1 Korɛntifuɛ Mun 1 | Online Bible | New World Translation\n1 Korɛntifuɛ Mun 1:1-31\nPɔlu lali Ɲanmiɛn ase Korɛntifuɛ’m be ti (4-9)\nBo kun yolɛ’n i su ndɛ (10-17)\nKlisi ti’n, e si kɛ Ɲanmiɛn le tinmin, yɛ ɔ si ngwlɛlɛ (18-25)\nAmun fa Zoova ngunmin di amun nuan (26-31)\n1 Min Pɔlu mɔ Ɲanmiɛn klun su Klisi Zezi flɛli min kɛ n yo i akoto’m be nun kun’n, min nin e niaan bian Sɔstɛnin, 2 é fá fluwa nga é kó mán Ɲanmiɛn i asɔnun m’ɔ o Korɛnti lɔ’n. Amun mɔ Klisi Zezi dunman nun’n amun ti Ɲanmiɛn liɛ’n, mɔ be flɛli amun kɛ amun yo Ɲanmiɛn i sran’n, amun nin be kwlaa nga lika kwlaa nun’n be bo e Min Zezi Klisi m’ɔ ti e kwlaa e Min’n i dunman’n: 3 Maan e Si Ɲanmiɛn nin e Min Zezi Klisi be yo amun ye, yɛ maan be yo naan amun di alaje. 4 Ye dan mɔ Klisi Zezi dunman nun Ɲanmiɛn yoli amun’n ti’n, n la Ɲanmiɛn ase cɛn kwlaa. 5 Afin kɛ mɔ amun nin i be o nun’n ti’n, amun ɲannin like kwlaa. Ɔ maan amun si ndɛ kan kpa, yɛ amun wun ninnge’m be wlɛ kpa, 6 kpɛkun Klisi’n i su ndɛ nga be kannin’n yoli maan amun jrannin kekle. 7 Ɔ maan kɛ amún mínndɛ kpa kɛ e Min Zezi Klisi yi i wun nglo’n, amun sa mianman like fi wun. 8 Asa kusu’n, Ɲanmiɛn yó maan amún jrán kekle lele gúɛ i ti nin i bo naan e Min Zezi Klisi i cɛn’n nun’n, b’a wunman sa fi amun wun. 9 Ɲanmiɛn mɔ maan be flɛli amun kɛ amun nin i Wa Zezi Klisi m’ɔ ti e Min’n amun bo yo kun’n,* ɔ ti nanwlɛfuɛ. 10 Siɛn’n, aniaan mun, ń srɛ́ amun kɛ e Min Zezi Klisi dunman nun’n, amun kwlaa amun kan ndɛ kunngba’n, yɛ nán amun bubu amun wun nun. I liɛ’n amun akunndan’n yó kun. 11 Afin min niaan mun, Kloe i awlofuɛ wie’m be kannin amun wun ndɛ kleli min. Be waan amun bubu amun wun nun. 12 N se sɔ afin amun nun kun waan: “N ti Pɔlu liɛ.” Kun ekun waan, “Min liɛ’n, n ti Apolɔsu liɛ.” Yɛ wie ekun waan, “Min liɛ’n, n ti Sefasi* liɛ.” Yɛ uflɛ waan, “Sanngɛ min liɛ’n, n ti Klisi liɛ.” 13 ?Klisi bubuli i wun nun? ?Pɔlu yɛ be kunnin i waka’n su be mannin amun-ɔn? ?Annzɛ Pɔlu dunman nun yɛ be yoli amun batɛmun-ɔn? 14 Ń lá Ɲanmiɛn ase afin m’an yoman amun nun wie fi i batɛmun, saan Klisipisi nin Gaisi yɛ n yoli be batɛmun-ɔn. 15 Ɔ maan sran fi kwlá seman kɛ be yoli amun batɛmun min dunman nun. 16 N yoli Stefanasi i awlofuɛ’m be batɛmun wie. Sanngɛ be onga’m be liɛ’n, n siman sɛ n yoli be nun wie batɛmun-o. 17 Afin Klisi w’a sunmanman min kɛ n yo sran’m be batɛmun. Ɔ sunmannin min kɛ n bo jasin fɛ’n. Sanngɛ w’a seman min kɛ n kan ndɛ’n kɛ fluwa sifuɛ sa, kɛ ɔ ko yo naan Klisi i wulɛ m’ɔ wuli ɲrɛnnɛn waka’n* su’n, w’a yoman ngbɛn’n ti. 18 Afin ɲrɛnnɛn waka’n* i ndɛ’n ti sinnzin ndɛ be nga be su mlin’n be ɲrun. Sanngɛ e nga e su wa fite nun’n e liɛ’n, ɔ yi Ɲanmiɛn i tinmin’n i nglo. 19 Afin be klɛli i kɛ: “Ń yó maan ngwlɛlɛfuɛ’m be ngwlɛlɛ’n wíe, yɛ ń kpálo* fluwa sifuɛ’m be klun akunndan mun.” 20 ?Ngwlɛlɛfuɛ’n wo nin? ?Mmla klɛfuɛ’n* wo nin? ?Mɛn* nga nun akplowa sifuɛ’n wo nin? ?Ɲanmiɛn maan mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n w’a kaciman sinnzin? 21 Kɛ mɔ mɛn’n nunfuɛ’m be lafi be bɔbɔ be ngwlɛlɛ’n su’n ti’n, be siman Ɲanmiɛn. Ɔ maan ndɛ nga e kan’n sran’m be bu i sinnzin ndɛ. Sanngɛ Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá ndɛ sɔ’n ɔ́ fá dé be nga be fa su’n. I lɛ’n nun’n, Ɲanmiɛn kleli kɛ ɔ si ngwlɛlɛ. 22 Afin Zuifu’m be kunndɛ abonuan sa mun, yɛ Glɛki’m be kunndɛ ngwlɛlɛ. 23 Sanngɛ e liɛ’n, Klisi mɔ be kunnin i waka’n su’n, i ndɛ yɛ e kan-ɔn. Ndɛ sɔ’n i su falɛ ti kekle kpa* man Zuifu mun, yɛ be nga be timan Zuifu’n be liɛ’n, ɔ ti sinnzin ndɛ be ɲrun. 24 Sanngɛ be nga be flɛli be’n, i Zuifu-o, i Glɛki-o, Klisi ti’n, be si kɛ Ɲanmiɛn le tinmin, yɛ ɔ si ngwlɛlɛ. 25 Afin Ɲanmiɛn i like nga sran’m be bu i sinnzin like’n, ɔ ti ngwlɛlɛ like tra like nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu i ngwlɛlɛ like’n. Yɛ Ɲanmiɛn i like nga sran’m be bu i kɛ ɔ leman wunmiɛn’n, ɔ le wunmiɛn tra like nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu i kɛ ɔ le wunmiɛn’n. 26 Afin aniaan mun, amun wun kɛ amun nga be flɛli amun’n, amun nun sran nga klɔ sran’m be bu be ngwlɛlɛfuɛ’n b’a sɔnman, yɛ amun nun sran nga be le kwlalɛ’n b’a sɔnman. Yɛ amun nun sran nga be wuli be wlengbi ba’n,* b’a sɔnman. 27 Sanngɛ Ɲanmiɛn kpali ninnge nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu be finfin ninnge’n naan ngwlɛlɛfuɛ’m be wun ɲannzuɛn. Yɛ Ɲanmiɛn kpali ninnge nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu be kɛ be leman wunmiɛn’n naan nga be le wunmiɛn’n be wun ɲannzuɛn. 28 Asa ekun’n, Ɲanmiɛn kpali ninnge nga be leman ɲrun mɛn’n nunfuɛ’m be ɲrun’n nin nga be buman be like fi’n, ɔ kpali ninnge nga be nunman lɛ’n naan ninnge nga be o lɛ’n be yo ngbɛn, 29 naan sran* fi w’a tumɛn i wun Ɲanmiɛn ɲrun. 30 Sanngɛ i dunman nun ti yɛ amun nin Klisi Zezi be o nun-ɔn. Zezi yi Ɲanmiɛn i ngwlɛlɛ’n, ɔ nin i sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n be nglo kle e, i ti’n e kwla yo Ɲanmiɛn liɛ. Asa ekun’n, ɔ kpɔ e ti naan e kwla ɲan e ti sa tɛ’n i sa nun, 31 kɛ ɔ ko yo naan ndɛ nga be klɛli’n w’a kpɛn su sɛsɛsɛ’n ti. Be klɛli i kɛ: “Sran nga i waan ɔ́ dí i nuan’n, maan ɔ fa Zoova di i nuan.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “amun cɛ like nun’n.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “ń sú fluwa sifuɛ’m be akunndan’n i bo ń síe i bue kun.”\n^ Sran sɔ’n si Moizi Mmla’n i kpa.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “ɔ yo maan be ja kpla.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “sran nga be fin sran dan osu’n nun’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “wunnɛn.”\n1 Korɛntifuɛ Mun 1


Drɛwɩ (Actes) 16 YRENT - -A -nan nɛn Pɔl ciɩla Dɛrbʋ, - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 15 Drɛwɩ (Actes) 17\nDrɛwɩ (Actes) 16\nPɔl 'lee Sila -kʋ Dɛrbʋ 'lee Lisitri 'lee Ikomiɛn\n1-A -nan nɛn Pɔl ciɩla Dɛrbʋ, ɛn e 'bɔla Lisitri. 'Fla zɩɛ -a da bɛ, Zozi -sruzan 'tʋ a -nan, waa laabo Timote. -A "tɩ "a Grɛk min -a, lɩmɔn -tʋ nɛn e ya Zozi 'va bɛ -yee 'nɛn nɛn, Zuif lɩ nɛn. 2-A 'tɔ "yi "a Zozinɔn nɛn Lisitri 'lee Ikomiɛn bɛ o 'le. 3Pɔl a "vale 'e 'kʋ 'o 'vale 'waa, ɛn e -kʋ -a -fɔlɛ -klɔnmɔn -va, Zuif 'nɔn nɛn fɛ zɩɛ -a -nan bɛ -wee "wɛan. Kɔɔ o pɛɛnɔn -a -tɔa 'nan Timote "tɩ "a Grɛk min -a. 4'Flanun nɛn o ciɩla "da "bɛ, 'wɩ nɛn Zozi 'le 'pasianɔn 'lee Zeruzalɛm min cejenun -a 'vɩ bɛ, waa 'vɩ 'fla zɩɛ -a da 'nɔn lɛ, 'nan 'o 'ta wʋla "da. 5-A -nan nɛn Zozinɔn 'le yi -tɛradɩ Bali da 'pa "da, te Zozinɔn 'ko bɔdɩ -a "kaga yi -tʋdʋ pɛɛnɔn man.\nPɔl -kʋ Masedɔa\n6Pɔl a "vale 'o 'kʋ Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩ Azi 'lɛglɔn 'ji, 'pian Bali lei 'saun 'ka 'wɩlɛ "man "dɩ. -Yee "wɛan o ciɩla Pirigi 'lee Galatɩ 'lɛglɔn 'ji. 7Zɩ o 'bɔla Misi 'lɛglɔn 'ji bɛ, ɛn waa man wɛɛ 'nan 'o 'ko Bitini 'lɛglɔn 'ji, 'pian Zozi lei 'saun 'ka 'wɩlɛ "man "dɩ. 8-A -nan nɛn o ciɩla Misi, ɛn o 'bɔla Troas 'fla. 9-Pei -man, e drɛ Pɔl lɛ "le nyrinvla -zʋ, e drɛ -yrɛ "le Masedɔa min -tʋ a 'e 'tɔdɩ lou, te yaa trʋ "baa -a vɩdɩ -a 'nan: «'I ciɩla Masedɔa 'lɛglɔn 'ji, 'i 'ta 'pa 'kʋ 'va!» 10Zɩ Pɔl 'wɩ zɩɛ -a -nan 'yɩ "le nyrinvla -zʋ bɛ, ɛn kʋa man wɛɛ 'nan 'kʋ 'kʋ Masedɔa 'lɛglɔn 'ji, kɔɔ kʋa -tɔa 'nan Bali 'kʋ laabʋ 'nan -e 'kʋ 'yee 'wɩ 'nɔnnɔn vɩ -nan nun.\nPɔl 'bɔla Filipʋ 'fla\n11Zɩ kʋ -fɔ -klʋ -dan ji Troas bɛ, ɛn kʋ -kʋ Samotras. 'Bɛ 'ta tʋ cɛɛn ɛn kʋ -kʋ Neapoli. 12Kʋ 'si 'bɛ 'nan, ɛn kʋ -kʋ Filipʋ 'fla. Filipʋ 'fla zɩɛ, -yɛɛ cɩ Masedɔa 'lɛglɔn 'ji 'fla tɛdɛ -a, ɛn Rɔm 'nɔn 'bɛ 'fla 'bɔ 'tɔ. Kʋ -fʋ 'fla zɩɛ -a da tʋ "wɛnnɛn 'a.\n13'Flinla "yi da, kʋ 'si 'fla zɩɛ -a da, ɛn kʋ -kʋ lu "nɛn 'yi 'tʋ "srɔn. -A -cin a 'kʋ 'ji 'nan Zuif 'nɔn 'le Bali trʋ 'banan -kɔan fɛ zɩɛ -a -nan. Zɩ kʋ cɛɛn -nyrandɩ man bɛ, ɛn lɩmɔnnun nɛn 'o cin yɩdɩ fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, kʋ 'wɩ tin 'badɩ 'sia -wlɛ. 14Lɩmɔn -tʋ a fɛ zɩɛ -a -nan te e 'yra -tɛa Bali man, -a 'tɔ nɛn Lidi, e "sia Tiatire. Min -dandan nun ta sɔ nɛn yaa -taan. E ya 'wɩ zɩɛ -a mannan, ɛn Minsan -a "trɔɛn 'lɛ 'sʋ, ɛn 'wɩ nɛn Pɔl cɩ -a vɩnan bɛ, yaa -ci 'man 'kpa tɩglɩ. 15-A -nan nɛn waa -batize drɛ 'o 'vale 'e 'mangulinun -a, ɛn e 'kʋ trʋ 'ba -a vɩdɩ -a 'nan: «-Te kaa "nrɔnman 'ka 'ji 'nan, an wɩɩ Minsan man 'an 'bli pɛɛnɔn 'a bɛ, 'ka 'fʋ 'an 'va tʋ "wɛnnɛn 'a.» E kɔala 'wɩ zɩɛ -a man, ɛn kʋ wɩɩ "man.\nMinnun Pɔl 'lee Sila -fɔ -pʋ 'kuin\n16Te kʋ "ta -ko fɛnan nɛn o Bali trʋ "baa bɛ -a -nan, ɛn nɔan lɩmɔn -tʋ -ta 'kʋ 'lɛ. Lɩ zɩɛ -mlɛngan a -a -sru, e -pɛ -tɔala, -yee "wɛan minnun nɛn waa "paala bɛ o "lala ye "man "kaga. 17E sɔɔnla 'kʋ 'vale Pɔl -a 'kʋ -sru, te e -paan "man 'nan: «Minnun 'labɛ, Bali nɛn min ta lou "bɛ, -yee 'nyranman 'panɔn nɛn waa. O ya Bali -le 'wɩ nɛn e min "sia 'wɩ 'ji bɛ -a vɩnan 'cɛɛ.» 18Yaa 'vɩ zɩɛ yi "kaga 'wlu, tɔɔn Pɔl 'ka 'vale e 'wɩ zɩɛ -a maan "nyian dɩ, ɛn e 'man lila "da, e 'nan -yʋ nɛn -a -sru "bɛ -yrɛ 'nan: «'An 'bɔ "e 'yiɛ 'nan Zozi Crizi 'tɔ da, 'i 'si lɩ 'gʋɛ -a -sru.» Ɛn -yʋ zɩɛ e 'si -a -sru 'nun.\n19Nɔan lɩmɔn zɩɛ minnun nɛn waa "paala bɛ, zɩ waa 'yɩ 'nan wa'a "nyian "lala ye lɩ zɩɛ -a man dɩɛ, ɛn o Pɔl 'lee Sila 'kun, o -kʋ waa 'fla 'tanɔn 'lɛ fɛnan nɛn o tin "baa bɛ -a -nan. 20Zɩ o -kʋ waa tin 'banɔn 'lɛ bɛ, ɛn o 'nan: «-Vɛ -mienun 'gʋɛ, o -tein -tria 'kʋ flanɔn yei, Zuif 'nɔn nɛn waa. 21O ya "vale o 'wɩ -trɛ "paaman 'kʋ 'ji, kʋ'a 'we "man "dɩ, ɛn kʋ'a 'kɔlaman -e 'kʋ 'ta wʋla "da "dɩ, kʋ ya Rɔm 'nɔn 'a -le "wɛan.»\n22-A -nan nɛn 'bli 'fɔ min "kaga 'ji o man, ɛn tin 'banɔn "e 'nan minnun lɛ 'nan, 'o -wee sɔnun "koo 'o man, ɛn 'o o -sɔn sɔnba "a. 23Zɩ o cɛɛn o -sɔndɩ man bɛ, ɛn o o -fɔ -pʋ 'kuin. Waa 'vɩ min nɛn 'e yiɛ -tɔa "o va bɛ -yrɛ 'nan, 'e yiɛ 'tɔ o va 'kpa. 24Zɩ min zɩɛ e 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn e o -fɔ -pʋ 'kɔn kplo -ji, ɛn e 'ploblo 'fɔ o cɛin -man.\n25-Pei -man te bada -tɔ, ɛn Pɔl 'lee Sila Bali trʋ 'badɩ 'sia, te o Bali 'tɔ bɔ "dre -fɔa, te minnun nɛn -pʋ 'kuin bɛ, o o wei maan. 26'Nun tɔɔn ɛn 'trɛ nyɔɔn, e nyɔɔn 'plɛblɛ "bʋʋ "le "wɛan -pʋ 'kɔn nyɔɔn 'e 'klu -ji. Tʋ 'bɔ zɩɛ -a wlu, ɛn -pʋ 'kɔn -kpɛin pɛɛnɔn 'lɛ 'sʋ, ɛn fɛnun nɛn 'e 'fɔdɩ -pʋ 'kɔnnɔn 'cɛin -man bɛ, -a pɛɛnɔn 'lɛ 'sʋ.\n27Zɩ min nɛn 'e yiɛ -tɔa "o va bɛ e fuʋ bɛ, e -kpɛinnun 'yɩ 'e 'lɛ 'sʋdɩ, ɛn e 'yee srɛn 'sʋ 'ji 'nan -e 'e 'fli -tɛ, kɔɔ yaa nrɔn 'e 'ji 'nan -pʋ 'kɔnnɔn pɛɛnɔn 'tɛ -ji. 28'Pian Pɔl paan -yrɛ wei 'plɛblɛ 'ji 'nan: «Te 'i 'wɩ 'wlidɩ "drɛ 'i 'fli lɛ dɩ, kʋ ya 'gʋ 'kʋ pɛɛnɔn.»\n29Tɔɔn ɛn min zɩɛ e 'nan 'o 'tɛ 'bi, ɛn e wla "nyiandʋ -pʋ 'kɔnnɔn 'va, ɛn e blula Pɔl 'lee Sila wlu, te e nyɔɔnman. 30"Bɛ -sru e o 'bɔla bei, ɛn yaa laabʋ -wlɔ 'nan: «'An "tɩnun, maan dra 'kɔ -e 'an 'si 'wɩ 'ji?»\n31Ɛn o -yrɛ 'nan: «'I yi -tɛra Minsan Zozi da -e 'ka 'vale 'yie "kɔnnɛn 'nɔn 'a 'ka 'si 'wɩ 'ji.» 32-A -nan nɛn o Minsan -le 'wɩ 'nɔnnɔn 'vɩ -yrɛ 'o 'vale 'yee "kɔnnɛn 'nɔn pɛɛnɔn 'a. 33-Pei 'bɔ 'lein zɩɛ -a man bɛ, min nɛn 'e yiɛ -tɔa -pʋ 'kɔnnɔn 'va bɛ, e -kʋ Pɔl 'lee Sila mlɔn 'ji "foelɛ. 'Nun tɔɔn ɛn waa -batize drɛ 'o 'vale 'yee "kɔnnɛn 'nɔn 'a. 34E -kʋ waa 'yee 'kuin, ɛn e fɛnun -nɔn -wlɛ, waa blɩ. -A -nan nɛn -a ci "nrandɩ 'sia 'o 'vale 'yee "kɔnnɛn 'nɔn pɛɛnɔn 'a, e yi -tɛra Bali da -le "wɛan.\n35Zɩ tʋ cɛɛn bɛ, ɛn tin 'banɔn minnun 'pa 'sia, 'nan 'o vɩ min nɛn e yiɛ -tɔa -pʋ 'kɔnnɔn 'va bɛ -yrɛ 'nan, 'e 'si o man. 36Ɛn min nɛn 'e yiɛ -tɔa -pʋ 'kɔnnɔn 'va bɛ, e 'wɩ 'gʋɛ -a 'vɩ Pɔl lɛ. E 'nan: «Tin 'banɔn min 'pa 'sia 'nan, 'an 'si 'ka man. -Yee "wɛan 'ka bɔla, 'ka 'kʋ, 'ka 'fʋ -trɔɔ.»\n37'Pian Pɔl -a 'vɩ 'pasianɔn lɛ 'nan: «O 'kʋ 'sɔn minnun yiɛ man, ɛn o 'kʋ 'fɔ -pʋ 'kuin, wa'a 'wɩ zɩɛ -a -ci vɩlɛ dɩ, -e te kʋ ya Rɔm 'nɔn 'a, ɛn o ya "vale 'o "sia 'kʋ man 'e yɔɔdɩ. -Yee "wɛan kʋ'a 'we "man "dɩ. 'O 'ta 'kʋ bɔla 'o 'bɔ 'a.»\n38Ɛn 'pasianɔn 'kʋ 'wɩ zɩɛ -a vɩlɛ tin 'banɔn lɛ. Zɩ tin 'banɔn -a 'man 'nan, Rɔm 'nɔn nɛn waa bɛ, nyɛn o cɛɛn. 39Tin 'banɔn 'ta toba -fɔlɛ -wlɛ, ɛn o o 'bɔla -pʋ 'kuin, ɛn waa 'vɩ -wlɛ 'nan, 'o yra 'si, 'o 'si 'fla 'bɔ da. 40Zɩ o 'bɔla -pʋ 'kuin bɛ, ɛn o -kʋ Lidi -va, 'o cin 'yɩ 'o 'vale 'o "bʋɩ Zozinɔn 'a. O o "koe "tɔ o da 'vaa, ɛn o 'si 'fla 'bɔ da.


