“An mian amun nyin kɛ amún sí like nga e Min’n klo kɛ an yo’n.”—EFƐZFUƐ MUN 5:17.\nJUE: 69, 57\n?Wafa sɛ yɛ ajalɛ nga e fa’n i bo’n kwla gua man e bɔbɔ nin e wiengu mun ɔn?\n?Sɛ Biblu’n kleman e like trele ng’ɔ fata kɛ e yo’n, ngue yɛ é yó naan y’a si like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n niɔn?\n?Ngue yɛ é yó naan y’a si Zoova i akunndan liɛ’n i kpa ɔ?\n1. (a) ?Mmla nga Zoova man e’n, be nun wie mun yɛle benin? (b) ?Kɛ e nanti Zoova i mmla sɔ’m be su’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gua man e ɔ?\nBIBLU’N nun’n, Zoova man e mmla fanunfanun naan e si like ng’ɔ fata kɛ e yo’n, ɔ nin ng’ɔ fataman kɛ e yo’n. I wie yɛle kɛ, nán e sɔ amuɛn. Nán e wua. Nán e nɔn nzan e bo. Yɛ nán e yo bla annzɛ bian kunndɛfuɛ. (1 Korɛntfuɛ Mun 6:9, 10) I Wa Zezi kusu mɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ’m be mmla trele kun. Ɔ seli be kɛ: “An wɔ ko kle nvle-nvle’n kwlaa be like maan be kaci n sɔnnzɔnfuɛ, yɛ an yo be batɛm e Si Nyanmiɛn, nin i Wa’n, ɔ nin i wawɛ’n be dunman nun. Yɛ like kwlaa nga n kleli amun’n, amun kusu an kle be maan be fa su. An nian, min nin amun e o cɛn kwlaa lele mɛn’n fá wíe.” (Matie 28:19, 20) Like kwlaa nga Zoova nin Zezi be se kɛ e yo’n, e bɔbɔ e kpa yolɛ ti ɔ. Zoova kle wafa nga e nanti’n, annzɛ e nin e awlofuɛ mun e nanti’n. Kɛ e nanti i mmla’m be su’n, e wun kpaja e. Yɛ e klun jɔ. Sanngɛ like nga e yo m’ɔ yo Zoova fɛ kpa’n, yɛle jasin fɛ’n i bolɛ’n. Kɛ e bo jasin fɛ’n, Zoova yra e su.\n2, 3. (a) ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn w’a manman sa’n kwlaa be su mmla ɔ? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ nga wá tɛ́ be su ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n2 Ɲanmiɛn w’a manman sa’n kwlaa be su mmla. I wie yɛle kɛ, Biblu’n kleman e tralɛ trele ng’ɔ fata kɛ e wla’n. I sɔ’n kle kɛ Zoova ti ngwlɛlɛfuɛ. Afin, wafa nga sran’m be wlawla be wun’n, ɔ timan kun. Asa ekun’n, Biblu’n kleman junman trele ng’ɔ fata kɛ e di’n. Annzɛ like ng’ɔ fata kɛ e fa yiyi e ɲin su’n. Kpɛkun, ɔ kleman e like trele ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a tɔman tukpacɛ mlɔnmlɔn’n. Sa kwlaa sɔ’m be nun’n, Zoova kunndɛ kɛ sran kun bɔbɔ fɛ i ajalɛ. Annzɛ awlobo kpɛnngbɛn mun yɛ be fa ajalɛ ɔ.\n3 Sɛ e waan é fá ajalɛ cinnjin kun naan Biblu’n kleman e like trele ng’ɔ fata kɛ e yo’n, wie liɛ’n e usa e wun kɛ: ‘?Ajalɛ nga min waan ń fá’n, ɔ ti Zoova i cinnjin? ?Ajalɛ kwlaa nga n fa be’n, sɛ Biblu’n buman be fɔ trele’n, i sɔ’n kle kɛ, be jɔ Zoova klun? ?Wafa sɛ yɛ n kwla si kɛ ajalɛ nga n fa be’n, be ti Zoova liɛ’n su ɔ?’\n?WAFA SƐ YƐ I BO’N GÚA Ɔ?\n4, 5. ?Wafa sɛ yɛ ajalɛ nga e fa’n i bo’n kwla gua ɔ?\n4 Sran wie’m be bu i kɛ be kwla yo like kwlaa nga be klo’n. Sanngɛ e liɛ’n, e kunndɛ kɛ é yó like ng’ɔ yo Zoova fɛ’n. I sɔ’n ti’n, kwlaa naan y’a fa ajalɛ kun’n, e bu ndɛ nga Biblu’n kan’n i akunndan. Kpɛkun, e fa su. I wie yɛle kɛ, Biblu’n kan like nga Zoova kunndɛman kɛ e fa mmoja’n e yo’n i ndɛ. Ɔ fata kɛ e nanti ndɛ sɔ’n su. (Bo Bolɛ 9:4; Sa Nga Be Yoli’n 15:28, 29) Sa’n kwlaa nun’n, maan e srɛ Zoova kɛ ɔ uka naan e fa ajalɛ nga be jɔ i klun’n.\n5 Ajalɛ nga e fa’n, i bo’n kwla gua kpa man e. Annzɛ ɔ kwla gua tɛ. Sɛ e fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n, e nin Zoova e afiɛn’n mántan. Sanngɛ, sɛ e fa ajalɛ tɛ’n, e nin i e afiɛn’n sáci. Wie liɛ’n, ajalɛ nga e fa’n ɔ kwla yo e niaan Klistfuɛ wie’m be kɛnsrɛn. Annzɛ ɔ kwla bubu be sa sin. Nanwlɛ, e kunndɛman kɛ ajalɛ nga e fa’n ti’n, ndɛnngan tɔ asɔnun’n nun. I sɔ’n ti, ɔ ti cinnjin kɛ e fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n.—An kanngan Rɔmfuɛ Mun 14:19, ɔ nin Galasifuɛ Mun 6:7 be nun.\n6. ?Ngue yɛ é yó naan y’a fa ajalɛ kpa ɔ?\n6 ?Sɛ Biblu’n kleman e ajalɛ trele ng’ɔ fata kɛ e fa’n, ngue yɛ é yó ɔ? Nán e yo like ng’ɔ yo e bɔbɔ e fɛ’n. Sanngɛ, maan e bu Zoova i akunndan. I liɛ’n, é fá ajalɛ ng’ɔ jɔ i klun’n. Kpɛkun, i bo’n gúa kpa. Afin, Zoova súan e bo.—An kanngan Jue Mun 37:5 nun.\nMAAN E SI LIKE NGA ZOOVA KUNNDƐ KƐ E YO’N\n7. ?Sɛ Zoova w’a manman ajalɛ kun i su mmla trele’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?\n7 ?Ngue yɛ é yó naan y’a si like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n niɔn? Efɛzfuɛ Mun ndɛ tre 5 i mma 17 se kɛ: “An mian amun nyin kɛ amún sí like nga e Min’n klo kɛ an yo’n.” Ɔ maan, sɛ Ɲanmiɛn w’a manman ajalɛ kun i su mmla trele’n, ɔ fata kɛ e yo ngwlɛlɛfuɛ naan e wun like ng’ɔ kunndɛ kɛ e yo’n i wlɛ. ?Ngue yɛ é yó naan y’a wun i wlɛ ɔ? Maan e srɛ Ɲanmiɛn. Kpɛkun, e fa atin nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle e’n su.\n8. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zezi wunnin like nga Zoova kunndɛ kɛ ɔ yo’n, i wlɛ titi ɔ? An fa sa kun yiyi nun.\n8 Zezi wunnin like nga Zoova kunndɛ kɛ ɔ yo’n, i wlɛ titi. I wie yɛle kɛ blɛ wie nun’n, ɔ wunnin kɛ sran kpanngban kpa mɔ be bɛli i wun lɛ’n, awe kun be. Kɛ ɔ wunnin i sɔ’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn. Kpɛkun, ɔ yoli maan be ɲannin aliɛ be dili. (Matie 14:17-20; 15:34-37) Sanngɛ, i nun m’ɔ o aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ mɔ awe kún i’n, Satan seli i kɛ ɔ yo maan yɛbuɛ’m be kaci aliɛ. I lɛ’n nun’n, Zezi w’a kplinman su. (An kanngan Matie 4:2-4 nun.) Zezi si i Si Zoova kpa. Ɔ si kɛ Zoova w’a fɛmɛn i wawɛ’n w’a mɛnmɛn i naan ɔ fa yo i bɔbɔ i klun sa. Ɔ maan, ɔ lafili su kɛ Zoova klé i like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo’n. Naan sɛ awe kun i’n, ɔ́ níɛn i lika.\n9, 10. ?Sɛ e waan é fá ajalɛ kpa’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? An fa sa kun yiyi nun.\n9 Sɛ e waan é fá ajalɛ kpa kɛ Zezi liɛ’n sa’n, ɔ fata kɛ e lafi Zoova su. Biblu’n se kɛ: “Nán lafi ɔ bɔbɔ wɔ akunndan liɛ’n su. Anannganman i su yɛ lafi-ɔ. Sɛ á fín ase o á jáo o, Anannganman i dunman, yɛ bo-ɔ. Sɛ a bo i dunman’n, ɔ́ bó ɔ nyrun atin’n. Nán bu ɔ wun kɛ a si akunndan, maan ɔ nyin yi Anannganman, nán yo tɛ.” (Nyanndra Mun 3:5-7) Sɛ e suan Biblu’n nun like’n, é sí Zoova i akunndan liɛ’n. Ɔ maan, é wún like ng’ɔ kunndɛ kɛ e yo’n i wlɛ. Nanwlɛ, maan e si Zoova i akunndan’n i kpa. I liɛ’n, ɔ́ mán e “anwlɛn wɛtɛɛ.” Yɛ é fá ajalɛ ng’ɔ jɔ i klun’n.—Ezekiɛl 11:19.\n10 Wienun ɔn, bla kun w’a ɔ gua dilɛ. Kpɛkun, w’a wun ngbabua klanman kun. Sanngɛ, i gua’n cɛnnin. Ɔ si kɛ sɛ ɔ to ngbabua sɔ’n, ɔ su yomɛn i wun’n i fɛ. ?Ngue ti yɛ ɔ si sɔ ɔ? Yɛle kɛ, ɔ nin i wun’n be jali w’a cɛ kan. Yɛ i wun’n seli i kɛ maan be yo be sika’n i cɛcɛ. I wafa kunngba’n, maan e si Zoova i akunndan liɛ’n i kpa. Yɛ maan e si sa ng’ɔ yoli be laa’n be kpa. I liɛ’n, ajalɛ nga é fá m’ɔ́ jɔ́ i klun’n, é wún i wlɛ.\nLIKE NGA É YÓ NAAN Y’A SI ZOOVA BƆBƆ I AKUNNDAN’N\n11. ?Kɛ é kánngan Biblu’n nun annzɛ é súan nun like’n, kosan benin mun yɛ ɔ fata kɛ e fa usa e wun ɔn? (An nian kuku nga be flɛ i kɛ “ Kɛ á súan Biblu’n nun like’n, usa ɔ wun kɛ” i nun.)\n11 ?Ngue yɛ é yo naan y’a si Zoova i akunndan’n niɔn? Like cinnjin kpafuɛ ng’ɔ fata kɛ e yo’n, yɛle kɛ maan e kanngan Biblu’n nun. Yɛ e suan nun like. Kɛ é yó sɔ’n, maan e usa e wun kosan yɛ mun: ‘?Zoova i su like benin yɛ ndɛ sɔ’n kle min ɔn? ?Ngue ti yɛ Zoova yoli sa sɔ’n niɔn?’ Kpɛkun, kɛ Davidi sa’n, maan e srɛ Zoova kɛ ɔ tike e ɲin naan e si i kpa. Davidi seli kɛ: “Anannganman, kle min wɔ atin’n, kle min kan n sin’n. Yo maan n fa ɔ nanwlɛ atin’n, kle min ngwlɛlɛ maan n si i, afin a ti min Nyanmiɛn, a ti min defuɛ. Ɔ su yɛ n fa min wla’n n gua-a.” (Jue Mun 25:4, 5) Kɛ é súan Biblu’n nun like’n, maan e bu blɛ nga e kwla nanti su’n i akunndan e sie. Ɔ kwla yo awlo lɔ, annzɛ junman’n su lɔ, annzɛ suklu lɔ annzɛ kɛ é bó jasin fɛ’n. Sɛ e yo sɔ’n, sa’n kwlaa nun é sí like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n.\n12. ?Ngue ti yɛ e fluwa’m be nun kannganlɛ’n, ɔ nin aɲia’m be bo kɔlɛ’n be ti kpa ɔ?\n12 Like kun ekun nga é yó naan y’a si Zoova i akunndan liɛ’n, yɛle kɛ maan e nanti like nga i Anuannzɛ’n kle e’n su. Kwlaa naan y’a fa ajalɛ’n, maan e nian Zoova i Lalofuɛ’m be like kunndɛlɛ fluwa, annzɛ fluwa nga be flɛ i kɛ Index des publications be nun. I liɛ’n, é sí Zoova bɔbɔ i akunndan liɛ’n. Kɛ e kɔ aɲia’m be bo’n, maan e sie e su kpa e tie ndɛ nga be kan’n. Yɛ e bu be su akunndan. Sɛ e yo sɔ’n, é bú akunndan nga Zoova bu’n wie. Ɔ maan, é fá ajalɛ nga be ti kpa’n. Kpɛkun, Zoova yrá su.\nMAAN E BU ZOOVA I AKUNNDAN NAAN Y’A FA AJALƐ\n13. Kɛ be se kɛ maan e bu Zoova i akunndan naan y’a fa ajalɛ kpa’n, an fa sa kun yiyi nun.\n13 Kɛ sa’n kwlaa nun e bu Zoova i akunndan’n, e fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. Maan e fa sa kun e yiyi nun. Wienun ɔn, e kunndɛ kɛ é yó atin bofuɛ. I sɔ’n ti’n, y’a siesie e wun naan y’a ɲan e ti y’a bo jasin fɛ’n i kpa. Sanngɛ, kɛ mɔ e su ɲanman sika kpanngban’n annzɛ ninnge wie mun ti’n, e kwla bu i kɛ e su diman aklunjuɛ. Biblu’n w’a seman kɛ e yo atin bofuɛ naan Zoova klun w’a jɔ e wun. Sanngɛ, Zezi seli kɛ sran ng’ɔ klɛn i wun Zoova i klun sa yolɛ’n ti’n, i liɛ yó ye. (An kanngan Lik 18:29, 30 nun.) Asa ekun’n, Biblu’n se kɛ e yo like kwlaa nga e kwla yo’n naan Zoova ɲan ɲrun. Yɛ maan e man Zoova i like klun ufue su. Sran ng’ɔ yo sɔ’n, Zoova klun jɔ i wun. (Jue Mun 119:108; 2 Korɛntfuɛ Mun 9:7) Sɛ e bu Biblu’n nun ndɛ sɔ’m be su akunndan’n, naan e srɛ Zoova’n, é kwlá fá ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. Kpɛkun, Zoova yrá su.\n14. ?E wun wlawlalɛ nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e si Zoova i akunndan liɛ’n niɔn?\n14 Wienun ɔn, e klo tralɛ kun. Sanngɛ, e si kɛ sɛ e wla tralɛ sɔ’n, ɔ kwla yo aniaan wie’m be kɛnsrɛn. Ɲanmiɛn Ndɛ’n kusu w’a kleman tralɛ trele kun ng’ɔ fata kɛ e wla’n. Sanngɛ Zoova kan wafa ng’ɔ fata kɛ e wlawla e wun’n i ndɛ. Biblu’n waan: “Tannin nga mmla’m be kla’n be klɛ i kpa, nán maan be fa be wun kle, sanngɛ maan be sie be wun kpa. Kɛ bé síesíe be wun’n, nán maan be fa be wla guɛ i be ti bɔ be yo’n, nin sika ɔkwlɛ, nin afle, nin tralɛ b’ɔ lɛ gua’m be su, sanngɛ maan be yo sran ye, afin bla nga be sro Nyanmiɛn’n, sɛ be yo sɔ-ɔ ɔ ti kpa.” (1 Timote 2:9, 10) Afɔtuɛ sɔ’n ti Zoova i sufuɛ kwlakwla, i bla o, i yasua o, be liɛ. Sɛ e bu e wiengu’m be akunndan’n, é wláwlá e wun kpa. Kɛ mɔ e klo be’n ti’n, e su yoman like ng’ɔ́ sánngan be akunndan’n. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:23, 24; Filipfuɛ Mun 3:17) Nanwlɛ, maan e bu ndɛ nga Biblu’n kan’n i akunndan. Yɛ maan e si Zoova i akunndan liɛ’n. I liɛ’n, é fá ajalɛ ng’ɔ jɔ i klun’n.\n15, 16. (a) ?Sɛ e bu bian nin bla kunndɛlɛ i akunndan’n, i sɔ’n yó Zoova sɛ? (b) ?Kɛ é yíyí e ɲin su’n, ngue yɛ é yó naan y’a si kɛ e ɲin su yiyilɛ sɔ’n ti Zoova i liɛ’n su ɔ? (c) ?Kwlaa naan y’a fa ajalɛ’n, wie liɛ’n ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?\n15 Biblu’n kle kɛ, kɛ sran’m be klun akunndan’n yo tɛ’n, i sɔ’n yo Zoova i ya dan. (An kanngan Bo Bolɛ 6:5, 6 nun.) Zoova kunndɛman kɛ e akunndan’n tran sa tɛ’n su. I wie yɛle bla nin bian kunndɛlɛ’n. Sɛ e bu i sɔ sa’n i akunndan trilili’n, ɔ cɛman naan y’a yo wie. I sɔ’n ti, Zoova kunndɛ kɛ e akunndan’n tran ninnge nga be ti kpa’n, be su. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ Zaki seli kɛ: “Ngwlɛlɛ b’ɔ fin nyanmiɛn su’n, sɛ ɔ ti sran’n, wuun é sé kɛ sa tɛ kaan sa nun-mɛn i wun. Ɔ klo-man ndɛnngan, ɔ ti wɛtɛfuɛ, be nin i kwla koko yalɛ, ɔ si aunnvuɛ dan, ɔ yo sa kpa, ɔ bu-man sran’n wie kpa tra-man wie, yɛ ɔ klo-man dunman.” (Zak 3:17) Sɛ e nanti ndɛ sɔ’n su’n, é yíyí e ɲin su kɛ ɔ nin i fata’n sa. Asa ekun’n, é kpɔ́ like nga Zoova kpɔ i’n. Yɛ é kló like ng’ɔ klo i’n. Ɔ maan, é sí flimun ng’ɔ fataman kɛ e nian, annzɛ fluwa ng’ɔ fataman kɛ e kanngan be nun’n. Sɛ e si Zoova bɔbɔ i akunndan liɛ’n, nán sran uflɛ yɛ ɔ́ klé e like ng’ɔ ti kpa annzɛ ng’ɔ timan kpa’n niɔn.\n16 Sa wie nun’n, e kwla fa ajalɛ fanunfanun mɔ be jɔ Zoova klun ɔn. Sanngɛ wie liɛ’n, ɔ fata kɛ e usa ngwlɛlɛ afɛ. I lɛ’n nun’n, e kwla wun asɔnun kpɛnngbɛn’m be wun. Annzɛ aniaan wie mɔ i ɲin w’a ti’n, i wun. (Tit 2:3-5; Zak 5:13-15) Sanngɛ i kwlaa m’ɔ yoli o, e bɔbɔ yɛ ɔ fata kɛ e fa ajalɛ kun ɔn. I sɔ’n ti’n, maan e bu like nga Biblu’n kle e’n, i akunndan kpa naan e wun ajalɛ ng’ɔ fata kɛ e fa’n. (Ebre Mun 5:14) Akoto Pɔlu seli kɛ: “Sran kun bɔbɔ yɛ ɔ́ súɛ i trɔ nin-ɔn.”—Galasifuɛ Mun 6:5.\n17. ?Sɛ e fa ajalɛ nga be jɔ Zoova klun’n, mmlusuɛ benin yɛ é ɲɛ́n i ɔ?\n17 Kɛ e fa ajalɛ ng’ɔ jɔ Zoova klun’n, e nin i e afiɛn’n sɛ. Kpɛkun, ɔ yra e su. (Zak 4:8) Asa ekun’n, e lafi i su kpa tra laa’n. I sɔ’n ti, maan e bu Biblu’n nun like nga e suan’n i su akunndan titi naan e si Zoova i akunndan liɛ’n. Kannzɛ e yo sɛ’n, e su siman Zoova i akunndan’n kwlaa e guɛmɛn i ti nin i bo. (Zɔb 26:14) Sanngɛ, sɛ e bo e ɲin ase e suan Biblu’n nun like’n, é yó ngwlɛlɛfuɛ. Yɛ é fá ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. (Nyanndra Mun 2:1-5) Akunndan nga sran kun bu’n, ɔ kwla kaci. Sanngɛ Zoova liɛ’n, ɔ kaciman le. Jue tofuɛ kun seli kɛ: “Sa nga [Zoova] bɔbɔ yɛ ɔ jajali’n, kɛ ɔ o lɛ’n yɛ ɔ wo ɔ. Yɛ like ng’ɔ bu i akunndan b’ɔ yo’n, ɔ ka lɛ tititi.” (Jue Mun 33:11) I sɔ’n ti, maan e bu akunndan nga Zoova bu’n wie. I liɛ’n, é fá ajalɛ nga be ti kpa’n. Kpɛkun Zoova klun jɔ́ e wun.\nKƐ Á SÚAN BIBLU’N NUN LIKE’N, USA Ɔ WUN KƐ:\n?Zoova i su like benin yɛ ndɛ nga kle min ɔn? (Jue Mun 25:4)\n?Wafa sɛ yɛ n kwla nanti su...\nawlo lɔ ɔ?\njunman su lɔ ɔ?\nsuklu lɔ ɔ?\nkɛ ń bó jasin fɛ’n niɔn?\nZoova bɔbɔ i akunndan liɛ’n: Yɛle like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n. Sɛ Biblu’n kleman e like trele ng’ɔ fata kɛ e yo’n, yɛ ɔ fata kɛ e wun like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n, i wlɛ kpa ɔ. I sɔ’n ti, maan e srɛ Zoova yɛ e bu i su like nga e suan’n, i akunndan. Kpɛkun, maan e si sa ng’ɔ yoli be laa’n. Yɛ maan e si like ng’ɔ klo i’n, ɔ nin ng’ɔ klomɛn i’n.


