Matie 2 YRENT - O Zozi 'ya Bɛtelɛm 'fla Zude 'lɛglɔn - Bible Search\n'Wɩ 'tɔnɔn 'si -kɔɔbli ɛn o -ta Zozi bɔlɛ\n1O Zozi 'ya Bɛtelɛm 'fla Zude 'lɛglɔn 'ji, te Erodi 'bɛ cɩ Zuif 'nɔn -le mingɔnnɛn -a.\nZɩ waa -ya bɛ, ɛn 'wɩ 'tɔnɔn nɛn o mlɛn crɛnnun -kɔnnɛn "paala bɛ, o 'si yidɛ wluan "nan 'zia, ɛn o -ta Zeruzalɛm. Zɩ o 'bɔla Zeruzalɛm bɛ, 2ɛn waa laabʋ minnun lɔ 'nan: «Zuif 'nɔn 'le mingɔnnɛn nɛn, o "sia -a -yanan 'gʋɛ, e ya nyin zia? Kʋ -yee mlɛn crɛn 'yɩ yidɛ wluan "nan zia, ɛn kʋ -ta -a bɔlɛ.»\n3Zɩ mingɔnnɛn Erodi 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, -a ci srɛ. Ɛn Zeruzalɛm 'nɔn pɛɛnɔn "le 'ci srɛ "nyian. 4Tɔɔn e Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn laabʋ, ɛn yaa laabʋ -wlɔ 'nan: «Nyin zia nɛn, o min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi -yaa?» 5O -yrɛ 'nan: «Waa -yaa Bɛtelɛm, Zude 'lɛglɔn 'ji. Kɔɔ 'wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan -a crɛn -tɛ 'e 'cɛn bɛ -nyrɛn 'gʋ:\n'ka fla a Zude 'lɛglɔn 'ji 'fla "wɛnnɛn 'a,\n'pian e ya 'fla nɛn\n-a 'tɔ -taa vɩlɛ bɛ -a.\nKɔɔ 'ka 'va nɛn\no -taa Minsan -yalɛ,\n-yɛɛ si -kɔɔnman 'mɛn minnun Izraɛl 'nɔn lɛ.› »\n7"Bɛ -sru ɛn Erodi 'wɩ 'tɔnɔn zɩɛ o laabʋ 'e yɔɔdɩ, ɛn yaa laabʋ -wlɔ 'nan: «Tʋ "kɔ "man 'sɛzɛ nɛn, ka mlɛn crɛn zɩɛ -a 'yɩ?» Ɛn waa 'vɩ -yrɛ. 8-A -nan nɛn e 'o 'pa 'sia Bɛtelɛm, yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Te ka 'bɔla 'nan nun bɛ, 'ka 'nɛn zɩɛ -a -wɛɛ tɩglɩ! Ɛn -te kaa 'yɩ bɛ, 'ka 'ta "mɛn "vɩ, -e "an -kʋʋ -a bɔ.»\n9Zɩ e cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man -wlɛ "bɛ, ɛn o -kʋdɩ "sia. "Wɛɛ -kɔn -kʋnan -sia bɛ, ɛn o mlɛn crɛn -tʋwli "nɛn, waa 'yɩ yidɛ wluan "nan 'zia bɛ -a 'yɩ "nyian. E -trɔa o 'lɛ, ɛn e -kʋ -tɔlɛ 'kɔn nɛn 'nɛn 'bɔ cɩ -ji bɛ -a ta lou. 10Zɩ o mlɛn crɛn zɩɛ -a 'yɩ bɛ, ɛn o 'ci nran 'sia 'kpa tɩglɩ. 11O wla 'kɔn zɩɛ -a -ji, ɛn o 'nɛn 'lee 'e "bʋ Mari 'yɩ. O "po sɔɔn, ɛn o 'nɛn zɩɛ -a 'bɔ. O 'wee -trɔ flu, ɛn o fɛnun -nɔn -yrɛ. -Siganun 'lee -laziglɔnun 'lee fɛnun nɛn waa laabo mire bɛ, -a 'bɔ nɛn waa -nɔn -yrɛ.\n12"Bɛ -sru "bɛ, ɛn Bali 'wɩ tin 'ba 'wɩ 'tɔnɔn zɩɛ -wlɛ "nyrinvla. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Te 'ka li "nyian 'ka da Erodi -va dɩ.» Zɩ o fuʋ bɛ, o -si pee 'sia, ɛn o -kʋ 'wee 'lɛglɔn 'ji.\nZozɛfʋ 'lee Mari -ta Zozi 'a min tiidii "trɛda\n13Zɩ 'wɩ 'tɔnɔn "o -kʋʋ bɛ, ɛn Bali -le 'pasiazan -ta Zozɛfʋ -va nyrinvla. E -yrɛ 'nan: «Erodi a "va 'nan 'e 'nɛn 'gʋɛ -a -tɛa. -Yee "wɛan 'i 'wluan, 'i 'nɛn 'lee 'e "bʋ 'sia -e 'ka 'kʋ tada min tiidii "trɛda Ezipti 'lɛglɔn 'ji. 'Ka 'fʋ -nan nun -trilii, -te mɛin laabʋ 'vaa -e 'ka 'ta.»\n14Ɛn Zozɛfʋ wluan, e 'nɛn 'lee e "bʋ 'sia, ɛn o Ezipti 'lɛglɔn 'ji si 'sia 'pei -man. 15Zɩ o 'bɔla 'nan nun bɛ, o -fʋ -nan nun -trilii, ɛn Erodi -ka.\n'Wɩ nɛn Minsan -a 'vɩ 'e 'cɛn 'e 'lewei vɩzan lɛ bɛ, zɩ e 'lɛ sɔɔ zɩɛ. Kɔɔ yaa 'vɩ 'nan: «Ezipti 'lɛglɔn 'ji nɛn 'an 'pɩ cɩ, ɛn maan laabʋ.»\nO nannannun -tɛɛ Bɛtelɛm\n16Zɩ Erodi -a 'yɩ 'nan, 'wɩ 'tɔnɔn 'e see paa bɛ, 'bli 'fɔ "ji -wlidɩ. Ɛn e minnun 'pa 'sia 'nan 'o 'kʋ Bɛtelɛm 'lee 'e "srɔn 'flanun pɛɛnɔn da, -e nannannun pɛɛnɔn nɛn o lɛ 'bɔ "fli 'lee o nɛn o lɛ 'ka tian bɔlɛ "fli "dɩɛ, 'o o -tɛɛ. Tʋ nɛn 'wɩ 'tɔnɔn 'a 'vɩ Erodi lɛ bɛ -a da nɛn 'e 'ci nrɔn ɛn e lɛ "fli 'wɩ 'vɩ.\n17'Wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan Zeremi -a 'vɩ 'e 'cɛn bɛ, zɩ e 'lɛ sɔɔ zɩɛ. Kɔɔ yaa 'vɩ 'nan:\n18«O -paandɩ 'lee wu maan Rama 'fla.\nRashɛl 'bɛ 'yee 'nɛnnun -wua.\n'Yee 'nɛnnun kaa,\ne 'ka "vale 'wee "sii dɩ,\nkɔɔ o 'ka "nyian -nan dɩ.»\nZozɛfʋ 'lee Mari 'si Zozi 'a Ezipti 'lɛglɔn 'ji\n19Zɩ Erodi -ka bɛ, ɛn Bali -le 'pasiazan 'wɩ tin 'ba "nyian Zozɛfʋ lɛ nyrinvla Ezipti 'lɛglɔn 'ji. 20E 'nan -yrɛ 'nan: «'I 'wluan! 'I 'nɛn 'lee 'e "bʋ 'sia -e 'ka li waa 'ka da Izraɛl 'lɛglɔn 'ji! Kɔɔ minnun nɛn waa -wɛɛman 'nan 'o 'nɛn 'gʋɛ -a -tɛa "bɛ, o pɛɛnɔn kaa.»\n21Zozɛfʋ wluan, e 'nɛn 'lee 'e "bʋ 'sia, ɛn o Izraɛl 'lɛglɔn 'ji si 'sia. 22'Pian zɩ yaa 'man 'nan Akelausi 'bɛ 'tɔ mingɔnnɛn -a Zude 'lɛglɔn da 'e "tɩ Erodi "pa 'ji bɛ, tɔɔn Zude 'lɛglɔn 'bɔ 'ji -nyrandɩ "klan -a -tɛ "nyian. -A -nan nɛn Bali 'wɩ tin 'ba -yrɛ "nyrinvla, ɛn e Galile 'lɛglɔn 'ji si 'sia. 23Zɩ o 'bɔla 'nan nun bɛ, ɛn o -kʋ -nyɛnlɛa 'fla nɛn waa laabo Nazarɛtɩ bɛ -a da.\n'Wɩ nɛn Bali 'lewei vɩnɔn -a 'vɩ 'e 'cɛn bɛ, zɩ e 'lɛ sɔɔ zɩɛ. Kɔɔ waa 'vɩ 'nan: «Waa laabo Nazarɛtɩ min.»