Liki 17 | Online Bible | New World Translation\nƝanmiɛn sulafilɛ’n i yacilɛ, sa yaci cɛlɛ nin Ɲanmiɛn sulafilɛ (1-6)\nE ti junman difuɛ ngbɛn, e nin mo yolɛ fataman (7-10)\nKokowefuɛ blu be yoli juejue (11-19)\nƝanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i balɛ (20-37)\nƝanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n wo “amun afiɛn” (21)\n“Maan amun wla kpɛn Lɔtu i yi’n i su” (32)\n17 I sin’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “Saan sran’m bé yó maan wie’m bé yáci Ɲanmiɛn su lafilɛ.* Sanngɛ sran ng’ɔ yo i sɔ sa’n, i yako! 2 Sɛ be fa yɔbuɛ dan mɔ be fa tin like’n be cici i kɔmin naan be to i yi i jenvie’n nun’n, ɔ flunman tra kɛ ɔ yo naan ba kanngan nga be o yɛ’n, be nun kun yaci Ɲanmiɛn su lafilɛ’n.* 3 Amun nian amun wun kpa. Sɛ ɔ niaan yo wɔ sa’n, tu i fɔ. Yɛ sɛ ɔ kaci i akunndan’n, yaci cɛ i. 4 Sɛ bɔbɔ ɔ yo wɔ sa kpɛ nso cɛn ba kun nun naan ɔ ba kpɛ nso wa se wɔ kɛ: ‘Yaci cɛ min’n,’ ɔ fata kɛ a yaci cɛ i.” 5 Akoto’m be seli e Min’n kɛ: “Uka e maan e lafi Ɲanmiɛn su kpa.” 6 Yɛ e Min’n seli kɛ: “Sɛ amun Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i dan ju kɛ mutadi mma sa bɔbɔ’n, sɛ amun se waka* nga kɛ: ‘Tu ɔ wun bo ko jran jenvie’n nun lɔ’n!’ ɔ́ kɔ́ sakpa. 7 “Wienun-ɔn, amun le kanga kun. Yɛ kanga sɔ’n nian amun fie’n su annzɛ ɔ nian amun nnɛn’m be su. ?Sɛ kanga’n fin fie su ba cɛ’n, amún sé i kɛ: ‘Bla wa tran ase naan e di like’? 8 Cɛcɛ. Sanngɛ amún sé i kɛ: ‘Tɔn min nnɔsua nun aliɛ’n man min, kpɛkun kaci ɔ wun tralɛ’n naan fa aliɛ’n man min maan n di. Sɛ n wie i di naan n nɔn su nzan’n, a kwla di ɔ liɛ siɛn’n, yɛ a kwla nɔn wɔ nzan liɛ.’ 9 Amun su laman kanga sɔ’n i ase. Afin like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo’n, yɛ ɔ yoli-ɔ. ?Nɛ́n i-ɔ? 10 I kunngba’n, kɛ amun ko yo like nga be seli amun kɛ amun yo’n, amun se kɛ: ‘E ti junman difuɛ ngbɛn, e nin mo yolɛ fataman. Like ng’ɔ fata kɛ e yo’n, yɛ e yoli-ɔ.’” 11 Kɛ ɔ́ kɔ́ Zerizalɛmun’n, ɔ sinnin Samari nin Galile be afiɛn. 12 Yɛ kɛ ɔ́ wlú klɔ kun nun’n, kokowefuɛ blu be wunnin i. Sanngɛ be jinjin mmua lɔ. 13 Be kpan seli kɛ: “Zezi, Like klefuɛ, si e aunnvuɛ!” 14 Kɛ ɔ wunnin be’n, ɔ seli be kɛ: “Amun wɔ naan amun ko fa amun wun kle Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun.” Kɛ bé kɔ́’n, yɛ be yoli juejue-ɔ. 15 Be nun kun liɛ’n, kɛ ɔ wunnin kɛ w’a yo juejue’n, ɔ sɛli i sin. Kɛ ɔ́ bá’n, nn ɔ́ mɛ́n i nɛn’n su mánmán Ɲanmiɛn. 16 Ɔ utuli i ɲin ase Zezi i ɲrun lɛ. Bian sɔ’n ti Samarifuɛ. 17 Zezi seli kɛ: “Be sran blu’m be yoli juejue. ?Nɛ́n i-ɔ? ?Yɛ be ngwlan onga’m be o nin? 18 ?Sran uflɛ w’a sɛmɛn i sin naan w’a manman Ɲanmiɛn, saan bian nga kunngba m’ɔ fin nvle uflɛ nun’n?” 19 Yɛ ɔ seli bian’n kɛ: “Jaso kɔ, min su mɔ a lafi’n ti’n, w’a yo juejue.” 20 Farizifuɛ’m be usɛli i blɛ nga i nun yɛ Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n wá bá’n. Ɔ tɛli be su kɛ: “Kɛ Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n wá bá’n, sran kpanngban be su wunmɛn i wlɛ kɛ i yɛ ɔ su ba-ɔ. 21 Asa kusu, sran’m be su seman kɛ: ‘Amun nian, i yɛ ɔ o yɛ’ annzɛ ‘ɔ o le sa.’ Afin Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n wo amun afiɛn.” 22 I sin’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “Blɛ wie wá jú’n, amun wla wá ló Sran wa’n. Amún kúnndɛ kɛ amun nin i trán cɛn ba kunngba cɛ. Sanngɛ amun su wunmɛn i. 23 Yɛ sran wie’m bé sé amun kɛ: ‘Amun nian, ɔ o le sa’ annzɛ ‘Amun nian, ɔ o wa!’ Nán amun su be su. 24 Afin kɛ ɲanmiɛn’n kpa sin piaa m’ɔ kpaja ɲanmiɛn’n i bue kun su lele fa ju i bue uflɛ su’n, Sran wa’n i cɛn’n nun’n kɛ ɔ́ wá yó sɔ-ɔ. 25 Sanngɛ bé dún mmua klé i ɲrɛnnɛn dan kpa, kpɛkun blɛ nga nunfuɛ’m be su sɔmɛn i nun. 26 Asa kusu’n, sa ng’ɔ juli Nowe i blɛ su’n, i kunngba’n yɛ ɔ́ jú Sran wa’n i blɛ su-ɔ: 27 Blɛ sɔ nun’n, sran’m be di like, be nɔn nzan, be ja bla nin bian. Be yoli sɔ lele fa juli cɛn nga Nowe wluli mmeli’n* nun’n. Nzue dan’n tɔli yɛ ɔ nunnunnin be kwlaa. 28 I wafa kunngba’n, lika’n wá yó kɛ Lɔtu i blɛ su’n sa. Blɛ sɔ nun’n, sran’m be di like, be nɔn nzan, be to like, be yo like atɛ, be lua ninnge mun, yɛ be kplan sua. 29 Sanngɛ cɛn kunngba nga Lɔtu fin Sodɔmun klɔ’n nun fiteli’n, sin nin yɔbuɛ mɔ be ti sin ngunmin’n, be fin ɲanmiɛn su lɔ guali kɛ nzue m’ɔ su tɔ’n sa, naan w’a nunnun be kwlaa kpan. 30 Cɛn nga bé wá yí Sran wa’n i nglo’n, kɛ ɔ́ wá yó sɔ wie-ɔ. 31 “Cɛn sɔ nun’n, nán maan sran ng’ɔ o i sua’n i ti su* lɔ’n, mɔ i ninnge’m be o i sua’n nun’n, ɔ jra ko fa be. I kunngba’n, nán maan sran ng’ɔ o fie su’n, ɔ sɛ i sin ko fa ninnge nga be kali siɛn lɔ’n. 32 Maan amun wla kpɛn Lɔtu i yi’n i su. 33 Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sɛ́sɛ́ i nguan’n, i nguan’n fí i sa. Sanngɛ sran nga i nguan’n fi i sa’n, ɔ́ ɲɛ́n i ekun. 34 Ń kán klé amun kɛ kɔnguɛ sɔ’n nun’n, sran nɲɔn mɔ be la bɛ kunngba’n su’n, bé fá kun sanngɛ bé yáci kun lɛ. 35 Bla nɲɔn mɔ be su si like likawlɛ’n, bé fá kun, yɛ bé yáci kun lɛ.” 36 —— 37 Yɛ be usɛli i kɛ: “?E Min, ninfan yɛ sa sɔ’m bé jú-ɔ?” Ɔ seli be kɛ: “Lika nga fuɛn o lɛ’n, lɛ kusu yɛ anunman ɲin’m be ti yía-ɔ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “be ja kplá.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “ja kpla.”\n^ Be flɛ waka sɔ’n kɛ miri. I tɛnndɛn nun ti mɛtri 6. Ɔ ti kekleke kpa. I nɲa’m be ti kɛ duo nɲa sa. Kpɛkun i mma’m be ti ɔkwlɛ, annzɛ be ti ble tuun.\n^ Ndɛ nga be klɛli i Glɛki nun’n kle kɛ Nowe i mmeli’n ti kɛ alaka wie sa.\n^ Sua sunman be ti su lɔ’n ti gbagblagba yɛ sran’m be tran lɔ be yo ninnge kpanngban.


Anh nian ke Jésus-Christ i awulie'n yôlio. I nin Marie bo Joseph treli i asé'n, ke bé nian si'a sua'n, Nyanmien Wawe'n fa ba wlee i klun. Joseph b'o ti i wun'n o ti swran kpa, o klô'a ke o satyi i dunman, i so'n ti, i waan oh yatyih i nun blelele. Ke oh buh akunndan so'n, é Min Nyanmien'n i ange kun yi i wun kléé lalie nun, o sé ke: Joseph, David anunman, nanh sre kun o, fo o yi Marie ko o bô, afin ba'n bo wa wunnzee'n o fin Nyanmien Wawe'n. O wa wu ba yasua, ah tonh i dunman Jésus, (bo i bô yele Défue), afin i ye o wa dé i nvlé'n bé sa bo bé yô Nyanmien'n i nuon. I kwlaa so'n yôli so nan nde nga é Min Nyanmien'n man i nuan idyofue'n kannin'n wa kpen su, o sé ke: «Anh nian, talua b'o nian si'a bian'n o wa wunnze, oh wu ba yasua, Béh tonh i dunman Emmanuel,» bo i bô klé ke Nyanmien nin é ô nun.\n O tyityi i wun lee nnen'm bé liké diwle'n nun, yele ke ba nya'an sikéwle hôtel lo. Men kunngba so'n nun bua sunianfue'm bé la blô lo bé nian bé bua'm bé su kongue. É Min Nyanmien'n i ange kun fitéé bé nyrun, ye é Min Nyanmien yi i wun nglô nyannyannyan kléé bé, nan sre a kun bé dan kpa. Sannge ange'n séé bé ke: Nanh sre kun amun mlonmlon, m ma bô dyasin fe kun klé amun b'o wa dyo swran'n kwlaa bé klun. Yele ke ndeken David klo lo ba wu Défue kun ba man amun b'o ti Christ (*f1*), o ti é Min. Nzolie nga amunh fah sii'n ye, amun wa wun ba nonman kun, ba tyityi i wun o la nnen'm bé liké diwle'n nun, io. Kpekuun nyanmien su lo swran akpi-ngbingbi'n bé nun akpasua dan kun bé wa ukaa ange kun'n su, bé manman Nyanmien sé ke: Man Nyanmien manmale'n te nyanmien su lo, Ye man swran bo Nyanmien klun dyo bé wun asie'n su wa'n, bé wun dyo bé. Ke ange'm bé nin bé ti nun bo bé oo nyanmien su lo'n, bua sunianfue'm bé séé bé wiéngu ke: Man é wo Bethléhem lo trélélé, o é kô nian sa ng'o yô lo bo é Min Nyanmien'n kan kléé yé'n. Bé o ndende kpa bé tôô Marie nin Joseph ye ba nonman'n b'o la nnen'm bé liké diwle nun'n, bé lo. Ke bé wuun bakan'n, bé ken i wun nde nga ange'n kan kléé bé'n, kléé be. Bé kwlaa nga bé tii nde nga bua sunianfue'm bé kan kléé bé'n, o bô bé nuan. Marie fa nde so'n kwlaa siéé i klun, ye o bu i akunndan. Ke bua sunianfue'm béh sah bé sin'n, bé manman Nyanmien, bé yi i aye nde kwlaa nga bé tili, nin liké kwlaa nga bé wunniin, b'o nin nga bé kan kléé bé'n, yô kun'n ti. Ke bakan'n dii lé motyue'n, bé wa wle i klen, bé ton dunman Jésus, dunman nga ange'n dun mmua kléli nan i nin wa wunnzee'n.\n Bé wuu Jésus Bethléhem Judée men'n nun famien Hérode ble su. Men nun sa sifue wié'm bé fin wia afilie bé baa Jérusalem le, bé usa ke: ?Juif'm bé famien'n bo bé wulii ityra'n o ô nin? Afin é wuun i nzraama'n wia afilie lo, ye é bee i nvle yôleo. Dyasin so'n ti famien Hérode nin Jérusalemfue'n kwlaa bé klun a dyoman. O yia Juif'm bé Nyanmien nyrun dyranfue dandan nin bé mmla kléfue'n kwlaa, nan wa usa bé lika nga bé wa wu Christ'n. Bé séé i ke: Bethléhem, Judée men'n nuon, afin nian nde nga Nyanmien nuan idyofue'n kleli'n ye, o klee ke: «Ye wo Bethléhem bo a ô Juda nvlé'n nun'n, a ti'a kaan Juda i klo bo bé le nyrun'n bé nun mlonmlon, Afin wo su ye swran kun wa fité b'oh siéh min nvlé Israël nion, oh nianh bé su.» I sin Hérode flee men nun sa sifue so'm bé aswré, nan wa usa bé tyen kpa nga nzraama'n fitéli'n. Ye o klé bé Bethléhem loo, nan wa sé ke: Anh wo kô kunnde bakan so'n kpa, se an wuin'n, anh bla'a kan klé min man m bobo n kô yô i nvle wié. Ke bé tii famien i nde'n b'o kannin'n, bé oli. Ye nzraama'n bo bé wunniin wia afilie lo'n, o dun mmua bé nyrun lélé o kô dyraan lika nga bakan'n wô nun'n su. Ke bé wuun nzraama'n, bé klun dyoo dan kpa. Bé wluu sua lo, bé wuun bakan'n nin i nin Marie, bé kôtô i bô, bé menmenniin. Bé nyanndyii bé tro mun, bé tye i sika ôkwle, nin encens (*f2*), ye myrrhe (*f3*). I sin bé fa atin ufle bé oo bé oo bé men nun, afin Nyanmien séé bé lalie nun ke, nanh man bé sa bé sin Hérode wun lo kun.\nSannge ke ble nga Nyanmien siéli'n dyuli'n, o sunmeen i Wa'n, bla kun wulii, o di mmla'n su.\n Ble so'n nun, famien César Auguste waan bé kle swran'n kwlaa bo bé ô i men'n nun'n, bé dunman. Ke béh kleh swran'm bé dunman klikli so'n, wuun Quirinius ye o sié Syrie nion. Bé kwlaa bé kô kle bé dunman bé bobo bé klo'm bé su. Joseph kusu fin Nazareth, Galilée men'n nun o oo Judée men'n nun David i klo bo bé flee Bethléhem'n su, yele ke o ti David awlôfue, ye o ti i ôsufue,\nSa nglô yile 12:1-5\n Bé wuun abônuan sa dan kun nyanmien su lo. Bla kun kla wia'n ke kôndrô sa. Ye i dya'n takataka anglô'n su. Nzraama blu-nin-nnyon bé ti ke sika klé sa, o ô i ti. O ti wunnzefue, wa tran awulie, i ku nun b'o yô i ya'n ti o kpan. Bé wuun abônuan sa kun ékun nyanmien su lo. Dragon (*f46*) okwle srôésrôé dan kpa kun ô le, i ti'n ti nsô, ye i wue blu, sika klé ô i ti nsô so'm bé su. I lua'n kan nzraama bo bé bubuu nun nsan'n bé bué kun guaa asie wun wa. Dragon dan so'n dyran bla'n b'o wa tran awulie'n i nyrun le, nan se o wu io, oh dih. O wuu ba'n yasua, i ye oh fah blale kponman kankan menmenfue muon. Bé men i wa so'n su oo Nyanmien nin i bia'n bé wun lo.