Sa Nga Be Yoli’n 27 | Online Bible | New World Translation\nSa Nga Be Yoli’n 27:1-44\nBe fali Pɔlu mmeli’n nun be ɔli Rɔmun (1-12)\nAunmuan kun fitali mmeli’n (13-38)\nMmeli’n bubuli (39-44)\n27 Kɛ mɔ be waan bé fá e kɔ́ Itali’n ti’n, be fali Pɔlu nin bisuafuɛ wie mun ekun be wlali sonja ya su kpɛn kun i sa nun. Ɔ ti Ogisi i sonja akpasua’n i nunfuɛ. Be flɛ i kɛ Zilisi. 2 E fuli mmeli kun m’ɔ fin Adramiti’n nun. Ɔ fata kɛ mmeli sɔ’n jran mmeli jranwlɛ nga be o Azi mɛn’n i nuan su’n be su kunngunngun. Kɛ é kɔ́’n, Aristaki m’ɔ ti Maseduaninfuɛ’n, mɔ i klɔ’n yɛle Tesaloniki’n, ɔ nin e ɔli. 3 Kɛ aliɛ cɛnnin’n, e jrannin Sidɔn lɛ. Kɛ mɔ Zilisi sili Pɔlu i aunnvuɛ dan’n ti’n, ɔ mɛnnin i atin kɛ ɔ wɔ i janvuɛ’m be wun lɔ naan be niɛn i lika. 4 Kɛ e fɛli i lɛ’n, e sannin Sipri klɔ’n i wun afin aunmuan’n fin e ɲrun lɔ yɛ ɔ ba-ɔ. 5 I sin’n, e kpɛli jenvie ng’ɔ mantan Silisi nin Panfili mɛn’n, kpɛkun e jrannin mmeli jranwlɛ ng’ɔ o Mira m’ɔ o Lisi mɛn’n nun’n su lɛ. 6 Sonja ya su kpɛn’n wunnin kɛ mmeli kun fin Alɛzandri ɔ su kɔ Itali. Kpɛkun ɔ yoli maan e fuli nun. 7 I sin’n, e fɛli i lɛ blɛblɛblɛ e juli Kinidi. E cɛli atin’n nun, yɛ e fɛli dan kpa. E sannin Salmonin m’ɔ o Klɛti mɛn’n nun’n i wun, afin aunmuan’n ti’n, e kwlá kɔman e ɲrun. 8 Cenje’n i wun sanlɛ’n w’a yoman pɔpɔ w’a manman e. Ɔ nin i sɔ ngba’n, e kwla juli lika nga be flɛ i Mmeli jranwlɛ kpa’n i nun lɛ. Lika sɔ’n mantan klɔ nga be flɛ i Laze’n. 9 Blɛ lɔun kpa sinnnin, yɛ kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, mmeli nun lika kɔlɛ’n ti kekle. Afin srɛ nun kpɛlɛ blɛ’n bɔbɔ w’a sin.* I sɔ’n ti’n, Pɔlu mannin be afɔtuɛ kun. 10 Ɔ seli be kɛ: “Nja mun, kɛ n niɛn i sa’n kɔlɛ nga é kɔ́ yɛ’n, lika’n wá yó tɛ. Afin mmeli’n nin i nun trɔ’m bé fí e sa. Kpɛkun e kwla wu wie bɔbɔ.” 11 Sanngɛ sonja ya su kpɛn’n w’a faman Pɔlu i ndɛ liɛ’n su. Mmeli kanfuɛ’n nin mmeli’n i fuɛ’n be ndɛ’n su yɛ ɔ fali-ɔ. 12 Ayrɛ blɛ nun’n, mmeli jranwlɛ sɔ’n timan lika kpa. I sɔ’n ti’n, sran’m be dan lika be waan be fɛ i lɛ be wɔ. I liɛ’n, sɛ ayrɛ blɛ’n tó be Fenisi lɔ-o. Fenisi sɔ’n wo Klɛti mɛn’n nun lɔ. I mmeli jranwlɛ’n i ɲin’n kpɛ wia afiliɛ lɔ. 13 Aunmuan fɛfɛ kun fin mɛn’n i ngua lɔ lika’n nun fitali. Ɔ maan be buli i kɛ sunnzunlɛ nga be sunnzunnin’n, ɔ́ gúa kpa mán be. I sɔ’n ti’n, be mannin blalɛ nga be fa jran mmeli’n su, kpɛkun be ɔli. Be sannin Klɛti mɛn’n i nuan cenje’n i wun. 14 Sanngɛ i osu w’a cɛman bɔbɔ, kpɛkun aunmuan dan kpa kun fitali. Aunmuan sɔ’n suan Erakilɔn. 15 Aunmuan’n kejeli mmeli’n tɛtɛ kpa. Ɔ maan y’a kwlá jranman kekle i ɲrun. I sɔ’n ti’n, e yacili i nun ɔ fa e ɔli. 16 I sin’n, e ɔli ndɛndɛ e ko sinnin jenvie’n i afiɛn lɔ klɔ kaan kun i sin naan aunmuan’n w’a fitaman e. Be flɛ klɔ sɔ’n kɛ Koda. E fɛli kpa naan y’a kwla yi alie mma ng’ɔ o mmeli’n i sin lɔ’n. 17 Kɛ e mannin su mɔ e fa sieli i mmeli’n nun’n, be fali ɲanman be fa cicili mmeli’n i wun kpa. Asa kusu’n, kɛ ɔ ko yo naan y’a ko kaman Siti* aunɲan’n nun’n ti’n, e kannin waka nin ɲanman nga be tratra mmeli’n i tannin dan’n nun’n be ase. 18 Aunmuan’n fitali dan kpa. Ɔ fa e kɔ wa kɔ wa. I sɔ’n ti’n, kɛ aliɛ cɛnnin’n, be isali trɔ nga be o mmeli’n nun’n, be to be guali jenvie’n nun. 19 I le nsan su’n, be yili mmeli’n i wun ninnge wie’m be guali be nzue’n nun. 20 Kɛ cɛn kpanngban sinnin mɔ wia’n nin nzraama’m b’a fiteman’n, mɔ kusu aunmuan dan kpa* kun su fita e kekle kpa’n ti’n, y’a lafiman su kun kɛ é fíte nun. 21 Kɛ be dili le nɲɔn kun mɔ aliɛ w’a kanman be nuan’n, Pɔlu jaso jrannin be afiɛn naan w’a se kɛ: “Nja mun, sɛ ɔ ti kɛ amun fali ndɛ nga n kan kleli amun kɛ nán e tu e wun bo Klɛti lɔ’n su’n, nn ninnge’m b’a saciman e sa nun. 22 Ɔ nin i sɔ ngba’n, ń sé amun kɛ amun tra amun awlɛn, afin amun nun kun sa su wuman. Mmeli’n ngunmin yɛ ɔ́ sáci-ɔ. 23 Andɛ kɔnguɛ’n, Ɲanmiɛn nga n ti i liɛ mɔ n su i’n, i anzi kun jrannin min wun lɛ, 24 kpɛkun ɔ seli min kɛ: ‘Pɔlu, nán srɛ kun wɔ. Ɔ fata kɛ a jran Sezaa ɲrun. Asa kusu’n, Ɲanmiɛn w’a fa be kwlaa nga be nin wɔ o mmeli’n nun’n w’a wla ɔ sa nun.’ 25 I sɔ’n ti’n, nja mun, nán amun sa sin bubu amun, afin n lafi Ɲanmiɛn su. Yɛ n si kɛ ɔ́ wá yó kɛ nga i bɔbɔ fa kan kleli min’n sa sɛsɛsɛ. 26 Sanngɛ e mmeli’n wá sáci jenvie’n i afiɛn lɔ lika kun nun.” 27 Kɛ i kɔnguɛ blu-nin-nnan (14) su’n juli mɔ e o Adria Jenvie’n su’n, nzue’n fa e kɔ wa kɔ wa. Kɔnguɛ mbluniɛn nun’n, ɔ yoli mmeli’n i kanfuɛ’m be kɛ be su mantan asiɛ wie sa. 28 Be fali like wie cicili ɲanman kun su. Be to yili i jenvie’n nun be fa sunnzunnin nzue’n i bo’n. Kpɛkun be wunnin kɛ ɔ ti mɛtri ablasan-nin-nsiɛn (36). Kɛ be ɔli be ɲrun lɔ kan’n, be yoli i kunngba’n. Kpɛkun be wunnin kɛ ɔ ti mɛtri ablaɔn-nin-nso (27). 29 Srɛ kunnin be, afin be seli be wun kɛ atrɛkpa’n mmeli’n kó sí yɔbuɛ wie. I sɔ’n ti’n, blalɛ nnan nga be fa jran mmeli’n mɔ be o mmeli’n i sin lɔ’n, be toli be yili be jenvie’n nun. Kpɛkun be kunndɛli kɛ aliɛ cɛn ndɛndɛ. 30 Mmeli’n i kanfuɛ’m be waan bé wánndi. I sɔ’n ti’n, be yoli kɛ be su to blalɛ nga be fa jran mmeli’n m’ɔ o mmeli’n i ɲrun lɔ’n bé yí i jenvie’n nun sa. Kusu nn alie mma’n yɛ be su to be yi i jenvie’n nun-ɔn. 31 Yɛ Pɔlu seli sonja ya su kpɛn’n ɔ nin sonja’m be kɛ: “Sɛ nja nga mun b’a kaman mmeli’n nun’n, amun su kwlá fiteman nun.” 32 Ɔ maan sonja’m be kpɛkpɛli ɲanman nga be fa cicili alie mma’n nun naan nzue’n w’a fa w’a ɔ. 33 Kɛ ɔ ka kan aliɛ cɛ́n’n, Pɔlu wlali sran’m be kwlaa be fanngan kɛ be di like. Ɔ seli be kɛ: “I cɛn ba blu-nin-nnan (14) yɛ, amun su minndɛ, yɛ amun klun titi amun. Kpɛkun amun a faman like fi b’a kanman amun nuan. 34 I sɔ’n ti’n, ń srɛ́ amun, amun di like kan naan amun wun kpaja amun. Like fi su yoman amun nun wie fi.” 35 Kɛ ɔ kannin sɔ wieli’n, ɔ fali kpanwun, ɔ jrannin be kwlaa be ɲrun ɔ lali Ɲanmiɛn ase. Ɔ buli nun, kpɛkun ɔ boli like dilɛ bo. 36 Ɔ maan be kwlaa be ɲannin fanngan, kpɛkun be kusu be boli like dilɛ bo wie. 37 E kwlaa nga e o mmeli’n nun’n, e ti sran ya nɲɔn ableso-nin-nsiɛn (276). 38 Kɛ be dili like mɔ be ku yili’n, be fali ble’n be guɛli i jenvie’n nun naan mmeli’n yo fokofoko. 39 Kɛ aliɛ cɛnnin mɔ lika’n kpajali’n, b’a wunman lika’n i wlɛ. Sanngɛ be wunnin cenje kun. Aunɲan o su kpa. Ɔ maan be waan bé nían, sɛ be fa mmeli’n be si i cenje sɔ’n su’n, ɔ yo ye-o. 40 Be kpɛli blalɛ nga be fa jran mmeli’n be ɲanman’m be nun, ɔ maan blalɛ’m be guali nzue’n nun. Kpɛkun be ɲannjili tɛbua dandan mɔ be fa kan mmeli’n be ɲanman mun. Kɛ be mannin mmeli’n i tannin kaan m’ɔ o i ɲrun lɔ’n su’n, be kleli mmeli’n i ti aunɲan’n su lɔ. 41 Be ko fuli aunɲan’n su. Jenvie’n bo gua aunɲan sɔ’n i bue nɲɔn’m be su. Kɛ be fali mmeli’n sili aunɲan’n su’n, mmeli’n i ɲrun lika’n mlɔnnin. Ɔ maan mmeli’n kwlá kɔmɛn i ɲrun, kusu ɔ kwlá bɛmɛn i sin. Jenvie’n i bolɛ m’ɔ bo kekle’n ti’n, mmeli’n i sin lika’n sacili. 42 Kɛ sonja’m be wunnin i sɔ’n, be seli kɛ bé kún bisuafuɛ mun, i liɛ’n be nun wie fi su wɛman nzue’n naan w’a wanndi. 43 Sanngɛ sonja ya su kpɛn’n w’a kplinman su kɛ be yo be akunndan nga be buli’n i nuan su sa. Afin ɔ kunndɛman kɛ sa fi ɲan Pɔlu. I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ be nga be si nzue wɛ’n be jra nun naan be dun mmua cenje’n su lɔ, 44 naan i sin’n, be onga’m be su be su. Maan be nun wie’m be tran waka buebue’m be su, naan wie’m be fu mmeli’n i buebue’m be su. Kɛ be yoli sɔ’n, like fi w’a yoman be. Ɔ maan be kwlaa be juli asiɛ’n su lɔ.\n^ Tisri anglo’n nun-ɔn. E blɛ liɛ’n nun’n, ɔ bo i bo Sɛptanblu nun yɛ ɔ wie Ɔktɔblu nun.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “ɔ timan kaan.”\nSa Nga Be Yoli’n 27


?Ngue yɛle alaje kpafuɛ’n? | like suanlɛ liɛ\n“Sɛ Nyanmiɛn Wa’n kpɔ amun ti’n, amún nyán amun ti mlɔnmlɔn.”—ZAN 8:36.\nJUE: 54, 36\n?AMUN KWLA TƐ SU?\n?Klɔ sran’m be le atin be yo ninnge ngba?\n?Ngue ti yɛ klɔ sran’m b’a diman alaje kpafuɛ’n kun-ɔn?\n?Ngue yɛ Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ bé ɲɛ́n i-ɔ? ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a kwla ɲan e ti-ɔ?\n1, 2. (1) ?Ngue yɛ sran’m be bu i kɛ sɛ be yo’n, bé ɲán be ti-ɔ? (2) ?Kɛ be yo sɔ’n, wafa sɛ yɛ i bo gua-ɔ?\nANDƐ’N, lika sunman nun’n, sran’m be kan be ti ɲanlɛ ndɛ. Be kunndɛman kɛ be bu be lufle kun, yɛ be kunndɛman kɛ bé dí yalɛ kun. Sran wie’m be kusu, be kunndɛ kɛ be man be atin naan be kan ndɛ nga be klo’n, annzɛ be yo like nga be klo’n. Nanwlɛ, lika kwlaa nun’n, sran’m be kunndɛ kɛ bé ɲán be ti.\n2 I sɔ’n ti’n, be jaso be siefuɛ’m be wun. Sanngɛ like nga be kunndɛ’n, be ɲɛnmɛn i. Blɛ sunman’n, be wun be ɲrun tra laa’n. Yɛ be kun be nun wie mun bɔbɔ. I sɔ’n kle kɛ ndɛ nga Famiɛn Salomɔn kannin m’ɔ o Akunndanfuɛ’n 8:9 nun’n, ɔ ti nanwlɛ. Ɔ seli kɛ: “Ɔ lɛ blɛ kun bɔ sran kun sie i wiengu kun kpɛkuun ɔ kle i nyrɛnnɛn-ɔn.”\n3. ?Ngue yɛ é yó naan e klun w’a jɔ-ɔ?\n3 Biblu’n kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo naan e klun w’a jɔ’n. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ Zaki seli kɛ: “Nyanmiɛn mmla’n [...] b’ɔ maan sran’m be nyan be ti’n, sran ng’ɔ nian nun’n, b’ɔ nian nun tititi’n, [...] Nyanmiɛn maan like ng’ɔ yo’n ɔ́ yó ye.” (Zak 1:25) Ɲanmiɛn si like ng’ɔ fata kɛ e yo naan e klun w’a jɔ’n. I sɔ’n ti, mmla ng’ɔ man e’n, fiɛn kaan sa nunmɛn i sin. Kɛ ɔ yili Adam nin Ɛvu’n, ɔ mannin be like kwlaa ng’ɔ fata kɛ be ɲɛn i naan be klun w’a jɔ’n. Nanwlɛ, Adam nin Ɛvu be dili alaje kpafuɛ’n.\nBLƐ MƆ SRAN’M BE DILI ALAJE KPAFUƐ’N\n4. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Adam nin Ɛvu be dili alaje-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n4 Alaje nga Adam nin Ɛvu be dili’n, yɛ klɔ sran kwlaa kunndɛ kɛ ɔ́ dí-ɔ. Bo Bolɛ ndɛ tre 1 nin 2 be kle kɛ, Adam nin Ɛvu be sa mianman like fi wun. Srɛ kunman be. Yɛ sran fi buman be lufle. Asa ekun’n, be kokoman. Afin, be le aliɛ kpanngban, yɛ be le junman kpa be di. Be tɔman tukpacɛ naan se kɛ bé wú. (Bo Bolɛ 1:27-29; 2:8, 9, 15) ?Sanngɛ, alaje sɔ mɔ Adam nin Ɛvu be di’n ti’n, be le atin be yo like kwlaa nga be klo’n?\n5. ?Ngue yɛ maan sran’m be kwla di alaje-ɔ?\n5 Sran kpanngban be bu i kɛ, kɛ be se kɛ sran kun di alaje annzɛ w’a ɲɛn i ti’n, yɛle kɛ ɔ yo like kwlaa ng’ɔ klo’n. Sɛ i bo gúa kpa annzɛ ɔ gúa tɛ o, i ndɛ nunman nun. Sanngɛ, fluwa kun se kɛ, kɛ be se kɛ sran kun di alaje’n, i bo yɛle kɛ ‘ɔ kwla fa ajalɛ ng’ɔ klo’n.’ Ɔ se ekun kɛ, sran sɔ’n i nvle’n nun’n, awa kpɛman mmla fa mianmianman sran mun. Sɛ like ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó’n, ɔ su klemɛn i wiengu’m be yalɛ’n, awa tɛnndɛnmɛn i ɲrun. I sɔ’n kle kɛ, kɛ ɔ ko yo naan e tinuntinun y’a di alaje’n, nán ninnge ngba yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ. ?Sanngɛ, wan yɛ ɔ le atin kle e like ng’ɔ fataman kɛ e yo naan y’a kwla di alaje-ɔ?\n6. (1) ?Ngue ti yɛ Zoova i kunngba cɛ yɛ ɔ le atin yo like kwlaa-ɔ? (2) ?Klɔ sran’m be le atin be yo like kwlaa nga be klo’n? (3) ?Ngue ti-ɔ?\n6 Ɲanmiɛn Zoova i kunngba cɛ yɛ ɔ le atin yo like kwlaa-ɔ. Afin, i yɛ ɔ yili nglo nin asiɛ’n niɔn. Yɛ ɔ kwla sa’n kwlaa yo. (1 Timote 1:17; Sa Nglo Yilɛ 4:11) Famiɛn Davidi kleli kɛ Zoova i aɲrunɲan’n, ɔ nin i kwlalɛ’n be leman wunsu. (An kanngan 1 Be Nyoliɛ 29:11, 12 nun.) Sanngɛ, ninnge nga Zoova yili be’n be liɛ’n, nán ninnge ngba yɛ be le atin be yo-ɔ. Maan e wun i wlɛ kɛ Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ fata kɛ ɔ kle e like nga e le atin e yo’n, nin nga e leman atin e yoman’n niɔn. Kɛ ɔ yili klɔ sran’n, ɔ kleli i kɛ ɔ leman atin yoman ninnge ngba.\n7. ?Ninnge benin wie mun yɛ e yo be mɔ e di su aklunjuɛ-ɔ?\n7 Adam nin Ɛvu be kwla fa be klunklo ajalɛ. Sanngɛ, kɛ ɔ ko yo naan b’a kwla tran nguan nun’n ti’n, ninnge wie’m be o lɛ’n, be kwlá seman kɛ be yoman. I wie yɛle wunmiɛn lolɛ’n, nin aliɛ dilɛ’n nin lafilɛ’n. ?I sɔ’n ti, é sé kɛ Ɲanmiɛn mianmian be? Cɛcɛ. Afin, wafa nga Zoova yili be’n ti’n, be si kɛ sɛ be yo ninnge sɔ mun’n, be klun jɔ́. (Jue Mun 104:14, 15; Akunndanfuɛ’n 3:12, 13) Kɛ e lo wunmiɛn’n, annzɛ e di aliɛ nga e klo i kpa’n, annzɛ kusu e lafi kpa kɔnguɛ’n, ɔ yo e fɛ. Yɛ e bumɛn i kɛ ninnge sɔ’m be ti’n, e diman alaje. ?Nɛ́n i-ɔ? Adam nin Ɛvu be kusu, b’a bumɛn i sɔ wie.\n8. (1) ?Ngue yɛ Zoova seli Adam nin Ɛvu kɛ be yo-ɔ? (2) ?Ngue ti-ɔ?\n8 Zoova seli Adam nin Ɛvu be kɛ be wu ba, naan be trɛ asiɛ’n su. Yɛ maan be nian asiɛ’n i lika. (Bo Bolɛ 1:28) ?Like sɔ mɔ Zoova waan be yo’n ti’n, b’a diman alaje kun? Cɛcɛ. Afin, junman sɔ mɔ Ɲanmiɛn mannin be’n ti’n, asiɛ’n káci lika klanman. Kpɛkun, be nin be mma mun mɔ fɔ nunman be nun’n, bé trán su tititi. Like nga ti yɛ Zoova yili asiɛ’n, yɛ ɔ o lɛ-ɔ. (Ezai 45:18) Andɛ’n, sɛ sran kun se kɛ ɔ jaman bla annzɛ bian, naan ɔ wuman ba’n, ɔ fɔnman Ɲanmiɛn mmla’n. Sran wie’m be kusu, be si kɛ sɛ be ja bla annzɛ bian’n be kwla wun be ɲin su, sanngɛ be yo sɔ yɛ be wu ba. (1 Korɛntfuɛ Mun 7:36-38) Afin, be si kɛ i sɔ’n kwla man be aklunjuɛ wie. (Jue Mun 127:3) Sɛ ɔ ti kɛ Adam nin Ɛvu be ɲin yili Zoova’n, nn be nin be mma’m be klun jɔli tititi.\n?NGUE TI YƐ SRAN’M B’A DIMAN ALAJE KPAFUƐ’N KUN-ƆN?