Sasu kpafuɛ nga n ɲɛnnin i’n—Tenisi tofuɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Abua Aflikanin Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Aleman Amariki Angle Arabu Arabu (Liban) Ausa Azeri Basa (Kamerunun) Baskii Belize Kriɔli Bikɔlu Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Bulu Danois Ebre Edo Efiki Ekuatɛɛ bobo aniɛn'n Eve Fiji Féroïen Fɔn Fɛnlandi Ga Gali Glɛki Gunnun Hindi (Roman) Iban Igbo Ikrɛnin Ili Salomɔn Pijinin Iligainɔn Iloko Isilandi Isoko Itali Izbɛki Kabuverdianu Kanada Kanbɔji aniɛn'n Katalan Kecua (Kuzko) Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kiniaruanda Kirgizi Kirundi Klowati Kore aniɛn'n Kuaniama Langue des signes brésilienne Letɔn Lingala Litianin Luganda Malagasi Malayalamun Malti Malɛ Manbue-Lungu Maseduanin Maya Miama Mingrelian More Mɔngoli Nauatɔlu (Nɔɔ de Puebla) Ndebele (Zɛnbabue) Nepali Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Okpe Oromo Osɛti Pangasinan Papiamiɛnto (Kurasao) Papiamɛnto (Aruba) Pendjabi Polɔɲin Portugais Punjabi (Roman) Pɔɔtigali Pɛɛsi Quichua (Imbabura) Rarotɔngan Risi Romany (Macedonia) Cyrillic Rumanin Rumanin Sango Sebuano Seisɛli Kleɔlu Sepedi Sidama Sinala Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Sitɔnga (Malawi) Slovaki Slovenin Sona Suaili Sunda Suɛdi Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Taiti Tamulu Taraskan Tataa Tchèque Telugu Tetun Dili Tiglɛnya Tiriki Tisɔnga Tivu Tizɔtzili Tojolabali Tswana Tui Uarɛ-Uarɛ Uiguu (Siriliki) Urobo Uzbek (Roman) Valencian Viɛtinamun Wawle Yoruba Zapotec (de l’isthme) Zapɔn Zulu Zɔɔzi sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) uudu Ɔngli Ɛndi Ɛndonezi Ɛsipaɲɔlu Ɛsitonin\nSasu kpafuɛ nga n ɲɛnnin i’n\nSran m’ɔ kan ndɛ’n Veli Paloeimo\nBE WULI I: AFUƐ 1967 NUN\nƆ FIN: FƐNLANDI\nI SU NDƐ’N: Ɔ FALI TENISI TOLƐ’N YOLI I JUNMAN\nFɛnlandi klɔ klanman nga be flɛ i kɛ Tanpere’n su lɔ yɛ n ɲinnin-ɔn. Ɲanmiɛn Ndɛ’n loman min si nin min nin be kpa, sanngɛ be tali min kpa. Min nin ti Alemaɲinfuɛ, yɛ min kaan nun’n blɛ wie nun’n n kɔ Alemaɲin lɔ min nannan’m be osu nianlɛ.\nKɛ ɔ fɛ i min bakan nun’n n klo min wun kpinngbinlɛ kpa. I nun mɔ n ti kaan’n, n suannin be wun kpinngbinlɛ wafa kwlaa. Sanngɛ, kɛ ɲannin afuɛ 14 n fali min ɲin n sieli i be sa nun balɔn tolɛ nga be flɛ i kɛ tenisi’n i su. Kɛ n ɲannin afuɛ 16, cɛn ba kun nun’n be kle min tenisi tolɛ kpɛ nɲɔn. Yɛ kɔnguɛ’n min ngunmin n suɛn i tolɛ. Nanwlɛ, like kwlaa nga be yo i tenisi tolɛ’n nun’n ɔ yo min ɲɛnmɛn. N wun kɛ i tolɛ nun’n n kwla fa ninnge wie’m be yolɛ sie min ɲrun, kpɛkun n mian min ɲin n yo be sakpasakpa. Asa ekun’n kɛ cɛn kunngun’n min nin min janvuɛ mun e yia e nɔn biɛli’n ɔ yo min fɛ, sanngɛ n nɔnman tratraman su. I kpa’n, m’an nɔnman drɔgi le. Tenisi tolɛ’n yoli min cinnjin trali like kwlaa.