“Min Anannganman bɔ n ti amun Nyanmiɛn’n, n kle amun like, amun bɔbɔ amun kpa yolɛ ti yɛ n kle amun-ɔn.”—EZAI 48:17.\nJUE: 117, 114\n?Sɛ y’a nianman e wun kpa’n, Biblu’n nun ndɛ nin fluwa wie mɔ Anuannzɛ’n yi be’n, be wun akunndan benin yɛ e kwla bu ɔ?\n?Ngue yɛ é yó naan y’a ɲan Biblu’n i nun ndɛ kwlaa be su ye ɔ?\n?Ngue yɛ é yó naan y’a ɲan gbanflɛn nin talua’m be fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, ɔ nin fluwa nga e fa bo jasin fɛ’n be su ye ɔ?\n1, 2. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be bu Biblu’n niɔn? (b) ?Biblu’n i lika benin yɛ a klo i nun kannganlɛ ɔ?\nE MƆ e ti Zoova i Lalofuɛ’n, e klo Biblu’n nun kannganlɛ. Afin, ɔ kle e ngwlɛlɛ. Yɛ ɔ wla e fanngan. Ɔ maan, e fa e wla gua Ɲanmiɛn su. (Rɔmfuɛ Mun 15:4) E bumɛn i kɛ sran mun yɛ be kpɛli be ti nun be klɛli ɔ. Sanngɛ, e wun i wlɛ kɛ ɔ ti “Nyanmiɛn ndɛ.”—1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13.\n2 E tinuntinun e le Biblu’n i lika kun mɔ e klo i nun kannganlɛ kpa ɔ. Zezi Klist i jasin fɛ’n mɔ Matie, nin Marki, nin Liki, ɔ nin Zan be klɛli’n, sran wie’m be klo i nun kannganlɛ. Afin, kɛ be kanngan nun’n, be si Zoova i nzuɛn’n i kpa. (Zan 14:9) Wie’m be kusu, be klo fluwa nga be kan sa nga bé wá jú’n be ndɛ’n, be nun kannganlɛ. I wie yɛle Sa Nglo Yilɛ fluwa’n. Ɔ kan “sa nga ɔ cɛ kaan bé wá yó’n,” be ndɛ. (Sa Nglo Yilɛ 1:1) Sran wie mun ekun be klo Ɲanmiɛn Jue Mun be fluwa’n, i nun kannganlɛ. Afin ɔ cici be wla. Yɛ sran wie’m be klo Ɲanndra fluwa’n i nun kannganlɛ. Afin, afɔtuɛ kpakpa’m be o nun. Nanwlɛ, ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n ti sran kwlakwla liɛ.\n3, 4. (a) ?Wafa sɛ yɛ e bu fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n mun ɔn? (b) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun wie’m be ti sran wie’m be liɛ trele ɔ?\n3 E klo fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun kannganlɛ wie. Afin, be uka e naan y’a wun Biblu’n nun ndɛ’n i wlɛ. Fluwa kwlaa nga Anuannzɛ’n yi be’n, e bu be kɛ Zoova yɛ ɔ man e ɔ. Afin kɛ e kanngan be nun’n, e fa e wun e mɛntɛn i. Kpɛkun, e jran kekle e lafi i su.—Tit 2:2.\n4 Fluwa sɔ’m be nun sunman be ti Zoova i Lalofuɛ’m be kwlaa be liɛ. Sanngɛ, be nun wie’m be ti gbanflɛn nin talua’m be liɛ. Yɛ wie ti siɛ nin niɛn’m be liɛ. Ndɛ akpasua nin video nga be o e ɛntɛnɛti adrɛsi’n su’n, be dan lika ti be nga be timan Zoova i Lalofuɛ’m be liɛ. I kwlaa sɔ’n kle kɛ Zoova yia ndɛ ng’ɔ kannin’n i nuan. Ɔ seli kɛ ɔ́ klé sran’m be kwlakwla be like.—Ezai 25:6.\n5. ?Ngue yɛ kɛ e yo’n, Zoova i klun jɔ e wun ɔn?\n5 E kunndɛ kɛ é kánngan Biblu’n nin fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun. Sanngɛ wie liɛ’n, blɛ nga e fa kanngan fluwa kun nun’n, nɛ́n i kunngba’n yɛ e fa kanngan fluwa uflɛ nun ɔn. I kwlaa m’ɔ yoli o, ɔ fata kɛ e mian e ɲin e kanngan Biblu’n nin e fluwa’m be nun. Sɛ e yo sɔ’n, Zoova klun jɔ́ e wun. (Efɛzfuɛ Mun 5:15, 16) Sanngɛ, ɔ fata kɛ e nian e wun kpa. ?Ngue ti ɔ?\n6. ?Sɛ y’a nianman e wun kpa’n, akunndan benin yɛ e kwla bu ɔ?\n6 Sɛ y’a nianman e wun kpa’n, e kwla bu i kɛ Biblu’n i lika wie annzɛ fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun wie’m be kwlá yoman e ye. Wie liɛ’n, e kwla wun kɛ Biblu’n i lika kun kanman sa ng’ɔ o e su’n i ndɛ. Annzɛ fluwa nga e su kanngan nun’n, i nun ndɛ’n ti sran uflɛ liɛ. Ɔ maan, e flafla su annzɛ e kannganman nun bɔbɔ. Sɛ e yo sɔ’n, ndɛ kpa sán e wun. ?Ngue yɛ é yó naan i sɔ sa w’a juman ɔn? Kɛ é kánngan fluwa kun nun’n, maan e wla kpɛn su kɛ Zoova yɛ ɔ su kle e like ɔ. Afin, i bɔbɔ seli kɛ: “Min Anannganman bɔ n ti amun Nyanmiɛn’n, n kle amun like, amun bɔbɔ amun kpa yolɛ ti yɛ n kle amun-ɔn.” (Ezai 48:17) ?Ngue yɛ é yó naan ninnge nga Zoova man e’n, b’a yo e ye ɔ? Like suanlɛ nga wá klé e like nsan mɔ e kwla yo be’n.\nLIKE NGA É YÓ NAAN Y’A ƝAN BIBLU’N NUN KANNGANLƐ’N I SU YE’N\n7. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e bu i kɛ Biblu’n i lika kun timan e liɛ wie ɔ?\n7 Nán e bu i kɛ i nun ndɛ wie’m be timan e liɛ. Ɔ ti su kɛ, Biblu’n i lika wie’m be ti sran wie’m be liɛ trele. Sanngɛ, ‘Nyanmiɛn Ndɛ nga be klɛli’n, i bɔbɔ yɛ ɔ fɛ i kwlaa mannin sran mun yɛ be klɛli-ɔ. Be fa kle like.’ (2 Timote 3:16) I sɔ’n ti, kɛ é kánngan nun’n, maan e wun i wlɛ kɛ ɔ ti e liɛ wie. Aniaan bian kun seli kɛ: ‘Kɛ ɔ́ kánngan Biblu’n i lika kun nun’n, ɔ wun i wlɛ kɛ ɔ kwla wun ndɛ fɛ sunman. I sɔ’n ti, ɔ bo i ɲin ase kanngan nun.’ Sɛ é wá kánngan Biblu’n nun’n, maan e srɛ Zoova naan ɔ tike e ɲin. I liɛ’n, é wún afɔtuɛ ng’ɔ o nun’n i wlɛ.—Ɛsdras 7:10; an kanngan Zak 1:5 nun.\n?Amun yo like kwlaa nga amun kwla yo’n naan amun a wun Biblu’n nun ndɛ’n i wlɛ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 7 nun.)\n8, 9. (a) ?Kɛ é kánngan Biblu’n nun’n, kosan benin mun yɛ ɔ fata kɛ e usa e wun ɔn? (b) ?Kɛ e bu nzuɛn ng’ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yi i nglo’n i akunndan’n, ngue yɛ e wun i wlɛ ɔ?\n8 Maan e usa e wun kosan wie mun. Kɛ é kánngan Biblu’n nun’n, maan e jran kan. Yɛ e usa e wun kosan nga mun: ‘?Zoova i su like benin yɛ ndɛ nga kle min ɔn? ?Wafa sɛ yɛ n kwla nanti su ɔ? ?Ngue yɛ ń yó naan min wiengu’m b’a ɲan su ye wie ɔ?’ Sɛ e usa e wun sɔ’n, é ɲán Biblu’n nun kannganlɛ’n i su ye. Maan e fa sa kun e nian. Biblu’n kan nzuɛn ng’ɔ fata kɛ Klistfuɛ kun yi i nglo naan b’a sie i asɔnun kpɛnngbɛn’n i ndɛ. (1 Timote 3:1) Sɛ e timan asɔnun kpɛnngbɛn’n, e kwla se kɛ ndɛ sɔ’n timan e liɛ wie. Sanngɛ, sɛ e fa kosan nsan sɔ mun e usa e wun’n, é wún kɛ ndɛ sɔ’n m’ɔ ti kpɛnngbɛn’m be liɛ’n, ɔ ti e liɛ wie.\n9 “?Zoova i su like benin yɛ ndɛ nga kle min ɔn?” Zoova kleli nzuɛn ng’ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yi i nglo’n. I sɔ’n kle kɛ, Zoova kunndɛ kɛ sran nga bé nían asɔnun’n i lika’n, be ɲan nzuɛn kpa. Asɔnun’n ti Zoova i cinnjin kpa. Afin, Biblu’n waan ɔ “fɛ i bɔbɔ wa’n” toli asɔnun’n. (Sa Nga Be Yoli’n 20:28) Zoova kunndɛ kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be nzuɛn’n yo kpa. Afin, bé wá kán wafa nga be nian asɔnun’n i lika’n i ndɛ klé i. Ɔ kunndɛ kɛ asɔnunfuɛ’m be su i aklunjuɛ su. (Ezai 32:1, 2) Kɛ e bu nzuɛn ng’ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yi i nglo’n i akunndan’n, e wun i wlɛ kɛ e ndɛ lo Zoova dan.\n10, 11. (a) ?Ngue ti yɛ nzuɛn ng’ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yi i nglo’n mɔ Biblu’n kɛn i ndɛ’n, ɔ ti e kwlakwla e liɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ é yó naan e wiengu’m b’a ɲan ndɛ sɔ’n i su ye wie ɔ?\n10 “?Wafa sɛ yɛ n kwla nanti ndɛ sɔ’n su ɔ?” Sɛ e ti asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ fata kɛ cɛn kunngun e nian sɛ e kwla yi nzuɛn wie’m be nglo kpa ekun o. Sɛ kusu e kunndɛ kɛ é yó asɔnun kpɛnngbɛn’n, maan e mian e ɲin e fa nzuɛn sɔ mun. (1 Timote 3:1) I kpa bɔbɔ’n, Zoova kunndɛ kɛ i sufuɛ’m be tinuntinun be nzuɛn’n yo kpa. I wie yɛle kɛ, ɔ kunndɛ kɛ be yo wɛtɛɛfuɛ nin akunndanfuɛ. (Filipfuɛ Mun 4:5; 1 Piɛr 4:7) Kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be “yo sa ng’ɔ ti kpa’n” asɔnunfuɛ’m be nian su. Kpɛkun, ‘be lafi Ɲanmiɛn su’ kɛ be sa.—1 Piɛr 5:3; Ebre Mun 13:7.\n11 “?Ngue yɛ ń yó naan min wiengu’m b’a ɲan ndɛ sɔ’n i su ye wie ɔ?” Kɛ é klé sran’m be Biblu’n nun like’n, maan e kan nzuɛn ng’ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yi i nglo’n, i ndɛ e kle be. I liɛ’n, bé wún i wlɛ kɛ e asɔnun kpɛnngbɛn mun nin be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be kpɛnngbɛn’m be timan kun. Asa ekun’n, sɛ e bu nzuɛn nga asɔnun kpɛnngbɛn’m be yi i nglo’n i akunndan’n, é wún i wlɛ kɛ be di junman dan asɔnun’n nun. Ɔ maan, e ɲin yí be. (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:12) Yɛ be kusu, bé dí be junman’n aklunjuɛ su.—Ebre Mun 13:17.\n12, 13. (a) ?Kɛ é súan Biblu’n nun like’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a wun ndɛ’n i wlɛ kpa ɔ? (b) An fa Biblu’n nun ndɛ kun be yiyi nun.\n12 Maan e nian e fluwa’m be nun naan e wun ndɛ wie’m be wlɛ kpa. Kɛ é súan Biblu’n nun like’n, maan e usa e wun kosan nga mun naan e kunndɛ be su tɛlɛ’n:\n?Wan yɛ ɔ klɛli ndɛ nga ɔ?\n?Blɛ benin nun yɛ ɔ klɛli ndɛ sɔ’n niɔn? ?Kɛ ɔ́ klɛ́ ndɛ sɔ’n, nn ɔ o nin?\n?Kɛ ɔ́ klɛ́ ndɛ sɔ’n, sa cinnjin kpa benin yɛ ɔ juli ɔ?\nSɛ e kunndɛ kosan sɔ’m be su tɛlɛ’n, é wún ndɛ nga e su kanngan nun’n, i nun afɔtuɛ’n.\n13 Maan e fa Biblu’n nun ndɛ kun e nian. Ezekiɛl ndɛ tre 14 i mma 13 nin 14 se kɛ: “Sɛ mɛn kun nun sran’m be yo sa tɛ b’ɔ kle kɛ be lafiman min su’n, sɛ be ko sɔ amuɛn wie mun’n, sɛ ń yí kwlalɛ bɔ n kwla’n i nglo ń klé be’n, ń sáci be aliɛ siewlɛ lika mun, yɛ sɛ ń fá awe ń yí be su, ń yó maan sran nin nnɛn mun bé wú bé núnnún mɛn sɔ’n nun. Kannzɛ bɔ sran nsan nga mun: ‘Noe, nin Daniɛl, ɔ nin Zɔb be o mɛn sɔ’n i nun tranfuɛ’m be afiɛn’n bɔbɔ’n, sɛ be yo sa kpa’n, be ngunmin yɛ bé nyán be ti-ɔ.’ Anannganman Nyanmiɛn’n yɛ ɔ kan sɔ-ɔ.” Sɛ e nian e fluwa’m be nun kpa’n, é wún kɛ Ezekiɛli klɛli ndɛ sɔ’n ɔ dili afuɛ 612 naan b’a wu Klist. Blɛ sɔ’n nun’n, nn Nowe nin Zɔbu be wuli w’a cɛ kpa. Sanngɛ, Ɲanmiɛn i wla w’a fimɛn i sufuɛ kpa sɔ’m be su. I nun nga Ezekiɛli klɛ́ ndɛ sɔ’n, nn Daniɛli i ɲin te o su. Yɛ atrɛkpa’n, ɔ le afuɛ 20. Ɲanmiɛn fɛ i sunnzunnin Nowe nin Zɔbu. ?Ngue yɛ i sɔ’n kle e ɔ? Ɔ kle e kɛ sran kwlaa nga be nin Zoova be nanti klanman’n, i kpɛnngbɛn o, i gbanflɛn nin talua o, i wla fiman be su.—Jue Mun 148:12-14.\nMAAN E KANNGAN FLUWA FANUNFANUN NGA ANUANNZƐ’N YI BE’N BE NUN\n14. (a) ?Kɛ gbanflɛn nin talua’m be kanngan fluwa ng’ɔ ti be liɛ’n be nun’n, ngue yɛ ɔ kle be ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ fluwa sɔ’m be nun ndɛ’n kwla yo e kwlakwla e ye ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n14 Fluwa ng’ɔ ti gbanflɛn nin talua’m be liɛ’n. E wunnin kɛ ndɛ kwlaa ng’ɔ o Biblu’n nun’n, be kwla yo e ye. I wafa kunngba’n, fluwa kwlaa nga Anuannzɛ’n yi be’n be kwla yo e ye wie. Maan e fa sa wie mun e nian. Koko nun wa’n, Anuannzɛ’n yili fluwa wie mɔ be ti gbanflɛn nin talua’m be liɛ’n.  (An nian “ndɛ wie mun ekun” nun.) Fluwa sɔ’m be kle wafa nga gbanflɛn nin talua’m be kwla nanti klanman suklu lɔ’n. Kpɛkun, ɔ kle be wafa nga be kwla jran sa ng’ɔ o be su’n, be ɲrun kekle’n. Sanngɛ fluwa sɔ’m be nun ndɛ’n kwla yo e kwlakwla e ye. Afin, kɛ e kanngan be nun’n, e si sa nga be o gbanflɛn nin talua’m be su’n. Ɔ maan, e kwla wla be fanngan. Yɛ e kwla man be afɔtuɛ.\n15. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e kwlakwla e kanngan fluwa nga be ti gbanflɛn nin talua’m be liɛ’n, be nun wie ɔ?\n15 Sa nga be kan be ndɛ gbanflɛn nin talua’m be fluwa’m be nun’n, be nun sunman be ti kpɛnngbɛn’m be liɛ wie. I wie yɛle kɛ, ɔ fata kɛ e kwlakwla e kan like nga ti yɛ e lafi Ɲanmiɛn su’n i ndɛ. Ɔ fata kɛ e kwlakwla e nian e wun su. Ɔ fata kɛ e si e ɲin su yiyi. Yɛ ɔ fataman kɛ e nin sran tɛ e san nun. I sɔ’n ti, kannzɛ fluwa sɔ’m be ti gbanflɛn nin talua’m be liɛ’n, ɔ fata kɛ e kanngan be nun. Afin, be nun ndɛ’n taka Biblu’n su. Yɛ ɔ kwla yo e kwlakwla e ye.\n16. ?Kɛ gbanflɛn nin talua’m be kanngan fluwa ng’ɔ ti be liɛ’n be nun’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gua man be ɔ?\n16 Kɛ gbanflɛn nin talua’m be kanngan fluwa ng’ɔ ti be liɛ’n be nun’n, be nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n mantan wie. (An kanngan Akunndanfuɛ’n 12:1, 13 nun.) Sanngɛ, fluwa sɔ’m be kwla yo kpɛnngbɛn’m be ye wie. I wie yɛle fluwa Réveillez-vous ! ng’ɔ fiteli afuɛ 2009, Avrili nun’n. I nun ndɛ akpasua kun wlali gbanflɛn nin talua’m be fanngan kɛ be kanngan Biblu’n nun. Like ng’ɔ fata kɛ be yo naan Biblu’n nun kannganlɛ’n w’a yo be fɛ’n, ɔ kleli be. Ndɛ akpasua sɔ’n yoli kpɛnngbɛn’m be ye wie. Bla kun seli kɛ, kɛ ɔ yo naan w’a kwla kanngan Biblu’n nun titi’n, ɔ timan pɔpɔ. Sanngɛ, ɔ nantili ndɛ akpasua sɔ’n i nun afɔtuɛ’m be su. Ɔ maan siɛn’n, ɔ wun kɛ Biblu’n i nun ndɛ’m be sasa su sɛsɛsɛ. Yɛ i sɔ’n yo ɲɛnmɛn. I waan: ‘Biblu’n i nun kannganlɛ’n yo min fɛ kpa siɛn’n.’\n17, 18. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ fluwa nga e fa bo jasin fɛ’n be nun ndɛ’m be kwla yo e ye wie ɔ? An fa sa kun yiyi nun.\n17 Fluwa nga e fa bo jasin fɛ’n. Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 2008 nun’n, Sasafuɛ Tranwlɛ’n ng’ɔ fite blɔfuɛ nun’n, ɔ ti nɲɔn. Kun ti asɔnun’n i like suanlɛ liɛ. Yɛ kun ti jasin fɛ’n bolɛ liɛ. Nga e fa bo jasin fɛ’n i nun ndɛ’n, ɔ kwla yo e ye wie. Maan e fa sunnzun ase kun e nian. Wienun ɔn, sran kun mɔ e yiɛli i’n, w’a ba aɲia’n i bo. I sɔ’n yo e fɛ kpa. Kɛ aniaan ng’ɔ o cenje’n su lɔ’n, ɔ́ yíyí ndɛ’n nun’n, e bu sran nga e yiɛli i’n, i akunndan. Yɛle kɛ, e bu wafa nga ndɛ sɔ’n kwla yo i ye’n i akunndan. Ɔ maan, ndɛ nga aniaan’n su yiyi nun’n, e fa e ɲin e sie su kpa.\n18 I wie yɛle fluwa nga e fa bo jasin fɛ’n. Be nun ndɛ’n kwla yo e fɛ kpa wie. Sasafuɛ Tranwlɛ’n nga e fa bo jasin fɛ’n, ɔ nin ndɛ akpasua wie mɔ be o ɛntɛnɛti su’n, be yiyi Biblu’n nun ndɛ wie’m be nun. Yɛ be wlɛ wunlɛ’n ti pɔpɔ. Kɛ e kanngan ndɛ sɔ’m be nun’n, e wun Ɲanmiɛn ndɛ’n i wlɛ kpa. Kpɛkun, e klo ndɛ nanwlɛ’n i kpa tra laa’n. Asa ekun’n, e wun wafa nga e kwla yiyi Ɲanmiɛn ndɛ’n nun e kle sran mun’n. I wie ekun yɛle fluwa nga be flɛ i kɛ Réveillez-vous !. I nun ndɛ’n kle e kɛ Ɲanmiɛn o lɛ sakpa, naan i yɛ ɔ yili like kwlaa ɔ. Kpɛkun, wafa nga e kwla kan like nga ti yɛ e lafi Ɲanmiɛn su i ndɛ’n, ɔ kle e.—An kanngan 1 Piɛr 3:15 nun.\n19. ?Kɛ Zoova kle e like’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e si ye ɔ?\n19 E kpa yolɛ ti’n, Zoova kle e like kpanngban. (Matie 5:3) I sɔ’n ti, maan e kanngan fluwa kwlaa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun. Yɛ maan e nanti be nun afɔtuɛ’m be su. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ e si ye.—Ezai 48:17.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 14) Fluwa sɔ’m be nun wie mun yɛle Les jeunes s’interrogent — Réponses pratiques, volumes 1 et 2, ɔ nin ndɛ akpasua nga be flɛ i kɛ « Les jeunes s’interrogent » m’ɔ fite e ɛntɛnɛti adrɛsi’n su’n.\nE kpa yolɛ ti’n, Zoova kle e like. Yɛ ɔ tu e fɔ. Like ng’ɔ kle e’n, ɔ o Biblu’n nin fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n be nun. Yɛ i wie o e ɛntɛnɛti adrɛsi’n su. Sɛ e kanngan be nun naan e bo e ɲin ase e suan be nun like’n, e liɛ yó ye.\nKɛ é kánngan Biblu’n annzɛ fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n be nun’n, nán e bu i kɛ be nun ndɛ wie’m be timan e liɛ. Sanngɛ, maan e bu wafa nga ndɛ sɔ’m be kwla yo e ye’n, i akunndan.


I so'n ti, an ti'a aôfue annze nvlé wié nunfue kun, sannge amun nin Nyanmien swran mun, amun nvlé ti kun, ye an ti i mma mun.\nBé kwlaa bé lafi Nyanmien su lélé bé fa wuli, sannge o nin i so'n ngba, ba nyanman liké nga i waan oh fah man bé'n. Bé wuun bé mmua lo, o man bé klun dyoli. Ye bé di bé wun nanwle ke bé ti aôfue nin wlanwlanfue asie'n su.\nKe o yôô so'n, klo'n su fluwa klefue'n guaa swran'm bé asé, o usa bé ke: ?Éphèsefue mun, wan ye o si'a ke Éphèse klo'n nian Artémis amuen bla dan'n i sua'n nin i ba b'o fin nyanmien su toli'n bé likaa?\nI so'n ti, nyanmien su lo ninngé mun nin amun kwlaa bo an tran lo'n, anh si ablé. Sannge asie'n nin dyénvié'n, an yakô! Afin mmusu'm bé si Satan'n wa ba amun wun wa wa ya su, yele ke o si ke o tyen'n wa so'an kun.\nN wuun nnen kun, o fin dyénvié'n nun fitéli. I ti'n ti nsô, i wue blu, i wue blu so'n, sika klé ô bé su. Bé klee Nyanmien finfin yôle dunman i ti so'm bé su.\n Lalô so'n bé ti ke nnenkpanngo bo ba tanndan bé wun bé su ko ale kunle sa. Liké ô bé ti ke sika klé sa, bé nyrun'n fa swran. Bé le ti ndre ke mmla'm bé lie'n sa, ye bé dyé'n ti ke dyra'm bé lie'n sa. Bé fa liké kôklôôklô wié kata bé wué'n su, ye bé ndewa nun'n te ke kakaklôlô bo nnenkpanngo'm bé su tyuen bé ko ale nun'n sa. Bé le lua ke nyannglan'm bé lie'n sa bé fa san. Bé lua so'n nun ye bé boyré'n wô, bo béh fah klé swran'm bé nyrennen anglô nnun nion. Bé le bé famien kun, bé famien so'n yele kunman dan bo bé si'e i bô'n, i ange'n. Bé fle i hébreu nun Abaddon, ye grec nun bé fle i Apollyon, i bô yele Abolefue.