\n9. ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn i mmla ng’ɔ o Bo Bolɛ 2:17 nun’n timan tɛ-ɔ?\n9 Zoova mannin Adam nin Ɛvu be mmla kun. Kpɛkun, sɛ b’a nantiman mmla sɔ’n su’n, sa ng’ɔ́ jú be su’n, ɔ kan kleli be wie. Ɔ seli kɛ: “Sa kpa’n nin sa tɛ’n be silɛ waka’n i mma liɛ’n, nán di i li. Sɛ a di’n, saan wulɛ cɛ yɛ á wú-ɔ.” (Bo Bolɛ 2:17) ?Mmla sɔ’n ti tɛ? ?I su nantilɛ ti kekle? ?Sɛ Adam nin Ɛvu be nanti su’n, be su diman alaje kun? Cɛcɛ. I kpa bɔbɔ’n, fluwa sifuɛ nga be suan Biblu’n i nun like’n, be dan lika be se kɛ mmla sɔ’n ti kpa dan, naan nán ngbɛn ti yɛ Ɲanmiɛn mannin be mmla sɔ’n niɔn. Be nun kun seli kɛ mmla sɔ’n kle e kɛ “Ɲanmiɛn kunngba cɛ yɛ ɔ si like ng’ɔ ti kpa man [...] klɔ sran mun-ɔn. Yɛ i kunngba cɛ yɛ ɔ si like ng’ɔ timan kpa [...] manman be’n niɔn. Sɛ klɔ sran’m be kunndɛ kɛ be liɛ yo ye’n, ɔ fata kɛ be lafi Ɲanmiɛn su, yɛ be ɲin yi i. Sɛ b’a yoman sɔ’n, ɔ́ yáci be lɛ naan be bɔbɔ be kle like ng’ɔ ti kpa’n [...] nin ng’ɔ ti tɛ man be’n.” I sɔ’n kusu, klɔ sran’m be kwlá yoman.\nAjalɛ nga Adam nin Ɛvu be fali’n i bo guali tɛ. (An nian ndɛ kpɔlɛ 9-12 nun.)\n10. ?Kɛ be se kɛ sran kun kwla fɛ i klunklo ajalɛ’n, ɔ nin kɛ sran sɔ’n bɔbɔ kle like ng’ɔ ti kpa’n nin ng’ɔ ti tɛ’n, i nɲɔn’n ti kun? An yiyi nun.\n10 Sran wie’m be kwla bu i kɛ Zoova w’a manman Adam nin Ɛvu be atin naan be fa be klunklo ajalɛ. Sran sɔ’m be wunman sa kun i wlɛ. Yɛle kɛ, kɛ be se kɛ sran kun kwla fɛ i klunklo ajalɛ’n, ɔ nin kɛ sran sɔ’n bɔbɔ kle like ng’ɔ ti kpa’n nin ng’ɔ ti tɛ’n, ɔ timan kun. Adam nin Ɛvu be kwla se kɛ bé yó Ɲanmiɛn klun sa, annzɛ be yoman. Sanngɛ, Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ le atin kle like ng’ɔ ti kpa nin ng’ɔ ti tɛ’n niɔn. “Sa tɛ nin sa kpa’n be silɛ waka’n” ti’n, Adam nin Ɛvu be si sɔ weiin. (Bo Bolɛ 2:9) Wie liɛ’n, kɛ e fa ajalɛ’n, e siman wafa nga i bo’n gúa’n. Yɛ e kwlá seman kɛ ajalɛ kwlaa nga e fa be’n, be bo’n gúa kpa. Kɛ sran wie’m bé fá ajalɛ wie mun’n, be bu i kɛ ɔ ti kpa, sanngɛ i bo m’ɔ́ gúa’n yɛle afɛ’n nin ɲrɛnnɛn’n. (Nyanndra Mun 14:12) Nanwlɛ, nán ninnge ngba yɛ klɔ sran’m be kwla yo-ɔ. Kɛ Zoova mán Adam nin Ɛvu be mmla’n ɔ kleli be kɛ, sɛ be ɲin yi i’n, yɛ bé dí alaje kpafuɛ’n niɔn. ?Sanngɛ, ajalɛ benin yɛ be fali-ɔ?\nZoova kunngba cɛ yɛ ɔ le atin kle like ng’ɔ ti kpa nin ng’ɔ ti tɛ’n niɔn.\n11, 12. ?Ngue ti yɛ ajalɛ nga Adam nin Ɛvu be fali’n, i bo’n guali tɛ-ɔ? An fa sunnzun ase kun be yiyi nun.\n11 Satan seli Ɛvu kɛ: “Amun nyin tí. Amún yó kɛ i bɔbɔ [Ɲanmiɛn] sa, amún sí sa kpa’n nin sa tɛ’n.” (Bo Bolɛ 3:5) Satan i ndɛ’n su yɛ Ɛvu fali-ɔ. Ɔ nin i wun be ɲin w’a yiman Zoova. ?Kɛ be yoli sɔ’n, be wa dili alaje trali laa liɛ’n? Cɛcɛ. Be wa wunnin i wlɛ kɛ, sran nga i ɲin yiman Zoova’n, ɔ wun ɲrɛnnɛn. (Bo Bolɛ 3:16-19) Afin, Zoova w’a manman klɔ sran’m be atin kɛ be bɔbɔ be kle sa ng’ɔ ti kpa’n nin ng’ɔ ti tɛ’n.—An kanngan Nyanndra Mun 20:24 nin Zeremi 10:23 be nun.\n12 Sɛ sran kun su cisan alapla nun’n, atin nga be kle i’n, i su yɛ ɔ fata kɛ ɔ fa naan w’a ju i juwlɛ-ɔ. Sanngɛ, sɛ lika nga i bɔbɔ klo’n, yɛ ɔ kɔ’n, i bo gúa tɛ. Adam nin Ɛvu be ti kɛ alapla nun cisanfuɛ m’ɔ faman atin nga be kle i’n su’n sa. Be kunndɛli kɛ bé yó ninnge mun kɛ be fa klo’n sa. Be ɲin w’a yiman Zoova. Ajalɛ sɔ mɔ be fali’n, i bo guali tɛ. Yɛle kɛ, be kacili sa tɛ yofuɛ yɛ be wuli. Be dunman nun ti’n, sa tɛ nin wie’n be bali mɛn’n nun. (Rɔmfuɛ Mun 5:12) Kɛ Adam nin Ɛvu be fali ajalɛ kɛ be bɔbɔ bé klé sa ng’ɔ ti kpa’n nin ng’ɔ ti tɛ’n, b’a diman alaje’n i kpafuɛ’n kun.\n?NGUE YƐ É YÓ NAAN Y’A DI ALAJE KPAFUƐ’N NIƆN?\n13, 14. ?Ngue yɛ é yó naan y’a kwla di alaje kpafuɛ’n niɔn?\n13 Sran wie’m be bu i kɛ sɛ e le atin e yo like kwlaa nga e klo’n, ɔ ti kpa dan. Ɔ ti su kɛ, kɛ be mianmianman e’n, e ɲan su mmlusuɛ. Sanngɛ, sɛ e tinuntinun e yo like kwlaa nga e klo’n, mɛn’n nun tranlɛ’n yó kekle. Fluwa kun seli kɛ, ɔ le nvle kun nin i su mmla, yɛ mmla sɔ’m be ti tɛkɛtɛkɛ dan. Afin, kɛ bé kpɛ́ mmla sɔ mun’n, be bu wafa nga be kwla sasa sran mun’n i akunndan. Kpɛkun like ng’ɔ fataman kɛ sran’m be yo’n, be bu i akunndan wie. I sɔ yolɛ’n timan pɔpɔ. I sɔ’n ti yɛ be nga be kpɛ mmla mun’n, ɔ nin jɔlɛ difuɛ’m be sɔnnin dan’n niɔn. Afin, ɔ fata kɛ be yiyi mmla sɔ’m be nun be kle sran mun, yɛ be kle be wafa nga be kwla di be su’n.\n14 Zezi Klist kleli like ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a kwla di alaje kpafuɛ’n. Ɔ seli kɛ: “Sɛ an fa min ndɛ nga n kan’n su sakpa, wuun an ti n sɔnnzɔnfuɛ sakpa, wuun amún sí ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n, yɛ ndɛ nanwlɛ sɔ’n ti amún nyán amun ti.” (Zan 8:31, 32) Ɔ maan, sɛ e kunndɛ kɛ é ɲán alaje kpafuɛ’n, ɔ fata kɛ e yo like nɲɔn. I klikli’n, ɔ fata kɛ e fa ndɛ nga Zezi kannin’n su. I nɲɔn su’n, ɔ fata kɛ e kaci i sɔnnzɔnfuɛ. Zezi seli kɛ: “Sɛ sa tɛ’n ti sran’n, wuun sran kwlaa ng’ɔ yo sa tɛ’n ɔ kaci i kanga.” Ɔ seli ekun kɛ: “Sɛ Nyanmiɛn Wa’n kpɔ amun ti’n, amún nyán amun ti mlɔnmlɔn.”—Zan 8:34, 36.\n15. ?Kɛ nga Zezi fa kannin’n sa’n, ngue ti yɛ e kwla ‘ɲan e ti mlɔnmlɔn-ɔn’?\n15 Alaje nga Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ bé dí’n, ɔ ti kpa tra alaje nga sran’m be dan lika be kunndɛ i andɛ’n. Kɛ Zezi kán sa tɛ’n i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Sɛ Nyanmiɛn Wa’n kpɔ amun ti’n, amún nyán amun ti mlɔnmlɔn.” Yɛle kɛ, sɛ é kwlá sé’n, e su yoman sa tɛ’n i kanga kun. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ e kwla se kɛ e ti sa tɛ’n i kanga-ɔ? Yɛle kɛ, wie liɛ’n e kunndɛ kɛ é yó sa ng’ɔ ti kpa’n. Sanngɛ, sa tɛ’n yɛ e yo-ɔ. Asa ekun’n, e kwlá yoman sa kpa’n lele e guɛmɛn i ti nin i bo. I sɔ’n ti, e wla bo e wun. E wun e ɲrun. Yɛ e wu. (Rɔmfuɛ Mun 6:23) Kɛ akoto Pɔlu buli i sɔ liɛ’n i akunndan’n, ɔ yoli i ya dan. (An kanngan Rɔmfuɛ Mun 7:21-25 nun.) Kɛ fɔ su tranman e nun kun mɔ e su yoman sa tɛ’n kun’n, yɛ é dí alaje kpafuɛ mɔ i bo bolɛ nun’n, Adam nin Ɛvu be dili’n wie-ɔ.\n16. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a kwla ‘ɲan e ti mlɔnmlɔn-ɔn’?\n16 Zezi seli kɛ: ‘An fa min ndɛ nga n kan’n su.’ I sɔ’n kle kɛ, ɔ fata kɛ e nian like nga Zezi kleli’n su e yo. Afin, e ti Klistfuɛ yɛ e klɛnnin e wun e mɛnnin i. (Matie 16:24) Kɛ nga Zezi fa kannin’n sa’n, e ti tɛ m’ɔ fɛli i wun yili’n ti’n, cɛn wie lele’n, é ɲán e ti mlɔnmlɔnmlɔn.\n17. (1) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e klun w’a jɔ-ɔ? (2) ?Ngue yɛ é wá kɛ́n i ndɛ like suanlɛ ng’ɔ bɛ i sin’n nun-ɔn?\n17 Kɛ mɔ e ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’n, ɔ fata kɛ e nian like ng’ɔ kleli’n su e yo. Sɛ e yo sɔ’n, e klun jɔ́. Kpɛkun cɛn wie lele’n, é ɲán e ti mlɔnmlɔnmlɔn. Yɛle kɛ, e su yoman sa tɛ kun. Yɛ e su wuman kun. (An kanngan Rɔmfuɛ Mun 8:1, 2, 20, 21 nun.) Like suanlɛ ng’ɔ bɛ i sin nun’n, é wá wún kɛ Ɲanmiɛn maan e di alaje. ?Alaje mɔ e di’n ti’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? ?Ngue yɛ é yó naan y’a kwla manman Ɲanmiɛn mɔ maan sran’m be di alaje kpafuɛ’n tititi-ɔ?\nKlɔ sran’m be leman atin be yoman ninnge ngba. E kwla fa ajalɛ nga e klo’n. Sanngɛ nán e yɛ ɔ fata kɛ e kle sa ng’ɔ ti kpa nin ng’ɔ ti tɛ’n niɔn.\nI nun mɔ Adam nin Ɛvu be nanti Ɲanmiɛn i mmla’n su’n, be dili alaje kpafuɛ’n. Andɛ’n, kɛ e fa Zezi i ndɛ’n su mɔ e kaci i sɔnnzɔnfuɛ’n, e di alaje. Sanngɛ, mɛn klanman’n nun lɔ’n, é dí alaje kpafuɛ’n. Afin, e su yoman sa tɛ kun. Yɛ e su wuman kun.\n?Ngue yɛle alaje kpafuɛ’n?


Sa Nga Be Yoli’n 5 | Online Bible | New World Translation\nSa Nga Be Yoli’n 5:1-42\nAnaniasi nin Safira (1-11)\nAkoto’m be yoli abonuan sa kpanngban (12-16)\nBe wlali be bisua, kpɛkun be yacili be nun (17-21a)\nBe fa be ɔli Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m be ja su ekun (21b-32)\n‘Ɲanmiɛn yɛ e ɲin yi i-ɔ, nán klɔ sran-ɔn’ (29)\nNgwlɛlɛ ndɛ nga Gamaliɛli kannin’n (33-40)\nAwlo’m be nun jasin bolɛ (41, 42)\n5 Sanngɛ bian kun mɔ be flɛ i Ananiasi’n, ɔ nin i yi Safira be yoli be asiɛ wie atɛ. 2 Ɔ fali sika’n i wie fiali. I yi si nun. Kpɛkun ɔ fɛli i bue blɛli akoto mun. 3 Sanngɛ Piɛli seli kɛ: “?Ananiasi, ngue ti yɛ Satan suli ɔ bo mɔ a bua ato kleli Ɲanmiɛn wawɛ’n, mɔ a fali asiɛ’n i sika’n i wie fiali-ɔ? 4 ?I nun ng’ɔ o ɔ sa nun’n, ɔ timan ɔ liɛ? ?Yɛ kɛ a yoli i atɛ’n, like kwlaa nga ɔ waan á fɛ́ i sika’n yó’n, a kwlá fa yoman? ?Ngue ti yɛ a buli akunndan kɛ ngalɛ’n sa-ɔ? Nán sran mun yɛ a buali ato kleli be-ɔ, sanngɛ Ɲanmiɛn-ɔn.” 5 Kɛ Ananiasi tili ndɛ sɔ’n cɛ’n, ɔ tɔli, kpɛkun ɔ wuli. Be kwlaa nga be tili ndɛ sɔ’n, srɛ kunnin be dan kpa. 6 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, gbanflɛn’m be jasoli, be cicili i saka’n, kpɛkun be ko sieli i. 7 Kɛ dɔ kɔe nsan sinnin’n, i yi’n bali, ɔ wluli sua’n nun lɔ. Ɔ siman sa ng’ɔ juli’n. 8 Piɛli seli i kɛ: “Di min nanwlɛ. ?Kɛ amun sran nɲɔn’n amun yoli fie’n i atɛ’n, sika nga amun ɲɛnnin i’n, i ngba yɛle nga?” Ɔ seli kɛ: “Ɛɛn, i ngba-ɔ.” 9 Yɛ Piɛli seli i kɛ: “?Ngue ti yɛ amun nɲɔn’n, amun bo yoli kun kɛ amún kán Zoova wawɛ’n amún nían-ɔn? Nian! Be nga be ko sieli ɔ wun’n, be o anuan’n nun lɛ, bé wá fá wɔ bé kɔ́ wie.” 10 Be ja nun lɛ’n, ɔ tɔli kpɛkun ɔ wuli. Kɛ gbanflɛn’m be wluli sua’n nun lɔ’n, be wunnin kɛ bla’n w’a wu. Ɔ maan be mɛnnin i su ɔli. Be ko sieli i i wun’n i wun lɛ. 11 Sa sɔ’n ti’n, srɛ dan kpa kunnin asɔnun’n nunfuɛ’m be wunmuan’n, ɔ nin be nga be tili ndɛ sɔ’n be kwlaa. 12 Asa ekun’n, akoto’m be yoli abonuan sa kpanngban sran’m be ɲrun titi. Kpɛkun be kwlaa be yiali Salomɔn i Kpata’n i bo lɛ. 13 Nanwlɛ, be nga’m be nun kun sa w’a kwlá trɛmɛn i awlɛn naan w’a fɛ i wun w’a mantan be. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, sran’m be yi be ayɛ. 14 Asa kusu’n, yasua nin bla kpanngban kpa nga be lafi e Min’n su’n, be uka be su cɛn kwlaa. 15 I kpa bɔbɔ’n, be fali tukpacifuɛ’m be bali akpɔ dandan’m be su. Kpɛkun be la be bɛ nin akpa kanngan’m be su naan kɛ Piɛli sín lɛ’n, i wawɛ’n gua be nun wie’m be su. 16 Asa ekun’n, sran kpanngban kpa be fin klɔ nga be mantan Zerizalɛmun’n be su be bali. Be fali tukpacifuɛ mun nin be nga mmusu’m be kle be yalɛ’n be bali. Kpɛkun be kwlaa be yoli juejue. 17 Sanngɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n nin be kwlaa nga be o Sadisefuɛ’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n nun’n be jasoli, yɛ be fali be ɲin cili be kpa. 18 Ɔ maan be trali akoto mun be wlali be bisua. 19 Sanngɛ kɔnguɛ’n, Zoova i anzi’n tikeli bisua’n i anuan mun. Kpɛkun ɔ fali be fiteli naan w’a se kɛ: 20 “Amun wɔ naan amun ko jran Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ naan amun kan nguan’n* i ndɛ kle sran kwlaa.” 21 Kɛ be tili ndɛ sɔ’n, be wluli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ nglɛmun tutu kpa, kpɛkun be boli sran’m be like klelɛ bo. Kɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n nin i sran’m be bali’n, be flɛli Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan mun* nin Izraɛlifuɛ’m be kpɛnngbɛn’m be kwlaa. Kpɛkun be sunmannin sran bisua lɔ kɛ be ko fa akoto mun blɛ be. 22 Sanngɛ kɛ Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ gladi difuɛ’m be juli lɔ’n, b’a wunman be bisua’n nun lɔ. Ɔ maan be sali be sin be ko kan kleli be. 23 Be seli kɛ: “Kɛ é kɔ́’n, bisua’n i anuan’n i nun ti towa kpa, kpɛkun bisua sunianfuɛ’m be jinjin anuan’m be ɲrun lɛ. Sanngɛ kɛ e tikeli anuan mun’n, y’a wunman sran fi lɔ.” 24 Kɛ Ɲanmiɛn i sua’n nun gladi difuɛ’m be su kpɛn’n nin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’m be tili ndɛ sɔ’n, be akunndan’n sanngannin. Afin be siman wafa nga sa sɔ’n i bo’n gúa-ɔ. 25 Sanngɛ sran kun bali wa seli be kɛ: “Amun nian! Bian nga amun wlali be bisua’n, be o Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Be o lɔ be su kle sran’m be like.” 26 Ɔ maan Ɲanmiɛn i sua’n nun gladi difuɛ’m be su kpɛn’n nin i gladi difuɛ’m be ɔli ko fali be bali. Sanngɛ b’a yoman be kpokokpoko, afin ɔ cɛman naan sran’m b’a finfin be yɔbuɛ. 27 Kɛ be fa be bali’n, be fa be jrannin Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m* be ɲrun lɛ. Yɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n usali be sa, 28 kpɛkun ɔ seli kɛ: “E wlali amun su nun kpa kɛ nán amun fa dunman sɔ’n be kle sran’m be like. Sanngɛ amun a kle sran’m be like lelee amun ndɛ’n w’a tru Zerizalɛmun klɔ wunmuan’n nun. Kpɛkun amun a fua kpa kɛ amún fá bian sɔ’n i wie ndɛ’n gúa e su.” 29 Piɛli nin akoto onga’m be tɛli su kɛ: “Ɲanmiɛn m’ɔ ti e siefuɛ’n yɛ ɔ fata kɛ e ɲin yi i-ɔ, nán klɔ sran mun-ɔn. 30 E nannan’m be Ɲanmiɛn’n cɛnnin Zezi mɔ amun boboli* i waka kun su amun kunnin i’n. 31 Ɲanmiɛn fɛli i sieli i sa fama su, ɔ maan ɔ ɲannin ɲrun. Yɛ ɔ yoli Sran cinnjin nin Sran defuɛ, naan Izraɛlifuɛ’m b’a kwla kaci be akunndan’n naan w’a yaci be sa tɛtɛ mun w’a cɛ be. 32 E nin Ɲanmiɛn wawɛ’n mɔ Ɲanmiɛn fa mannin be nga be ɲin yi i afin ɔ ti be siefuɛ’n, e kwla di sa sɔ’n i ti lalo.” 33 Kɛ be tili ndɛ sɔ’n, be fali ya dan, ɔ maan be kunndɛli kɛ bé kún be. 34 Sanngɛ Farizifuɛ kun m’ɔ suan Gamaliɛli’n, m’ɔ o Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m* be sua’n nun lɔ wie’n, ɔ jasoli. Ɔ ti Mmla klefuɛ, yɛ sran’m be kwlaa be ɲin yi i kpa. Kɛ ɔ jasoli’n, ɔ seli kɛ be fa akoto’m be fite lɔ kan. 35 I sin’n, ɔ seli be kɛ: “Izraɛlifuɛ mun, sa nga amun kunndɛ kɛ amún fá yó minniɛn nga mun’n ti’n, amun nian amun wun kpa. 36 Afin koko nun wa’n, Tedasi jasoli. Ɔ seli i wun kɛ ɔ ti sran dan. Yasua kɔe ya nnan (400) be suli i su. Sanngɛ sran’m be kunnin i. Ɔ maan be kwlaa nga be suli i su’n, be bo sanndili, yɛ b’a wunman be kun. 37 I sin’n, kɛ bé klɛ́ sran’m be dunman’n, Zida m’ɔ fin Galile’n jasoli. Ɔ suali sran wie mun suli i su. I kusu wa wuli i liɛ. Yɛ be kwlaa nga be suli i su’n, be bo sanndili. 38 I sɔ’n ti’n, ń kán klé amun kɛ sa nga nun’n, nán amun nian minniɛn sɔ’m be lɔ, amun yaci be lɛ. Afin sɛ akunndan sɔ’n annzɛ junman sɔ’n fin klɔ sran’n, ɔ su yoman ye. 39 Sanngɛ sɛ ɔ fin Ɲanmiɛn’n, amun su kwlá yoman be like fi. Ɔ timɛn i ti’n, ɔ́ yó kɛ amun nin Ɲanmiɛn yɛ amun su kun sa.” 40 Kɛ be tili i ndɛ sɔ’n, be fali su. Be flɛli akoto mun kɛ be bla, kpɛkun be boli be nin ngble. I sin’n, be seli be kɛ nán be fa Zezi i dunman’n be kan ndɛ kle sran mun kun. Kpɛkun be yacili be nun. 41 Ɔ maan kɛ bé fín Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m* be wun lɔ bé fíte’n, be klun ti jɔwa. Afin Zezi dunman nun ti’n, be yoli be finfin. Yɛ i sɔ’n ti be cenjele like. 42 Ɔ maan cɛn kwlaa be kleli sran’m be like, yɛ be boli Zezi mɔ i yɛ ɔ ti Klisi’n i su jasin fɛ’n Ɲanmiɛn i sua’n nun nin awlo’m be nun. B’a yacimɛn i sɔ yolɛ.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “nguan nga.”\nSa Nga Be Yoli’n 5