Liki 7 | Online Bible | New World Translation\nSonja ya su kpɛn kun lafili Ɲanmiɛn su (1-10)\nZezi cɛnnin angbeti bla kun i wa yasua’n Nainin lɔ (11-17)\nZan Batɛmun yofuɛ’n i ayɛ yilɛ (18-30)\nBlɛ nga nun sran mɔ be kaciman be sa’n be fɔ tulɛ (31-35)\nBe yacili bla kun m’ɔ ti sa tɛtɛ yofuɛ’n i wun sa’m be cɛli i (36-50)\nKalɛ fafuɛ’m be wun ɲanndra (41-43)\n7 Kɛ ɔ wieli ndɛ ng’ɔ fata kɛ ɔ kan kle sran mun’n i kan’n, ɔ wluli Kapɛɛnaɔmun klɔ’n nun. 2 Sonja ya su kpɛn kun o lɛ, ɔ klo i junman difuɛ kun i sa kpa. I junman difuɛ sɔ’n tɔli tukpacɛ kekle kpa, ɔ su wa wu bɔbɔ. 3 Kɛ ɔ tili Zezi i su ndɛ nga be kan’n, ɔ sunmannin Zuifu’m be kpɛnngbɛn’m be nun wie mun kɛ be ko se i kɛ ɔ bla naan ɔ wa yo i junman difuɛ’n i juejue. 4 Kɛ be juli Zezi wun lɔ’n, be srɛli i kpa seli kɛ: “Sɛ a yo i sɔ mɛn i’n, ɔ ti kpa. 5 Afin ɔ klo e nvle’n, kpɛkun i yɛ ɔ kplannin e Ɲanmiɛn sulɛ sua’n niɔn.” 6 Ɔ maan Zezi nin be ɔli. Sanngɛ kɛ ɔ mantannin sua’n i koko’n, sonja ya su kpɛn’n sunmɛnnin i janvuɛ mun kɛ be wa se i kɛ: “Baba, nán kle ɔ wun yalɛ. Afin n timan sran mɔ a nin i awlo lɔ kɔlɛ fata-ɔ. 7 I sɔ’n ti yɛ n buli i kɛ min nin ɔ wun lɔ kɔlɛ’n fataman’n niɔn. Sanngɛ ɔ li kan ndɛ kun, kpɛkun min junman difuɛ’n yó juejue. 8 Afin n kusu n le siefuɛ, yɛ n sie sonja wie mun. Ɔ maan kɛ n se kun kɛ: ‘Kɔ!’ kpɛkun w’a wɔ, yɛ kɛ n se uflɛ kɛ: ‘Bla!’ kpɛkun w’a ba. Asa kusu’n, kɛ n se min junman difuɛ’n kɛ: ‘Yo like nga!’ kpɛkun w’a yo.” 9 Kɛ Zezi tili bian’n i ndɛ’n, ɔ boli i nuan. Ɔ kpɛli i ɲin sran kpanngban nga be su i su’n be wun lɔ. Yɛ ɔ seli kɛ: “Ń kán klé amun kɛ Izraɛli nvle’n nun bɔbɔ’n, m’an wunman sran fi m’ɔ lafi Ɲanmiɛn su dan kɛ bian nga sa-ɔ.” 10 Kɛ be nga be sunmannin be’n, be sali be sin mɔ be juli awlo lɔ’n, be wunnin kɛ junman difuɛ’n w’a yo juejue. 11 I sin’n, ɔ ɔli klɔ nga be flɛ i Nainin’n su lɔ. I sɔnnzɔnfuɛ mun nin sran kpanngban kpa be nin i ɔli. 12 Kɛ ɔ juli klɔ’n i anuan’n i wun lɛ’n, ɔ́ nían-ɔn, be su sua yasua kun i fuɛn’n be kɔ. Yasua sɔ’n, i nin wuli i kunngba cɛ. Asa ekun’n, i nin ti angbeti. Klɔ’n sufuɛ nga be nin bla’n be kɔ’n, be sɔnnin kpa. 13 Kɛ e Min’n wunnin bla’n, ɔ yoli i annvɔ naan w’a se i kɛ: “Muan ɔ nuan.” 14 Kpɛkun ɔ wunngeli kpata’n i wun lɔ, ɔ kɛnnin i. Yɛ kpata’n i suafuɛ’m be jrannin-ɔn. Ɔ seli kɛ: “Gbanflɛn kan, n se wɔ kɛ, jaso!” 15 Sran m’ɔ wuli’n, ɔ jaso trannin ase, kpɛkun ɔ su ijɔ. Yɛ Zezi fɛli i mɛnnin i nin-ɔn. 16 Srɛ kunnin be kwlaa. Ɔ maan be manmannin Ɲanmiɛn seli kɛ: “Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ dan kun w’a fite e afiɛn wa.” Be seli ekun kɛ: “Ɲanmiɛn w’a kpɛ i ɲin i nvle’n su wa.” 17 I su ndɛ sɔ’n truli Zide mɛn wunmuan’n nin lika kwlaa nga be mantan lɛ’n be nun. 18 Zan i sɔnnzɔnfuɛ’m be kannin sa sɔ’m be kwlaa be ndɛ kleli i. 19 Ɔ maan Zan sunmɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ’m be nun nɲɔn e Min’n i wun lɔ. I waan be ko usɛ i kɛ: “?Sran nga be seli kɛ ɔ́ bá’n yɛle wɔ annzɛ kusu ɔ fata kɛ e minndɛ sran uflɛ?” 20 Kɛ sran sɔ’m be juli i wun lɔ’n, be seli kɛ: “Zan Batɛmun yofuɛ’n sunmannin e. I waan e usa wɔ kɛ: ‘?Sran nga be seli kɛ ɔ́ bá’n yɛle wɔ annzɛ kusu ɔ fata kɛ e minndɛ sran uflɛ?’” 21 Dɔ sɔ’n su’n, ɔ yoli tukpacifuɛ kpanngban be juejue. Be nga be tukpacɛ’n ti kekle kpa bɔbɔ’n, ɔ yoli be juejue. Ɔ fuannin mmusu mun, ɔ yoli maan aɲinsifuɛ kpanngban be wunnin ase. 22 Ɔ tɛli be su kɛ: “Amun wɔ ko kan like nga amun wunnin i’n, ɔ nin ndɛ nga amun tili’n kle Zan: Aɲinsifuɛ’m be wun ase siɛn’n, be nga be ja timan kpa’n be nanti, kokowefuɛ’m be yo juejue, sutrefuɛ’m be ti sa, be nga be wuli’n be jaso, kpɛkun be bo jasin fɛ’n be kle yalɛfuɛ mun. 23 Sran ng’ɔ lafi min su mɔ i akunndan’n timan nɲɔnnɲɔn’n,* i liɛ su ti ye.” 24 Kɛ be nga Zan sunmannin be’n be ɔli’n, Zezi kannin Zan i ndɛ kleli sran kpanngban mɔ be o lɛ’n. Ɔ seli kɛ: “?Ngue yɛ amun fite ɔli i nianlɛ aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ-ɔ? ?Ndɛma mɔ aunmuan’n su keje i’n niɔn? 25 ?Sɛ nán ndɛma’n, nn ngue yɛ amun fite ɔli i nianlɛ-ɔ? ?Bian wie mɔ tralɛ kpakpa* mun be wlɛ i wun’n niɔn? I yo, be nga be wla tralɛ klanman mɔ be le ninnge kpakpa’n, be o famiɛn sua’m be nun. 26 ?N se kɛ yoo, ngue bɔbɔ li yɛ amun fite ɔli i nianlɛ-ɔ? ?Amun ɔli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ wie nianlɛ? Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ i dan tra Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ bɔbɔ. 27 I yɛ be klɛli i wun ndɛ nga-ɔ. Be klɛli i kɛ: ‘Nian! N su sunman min ngaliɛ kanfuɛ’n naan ɔ dun mmua ko siesie ɔ ɲrun atin.’ 28 Ń kán klé amun kɛ, be kwlaa nga bla wuli be’n, be nun wie fi i dan traman Zan Batɛmun yofuɛ’n. Sanngɛ sran ng’ɔ ti kaan Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n nun’n, i dan trɛ i.” 29 (Kɛ sran’m be kwlaa nin lapo defuɛ’m be tili ndɛ sɔ’n, be seli kɛ Ɲanmiɛn yo sa i nuan su. Afin Zan yɛ ɔ yoli be batɛmun-ɔn. 30 Sanngɛ Farizifuɛ mun nin be nga be si Mmla’n, b’a buman afɔtuɛ* nga Ɲanmiɛn mannin be’n i like fi. Afin w’a yoman be batɛmun wie.) 31 “?Wan mun yɛ ń fá blɛ nga nun sran mun ń súnnzun be-ɔ? ?Yɛ be ti kɛ wan mun sa? 32 Be ti kɛ ba kanngan wie mɔ be titi ase gua bo, mɔ be su kpan flɛ be wiengu’n sa. Be se kɛ: ‘E boli blo mannin amun, sanngɛ amun a siman able. E yili ngwlɛ, sanngɛ amun a sunman.’ 33 I wafa kunngba’n, kɛ Zan Batɛmun yofuɛ’n bali’n, ɔ diman like, yɛ ɔ nɔnman nzan kɛ sran onga’m be sa. Sanngɛ amun waan: ‘Mmusu kun kle i yalɛ.’ 34 Sran wa’n kusu bali, ɔ di like, yɛ ɔ nɔn nzan. Sanngɛ amun waan: ‘Amun nian! Bian nga ti aliɛ safuɛ nin nzan nɔnfuɛ! Ɔ ti lapo defuɛ nin sa tɛtɛ yofuɛ’m be janvuɛ!’ 35 Sanngɛ kɛ sran kun yo sa’m be nuan su sɛsɛsɛ’n, yɛ ɔ kle kɛ ɔ si ngwlɛlɛ-ɔ.” 36 Farizifuɛ’m be nun kun srɛli i kpa kɛ ɔ bla naan ɔ nin i be ko di like. Ɔ maan ɔ wluli Farizifuɛ’n i awlo lɔ, kpɛkun ɔ ko trannin* tabli’n i sin. 37 Bla kun mɔ klɔ’n su sran’m be kwlaa be si kɛ ɔ ti sa tɛ yofuɛ’n, ɔ tili i kɛ ɔ su di like* Farizifuɛ’n i awlo lɔ. Ɔ maan ɔ fali ngo fannin sɛ kun bali. 38 Ɔ sinnin i sin lɔ, kpɛkun ɔ kluli i ja wun lɛ. Ɔ sunnin, kpɛkun ɔ fɛli i ɲinmuɛn’n luɛluɛli i ja mun. I sin’n, ɔ fɛli i timuɛn’n nunnunnin be wun. Asa ekun’n, ɔ fɛli i nuan’n wɔwɔli i ja’m be wun blɛblɛblɛ, kpɛkun ɔ fali ngo fannin’n guaguali be su. 39 Kɛ Farizifuɛ ng’ɔ yiɛli i’n wunnin i sɔ’n, ɔ seli i klun lɔ kɛ: “Sɛ bian nga ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sakpa’n, nn ɔ́ sí sran wafa nga bla ng’ɔ su kɛn i lɛ’n ti’n, nn ɔ́ sí kɛ ɔ ti sa tɛ yofuɛ.” 40 Sanngɛ Zezi tɛli i su kɛ: “Simɔn, min waan ń kán ndɛ kun ń klé wɔ.” Ɔ seli i kɛ: “Like klefuɛ, kan!” 41 “Sran nɲɔn be usali bosia bian kun sa nun. Be nun kun fali denie ya nnun (500), yɛ kun fali denie ablenun (50). 42 Kɛ mɔ be leman like fi naan b’a yi sika sɔ’n ti’n, ɔ yaci cɛli be sran nɲɔn’n. ?Ɔ maan be nɲɔn sɔ’n, be nun onin yɛ ɔ́ wá kló bian’n i kpa-ɔ?” 43 Yɛ Simɔn tɛli su kɛ: “N kwla se kɛ sran nga i kalɛ liɛ’n ti dan’n niɔn.” Ɔ seli i kɛ: “A tɛli su klanman kpa.” 44 Ɔ kpɛli i ɲin niannin bla’n, kpɛkun ɔ seli Simɔn kɛ: “?A wun bla nga? Kɛ n juli wɔ awlo wa’n, w’a manman min nzue kɛ n fa wunnzin min ja wun. Sanngɛ bla nga fɛli i ɲinmuɛn’n lualuali min ja mun, kpɛkun ɔ fɛli i timuɛn’n nunnunnin be wun. 45 W’a faman ɔ nuan’n w’a wɔwɔman min ja wun. Sanngɛ kɛ ɔ fɛ i dɔ nga n wluli wa’n su’n, bla’n w’a yacimɛn i sɔ yolɛ. 46 W’a faman ngo w’a guaman min ti’n su, sanngɛ bla nga fali ngo fannin guali min ja’m be wun. 47 I sɔ’n ti’n, ń kán klé wɔ, kannzɛ bɔbɔ i sa tɛ’m be sɔnnin’n,* sanngɛ be kwlaa b’a wie. Afin i sran klolɛ’n ti dan. Sran nga be yaci like kaan be cɛ i’n, i sran klolɛ’n ti kaan.” 48 Yɛ ɔ seli bla’n kɛ: “Ɔ sa tɛ’m b’a wie.” 49 Be nga be nin i o* tabli sin’n, be seli be wiengu kɛ: “?Wan yɛle bian nga, m’ɔ kwla yaci sran’m be wun sa tɛ mun bɔbɔ cɛ be-ɔ?” 50 Sanngɛ ɔ seli bla’n kɛ: “Ɲanmiɛn mɔ a lafi i su’n ti’n, w’a ɲan ɔ ti. Maan ɔ liɛ yo ye.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “i ja kplaman’n.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “tralɛ kplɔkuun.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “atin.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “ɔ la tabli sin, ɔ su di like.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “be ti dan’n.”