Nowe i su ndɛ | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nNowe boboli mmeli kun\nKɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, sran mun be wa sɔnnin asiɛ’n su kpa. Be dan lika be yoli sa tɛ. Anzi mun bɔbɔ mɔ be o Ɲanmiɛn su lɔ’n, be nun wie mun be yoli sa tɛ wie. Be jasoli ɲanmiɛn su lɔ be bali asiɛ’n su wa. ?A si sa nga ti yɛ be yoli sɔ’n? Be kunndɛli kɛ bé fá klɔ sran wunnɛn naan bé já bla.\nAnzi sɔ mun be nin bla mun be wuli ba. Ba nga be wuli be’n, be le wunmiɛn kpa, be kle sran mun be ɲrɛnnɛn, yɛ be yo be like yaya. Zoova kwlá tranman lɛ sa nianman be. Ɔ seli kɛ ɔ́ wá yó naan nzue dan kpa kun tɔ naan ɔ nunnun klunwifuɛ mun.\nSanngɛ blɛ sɔ’n nun’n, sran kun o lɛ’n, ɔ ti sran kpa. Ɔ klo Zoova. Be flɛ i kɛ Nowe. Ɔ le bla kun nin ba yasua nsan. Be flɛ i wa’n kun kɛ Sɛmun, be flɛ kun ekun kɛ Kamun, yɛ be flɛ kun kɛ Zafɛti. Be kwlaa be le bla. Zoova seli Nowe kɛ ɔ bobo mmeli dan kpa kun. I liɛ’n, kɛ nzue dan’n wá tɔ́’n, ɔ nin i awlofuɛ mun be su wuman. Mmeli’n ti kɛ alaka dan kpa kun sa. Ɔ mlɔnman nzue nun. Zoova seli Nowe kɛ ɔ fa nnɛn kpanngban wlu mmeli’n nun wie naan b’a wuman.\nNowe w’a sisimɛn i bo. Ɔ boli mmeli’n i bobolɛ bo. Nowe nin i awlofuɛ mun be dili afuɛ kɔe ablenun (50) naan b’a wie mmeli’n i bobo. Wafa nga Zoova seli be kɛ be yo’n, i su yɛ be niannin be yoli-ɔ. Blɛ sɔ’n nun’n, Nowe kannin nzue dan ng’ɔ́ wá tɔ́’n i ndɛ kleli sran mun. Sanngɛ b’a faman su.\nSiɛn’n, ɔ fata kɛ be wlu mmeli’n nun. Maan e nian sa ng’ɔ́ wá jú’n.\n“Blɛ mɔ Sran wa’n wo lɛ’n, lika’n yó kɛ Nowe i blɛ su’n sa.” —Matie 24:37.\nKosan: ?Ngue ti yɛ Zoova waan ɔ́ wá yó naan nzue dan kun tɔ-ɔ? ?Ngue yɛ Zoova seli Nowe kɛ ɔ yo-ɔ?\nBo Bolɛ 6:1-22; Matie 24:37-41; 2 Piɛli 2:5; Zidi 6.


Naaman tieli Izraɛli talua kan’n i ndɛ’n | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nLIKE SUANLƐ 51\nSonja su kpɛn’n nin talua kan’n\nIzraɛli talua kaan kun o Siri lɔ. Nvle sɔ’n nin Izraɛli be afiɛn’n ti nun kpa. Siri sonja mun yɛ be trɛli i be ɔli lɔ-ɔ. Ɔ ti Naaman m’ɔ ti sonja su kpɛn’n i yi’n i junman difuɛ. Kannzɛ lɔfuɛ mun be suman Zoova’n, sanngɛ talua kan’n su Zoova.\nTukpacɛ tɛ wie wa yoli Naaman. Ɔ maan blɛ kwlaa nun’n, ɔ wunmɛn i wun fɛ. Talua kan’n kunndɛli kpa kɛ ɔ́ úkɛ i. I sɔ’n ti’n, ɔ seli Naaman i yi’n kɛ: ‘N si sran kun m’ɔ kwla yo nannan juejue-ɔ. Izraɛli lɔ’n be flɛ Zoova nuan ijɔfuɛ kun kɛ Elize. Ɔ kwla yo i juejue.’\nNaaman i yi’n ko kannin ndɛ nga talua kan’n kannin’n kleli i wun’n. Naaman kunndɛ kɛ ɔ́ yó like kwlaa nga be se i kɛ ɔ yo’n. I sɔ’n ti’n, ɔ ɔli Elize sin Izraɛli lɔ. Ɔ buli i kɛ Elize wá sɔ́ i nun kɛ sran dan wie sa. Sanngɛ Elize bɔbɔ nin Naaman b’a ijɔman. Ɔ sunmɛnnin i sufuɛ’n naan ɔ ko se Naaman kɛ: ‘Kɔ ko wunnzin Zurdɛn nzue’n nun kpɛ nso. Kpɛkun ɔ tukpacɛ’n wíe.’\nNaaman fali ya dan kpa. Ɔ seli kɛ: ‘N buli i kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ sɔ’n ɔ́ bó i Ɲanmiɛn’n i dunman, naan ɔ́ tínngɛ i sa’n min su naan ń yó juejue. Kpɛkun, ɔ se min kɛ n ko wunnzin Izraɛli nzue sɔ’n nun. Siri lɔ nzue ba mun be kpa tra nzue nga lele. ?N kwlá wunnzinman lɔ liɛ mun be nun?’ Naaman fali ya, ɔ jasoli Elize i awlo lɛ.\nNaaman i sufuɛ mun be ukɛli i naan w’a kaci i akunndan’n. Be seli i kɛ: ‘?Sɛ like kekle wie yɛ ɔ seli wɔ kɛ a yo’n a su yoman? Like ng’ɔ seli wɔ kɛ a yo’n, ɔ ti kaan sa. ?Yɛ sɛ a yo nian’n nin?’ Naaman tili be ndɛ’n. Ɔ ko wunnzinnin Zurdɛn nzue’n nun kpɛ nso. I kpɛ nso su’n, i tukpacɛ’n wieli. Naaman i klun jɔli dan kpa. Ɔ ɔli ko yoli Elize i kwla. Ɔ seli kɛ: ‘Siɛn’n, m’an wun kɛ Zoova yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn’n niɔn.’ ?Kɛ Naaman yoli juejue m’ɔ sɛli i sin i awlo’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n yoli Izraɛli talua kan’n niɔn?\n“A yoli maan ba kanngan nin ba nɔnman mun be manmannin wɔ.” —Matie 21:16.\nKosan: ?Kɛ ɔ yo naan Izraɛli talua’n kan ndɛ kle Naaman i yi’n, ɔ yoli pɔpɔ? ?Ngue yɛ ɔ ukɛli i naan w’a kwla kan ndɛ’n niɔn?\n2 Famiɛn Mun 5:1-19; Liki 4:27.


Zan 7 YRENT - "Bɛ -sru ɛn Zozi ciɩ Galile 'lɛglɔn 'ji. - Bible Search\nZozi "bʋɩnun 'ka yi 'tɛala Zozi da dɩ\n1"Bɛ -sru ɛn Zozi ciɩ Galile 'lɛglɔn 'ji. E 'ka "vale 'e 'ko Zude 'lɛglɔn 'ji dɩ, kɔɔ Zuif 'nɔn 'tanɔn a -a -wɛɛnan 'nan -e 'o -tɛ. 2Zuif 'nɔn 'le "fɛdi nɛn waa -ble lo 'la -paannun wlu bɛ -a tʋ 'bɔ 'kogo. 3Ɛn Zozi "bʋɩnun "e Zozi lɛ 'nan: «'I 'si 'gʋ! 'I 'kʋ Zude 'lɛglɔn 'ji -e 'i -srunɔn 'o 'lɛbo "fɔ wɩnun nɛn yia dra bɛ -a -nan yɩ. 4Min nɛn yaa -wɛɛman 'nan min pɛɛnɔn 'o 'e 'tɔ bɛ, ya'a 'yɔɔman dɩ. 'Wɩnun nɛn yia dra 'gʋɛ, 'i drɛ -e min pɛɛnɔn 'o -nan yɩ.» 5Zozi 'bɔ "bʋɩnun 'ka "nyian "o yi 'tɛala Zozi da dɩ.\n6Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Mɛn tʋ 'ka tian bɔlɛ dɩ. 'Pian tʋ pɛɛnɔn a "yi 'cee vɛ "le "a. 7-A -ci "ka -e 'trɛdanɔn 'o 'nan "cee "man dɩ, 'pian o "naan "mɛɛn "man, kɔɔ maan -tɛala o yra 'nan o drɛ wɩ a -wlidɩ. 8'Ka 'bɔ, 'ka 'kʋ "fɛdi da. Ma'an 'koo "fɛdi 'labɛ -a da dɩ, kɔɔ 'mɛn tʋ 'ka tian bɔlɛ dɩ.» 9E 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ -wlɛ, ɛn e -fʋ Galile.\nZozi 'kʋ "fɛdi da Zeruzalɛm\n10Zɩ Zozi "bʋɩnun -kʋ "fɛdi 'bɔ da bɛ, ɛn Zozi 'bɔ 'kʋla o -sru "mɛn. 'Pian ya'a 'yee -kʋdɩ -ci -tɛlɛ dɩ. 11Zuif 'nɔn 'tanɔn -a -wɛɛdɩ 'sia minnun nɛn o -kʋ "fɛdi zɩɛ -a da bɛ o yei, te waa laabo -wlɔ 'nan: «-Vɛ -mie 'gʋɛ e ya nyin zia?»\n12Minnun wunwun "vɩdɩ 'sia fɛ zɩɛ -a -nan "kaga. Min -mienun -a ve 'nan: «E ya min tɩglɩ 'a.»\nTe -a -mienun "o "ve 'nan: «-Cɛjɛ! Min nɛn e min see "paaman bɛ -nyrɛn.» 13'Pian min -tʋ 'ka 'wɩ 'bɔ zɩɛ -a vɩlɛ wei 'plɛblɛ 'ji dɩ, kɔɔ "klan a o ji Zuif 'nɔn 'tanɔn 'le "wɛan.\n14Zɩ "fɛdi drɛdɩ 'bɔ 'e yei "bɛ, Zozi 'kʋ Bali -pan 'kuin, ɛn e 'wɩ "paadɩ 'sia minnun ji. 15-Yee 'wɩ "paadɩ Zuif 'nɔn 'tanɔn 'bɔ 'kan te waa ve 'nan: «Min 'labɛ ya'a drɛlɛ min -tʋ -sruzan 'a dɩ, e drɛ 'kɔ ɛn e 'wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ bɛ -a -tɔa zɩɛ.»\n16Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn maan "paaman minnun ji 'gʋɛ, ya'a 'sia 'an 'bɔ 'va dɩ, 'pian e "sia Bali nɛn yaan 'pa 'sia bɛ -a va. 17Min nɛn e ya "vale 'e Bali zɩɛ -a ci 'sɔ wɩnun dra bɛ, -yɛɛ 'mɛn 'wɩ "paadɩ 'gʋɛ -a -tɔa. -Te Bali va nɛn e "sia oo, ɛn te 'an 'bɔ 'va nɛn e "sia oo, -a san 'bɛ -tɔa. 18Min nɛn 'e 'bɔ 'wulo -ji wɩ "paaman minnun ji bɛ, te e ya 'e 'bɔ 'fli 'tɔ -wɛɛnan. 'Pian min nɛn e ya "vale 'nan min nɛn yee 'pa 'sia bɛ minnun 'o bɔ bɛ, -a san zɩɛ min tɩglɩ nɛn, ya'a 'wɩ 've 'wlu 'a dɩɛ, -nyrɛn. 19Moizi -pei -tɔ wɩnun paa 'ka 'ji, 'pian 'ka pɛɛnɔn ka'a 'ta wʋla "da "dɩ. Ɛn ka ya "vale 'kaan -tɛa "nyian, -mɛ "le "wɛan?»\n20Minnun "kaga "bɛ waa 'vɩ -yrɛ 'nan: «Fɛ -wlidɩ "tʋ a 'i -sru. -Tɩɛ cɩ -a -wɛɛnan 'nan 'yei -tɛa?»\n21Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «An 'lɛbo "fɔ wɩ -tʋwli drɛ 'gʋɛ, -a 'wɩ 'nan 'ka pɛɛnɔn man. 22Moizi -a 'vɩ 'cɛɛ 'nan, 'ka 'nɛn 'fɔ -klɔnmɔn -va 'e -ya yi 'sɔra da. Ɛn -te yi 'sɔrazan zɩɛ e -tria 'flinla "yi da bɛ, kaa dra -kpɔ. -Pɛ -tʋ da zia bɛ, Moizi "cɛɛ -pei -trɔa dɩ, 'pian -a tranun -a dra 'e 'cɛn. 23'Flinla "yi da bɛ ka 'nɛn -fɔa "klɔnmɔn -va, -e 'ka vɩlɛ 'ka Moizi -le -pei 'srɔɛn srɛ dɩ -le "wɛan. -Te 'bɛ a zɩɛ, -mɛ "le "wɛan 'bli 'fɔ 'ka 'ji 'an man 'nan, "an "blamin -munmuan beli 'flinla "yi da? 24Ka min -le 'wɩ ve "ta lou. 'Cɛɛ 'le 'tɔ, 'ka 'wɩ 'fa 'si 'vaa -e 'ka min -le 'wɩ 'cɛn!»\nMin nɛn Bali -a 'si "va "bɛ -nyrɛn Zozi 'a\n25-A -nan nɛn Zeruzalɛm 'nɔn -mienun "o 'nan: «"Ka 'yiɔ, min nɛn o cɩ -a -wɛɛnan 'nan 'o -tɛa "bɛ -nyrɛn 'gʋ. 26Ɛn -yɛɛ 'wɩ tin "baa minnun yei te wa'a 'wɩ tʋ ve -yrɛ "bɛ dɩ. Maan ye "le -kaa 'tanɔn -a -tɔ 'nan -yɛɛ cɩ min nɛn Bali -a 'si "va "bɛ -a. 27'Pian min 'labɛ -cɛɛ 'sinan -tɔa. Min nɛn Bali -a 'si "va "bɛ -te 'bɛ 'ta bɛ, min -tʋ 'ka 'bɛ 'sinan 'tɔa dɩ.»\n28Tʋ zɩɛ -a wlu bɛ, te Zozi a 'wɩ "paanan minnun ji Bali -pan 'kuin, ɛn yaa 'vɩ wei 'plɛblɛ 'ji 'nan: «Kaa "nrɔnman 'ka 'ji 'nan, kaan -tɔa, ɛn -a -nan nɛn an 'si bɛ kaa -tɔa. 'Pian ma'an 'talɛ 'an 'bɔ 'fli -ji dɩ. Min nɛn yaan 'pa 'sia bɛ e ya tɩglɩ, ɛn ka'a min zɩɛ -a tɔa dɩ. 29'Mɛn vɛ bɛ "an -tɔa, kɔɔ -a va nɛn an 'si, ɛn -yɛɛ 'an 'pa 'sia.»\n30-A -nan nɛn Zeruzalɛm 'nɔn zɩɛ o ya "vale 'o Zozi "kuan. 'Pian min -tʋ 'ka -kɔlalɛ -a 'kundɩ -a dɩ, kɔɔ -yee tʋ 'ka tian bɔlɛ dɩ. 31Min -mienun "o "yi -tɛra Zozi 'bɔ da. Minnun zɩɛ o ya "kaga ɛn "o laabʋ 'nan: «Min nɛn Bali -a 'si "va "bɛ, yi nɛn e -ta bɛ, e -cɛ -srɔn "wɩ "kaga "dra e "mlian min 'labɛ -a da?»\n32Wunwun "nɛn minnun cɩ -a vɩnan Zozi man bɛ, Farizɛn 'nɔn -a 'man. -A -nan nɛn 'o 'vale Bali -pannɔn 'tanɔn 'a o minnun 'pa 'sia 'nan 'o 'kun.\n33Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «An "flian tian 'ka yei tʋ "wɛnnɛn 'a, "bɛ -sru -e 'an li 'an da min nɛn yaan 'pa 'sia bɛ -a va. 34Ka -taa 'an -wɛɛlɛ, 'pian ka'a 'kɔlaman 'an yɩdɩ -a dɩ. Ɛn fɛnan nɛn an -kɔan "bɛ, ka'a 'kɔlaman -e 'ka 'kʋ -nan dɩ.»\n35Ɛn Zuif 'nɔn 'tanɔn -a laabʋ 'o cin lɔ 'nan: «Nyin zia nɛn e -taa "kʋlɛ -e -kaa vɩlɛ -kaa yɩ dɩ? E -ko Zuif 'nɔn nɛn 'o fuiladɩ "man 'trɛda bɛ o va, -e 'e 'wɩ "paa minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ o ji? 36'Wɩ nɛn yaa 'vɩ 'labɛ -a -ci nɛn 'nɔn? Kɔɔ yaa 'vɩ 'nan: ‹Ka -taa 'an -wɛɛlɛ, 'pian ka'a 'kɔlaman 'an yɩdɩ -a dɩ.› Ɛn: ‹Fɛnan nɛn an -kɔan "bɛ, ka'a 'kɔlaman -e 'ka 'kʋ -nan dɩ.› »\n37"Fɛdi yi -nyranman da nɛn, -yɛɛ cɩ yi -dan 'bɔ 'a. Yi zɩɛ -a da nɛn Zozi a minnun yei 'e 'tɔdɩ, ɛn yaa 'vɩ wei 'plɛblɛ 'ji 'nan: «Min nɛn 'yi dra -a -tɛa "bɛ, -a san 'e 'ta 'an 'va -e 'e 'yi 'mlin. 38Min nɛn e yi -tɛra 'an da bɛ, -a san -kɔan "le 'yi ku nɛn e 'belidɩ -nɔan "min lɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Zɩ e cɩ 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji zɩɛ.» 39Lei 'saun nɛn minnun nɛn o yi -tɛra Zozi da o -taa -a yɩlɛ bɛ, -yee 'wɩ nɛn Zozi 'bɔ cɩ -a vɩnan. Tʋ zɩɛ -a man bɛ, te Bali lei 'saun 'ka tian 'talɛ dɩ, kɔɔ Zozi 'ka tian 'kʋlɛ 'e "tɩ "le mingɔnnɛn trɛ nɛn e "bia bɛ -a da dɩ.\n40Zɩ min "kaga 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn o -mienun -a 'vɩ 'nan: «Min 'labɛ, 'wɩ 'kpa e ya Bali 'lewei vɩzan nɛn o 'nan e -taa "bɛ -a.»\n41Min plɔɛnnun "o 'vɩ 'nan: «Min 'labɛ, min nɛn Bali -a 'si "va "bɛ -nyrɛn.» Ɛn min peenun "o 'vɩ 'nan: «Min nɛn Bali -a 'si "va "bɛ ya'a 'kɔlaman -e 'e 'si Galile dɩ. 42Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'nan, min nɛn Bali -a 'si "va "bɛ, e -kɔan David kluda min -a, ɛn e "sia Bɛtelɛm, David -ya trɛ -da.»\n43Zozi 'le "wɛan, -sa -fɔla minnun "kaga zɩɛ o yei. 44Ɛn o va min -mienun a "vale 'o "kuan, 'pian min -tʋ 'ka -kɔlalɛ -a 'kundɩ -a dɩ.\nZuif 'nɔn 'tanɔn 'ka yi -tɛlɛa Zozi da dɩ\n45-A -nan nɛn minnun nɛn Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee Farizɛn 'nɔn o 'pa 'sia bɛ o 'li 'o da o 'va. Ɛn Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee Farizɛn 'nɔn -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn ka'a 'kunlɛ -e 'ka 'ta -a dɩ?»\n46Ɛn 'pa 'sianɔn "o -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn yaa ve bɛ, min -tʋ 'ka tian 'li -a vɩlɛ 'mlɔnmlɔn dɩ.»\n47Ɛn Farizɛn 'nɔn "o 'nan: «'Ka 'bɔ "nyian, maan ye "le -yee 'wɩ 'ka 'sia 'nan. 48-Kaa Farizɛn 'nɔn -ka'a tɔlɛ -a -sru "dɩ, ɛn -kaa tazan -tʋ 'ka 'tɔlɛ -a -sru "dɩ. 49'Pian minnun nɛn wa'a Moizi -le -pei -tɔ wɩ tɔa dɩ, ɛn Bali wei a 'e 'pladɩ o man bɛ, o 'saza 'bɛ -tɔa -a -sru.»\n50Nikodɛm nɛn e -kʋ Zozi 'man yɩlɛ 'e tɛdɛ bɛ, e ya Farizɛn 'nɔn 'bɔ 'va. Ɛn yaa 'vɩ Farizɛn 'nɔn zɩɛ -wlɛ 'nan: 51«-Cee -pei "e 'nan, -te wa'a tian min -le tin 'balɛ dɩɛ, wa'a 'wɩ 'tɔa -a san man dɩ. 'Pian -te min 'wɩ drɛ bɛ, waa wei maan 'vaa, ɛn o 'wɩ -tɔa "man.»\n52Ɛn Farizɛn 'nɔn -a laabʋ -yrɔ 'nan: «Galile min nɛn "nyian "yie "a? 'I -nanjɛn Bali -le 'fluba 'ji 'kpa tɩglɩ -e 'i -tɔ 'nan Bali 'lewei vɩzan 'ka 'li 'sia Galile dɩ.»\n-Kɔnnɛn -wɛɛzan 'tʋ -le 'wɩ\n53["Bɛ -sru ɛn o pɛɛnɔn 'kʋ 'wee "kɔnnɛn.