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Mark 7\n1 Yi -tʋ da bɛ, Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn -mienun 'si Zeruzalɛm, ɛn o -ta Zozi 'va. 2 Waa 'yɩ 'nan -a -srunɔn plɔɛn fɛ blɩ, te wa'a 'o 'pɛ -man "foelɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ.\n3 Zuif 'nɔn nɛn Farizɛn 'nɔn 'a bɛ, 'lee Zuif 'nɔn pɛɛnɔn bɛ, -te wa'a 'o 'pɛ -man "foelɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩɛ, wa'a fɛ ble dɩ. 4 Ɛn -te o 'si 'flɛji bɛ, -te wa'a 'o -srulɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩɛ, wa'a fɛ ble dɩ. O kluda wɩ "kaga plɔɛn a "nyian. E ya 'yi 'mlin 'kulenɛnnun -ci "foedɩ da, ɛn e ya -pɔnun 'lee -daganun -ci "foedɩ da, [ɛn e ya nyinnan "davɛnun -srudɩ da.]\n5 -Yee "wɛan Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'a laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn, 'i -srunɔn 'ka 'wɩ nɛn -kaa tranun -a 'vɩ 'nan -kaa drɛ bɛ -a dra dɩ? 'Pian wa'a 'o 'pɛ -man dra 'saun Bali 'lɛ 'vaa -e 'o fɛ -blɩ.»\n6 -A -nan nɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Wei "flivli 'nɔn! 'Wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan Ezai -a crɛn -tɛ 'ka man bɛ, 'wɩ 'kpa nɛn, kɔɔ yaa 'vɩ 'nan:\n7 -Wee 'an 'sudɩ bɛ -a "nɛn "ka "dɩ.\n8 Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Ka "trɔɛn 'si Bali -le -pei -va, ɛn ka -sɔɔnla 'ka tranun kluda wɩ -sru. 9 'Ka 'ci a 'e 'cɛndɩ. Ka Bali -le -pei tuʋ 'ka 'pɛla koda, ɛn ka lɛa 'ka tranun kluda wɩ man.\n10 'Wɩ nɛn yaa -kɔɔnman bɛ -nyrɛn 'gʋ. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n-Pei zɩɛ Bali 'bɛ -nɔn Moizi lɛ, 11 'pian kaa "paaman minnun ji 'nan, -si a 'e 'nɔndɩ min lɛ -e 'e vɩ 'e "tɩ 'lee 'e "bʋ "lɛ 'nan: ‹Ma'an 'kɔlaman -e 'an 'pa 'ka 'va dɩ. "Lala nɛn kɔ "an -nɔn 'cɛɛ bɛ, maan drɛ Kɔrban -a. -A -ci nɛn 'nan, maan -nɔn Bali lɛ.› 12 'Cee 'wɩ "paadɩ zɩɛ e -si -tɔa -yrɔ -e 'e 'pa 'e "tɩ 'lee 'e "bʋ 'va. 13 Zɩ ka Bali wei klu -sɛanla 'ji 'ka tranun kluda wɩ -a zɩɛ. Ɛn 'wɩ zɩɛ -a -tʋwli "nɛn kaa dra 'wɩ "kaga "ji.»\n14 "Bɛ -sru ɛn Zozi min "kaga laabʋ "nyian, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka "trɔɛn "tɔ 'an wei lɛ -e 'ka 'wɩ 'gʋɛ -a -ci man 'kpa. 15 Fɛ nɛn e "sia bei, -e 'e -wla "min ji bɛ, ya'a min "tri 'tɔa Bali 'lɛ dɩ. 'Pian fɛ nɛn e "sia min ji -e 'e bɔla bei "bɛ, -yɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ. 16 [Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, -a san 'e man!»]\n17 Zozi 'si min "kaga yei, ɛn e wla 'kuin. -A -nan nɛn -a -srunɔn 'a laabʋ -yrɔ 'nan, 'e -kɔnnɛn "nɛn yaa -fɔ bɛ -a -ci vɩ 'wlɛ! 18 Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'bɔ "nyian, ka'a 'kɔlaman -e 'ka 'wɩ zɩɛ -a -ci man dʋʋ? Fɛ nɛn e -wlamlan min ji bɛ, ya'a min "tri 'tɔa Bali 'lɛ dɩ. Ka'a tɔa zɩ dʋʋ? 19 Kɔɔ ya'a 'wlamlan min souba ji dɩ, 'pian e -ko min -pɔan 'ji. "Bɛ -sru -e min 'e 'kʋ -fɔ -a lua.»\n20 Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «Fɛ nɛn, e "sia min ji bɛ, -yɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ. 21 Kɔɔ blamin souba 'ji nɛn ci "nrɔndɩ -wlidɩ pɛɛnɔn "sia. -Kɔnnɛn -wɛɛdɩ "kaga 'lee lɩ -wɛɛdɩ "kaga "a -tʋ, ɛn crin wʋdɩ a -tʋ, ɛn min -tɛdɩ a -tʋ, 22 ɛn min nan -wɛɛdɩ 'lee min -sran -wɛɛdɩ a -tʋ, ɛn "lala yɩdɩ "yi "bʋʋ "a -tʋ, ɛn nyannɛn drɛdɩ a -tʋ, ɛn -dawli drɛdɩ a -tʋ, ɛn fɛ -blɩdɩ 'lee -wɛn mlindɩ -e 'e 'ciɩla "da "bɛ e ya -tʋ, ɛn man bʋdɩ a -tʋ, ɛn 'wɩdɩ min man -wlidɩ "a -tʋ, ɛn fli drɛdɩ -dandan a -tʋ, ɛn -blʋ 'tandɩ a -tʋ. 23 'Wɩ 'wlidɩ pɛɛnɔn zɩɛ, o "sia min ji, ɛn -wɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ.»\n24 Zozi 'si fɛ zɩɛ -a -nan, ɛn e -kʋ Tir 'fla "srɔn Fenizi 'lɛglɔn 'ji. E wla 'kɔn 'tʋ -ji. E 'ka "vale 'nan, minnun 'o -tɔ 'nan e ya -nan dɩ. 'Pian ya'a -kɔlalɛ drɛdɩ -a dɩ. 25 Lɩmɔn -tʋ a 'fla zɩɛ -a da. -Yʋ -wlidɩ "a -a 'lu -sru. 'Nun tɔɔn e Zozi 'le 'wɩ 'man, ɛn e -ta "va, ɛn 'e "po sɔɔnla "wlu. 26 -A -nan nɛn e toba -fɔ -yrɛ 'nan, 'e 'yʋ -wlidɩ "pin 'e 'lu -sru. Lɩ 'bɔ zɩɛ Zuif lɩ "cɛɛ dɩ, e "sia Siri Fenizi 'lɛglɔn 'ji.\n27 Ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «'I nannannun 'tʋɩ 'o fɛ -blɩ 'o 'kan 'lɔ! E 'ka 'wɩ "yi, -e min 'e nannannun -lɔ 'kpɔun 'si 'e -nɔn -plɛnnun lɛ dɩ.»\n28 Ɛn yaa 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «'Wɩ tɩglɩ nɛn, yia 'vɩ, 'an 'san. 'Pian nannannun 'nɛan plɔɛn nɛn e -sɛanla bɛ, -plɛnnun nɛn 'tablo wlu bɛ, waa -ble.»\n29 Ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Yia 'vɩ fɛnyian. 'I 'kʋ, -yʋ -wlidɩ 'si 'yie 'nɛn -sru!»\n30 -A -nan nɛn lɩ zɩɛ e 'li 'e da 'yee "kɔnnɛn. E 'bɔ 'yee 'nɛn man 'e nyinnandɩ -saa da, te -yʋ -wlidɩ 'si -a -sru.\n31 "Bɛ -sru ɛn Zozi 'si 'lɛglɔn nɛn Tir 'fla "srɔn "bɛ -a -ji. E ciɩla Sidɔn, ɛn e -kʋ 'lɛglɔn nɛn waa laabo 'Fla 'fu bɛ -a da Galile 'yi man. 32 -A -nan nɛn minnun -ta bobo -tʋ -a Zozi lɛ, ɛn o toba -fɔ -yrɛ 'nan, 'e 'pɛ 'pla "da, -e 'e 'beli.\n33 Zozi -cɛzan zɩɛ -a 'si minnun "srɔn "kogo, ɛn e -kʋ -a -kɔɔbli fɔɔ. E 'pɛ 'wlɛ 'wʋ -a "trɔɛn 'ji, ɛn e 'le 'yi 'si, yaa klɛ -a nrɛn man. 34 -A -nan nɛn 'e yiɛ -tɔ laji, e flin -vɛɛ, ɛn yaa 'vɩ -yrɛ 'e wei -ji 'nan: «Efata!» -A -ci nɛn 'nan, 'i 'lɛ 'sʋ! 35 'Nun tɔɔn -a "trɔɛn 'lɛ 'sʋ, ɛn -a nrɛn flu. -A -nan nɛn e 'wɩdɩ 'sia tɩglɩ.\n36 Zozi 'wɩ 'pla minnun lɛ 'nan, te 'o -nan wɩ vɩ minnun lɛ dɩ! E 'wɩ "paala -wlɛ te yaa "paala, 'pian 'bɛ 'nan nɛn minnun -a fuimlan "man "bʋʋ. 37 Min pɛɛnɔn 'lɛbo "fɔ 'e 'ciɩla "da, te waa ve 'nan: «'Wɩ pɛɛnɔn nɛn yaa dra bɛ, e ya "yi. Yaa drɛ ɛn "trɔɛn "winɔn "trɔɛn 'lɛ 'sʋ, ɛn yaa drɛ ɛn bobonun nrɛn baa flu.»


Wafa nga awlobo tranlɛ’n kwla yo fɛ’n—Junman nga Ɲanmiɛn mannin awlobofuɛ | Biblu’n Kle\nNDƐ TRE BLU NIN NNAN\n?Ngue yɛ yasua kun kwla yo naan w’a yo bian kpa ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ bla kun kwla yo awlo bla kpa ɔ?\n?Ngue yɛ ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be yo naan b’a ta be mma’m be kpa ɔ?\n?Ngue like yɛ ba’m be kwla yo naan awlobo’n nun tranlɛ’n w’a yo fɛ ɔ?\n1. ?Ngue yɛ ɔ yo maan awlobo tranlɛ’n yo fɛ ɔ?\nƝANMIƐN ZOOVA klo kɛ amun awlobo tranlɛ’n yo fɛ. Biblu’n m’ɔ ti i Ndɛ’n, ɔ uka awlobofuɛ mun be tinuntinun. Ɔ kle junman nga Ɲanmiɛn waan awlobofuɛ’m be tinuntinun be di’n. Kɛ awlobofuɛ’m be nian afɔtuɛ nga Ɲanmiɛn man be’n su naan b’a di junman ng’ɔ fata kɛ be di’n, sɛ ɔ ti waka’n nn i su mma’m be ti kpa dan. Zezi seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ tie Ɲanmiɛn ndɛ’n m’ɔ fa su’n, i liɛ su ti ye!’—Lik 11:28.\n2. ?Ngue like yɛ ɔ fata kɛ e wun i wlɛ naan awlobo tranlɛ’n w’a yo fɛ ɔ?\n2 Sɛ e wun i wlɛ kɛ awlobo tranlɛ’n fin Zoova mɔ Zezi flɛ i kɛ ‘E Si’n,’ yɛ e awlobo tranlɛ’n yó fɛ ɔ. (Matie 6:9) Awlobo kwlaa nga be o asiɛ’n su’n, be fin e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n. Ɔ maan, like nga ɔ kwla yo naan awlobo tranlɛ’n w’a yo fɛ’n, Ɲanmiɛn si i. (Efɛzfuɛ Mun 3:14, 15) ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, junman nga ɔ fata kɛ awlobofuɛ’m be tinuntinun be di’n, i su like benin yɛ Biblu’n kle ɔ?\nAWLOBO’N FIN ƝANMIƐN\n3. ?Klɔ sran’m be awlobo tranlɛ’n i takalɛ’n i su ndɛ nga Biblu’n kan’n yɛle benin? ?Yɛ ngue ti yɛ e si kɛ ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ ɔ?\n3 Sran klikli nga Zoova yili be’n yɛle Adam nin Ɛvu. Ɔ wlali be aja nun. Ɔ fali be sieli i lika klanman kun nun asiɛ’n su wa. Lika sɔ’n yɛle Edɛni fie’n. Kpɛkun Zoova seli be kɛ be wu ba. I waan: “An trɛ, an sɔn kpa, an yi asiɛ’n.” (Bo Bolɛ 1:26-28; 2:18, 21-24) Ndɛ sɔ’n timan ngua dilɛ nun ndɛ, afin Zezi kleli kɛ awlobo tranlɛ’n i su ndɛ nga Bo Bolɛ fluwa’n kan’n, ɔ ti nanwlɛ. (Matie 19:4, 5) Kannzɛ bɔɔ sa kpanngban tɔ e su naan e mɛn dilɛ’n timan kɛ nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ ɔ yo’n sa’n, sanngɛ maan e wun like nga ti yɛ awlobo tranlɛ’n kwla yo fɛ’n, i wlɛ.\n4. (a) ?Wafa sɛ yɛ awlobofuɛ’m be tinuntinun be kwla yo naan awlobo tranlɛ’n w’a yo fɛ ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Zezi i mɛn dilɛ’n i su like suanlɛ’n ti cinnjin kpa naan awlobo tranlɛ’n w’a yo fɛ ɔ?\n4 Awlobofuɛ’m be tinuntinun be kwla sɔnnzɔn Zoova i sran klolɛ’n naan awlobo tranlɛ’n w’a yo fɛ. (Efɛzfuɛ Mun 5:1, 2) ?Kɛ mɔ e kwlá wunman Ɲanmiɛn’n niɔn, wafa sɛ yɛ e kwla sɔnnzɔn i ɔ? Kɛ mɔ Zoova sunmɛnnin i Wa kunngba cɛ’n asiɛ’n su wa’n ti’n, e kwla suɛn i nzuɛn’n. (Zan 1:14, 18) Kɛ Zezi Klist bali asiɛ’n su wa’n, ɔ sɔnnzɔnnin i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i kpa. I sɔ ti’n, sran nga ɔ wun Zezi’n, m’ɔ tie i ndɛ’n nn ɔ ti kɛ sran sɔ’n nin Zoova yɛ be wo yɛ ɔ su tie Zoova i nuan ndɛ sa. (Zan 14:9) Ɔ maan, sɛ e suan klolɛ nga Zezi yili i nglo’n, naan e tinuntinun e fɛ i ajalɛ’n su’n, e kwla yo naan awlobo tranlɛ’n w’a yo fɛ w’a tra laa’n.\nYASUA’M BE AJALƐ KLEFUƐ KUN\n5, 6. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be tranlɛ’n ɔ kle yasua’m be ajalɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ sran kun yo naan b’a yaci i sa tɛ’n b’a cɛ i ɔ?\n5 Biblu’n waan ɔ fata kɛ yasua’m be nin be yi’m be tran kɛ Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be trannin’n sa. Nian ndɛ nga Biblu’n kɛn i yɛ’n: ‘Yasua mun, kɛ Klist kloli asɔnun’n, amun kusu an klo amun yi mun sɔ. Afin asɔnun’n ti, ɔ fɛ i wun mannin. I sɔ’n ti’n, yasua mun, an klo amun yi mun kɛ an fa klo amun bɔbɔ amun wun’n sa. Sran ng’ɔ klo i yi’n, nn ɔ klo i bɔbɔ wun. Sran fi kpɔmɛn i bɔbɔ wun, sanngɛ ɔ tɛ i wun, ɔ niɛn i wun su kɛ Klist kusu nian asɔnun’n i lika’n sa.’—Efɛzfuɛ Mun 5:23, 25-29.\n6 Klolɛ nga Zezi fa kloli i sɔnnzɔnfuɛ mun’n, ɔ kle yasua’m be ajalɛ klanman kpa kun. Kannzɛ bɔbɔ fɔ o Zezi i sɔnnzɔnfuɛ be nun’n, sanngɛ Zezi ‘kloli be lele guɛli i ti nin i bo.’ Ɔ maan ɔ fɛli i nguan’n kpɔli be ti. (Zan 13:1; 15:13) I kunngba’n, be wla yasua’m be su nun kpa kɛ: ‘An klo amun yi mun, nán an yo amun ɲrun wiwi be wun.’ (Kolɔsfuɛ Mun 3:19) ?Sɛ wie liɛ’n bla’n w’a nantiman ngwlɛlɛ su’n, ngue like yɛ ɔ́ úka yasua’n naan w’a fa afɔtuɛ sɔ’n su ɔ? Like nga ɔ́ úkɛ i’n, yɛle kɛ nán maan i wla fi i bɔbɔ i fɔnlɛ’n, ɔ nin like nga ɔ fata kɛ ɔ yo naan Ɲanmiɛn w’a yaci i sa tɛ’n w’a cɛ i’n, be su. ?Ngue yɛle i sɔ’n? Yɛle kɛ be nga be fɔn i wun’n, ɔ fata kɛ ɔ yaci be sa tɛ’n cɛ be. I yi’n o sran sɔ’m be nun wie. I yo, ɔ fata kɛ bla’n kusu yo sɔ wie. (Kanngan Matie 6:12, 14, 15 nun.) ?A wun like ti yɛ be se kɛ aja nga ɔ yo ye’n, yɛle nga mɔ i nun’n yasua’n nin bla’n be yaci be wiengu’n i wun sa cɛ i’n?\n7. ?Ngue yɛ Zezi buli i akunndan ɔn? ?Yɛ ajalɛ benin yɛ i sɔ’n kle yasua mun ɔn?\n7 Ɔ fata kɛ yasua’m be wun i wlɛ kɛ blɛ kwlaa nun’n, Zezi buli i sɔnnzɔnfuɛ’m be sran. Ɔ buli ninnge nga be kwlá yoman’n, ɔ nin nga be ti cinnjin man be bɔbɔ ba’n i akunndan. Kɛ blɛ wie nun be fɛli’n, ɔ seli kɛ: ‘An bla maan e wɔ e ngunmin blo lɔ e ko lo wunmiɛn kan.’ (Mark 6:30-32) Ɔ fata kɛ be bu bla’m be kusu be akunndan kɛ ngalɛ’n sa wie. Biblu’n se kɛ ‘be wunmiɛn’n juman yasua’m be liɛ’n nun,’ naan ɔ fata kɛ yasua’m be “bu be sran.” ?Ngue ti ɔ? Afin yasua mun nin bla’m be sɛ, yɛle kɛ ‘ye nga Ɲanmiɛn yoli yasua mun mɔ maan bé ɲán nguan’n, ɔ yoli bla mun wie.’ (1 Piɛr 3:7) Ɔ fata kɛ yasua’m be wla kpɛn su kɛ, sɛ sran kun ti Ɲanmiɛn i awlɛn su sran’n, nán yasua annzɛ bla m’ɔ ti’n ti ɔ, sanngɛ i ndɛnman su nantilɛ’n ti ɔ.—Jue Mun 101:6.