\nKɛ n ɲannin afuɛ 17 n boli tenisi akplowa nga be flɛ i kɛ ATP * i tolɛ. N ɲannin sasu kpanngban, ɔ maan min dunman’n fuli. Kɛ ń ɲán afuɛ 22, nn o wo tenisi tofuɛ 50 nga be si tenisi to kpa asiɛ wunmuan’n su’n be nun wie.\nN toli tenisi n sinnin asiɛ’n i lika sunman nun afuɛ kpanngban kpa. N wlanwlannin lika nglanmannglanman kpa’m be nun. sanngɛ, n wunnin i wlɛ kɛ sa tɛtɛ sunman o mɛn’n nun wie. I wie yɛle sran kunlɛ, drɔgi nɔnlɛ ɔ nin asiɛ’n i sacilɛ’n. Kɛ n ɔli Etazinin lɔ’n, be seli e kɛ nán e ɔ lika wie’m be nun afin be yo sa tɛtɛ lɔ dan. I kwlaa sɔ’n sanngannin min akunndan. Kannzɛ bɔbɔ n klo tenisi tolɛ’n kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, min klun w’a jɔman kpa kun.\nMin soman’n suan Sana. Ɔ nin Zoova i Lalofuɛ’m be boli Biblu’n nun like suanlɛ bo. Kɛ n wunnin kɛ ɔ fɛ i ɲin sie i Ɲanmiɛn ndɛ’n su’n, m’a bumɛn i like cinnjin, sanngɛ m’an tanninmɛn i sɔ yolɛ. Afuɛ 1990 nun’n, e jali e wun yɛ i afuɛ ng’ɔ́ sú i su’n be yoli i batɛmun. Ɔ maan ɔ kacili Zoova i Lalofuɛ. N liɛ’n, kannzɛ n si kɛ Ɲanmiɛn o lɛ’n sanngɛ i ndɛ’n timan min cinnjin dan sɔ liɛ. Min wla kpɛnnin su kɛ min nannan bla’n m’ɔ fin Alemaɲin’n ɔ kanngannin Biblu’n nun titi, yɛ ɔ kleli min wafa ng’ɔ fata kɛ n srɛ Ɲanmiɛn’n bɔbɔ.\nLe kun’n, min nin Sana e ɔli bian kun nin yi mɔ be ti Zoova i Lalofuɛ’m be osu nianlɛ. Be flɛ bian’n kɛ Kari. Ɔ fali Biblu’n nun ndɛ mma kun m’ɔ kan “mɛn’n i awieliɛ’n” i ndɛ’n kleli min. (2 Timote 3:1-5) Ndɛ sɔ’n kannin min awlɛn, ɔ maan n wunnin sa nga ti yɛ sa tɛtɛ’m be o mɛn’n nun’n i wlɛ kpa. Cɛn sɔ nun’n, Ɲanmiɛn Ndɛ i su yalɛ nga e kokoli’n i ngba yɛ o lɛ-ɔ. Kɛ ɔ fin cɛn sɔ’n nun’n, min nin Kari e wa kokoli Biblu’n su yalɛ kpa, n wunnin kɛ like kwlaa ng’ɔ kle min’n ti su. Kɛ mɔ n ɲanman min ti mɔ n tu ajalɛ n kɔ likalika’m be nun’n ti’n kɛ ɔ́ yó naan e nin Kari e wun e wun e suan Biblu’n nun like’n ɔ yoli kekle. Sanngɛ i sɔ’n w’a bubuman Kari i sa sin. Kosan nga kɛ é súan Biblu’n nun like n usɛli i’n ɔ klɛli lɛtri tɛli be su blɛli min. Kosan cinnjin nga n fa usali min wun’n, n wunnin be su tɛlɛ mun Biblu’n nun. Kpɛkun blɛblɛblɛ n wunnin like cinnjin nga Biblu’n kɛn i ndɛ’n i wlɛ. Yɛle kɛ Ɲanmiɛn i Sielɛ’n yó maan fɔundi trán asiɛ’n su. Kɛ n sili Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n nin like ng’ɔ yoli mannin e’n, i sɔ’n boli min nuan dan. (Jue Mun 83:18, NW) Ng’ɔ wluwluli min wun trali su’n yɛle kɛ ɔ yili e ti kpɔlɛ tɛ. Nán like kun m’ɔ fata kɛ ɔ yo ti yɛ ɔ yoli-ɔ, sanngɛ klolɛ m’ɔ klo e’n ti yɛ ɔ yoli-ɔ. (Zan 3:16) N wunnin i wlɛ ekun kɛ n kwla yo Ɲanmiɛn i janvuɛ yɛ n kwla tran mɛn klanman’n nun tititi asiɛ’n su wie. (Zaki 4:8) I sɔ’n ti’n m’a usali min wun kɛ: “?Wafa sɛ yɛ n kwla kle kɛ n si ajalɛ nga Ɲanmiɛn fali’n be’n be su ye-ɔ?”