E kwlakwla e kunndɛ kɛ be fɔnvɔ e\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lamba Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N | ?WAN YƐ Ɔ KWLA FƆNVƆ E Ɔ?\nE bakan nun’n, e tɔli cɛn kun le. ?Nɛ́n i ɔ? Cɛn sɔ’n nun’n, atrɛkpa’n, e sa’n i wun kploli. Annzɛ kusu’n, e ja mma’n kpɛli. ?Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ngue yɛ e nin’n yoli ɔ? Atrɛkpa’n, ɔ fuali e kannin’n. Ɔ guali nun ayre. Kpɛkun, ɔ cicili su. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, e sunnin kpa. Sanngɛ, ɔ fɔnvɔli e yɛ e yacili sunlɛ. ?Nɛ́n i ɔ? Nanwlɛ, e bakan nun’n, e ɲannin sran fɔnvɔli e blɛ kwlaa nun.\nSanngɛ, kɛ e yo kaklaka’n, sa nga be tɔ e su’n, be dan tra e bakan nun liɛ’n. Sa sɔ’m be timan kɛ kannin m’ɔ tu bakan mɔ i nin’n ɔ cici su’n sa. Yɛ wie liɛ’n, e ɲanman sran m’ɔ́ fɔ́nvɔ e ɔ.\nAtrɛkpa’n, ɔ junman’n w’a saci. I wie yɛle bian kun mɔ be flɛ i kɛ Zuliɛn’n i liɛ’n. Kɛ i junman’n sacili’n, i wla’n boli i wun. Ɔ usɛli i wun kɛ: ‘?Ń yó sɛ naan m’an nian min awlobo’n i lika? N tu min klun n dili min junman’n afuɛ kpanngban. ?Ngue ti yɛ b’a yaci min nun ɔn?’\nAtrɛkpa’n, ɔ wun’n annzɛ ɔ yi’n w’a yra wɔ. Be flɛ bla kun kɛ Rakili. Ɔ seli kɛ: “Min wun’n yacili min w’a di anglo 18. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, min wla’n boli min wun dan. Nanwlɛ, min awlɛn’n kpɔtɔli min klun. N tɔli su tukpacɛ.”\nAtrɛkpa’n, tukpacɛ’n kle ɔ yalɛ. Ɔ maan, a kan ndɛ nga Zɔbu kannin’n wie. Ɔ seli kɛ: “Nguan w’a flan min! N su kaman nguan nun sa tititi.” (Zɔb 7:16) Be flɛ bian kun kɛ Lui. Ɔ le afuɛ 80. Ɔ seli kɛ: “Ɔ ju wie’n, n bu i kɛ n su wa wu.” Atrɛkpa’n, a bu i sɔ wie.\nAtrɛkpa’n, ɔ sran w’a wu. Ɔ maan, a kunndɛ fɔnvɔlɛ. Be flɛ bian kun kɛ Robɛli. Ɔ seli kɛ: “Alapla kun mɔ min wa yasua’n fuli nun’n, ɔ tɔli. Ɔ maan, min wa’n wuli. Kɛ n tili’n, m’an faman su. I sin’n, min wla’n wa boli min wun dan. Min anwlɛn’n kpɛli min klun.”—Lik 2:35.\nRobɛli nin Lui nin Rakɛli, ɔ nin Zuliɛn be wla’n boli be wun. Sanngɛ, be ɲannin sran m’ɔ fɔnvɔli be kpa ɔ. Sran sɔ’n yɛle Ɲanmiɛn Kpli. ?Wafa sɛ yɛ ɔ fɔnvɔli be ɔ? ?Kɛ sa tɔ e su’n, Ɲanmiɛn kwla fɔnvɔ e wie?\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Sɛptanblu 2016 | ?Wan yɛ ɔ kwla fɔnvɔ e ɔ?


?Anzi wie’m be klun yo wi?\nƐɛn, wie’m be klun yo wi. E kannin kɛ wafa nga Ɲanmiɛn yili anzi mun ti’n, be kwla yo like nga be klo’n. Kɛ Ɲanmiɛn yili Adam nin i yi Ɛvu’n, Ɲanmiɛn i anzi kun wa lakali be. Ɔ maan, be yoli ɲin kekle Ɲanmiɛn su. (Bo Bolɛ 3:1-7; Sa Nglo Yilɛ 12:9) Anzi sɔ’n i ayeliɛ’n ti’n, be wa flɛli i kɛ mmusu’m be si Satan. Dunman sɔ’n i bo yɛle kɛ “Ɲrun tanndanfuɛ” nin “Suɛn tɔnfuɛ.” Sanngɛ, Biblu’n boman dunman nga be fa flɛ i laa’n. Yɛ ɔ kleman anzi akpasua nga i nun yɛ ɔ fin’n.—Matie 4:8-11.\nƝin kekle yolɛ’n, w’a wieman lɛ. Nowe blɛ su’n, anzi wie’m be “yacili be lika’n” mɔ Ɲanmiɛn mannin be i wun lɔ’n. Be jrali asiɛ’n su wa. Be kacili klɔ sran. Kpɛkun, be jali bla. Kusu nn, Ɲanmiɛn w’a yiman be kɛ be yo sɔ.—Zid 6; Bo Bolɛ 6:1-4; 1 Piɛr 3:19, 20.\n?Anzi sɔ’m be liɛ yoli sɛ? Kɛ anannganman su nzue’n tɔ́’n, anzi sɔ’m be kacili aolia nun sran ekun. Kpɛkun be sali be sin ɲanmiɛn su lɔ. Sanngɛ, Ɲanmiɛn w’a kplinman su kɛ be tran ‘junman ng’ɔ sieli be su’n’ i su ekun. Ɔ ci be guali “aosin tuun kpa’n nun.” Yɛle kɛ be nin Ɲanmiɛn be afiɛn sacili mlɔnmlɔn. (Zid 6; 2 Piɛr 2:4) Anzi sɔ mun yɛ be flɛ be kɛ mmusu’n niɔn. “Mmusu’m be wlengbi’n,” annzɛ be min’n yɛle Satan. Yɛ “Satan bɔbɔ kaci i wun kɛ anz b’ɔ kpaja’n sa.”—Matie 12:24; 2 Korɛntfuɛ Mun 11:14.\nBiblu’n kle kɛ Ɲanmiɛn sieli Mɛsi’n i famiɛn afuɛ 1914 nun ɲanmiɛn su lɔ. * I sin’n, ɔ kannin Satan nin mmusu’m be bo guɛli i asiɛ’n su. Yɛ be kwlá saman be sin ɲanmiɛn su lɔ kun. Sa tɛtɛ nga e wun be asiɛ’n su’n, be kle kɛ anzi tɛ sɔ’m be o wa sakpa naan be su tu be klunngbɔ.—Sa Nglo Yilɛ 12:9-12.\nSa tɛtɛ nin sa klekle nga b’a yi asiɛ’n piɛ yɛ’n, be kle kɛ anzi tɛtɛ sɔ’m be liɛ su wa wie. Ɔ ka kan’n, Ɲanmiɛn maan be su kwlá yoman like fi kun. Zezi wá síe sran mun afuɛ 1.000. Blɛ sɔ nun’n, asiɛ’n káci lika klanman. Kɛ afuɛ 1.000 ko wie’n, bé yáci anzi klunwifuɛ sɔ’m be nun kan naan be laka sran mun. I sin’n, Ɲanmiɛn núnnún be mlɔnmlɔnmlɔn.—Matie 25:41; Sa Nglo Yilɛ 20:1-3, 7-10.\n^ ndɛ kpɔlɛ 6 Sɛ a kunndɛ kɛ á sí Mɛsi’n i famiɛn dilɛ’n i su ndɛ’n, nian fluwa ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ? i ndɛ tre 8 nun. Zoova i Lalofuɛ mun yɛ be yili-ɔ. A kwla ko fɛ i www.jw.org/bci su.


Sa Nga Be Yoli’n 6 | Online Bible | New World Translation\nSa Nga Be Yoli’n 6:1-15\nBe kpali yasua nso naan be cɛcɛ aliɛ (1-7)\nBe waan Etiɛnin kannin Ɲanmiɛn i wun ndɛ tɛ (8-15)\n6 Blɛ sɔ’n nun’n, kɛ be nga be fa ndɛ’n su’n bé trɛ́ bé kɔ́’n, Zuifu nga be kan Ebre’n be ti’n, Zuifu nga be kan Glɛki’n be wa ijɔli be konviabo. Afin cɛn kwlaa kɛ bé cɛ́cɛ́ aliɛ’n, be buman be angbeti bla’m be akunndan. 2 Ɔ maan akoto blu-nin-nɲɔn (12) mun be flɛli Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kwlaa naan b’a se be kɛ: “Sɛ e yaci Ɲanmiɛn ndɛ’n i lɛ naan e cɛcɛ aliɛ’n, ɔ timan su.* 3 Ɔ maan aniaan mun, amun fa amun nun yasua nso mɔ be bo be dunman kpa’n, mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n wo be su’n, mɔ be si ngwlɛlɛ kpa’n, naan e fa junman cinnjin sɔ’n e wla be sa nun. 4 E liɛ’n, é fá e wun é wlɛ́ i Ɲanmiɛn srɛlɛ’n nin i ndɛ’n i kanlɛ’n nun mlɔnmlɔn.” 5 Ndɛ nga be kannin’n, ɔ yoli be kwlaa be fɛ. Ɔ maan be fali Etiɛnin m’ɔ lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n wo i su’n. Asa ekun’n, be fali Filipu, ɔ nin Prokɔɔ, ɔ nin Nikanɔɔ, ɔ nin Timɔnin, ɔ nin Paamenasi yɛ Nikola m’ɔ fin Antiɔsu’n. Bian sɔ’n timan Zuifu, sanngɛ ɔ wa suli Ɲanmiɛn kɛ be sa wie. 6 Be fa be ɔli akoto’m be wun lɔ. Akoto’m be srɛli Ɲanmiɛn, kpɛkun be fali be sa fuali be su. 7 Ɔ maan Ɲanmiɛn ndɛ’n truli kpa ɔli i ɲrun. Yɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be wa sɔnnin kpa Zerizalɛmun lɔ. Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ kpanngban kpa be wa lafili su wie. 8 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Etiɛnin mɔ Ɲanmiɛn i klun jɔ i wun kpa’n, m’ɔ tinnin i’n, ɔ́ yó abonuan sa kpanngban klé sran mun. 9 Sanngɛ sran akpasua nga be flɛ be Alajefuɛ mun’n, be nun wie’m be bali kɛ be nin Etiɛnin bé sí akplowa. Be nin Sirɛninfuɛ mun nin Alɛzandrifuɛ mun, ɔ nin sran wie mɔ be fin Silisi nin Azi mɛn nun’n yɛ be bali-ɔ. 10 Sanngɛ sran sɔ’m b’a kwlá jrɛnmɛn i ɲrun. Afin ndɛ ng’ɔ kan’n, ɔ kle kɛ ɔ si ngwlɛlɛ kpa naan Ɲanmiɛn wawɛ’n wo i su. 11 I sin’n, be ko wunnin sran wie’m be wun nvialiɛ nun, kpɛkun be di wlali be kɛ be se kɛ: “Ɔ kannin Moizi nin Ɲanmiɛn be wun ndɛ tɛtɛ. Kɛ ɔ́ kán’n, e tili.” 12 Be wlawlali sran mun, ɔ nin kpɛnngbɛn mun, ɔ nin mmla klɛfuɛ* mun, kpɛkun be ko tɔli i su kpɛ kunngba. Be trɛli i wunmiɛn su naan b’a fɛ i b’a ɔ Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m* be ja su. 13 Be ko kunndɛli suɛn tɔnfuɛ wie mun bali. Be seli kɛ: “Bian nga yaciman Ɲanmiɛn lika nga, ɔ nin Mmla’n be ndɛ tɛtɛ kanlɛ. 14 I wie yɛle kɛ ɔ kannin kɛ Zezi sɔ m’ɔ fin Nazarɛti’n, ɔ́ búbú lika nga e o nun yɛ’n, naan ɔ́ káci mmla nga Moizi fa mannin e’n. E tili ndɛ sɔ’n i nuan nun.” 15 Be kwlaa nga be o Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m be sua’n nun’n, be niɛnnin i siin. Kpɛkun be wunnin kɛ i ɲrun’n w’a kaci kɛ anzi ɲrun sa.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “ɔ yoman e fɛ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “Sanedrɛn.”\nSa Nga Be Yoli’n 6