\n8. (a) ?Ngue ti yɛ yasua ng’ɔ ‘klo i yi’n, nn ɔ klo i bɔbɔ wun ɔn’? (b) ?Kɛ be se kɛ yasua’n nin i yi’n ‘be timan sran nɲɔn kun, sanngɛ be ti sran wunmuan’n,’ i bo’n yɛle benin?\n8 Biblu’n se kɛ yasua ‘ng’ɔ klo i yi’n, nn ɔ klo i bɔbɔ wun.’ Ɔ ti sɔ, afin yasua’n nin i yi’n ‘be timan sran nɲɔn kun, sanngɛ be ti sran wunmuan.’ (Matie 19:6) Ɔ maan, ɔ fataman kɛ be nin sran uflɛ m’ɔ timan be yi’n annzɛ be wun’n be si sua. (Nyanndra Mun 5:15-21; Ebre Mun 13:4) Sɛ be fa be ɲin sie i like ng’ɔ mian be wiengu’n i su’n, naan b’a buman be ngunmin be wun akunndan’n, yɛ be kwla yo i sɔ liɛ’n niɔn. (1 Korɛntfuɛ Mun 7:3-5) Afɔtuɛ nga ti cinnjin kpa: ‘Sran fi kpɔmɛn i bɔbɔ wun, sanngɛ ɔ tɛ i wun, ɔ niɛn i wun su.’ Ɔ maan, ɔ fata kɛ yasua’m be klo be yi mun kɛ be bɔbɔ be fa klo be wun’n sa, afin bé wá kɛ́n i ti ndɛ klé Zezi Klist m’ɔ sie be’n.—Efɛzfuɛ Mun 5:29; 1 Korɛntfuɛ Mun 11:3.\n9. ?Zezi i nzuɛn benin yɛ Filipfuɛ Mun 1:8 kɛn i ndɛ ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fata kɛ yasua’m be yi nzuɛn sɔ’n i nglo be yi’m be lika ɔ?\n9 Akoto Pɔlu kannin ‘klolɛ dan nga Zezi Klist fa kloli’n e’n,’ i ndɛ. (Filipfuɛ Mun 1:8) Zezi i sran klolɛ’n ti nzuɛn kun m’ɔ gua sran awlɛn su nzue ɔ. Nzuɛn sɔ’n ti yɛ maan bla mɔ be kacili Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be fali be wun mɛntɛnnin i ɔ. (Zan 20:1, 11-13, 16) Ɔ maan bla’m be kunndɛ kɛ be wun’m be klo be dan.\nBLA’M BE AJALƐ KLEFUƐ KUN\n10. ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli bla’m be ajalɛ ɔ?\n10 Awlobo’n ti kɛ anuannzɛ kun sa. Kɛ ɔ ko yo naan w’a nanti klanman’n, ɔ fata kɛ be sie i su kpɛn kun. Zezi bɔbɔ le i su kpɛn. ‘Ɲanmiɛn kusu sie Klist,’ kɛ nga ‘yasua’n kusu ɔ sie bla’n sa.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 11:3) Kɛ Zezi fɛ i wun man Ɲanmiɛn kɛ ɔ sie i’n, i sɔ’n ti ajalɛ kpa, afin e kwlaa e le e su kpɛn m’ɔ fata kɛ e fa e wun e mɛn i kɛ ɔ sie e ɔ.\n11. ?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ bla’n bu i wun’n niɔn? ?Yɛ i nzuɛn sɔ’n, i bo’n ɔ́ gúa sɛ mɛ́n i?\n11 Klɔ sran’m be fɔn. Ɔ maan, ɔ ju blɛ wie nun’n, awlobo kpɛn junman ng’ɔ fata kɛ yasua’m be di’n, be kwlá dimɛn i kpa. ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, ngue like yɛ ɔ fata kɛ bla’n yo ɔ? Ɔ fataman kɛ like nga i wun’n yo’n ɔ yo i finfin, annzɛ ɔ se kɛ i bɔbɔ bla’n yɛ ɔ́ dé awlobo kpɛn junman’n i wun’n sa nun ɔn. Nán maan bla’n wla fi su kɛ like nga Ɲanmiɛn klo i’n, yɛle kɛ ɔ yo awlɛn wɛtɛɛfuɛ m’ɔ ti diin’n. (1 Piɛr 3:4) Sɛ ɔ yo sɔ’n, kannzɛ bɔɔ lika’n jran kekle sɛ’n, ɔ́ kwlá fá Ɲanmiɛn i mmla’n su. I li bɔɔ Biblu’n se kɛ: “Maan mmla’m be kusu be bu be wun’m be sran.” (Efɛzfuɛ Mun 5:33) ?Yɛ sɛ bian’n fɛmɛn i wun manman Zezi kɛ ɔ sie i’n nin? Biblu’n wla mmla’m be su nun kpa kɛ: ‘Mmo mun, amun kusu an bu amun wun’m be sran, nán an fa amun ɲin wlawla be. I liɛ’n sɛ be nun wie’m be faman Ɲanmiɛn ndɛ’n su’n, kɛ be wun amun nzuɛn kpa’n nin sran mɔ an bu be’n, an su kanman ndɛ fi naan b’a yaci.’—1 Piɛr 3:1, 2.\n12. ?Ngue ti yɛ sɛ sa wie nun’n, bla’n wun ndɛ wie naan ɔ kan’n, i sɔ’n timan tɛ ɔ?\n12 Kannzɛ bɔɔ bla’n i wun’n lafi Ɲanmiɛn su kɛ i sa o, annzɛ ɔ lafiman Ɲanmiɛn su o, sanngɛ sɛ i ndɛ liɛ nga ɔ wun i’n yɛ ɔ kan kle i wun’n aɲinyiɛ su’n, i sɔ’n kleman kɛ ɔ bumɛn i wun’n i sran. I akunndan nga ɔ bu’n kwla yo kpa. Ɔ maan, sɛ yasua’n fa su’n, awlobofuɛ’m be ngba be kwla ɲan su mmlusuɛ. Sara kannin sa wie m’ɔ tɔli be awlobo nun’n i siesielɛ’n i wun ajalɛ klanman kun i ndɛ kleli Abraamu. Kannzɛ bɔɔ i klikli nun’n Abraamu w’a tiemɛn i yi’n i ndɛ nga ɔ kannin’n, sanngɛ Ɲanmiɛn seli Abraamu kɛ: ‘Ndɛ nga Sara kɛnnin i lɛ’n yɛ yo ɔ.’ (Kanngan Bo Bolɛ 21:9-12 nun.) Nanwlɛ, sɛ like wie nun’n, yasua’n fa ajalɛ kun naan i sɔ’n fɔnman Ɲanmiɛn mmla’n, ɔ fata kɛ bla’n suɛn i wun’n i bo.—Sa Nga Be Yoli’n 5:29; Efɛzfuɛ Mun 5:24.\n?Ajalɛ kpa benin yɛ Sara kleli bla mun ɔn?\n13. (a) ?Ngue yɛ Tit 2:4, 5 wla bla nga b’a ja bian’n be su nun kɛ be yo ɔ? (b) ?Be wun nun titilɛ’n ɔ nin be wun yralɛ’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?\n13 Awlobo’n i lika nianlɛ nun’n, bla’n kwla yo ninnge kpanngban. I wie yɛle kɛ Biblu’n waan ɔ fata kɛ bla nga b’a ja bian’n ‘be klo be wun nin be mma mun, be yo sa i nuan su, nán maan be yo sa sukusuku, maan be yo awlo bla kpa, maan be yo klun ufuefuɛ, nán maan be fa be ɲin wlawla be wun mun, maan be bu be sran.’ (Tit 2:4, 5) Awlo bla’n nga ɔ nian Biblu’n nun ndɛ sɔ’n su nanti’n, i awlobofuɛ’m bé kló i kpa, kpɛkun be ɲin yí i. (Kanngan Nyanndra Mun 31:10, 28 nun.) Sanngɛ, nja, kɛ mɔ fɔ o yasua nin bla nga be ja be wun’n be nun’n ti’n, sa kekle wie kwla tɔ maan i ti’n be titi nun annzɛ be yra. Biblu’n kle kɛ sa wie’m be ti’n, yasua nin bla’n be kwla titi nun. Sanngɛ be nun titilɛ timan like m’ɔ fata kɛ be fa kan ngowa ɔ. Afin Biblu’n se kɛ: “Like nga Nyanmiɛn kan be bo nun’n, nán maan sran fi ti be nun.” (Mark 10:9) Sɛ yasua kun annzɛ bla kun kunndɛ bla annzɛ bian i yi annzɛ i wun bo’n, i sɔ’n nun kunngba cɛ yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ be kwla yra ɔ.—Matie 19:9.\nSIƐ NIN NIƐN’M BE AJALƐ KLEFUƐ KPA KUN\n14. ?Wafa sɛ yɛ Zezi yoli ba kanngan mun ɔn? ?Yɛ ngue like yɛ ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be yo be man ba mun ɔn?\n14 Wafa nga Zezi nin ba kanngan’m be trannin’n, ɔ kle siɛ nin niɛn’m be ajalɛ kpa. Kɛ sran wie’m bé kúnndɛ kɛ bé fúan ba kanngan mun naan nán be mantan Zezi’n, Zezi seli sran sɔ’m be kɛ: “An yaci ba kanngan’m be nun maan be bla n sin, nán an fuan be.” Biblu’n se kɛ i sin’n, “ɔ to i sa blali be, ɔ fɛ i sa fuafuali be su, yɛ ɔ yrali be nguan.” (Mark 10:13-16) ?Kɛ mɔ Zezi fali blɛ niannin ba kanngan’m be lika’n ti’n, ɔ nin i fataman kɛ amun kusu amun yo i kunngba sɔ’n man amun mma yasua nin bla mun wie? Nán kɛ amun blɛ’n i kan yɛ ɔ fata kɛ amun fa nian be lika ɔ, sanngɛ ɔ fata kɛ amun fa blɛ lɔuun kpa be nian be lika. Maan amun fa blɛ naan amun kle be like, afin i sɔ yɛ Zoova waan siɛ nin niɛn’m be yo ɔ.—Kanngan Mmla’n 6:4-9 nun.\n15. ?Ngue like yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla yo fa sasa be mma mun ɔn?\n15 Kɛ mɛn’n ɔ́ yó tɛ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be sasa ba mun sran nga be kunndɛ kɛ bé yó ba’m be abɔlɛ’n be lika. Sran sɔ’m be wie yɛle be nga be kunndɛ kɛ bé láka ba mun naan be nin be la’n. Wafa nga Zezi sɛsɛli i sɔnnzɔnfuɛ mun m’ɔ flɛli be ‘i mma mun’n,’ amun bu i akunndan nian. Kɛ be jrannin Zezi mɔ be su wa kun i’n, ɔ yoli maan be yacili i sɔnnzɔnfuɛ’m be lɛ. (Zan 13:33; 18:7-9) Ɔ fataman kɛ siɛ nin niɛn’m be ɲin kpa like kwlaa nga Satan kunndɛ kɛ ɔ́ fá yó ba kanngan’m be tɛ’n i su. Ɔ fata kɛ amun dun mmua kle be like naan b’a kwla nian be wun su. * (1 Piɛr 5:8) Ninnge nga be kwla saci ba’m be wunnɛn’n, ɔ nin be Ɲanmiɛn ninnge mun’n, ɔ nin be nzuɛn’n, b’a sɔn dan kpa.\n?Ngue like yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla suɛn i wafa nga Zezi nin ba kanngan’m be trannin’n, i su ɔ?\n16. ?Ngue like yɛ wafa nga Zezi tuli i sɔnnzɔnfuɛ’m be fɔ’n, ɔ kle siɛ nin niɛn mun ɔn?\n16 Kɔnguɛ kasiɛn kwlaa naan b’a kun Zezi’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be sili be nun sran nga ɔ ti dan tra be kwlaa’n i su akplowa. Zezi w’a faman be wun ya, sanngɛ ɔ fɛli i nuan ndɛ’n ɔ nin sunnzun ase fa tɛli be su klolɛ su titi. (Lik 22:24-27; Zan 13:3-8) ?Sɛ a le ba’n, a wun wafa nga a kwla fa Zezi i ajalɛ’n su a tu ɔ mma’m be fɔ’n? Nanwlɛ, ɔ ti su kɛ be tu ba’m be fɔ, sanngɛ ɔ fata kɛ ‘sa nga be yoli’n su yɛ be nian be yo be sa’n niɔn.’ Nán maan ɔ yo ya su mlɔnmlɔn. Yɛle kɛ, a su yoman kɛ sran m’ɔ kan ndɛ ɔ ɔ bumɛn i sin’n sa, mɔ ‘i nuan nun ndɛ’n ɔ yra fiaan kɛ kue yɛ b’a fa wɔ sran sa’n.’ (Zeremi 30:11; Nyanndra Mun 12:18) Wafa nga a tu ba’m be fɔ’n, maan i sin’n be bɔbɔ be wun i wlɛ kɛ, nanwlɛ i sɔ’n ti su sakpa.—Efɛzfuɛ Mun 6:4; Ebre Mun 12:9-11.\nBA’M BE AJALƐ KLEFUƐ KUN\n17. ?Ngue nun yɛ Zezi kleli ba’m be ajalɛ kpa ɔ?\n17 ?Ba kanngan’m be kwla suan Zezi i ajalɛ’n i su like? Ɛɛn! Zezi i ayeliɛ’n kle wafa ng’ɔ fata kɛ ba’m be ɲin yi be si nin be nin mun’n. Ɔ seli kɛ: ‘M bɔbɔ n kpɛman n klun n yoman like fi saan ndɛ nga n Si kan kle min’n yɛ n kan ɔn.’ Yɛ ɔ kan guali su kɛ: “N yo i klun sa cɛn kwlaa.” (Zan 8:28, 29) Zezi ɲin yili i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, yɛ kusu Biblu’n se ba’m be kɛ be ɲin yi be si nin be nin mun. (Kanngan Efɛzfuɛ Mun 6:1-3 nun.) Kannzɛ Zezi ti ba mɔ fɔ kaan sa nunmɛn i nun’n, sanngɛ i ɲin yili Zozɛfu m’ɔ tɛli i’n ɔ nin i nin Mali mɔ fɔ o be nun’n. Nanwlɛ, i sɔ’n yoli maan Zezi i awlobofuɛ’m be kwlaa be dili aklunjuɛ!—Lik 2:4, 5, 51, 52.\n18. ?Ngue ti yɛ Zezi ɲin yili i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n blɛ kwlaa nun ɔn? ?Yɛ kɛ ba kanngan’m be ɲin yi be si nin be nin mun andɛ’n, wan yɛ i sɔ’n jɔ i klun ɔn?\n18 ?Wafa nga ba kanngan’m be kwla sɔnnzɔn Zezi kpa’n naan be si nin be nin’m b’a di aklunjuɛ’n, be kwla wun i wlɛ? Nanwlɛ, i sɔ yolɛ’n kwla yo kekle man ba mun. Sanngɛ, Ɲanmiɛn waan i sɔ yɛ ba’m be yo ɔ. (Nyanndra Mun 1:8; 6:20) Kannzɛ bɔɔ blɛ wie nun’n lika’n jrannin Zezi su sɛ’n, sanngɛ i ɲin yili i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n blɛ kwlaa nun. Blɛ wie nun’n, kɛ Ɲanmiɛn kunndɛli kɛ Zezi yo like kekle wie’n, Zezi seli kɛ: ‘N Si, sɛ ɔ ti ɔ klun su’n, maan ɲrɛnnɛn wie nga to fuan min!’ Sanngɛ Zezi yoli like nga i Si’n seli i kɛ ɔ yo’n, afin ɔ si kɛ i Si’n ɔ si like nga ɔ ti kpa mɛn i’n. (Lik 22:42) Sɛ ba’m be ti aɲinyiɛfuɛ’n, bé yó maan be si nin be nin mun, ɔ nin be Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, bé dí aklunjuɛ. *—Nyanndra Mun 23:22-25.\n?Sɛ be laka gbanflɛn nin talua mun’n, ngue like yɛ ɔ fata kɛ be bu i akunndan ɔn?\n19. (a) ?Wafa sɛ yɛ Satan laka ba kanngan mun ɔn? (b) ?Ba’m be ayeliɛ tɛ’n kwla yo siɛ nin niɛn’m be sɛ?\n19 Mmusu’m be si’n lakali Zezi. Ɔ maan e kwla lafi su wie kusu kɛ ɔ́ wá láka ba kanngan mun kɛ be yo sa tɛ. (Matie 4:1-10) Mmusu’m be si Satan sin ba’m be wiengu kanngan’m be sin yɛ ɔ laka be ɔ. Ɔ maan kekle jranlɛ’n kwla mian be sa. Nanwlɛ, i sɔ ti’n, ɔ ti cinnjin kɛ nán ba’m be nin sa tɛ yofuɛ’m be san nun! (1 Korɛntfuɛ Mun 15:33) Zakɔbu wa bla Dina nin be nga be suman Zoova’n yɛ be sannin nun titi ɔ, ɔ maan i sin sa’n w’a yoman blɛblɛ. (Bo Bolɛ 34:1, 2) Sɛ awlobofuɛ’m be nun kun fɛ i wun wlɛ i bian annzɛ bla kunndɛlɛ sukusuku nun’n, wafa nga i sɔ’n kwla yo tɛ man be kwlaa’n, bu i akunndan nian!—Nyanndra Mun 17:21, 25.\nAWLOBO TRANLƐ FƐ’N I ATIN’N\n20. ?Kɛ ɔ ko yo naan awlobo tranlɛ’n w’a yo fɛ’n, ngue like yɛ ɔ fata kɛ awlobofuɛ’m be tinuntinun be yo ɔ?\n20 Sɛ awlobofuɛ’m be nian afɔtuɛ nga Biblu’n man be’n su be nanti’n, awlobo’n ndɛ’n i siesielɛ’n yó pɔpɔ. I li bɔɔ, afɔtuɛ sɔ’m be su falɛ’n yɛ ɔ ti awlobo tranlɛ fɛ’n i bo bia’n niɔn. I sɔ ti’n, maan yasua’m be klo be yi mun naan be nin be tran kɛ Zezi nin asɔnun’n trannin’n sa. Maan bla’m be lo be wun man be wun mun naan be nian awlo bla kpa nga Nyanndra Mun 31:10-31 kɛn i ndɛ’n i ajalɛ’n su be nanti. Siɛ nin niɛn mun, maan amun kle amun mma mun atin kpa’n. (Nyanndra Mun 22:6) Siɛ mun, maan amun yo ‘sran m’ɔ si i bɔbɔ i awlo’n su nian.’ (1 Timote 3:4, 5; 5:8) Ba mun, maan amun ɲin yi amun si nin amun nin mun. (Kolɔsfuɛ Mun 3:20) Kɛ mɔ fɔ o awlobofuɛ’m be nun’n ti’n, be kwlaa be fɔn. I sɔ ti’n, maan amun kan amun wun ase naan amun kpata amun wiengu.\n21. ?Like ɲɛnmɛn benin yɛ ɔ o e ɲrun lɔ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ kɛ é sé yɛ’n bɔbɔ’n e kwla yo naan awlobo tranlɛ’n w’a yo fɛ ɔ?\n21 Nanwlɛ, awlobo tranlɛ’n i su afɔtuɛ nin i su mmla kpanngban be o Biblu’n nun. I kpa bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn i mɛn uflɛ’n ɔ nin asiɛ m’ɔ́ wá káci mɛn klanman mɔ sran nga bé sú Zoova aklunjuɛ nun’n bé ɲɛ́n i’n, Biblu’n kle e be su like. (Sa Nglo Yilɛ 21:3, 4) Nian kɛ like mɔ be fa sieli e ɲrun sɔ’n yo ɲɛnmɛn ɔn! Kɛ é sé yɛ’n bɔbɔ’n, sɛ e nian like nga Ɲanmiɛn fa Biblu’n kle e’n su e nanti’n, é kwlá dí aklunjuɛ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 15 Amun se amun mma’m be kɛ nán be yaci sran fi nun naan ɔ fa be yasua lika annzɛ bla lika kan ngowa. Kpɛkun amun kle be sran nga be kwla yo be tɛ’n ɔ nin lika nga sa kwla ɲan be lɛ’n. Fluwa Écoute le grand Enseignant, mɔ Zoova i Lalofuɛ’m be yili’n i ndɛ tre 32 nun’n, amun kwla ɲan ukalɛ ba kanngan be sasalɛ nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 18 Saan sɛ siɛ nin niɛn’m be se ba kun kɛ ɔ yo like wie mɔ Ɲanmiɛn tannin i sɔ yolɛ’n, i lɛ nun yɛ ba’n le atin se kɛ ɔ yoman ɔn.—Sa Nga Be Yoli’n 5:29.\nƆ fata kɛ yasua’m be klo be yi mun kɛ be bɔbɔ sa.—Efɛzfuɛ Mun 5:25-29.\nƆ fata kɛ bla’m be klo be awlobofuɛ mun naan be bu be wun’m be sran.—Tit 2:4, 5.\nƆ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be klo be mma mun, be kle be like yɛ be sasa be.—Mmla’n 6:4-9.\nƆ fata kɛ ba’m be ɲin yi be si nin be nin mun.—Efɛzfuɛ Mun 6:1-3.\nNian wafa nga i sɔ ajalɛ’n kwla uka wɔ naan a nin Ɲanmiɛn yɛ a nin ɔ awlofuɛ mun amun afiɛn w’a mantan kpa’n.