\nN buli wafa nga n di min mɛn’n i akunndan kpa. N wunnin i Biblu’n nun kɛ sran ng’ɔ man sran like’n yɛ ɔ di aklunjuɛ danfuɛ’n niɔn. Yɛ n kunndɛli kɛ ń kán like nga n lafi su’n i ndɛ ń klé sran mun. (Sa Nga Be Yoli’n 20:35) Tenisi tolɛ’n ti’n, afuɛ kun nun sa’n n kwla di cɛn ba 200 sa n baman awlo. Afin e kɔ likalika’m be nun e ko si tenisi tolɛ’n nun akplowa. Asa ekun’n tenisi mɔ n to’n, ɔ yoli cinnjin trali like kwlaa min awlobo’n nun. N wunnin kɛ ɔ fata kɛ n kaci min sa.\nN si kɛ sɛ Ɲanmiɛn sulɛ ti’n n fa ajalɛ kɛ ń yáci tenisi mɔ n i si to kpa’n i tolɛ’n, sran suman be su wumɛn i wlɛ. Sanngɛ n si kɛ sɛ n kwla suan Zoova i su like kpa ekun naan n kwla ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n ɔ ti kpa tra sasu nga ń ɲɛ́n i tenisi tolɛ nun’n lele. I sɔ’n ti’n ajalɛ sɔ’n i falɛ w’a yoman kekle. N fuali kpa kɛ n su faman min ɲin n siemɛn ndɛ nga sran’m bé wá kán’n su. Afin min klunklo ajalɛ yɛ n fali-ɔ. Biblu’n nun ndɛ mma ng’ɔ ukali min kpa naan m’a jran kekle’n yɛle Jue Mun 118:6. Ɔ se kɛ: “Anannganman jin min sin, n sro-man like fi. ?Kɛ nguɛ like sa yɛ sran’m be kwla yo min-ɔn?”\nBlɛ kunngba sɔ nun’n aata difuɛ dandan nga be suan tenisi tolɛ i bo’n be waan bé mán min sika kaka kpa trá laa’n. I liɛ’n i sɔ’n yo maan ń kwlá to tenisi afuɛ kpanngban. Yɛ min sa su miannin sika wun kun. Sanngɛ m’a kaciman ajalɛ nga n fali’n, n yacili ATP tenisi tolɛ. N miannin min ɲin n suannin Biblu’n nun like titi. Ɔ maan afuɛ 1994 Zuie i le 2 su’n, be yoli min batɛmun yɛ n kacili Zoova i Lalofuɛ.\nMin liɛ’n, nán sanvuɛsa wie ti yɛ n fali min wun n mantannin Ɲanmiɛn-ɔn. Asa’n, m’an kunndɛman kɛ ń sí Ɲanmiɛn. Afin wafa nga n di’n min mɛn’n ɔ jɔ min klun yɛ n mianman like fi wun. Sanngɛ sɛ é kwlá se’n, Ndɛ nanwlɛ’n yɛ ɔ toli min-ɔn. Ɔ yoli kɛ ɔ o lɛ mínndɛ min naan n wun i sa. Kpɛkun n wunnin sa nga ti yɛ e o nguan nun’n i wlɛ kpa, yɛ siɛn’n n di aklunjuɛ kpa n tra laa’n! Min nin min awlobofuɛ mun e afiɛn wa mantannin kpa. Siɛn’n, n di aklunjuɛ kpa. Yɛ kɛ n kɛ min mma yasua nsan’m be niannin min ajalɛ’n su, yɛle kɛ be su Zoova wie’n ɔ yo min fɛ kpa.\nN te klo tenisi tolɛ. Kɛ afuɛ’m bé sín’n, kɛ ɔ ko yo naan m’an ɲan min sa ti like kan’n n ma kleli sran wie’m be tenisi tolɛ, yɛ n dili junman lika kun mɔ sran’m be to tenisi lɔ’n i nun. Sanngɛ siɛn’n, nɛ́n i sɔ yolɛ’n yɛ ɔ ti min cinnjin-ɔn. Laa’n, kɛ ɔ ko yo naan m’a si tenisi to’n lemɔcuɛ kwlaa nun’n n fa dɔ kaka n suɛn i tolɛ. Siɛn’n mɔ n ti blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ’n, n uka sran mun naan be si Ɲanmiɛn mmla mun naan be nanti su. I sɔ’n jɔ min klun dan. Afin mmla sɔ’m be yoli min ye. Like ng’ɔ ti min cinnjin’n yɛle Zoova ɔ nin like kpa nga n lafi su mɔ n kan kle sran mun’n. I sɔ’n man min aklunjuɛ dan.