Maan e lafi like nga e wla o su kɛ é ɲɛ́n i’n i su kpa | Like suanlɛ liɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel Cambodgien Chol Chopi Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Lao Lifu Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Southern Greece) Saramaccan Sena Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tzeltal Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\n“Nyanmiɛn su bɔ e lafi’n ti, e si weiin kpa kɛ y’a nyan like nga e wla o su’n.”—EBRE MUN 11:1.\nJUE: 81, 134\n?Ngue yɛ laa Zoova i sufuɛ’m be yoli naan b’a lafi i su kpa titi ɔ?\n?Ngue yɛ Zoova yoli naan e lafi i su kpa ɔ?\n?Sɛ e lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, ngue yɛ é kwlá yó ɔ?\n1, 2. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ like nga e fa e wla gua su’n, ɔ nin andɛ sran kpanngban be liɛ’n timan kun ɔn? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ nga wá tɛ́ be su ɔ?\nZOOVA fali ninnge kpakpa mun sieli e ɲrun naan e fa e wla gua be su. Ɔ seli kɛ ɔ́ yó maan sran’m bé bó i dunman fɛ, yɛ be mɔ be o asiɛ’n su wa’n nin be mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n, bé yó i klun sa. (Matie 6:9, 10) Ninnge nga e wla o be su’n, be nun cinnjin mun yɛ be o lɛ ɔ. Zoova seli ekun kɛ ɔ́ mán e anannganman nguan naan e nun wie mun é trán asiɛ’n su wa. Yɛ wie’m bé kɔ́ ɲanmiɛn su. Nanwlɛ, like dan kpa yɛ Ɲanmiɛn fa sie e ɲrun ɔn. (Zan 10:16; 2 Piɛr 3:13) Asa ekun’n, like nga Zoova yó naan w’a kle i sufuɛ’m be like titi, naan w’a nian be lika mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun’n, e fa e ɲin sie su kpa.\n2 Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn su mɔ e lafi’n ti, “e si weiin kpa kɛ y’a nyan” like nga e wla o su’n. I sɔ’n kle kɛ be nga be lafi Ɲanmiɛn su’n, be si kɛ saan fii Zoova yó like ng’ɔ fa sieli be ɲrun’n. (Ebre Mun 11:1) Andɛ’n, sran kpanngban be lafi klenzua kplɔwa su. I wie yɛle kɛ, sran wie’m be bu i kɛ sɛ be to sika nun mma’n, bé ɲán sika kpanngban. Sanngɛ be kwlá lafiman su kɛ ɔ́ yó sɔ sakpa. ?E liɛ’n, ngue yɛ é yó naan y’a lafi ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n, be su kpa ɔ? ?Sɛ e lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gúa mán e andɛ ɔ? Like suanlɛ nga wá tɛ́ kosan sɔ’m be su.\n3. ?Ngue ti yɛ e lafi su kɛ ninnge nga Zoova se kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ́ yó be sakpa ɔ?\n3 Sran fi nin i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n finmɛn i nin klun. Sran nga Ɲanmiɛn fɛ i wawɛ’n mɛn i’n, yɛ ɔ lafi i su ɔ. (Galasifuɛ Mun 5:22) Sɛ Zoova fɛ i wawɛ’n man e’n, é sí i kpa. Ɔ kwla like kwlaa yo. Yɛ ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ. Kɛ e wun i wlɛ sɔ’n, e lafi su kɛ ɔ kwla yo ninnge ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó be’n. Kɛ Zoova kán afɛ’n nin ɲrɛnnɛn m’ɔ́ wá núnnún be’n be ndɛ’n, ɔ ti kɛ w’a yo w’a wie sa. Afin, ɔ se kɛ: “W’a wie!” (An kanngan Sa Nglo Yilɛ 21:3-6 nun) E si kɛ like nga Zoova se kɛ ɔ́ yó’n, ɔ yo i titi. Ɔ ti “nanwlɛfuɛ.” I sɔ’n ti, e lafi su kɛ sa kwlaa ng’ɔ kan be ndɛ kɛ bé jú’n, bé jú sakpa.—Mmla’n 7:9.\nBE NGA LAA BE LAFILI ƝANMIƐN SU KPA’N\n4. ?Ngue yɛ laa Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be lafili su ɔ?\n4 Ebre Mun ndɛ tre 11 nun’n, Pɔlu bo yasua nin bla 16 be dunman. Sran sɔ’m be fali be wla’n guali ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n, be su kpa. Ɔ kan sran kpanngban ekun mɔ “Nyanmiɛn su bɔ be lafi’n ti,” be ɲannin dunman’n be ndɛ. (Ebre Mun 11:39) Be kwlaa sɔ mun’n, be minndɛli “osu” nga Zoova kɛnnin i ndɛ’n. Be si kɛ “osu” sɔ’n núnnún Ɲanmiɛn i kpɔfuɛ’m be kwlakwla. Kpɛkun, ɔ́ yó maan asiɛ wunmuan’n káci lika klanman. (Bo Bolɛ 3:15) Asa ekun’n, be lafili su kɛ Zoova cɛ́n be nguan. Sanngɛ, b’a lafiman su kɛ bé kɔ́ ɲanmiɛn su. Afin blɛ sɔ’n nun’n, nn Zezi nin a yiman e ti kpɔlɛ tɛ’n. (Galasifuɛ Mun 3:16) Like nga be lafili su’n, yɛle kɛ kɛ asiɛ’n wá káci lika klanman’n, bé trán su tititi wie.—Jue Mun 37:11; Ezai 26:19; Oze 13:14.\n5, 6. (a) ?Ngue yɛ Abraamun nin i awlofuɛ’m be minndɛli i ɔ? (b) ?Ngue yɛ be yoli naan b’a lafi Ɲanmiɛn su kpa titi ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i lɛ’n.)\n5 Zoova i sufuɛ nanwlɛfuɛ sɔ mun’n, Ebre Mun 11:13 kan be ndɛ. Ɔ se kɛ: “Be kwlaa be lafi Nyanmiɛn su lele be fa wuli, sanngɛ ɔ nin i sɔ’n ngba’n, b’a nyan-man ninnge nga i waan ɔ́ fá mán be’n. Be wunnin be mmua lɔ, ɔ maan be klun jɔli.” Nanwlɛ, sran sɔ’m be fali be wla’n guali mɛn klanman’n su kpa. Ɔ maan, ɔ yoli be kɛ be o nun lɔ sa. Be nun kun yɛle Abraamun. Zezi seli Zuifu mun kɛ: “Kɛ amun nannan Abraam bu kɛ ɔ́ wún min cɛn’n, ɔ yo i fɛ dan.” (Zan 8:56) Sara, nin Izaaki, nin Zakɔbu, ɔ nin sran kpanngban wie mun ekun be minndɛli klɔ kpa kun. Klɔ sɔ mɔ “Nyanmiɛn bɔbɔ yɛ ɔ jajali yɛ ɔ kplannin’n,” yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n.—Ebre Mun 11:8-11.\n6 ?Ngue yɛ Abraamun nin i awlofuɛ’m be yoli naan b’a lafi Ɲanmiɛn su kpa titi ɔ? Yɛle kɛ, be suannin Zoova i su like titi. Blɛ sɔ’n nun’n, Ɲanmiɛn sunmɛn i anzi mun be kan ndɛ kle be. Wie liɛ’n, ɔ kan ndɛ kle be laliɛ nun, annzɛ aolia nun. Atrɛkpa’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ wie’m be kleli be like. Annzɛ ndɛ nga be klɛli be laa’n, be kanngannin be nun kleli be wie. Abraamun nin i awlofuɛ’m be wla w’a fiman ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n be su. Be buli su akunndan titi. Ɔ maan, be lafili su kɛ Zoova yía ndɛ ng’ɔ kannin’n i nuan. I sɔ’n ti, kannzɛ lika’n yoli kekle be su annzɛ sran’m be kleli be yalɛ’n, sanngɛ be nin Ɲanmiɛn be nantili klanman titi.\n7. (a) ?Ngue yɛ Zoova yoli naan y’a lafi i su kpa ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?\n7 ?Ngue yɛ é yó naan y’a lafi Ɲanmiɛn su kpa wie ɔ? Like nga Zoova wá yó i cɛn wie lele’n, ɔ kɛnnin i ndɛ kleli e Biblu’n nun. Yɛ ɔ kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo naan e liɛ w’a yo ye’n. I sɔ’n ti, ɔ ti cinnjin kɛ e kanngan Biblu’n nun cɛn kwlakwla naan e nanti i nun ndɛ’n su. (Jue Mun 1:1-3; an kanngan Sa Nga Be Yoli’n 17:11 nun.) Asa ekun’n, Zoova fa “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” naan ɔ man e “aliɛ blɛ ng’ɔ ti i nuan su’n” i su. (Matie 24:45) Laa’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be kanngannin ninnge ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó be’n be su ndɛ’n nun titi. Yɛ be buli su akunndan. Maan e yo sɔ wie. I liɛ’n, e nin Ɲanmiɛn é nánti klanman. Kpɛkun, é mínndɛ blɛ mɔ Ɲanmiɛn wá síe asiɛ’n sufuɛ mun’n.\nKɛ e srɛ Zoova mɔ e wun wafa ng’ɔ tɛ e su’n, e lafi i su kpa.\n8. ?Ngue ti yɛ sɛ e srɛ Ɲanmiɛn’n, e kwla lafi i su kpa ɔ?\n8 ?Ngue ekun yɛ laa Zoova i sufuɛ’m be yoli naan b’a lafi i su kpa titi ɔ? Yɛle kɛ, be srɛli Zoova kɛ ɔ jran be sin. Kɛ be wunnin kɛ ɔ tɛli be su’n, be lafili i su kpa. (Neemi 1:4, 11; Jue Mun 34:5, 16, 18; Daniɛl 9:19-21) E kusu, kɛ e srɛ Zoova mɔ e wun kɛ ɔ tɛ e su blɛ ng’ɔ ti su’n i su’n, e lafi i su kpa tra laa’n. (An kanngan 1 Zan 5:14, 15 nun.) Asa ekun’n, ɔ fata kɛ e “srɛ” Zoova naan ɔ fɛ i wawɛ’n man e naan e lafi i su kpa.—Lik 11:9, 13.\n9. ?Ndɛ benin mun yɛ e kwla fa wla e srɛlɛ’n nun ɔn?\n9 Kɛ é srɛ́ Zoova’n, nán ninnge nga e sa mian be wun’n, be ngunmin yɛ ɔ fata kɛ e kɛn i ndɛ ɔ. Sanngɛ, maan e lɛ i ase wie. Yɛ maan e mɛnmɛn i cɛn kwlakwla. Afin, ninnge kpakpa ng’ɔ yo mannin e’n, be sɔnnin. (Jue Mun 40:6) Zoova i sufuɛ’m be srɛ be niaan mɔ be o mɛn wunmuan’n nun’n be ti wie. Kɛ é srɛ́’n, e bu “bisuafuɛ’m be akunndan.” Yɛ e bu “kpɛnngbɛn bɔ laa be kan Nyanmiɛn ndɛ kleli” e’n be akunndan wie. Kɛ e wun wafa nga Zoova tɛ e su’n, e lafi i su kpa. Kpɛkun, e fa e wun mɛntɛn i kpa.—Ebre Mun 13:3, 7.\nB’A YACIMAN ƝANMIƐN SULƐ LE\n10. ?Ngue ti yɛ sran wie’m be nin Ɲanmiɛn be kwla nantili klanman titi ɔ?\n10 Ebre Mun ndɛ tre 11 nun’n, akoto Pɔlu seli kɛ: “Bla wie’m be sran nga be wuli’n be cɛnnin, be wunnin be ekun. Be kleli wie’m be nyrɛnnɛn lele be kunnin be, b’a klo-man kɛ be de be, afin be klo kɛ bé cɛ́n naan bé nyán nguan kpa.” (Ebre Mun 11:35) Sran kpanngban be trali be awlɛn. Yɛ be nin Ɲanmiɛn be nantili klanman titi. Afin be lafili su kɛ cɛn wie lele’n, Ɲanmiɛn cɛ́n be, naan bé trán asiɛ’n su titi. Be nun wie yɛle Nabɔtu nin Zakari. Ɲanmiɛn mɔ be ɲin yi i’n ti’n, be totoli be yɛbuɛ be kunnin be. (1 Famiɛn Mun 21:3, 15; 2 Be Nyoliɛ 24:20, 21) Daniɛli liɛ’n, be fɛ i yili i asɔmɔli’m be kunman’n nun. Yɛ be fɛli i janvuɛ’m be yili i sin dan kun nun. Be buli i kɛ sɛ be wu’n, ɔ flunman kɛ be sɔ amuɛn. Nanwlɛ, sran sɔ’m be lafili su kɛ Zoova fɛ́ i wawɛ’n mán be naan bé jrán kekle.—Daniɛl 3:16-18, 20, 28; 6:14, 17, 22-24; Ebre Mun 11:33, 34.\nƝanmiɛn i sufuɛ’m be nin i nanti klanman titi.\n11. ?Ngue yɛ be yoli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ wie mun ɔn?\n11 Sran’m be yoli Mise nin Zeremi nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ wie’m be finfin, annzɛ be wlali be bisua. Eli nin i wiengu Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ wie mun ekun be liɛ’n, “be wlan-wlan aawlɛ flɛnnɛn’m be nun nin oka’m be su, yɛ be tran yɛbuɛ buɛ nin kunman’m be nun.” Sanngɛ, be trali be awlɛn be suli Ɲanmiɛn. Afin be ‘si weiin kpa kɛ bé ɲán like nga be wla o su’n.’—Ebre Mun 11:1, 36-38; 1 Famiɛn Mun 18:13; 22:24-27; Zeremi 20:1, 2; 28:10, 11; 32:2.\n12. (a) ?Wan yɛ ɔ kle e ajalɛ kpa dan ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ kwla trɛli i awlɛn ɔn?\n12 Ɲrɛnnɛn nga Zezi Klist wunnin i’n, ɔ leman wunsu. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, ɔ trɛli i awlɛn suli Zoova. ?Ngue ti yɛ ɔ kwla trɛli i awlɛn ɔn? Pɔlu tɛli su kɛ: “Kɛ ɔ bu i klun b’ɔ́ wá jɔ́’n i akunndan’n, ɔ kplinnin su maan be kunnin i waka’n su, w’a bu-mɛn i nyin ase gualɛ’n i like fi, kɛ é sé yɛ’n w’a ko tran Nyanmiɛn i bia’n i fama su.” (Ebre Mun 12:2) Pɔlu wlali Klistfuɛ’m be fanngan kɛ be bu wafa nga Zezi “trɛli i anwlɛn’n i akunndan.” (An kanngan Ebre Mun 12:3 nun.) Klistfuɛ klikli kpanngban be wunnin be ɲrun kɛ Zezi liɛ’n sa. Zoova mɔ be su i’n ti’n, be kunnin be. Klistfuɛ sɔ’m be nun kun yɛle Antipasi. (Sa Nglo Yilɛ 2:13) Kɛ é sé yɛ’n, be o ɲanmiɛn su lɔ. Sanngɛ, be nga be suli Ɲanmiɛn lele naan b’a wu Zezi’n be liɛ’n, be lafili su kɛ bé trán asiɛ’n su. (Ebre Mun 11:35) Afuɛ 1914 nun’n, Ɲanmiɛn sieli Zezi Famiɛn. I sin’n, Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n be nunfuɛ nga be wuli’n, Ɲanmiɛn cɛnnin be. Be nin Klist bé dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. Be su wuman kun, yɛ bé síe sran mun.—Sa Nglo Yilɛ 20:4.\nSRAN WIE’M BE LAFI ƝANMIƐN SU KPA ANDƐ\n13, 14. (a) ?Ɲrɛnnɛn fanunfanun benin mun yɛ aniaan bian Rudɔlfu wunnin i ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ w’a yaciman Ɲanmiɛn sulɛ le ɔ?\n13 Andɛ’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ miliɔn kpanngban be nian Zezi i ajalɛ’n su. Be bu ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n, be su akunndan. Yɛ kannzɛ be wun ɲrɛnnɛn’n, be yaciman Ɲanmiɛn sulɛ. Be flɛ aniaan kun kɛ Rudɔlfu. Be wuli i Alemaɲi lɔ afuɛ 1925 nun. I bakan nun’n, i si nin i nin’n be fali sa wie mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n i su desɛn be sieli i be awlo lɔ. Ɔ seli kɛ: “Dɛsɛn kun su’n, gboklo’n nin bua ba’n, yɛ boli ba’n nin kangale’n be o lɛ, yɛ nannin ba’n nin asɔmɔli’n be o lɛ. Be kwlaa be o likawlɛ. Yɛ ba kaan kun yɛ ɔ kankan be ɔ.” (Ezai 11:6-9) Desɛn sɔ’n ti’n, Rudɔlfu buli asiɛ’n m’ɔ́ wá yó klanman’n i akunndan titi. Yɛ ɔ fɛli i wla’n guali su kpa. Ɔ maan, kɛ Itilɛli i sonja’m be kleli i yalɛ afuɛ kpanngban, mɔ i sin alemaɲi lɔ siefuɛ wie’m be yoli i tɛtɛ ekun’n, w’a yaciman Zoova sulɛ.\n14 Rudɔlfu wunnin i ɲrun dan. Be wlɛli i nin’n i bisua. Bla’n tɔli tukpacɛ lɔ naan w’a wu. I si’n kusu, ɔ fɛli i sa ti nzɔliɛ sieli i fluwa kun su kɛ ɔ timan Zoova i Lalofuɛ kun. Sanngɛ, Rudɔlfu lafili Ɲanmiɛn su kpa titi. Kɛ be wlɛli i bisua mɔ be yacili i nun’n, ɔ yoli akpasua sunianfuɛ. I sin’n, be flɛli i kɛ ɔ ko di Gileadi suklu’n. Kpɛkun, be fɛ i ɔli Sili. Ɔ yoli akpasua sunianfuɛ lɔ wie. Ɔ jali ngaliɛ difuɛ kun mɔ be flɛ i kɛ Patsi’n. Sanngɛ, kɛ ɔ dili afuɛ kun cɛ’n, be wa bla’n sacili. I sin’n, Patsi wa wuli wie. Kɛ ɔ́ wú’n, nn ɔ le afuɛ 43. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, Rudɔlfu w’a yaciman Zoova sulɛ le. Kɛ ɔ yoli oke m’ɔ kwlaman nun kpa bɔbɔ’n, ɔ yoli titi atin bofuɛ nin asɔnun kpɛnngbɛn. Afuɛ 1997, Utu 1, Sasafuɛ Tranwlɛ’n i bue 20-25 kan aniaan bian Rudɔlfu i ndɛ.  (An nian “ndɛ wie mun ekun” i nun.)\n15. Kan aniaan wie mɔ be kle be yalɛ, mɔ sanngɛ be su Zoova aklunjuɛ su’n be ndɛ.\n15 Andɛ’n, be kle e niaan kpanngban be yalɛ. Sanngɛ, be su Zoova aklunjuɛ su. Kɛ é sé yɛ’n, be nun kpanngban be o bisua Eritre, nin Sɛngapur, nin Kore di Sidi lɔ. Afin be waan be ‘traman tokofi nun.’ (Matie 26:52) I wie yɛle aniaan bian Izaaki, nin Negede, ɔ nin Paolɔsu be liɛ’n. Be o bisua Eritre lɔ w’a di afuɛ 20 tra su. B’a kwlá jaman bla, yɛ b’a kwlá nianman be si nin be nin’m be lika. Sanngɛ, be yaciman Zoova sulɛ. Be lafi i su kpa. Bisua sunianfuɛ’m be bɔbɔ be ɲin yi aniaan sɔ mun. Aniaan sɔ’m be foto o e ɛntɛnɛti adrɛsi jw.org su. Afɛ’n o be su. Sanngɛ, be ɲrun’n timan nvuɛnnvuɛn.\n?Ngue yɛ aniaan nga be o ɔ asɔnun’n nun’n, be yo naan b’a lafi Ɲanmiɛn su kpa titi ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 15 nin 16 be nun.)\n16. ?Sɛ e lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, ngue yɛ é kwlá yó ɔ?\n16 Be wlaman Zoova i sufuɛ’m be nun sunman be bisua, annzɛ be kleman be yalɛ kɛ aniaan sɔ’m be liɛ’n sa. Sanngɛ, e nun kpanngban e ti yalɛfuɛ. Yɛ alɛ’n nin sanvuɛ sa’m be ti’n, afɛ’n o e su. Aniaan wie’m be niannin Abraamun, nin Izaaki, nin Zakɔbu, ɔ nin Moizi be ajalɛ’n su. Be kunndɛli kɛ bé sú Zoova mlɔnmlɔn. I sɔ’n ti, b’a kunndɛman dunman dan, annzɛ aɲanbeun ninnge mun. ?Ngue ti yɛ aniaan sɔ’m be kwla su Zoova aklunjuɛ su titi ɔ? Yɛle kɛ be klo Zoova. Yɛ be fa be wla’n kwlaa guɛ i ninnge ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó be’n be su. Be si kɛ Zoova mán be anannganman nguan mɛn uflɛ’n nun lɔ. Naan blɛ sɔ’n nun’n, be su wunman be ɲrun kun.—An kanngan Jue Mun 37:5, 7, 9, 29 nun.\n17. (a) ?Ngue yɛ é yó naan y’a lafi Ɲanmiɛn su kpa titi ɔ? (b) ?Kosan benin yɛ like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ su ɔ?\n17 Like suanlɛ nga kleli e kɛ Ɲanmiɛn su mɔ sran wie’m be lafi’n ti, ‘be si weiin kpa kɛ b’a ɲan like nga be wla o su’n.’ Sɛ e waan é láfi Ɲanmiɛn su sɔ wie’n, ɔ fata kɛ e srɛ i, yɛ e bu ninnge ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó be’n, be su akunndan titi. Sɛ e yo sɔ’n, sa’n kwlaa nun’n, é kwlá trá e awlɛn é sú i titi. ?Sanngɛ kɛ be se kɛ sran kun lafi Ɲanmiɛn su’n, i bo’n yɛle benin? Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ kosan sɔ’n su.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 14) An nian afuɛ 2002, Avrili 22, fluwa Réveillez-vous ! i bue 19-24 nun wie. Ɔ kan aniaan bian Andrej Hanák m’ɔ fin Slovaki’n i ndɛ.\nLike nga e wla o su’n: lafi su kpa kɛ ninnge kwlaa nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ́ yó be sakpa.


Wa ye o ti akunndan bule lika nion. Swran ng'o si ngwlele'n, o kwla wun liké nuan ng'o ti nnen'n i dunman'n i wle, afin i liké nuan so'n, bé kléo o ti swran dunman. O ti yansien-ablésien-nin-nsien.\n ?An si'a ke sa tete yôfue'm bé su yô'a men nga Nyanmien siéé'n i nunfue mlonmlon? Nanh an laka amun wun, afin bla annze bian kunndefue, nin amuen sofue, nin yasua b'o kunnde bla i yi bô annze bla b'o kunnde bian i wun bô'n, nin yasua b'o kunnde i wiéngu yasua'n, nin awiéfue, nin swran bo i nyin yi'a liké'n, nin nzanbôefue, nin nzôwa kpefue, nin swran b'o dé swran liké wué kéklé su'n, i so swran lie'n su yô'a men nga Nyanmien siéé'n i nunfue mlonmlon. Ke laa amun nun swran wié'm bé ti soo. Sannge sien'n, Nyanmien a wunnzin amun, wa fa amun a katyi i lie mlonmlon, wa bu amun swran kpa é Min Jésus-Christ dunman nun, nin i Wawe'n i fanngan nun.\n Sannge yatyi Nyanmien sua dan'n i awlô klun'n le, nanh sunnzun. Afin bé fa maan bé nga bé ti'a Juif'n, béh wlanwlanh Nyanmien klo'n su anglô ablanan-nin-nnyon, béh satyiih. M man min nde kanfue nnyon'n béh klah ôfuen, béh kanh min nde'n tyen ba akpi-ya-nnyon-ablésien.\n Bé fa bé wun menten, yele ke atre b'o soo bé yile su lalaa'n, o te bô bé nuan. Sannge ke Philippe kan Nyanmien siéle'n nin Jésus-Christ i nde'n kléé bé'n, bé lafii i su, nan yasua nin mmla'm ba yô baptême. Simon bobo lafii i su wié. Ke o yôô baptême'n, o kpotyi'a Philippe kun. Ke o wuun atre b'o yi'n nin sa kéklééklé b'o yô bé'n, o bô i nuan. Ke bé bo Jésus sunmaan bé'n bo bé ô Jérusalem lo'n, bé tii ke Samariefue'm ba fa Nyanmien nde'n su'n, bé sunmaan Pierre nin Jean bé wun lo. Ke bé dyuu lo'n, bé séé Nyanmien ke o fe i Wawe'n man bé. Afin o nian to'a bé nun wié fi su ka, baptême bo bé yôé é Min Jésus dunman nun'n i kunngba tye ye ba yô béo. O man Pierre nin Jean bé fa bé sa fuaa bé su, nan Nyanmien a fe i Wawe'n wa man bé. Ke Simon wuun ke bé bo Jésus sunmaan bé'n bé fa bé sa fua bé su nan wa fe i Wawe'n waa man bé'n, o maan bé sika, o sé ke: Anh tin min wié, man swran nga n fa n sa fue i su'n Nyanmien Wawe'n to i su wié. Ye Pierre sé i ke: Man a nin o sika'n bé o nyrennen lika'n nun lo, yele ke a bui ke a kwla fa sika tô Nyanmien liké b'o fa tye'n. Nde nga, o lie nu'an nun, ye a su nya'an liké fi nun, afin wo akunndan'n ti'a kpa Nyanmien nyrun. O man katyi wo akunndan so'n ye kpata é Min Nyanmien'n o klun akunndan te so'n ti, wiénuon oh yatyih, afin n wun ke klunwi'n nin sa tete'n wa kun o. Ye Simon sé bé ke: Amun bobo anh kpata é Min Nyanmien'n man min, nanh man sa nga an ken i nde'n i wié fi to n su.\n?An si'a ke sa tete yôfue'm bé su yô'a men nga Nyanmien siéé'n i nunfue mlonmlon? Nanh an laka amun wun, afin bla annze bian kunndefue, nin amuen sofue, nin yasua b'o kunnde bla i yi bô annze bla b'o kunnde bian i wun bô'n, nin yasua b'o kunnde i wiéngu yasua'n,\nNenh i bobo ye o ti liké b'o man swran'm bé wun asé nion, sannge o baa liké so'n i nde kanle.\n Dyénvié b'o ti ke niannun sa ô bia'n i nyrun le, o ti ke la glace sa. Liké nnan bé ti ke nnen sa bé dyindyin sin yia bia'n, bé nyrun'n nin bé sin'n ti nyinma ngunmin. Liké so'n kun fa dyra, kun fa nannin gbanflen, kun nyrun'n fa swran, ye kun fa anunman nyin b'o su tu'n. Liké nnan so'n bé le ndewa nsiensien, ye nyinma ô bé wunnen'n kwlaa su. Wia nun nin kongue bé tô dyué sé ke: «O ti kpli ô, o ti kpli ô, o ti kpli ô, é Min Nyanmien'n o ti kpli, o ô le, o ô le lalaa, oh kah le!» Bé yatyi'e i tôle mlonmlon.\nBé meen i atin ke o idyo kpakpa, o satyi Nyanmien dunman. Ye bé meen i atin ke o sié anglô ablanan-nin-nnyon.