Marki 4 | Ɛntɛnɛti su Biblu |Mɛn Uflɛ Biblu’n\nƝANMIƐN I FAMIƐN DIWLƐ’N I WUN ƝANNDRA MUN (1-34)\nSa nga ti yɛ Zezi kan ndɛ ɲanndra nun’n (10-12)\nFie difuɛ’n i wun ɲanndra’n i bo tulɛd (13-20)\nBe faman kannin be siemɛn i gbogbo bo (21-23)\nWafa nga amun sunnzun like man sran’n (24, 25)\nSran ng’ɔ luali like kun mma m’ɔ lafili’n (26-29)\nMutadi mma’n (30-32)\nNdɛ kanlɛ ɲanndra nun’n (33, 34)\nZezi yoli maan aunmuan dan’n jrannin (35-41)\n4 Ɔ kleli sran’m be like nzue’n i nuan lɔ ekun. Sran kpanngban kpa be yiɛli i wun lɛ. Ɔ maan ɔ fuli alie kun nun trannin ase. Kpɛkun ɔ ɔli nzue’n su lɔ kan. Sanngɛ sran nga be o lɛ’n, be kali nzue’n i nuan lɛ ce’n su lɛ. 2 Ɔ kannin ndɛ ɲanndra nun fa kleli be like kpanngban. Kɛ ɔ́ klé be like’n, ɔ seli be kɛ: 3 “Amun sie amun su be tie. Fie difuɛ kun ɔli kɛ ɔ́ kó lúa like. 4 Kɛ ɔ́ sánndi like sɔ’n kɔ́’n, wie’m be tɔli akpɔ’n i nuan, yɛ anunman’m be bali be wa dili. 5 Wie’m be kusu be tɔli kpangba’n su, lika mɔ asiɛ nunman lɛ kpa’n nun, kpɛkun be fifili ndɛndɛ afin asiɛ nunman lɛ kpa. 6 Sanngɛ kɛ wia’n boli’n be yrali, kpɛkun be wuli kee. Afin be leman olui. 7 Wie’m be liɛ’n, be tɔli owieowie’m be nun. Owieowie’m be fuli, kpɛkun be katali be su. Ɔ maan, b’a suman mma. 8 Sanngɛ wie’m be tɔli asiɛ kpa’n su. Be fifili, be ɲinnin, kpɛkun be suli. Wie’m be mma nga be suli’n ɔ tra nga be luali’n kpɛ ablasan (30), wie kusu i liɛ’n trɛ i kpɛ ablesiɛn (60), yɛ wie ekun i liɛ’n trɛ i kpɛ ya (100).” 9 Kpɛkun ɔ kan guali su kɛ: “Sran ng’ɔ si fa sie’n, maan ɔ fa sie.” 10 Kɛ sran kpanngban nga be o lɛ’n be ɔli’n, i sɔnnzɔnfuɛ wie mun nin akoto blu-nin-nɲɔn (12) mun be seli i kɛ ɔ tu ndɛ ng’ɔ kannin be ɲanndra nun’n, be bo kle be. 11 Ɔ seli be kɛ: “Amun liɛ’n, be mannin amun atin kɛ amun wun Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i su ndɛ m’ɔ ti fiawa’n i wlɛ. Sanngɛ gua su lɔfuɛ’m be liɛ’n, n kan ndɛ n kle be ɲanndra nun. 12 I liɛ’n, bé nían, sanngɛ be su wunman like fi. Ndɛ’n gúa be su nun, sanngɛ be su wunmɛn i wlɛ. Asa ekun’n, be su saman be sin Ɲanmiɛn wun le, naan w’a yaci be wun sa’n w’a cɛ be.” 13 Ɔ usali be ekun kɛ: “?Sɛ amun a wunman ndɛ nga n kɛnnin i ɲanndra nun lɛ’n i wlɛ’n, ɔ́ yó sɛ naan amun a wun min ndɛ uflɛ’m be wlɛ? 14 “Like nga fie difuɛ’n sanndi’n, yɛle Ɲanmiɛn ndɛ’n. 15 Sran wie’m be ti kɛ like mma nga be sanndili mɔ be guali akpɔ nuan’n sa. Kɛ be ti Ɲanmiɛn ndɛ’n cɛ’n, Satan ba, kpɛkun ɔ yi ndɛ sɔ’n be awlɛn’n nun. 16 Be nga be guali kpangba’n su’n, yɛle be nga kɛ be ti ndɛ’n i cɛ’n, be sɔ nun aklunjuɛ su’n. 17 Be ka lɛ le nɲɔn kun. Sanngɛ be leman olui. Ɔ maan kɛ Ɲanmiɛn ndɛ’n ti’n ɲrɛnnɛn tɔ be su kpɛkun be kle be yalɛ’n, be yaci ndɛ’n i su falɛ.* 18 Like mma nga be sanndili’n, wie’m be guali owieowie’m be nun. Be yɛle be nga be ti Ɲanmiɛn ndɛ’n, 19 mɔ sanngɛ mɛn* nga nun ngokɔɛ’n, nin aɲanbeun ninnge mɔ be laka sran’n, nin ninnge uflɛ mɔ be ɲin blo be su’n, be wlu be awlɛn’n nun’n. Ninnge sɔ’m be kata ndɛ mɔ be tili’n su, kpɛkun ɔ yoman kpa. 20 I awieliɛ su’n, be nga be guali asiɛ kpa’n su’n, be yɛle be nga be ti Ɲanmiɛn ndɛ’n, mɔ be sɔ nun klanman’n, kpɛkun be su mma’n. Wie su mma kpɛ ablasan (30), wie su kpɛ ablesiɛn (60), yɛ wie su kpɛ ya (100) tra nga be luali’n.” 21 Ɔ seli be ekun kɛ: “Be faman kannin be wlɛmɛn i gbogbo bo annzɛ tabli* bo. Sanngɛ be fa sie i kannin siewlɛ’n su. ?Nɛ́n i-ɔ? 22 Afin ɔ leman nvialiɛ nun like kun sa mɔ be su siman nun-ɔn. Yɛ ɔ leman sa kun sa mɔ be fiali su kpa m’ɔ su fiteman nglo-ɔ. 23 Sran ng’ɔ si fa sie’n, maan ɔ fa sie.” 24 Ɔ seli be ekun kɛ: “Amun bu ndɛ nga amun su ti i yɛ’n, i akunndan kpa. Afin wafa nga amun sunnzun like man sran’n, i wafa kunngba’n yɛ bé súnnzun like mán amun-ɔn. Yɛ amún ɲán ninnge kpanngban úka laa liɛ’n su ekun. 25 Afin sran kwlaa ng’ɔ le like’n, bé mɛ́n i ekun úka laa liɛ’n su. Sanngɛ sran ng’ɔ leman like’n, like kaan ng’ɔ le i’n bɔbɔ’n, bé dé i sa nun.” 26 Ɔ kan guali su ekun kɛ: “Be kwla fa Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n be sunnzun sran kun m’ɔ luali like kun mma’n. 27 Ɔ lafi kɔnguɛ, ɔ jaso nglɛmun. Like ng’ɔ luali’n, ɔ fifi, kpɛkun ɔ ɲin kpa. Sanngɛ wafa nga like sɔ’n fifi m’ɔ ɲin’n, ɔ wunmɛn i wlɛ. 28 Asiɛ’n bɔbɔ yo like ye blɛblɛblɛ. I klikli nun’n, like’n fifi, kpɛkun ɔ wlɔ. Yɛ kasiɛn su’n, ɔ tin. 29 Kɛ ɔ ko blo’n, be fa wlɔsɔ’n be wla nun. Afin i kpɛlɛ blɛ’n w’a ju.” 30 Ɔ kan guali su ekun kɛ: “?Ngue yɛ be kwla fa Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n be sunnzun i-ɔ? ?Annzɛ kusu ɲanndra onin yɛ be kwla fa yiyi nun-ɔn? 31 Be kwla fɛ i sunnzun mutadi mma. Kɛ bé lúa’n, ɔ ti asiɛ’n su ninnge nga be lua be’n, be kwlaa be nun kaan kpafuɛ’n. 32 Sanngɛ kɛ be ko lua’n, ɔ ɲin, ɔ yo dan tra tro ja kwlaa. Ɔ ɲan sama, kpɛkun be yo dandan kpa. I sɔ’n ti’n, anunman nga be tu sin nglo lɔ’n, be ko trɛn i fɔnvɔ’n nun.” 33 Kɛ ɔ́ klé be Ɲanmiɛn ndɛ’n, ɔ kannin ndɛ ɲanndra nun kɛ ngalɛ’n sa kpanngban kleli be. Ndɛ nga be kwla wun i wlɛ’n, yɛ ɔ kan kleli be-ɔ. 34 Ɔ leman ndɛ kun sa mɔ w’a kan kleman be ɲanndra nun-ɔn. Sanngɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be liɛ’n, ɔ fa be kɔ aamiɛn, kpɛkun ɔ yiyi ndɛ kwlaa nun kle be. 35 Cɛn kunngba sɔ’n nun’n, kɛ aliɛ jɔli’n, ɔ seli be kɛ: “Maan e kpɛ nzue’n e wɔ i bue kun lɔ.” 36 Kɛ be seli sran’m be kɛ be wɔ’n, be fɛli i alie’n nun ɔli. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn alie wie’m be o i wun lɛ. 37 Kpɛkun aunmuan dan kpa kun fitali. I ti’n, nzue’n bo guali alie’n nun. Ɔ maan ɔ ka kan nzue’n yí alie’n. 38 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ o alie’n i sin lɔ, ɔ su lafi sunmun’n su. Be tinngeli i, yɛ be seli i kɛ: “?Like klefuɛ, wulɛ nga e su wa wu yɛ’n, a bumɛn i ndɛ?” 39 Ɔ jasoli, ɔ ijɔli aunmuan’n. Kpɛkun ɔ seli jenvie’n kɛ: “Yaci bolɛ! Jran diin!” Yɛ aunmuan’n yacili fitalɛ-ɔ, kpɛkun lika’n tɔli bliin. 40 Yɛ ɔ seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ srɛ kun amun sɔ-ɔ?* ?Amun lafiman min su?” 41 Srɛ kunnin be dan kpa. Ɔ maan be seli be wiengu kɛ: “?Sran onin yɛle bian nga? Aunmuan’n nin jenvie’n bɔbɔ be fa ndɛ ng’ɔ kan’n su.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “be ja kpla.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “?Ngue ti yɛ amun ti srongble sɔ-ɔ?”


Sa Nglo Yilɛ 8 | Online Bible | New World Translation\nSa Nglo Yilɛ 8:1-13\nBe tuli like nso su nga be fa trali fluwa’n i nuan’n i ase’n (1-6)\nAwɛ nnan klikli’m be tɛlɛ’n (7-12)\nBe boli ɲrɛnnɛn nsan su’n su (13)\n8 Kɛ ɔ tuli like nso su nga be fa trali fluwa’n i nuan’n i ase’n, lika’n tɔli bliin ɲanmiɛn su lɔ, ɔ dili miniti kɔe ablasan (30). 2 Kpɛkun n wunnin anzi nso nga be jran Ɲanmiɛn ɲrun’n. Be mannin be awɛ nso. 3 Anzi uflɛ mɔ sika ɔkwlɛ ansan sɛ* o i sa nun’n, ɔ bali. Ɔ wa jrannin tɛ yiwlɛ’n i wun lɛ. Be mɛnnin i ansan kpanngban kpa naan ɔ yrɛ i sika ɔkwlɛ tɛ yiwlɛ m’ɔ o famiɛn bia’n i ɲrun lɛ’n su. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn Ɲanmiɛn tíe srɛlɛ nga i sran’m be srɛ i’n. 4 Ansan ng’ɔ o anzi’n i sa nun’n i wɛnsrɛn’n nin srɛlɛ nga Ɲanmiɛn i sran’m be srɛ i’n, be ɔli Ɲanmiɛn i wun lɔ. 5 Anzi’n fali ansan sɛ’n ndɛndɛ kpa, yɛ ɔ fali tɛ yiwlɛ’n i su sin’n wie, kpɛkun ɔ to yili i asiɛ’n su. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɲanmiɛn’n kplali, nɛn wie’m be tɛli, ɲanmiɛn’n kpali sin, yɛ asiɛ’n kejeli. 6 Kpɛkun anzi nso mɔ awɛ nso o be sa nun’n, be siesieli be wun naan bé bó be awɛ mun. 7 Anzi klikli’n boli i awɛ’n. Kpɛkun nzraama mɔ kɛ nzue tɔ́’n ɔ gua’n, ɔ nin sin mɔ mmoja sanngan nun’n, be guali asiɛ’n su. Asiɛ’n mɔ be bubuli nun akpasua nsan’n, i akpasua kun yrali. Waka mɔ be bubuli be nun akpasua nsan’n, be akpasua kun yrali. Kpɛkun ijre mɔnnɛn’n kwlaa yrali. 8 Anzi nɲɔn su’n boli i awɛ’n. Kpɛkun like kun m’ɔ ti kɛ oka dan wie m’ɔ su jue’n sa’n, ɔ tɔli jenvie’n nun. Jenvie’n mɔ be bubuli nun akpasua nsan’n, i akpasua kun kacili mmoja. 9 Jenvie’n nun ninnge nga be le nguan’n, mɔ be bubuli be nun akpasua nsan’n, be akpasua kun wuli. Mmeli mɔ be bubuli be nun akpasua nsan’n, be akpasua kun sacili. 10 Anzi nsan su’n boli i awɛ’n. Nzue ba nin nzue ti mɔ be bubuli be nun akpasua nsan’n, nzraama dan kpa kun m’ɔ jue kɛ kannin sa’n, ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ tɔli be nun akpasua kun nun. 11 Be flɛ nzraama sɔ’n kɛ Waka wiwi. Kpɛkun nzue mɔ be bubuli be nun akpasua nsan’n, be akpasua kun yoli wi. Yɛ nzue sɔ’m be ti’n, sran kpanngban kpa wuli, afin nzue’m be yo wi. 12 Anzi nnan su’n boli i awɛ’n. Wia nin anglo nin nzraama mɔ be bubuli be nun akpasua nsannsan’n, be akpasua kun luli tuun. Wia nun nin kɔnguɛ mɔ be bubuli be nun akpasua nsannsan’n, be akpasua kun kali aosin tritri kpa’n nun. 13 Kpɛkun n wunnin anunman ɲin kun. Ɔ tu sin ɲanmiɛn su lɔ. N tili ndɛ ng’ɔ kan’n. Ɔ kpan kekle kpa se kɛ: “Be nga be tran asiɛ’n su’n be yako, be yako, be yako! Afin anzi nsan ekun b’a siesie be wun, be su wa bo be awɛ liɛ mun.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “ansan yrawlɛ.”\nSa Nglo Yilɛ 8


Zan 12 YRENT - E -fʋ yi 'shɛɛdʋ -e Zuif 'nɔn 'le 'si - Bible Search\nLɩmɔn -tʋ -laziglɔ -sɛn Zozi 'cɛin -da\n1E -fʋ yi 'shɛɛdʋ -e Zuif 'nɔn 'le 'si nɔanba -ji "fɛdi 'e bɔ, ɛn Zozi 'kʋ 'fla nɛn waa laabo Betani bɛ -a da. Laza nɛn e -ka ɛn yaa fuʋ bɛ -a fla nɛn. 2Zɩ e 'bɔla Betani nun bɛ, o fɛnun tɔɛn ɛn waa -nɔn -yrɛ. Mat 'bɛ fɛ zɩɛ -a -pliman. Ɛn minnun nɛn o cɩ 'o -nyrandɩ Zozi "srɔn fɛnun -sru "bɛ, Laza a o va.\n3Tɔɔn Mari -laziglɔ -pɔn -tʋ 'si, yaa -sɛn Zozi 'cɛin -da, ɛn yaa man bʋʋ 'e 'wulo "jɛ "a. -A -koei 'kɔn 'bɔ 'ji 'si 'e pɛɛnɔn. -Laziglɔ zɩɛ waa drɛ fɛ -tʋ nɛn waa laabo Nard bɛ -a, e 'ka 'e baadɩ fɛ -tʋ -a dɩ, ɛn -a 'flɛ a.\n4O Zozi -sruzan 'tʋ laabo Zudazi Karioti, -yɛɛ "ta -daa Zozi 'nɔnlɛ minnun lɛ. Min zɩɛ e 'nan: 5«-Mɛ "le "wɛan nɛn wa'a -laziglɔ 'labɛ -a -tanlɛ dɩ? -Kaa taan paan, -a "lala bɔa -kpi fuba 'shɛɛdʋ, -e -kaa -pli 'yalɛ -tɛnɔn man.» 6'Yalɛ -tɛnɔn 'le 'wɩ "cɛɛ "naan "man -yee "wɛan e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ dɩ. 'Pian crinzan nɛn, ɛn -wee "lala nɛn yaa "paala bɛ, yaa "sia "va te yaa -ble.\n7Ɛn Zozi "e 'nan: «'Ka lɩ 'labɛ -a 'tʋɩ flɩɩ, yaan 'man drɛ yi nɛn waan wo bɛ -yee "wɛan. 8Tʋ pɛɛnɔn 'a bɛ, te 'yalɛ -tɛnɔn a 'ka 'va. 'Pian 'mɛn vɛ bɛ, ma'an 'fo 'ka 'va tʋ pɛɛnɔn 'a dɩ.»\nBali -pannɔn 'tanɔn -a 'pla "da 'nan 'o Laza -tɛ\n9Zuif 'nɔn "kaga -a 'man 'nan Zozi a Betani, ɛn o -kʋ -nan nun. Wa'a 'kʋlɛ Zozi yɩdɩ 'saza 'le "wɛan dɩ, 'pian o -kʋ 'nan -e 'o Laza nɛn e -ka ɛn yaa fuʋ bɛ -a yɩ. 10-A -nan nɛn Bali -pannɔn 'tanɔn -a 'pla "da 'nan 'o Laza -tɛ. 11Kɔɔ Laza -le "wɛan Zuif 'nɔn "kaga "a 'sinan o -sru, te o yi -tɛala Zozi da.\n12-A ta tʋ nɛn e cɛɛn bɛ, Zuif 'nɔn "kaga "nɛn o -kʋ Zeruzalɛm Zuif 'nɔn 'le 'si nɔanba -ji "fɛdi da bɛ, zɩ waa 'man 'nan Zozi -a -tanan Zeruzalɛm bɛ, 13o lo 'lanun 'sia, ɛn o -kʋ Zozi 'silɛ -sia te o plaman. Waa ve 'nan:\nMin nɛn e cɩ -tanan Minsan 'tɔ da bɛ,\nBali -le -fɛa 'e 'kɔn -a san man.\nIzraɛl 'nɔn 'le mingɔnnɛn nɛn.»\n14Zozi -aflumun pla 'nɛn 'tʋ 'yɩ, ɛn e -nyran "da "le 'wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ 'e 'cɛn Bali -le 'fluba 'ji bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\nte nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ!\n"Ka 'yiɔ, 'cee mingɔnnɛn a -tanan\n'e -nyrandɩ -aflumun pla 'nɛn da.»\n16Tʋ zɩɛ -a wlu bɛ, Zozi -srunɔn 'ka 'wɩ nɛn e cɩ 'e 'lɛ sɔɔnan zɩɛ -a -ci manlɛ dɩ. 'Pian tʋ nɛn Zozi 'kʋ 'e "tɩ "le mingɔnnɛn trɛ nɛn e "bia bɛ -a da bɛ, -a -nan nɛn -a -cin -tɔ o ji 'nan 'wɩ nɛn e crɛn -tɛdɩ Zozi 'bɔ 'le 'wɩ 'a bɛ, -yɛɛ 'lɛ sɔɔ.\n17Tʋ nɛn te Laza -ka e ya -yrɛ -ji -e Zozi 'e fuʋ bɛ, minnun pɛɛnɔn nɛn waa -nan 'yɩ bɛ, o Zozi 'le 'wɩ 'vɩ. 18Ɛn minnun "kaga "ta Zozi 'silɛ -sia 'lɛbo "fɔ wɩ nɛn yaa drɛ waa 'man bɛ -yee "wɛan. 19-A -nan nɛn Farizɛn 'nɔn -a vɩdɩ 'sia 'o cin lɛ 'nan: «Kaa ye, ka'a 'kɔlaman fɛ -tʋ drɛdɩ -a "nyian dɩ. "Ka 'yiɔ, 'trɛda minnun pɛɛnɔn -sɛn -a -sru.»\nMinnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ o -ta Zozi 'va\n20Minnun nɛn o -kʋ Bali bɔlɛ "fɛdi da Zeruzalɛm bɛ, minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ o -mie a o va. 21O 'nɔn zɩɛ, o pli Filipʋ man. Filipʋ bɛ, Bɛzaida min nɛn Galile 'lɛglɔn 'ji. Ɛn o kɔala "man -a vɩdɩ -a 'nan: «'Kʋ 'san, kʋ ya "vale 'kʋ Zozi ye.» 22Filipʋ -kʋ -a vɩlɛ Andre lɛ, ɛn Andre 'lee Filipʋ -kʋ -a vɩlɛ Zozi lɛ.