—1 Timote 6:19.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Angle nun’n, ATP ti be nga be si tenisi to kpa’n be anuannzɛ. I yɛ ɔ nian tenisi tolɛ akplowa dandan nga yasua’m be to be likalika’m be nun’n be su-ɔ. Be nga be ɲɛn i’n be man be sika nin like uflɛ. Kɛ be ko to tenisi likalika’m be nun’n, bii nga sran kun ɲɛn i’n, i su yɛ be jran naan b’a si sran ng’ɔ si tenisi to’n mɛn wunmuan’n nun-ɔn.\nStefanin ti gbanflɛn, like ng’ɔ yo’n yo ye yɛ ɔ si miziki bo kpa. I dunman fuli. Sanngɛ ɔ wunmɛn i wun fɛ. ?Ɔ yoli sɛ naan w’a kwla di aklunjuɛ kpafuɛ’n?\nSamiɛli Amiltɔnun kloli bezibolu tolɛ dan, sanngɛ kɛ ɔ suannin Biblu’n nun like’n, ɔ kacili i nzuɛn’n.\nFa man sran Fa man sran Sasu kpafuɛ nga n ɲɛnnin i’n\nijwcl ndɛ tre 5


Liki 24 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nZezi cɛnnin nguan (1-12)\nEmaisi atin’n su (13-35)\nZezi yili i wun nglo kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun (36-49)\nZezi ɔli ɲanmiɛn su (50-53)\n24 Lemɔcuɛ’n i cɛn klikli’n su’n, nglɛmun ndɛ kpa’n be ɔli asieliɛ’n su lɔ. Kɛ bé kɔ́’n, be fali ayre fannin nga be yoli’n. 2 Sanngɛ kɛ be juli lɔ’n, be wunnin kɛ b’a kondo yɔbuɛ ng’ɔ kata ndia’n i nuan’n su’n. 3 Be wluli lɔ, sanngɛ b’a wunman e Min Zezi i fuɛn’n. 4 Be bu i akunndan-ɔn, ɔ yiaman. Kpɛkun bé nían-ɔn, yasua nɲɔn be jinjin be wun lɛ. Be wun tralɛ’n kpaja kpa. 5 Srɛ kunnin bla sɔ mun dan kpa. I sɔ’n ti’n, be kannin be ti ase. Yɛ yasua sɔ’m be seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ amun su kunndɛ sran m’ɔ o nguan nun’n, be mɔ b’a wu’n be nun-ɔn? 6 Ɔ nunman wa. Be cɛnnin i nguan. Maan amun wla kpɛn ndɛ nga kɛ ɔ o Galile lɔ’n, ɔ kan kleli amun’n su. 7 Ɔ seli kɛ bé wá yí Sran wa’n bé mán sa tɛ yofuɛ mun, yɛ bé kún i waka’n su, kpɛkun i cɛn nsan su’n, ɔ́ cɛ́n nguan.” 8 Ɔ maan be wla kpɛnnin i ndɛ ng’ɔ kannin be’n be su. 9 Be jasoli ndia’n su lɛ be sali be sin. Yɛ be kannin ninnge kwlaa nga be wunnin be’n be ndɛ kleli akoto blu-nin-kun (11) mun ɔ nin be onga’m be kwlaa. 10 Be nga be kannin ndɛ sɔ mun kleli akoto mun’n, be yɛle Mari Magdala, nin Zanin, ɔ nin Zaki i nin Mari. Asa ekun’n, bla onga nga be nin be ɔli’n, be kusu be kannin ndɛ sɔ mun kleli akoto mun wie. 11 Sanngɛ be waan ɔ ti sinnzin ndɛ. Ɔ maan, b’a faman ndɛ nga bla’m be kannin’n su. 12 Sanngɛ Piɛli jasoli, ɔ wanndi ɔli ndia’n su lɔ. Kɛ ɔ juli lɔ’n, m’ɔ kluli niannin lɔ’n, lɛn tanmue mun ngunmin yɛ ɔ wunnin be-ɔ. Ɔ maan, ɔ sɛli i sin. Kɛ ɔ́ kɔ́’n nn ɔ́ bú abonuan sa sɔ’n i akunndan. 