?Wafa sɛ yɛ akpasua nin nvle sunianfuɛ’m be uka Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun’n nunfuɛ mun ɔn?\nBiblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n, ɔ kan Barnabasi nin akoto Pɔlu m’ɔ dili akpasua nin nvle sunianfuɛ junman’n, be ndɛ kpɛ sunman. Yɛle kɛ be tu ajalɛ be ɔli klɔklɔ’m be su be ko nian asɔnun’m be osu. ?Ngue ti ɔ? Be niaan Klistfuɛ’m be ndɛ lo be ti ɔ. Pɔlu waan ɔ́ ‘kó nían aniaan’m be osu’ naan sɛ be wun ti kpa o. Be fanngan wlalɛ ti’n ɔ tuli i klun ɔli klɔ’n nga be o mmuammua’n bɔbɔ’n be su lɔ, ɔ ko niannin be osu. (Sa Nga Be Yoli’n 15:36) Andɛ kusu’n, akpasua nin nvle sunianfuɛ’m be yo sɔ wie.\nBe wla asɔnun’n nunfuɛ’m be fanngan. Akpasua sunianfuɛ kun sa’n, ɔ sinsin asɔnun kɔe 20 be su le mɔcuɛ kunngun. Afuɛ kun nun’n, ɔ yo i sɔ kpɛ nɲɔn. Nvle sunianfuɛ’n kusu, ɔ sinsin asɔnun akpasua kɔe blu be su. Kpɛkun afuɛ nuan kun nun’n, akpasua kun aɲia kwlaa nga be yo’n, i yɛ ɔ ti i siesiefuɛ’n niɔn. Sran ngba kwla ɲan aniaan sɔ’m be ɲin mɔ w’a ti Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n i su ye. Sɛ be le bla’n, be yi’m be kusu be kwla uka asɔnun’n nunfuɛ mun wie. I bakan o, i kpɛnngbɛn o, akpasua nin nvle sunianfuɛ’m be mian be ɲin be si be kwlaa. Kpɛkun be kunndɛ kpa kɛ be nin be niaan mun bé kó bó jasin fɛ’n yɛ bé klé sran mun Biblu’n nun like likawlɛ. Asa ekun’n, be nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be ko nian asɔnun’n nunfuɛ’m be osu be wla be fanngan. Yɛ be ijɔ aɲia nin aɲia dandan’m be bo be wla be niaan’m be fanngan.—Sa Nga Be Yoli’n 15:35.\nAsɔnun’n nunfuɛ’m be kwlaa be ndɛ lo be. Wafa nga asɔnun’n nunfuɛ’m be nin Ɲanmiɛn be nanti’n, ɔ ti akpasua nin nvle sunianfuɛ’m be cinnjin kpa. I ti’n, be nin asɔnun kpɛnngbɛn nin asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m be yia be koko su yalɛ. Kpɛkun kɛ ɔ ko yo naan asɔnun kpɛnngbɛn nin asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m b’a di be junman’n i kpa’n, be man be afɔtuɛ. Asa ekun’n, be uka atin bofuɛ mun naan b’a di be junman’n i kpa naan w’a ba nvlɛ. Yɛ be kunndɛ kɛ bé sí be nga be ba aɲia’m be bo uflɛuflɛ’n be nun wie mun naan bé fá be wun mántan be. Yɛ kɛ be kan wafa nga sran sɔ’m be kɔ be ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ nun’n i ndɛ kle be’n, ɔ yo be fɛ wie. Akpasua nin nvle sunianfuɛ sɔ mɔ be tinuntinun be tu be klun be di junman’n, be ‘ti be [niaan Klistfuɛ’m be] wiengu bɔ be di junman man be ɔ.’ (2 Korɛntfuɛ Mun 8:23) I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e kwlaa e nian be ajalɛ’n su.—Ebre Mun 13:7.\n?Ngue ti yɛ akpasua nin nvle sunianfuɛ’m be ko nian asɔnun’m be osu ɔ?


(src)="1"> Like ng’ɔ klɛ fluwa’n nun’n\n(src)="2"> Afuɛ 2011 , Zanvie 1\n(src)="4"> Aolia nun sran’m be o lɛ sakpa ?\n(src)="5"> I SIN BUI’N SU\n(src)="6"> 3 ?\n(src)="7"> Wan mun yɛle aolia nun sran mun ?\n(src)="8"> 4 ?\n(src)="9"> E kwla wun aolia nun sran mun ?\n(src)="10"> 7 ?\n(src)="11"> E nin aolia nun sran mun e kwla koko yalɛ ?\n(src)="13"> 10 Fluwa nun kannganfuɛ’m be usa kɛ . . .\n(src)="14"> LIKE SUANLƐ MUN\n(src)="15"> Afuɛ 2011 , Fevrie 28 — Afuɛ 2011 , Marsi 6\n(src)="16"> “ Lafi Zoova su , yɛ fiɛ i sin ”\n(src)="17"> BUE 11\n(src)="18"> JUE : 49 , 74\n(src)="19"> Afuɛ 2011 , Marsi 7 - 13\n(src)="20"> Maan e bu aja mɔ Ɲanmiɛn fa cɛli e’n i like dan\n(src)="21"> BUE 15\n(src)="22"> JUE : 36 , 94\n(src)="23"> Afuɛ 2011 , Marsi 14 - 20\n(src)="24"> Blɛ mɔ amun nin a jaman bla annzɛ bian’n , amun di junman kpa\n(src)="25"> BUE 20\n(src)="26"> JUE : 85 , 121\n(src)="27"> Afuɛ 2011 , Marsi 21 - 27\n(src)="28"> Maan e ɲan fanngan e jran lakalɛ nin e sa sin bubulɛ’n be ɲrun kekle\n(src)="29"> BUE 24\n(src)="30"> JUE : 81 , 17\n(src)="31"> Afuɛ 2011 , Marsi 28 — Afuɛ 2011 , Avrili 3\n(src)="32"> Ɲanmiɛn wawɛ’n wla e fanngan naan y’a kwla jran kekle sa’n kwlaa ɲrun\n(src)="33"> BUE 28\n(src)="34"> JUE : 133 , 100\n(src)="35"> Like ti mɔ be klɛli ndɛ nga mun’n\n(src)="36"> LIKE SUANLƐ MUN 1 BUE 11 - 15\n(src)="38"> Blɛ kekle nga nun’n , nin yɛ e kwla ɲan fiawlɛ ɔ ?\n(src)="39"> Zezi i ndɛ’n yiyi nun kɛ e kwla fa Zoova i dunman’n e yo e fiawlɛ .\n(src)="40"> Wafa nga e kwla ɲan sasalɛ dɔ nga su ɔ nin Zoova “ i cɛn dan’n ” nun’n , like suanlɛ nga yiyi nun .