\n23Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Tʋ nɛn 'an 'bɔ Blamin -pɩ 'an -ko 'an "tɩ "le mingɔnnɛn trɛ nɛn e "bia bɛ -a da bɛ e 'bɔ. 24Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -te wa'a 'saa 'wlɛ 'fɔlɛ 'trɛ 'ji -e 'e fʋlɩ "ji "dɩɛ, e -fo 'e -tʋwli, yaa 'bɔa "da "dɩ. 'Pian -te e fʋlɩ "ji "bɛ, -a -kɔn bɔa "da -e 'e 'sɛn "da "kaga. 25Min nɛn -yee 'belidɩ wɩ cɩ "man "bʋʋ "bɛ, e -taa 'yee 'belidɩ 'bɔ srɛlɛ, 'pian min nɛn 'e 'pɛ 'si 'trɛda wɩnun -sru "bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ e ya -a san -le vɛ -a. 26-Te min a "va 'nan 'an drɛ 'e 'san -a bɛ, 'e -sɔɔnla 'an -sru. -Te e sɔɔnla 'an -sru "bɛ, fɛnan nɛn an cɩ bɛ, 'an 'suzan zɩɛ e -kɔan "nan "nyian. Min nɛn yaan "sua bɛ, 'an "tɩ -a 'tɔ dra -dan.\n27'Bɛ nɛn 'gʋɛ, 'an 'ci baa 'ji. -Mɛ "wɩ nɛn an -taa -a vɩlɛ 'an "tɩ "lɛ? Maan ve 'an "tɩ "lɛ 'nan, 'e yra yɩdɩ 'labɛ -a 'si 'an man -kɔɔbli. -Cɛjɛ, ma'an 'wɩ zɩɛ -a ve dɩ, kɔɔ -yee "wɛan nɛn an -ta 'trɛda. 28Maan ve 'pian 'nan: ‹'An "tɩ, 'i drɛ -e minnun 'o -tɔ 'nan 'i 'tɔ a -dan.› »\n'Nun tɔɔn, ɛn wei -tʋ wɩɩ laji. E 'nan: «Maan -ci kɔɔn 'nan 'an 'tɔ a -dan 'va, ɛn maan dra "nyian -dan.» 29Min "kaga "nɛn fɛ zɩɛ -a -nan, ɛn o 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, o 'nan: «Laa -paan 'bɛ klun.» Ɛn o -mienun "o 'vɩ 'nan: «Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, -a -tʋ 'bɛ 'wɩ tin 'ba -yrɛ.»\n30Ɛn Zozi 'bɔ -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Wei nɛn e wɩɩ 'gʋɛ, 'mɛn "wɛan "cɛɛ e wɩɩ dɩ, 'pian 'ka lɛ nɛn e 'wɩ tin 'ba. 31'Bɛ nɛn 'gʋɛ, 'trɛdanɔn 'le tin 'badɩ bɛ e 'bɔ. Satan nɛn e 'trɛ 'gʋɛ -a "paala bɛ -a -pin tʋ 'bɔ. 32'Mɛn vɛ bɛ, tʋ nɛn minnun 'an "paa yiba "plan da -e 'an 'si 'trɛda bɛ, -te -a tʋ 'bɔ bɛ, maan dra -e min pɛɛnɔn 'o yi -tɛra 'an da.» 33-Te Zozi 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, zɩ e -taa "kalɛ bɛ -a -nan wɩ nɛn yaa 'vɩ.\n34Ɛn minnun -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Kʋa 'man -pei 'fluba 'ji 'nan, min nɛn Bali -a 'si "va "bɛ, ya'a kaa 'li "fo "dɩ. -Mɛ "le "wɛan nɛn yia ve 'nan: ‹Yi nɛn o Blamin -pɩ "paa yiba "plan da? Blamin -pɩ zɩɛ -tɩ nɛn?› »\n35Ɛn Zozi "e -wlɛ 'nan: «'Tɛ 'san a tian 'ka 'va tʋ "wɛnnɛn 'a. 'Ka 'ta wʋ te -a 'san a tian 'ka 'va, "tɔgɔ klun 'e bɔ 'ka man kligli. Min nɛn e 'ta wo klun va bɛ, fɛnan nɛn e cɩ -kʋnan bɛ, ya'a tɔa dɩ. 36'Ka yi -tɛra 'tɛ 'san da te e ya tian 'ka 'va, -e 'ka 'kɔn minnun nɛn o ya 'tɛ 'san da bɛ waa.»\nZɩ Zozi 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, e 'si o "srɔn, ɛn e yɔɔ -wlɔ.\nZuif 'nɔn 'ka yi -tɛlɛa Zozi da dɩ\n37Zozi 'lɛbo "fɔ wɩ "kaga drɛ Zuif 'nɔn yiɛ man, 'pian wa'a yi -tɛlɛa Zozi da dɩ. 38E drɛ zɩɛ 'nan -e 'wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan Ezai -a 'vɩ bɛ 'e 'lɛ sɔɔ. Yaa 'vɩ 'nan:\n«Minsan, -tɩɛ yi -tɛra 'wɩnun nɛn kʋa 'vɩ bɛ -a da?\nƐn -tɩ lɛ nɛn Minsan 'yee -pɛ 'plɛ 'ci kɔɔn?»\n39'Wɩ nɛn -yee "wɛan wa'a 'kɔlaman -e 'o yi -tɛra 'wɩ da dɩɛ, Ezai -a 'vɩ "nyian. Yaa 'vɩ 'nan:\n40«Bali o yiɛ 'wi,\n-e 'o vɩlɛ 'o fɛnan 'yɩ dɩ,\nɛn e o -pɔan "da -tɔ 'plɛblɛ,\n-e 'o vɩlɛ 'o 'wɩ 'wɩ man dɩ.\nE drɛ zɩɛ 'nan\n"tɔgɔ 'o -sɔɔnla 'e -sru,\n-e 'e o 'si 'wɩ 'ji.»\n41Zozi 'le 'wɩ nɛn Ezai -a 'vɩ. E Zozi 'le -dan ci 'yɩ, -yee "wɛan e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ.\n42Zuif 'nɔn 'tanɔn 'bɔ bɛ, o "kaga "yi -tɛala Zozi da. 'Pian Farizɛn 'nɔn 'le "wɛan o 'ka "vale 'o ve 'wein dɩ, "tɔgɔ 'o o -pin cin yɩ 'kuin. 43-Te minnun o 'tɔ "yi "ve bɛ, waa ye "yi e "mlian Bali -le o 'tɔ "yi "vɩdɩ da.\n44Zozi paan 'nan: «Min nɛn e yi -tɛala 'an da bɛ, 'an 'saza da "cɛɛ e yi -tɛala dɩ, 'pian e yi -tɛala "nyian min nɛn yaan 'pa 'sia bɛ -a da. 45Min nɛn yaan 'yɩ bɛ, te e min nɛn yaan 'pa 'sia bɛ -a 'yɩ. 46Mɛɛn cɩ 'tɛ 'san -a, an -ta 'trɛda 'nan -e min nɛn e yi -tɛra 'an da bɛ, -a san 'e vɩlɛ 'e 'fʋ klun va -trilii dɩ.\n47-Te min 'an wei 'man, ɛn -a san 'ka 'ta wʋlɛa "da "dɩɛ, mɛɛn "cɛɛ tin -tɛa -a san da dɩ. -Yɛɛ cɩ 'nan an -ta 'trɛda 'nan -e 'an 'trɛdanɔn 'si 'wɩ 'ji, ma'an 'talɛ 'nan -e 'an tin -tɛ 'trɛdanɔn da dɩ. 48Min nɛn yaan tuʋ 'e 'pɛla koda, ɛn ya'a 'an wei 'silɛa 'wɩ 'a dɩɛ, -a san -le 'wɩ tin 'bazan a. 'An wei nɛn maan 'vɩ bɛ, -yɛɛ tin -tɛa -a san da yi -fɔla "da "ji. 49'Wɩ nɛn maan ve bɛ, ya'a 'sia 'an 'bɔ 'va dɩ, 'pian 'an "tɩ "nɛn yaan 'pa 'sia bɛ, -yɛɛ 'wɩ nɛn kɔ 'an vɩ bɛ -a 'pa 'an 'le. 50Ɛn maan -tɔa 'nan 'an "tɩ "le 'wɩ nɛn yaa 'vɩ bɛ, e 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a -nɔan "min lɛ. 'Wɩnun nɛn maan ve 'gʋɛ, zɩ 'an "tɩ -a 'vɩ 'mɛn bɛ -a da nɛn maan ve.»


?Gbanflɛn nin talua mun, Ɲanmiɛn i sulɛ’n ti amun cinnjin? | Like suanlɛ liɛ\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Avrili 2018\n?Gbanflɛn nin talua mun, Ɲanmiɛn i sulɛ’n ti amun cinnjin?\n“Like nga ɔ waan á yó’n, fa wla Anannganman sa nun. Sɛ a fa wla Anannganman sa nun’n, nga a sunnzun’n ɔ́ kpɛ́n su.”—NYANNDRA MUN 16:3.\nJUE: 135, 144\n?GBANFLƐN NIN TALUA MUN, WAFA SƐ YƐ AMÚN TƐ́ SU-Ɔ?\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ amun nanti ndɛ ng’ɔ o Nyanndra Mun 16:3 nun’n su-ɔ?\n?Ninnge benin wie mun yɛ amun kwla fa sie amun ɲrun be yo-ɔ?\n?Ngue yɛ amún yó naan amun wla w’a fiman like nga amun sunnzunnin kɛ amún yó’n su-ɔ?\n1-3. (1) ?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, gbanflɛn nin talua’m be wunman ajalɛ kun be faman-ɔn? (2) ?Gbanflɛn nin talua’m be ti kɛ wan mun sa? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.) (3) ?Ngue yɛ gbanflɛn nin talua’m be kwla yo naan b’a fa ajalɛ kpa-ɔ?\nWIENUN-ƆN, sran kun kunndɛ kɛ ɔ́ kɔ́ klɔ kun m’ɔ o mmua’n i su ɔ́ kó yó like cinnjin kpa kun. Ɔ́ jú loto fawlɛ lɔ-ɔ, sran’m be sɔnnin dan, yɛ be diman loto’m be yalɛ. Ɔ maan, ɔ yo kɛ lika’n w’a sɛnngɛn i ɲrun sa, yɛ ɔ wunman lika kun ng’ɔ́ kɔ́’n. Sanngɛ, ɔ yoli m’ɔ si lika trele nga i waan ɔ́ kɔ́’n, ɔ nin loto nga ɔ́ fá’n niɔn. Ɔ maan, ɔ su faman loto ng’ɔ kɔ klɔ uflɛ su’n.\n2 Sɛ é kwlá sé’n, mɛn dilɛ’n ti kɛ lika kɔlɛ sa. Gbanflɛn nin talua’m be ti kɛ sran nga be o loto fawlɛ lɔ’n sa. Ninnge nga be kwla yo’n annzɛ ajalɛ nga be kwla fa be’n, be sɔnnin. Ɔ maan, be wunman kun nga bé fá’n. Sanngɛ, sɛ be si like trele nga be waan bé yó’n, i nuan su ajalɛ yɛ bé fá-ɔ. ?Gbanflɛn nin talua mun, ajalɛ benin yɛ ɔ fata kɛ amun fa-ɔ?\n3 Like suanlɛ nga nun’n, bé wá tɛ́ kosan sɔ’n su. Kpɛkun, bé wlá amun fanngan kɛ an yo like ng’ɔ jɔ Zoova klun’n. Sɛ suklu dilɛ nun o, annzɛ junman dilɛ nun o, ɔ nin bla annzɛ bian jalɛ nun o, annzɛ kusu sɛ amún wú ba annzɛ amun su wuman ba o, i kwlaa sɔ’n nun’n, amun jran Zoova i mmla’m be su be fa ajalɛ. Asa ekun’n, like nga sɛ amun yo-ɔ, amun nin Zoova amun afiɛn’n mántan’n, amun fa sie amun ɲrun be yo. Sɛ Zoova i sulɛ’n ti amun cinnjin’n, amun kwla lafi su kpa kɛ ɔ́ yrá amun su, yɛ like nga amun sunnzun’n, ɔ́ kpɛ́n su.—An kanngan Nyanndra Mun 16:3 nun.\n?NGUE TI YƐ Ɔ FATA KƐ AMUN FA NINNGE WIE MUN SIE AMUN ƝRUN BE YO-Ɔ?\n4. ?Ngue yɛ é wá kɛ́n i ndɛ like suanlɛ nga nun-ɔn?\n4 ?Gbanflɛn nin talua mun, ngue ti yɛ sɛ amun fa ninnge wie amun sie amun ɲrun be yo’n, ɔ ti kpa-ɔ? Like suanlɛ nga nun’n, é wá fá e ɲin síe i like nsan su. Like klikli’n nin i nɲɔn su’n, bé wá klé amun kɛ sɛ an fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo’n, amun nin Zoova amun afiɛn’n mántan kpa. Kpɛkun, like nsan su’n wá klé amun kɛ dɔ nga su yɛ ɔ fata kɛ amun bu ninnge sɔ’m be yolɛ’n i akunndan-ɔn.\n5. ?Sa cinnjin benin ti yɛ Zoova i sulɛ nun’n, ɔ fata kɛ amun fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo-ɔ?\n5 ?Sa cinnjin benin ti yɛ Zoova i sulɛ nun’n, ɔ fata kɛ amun fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo-ɔ? Yɛle kɛ Zoova klo e, yɛ ɔ yoli ninnge kpanngban mannin e. Ɔ maan, kɛ an fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo’n, amun kle kɛ amun si ye. Kpɛkun, amun nin i be afiɛn mantan kpa. Jue tofuɛ kun seli kɛ: “Anannganman, sɛ be manman wɔ-ɔ, ɔ nin i fata! [...] Ee Anannganman, sa nga a yo be’n be yo min fɛ dan, i ti m bo ndɛ.” (Jue Mun 92:2, 5) Amun bu ninnge kwlaa nga Zoova yo mannin amun’n i akunndan. I wie yɛle kɛ ɔ mannin amun nguan, ɔ yoli maan amun lafi i su. Ɔ mannin amun Biblu’n, yɛ ɔ yoli maan amun o i anuannzɛ’n nun. Asa ekun’n, amun lafi su kɛ cɛn wie lele’n ɔ́ mán amun anannganman nguan mɛn klanman’n nun lɔ.\n6. (1) ?Sɛ amun fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo’n, i su mmlusuɛ benin yɛ amún ɲɛ́n i-ɔ? (2) ?Ninnge benin wie mun yɛ an kwla fa sie amun ɲrun be yo-ɔ?\n6 Like nɲɔn su’n yɛle kɛ, kɛ Zoova i sulɛ nun’n, amun sunnzun kɛ amún yó like wie mɔ amun yo i sakpa’n, i sɔ’n yo Zoova fɛ dan. Ɔ maan, amun nin i amun afiɛn mantan kpa. Akoto Pɔlu seli kɛ ‘Ɲanmiɛn i wla fi-man junman nga an dili nin klolɛ nga an fa klo i’n su.’ (Ebre Mun 6:10) Nán amun se kɛ amun te yo bakan. Be flɛ ba bla kun kɛ Klistinin. I nun m’ɔ le afuɛ 10, ɔ fali ajalɛ kɛ ɔ́ kánngan Zoova i Lalofuɛ nanwlɛfuɛ’m be su ndɛ nga be o e fluwa’m be nun’n, be nun titi. Be flɛ gbanflɛn kaan kun kɛ Tobi. I nun m’ɔ le afuɛ 12, ɔ fali ajalɛ kɛ ɔ́ kánngan Biblu’n i wunmuan’n nun ka naan b’a yo i batɛmun. Be flɛ gbanflɛn kaan kun ekun kɛ Maksimun. Kɛ bé yó i batɛmun’n nn ɔ le afuɛ 11. I niaan bla’n suan Noemi. Kɛ bé yó i batɛmun’n, nn ɔ le afuɛ 10. Be nɲɔn’n be sunnzunnin kɛ bé dí junman Betɛli lɔ. I sɔ’n ti, fluwa nga be kwlaa nga be kunndɛ kɛ bé dí junman Betɛli lɔ’n be klɛ su ko man Betɛli’n, be fa kun tɛli i be sua’n nun lɔ. ?Yɛ amun li? ?Ngue yɛ amun sunnzun kɛ amún yó-ɔ? ?Ngue yɛ dɔ nga su’n, amun yo naan i sɔ liɛ’n w’a yo ye-ɔ?—An kanngan Filipfuɛ Mun 1:10, 11 nun.\nSɛ amun si like trele nga amun waan amún yó’n, i nuan su ajalɛ yɛ amún fá-ɔ.\n7, 8. (1) ?Ngue ti yɛ sɛ amun fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo’n, ɔ ti kpa-ɔ? (2) ?Ngue ti yɛ talua kun w’a kunndɛman kɛ ɔ́ kɔ́ inivɛsite-ɔ?\n7 Like nsan su nga ti yɛ ɔ fata kɛ an fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo’n, yɛle kɛ, amun te yo gbanflɛn nin talua. Ɔ maan, ajalɛ nga amun kwla fa be’n, be sɔnnin. Suklu dilɛ’n nun o, junman kunndɛlɛ’n nun o, ɔ nin ninnge wie mun ekun be yolɛ nun o, ɔ fata kɛ amun fa ajalɛ. Amun ti kɛ sran kun m’ɔ su kɔ lika mɔ w’a ju anngɔnda kun su sa. Sɛ amun si lika nga amun su kɔ’n, amún wún atin trele ng’ɔ fata kɛ amun fa su’n. I wafa kunngba’n, Zoova sulɛ nun’n, sɛ amun si like trele nga amun waan amún yó’n, i nuan su ajalɛ yɛ amún fá-ɔ. Nyanndra Mun ndɛ tre 21 i mma 5 se kɛ: “Sran ng’ɔ́ yó like-ɔ ɔ sunnzun i klun naan w’a yo’n, ɔ́ dí alaje.” Sɛ amun fa ninnge kpakpa wie mun sie amun ɲrun be yo i ndɛ nun’n, amún ɲán su ye ndɛndɛ. I sɔ yɛ aniaan bla kun mɔ be flɛ i kɛ Damarisi’n, ɔ yoli-ɔ. I nun m’ɔ te yo talua kan’n, ɔ fali ajalɛ cinnjin kpa kun.\n8 Ɔ si fluwa kpa. Kɛ ɔ wieli Kolɛzi’n i di’n, ɔ kwla kɔ inivɛsite naan cɛn wie lele’n, ɔ́ yó jɔlɛ difuɛ. Yɛ ɔ su tuaman sika. Sanngɛ ɔ kunndɛli junman kun mɔ i nun akatua’n w’a cɛnman’n. Afin, i nun m’ɔ te yo talua kan’n, ɔ sunnzunnin kɛ ɔ́ yó atin bofuɛ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ ɔ ko yo naan i sɔ liɛ’n w’a yo ye’n, ɔ fataman kɛ junman nga ń dí’n, ɔ fa min blɛ’n i dan lika. Sɛ ɔ ti kɛ n ɔli inivɛsite naan n ɲannin min diplɔmun’n, min akatua’n su yoman kaan. Sanngɛ, junman nga ń dí’n ti’n, n su ɲanman min ti.” Damarisi ti atin bofuɛ i afuɛ 20 yɛ. ?Ajalɛ ng’ɔ fɛli i i talua nun’n, ɔ yoli i nsisɔ? Cɛcɛ. Lika nga ɔ di junman lɔ’n, jɔlɛ difuɛ kpanngban be kɔ lɔ. Sɛ ɔ ti kɛ ɔ ɔli inivɛsite’n, nn dɔ nga su’n, ɔ ti jɔlɛ difuɛ wie. Ɔ sieli i nzɔliɛ kɛ jɔlɛ difuɛ sɔ’m be nun sunman be junman’n manman be aklunjuɛ. Sanngɛ Damarisi liɛ’n, ɔ wun kɛ atin bolɛ junman m’ɔ di’n ti’n, i klun jɔ.\n9. ?Ngue ti yɛ e niaan gbanflɛn nin talua’m be nin mo yolɛ fata-ɔ?\n9 Zoova i sufuɛ nga be ti gbanflɛn nin talua’n, be nun kpanngban be fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. I sɔ’n ti, be nin mo yolɛ fata. Zoova i sulɛ’n ti be cinnjin tra like kwlaa. Yɛ be wun kɛ be di alaje. Sɛ ɔ wie suklu dilɛ nun o, annzɛ junman dilɛ nun o, annzɛ be nin be awlofuɛ’m be tranlɛ nun o, kɛ bé fá ajalɛ’n, be bu Zoova i mmla’m be akunndan. Salomɔn seli kɛ: “Anannganman i su yɛ lafi-ɔ. Sɛ á fín ase o á jáo o, Anannganman i dunman, yɛ bo-ɔ. Sɛ a bo i dunman’n, ɔ́ bó ɔ nyrun atin’n.” (Nyanndra Mun 3:5, 6) Zoova klo gbanflɛn nin talua nga be o asɔnun’n nun’n. I sɔ’n ti, ɔ sasa be, ɔ kle be atin, yɛ ɔ yra be su.\nAMUN KAN ZOOVA I NDƐ KLE AMUN WIENGU MUN\n10. (1) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ jasin fɛ’n i bolɛ’n yo e cinnjin kpa-ɔ? (2) ?Ngue yɛ amún yó naan amun a si Ɲanmiɛn ndɛ’n i nun yiyi kpa-ɔ?