13 Cɛn kunngba sɔ’n nun’n, be nun nɲɔn be su kɔ klɔ nga be flɛ i Emaisi’n i su lɔ. Klɔ sɔ’n nin Zerizalɛmun be afiɛn’n tra kilo blu-nin-kun (11).* 14 Kɛ bé kɔ́’n nn bé kókó sa kwlaa sɔ mɔ be juli’n, be su yalɛ. 15 Kɛ bé kókó yalɛ’n, Zezi wunngeli be wun lɔ, kpɛkun ɔ nin be sannin nun. 16 Sanngɛ b’a kwlá wunmɛn i wlɛ. 17 Ɔ seli be kɛ: “?Yalɛ benin yɛ amun su koko-ɔ?” Kpɛkun be jrannin kouun, be ɲrun’n tuun. 18 Be nun kun mɔ be flɛ i kɛ Kleopasi’n, ɔ tɛli i su kɛ: “?A ti aofuɛ yɛ a tran ɔ liɛ ngunmin Zerizalɛmun wa mɔ i ti yɛ a siman* sa nga be juli le nɲɔn nga nun’n niɔn?” 19 Ɔ usali be kɛ: “?Sa onin-ɔn?” Be seli i kɛ: “Zezi m’ɔ fin Nazarɛti’n i su sa liɛ’n niɔn. Ɔ kleli kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. Ɔ yoli abonuan sa wie mun Ɲanmiɛn nin sran’m be ɲrun. Kpɛkun ɔ si ijɔ kpa. 20 Sanngɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin kpɛnngbɛn mun be yili i mannin. Be waan sa m’ɔ yoli’n ti’n ɔ nin kunlɛ fata. Kpɛkun be boboli i waka’n su. 21 E liɛ’n e buli i kɛ nn bian sɔ’n yɛ ɔ́ dé Izraɛli-ɔ. Yɛ kusu’n kɛ sa sɔ’m be juli’n i cɛn nsan su’n yɛ. 22 Asa kusu’n, ndɛ nga bla nga be o e nun’n be nun wie’m be kannin’n, ɔ boli e nuan. Afin be ɔli ndia’n su lɔ nglɛmun ndɛ kpa, 23 sanngɛ b’a wunmɛn i fuɛn’n. Ɔ maan kɛ be bali’n, be seli kɛ anzi wie’m be yili be wun nglo kleli be. Anzi’m be seli be kɛ ɔ o nguan nun. 24 Yɛ sran wie mɔ be nin e o wa’n be ɔli ndia’n su lɔ. Kɛ be juli lɔ’n, be wunnin i kɛ ndɛ nga bla’m be kannin’n ti nanwlɛ. B’a wunman Zezi.” 25 Ɔ maan ɔ seli be kɛ: “Nanwlɛ, amun wunman sa wlɛ, yɛ amun faman ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin’n su ndɛndɛ! 26 ?Ɔ fataman kɛ Klisi’n wun ɲrɛnnɛn sɔ mun naan ɔ ɲan ɲrun?” 27 Kpɛkun i su ndɛ kwlaa nga be kɛnnin i Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, ɔ yiyili i kwlaa nun kleli be. Ɔ boli i bo Moizi nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kwlaa be su. 28 Kɛ be juli klɔ nga be su kɔ su’n i wun lɛ’n, ɔ yoli kɛ ɔ su kɔ i ɲrun lɔ kan ekun sa. 29 Sanngɛ be jrannin su kpa seli i kɛ: “Ka e wun wa. Afin wia’n su wa tɔ, yɛ lika’n w’a wie san.” Kɛ be kannin sɔ’n, ɔ wluli sua’n nun lɔ naan w’a sike lɔ. 30 Yɛ kɛ ɔ nin bé dí like’n,* ɔ fali kpanwun’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ yra su, ɔ bubuli nun, kpɛkun ɔ fa mannin be. 31 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be wunnin i wlɛ kpa kɛ i-ɔ. Kpɛkun ɔ mlinnin be ɲrun. 32 Yɛ be seli be wiengu kɛ: “Kɛ ɔ́ kán ndɛ’n klé e atin’n su lɔ’n, m’ɔ́ yíyí Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun weinwein kpa klé e’n, ɔ wluwluli e wun dan. ?Nɛ́n i-ɔ?” 33 Ɔ maan be ka lɛ jasoli, be sali be sin Zerizalɛmun lɔ. Be toli Zezi i akoto blu-nin-kun (11) mun, ɔ nin be nga be nin be o lɛ’n be lɔ. 34 Be seli kɛ: “E Min’n cɛnnin nguan sakpa. Ɔ yili i wun nglo kleli Simɔn!” 