Maan e yo kɛ ufa sa Zoova sa nun\nMaan e lo e wun man Ɲanmiɛn naan ɔ kaci e\n“Anannganman e Nyanmiɛn’n i kunngba cɛ yɛ ɔ ti Anannganman nin-ɔn”\nNán e wiengu’m be fɔnlɛ’n ti, e sa sin bubu e\nƆ ti kpa tra diaman lele\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Zuin 2016\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel Cambodgien Chitonga Chokwe Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Icibemba Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Lao Lifu Lingala Lunda Luvale Maltais Mam Mambwe-Lungu Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndonga Ndébélé Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyanja Otètèla Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sepedi Sesotho (Lesotho) Silozi Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Tzeltal Umbundu Uruund Venda Wallis Wawle Wayuunaiki Xhosa Zoulou\n“Anannganman, [...] e ti kɛ ufa sa, wɔ yɛ a ti ye ufuɛ ɔ. E kwlaa e ti ɔ sa nuan like.”—EZAI 64:7.\nJUE: 89, 26\nAN KAN WAFA NGA LIKE SUANLƐ NGA YOLI AMUN YE’N I NDƐ\n?Ngue yɛ Zoova nian naan w’a fa sran kun naan w’a kaci i ɔ?\n?Ngue ti yɛ Zoova kaci i sufuɛ mun ɔn?\n?Ngue yɛ Zoova yo naan y’a kaci ɔ?\n1. ?Ngue ti yɛ sɛ ufuɛ fi kwlá fɛmɛn i wun sunnzunman Zoova ɔ?\nAFUƐ 2010, Novamblu nun’n, Sinua’m be lalafuɛ sɛ kun i gua nga be boli’n, ɔ ju miliar 35. Kɛ bé fá ufa ngbɛn’n bé fá wú sɛ klanman mɔ i gua’n cɛnnin kɛ ngalɛ sa’n, ɔ yo ɲɛnmɛn dan. Sanngɛ, sɛ ufuɛ fi kwlá fɛmɛn i wun sunnzunman Zoova m’ɔ yili e’n. Biblu’n se kɛ ɔ “fali fa naan w’a fa yi” sran kun. (Bo Bolɛ 2:7) Sran sɔ’n yɛle Adam. Ɔ ti “Nyanmiɛn wa.” Yɛ ɔ kwla fa Ɲanmiɛn i nzuɛn’n.—Lik 3:38.\n2, 3. ?Ngue ti yɛ ndɛ nga laa Izraɛlifuɛ’m be kannin’n, Zoova i sufuɛ’m be kwla kan wie ɔ?\n2 Kɛ Adam yoli ɲin kekle’n, w’a yoman Ɲanmiɛn i wa kun. Sanngɛ, Adam i mma’m be nun kpanngban be fali be wun mannin Zoova kɛ ɔ sie be. (Ebre Mun 12:1) Be liɛ’n, b’a kunndɛman kɛ Satan sie be. Be kleli kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ yili be’n, ɔ ti be Si. Yɛ be yoli kɛ ufa sa i sa nun. (Zan 8:44) Wafa nga be nin Ɲanmiɛn be nantili klanman’n ti’n, e wla kpɛn ndɛ kun mɔ laa Izraɛlifuɛ nanwlɛfuɛ’m be kannin’n su. Be seli kɛ: “Anannganman, a ti e si. E ti kɛ ufa sa, wɔ yɛ a ti ye ufuɛ ɔ. E kwlaa e ti ɔ sa nuan like.”—Ezai 64:7.\n3 Andɛ’n, Zoova i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be yo wun ase kanfuɛ. Yɛ be nanti Zoova i mmla’m be su. Be flɛ Zoova kɛ be Si. Be wun i wlɛ kɛ be ti kɛ ufa sa. Yɛ be kunndɛ kɛ ɔ fa be yo like ng’ɔ klo kɛ ɔ́ yó’n. ?Yɛ ɔ li? ?A ti kɛ ufa mɔ Ɲanmiɛn kwla fa di junman’n sa? ?Kɛ a wun aniaan mun’n, a bu i kɛ Ɲanmiɛn su kaci be naan be yo kpa tra laa’n? Like suanlɛ nga wá klé e like nsan: Yɛle kɛ Zoova fa sran ng’ɔ kwla kaci be’n, like nga ti yɛ Zoova kaci e’n, yɛ like ng’ɔ yo naan y’a kaci’n.\nZOOVA FA SRAN NG’Ɔ KWLA KACI BE’N\n4. ?Ngue yɛ Zoova nian naan w’a fa sran kun kɛ ɔ su i wie ɔ? An fa sa wie mun yiyi nun.\n4 Wafa nga sran’m be bu be wiengu mun’n, nɛ́n i sɔ yɛ Zoova bu be ɔ. I liɛ’n, ɔ nian sran’n i awlɛn’n nun lɔ lele ɔ si i kpa. (An kanngan 1 Samiɛl 16:7b nun.) Kɛ Klistfuɛ’m be asɔnun’n boli i bo’n, Zoova kleli sɔ. Ɔ yoli maan be nga be le ɲrun o, be nga be leman ɲrun o, be nun kpanngban kpa be bɛli i sulɛ. (Zan 6:44) Be nun kun yɛle Farizifuɛ kun mɔ be flɛ i kɛ Sɔlu’n. I mɔ laa’n, ɔ ‘saci Zezi i dunman’n m’ɔ kle i yalɛ’n, m’ɔ kpɛ i nzowa’n,’ ɔ wa kacili. (1 Timote 1:13) Zoova niannin Sɔlu i awlɛn’n nun lele, ɔ wunnin kɛ ɔ kwla kaci. (Nyanndra Mun 17:3) I kpa bɔbɔ’n, ɔ wunnin kɛ ɔ kwla ‘fɛ i di i junman’n.’ Yɛle kɛ, maan Sɔlu bo Ɲanmiɛn dunman’n “nvle wie’m be nun famiɛn mun nin Izraɛlfuɛ’m be nyrun.” (Sa Nga Be Yoli’n 9:15) Zoova fali sran wie mun ekun mɔ be kwla kaci’n. Laa’n be nun wie’m be ti nzanboɛfuɛ, annzɛ bla nin bian kunndɛfuɛ, annzɛ awiefuɛ. (Rɔmfuɛ Mun 9:21; 1 Korɛntfuɛ Mun 6:9-11) Kɛ sran sɔ’m be suannin Biblu’n nun like’n, be lafili Zoova su. Yɛ be loli be wun mɛnnin i naan ɔ kaci be nzuɛn’n.\nKɛ é bó jasin fɛ’n, annzɛ asɔnun’n nun’n, ɔ fataman kɛ e kpli e di sran jɔlɛ.\n5, 6. (a) ?Sɛ e wun i wlɛ kɛ e ti kɛ ufa sa Zoova sa nun’n, wafa sɛ yɛ é bú be nga e kan Ɲanmiɛn ndɛ’n e kle be’n mun ɔn? (b) ?Sɛ e wun i wlɛ kɛ e ti kɛ ufa sa Zoova sa nun’n, wafa sɛ yɛ é bú e niaan Klistfuɛ mun ɔn?\n5 E lafi su kɛ Zoova kwla yo naan be nga be awlɛn ti kpa’n, be bɛ i sulɛ. I sɔ’n ti, kɛ é bó jasin fɛ’n, annzɛ asɔnun’n nun’n, ɔ fataman kɛ e kpli e di sran jɔlɛ. Be flɛ bian kun kɛ Misɛli. Cɛn kun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be kunndɛli kɛ bé bó jasin fɛ’n klé i. Ɔ seli kɛ: “M’an nianman be lɔ naan se kɛ ń wún be. N kannin be ndɛ tɛtɛ. Sanngɛ, kɛ ɔ cɛli’n, awlo kun nunfuɛ’m be wun yoli min fɛ. Afin be ayeliɛ’n ti kpa. Kɛ n tili i kɛ be ti Zoova i Lalofuɛ’n, ɔ boli min nuan. Be ayeliɛ’n ti’n, m’an usali min wun kosan wie mun. N wunnin i wlɛ kɛ kannzu n siman be kpa. N fali bewanbewan ndɛ su.” Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Misɛli kplinnin su kɛ be kle i Biblu’n nun like. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be yoli i batɛmun. Kpɛkun, ɔ wa yoli blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ.\n6 Sɛ e wun i wlɛ kɛ e ti kɛ ufa sa Zoova sa nun’n, e su buman aniaan’m be wun akunndan tɛ. Afin é wún kɛ Zoova su kaci be wie naan be yo kpa tra laa’n. Zoova si be awlɛn’n nun. Yɛ ɔ si kɛ cɛn wie lele’n, fɔ m’ɔ o be nun’n, ɔ́ wíe. Asa ekun’n, ɔ si wafa nga sran kun kwla kaci’n. (Jue Mun 130:3) Wafa nga Zoova bu e niaan mun’n, maan e bu be sɔ wie. I kpa bɔbɔ’n, maan e suan e niaan’m be bo kɛ Zoova fa yo’n sa, naan be yo kpa tra laa’n. (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:14, 15) Asɔnun kpɛnngbɛn mun yɛ ɔ fata kɛ be yo i sɔ kpa ɔ.—Efɛzfuɛ Mun 4:8, 11-13.\n?NGUE TI YƐ ZOOVA KACI E Ɔ?\n7. ?Ngue ti yɛ e klo kɛ Zoova tu e fɔ ɔ?\n7 Sran wie’m be se kɛ: ‘Kɛ min si nin min nin bé tú min fɔ’n, m buli i aɔwi. Sanngɛ, kɛ m bɔbɔ n wuli ba’n yɛ n wunnin i wlɛ kɛ be yoli min ye ɔ.’ Kɛ e yo kaklaka’n mɔ e wun sa wlɛ’n, yɛ e wun i wlɛ kɛ sran ng’ɔ tu e fɔ’n, ɔ klo e ɔ. (An kanngan Ebre Mun 12:5, 6, 11 nun.) Zoova klo e kɛ siɛ kpa kun fa klo i mma mun sa. Ɔ kunndɛ kɛ e yo kpa, e si ngwlɛlɛ, e di alaje yɛ e klo i wie. I sɔ’n ti yɛ ɔ tu e fɔ ɔ. (Nyanndra Mun 23:15) Nanwlɛ, Zoova kunndɛman kɛ e wun e ɲrun. Yɛ ɔ kunndɛman kɛ e ka sa tɛ yolɛ’n nun e wu.—Efɛzfuɛ Mun 2:2, 3.\nZoova klo e kɛ siɛ kpa kun fa klo i mma mun sa. I sɔ’n ti yɛ ɔ tu e fɔ ɔ.\n8, 9. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zoova uka e andɛ ɔ? (b) ?Mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, ngue yɛ Zoova su yacimɛn i yolɛ ɔ?\n8 I nun mɔ e nin a siman Zoova’n, e yoli sa tɛ kpanngban. Sanngɛ, Zoova kle e like naan e wla sa tɛ sɔ’m be ase. Ɔ maan, e nzuɛn’n w’a yo kpa kan. (Ezai 11:6-8; Kolɔsfuɛ Mun 3:9, 10) Zoova nian e lika. Ɔ maan, kannzɛ e o mɛn tɛ nga nun’n, e wla gua ase. E nun wie mun y’a ɲanman klolɛ e bakan nun. Sanngɛ siɛn’n, e le aniaan kpa mɔ be klo e ɔ. (Zan 13:35) Yɛ e bɔbɔ e klo e wiengu mun wie. Sanngɛ like ng’ɔ yo e fɛ kpa’n, yɛle kɛ e si Zoova. Yɛ e wun kɛ ɔ klo e kpa.—Zak 4:8.\n9 Mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, Zoova nían e lika kpa trá su. Kɛ Zezi wá síe sran mun mɔ asiɛ’n wá káci lika klanman’n, é trán su wie. Blɛ sɔ’n nun’n, Zoova klé e like tititi. Like ng’ɔ́ wá klé e’n ti’n, e nzuɛn’n yó kpa dan trá dɔ nga su liɛ’n. (Ezai 11:9) Asa ekun’n, Zoova yó maan fɔ’n su tranman e nun kun. Ɔ maan, é wún i mmla’m be wlɛ kpa. Yɛ é tú e klun é nánti be su. I sɔ’n ti, maan e lo e wun e man Zoova naan ɔ tu e fɔ. Afin, klolɛ m’ɔ klo e’n ti yɛ ɔ tu e fɔ ɔ.—Nyanndra Mun 3:11, 12.\nLIKE NGA ZOOVA YO NAAN Y’A KACI’N\n10. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zezi trɛ i awlɛn sran’m be wun naan ɔ kle be ngwlɛlɛ kɛ Zoova sa ɔ?\n10 Sɛ ufuɛ’n si ufa ng’ɔ fa di junman’n i kpa. I wafa kunngba’n, Zoova si e kpa. Ɔ si kɛ fɔ’n wo e nun naan e kwlá yoman ninnge ngba. Like nga e su yo i kpa trá laa’n, ɔ wun i. Ɔ maan, kɛ ɔ́ klé e like naan e kaci’n, ɔ bu i kwlaa sɔ’n i akunndan. (An kanngan Jue Mun 103:10-14 nun.) Sɛ e si wafa nga Zezi nin i akoto’m be trannin’n, é wún wafa nga Zoova bu e’n i wlɛ. Cɛn wie’n, akoto’m be sili akplowa naan bé wún be nun sran ng’ɔ ti dan’n. Sɛ e o lɛ blɛ sɔ’n nun’n, atrɛkpa’n e kwla bu i kɛ be su kaciman le. Sanngɛ Zezi liɛ’n, ɔ si kɛ sɛ be fa fɔ ng’ɔ tu be’n su’n, naan be kan be wun ase kɛ i sa’n, cɛn wie lele’n, bé káci. (Mark 9:33-37; 10:37, 41-45; Lik 22:24-27) Kɛ be kunnin Zezi m’ɔ cɛnnin nguan’n, Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin akoto mun. Ɔ maan, b’a kunndɛman be nun sran ng’ɔ ti dan’n kun. Siɛn’n, junman nga Zezi fa mannin be’n, yɛ i dilɛ’n yoli be cinnjin ɔn.—Sa Nga Be Yoli’n 5:42.\n11. (a) ?Ngue yɛ Davidi yoli m’ɔ kle kɛ ɔ kunndɛ kɛ Zoova kle i ngwlɛlɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ é yó naan y’a nian Davidi i ayeliɛ’n su ɔ?\n11 Kɛ ɔ ko yo naan y’a kaci’n, Zoova fali Biblu’n mannin e. Ɔ fɛ i wawɛ’n man e. Kpɛkun, e le e niaan Klistfuɛ mun. ?Ngue yɛ é yó naan Biblu’n nun ndɛ’n w’a kaci e ɔ? Ɔ fata kɛ e kanngan nun, yɛ e bu su akunndan. Kpɛkun, ɔ fata kɛ e srɛ Zoova naan ɔ kle e wafa nga e kwla nanti su’n. Famiɛn Davidi seli kɛ: “Kɛ n la min bɛ’n su’n, min nyin kpɛn ɔ su. M bu wɔ akunndan kɔnguɛ dɔ kwlaa su.” (Jue Mun 63:7) Ɔ seli ekun kɛ: “Ń lá Anannganman ase, afin ɔ ti min afɔtuɛ manfuɛ. Kɔnguɛ bɔbɔ’n, n wun i sɔ min akunndan’n nun.” (Jue Mun 16:7) Davidi buli afɔtuɛ nga Zoova man be’n be su akunndan. Kannzɛ afɔtuɛ sɔ’m be su falɛ’n timan pɔpɔ’n, sanngɛ ɔ fali be su. Ɔ maan i klun akunndan’n, ɔ yoli kpa. (2 Samiɛl 12:1-13) Nanwlɛ, Davidi i ɲin yili Ɲanmiɛn. Yɛ ɔ yoli wun ase kanfuɛ. Maan e niɛn i ayeliɛ’n su. Maan e usa e wun kɛ: “?Kɛ ń kánngan Biblu’n nun’n, m bu i nun ndɛ’n su akunndan lele ɔ wluwlu min wun? ?Ɔ fata kɛ n yo i sɔ kpa tra laa’n?”—Jue Mun 1:2, 3.\n12, 13. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn yo naan y’a kaci ɔ?\n12 Ɲanmiɛn wawɛ’n kwla uka e kpa naan y’a kaci. I wie yɛle kɛ ɔ kwla uka e naan y’a yi nzuɛn kpakpa wie’m be nglo kɛ Zezi fa yoli’n sa. (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) Nzuɛn sɔ’m be nun kun yɛle Ɲanmiɛn nin sran klolɛ. E klo Ɲanmiɛn yɛ e kunndɛ kɛ é nánti i mmla’m be su. Afin e si kɛ sɛ e nanti be su’n, é káci é yó kpa. Asa ekun’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n maan e kwla jran kekle naan y’a nianman mɛn nunfuɛ’m be ayeliɛ’n su. (Efɛzfuɛ Mun 2:2) I nun mɔ akoto Pɔlu te yo gbanflɛn’n, ɔ niannin Zuifu’m be like klefuɛ mɔ be tu be wun’n, be ayeliɛ’n su. Sanngɛ, Ɲanmiɛn wawɛ’n maan ɔ kwla kacili. Ɔ maan, kɛ ɔ yoli kpɛnngbɛn’n, ɔ seli kɛ: “Ɲanmiɛn m’ɔ wla n fanngan’n ti’n, n kwla like kwlaa yo.” (Filipfuɛ Mun 4:13, NW) Maan e srɛ Zoova kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man e. Sɛ e srɛ i sɔ’n, ɔ́ fá mán e sakpa.—Jue Mun 10:17.\nKɛ Zoova maan asɔnun kpɛnngbɛn’m be tu e fɔ’n maan e fa su. (An nian ndɛ kpɔlɛ 12 nin 13 be nun)\n13 Zoova maan e niaan Klistfuɛ mun nin asɔnnun kpɛnngbɛn’m be tu e fɔ wie naan e kaci. I sɔ’n ti, sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be wun kɛ e su fa atin tɛ su’n, be man e afɔtuɛ. Afɔtuɛ nga be man e’n, be kpɛman be ti nun yɛ be man ɔn. (Galasifuɛ Mun 6:1) Sanngɛ, be srɛ Zoova kɛ ɔ kle be ngwlɛlɛ. Kpɛkun be nian Biblu’n nin e fluwa’m be nun be kunndɛ afɔtuɛ nga bé fá mán e’n. Wienun ɔn, asɔnun kpɛnngbɛn’m b’a man e afɔtuɛ e wun wlawlalɛ’n su. Maan e wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ klo e’n, yɛ ɔ su tu e fɔ ɔ. Sɛ e nanti afɔtuɛ nga be man e’n be su’n, é yó kɛ ufa sa Zoova sa nun. Yɛ e liɛ yó ye.\n14. ?Kannzɛ e ti kɛ ufa sa Zoova sa nun’n, ngue yɛ ɔ kle kɛ ɔ mianman e kɛ e kaci ɔ?\n14 Sɛ e wun like nga Zoova yo naan y’a kaci’n i wlɛ’n, e nin e niaan Klistfuɛ mun e afiɛn’n mántan kpa. Asa ekun’n, é bú be nga e kle be Biblu’n nun like’n, ɔ nin be nga e bo jasin fɛ’n e kle be’n, be wun akunndan kpa. Lalafuɛ nun’n, sɛ ufuɛ’m be yiyi ufa’n i nun wlawla nin yɛbuɛ mma mun kwlaa naan b’a fa wu be sɛ mun. Zoova m’ɔ ti kɛ sɛ ufuɛ sa’n, ɔ uka be nga be kunndɛ kɛ bé káci’n. Ɔ mianman sran fi kɛ ɔ kaci. Sanngɛ, ɔ fɛ i mmla’n man e. Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ fá su naan ɔ́ káci’n, ɔ ti kɛ i bɔbɔ sa.\n15, 16. ?Ngue yɛ sran wie’m be yo naan b’a kaci kɛ ufa sa Zoova sa nun ɔn? An fa sa kun yiyi nun.\n15 Be flɛ bla kun kɛ Tesi. Ɔ tran nvle nga be flɛ i kɛ Ɔstrali’n su lɔ. Kɛ ɔ́ súan Biblu’n nun like’n, ɔ wun ndɛ’m be wlɛ ndɛndɛ. Sanngɛ, ɔ faman ajalɛ kɛ ɔ́ sú Zoova. Yɛ ɔ kɔman aɲia’m be bo. I sɔ’n ti, aniaan bla ng’ɔ kle i Biblu’n nun like’n, ɔ srɛli Zoova. Yɛ ɔ fali ajalɛ kɛ ɔ su klemɛn i like kun. Sanngɛ, kɛ cɛn kun ɔ́ klé Tesi like’n, Tesi kannin sa nga ti yɛ ɔ nin a suman Zoova’n, i ndɛ kleli i. Ɔ seli kɛ: ‘N klo sika nun mma tolɛ. Kɛ m bu i sɔ’n i akunndan’n, n kwlá suman Zoova. Sanngɛ siɛn’n, n su toman sika nun mma kun.’\n16 Tesi wa ɔli aɲia’m be bo. I wiengu’m be yoli i finfin. Sanngɛ, i sa sin w’a bubumɛn i. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ kacili. Yɛ be yoli i batɛmun. I sin’n, ɔ wa yoli atin bofuɛ, kusu nn i sa nun ba lele nnan. Ndɛ sɔ’n kle weiin kɛ, sɛ be nga e kle be Biblu’n nun like’n be wla be nzuɛn tɛ’n i ase’n, Ɲanmiɛn klun jɔ́ be wun. Ɔ́ fɛ́ i wun mántan be. Kpɛkun, bé káci kɛ ufa sa i sa nun.\n17. (a) ?Kɛ Zoova kunndɛ kɛ a yo kɛ ufa sa i sa nun’n, ngue ti yɛ i sɔ’n yo ɔ fɛ ɔ? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ be su ɔ?\n17 Sɛ ufuɛ wie’m be te wu sɛ nglanman kpa mun be sa nun. Zoova m’ɔ ti kɛ sɛ ufuɛ sa’n, ɔ kunndɛ kɛ e nzuɛn’n yo kpa. I sɔ’n ti’n, ɔ man e afɔtuɛ. Sɛ é fá su annzɛ e su faman su’n, i ɲin ta e. (An kanngan Jue Mun 32:8 nun.) ?A wun i wlɛ kɛ ɔ ndɛ lo Zoova sakpa? ?A wun like nga Zoova yo naan w’a kaci’n i wlɛ? ?Sɛ ɔ ti sɔ’n, nzuɛn benin yɛ ɔ fata kɛ a fa naan w’a yo kɛ ufa sa Zoova sa nun ɔn? ?Nzuɛn benin yɛ ɔ fata kɛ a wlɛ i ase naan w’a yoman kɛ ufa mɔ w’a kete’n sa ɔ? ?Ngue yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla yo naan be nin Zoova be bo’n w’a yo kun naan b’a kle be mma’m be ngwlɛlɛ ɔ? Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ kosan sɔ’m be su.\nKɛ ɔ ko yo naan y’a kaci’n, Zoova mannin e Biblu’n. Ɔ fɛ i wawɛ’n man e. Kpɛkun, e le e niaan Klistfuɛ mun.\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Zuin 2016