\n(src)="41"> Ɔ fa e ɲin sie i afuɛ 2011 nun Biblu’n nun ndɛ mma’n i su .\n(trg)="36"> Eza ɔkilehile 2011 ɛvolɛ edwɛkɛ ne anu .\n(src)="42"> LIKE SUANLƐ MUN 2 , 3 BUE 15 - 24\n(src)="43"> Sɛ amun a ja bla annzɛ bian’n , annzɛ kusu sɛ amun nin a jaman wie’n , i kwlaa fin Ɲanmiɛn .\n(src)="44"> Ɔ le kun nin i su mmlusuɛ .\n(src)="45"> Like nga ti yɛ ɔ fata kɛ e bu i sɔ blɛ’n i like kpa’n , like suanlɛ nga’m bé wá yíyí nun .\n(src)="46"> Kpɛkun wafa nga e kwla kle kɛ i sɔ blɛ’n ti cinnjin man e’n , bé yíyí nun wie .\n(trg)="39"> Saa yɛgya anzɛɛ yɛtɛgyale a , edwɛkɛ ɛhye mɔ baboa yɛ amaa yɛanwu deɛmɔti ɔwɔ kɛ yɛkile ahyɛlɛdeɛ ɛhye mɔ anwo anyezɔlɛ nee kɛzi yɛbahola yɛayɛ zɔ la .\n(src)="47"> LIKE SUANLƐ MUN 4 , 5 BUE 24 - 32\n(src)="48"> E wun nga e fa mannin Zoova’n , ɔ fata kɛ ɔ uka e naan y’a kwla yo i nuan su sa .\n(src)="50"> Sa sɔ mun yɛle ninnge nga be sa e be nian’n ɔ nin e sa sin m’ɔ bubu e’n , ɔ nin e ɲrɛnnɛn klelɛ’n ɔ nin e wiengu nga be mianmian e’n , yɛ sa kekle nga be tɔ e su’n .\n(src)="2"> Wan mun yɛle aolia nun sran mun ?\n(src)="3"> Blɔfuɛ’m be lɔ’n , bla oke kun wluli asɔnun sua kun nun .\n(src)="4"> Srɛlɛ ɲanman o i sa nun , kpɛkun aɲinyiɛ su , ɔ koto Mali i waka sran kun bo .\n(src)="5"> E sran ble mɛn’n nun wa’n , awlobofuɛ wie’m be gua jinin ase be osufuɛ kun mɔ be ɲin yi i kpa’n i asieliɛ’n su .\n(src)="6"> Amlɛnkɛn’m be lɔ’n , gbanflɛn kun kpɛ srɛ nun kpɛkun ɔ tran koun bu akunndan .\n(src)="7"> I waan ɔ́ yó sɔ naan like ng’ɔ bu i kɛ ɔ ti i anzi m’ɔ sɛsɛ i’n , ɔ nin i bé kókó yalɛ .\n(src)="8"> Azi mɛn’n nun lɔ’n , be plɛti kun ra fluwa wie mɔ be fa yoli ninnge wafawafa wie mun’n .\n(src)="11"> WAFA sɛ yɛ sran ngalɛ’m be aeliɛ’m be ti kun ɔn ?\n(src)="12"> Yɛle kɛ be kwlaa be lafi su kɛ sran wie’m be o aolia nun lika’n nun lɔ naan be nin be kwla ijɔ .\n(src)="13"> Kpɛkun be bu i kɛ i sɔ sran’m be kwla ɲan ta dan kpa klɔ sran’m be mɛn dilɛ’n su .\n(src)="14"> Nanwlɛ , nán andɛ sa yɛ sran’m be boli i sɔ sa’n i su lafilɛ bo ɔ , yɛ i sɔ’n kusu boman e nuan .\n(src)="15"> Ng’ɔ bo e nuan’n , yɛle be nga be tran aolia nun lika’n nun’n be su ndɛ fanunfanun nga be sansan be wun mɔ sran’m be kan’n .\n(src)="16"> Ɲanmiɛn flɛfuɛ’m be Ɲanmiɛn nga be su i’n ti kunngba .\n(src)="17"> Be flɛ i Ala .\n(src)="18"> * Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be waan Ɲanmiɛn ti atre nsan .\n(src)="19"> Yɛle kɛ kun ti Siɛ , kun ti Ba yɛ kun ti Wawɛ , kpɛkun be nsan’n be ti sran wunmuan kun .\n(src)="20"> Be nga be flɛ be Ɛndu’n , be liɛ’n , ninnge nga be lafi be su mɔ be waan be ti be Ɲanmiɛn’n , be ju akpi tra su .\n(src)="21"> Sran uflɛ’m be waan aolia nun sran’m be o nnɛn nin waka’m be nun , ɔ nin yɛbuɛ nin nzue ba wie’m be nun .\n(src)="22"> Wie’m be kusu’n , anzi nin mmusu mun yɛ wunmiɛn nin amuin fanunfanun’m be su ndɛ nga be kɛn i fluwa nin flimu ɔ nin televiziɔn’m be nun’n , i su yɛ be fa ɔ .\n(src)="24"> I kunngba’n , wafa ng’ɔ fata kɛ sran kun nin be koko yalɛ’n , i su ndɛ’n kusu sɔnnin yɛ be sansan be wun wie .\n(src)="25"> E si kpa kɛ i sɔ’n ndɛ’n ngba kwlá yoman nanwlɛ .\n(src)="26"> Maan e bu sa nga i akunndan e nian .\n(src)="27"> Ka naan y’a flɛ sran kun i telefɔnu nun’n , ɔ fata kɛ e si sran sɔ’n .\n(src)="28"> Kpɛkun ɔ fata kɛ e lafi su kɛ sran sɔ’n o lɛ sakpasakpa naan sɛ e flɛ i’n , ɔ́ sɔ́ su .\n(src)="29"> Sɛ e siman sran sɔ’n naan e waan é flɛ́ i’n , ɔ ti e wun yalɛ klelɛ ngbɛn .\n(src)="30"> Ng’ɔ ti tɛ’n , yɛle kɛ sɛ e flɛ sran kun m’ɔ ti gblɛfuɛ’n , ɔ kwla yo tɛ man e .\n(src)="32"> Ɔ maan aolia nun sran’m be o lɛ sakpa ?\n(src)="33"> Biblu’n tɛ kosan sɔ’n su .\n(src)="34"> Kpɛkun sran ng’ɔ nin i fata kɛ e nin i e koko yalɛ’n , ɔ nin i sa nun like nga e kwla ɲɛn i’n , ɔ yiyi nun kle e wie .\n(src)="35"> Amun kanngan ndɛ nga bé bá lɛ’n be nun .\n(src)="36"> Ndɛ nga Biblu’n kan’n , atrɛkpa’n , ɔ́ bó amun nuan .\n(src)="37"> [ Ja ngua lɛ ndɛ’n ]\n(src)="38"> “ Ala ” timan dunman , i bo’n yɛle “ Ɲanmiɛn . ”\n(src)="2"> E kwla wun aolia nun sran mun ?\n(src)="3"> KANNZƐ e nian ɲanmiɛn su lɔ lele’n , e su wunman aolia nun sran fi .\n(src)="4"> Sɛ e sie e su’n , e su timan be wie fi i nɛn .\n(src)="6"> Be si ngwlɛlɛ kpa yɛ be le tinmin .\n(src)="7"> Kpɛkun be tinuntinun be le dunman yɛ sran’n i wafa nga be ti’n , ɔ ti fanunfanun .