35 Be kannin sa nga be juli atin’n su’n be ndɛ. Kpɛkun, kɛ ɔ bubuli kpanwun’n nun mɔ be wunnin i wlɛ’n, be kɛnnin i ndɛ wie. 36 Kɛ bé kán ninnge sɔ’m be ndɛ’n, i bɔbɔ fiteli be afiɛn lɛ, yɛ ɔ seli be kɛ: “Maan amun wun jɔ amun fɔun.” 37 Sanngɛ kɛ mɔ be kpitili mɔ srɛ kunnin be dan kpa’n ti’n, be buli i kɛ aolia nun sran-ɔn. 38 Ɔ maan ɔ seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ srɛ kun amun-ɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ amun akunndan’n su yo nɲɔnnɲɔn-ɔn? 39 An nian min sa nin min ja mun. Min-ɔn. An kan min be nian. Afin aolia nun sran leman wunnɛn nin owie kɛ nga amun wun kɛ n le wie yɛ’n sa.” 40 Kɛ ɔ́ kán sɔ’n nn ɔ́ fɛ́ i sa nin i ja mun klé be. 41 Sanngɛ be wun m’ɔ bliblili be’n nin be nuan m’ɔ boli be wun’n ti’n, ɔ yoli be kɛ laliɛ nun sa. Yɛ ɔ seli be kɛ: “?Amun le like diwa wie lɛ?” 42 Be fali jue kun mɔ be ɲintɔnnin’n i sin be mɛnnin i. 43 Ɔ sɔli nun kpɛkun ɔ dili i be ɲrun lɛ. 44 Yɛ ɔ seli be kɛ: “Ndɛ sɔ’n yɛ i nun nga e nin amun e o wa’n, n kan kleli amun’n niɔn. Yɛle kɛ min su ndɛ kwlaa nga be klɛli i Moizi i Mmla’n nun’n, ɔ nin ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be klɛli’n, ɔ nin ndɛ nga be klɛli i Jue fluwa’n nun’n, ɔ fata kɛ be kwlaa be kpɛn su.” 45 Ɔ tikeli be ɲin naan be wun Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wlɛ kpa. 46 Yɛ ɔ seli be kɛ: “Ndɛ nga be klɛli’n yɛ: Klisi’n wá wún i ɲrun, sanngɛ i cɛn nsan su’n, ɔ́ cɛ́n nguan. 47 Yɛ i dunman nun’n, bé wá bó i jɔ nvlenvle kwlaa nun kɛ be kaci be akunndan’n, naan be yaci be wun sa’n cɛ be. Bé bó i bo Zerizalɛmun wa. 48 Amún wá dí sa sɔ’m be ti lalo. 49 Like nga min Si tali nda kɛ ɔ́ fá mán amun’n, ń má fá blɛ́ amun. Sanngɛ maan amun ka klɔ’n su wa lele naan amun ɲan tinmin m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n.” 50 I sin’n, ɔ nin be ɔli Betanin. Ɔ mɛnnin i sa’m be su, yɛ ɔ yrali be su. 51 Kɛ ɔ́ yrá be su sɔ’n, ɔ nin be be afiɛn tili nun. Yɛ Ɲanmiɛn mɛnnin i su ɔli ɲanmiɛn su-ɔ. 52 Be yili i ayɛ.* Kɛ bé sá be sin Zerizalɛmun’n, be klun ti jɔwa dan kpa. 53 Yɛ be manmannin Ɲanmiɛn cɛn kwlakwla Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “stadi 60.” Stadi kun ti mɛtri 185.\n^ Annzɛ “?Ɔ kunngba cɛ yɛ w’a ba Zerizalɛmun uflɛuflɛ mɔ a siman nun-ɔn?”\n^ Be kwla se ekun kɛ “be lala tabli sin bé dí like’n.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “Be kotoli i bo.”