\n10 Sɛ Zoova i sulɛ’n ti amun cinnjin’n, amún kɛ́n i ndɛ klé amun wiengu mun. Zezi Klist seli kɛ “saan bé dún mmua bó jasin fɛ’n klé nvle-nvle’m be kwlaa” naan mɛn’n i awieliɛ’n w’a ju. (Mark 13:10) I sɔ’n kle kɛ like cinnjin kpafuɛ ng’ɔ fata kɛ e yo i dɔ nga su’n, yɛle jasin fɛ’n i bolɛ’n. ?I sɔ’n ti, gbanflɛn nin talua mun, sɛ amun uka dɔ nga amun fa bo jasin fɛ’n su’n, ɔ timan kpa? ?Sɛ amun yo atin bofuɛ’n nin? ?Sɛ amun kloman jasin fɛ’n i bolɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ amun yo-ɔ? ?Ngue yɛ amún yó naan amun a si Ɲanmiɛn ndɛ’n i nun yiyi kpa-ɔ? I lɛ nun’n, amun kwla yo like nɲɔn. Yɛle kɛ, maan amun siesie amun wun kpa. Yɛ amun mian amun ɲin kan Zoova i ndɛ titi. Sɛ amun yo sɔ’n, amún wún kɛ jasin fɛ’n i bolɛ’n yo fɛ dan.\n?Ngue yɛ amun yo naan amun a kwla kan Zoova i ndɛ b’a kle amun wiengu mun-ɔn? (An nian ndɛ kpɔlɛ 11, 12 nun.)\n11, 12. (1) ?Ngue yɛ amun kwla yo naan amun a kwla kan Zoova i ndɛ b’a kle amun wiengu mun-ɔn? (2) ?Sa benin yɛ ɔ juli mɔ i ti’n, gbanflɛn kaan kun kwla kannin Zoova i ndɛ suklu lɔ-ɔ?\n11 Amun si kɛ kosan wie’m be o lɛ’n, amun wiengu suklu ba’m bé fá úsa amun. I sɔ’n ti, maan amun kunndɛ be su tɛlɛ’n. I wie yɛle kɛ, be kwla usa amun kɛ: “?Ngue ti yɛ amun lafi Ɲanmiɛn su-ɔ?” Sɛ amun waan amún wún kosan sɔ’n i su tɛlɛ’n, amun wɔ jw.org su. (An tin LA BIBLE ET VOUS >ADOLESCENTS > FICHES DE RÉFLEXION > Pourquoi est-ce que je crois en Dieu ? su.) Sɛ amun kɔ lɔ’n, amun nian junman nga be kle amun kɛ amun di’n su sɛsɛsɛ. Amún wún Biblu’n nun ndɛ mma nsan mɔ be tɛ kosan sɔ’n su’n. Be yɛle Ebre Mun 3:4 nin Rɔmfuɛ Mun 1:20, ɔ nin Jue Mun 139:14. Be kleli wafa nga amun kwla tɛ kosan uflɛ wie mun ekun be su’n, jw.org i ndɛ akpasua sɔ’n nun lɔ.—An kanngan 1 Piɛr 3:15 nun.\n12 Amun se amun wiengu suklu ba mun kɛ be wɔ jw.org su naan be wun kosan wie’m be su tɛlɛ’n. I sɔ yɛ gbanflɛn kaan kun mɔ be flɛ i kɛ Luka’n, ɔ yoli-ɔ. Cɛn kun’n, suklu lɔ’n, be su kan Ɲanmiɛn sulɛ wafawafa’m be ndɛ. Luka sieli i nzɔliɛ kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be wun ndɛ nga be fluwa’n kan’n, ɔ timan su. I klikli nun’n, srɛ kunnin i kan. Sanngɛ, ɔ seli be suklu klefuɛ’n kɛ sɛ ɔ mɛn i atin’n, ɔ́ klé be kɛ ndɛ sɔ’n timan su. Suklu klefuɛ’n kplinnin su. Kɛ Luka yiyili ndɛ’n nun kleli be’n, i sin’n, ɔ kleli be e ɛntɛnɛti adrɛsi’n. Suklu klefuɛ’n seli suklu ba’m be kwlaa kɛ sɛ be ju awlo lɔ’n, maan be nian video kun (be flɛ i kɛ Mets un harceleur K.-O. sans utiliser les poings !). Kɛ Luka kannin Zoova i ndɛ suklu lɔ’n, ɔ yoli i fɛ dan.\n13. ?Sɛ sa wie’m be kle amun yalɛ’n, ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ amun sa sin bubu amun-ɔn?\n13 Zoova i sulɛ nun’n, ninnge nga amun sunnzun kɛ amún yó’n, amun mian amun ɲin be yo. Kannzɛ sa wie’m be kle amun yalɛ’n, nán amun sa sin bubu amun. (2 Timote 4:2) Be flɛ aniaan bla kun kɛ Katarina. I nun m’ɔ le afuɛ 17, ɔ fali ajalɛ kɛ ɔ́ bó jasin fɛ’n klé i wiengu junman difuɛ’m be kwlaa. Be nun kun liɛ’n, ɔ kpɛli i nzowa kpɛ sunman. Sanngɛ, i sa sin w’a bubumɛn i. Katarina i nzuɛn kpa’n ti’n, i wiengu junman difuɛ kun mɔ be flɛ i kɛ Ansi’n, ɔ boli e fluwa’m be nun kannganlɛ bo. Ɔ wa suannin Biblu’n nun like. I sin’n, be yoli i batɛmun. Kɛ ɔ́ yó sɔ nn, Katarina w’a jaso lika sɔ’n nun lɛ. Ɔ maan, ɔ siman sɔ. Kɛ afuɛ 13 sinnin’n, cɛn kun’n, ɔ nin i osufuɛ’m be ɔli aɲia bo. Kɛ ɔ tili i kɛ sran ng’ɔ́ wá íjɔ nzra nun’n, be flɛ i kɛ Ansi’n, ɔ boli i nuan dan. Katarina wunnin kɛ i ɲin m’ɔ miannin ɔ boli jasin fɛ’n kleli i wiengu junman difuɛ mun’n, w’a yoman ngbɛn. I sɔ’n yoli i fɛ dan.\nNÁN AMUN WLA FI LIKE NGA AMUN SUNNZUNNIN KƐ AMÚN YÓ’N SU\n14, 15. (1) ?Sɛ amun wiengu’m be laka amun kɛ amun yo kɛ be sa’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ amun wla fi su-ɔ? (2) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ amun yo naan amun a kwla jran kekle-ɔ?\n14 Like suanlɛ nga nun’n, be wlali amun fanngan kɛ maan Zoova i klun sa yolɛ’n yo amun cinnjin. Yɛ amun fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo. Like ng’ɔ ti amun wiengu’m be cinnjin’n yɛle mɛn dilɛ nin be ɲin su yiyilɛ. Yɛ be kwla laka amun kɛ amun yo kɛ be sa. Ɔ maan, sɛ like nga amun sunnzun kɛ amún yó’n ti amun cinnjin sakpa’n, amún yí i nglo. I lɛ nun’n, nán amun tran lɛ naan be laka amun, naan amun wla fi like nga amun sunnzunnin kɛ amún yó’n su. Nán amun wla fi loto fawlɛ nga e kɛnnin i ndɛ’n su. ?Sɛ amun ju loto fawlɛ sɔ’n nun lɔ’n, amún sé kɛ loto kun i nunfuɛ’m be su di fɛ ti’n, amún kó fú nun wie? Amun su yoman sɔ mlɔnmlɔn.\n15 ?Sɛ amun wiengu’m be laka amun’n, ngue yɛ amún yó naan amun a kwla jran kekle-ɔ? Like ng’ɔ kwla fa amun yi i sa tɛ yolɛ nun’n, nán amun yo. (Nyanndra Mun 22:3) Sɛ amun yo sa ng’ɔ timan kpa’n, wafa nga i bo’n gúa’n, amun bu i akunndan. (Galasifuɛ Mun 6:7) Maan amun wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ be kle amun ngwlɛlɛ. I sɔ’n ti, sɛ amun si nin amun nin, ɔ nin aniaan nga be o asɔnun’n nun’n, be man amun afɔtuɛ’n, maan amun sie amun su be tie.—An kanngan 1 Piɛr 5:5, 6 nun.\n16. ?Wafa sɛ yɛ Klistɔfu i su ndɛ’n, ɔ kle kɛ wun ase kanlɛ’n ti cinnjin-ɔn?\n16 Be flɛ gbanflɛn kun kɛ Klistɔfu. Kɛ be yoli i batɛmun’n, w’a cɛman, lika kun mɔ sran’m be kpinngbin be wun lɔ’n, ɔ boli lɔ kɔlɛ bo. Gbanflɛn wie mun mɔ be kpinngbin be wun likawlɛ titi’n, be seli i kɛ ɔ nin be san nun. Ɔ boli ndɛ sɔ’n su kleli asɔnun kpɛnngbɛn kun. Yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’n seli i kɛ, sɛ ɔ nin be san nun’n, wafa nga i bo’n gúa’n, maan ɔ bu i akunndan. I wie yɛle kɛ, ɔ kwla kunndɛ kɛ ɔ́ sí ninnge’m bé yó trɛ́ i wiengu mun. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Klistɔfu fali ajalɛ kɛ ɔ nin gbanflɛn sɔ’m bé sán nun. Sanngɛ ɔ wa wunnin i wlɛ kɛ be wun kpinngbinlɛ sɔ’n nun’n, like yaya kwla yo i. Ɔ ko wunnin asɔnun kpɛnngbɛn’m be wun ekun. Yɛ be fali Biblu’n be mɛnnin i afɔtuɛ. Klistɔfu seli kɛ: “Zoova sinnin sran wie’m be lika mannin min afɔtuɛ kpakpa mun. Kannzɛ bɔbɔ m’an kaman lɛ m’an faman su’n, sanngɛ n ma fali su.” Kɛ mɔ Klistɔfu ti wun ase kanfuɛ’n ti’n, ɔ fali afɔtuɛ nga be mɛnnin i’n su. ?Yɛ amun li? ?Kɛ be man amun afɔtuɛ’n, amun kan amun wun ase be fa su?\n17, 18. (1) ?Akunndan benin yɛ Zoova bu i gbanflɛn nin talua’m be wun-ɔn? (2) ?Ngue yɛ amún yó naan ajalɛ nga amun fa’n, b’a yoman amun nsisɔ-ɔ? An fa sa kun yiyi nun.\n17 Biblu’n se kɛ: “Gbanflɛn kan, yo like nga b’ɔ maan sran klun jɔ sakpa’n. Kɛ a tɛ yo gbanflɛn kan’n, maan ɔ klun jɔ kpa.” (Akunndanfuɛ’n 11:9) Zoova kunndɛ kɛ blɛ mɔ amun te yo gbanflɛn annzɛ talua’n, amun klun jɔ. Like suanlɛ nga nun’n, e kannin ninnge wie mɔ amun kwla yo naan amun klun w’a jɔ’n i ndɛ. Yɛle kɛ, maan amun fa ninnge wie’m be sie amun ɲrun be yo. Yɛ sa’n kwlaa nun’n, maan amun jran Zoova i mmla’m be su be fa ajalɛ. Sɛ amun yo sɔ ikisa’n, amún wún kɛ Zoova kle amun atin, ɔ sasa amun, naan ɔ yra amun su. Amun bu afɔtuɛ kpakpa nga be o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, be su akunndan kpa titi. Biblu’n se kɛ: “Blɛ bɔ a tɛ yo gbanflɛn’n, maan ɔ wla kpɛn ɔ yifuɛ’n i su.”—Akunndanfuɛ’n 12:1.\n18 I nun mɔ sran wie’m be ti gbanflɛn annzɛ talua’n, b’a faman ajalɛ kpa. Ɔ maan, kɛ be wa yoli kaklaka’n, ɔ yoli be nsisɔ. Gbanflɛn nin talua mun, amun su kaman gbanflɛn annzɛ talua sa trilili. Ɲanmiɛn i sulɛ nun’n, sɛ amun fa ninnge wie mun sie amun ɲrun be yo’n, ɔ su yoman amun nsisɔ. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Maijana. I nun m’ɔ te yo talua’n, ninnge kɛ balɔn bolɛ sa annzɛ be wun kpinngbinlɛ sa’n, ɔ si be yo kpa. I ti’n, be seli i kɛ ɔ nin i wiengu’m be ko si ninnge sɔ’m be yolɛ nun akplowa. Sanngɛ, w’a kplinman su. Ɔ yoli blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ. Kɛ sa sɔ’n juli’n, i afuɛ 30 tra su yɛ. Kɛ é sé yɛ’n, ɔ nin i wun’n be ti blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ. Ɔ seli kɛ be nga be kunndɛ kɛ be dunman’n fu’n, annzɛ be manman be’n, annzɛ be kunndɛ kɛ bé ɲán be wun’n, be klun jɔman le. Ɔ seli ekun kɛ like cinnjin kpafuɛ ng’ɔ fata kɛ sran kun yo’n, yɛle Ɲanmiɛn sulɛ, ɔ nin sran’m be Ɲanmiɛn ndɛ’n i klelɛ.\n19. ?Ngue ti yɛ blɛ mɔ amun te yo gbanflɛn annzɛ talua’n, ɔ fata kɛ Ɲanmiɛn i sulɛ’n yo amun cinnjin-ɔn?\n19 Gbanflɛn nin talua mun, amun nin mo yolɛ fata. Afin, kannzɛ bɔbɔ sa wie’m be o amun su’n, sanngɛ amun tu amun klun be su Zoova. Amun fa ninnge wie mun be sie amun ɲrun be yo. Kpɛkun, jasin fɛ’n i bolɛ’n ti amun cinnjin. Kannzɛ mɛn’n nunfuɛ’m be laka amun’n, sanngɛ amun wla fiman like nga amun fa sieli amun ɲrun kɛ amún yó’n su. Amun kwla lafi su kɛ i kwlaa sɔ mɔ amun mian amun ɲin yo’n, ɔ su kaman ngbɛn. Asɔnun’n nun aniaan’m be klo amun, yɛ be suan amun bo. I sɔ’n ti’n, ‘like nga amun waan amún yó’n, amun fa wla Anannganman sa nun. Sɛ amun fa wla Anannganman sa nun’n, nga amun sunnzun’n ɔ́ kpɛ́n su.’\nLike nga amun ko yo naan Zoova i klun w’a jɔ amun wun’n, yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo amun cinnjin dan-ɔn. I sɔ’n ti, sa’n kwlaa nun’n, maan amun fɛ i afɔtuɛ’m be su.\nZoova i sulɛ nun’n, amun fa ninnge wie’m be sie amun ɲrun be yo. Sɛ amun yo sɔ’n, amun nin i amun afiɛn mántan kpa. Gbanflɛn nin talua wie’m be sunnzunnin kɛ bé kanngán Biblu’n nun cɛn kwlakwla. Wie’m be kunndɛ kɛ bé fá be wun mán Ɲanmiɛn naan be yo be batɛmun. Yɛ wie’m be kusu be kunndɛ kɛ bé yó atin bofuɛ, annzɛ bé dí junman betɛli lɔ. ?Yɛ ɔ li, ngue yɛ a kunndɛ kɛ á yó-ɔ?\n?Ngue yɛ maan e kwla di alaje kpafuɛ’n niɔn?\nMaan e su Ɲanmiɛn mɔ maan e di alaje’n\nMaan e nian Ɲanmiɛn Zoova m’ɔ wla sran fanngan’n i ayeliɛ’n su\nMaan e wla e wiengu fanngan kpa tra laa’n\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Avrili 2018\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Avrili 2018


?Ngue yɛle ngaliɛ dilɛ junman’n?\nAkpasua nin nvle sunianfuɛ’m be uka asɔnun’n nunfuɛ mun\n?Junman benin yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be Ɲrun dinfuɛ’m be anuannzɛ’n di ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN\n?Wan mun yɛ be yo Zoova i klun sa’n andɛ ɔ?\nLike suanlɛ 19\nƝanmiɛn ndɛ’n m’ɔ ti kɛ aliɛ sa’n ɔ yo e kwlaa e ye.\nKɛ Zezi i wie cɛn’n mantannin koko’n, ɔ flɛli Piɛli nin Zaki nin Zan yɛ Andre be aamiɛn naan b’a ko koko yalɛ. Kɛ ɔ́ kán kɛ ɔ́ bá mɛn’n i awieliɛ’n, ɔ usali kosan cinnjin kpa kun. I waan: “?Sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n bɔ i min’n fɛ i sie i sran’m be su kɛ ɔ man be aliɛ blɛ ng’ɔ ti i nuan su’n i su’n, yɛlɛ wan?” (Matie 24:3, 45; Mark 13:3, 4) Nán aliɛ jrɛiin sa i ndɛ yɛ Zezi su kan ɔn. Ɲanmiɛn i silɛ’n i ndɛ yɛ ɔ kan ɔn. Ɔ maan, Zezi m’ɔ ti i sɔnnzɔnfuɛ’m be ‘min’n’, ɔ su se be kɛ mɛn’n i blɛ kasiɛn’n nun’n, ɔ́ wá kpá sran wie mun naan Ɲanmiɛn sulɛ nun’n, be mɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be ninnge kpanngban titi naan be si Ɲanmiɛn kpa. ?Wan mun yɛle sran sɔ mun?\nZezi i sɔnnzɔnfuɛ nga Ɲanmiɛn kpali be sakpa sieli be ngunmin’n mun ɔn. Ɲanmiɛn sulɛ nun’n, “sran kpa nanwlɛfuɛ’n,” ɔ mɛn i wiengu Zoova sufuɛ’m be aliɛ kpanngban. I ngunmin yɛ ɔ kwla man Zoova i Lalofuɛ’m be “aliɛ blɛ ng’ɔ ti i nuan su’n i su” ɔ.—Lik 12:42.\nBe yɛ be nian Ɲanmiɛn i awlo’n su ɔ. (1 Timote 3:15) Zezi mannin sran kpa nanwlɛfuɛ’n i junman dan kpa. Yɛle kɛ ɔ sieli i kɛ ɔ nian Zoova i anuannzɛ’n i bue ng’ɔ o asiɛ’n su wa’n i su. Ɔ maan ɔ nian ninnge nga anuannzɛ sɔ’n le be’n be su, ɔ tinngɛ jasin fɛ’n bolɛ’n, yɛ ɔ sin Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun’m be lika kle be like. Zoova i Lalofuɛ’m be di Ɲanmiɛn i ninnge’m be yalɛ. Ɔ maan blɛ nga ɔ ti i nuan su’n i su’n, “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” ɔ fa Biblu’n i akua nga Zoova i Lalofuɛ’m be fa bo jasin fɛ’n, ɔ yiyi Ɲanmiɛn Ndɛ’n m’ɔ ti kɛ aliɛ sa’n i nun man be. Like nga be kle i aɲia mun nin aɲia dandan’m be bo lɔ’n kusu, ɔ yiyi Ɲanmiɛn ndɛ’n nun wie.\nSran kpa’n ɔ ti nanwlɛfuɛ, afin be fa Biblu’n nun ndɛ nanwlɛ’n su, yɛ ɔ yaciman jasin fɛ’n i bolɛ. Ninnge nga Zezi fa wlali i sa nun’n, ɔ nian su kpa ngwlɛlɛ su. (Sa Nga Be Yoli’n 10:42) Zoova su uka sran kpanngban naan be kaci i sufuɛ, yɛ ɔ suan sran kpa nanwlɛfuɛ’n i bo naan w’a uka i sufuɛ sɔ mun.—Ezai 60:22; 65:13.\n?Wan yɛ Zezi sieli i kɛ ɔ niɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be lika ɔ?\nI SU JUNMAN DILƐ'N I SU MMLA MUN\n| NVIALIƐ NUN NDƐ