\n(src)="8"> Wie’m be yo e ye , sanngɛ wie’m be kunndɛ kɛ bé yó e tɛ .\n(src)="10"> Ɲanmiɛn Kpli bɔbɔ’n ti aolia nun sran .\n(src)="11"> ( Zan 4 : 24 ) I dunman’n ti kunngba .\n(src)="12"> Yɛ i dunman sɔ’n yo maan ɔ nin amuɛn’m be timan kun .\n(src)="13"> I dunman’n yɛle Zoova .\n(src)="14"> ( Jue Mun 83 : 18 , NW ) * Jue tofuɛ’n klɛli i kɛ : “ Afin [ “ Zoova , ” NW ] ɔ ti dan , ɔ nin manmanlɛ fata .\n(src)="15"> Ɔ yo sro tra amuɛn’m be kwlaa .\n(src)="16"> Afin nvle - nvlefuɛ’m be amuɛn’m be ti ato ninnge mun .\n(src)="17"> Anannganman yɛ ɔ yili nglo lɔ nin - ɔn .\n(src)="18"> Ɔ ti dan sakpa , ɔ nin sulɛ fata .\n(src)="19"> Kan ɔ tran lɛ’n ɔ ti kpajawa yɛiin , yɛ ɔ yi i fanngan’n i nglo lɛ . ” — Jue Mun 96 : 4 - 6 .\n(src)="20"> Be wunnin Ɲanmiɛn Kpli aolia nun\n(src)="21"> Biblu’n se e kɛ : “ Sran fi nian wun - man Nyanmiɛn le . ”\n(src)="22"> ( Zan 1 : 18 ) E kwlá wunmɛn i wunnɛn’n i wafa’n nin i aɲrunɲan’n be wlɛ .\n(src)="23"> Ɔ ti kɛ e su fa like ble annzɛ ɔkwlɛ é klé sran nga be wuli i aɲinsifuɛ’n sa .\n(src)="25"> Kɛ Ɲanmiɛn yo sɔ ɔ .\n(src)="26"> Biblu’n m’ɔ ti Ɲanmiɛn i nuan Ndɛ’n i nun’n , Ɲanmiɛn fa ninnge nga e kwla wun be’n ɔ fa yiyi nga e kwlá wunman be’n be nun , naan y’a kwla wun be wlɛ .\n(src)="27"> Zoova yoli maan laa i sufuɛ kpa’m be wunnin aolia nun ninnge wie mun .\n(src)="28"> Ɔ yoli sɔ naan ɔ́ fá úka e naan y’a wun wafa nga ɲanmiɛn su lɔ’n ti’n , ɔ nin wafa ng’ɔ fata kɛ e nin be nga be o lɔ’n e nanti’n , be wlɛ .\n(src)="29"> Aolia nun like kun mɔ Ɲanmiɛn maan i nuan ijɔfuɛ Ezekiɛli wunnin i’n i nun’n , Zoova i ɲrun’n i ɲanɲan’n ti kɛ sin nin like m’ɔ bo mianmian’n , ɔ nin yɛbuɛ kpa mɔ be flɛ i safiri’n , ɔ nin ɲanngondin sa .\n(src)="30"> Aolia nun like uflɛ kun ekun nun’n , akoto Zan wunnin kɛ Zoova o i famiɛn bia’n su .\n(src)="31"> Kpɛkun Zan seli kɛ : “ I nyrun’n ti nyannyannyan kɛ yɛbuɛ bɔ be flɛ be zasp nin sarduani’n sa . ”\n(src)="32"> Ɔ kan guali su kɛ : “ Nyanngondin b’ɔ ti nyannyannyan kɛ yɛbuɛ bɔ be flɛ i emɛrɔd sa’n , ɔ sin yia bia sɔ’n . ”\n(src)="33"> Wafa nga be fa kannin Zoova i ndɛ sɔ’n , ɔ kle e kɛ kan Zoova o lɔ’n i klanman liɛ’n be ɲɛnmɛn i wunsu .\n(src)="34"> Kpɛkun lɔ’n yo ɲɛnmɛn yɛ ɔ ti fɔuun . — Sa Nglo Yilɛ 4 : 2 , 3 ; Ezekiɛl 1 : 26 - 28 .\n(src)="35"> Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Daniɛli kusu wunnin Zoova aolia nun wie .\n(src)="36"> Ɔ wunnin kɛ “ sran [ “ anzi , ” NW ] akpinngbin be jinjin [ Zoova ] i nyrun lɛ . ”\n(src)="37"> ( Daniɛl 7 : 10 ) Nanwlɛ , i sɔ liɛ’n i nianlɛ’n kwla yoli ɲɛnmɛn dan !\n(src)="38"> Anzi kun i wunlɛ aolia nun bɔbɔ’n , ɔ yo sro , yɛ se kɛ anzi akpiakpi !\n(src)="39"> Biblu’n nun’n , be kannin anzi’m be ndɛ kpɛ ko ju 400 .\n(src)="40"> Be flɛ be akpasua wie’m be kɛ Serafɛn ɔ nin Seribɛn .\n(src)="41"> Biblu’n nun’n , Glɛki nin Ebre ndɛ mma nga be kacili be kɛ “ anzi’n , ” be bo’n yɛlɛ “ ngaliɛ difuɛ . ”


?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn sasa e ɔ? | Mantan\n1, 2. ?Kɛ Izraɛlifuɛ’m be juli lika nga be flɛ i Sinai’n, sa yalɛ benin yɛ ɔ sa be ɲrun lɛ ɔ? ?Yɛ ndɛ benin yɛ Zoova kannin fa cicili be wla ɔ?\nKƐ ZOOVA deli Izraɛlifuɛ’m Eziptifuɛ’m be sa nun Ndɛma jenvie’n wun lɛ’n, w’a cɛman yɛ be juli lika nga be flɛ i Sinai’n i nun lɔ ɔ. Kɛ bé kɔ́’n, sa yalɛ wie kwla sa be ɲrun lɛ. Yɛle kɛ aawlɛ flɛnnɛn nga bé sín nun’n, ɔ ti ‘aawlɛ flɛnnɛn dan sroesroe ɔ nin i nun wuo mɔ be lɛ bɔyre kpa ɔ nin ɲannglan mun.’ (Mmla’n 8:15) Asa kusu’n, nvle nga be nin bé yía nun’n, be ɲin ci Izraɛlifuɛ mun. Be Ɲanmiɛn Zoova bɔbɔ yɛ ɔ fali be bali lele yɛ w’a fa ju yɛ. ?Ɔ́ kwlá sásá be?\n2 Zoova seli be kɛ: “Amun wunnin sa nga n yoli Eziptfuɛ mun’n yɛ amun wunnin wafa nga n fa fali amun m bali min wun wa’n. Kɛ anunman ɲin fa lolo i mma mun, kɛ n kusu n lololi amun sɔ-ɔ.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 19:4) Ndɛ sɔ’n ti be wla cicilɛ ndɛ. I kunngba’n, ɔ ti be wla kpɛnlɛ ndɛ wie. Zoova kpɛnnin be wla kɛ i nun nga be o Ezipti lɔ’n, sɛ é kwlá sé’n, ɔ lololi be kɛ anunman ɲin fa lolo i mma mun sa naan b’a fin lɔ b’a fite. Sa nga ti yɛ ɔ fali “anunman ɲin” i mma’m be sasalɛ’n i su sunnzun ase’n, é wá yíyí nun.\n3. ?Ngue ti yɛ e kwla fa anunman ɲin i ndɛwa’n e sunnzun wafa nga Ɲanmiɛn sasa i sran mun’n niɔn?