Be waan Zezi kle be nzɔliɛ (Matie 24:3-51) | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 24:3-51 MARKI 13:3-37 LIKI 21:7-38\nAKOTO NNAN BE WAAN ZEZI KLE BE MƐN’N I AWIELIƐ’N I NZƆLIƐ’N\nZEZI I NDƐ’N KPƐNNIN SU KLISIFUƐ KLIKLI’M BE BLƐ SU, YƐ Ɔ́ KPƐ́N SU EKUN BLƐ KASIƐN’N NUN\nƆ FATA KƐ E ƝIN TRAN SU TITI\nZezi dili junman dan. Yɛle kɛ wia nun’n, ɔ kle like Ɲanmiɛn i sua’n nun. Kpɛkun kɔnguɛ’n, ɔ ko la klɔ uflɛ su. Like ng’ɔ kle’n yoli sran’m be fɛ. Ɔ maan “nglɛmun ndɛ kpa’n, sran’m be kwlaa be to i Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ naan bé tíe i nuan ndɛ’n.” (Liki 21:37, 38) Ɔ ka kaan Zezi su wa gua junman dan ng’ɔ dili i asiɛ’n su wa’n, i bo. Jɔlɛ cɛn’n, kɛ lika’n sannin’n, Zezi ko trannin Olivie oka’n su lɔ. Cɛn sɔ’n ti Nizan i le blu-nin-kun (11). I akoto’m be nun nnan be bɛli i wun lɛ. Akoto sɔ mun yɛle Piɛli nin Andre nin Zaki, yɛ Zan.\nZezi i akoto nnan sɔ’n be bɛli i wun wunlɛ, afin Ɲanmiɛn i sua’n i su ndɛ nga Zezi kan kleli be’n, ɔ boli be wla. Yɛle kɛ ɔ seli be kɛ Ɲanmiɛn i sua’n i yɔbuɛ fi su kɛmɛn i wiengu su. Asa ekun’n, ndɛ wie’m be te kle be yalɛ. Yɛle kɛ Zezi seli be kɛ: “Maan amun ɲin tran su. Afin dɔ nga amun sunnzunman’n, i su yɛ Sran wa’n bá-ɔ.” (Liki 12:40) Ɔ kannin “cɛn nga bé wá yí Sran wa’n i nglo’n,” i ndɛ wie. Ɔ kannin sɔ i osu nin-a cɛman. (Liki 17:30) ?Ɲanmiɛn i sua’n i su ndɛ ng’ɔ kannin’n i ti yɛ ɔ kannin ndɛ ngalɛ mun-ɔn? Akoto’m be kunndɛli kɛ bé sí nun kpa ekun. I sɔ’n ti’n, be usali Zezi kɛ: “?Blɛ onin nun yɛ sa sɔ’m bé jú-ɔ? ?Nzɔliɛ onin yɛ ɔ́ klé kɛ a o lɛ naan mɛn’n i awieliɛ blɛ’n w’a ju-ɔ? Kle e.”—Matie 24:3.\nAtrɛkpa’n, Zezi i akoto’m be buli Ɲanmiɛn i sua m’ɔ́ wá búbú sekeseke’n i akunndan. Be ɲin ta sua sɔ’n bɔbɔ. Asa ekun’n, be usali like ng’ɔ́ klé kɛ Sran wa’n wo lɛ’n, i su ndɛ. Atrɛkpa’n, “bian kun m’ɔ ti wlengbifuɛ’n” i su ndɛ nga Zezi kannin’n, be wla kpɛnnin su wie. Zezi seli kɛ bian sɔ’n ɔli ‘mɛn kun m’ɔ o mmuammua kpa’n i nun naan be ko sie i famiɛn naan w’a ba.’ (Liki 19:11, 12) Asa ekun’n, Zezi i akoto’m be usali be wun kɛ sa benin yɛ bé wá jú “mɛn’n i awieliɛ blɛ’n” nun-ɔn.\nKɛ Zezi tɛ́ i akoto’m be su’n, ɔ kannin sa kun i ndɛ kleli be. Sa sɔ’n yɛ bé fá síe blɛ nga bé núnnún Zerizalɛmun klɔ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn i sua’n be nzɔliɛ-ɔ. Asa ekun’n, cɛn wie lele’n, sa ng’ɔ kɛnnin i ndɛ’n, ɔ́ úka Klisifuɛ mun naan b’a wun blɛ nga be o nun’n, i wlɛ. Asa kusu’n, ɔ́ úka be naan b’a si kɛ ɔ “o lɛ” naan mɛn’n su wa wie.\nZezi i akoto’m be wa sieli i nzɔliɛ kɛ ndɛ ng’ɔ kannin’n kpɛnnin su. Afin be bɔbɔ be blɛ su’n, sa ng’ɔ kannin be ndɛ’n, be nun sunman be kpɛnnin su. Afuɛ 70 nun’n, be bubuli Zerizalɛmun klɔ’n nin Ɲanmiɛn i sua’n. Sanngɛ i sɔ’n w’a fuman Klisifuɛ nga be ɲin trannin su’n, be nun kaan sa. Zezi kɛnnin i sɔ ndɛ w’a di afuɛ ablasan-nin-nso (37). Ka naan afuɛ 70 w’a ju’n, nán sa ngba nga Zezi kannin be ndɛ’n yɛ be kpɛnnin su-ɔ. Yɛ afuɛ 70 nun bɔbɔ’n, sa sɔ’m be ngba b’a kpɛnman su wie. ?Ɔ maan ngue yɛ sran’m bé wá fá síe i nzɔliɛ kɛ Zezi o lɛ naan w’a bo famiɛn dilɛ bo-ɔ? Zezi bɔbɔ yiyili nun kleli i akoto mun.\nƆ seli be kɛ bé “wá tí alɛ ngan, ɔ nin alɛ kunlɛ ndɛ mun.” Asa ekun’n, “nvle kun wá jáso nvle kun wun. Yɛ famiɛn kun wá jáso famiɛn uflɛ wun.” (Matie 24:6, 7) Ɔ seli ekun kɛ “asiɛ’n wá kéje dan kpa lika fanunfanun nun. Awe’n wá kpɛ́n, yɛ tukpacɛ m’ɔ sa ndɛndɛ’n, ɔ́ wá trú. Kɛ amún tí i kɛ w’a yo wa’n, amún tí i ekun-ɔn, w’a yo lika uflɛ.” (Liki 21:11) Ɔ boli sa kun m’ɔ́ wá tɔ́ i sɔnnzɔnfuɛ’m be su’n, i su kleli be. Ɔ seli kɛ: “Sran’m bé wá trá amun, kpɛkun bé klé amun yalɛ.” (Liki 21:12) Asa kusu’n, sran kpanngban bé wá jáso su, bé tɔ́n be wun suɛn kɛ be ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. Yɛ bé láka sran kpanngban. Sa tɛtɛ m’ɔ́ wá sɔ́n kɔ́ i ɲrun’n ti’n, sran kpanngban kpa be su kloman be wiengu kɛ laa’n sa. Zezi kan guali su kɛ “bé wá bó Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i jasin fɛ’n nga mɛn wunmuan’n nun, naan nvlenvle’m be kwlaa be nunfuɛ’m be ti. I sin yɛ mɛn’n wíe-ɔ.”—Matie 24:14.\nNdɛ nga Zezi kannin’n kpɛnnin su ka naan Rɔmunfuɛ’m b’a nunnun Zerizalɛmun klɔ’n. Kɛ bé núnnún klɔ sɔ’n kusu’n, Zezi i ndɛ sɔ’n kpɛnnin su ekun. ?I sɔ’n kle kɛ Zezi i ndɛ’n i su kpɛnlɛ i danfuɛ’n te o siɛn? ?Ninnge benin mun yɛ be kle kɛ Zezi i ndɛ’n su kpɛn su e blɛ liɛ nga nun-ɔn?\nZezi waan like ng’ɔ́ klé kɛ ɔ o lɛ’n, i kun yɛle kɛ bé wá wún “tete like m’ɔ saci like kwlaa’n.” (Matie 24:15) Afuɛ 66 nun’n, yɛ tete like sɔ’n yili i wun nglo-ɔ. Like sɔ’n yɛle Rɔmunfuɛ’m be sonja mun nin flanga mɔ be sɔ i kɛ amuɛn sa’n. Sonja sɔ’m be bo sin yiali Zerizalɛmun klɔ’n, kpɛkun be sacili i wun talɛ’n i bue wie mun. (Liki 21:20) I sin’n, lika ng’ɔ fataman kɛ “tete like” sɔ’n ko tran’n, lɔ yɛ ɔ ko trannin-ɔn. Zuifu’m be ɲrun’n, lika sɔ’n ti ‘Ɲanmiɛn i lika.’\nI sin’n, Zezi seli kɛ: “Ɲrɛnnɛn’n yó dan. Kɛ ɔ fɛ i mɛn’n i bo bolɛ’n nun lele andɛ’n, i wunsu nin-a yoman le, yɛ i wunsu su yoman kun le.” Afuɛ 70 nun’n, Rɔmunfuɛ’m be sacili Zerizalɛmun klɔ’n. Zuifu’m be ɲrun’n, lika sɔ’n ti ‘Ɲanmiɛn i lika.’ Asa ekun’n, Rɔmunfuɛ’m be sacili Ɲanmiɛn i sua’n wie. Nanwlɛ, ɲrɛnnɛn’n yoli dan. Afin sran akpiakpi be wuli. (Matie 4:5; 24:21) Be nin-a saciman klɔ’n kɛ ngalɛ’n sa le. Asa kusu’n, Zuifu’m be nin-a wunman be ɲrun dan sɔ le. Titi’n, Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ yɛ Zuifu’m be ko su Ɲanmiɛn-ɔn. Sanngɛ ɔ su yoman sɔ kun mlɔnmlɔn. Sa sɔ’n kle kɛ, kɛ i kasiɛn su’n ndɛ nga Zezi kannin’n ɔ́ kpɛ́n su’n , ɲrɛnnɛn’n ɔ́ yó dan trátrá su.\nMƐN’N I AWIELIƐ BLƐ NGA NUN’N, MAAN E ƝIN TRAN SU\nNinnge nga bé fá síe i nzɔliɛ kɛ b’a sie i bɔbɔ Zezi’n i Famiɛn naan ɔ o lɛ naan mɛn’n i awieliɛ blɛ’n w’a ju’n, Zezi nin i akoto’m be kɛnnin i ndɛ. Kpɛkun Zezi fali be ɲin sieli i sa kun su ekun. Ɔ seli be kɛ nán be su “be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klisi’n nin be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n,” be su. I waan sran sɔ’m bé wá kúnndɛ “láka be nga be kpali be sieli’n be wie bɔbɔ.” (Matie 24:24) Sanngɛ be nga be kpali be sieli’n, be su yaciman be wun lɛ naan be laka be. Kɛ be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klisi’n bé wá trán lɛ’n, sran’m bé wá wún i be ɲin jrɛiin su kɛ be o lɛ. Sanngɛ Klisi’n i liɛ’n, be su kwlá wunmɛn i be ɲin jrɛiin su sa kɛ ɔ o lɛ.\nZezi seli kɛ mɛn’n i awieliɛ blɛ nun’n, ɲrɛnnɛn’n wá yó dan trátrá su. I waan: “Wia’n káci tuun, yɛ anglo’n su taman kun, nzraama’m bé fín ɲanmiɛn su lɔ bé gúa, yɛ ɲanmiɛn su lɔ ninnge ngblingbli’m bé kéje.” (Matie 24:29) Zezi i akoto’m b’a siman wafa nga i ndɛ sɔ’n ɔ́ kpɛ́n su-ɔ. Sanngɛ be wunnin i wlɛ kɛ blɛ sɔ’n wá yó kekle.\n?Kɛ sa kekleekle mun bé wá jú blɛ sɔ’n nun’n, sran’m be wun yó be sɛ? Zezi seli kɛ: “Sa nga bé jú asiɛ’n su’n ti’n, srɛ kún sran mun dan kpa. Afin ɲanmiɛn su lɔ ninnge ngblingbli’m bé kéje.” (Liki 21:26) Nanwlɛ, anwlanmannun’n be nin-a wunman sa kɛ ngalɛ’n sa wie le.\nSanngɛ Zezi boli ndɛ fɛ kun su kleli i akoto mun. Ɔ seli be kɛ sran nga bé wún kɛ ‘Sran wa’n su ba naan ɔ le kwlalɛ, yɛ ɔ le ɲrun kpa’n,’ nán be ngba yɛ be wla bó be wun-ɔn. (Matie 24:30) Ɔ dun mmua seli be kɛ “be nga be kpali be sieli’n be ti’n,” Ɲanmiɛn wá kpɛ́ blɛ sɔ’n su. (Matie 24:22) ?Kɛ sa nga Zezi boli be su’n bé wá jú’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be yo-ɔ? Zezi seli be kɛ: “Kɛ amún wá wún kɛ sa sɔ’m be su ju’n, amun jaso jran, yɛ amun man amun ti’n su. Afin amun ti ɲanlɛ blɛ’n w’a mantan koko.”—Liki 21:28.\n?Blɛ sɔ’n nun’n, wafa sɛ yɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m bé wún i wlɛ kɛ mɛn’n i awieliɛ’n w’a mantan koko-ɔ? Zezi kannin figie waka’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ ɔ ko ɲan sama m’ɔ ko yi nɲa cɛ’n, amun si kɛ munngun’n w’a mantan koko. I kunngba’n, kɛ amun kusu amun ko wun ninnge kwlaa sɔ mun’n, maan amun si kɛ Sran wa’n w’a mantan koko naan ɔ jin anuan’n i sin. Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ blɛ nga nunfuɛ’m be su wieman wu, naan sa sɔ’m be kwlaa b’a ju.”—Matie 24:32-34.\nƆ maan kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m bé wún kɛ ndɛ ng’ɔ kannin’n be su kpɛn su’n, bé sí kɛ mɛn’n i awieliɛ’n w’a mantan koko. Zezi seli ekun kɛ:\n“Cɛn sɔ’n, ɔ nin dɔ’n, sran fi siman be. Ɲanmiɛn su lɔ anzi mun be siman be, Ba’n bɔbɔ ɔ siman be. Saan Siɛ’n i kunngba cɛ yɛ ɔ si be-ɔ. Afin blɛ mɔ Sran wa’n wo lɛ’n, lika’n yó kɛ Nowe i blɛ su’n sa. Afin blɛ sɔ’n nun’n, ka naan anannganman su nzue’n w’a tɔ’n, sran’m be di like, be nɔn nzan, be ja bla nin bian. Be yoli i sɔ lele fa juli cɛn nga Nowe wluli mmeli’n nun’n. B’a buman like fi akunndan, lele anannganman su nzue’n wa tɔli naan w’a fa be kwlaa w’a ɔ. Blɛ mɔ Sran wa’n wo lɛ’n, lika’n wá yó sɔ wie.” (Matie 24:36-39) Zezi su se kɛ Nowe blɛ su’n, asiɛ’n wunmuan’n su yɛ anannganman su nzue’n tɔli-ɔ. Ɔ maan mɛn’n i awieliɛ’n, asiɛ’n wunmuan’n su yɛ ɔ́ jú wie-ɔ.\nZezi i akoto m’ɔ kannin ndɛ sɔ mun kleli be Olivie oka’n su lɔ’n, be wunnin i wlɛ weiin kɛ ɔ fata kɛ be ɲin tran su kpa. Ɔ seli be kɛ: “An nian amun wun su. Nán amun fa aliɛ dilɛ dan’n nin nzan nɔnlɛ dan’n, ɔ nin ninnge’m be ti kokolɛ’n fa cici amun ti le. Sɛ amun yo sɔ’n, cɛn sɔ’n fú amun nun kɛ aya sa. Afin cɛn sɔ’n jú be kwlaa nga be o asiɛ wunmuan’n su’n be su. I sɔ’n ti’n, maan amun ɲin tran su. Amun srɛ Ɲanmiɛn blɛ kwlaa nun naan amun a kwla fin sa kwlaa sɔ m’ɔ fata kɛ be ju’n be nun b’a fite naan amun a kwla jran Sran wa’n i ɲrun.”—Liki 21:34-36.\nNdɛ nga Zezi kɛnnin i lɛ’n kle ekun kɛ sa nga bé wá jú’n, nán afuɛ 70 i nun ngunmin yɛ bé jú-ɔ. Yɛ nán Zuifu’m be nvle’n annzɛ Zerizalɛmun klɔ’n i ngunmin su yɛ bé jú-ɔ. Sanngɛ bé “jú be kwlaa nga be o asiɛ wunmuan’n su’n be su.”\nZezi seli kɛ ɔ fata kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲin tran su, yɛ be nian be wun su, kpɛkun be buabua be wun be sie. Ɔ kannin ndɛ uflɛ ɲanndra nun ɔ fa kleli be kɛ i sɔ yolɛ’n ti cinnjin kpa. Ɔ seli kɛ: “Maan amun wun sa kun wlɛ: Sɛ awlobo kpɛn’n si kɔnguɛ dɔ nga awiefuɛ’n bá su’n, ɔ́ trán mínndɛ. Yɛ ɔ su yacimɛn i sua’n lɛ naan be fiti i. I sɔ’n ti’n, maan amun kusu amun kle kɛ amun a buabua amun wun b’a sie. Afin Sran wa’n, ɔ́ bá dɔ nga amun sunnzunman’n su.”—Matie 24:43, 44.\nZezi seli ekun kɛ ɔ fata kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be wla gua ase. I waan kɛ ndɛ ng’ɔ kannin’n bé kpɛ́n su’n, “junman difuɛ” kun trán lɛ. Junman difuɛ sɔ’n i ɲin trán su, yɛ ɔ su yoman fuɛnfuɛ, sanngɛ ɔ́ yó juejuefuɛ kpa. I sin’n, ɔ kannin ndɛ kun mɔ i akoto’m be kwla wun i wlɛ ndɛndɛ-ɔ. Ɔ seli kɛ: “?Wan yɛ ɔ ti junman difuɛ nanwlɛfuɛ m’ɔ si ngwlɛlɛ mɔ i min’n fɛ i sieli i sran’m be su kɛ ɔ man be aliɛ blɛ ng’ɔ nin i fata’n su’n niɔn? Sɛ junman difuɛ sɔ’n i min’n bá’n naan ɔ su yo sɔ’n, i liɛ su ti ye! Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ ɔ́ fɛ́ i síe i ninnge’m be kwlaa be su.” Sanngɛ sɛ “junman difuɛ” sɔ’n ti tɛ naan ɔ tɔ i wiengu’m be su bo be’n, i min’n “tú i fɔ kekle kpa.”—Matie 24:45-51; nian Liki 12:45, 46 nun wie.\nNdɛ nga Zezi kɛnnin i lɛ’n, ɔ kleman kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be nun wie’m be akunndan’n yó tɛ. ?Sanngɛ ngue yɛ Zezi kunndɛ kɛ ɔ́ klé i sɔnnzɔnfuɛ mun-ɔn? Ɔ kunndɛ kɛ be ɲin tran su. Asa ekun’n, ɔ kunndɛman kɛ be yo fuɛnfuɛ, sanngɛ be yo junman difuɛ. Ɔ kannin ndɛ kunngba sɔ’n ɲanndra uflɛ nun.\n?Ngue ti yɛ Zezi i akoto’m be usɛli i sa nga bé wá jú’n be su ndɛ-ɔ? ?Yɛ ndɛ uflɛ benin yɛ be te kle be yalɛ-ɔ?\n?Blɛ benin nun yɛ Zezi i ndɛ’n i su kpɛnlɛ’n boli i bo-ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ kpɛnnin su-ɔ?\n?Ninnge benin yɛ bé klé kɛ Klisi’n wo lɛ-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ ‘tete like’n’ yili i wun nglo-ɔ? ?Yɛ i sin’n, sa benin yɛ be juli-ɔ?\n?Kɛ sran’m bé wún i kɛ Zezi i ndɛ’n su kpɛn su’n, be wun yó be sɛ?\n?Ndɛ benin yɛ Zezi kannin fa ukɛli i sɔnnzɔnfuɛ mun naan be si kɛ mɛn’n i awieliɛ’n w’a mantan koko-ɔ?\n?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zezi i ndɛ’n kpɛ́n su mɛn wunmuan’n nun-ɔn?\n?Ngue yɛ Zezi waan i sɔnnzɔnfuɛ’m be yo i mɛn’n i awieliɛ blɛ’n nun-ɔn?