\n3 Anunman ɲin’n i ndɛwa’m be ti dan kpa. Kɛ ɔ trɛ i ndɛwa’m be nun’n,, i tɛnndɛn nun’n kwla ju i liɛ mɛtri nɲɔn tra su. I ndɛwa’n ti yɛ ɔ kwla tu ɔ, sanngɛ, nán tulɛ ngunmin ti yɛ i ndɛwa’m be o lɛ ɔ. Kɛ wia’n bo kpa’n, ɔ trɛ i ndɛwa’n nun yɛ i mma’m be fiɛ i bo. Ayrɛ blɛ nun kusu’n, i mma’m be wlu i ndɛwa’n i bo be fia lɔ. Zoova kusu yoli kɛ anunman ɲin sa. Yɛle kɛ, Izraɛli nvle m’ɔ ti kɛ anunman ba mɔ b’a wu i uflɛuflɛ sa’n, ɔ niɛnnin i su, ɔ sɛsɛli i. Siɛn’n mɔ Izraɛlifuɛ’m b’a ju aawlɛ flɛnnɛn’n nun’n, sɛ be nanti Zoova i mmla’m be su titi’n, i kusu su yaciman be sasalɛ le. Sɛ é kwlá sé’n, bé ká i ndɛwa’n bo. (Mmla’n 32:9-11; Jue Mun 36:8) ?Yɛ e li? ?Ɲanmiɛn sasa e wie andɛ?\nƝanmiɛn waan ɔ́ sásá e\n4, 5. ?Ngue ti yɛ kɛ Ɲanmiɛn se kɛ ɔ́ sásá e’n, e kwla lafi i su kpa ɔ?\n4 Zoova i sufuɛ’m be sasalɛ’n timan kekle i sa nun. Afin ɔ ti ‘Ɲanmiɛn m’ɔ kwla like kwlaa yo.’ (Bo Bolɛ 17:1) Kɛ ɔ yi i tinmin’n i nglo’n, ɔ ti kɛ nzue m’ɔ sonji kpuu m’ɔ kpɛman’n sa. Like wie fi kwlá jranman Zoova i tinmin’n i ɲrun. ?Sanngɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ fɛ́ i tinmin sɔ’n sásá i sufuɛ mun sakpa?\n5 Ɛɛn, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó sɔ. Jue Mun 46:2 se kɛ “Nyanmiɛn ti e fiawlɛ nin e bo suanfuɛ. Blɛ kekle nun’n ɔ uka e tititi.” Kɛ m’ɔ kwlá “bua-man ato’n” ti’n, kɛ ɔ se kɛ ɔ́ sásá e’n, e kwla lafi i su kpa. (Tit 1:2) Ɔ maan siɛn’n, é wá yíyí sunnzun ase wie mɔ Zoova fa yi i sran sasalɛ’n i nglo’n, be nun.\n6, 7. (a) ?Laa’n, wafa sɛ yɛ bua tafuɛ’m be nian be bua’m be su ɔ? (b) ?Sunnzun ase benin yɛ ɔ o Biblu’n nun m’ɔ kle kɛ Zoova i sran’m be sasalɛ’n ti i cinnjin sakpa ɔ?\n6 ‘E ti kɛ bua sa.’ Zoova yɛ ɔ nian e su ɔ. (Jue Mun 23:1; 100:3) Nnɛn nga be ta be’n be nun’n, bua mun yɛ be leman wunmiɛn kpa ɔ. Laa’n, sɛ ɔ awlɛn’n sɔman’n, a kwlá taman bua. Afin asɔmɔli nin gboklo nin nnɛn ngble mɔ be flɛ i ursu’n, ɔ nin awiefuɛ’m be kle yalɛ. (1 Samiɛl 17:34, 35; Zan 10:12, 13) Blɛ wie ju kusu’n, ɔ fata kɛ be yo bua’m be cɛcɛ. Sɛ bua tafuɛ’n wun kɛ bua bla kun ko wuli ba tuin’n i wun mmua’n, ɔ fata kɛ ɔ niɛn i su kpa afin ɔ kwlaman nun kpa. Kpɛkun, ɔ fata kɛ ɔ fa bua ba’n ko sie i tuin’n nun.\n“Ɔ́ fá be síe i wue’n nun.”\n7 Ɔ maan, kɛ Zoova fɛ i wun sunnzun bua tafuɛ’n, ɔ kle kɛ e sasalɛ’n ti i cinnjin kpa. (Ezekiɛl 34:11-16) ?Wafa nga Ezai 40:11 kannin Zoova i ndɛ mɔ e yiyili nun fluwa nga i ndɛ tre 2 nun’n, amun wla te kpɛn su? Ɔ seli kɛ: “Sran’m be ti kɛ i bua sa, ɔ́ tá be kɛ bua tafuɛ kpa’n ɔ fa ta i bua mun’n sa. Ɔ́ fɛ́ i sa’n flɛ́ i bua ba mun yɛ ɔ́ tían be nuan, ɔ́ fá be síe i wue’n nun.” ?Ɔ yo sɛ yɛ bua ba’n kwla ju i tafuɛ’n i “wue’n nun” ɔn? Atrɛkpa’n, ɔ wunnge i tafuɛ’n i wun lɔ kpɛkun ɔ fɛ i ti’n kpitakpita i ja wun. Sanngɛ, saan bua tafuɛ’n ɔ́ klú mɛ́n i su, naan w’a fɛ i w’a sie i wue’n nun. Ɔ maan sunnzun ase sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ ti Bua Tafuɛ Dan’n, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ nían e su, ɔ́ sásá e, naan i sɔ’n ti i cinnjin sakpa.\n8. (a) ?Wan mun yɛ Ɲanmiɛn sasa be ɔ, yɛ wafa sɛ yɛ Jue Mun 61:4 yi i sɔ’n i nglo ɔ? (b) ?Kɛ be se kɛ Ɲanmiɛn dunman’n sasa e’n, i bo’n yɛle benin?\n8 Ɲanmiɛn waan ɔ́ sásá e sɔ. Sanngɛ sɛ y’a faman e wun y’a mɛntɛnmɛn i’n, ɔ su sasaman e. Jue Mun 61:4 waan: “Min kpɔfuɛ’n ti, ɔ nun yɛ n fia-a, a ti kɛ klɔ’n i sasalɛ sua bɔ be sisi i wun talɛ kekleke’n sa.” Laa’n, aawlɛ flɛnnɛn nun yɛ be kplan sasalɛ sua wie mun ɔn. Sanngɛ sɛ sran nga sa’n su i su’n, i bɔbɔ w’a wanndiman w’a ko fiaman nun’n, sa sɔ’n tó i. I kunngba’n, Ɲanmiɛn dunman’n kwla sasa e. Jue Mun 79:9 se kɛ: “Nyanmiɛn, wɔ bɔ a de ye’n, bla wa uka ye, nian ɔ dunman’n b’ɔ ti fuwa’n ti. Nian ɔ dunman dan’n ti de ye, yɛ yaci e wun sa’n cɛ ye.” Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n, ɔ timan amuɛn mɔ kɛ kekle tɔ e su’n, e bo flɛ i naan y’a ɲan e ti ɔ. Afin sɛ e waan Zoova sasa e’n, ɔ fata kɛ e si i bɔbɔ ba’n naan e nanti i mmla seiin’m be su, yɛ e lafi i su. I liɛ’n, ɔ́ sásá e kɛ sua kun sasa sran nga be o nun’n sa. Nanwlɛ, Zoova ti kpa dan o!\n‘E Ɲanmiɛn’n kwla de e’\n9. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ sasalɛ nga Zoova tali nda kɛ ɔ́ sásá e’n, ɔ timan ndɛ kanlɛ ngbɛn sa ɔ?\n9 Kɛ Zoova tali nda kɛ ɔ́ sásá e’n, nán ndɛ kanlɛ ngbɛn sa ɔ. Laa’n, ɔ yili atrɛ fa kleli kɛ ɔ kwla de i nvle’n. Izraɛlifuɛ’m be blɛ su’n, be kpɔfuɛ’m be yo sro. Ɔ nin i sɔ ngba’n, blɛ sunman nun’n, Zoova i ‘tinmin’ dan m’ɔ yili i nglo Izraɛlifuɛ’m be lika’n ti’n, be kpɔfuɛ’m b’a kwlaman be like fi yo. (Ezipt Lɔ Tulɛ 7:4) Asa kusu’n, Zoova sasali sran wie mun be tinuntinun.\n10, 11. ?Sran benin yɛ Biblu’n kan be ndɛ mɔ Zoova sasali be ɔ?\n10 Laa’n, famiɛn kun o lɛ be flɛ i kɛ Nɛbikadnɛzar. Asiɛ wunmuan’n su’n, famiɛn sɔ’n i aɲrunɲan’n ti dan, famiɛn wie fi nin i sɛman. Ɔ takali sika ɔkwlɛ sran naan sran’m be koto i bo be su i. Sanngɛ Ebre gbanflɛn nsan be liɛ’n, be waan ndɛ sɔ’n timan be liɛ’n su. Ɔ maan, b’a sɔman amuɛn sɔ’n wie. Be yɛle Sadraki, Mesaki yɛ Abɛdi-Nego. Kɛ famiɛn’n tili’n, yɛ vlaun ɔ jueli ɔ. I waan sɛ b’a sumɛn i like sɔ’n, bé tó be yí sin dan kpa kun nun, naan w’a fa ta be ɲrun kɛ: “?Amuɛn onin yɛ ɔ kwla de amun min sa nun-ɔn?” (Daniɛl 3:15) Gbanflɛn nsan sɔ’m be kusu be lafi Ɲanmiɛn su tankaan kpa. Sanngɛ b’a seman kɛ saan fii ɔ́ dé be cɛn sɔ’n nun. Be tɛli famiɛn’n su kɛ: “I kwlaa nun’n, si kɛ e Nyanmiɛn nga e su i’n, ɔ kwla de e.” (Daniɛl 3:17) Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be trɔli sin’n i nuan maan i dan’n trali nga be trɔ i titi’n sɔ kpɛ nso, naan b’a fa be b’a yi nun. Sanngɛ be Ɲanmiɛn’n i ɲrun’n, sin sɔ’n timan like fi, naan sakpasakpa, w’a de be. Famiɛn’n bɔbɔ wa wunnin i wlɛ kɛ “amuɛn wie fi kwlá de-man sran kɛ [Sadraki, nin Mesaki, ɔ nin Abɛdi-Nego] be Nyanmiɛn liɛ’n sa.”—Daniɛl 3:29.\n11 Kɛ Zoova maan Mali m’ɔ ti Zuifu talua mɔnnɛnmɔnnɛn’n ɔ wunnzɛli i Wa kunngba cɛ Zezi m’ɔ o nglo lɔ laa’n, ɔ kleli ekun kɛ ɔ si klɔ sran sasa. Anzi kun seli Mali kɛ ‘ɔ́ wá wúnnzɛ, ɔ́ wú ba yasua.’ Yɛ ɔ yiyili nun kɛ: “Nyanmiɛn Wawɛ’n ɔ́ bá ɔ wun, yɛ Nyanmiɛn bɔ like fi nun-mɛn i sin’n, ɔ́ jrán ɔ sin.” (Lik 1:31, 35) ?Sanngɛ yoo, kɛ Mali wá fá kuɛ’n, fɔ m’ɔ o i nun’n, ɔ su wluman ba’n nun wie? ?Satan kusu’n, ɔ su yoman ba’n m’ɔ o Mali i klun’n i like yaya annzɛ ɔ su kunmɛn i? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn! Zoova fɛli i sa’n sieli Mali su, ɔ maan kɛ Mali wunnzɛli’n m’ɔ́ fá jú i ba wulɛ cɛn’n, fɔ’n w’a tranman ba’n nun, like fi w’a yomɛn i, mmusu wie fi w’a kwlá yomɛn i like. Sɛ sran wie kusu yɛ i waan ɔ́ kún i’n, w’a yoman ye. Asa kusu’n, kɛ Zezi ɲín kɔ́ m’ɔ́ yó gbanflɛn kan’n, Zoova niɛnnin i su. (Matie 2:1-15) Saan cɛn nga Zoova sieli’n ɔ juli ka, yɛ sran’m be sa’n kwla kannin Zezi ɔ.\n12. ?Laa’n, sa benin ti yɛ Ɲanmiɛn sasali sran wie mun ɔn?\n12 ?Ngue ti yɛ Zoova yili atrɛ sasali sran wie mun ɔn? Blɛ sunman nun’n, i klun sa’n m’ɔ kunndɛ kɛ ɔ kpɛn su’n ti ɔ. I klun sa yolɛ’n i cinnjin tra klɔ sran sasalɛ’n. I wie yɛle Zezi mɔ kɛ ɔ te yo kaan’n Ɲanmiɛn sɛsɛli i’n. Sa nga Ɲanmiɛn gugu kɛ ɔ́ yó’n, kɛ ɔ ko yo naan w’a kpɛn su’n, i ti yɛ ɔ sɛsɛli i ɔ. Sɛ ɔ kpɛn su kusu’n, asiɛ sufuɛ’m be kwlaa bé dí ye. Asa kusu’n, sran’m be sasalɛ i su ndɛ ng’ɔ o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, “be klɛli i kwlaa sɔ’n kɛ bé fá klé e ngwlɛlɛ naan Nyanmiɛn fɛ i ndɛ sɔ’n wla e fanngan, naan e tra ye anwlɛn e fa e wla’n guɛ i su.” (Rɔmfuɛ Mun 15:4) Ɔ maan, ndɛ sɔ’m be uka e naan y’a fa e wla y’a guɛ i Ɲanmiɛn m’ɔ kwla like kwlaa yo’n i su. ?Yɛ e blɛ liɛ’n nun’n nin? ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn sásá e ɔ?\nLike nga Ɲanmiɛn su yoman’n\n13. ?Sa kwlaa nga be tɔ e su’n be nun’n, ɔ fata kɛ Zoova yi atrɛ naan y’a fite nun? Amun yiyi nun.\n13 Ɲanmiɛn waan ɔ́ sásá e, sanngɛ i sɔ’n kleman kɛ sɛ kekle wie o e su’n, ɔ́ yí atrɛ naan y’a ɲan e ti. W’a taman e nda kɛ mɛn kain nga e o nun yɛ’n nun’n, e su siman like nga be flɛ i afɛ’n mlɔnmlɔn. Zoova sufuɛ kpa sunman be wun be ɲrun kpa. Ɔ kwla yo asamian, annzɛ tukpacɛ annzɛ kusu alɛ m’ɔ tɔ be nvle nun’n. Wie’n kusu kwla kun be. Zezi dili i sɔnnzɔnfuɛ’m be nanwlɛ kɛ bé kún be nun wie mun, i su mɔ be lafi’n ti. I sɔ’n ti yɛ ɔ kan flannin nun kɛ be tra be awlɛn lele ju i awieliɛ’n niɔn. (Matie 24:9, 13) Kɛ kekle tɔ e su’n, sɛ Zoova ka lɛ yi atrɛ naan y’a ɲan e ti’n, Satan jrán su dí i tɛ, yɛ ɔ́ tɔ́n e suɛn kɛ, kɛ mɔ Zoova sasa e’n ti yɛ e su i ɔ.—Zɔb 1:9, 10.\n14. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ ɔ le sran kun nin i wafa nga Ɲanmiɛn fa sɛsɛ i ɔ?\n14 Zoova i sufuɛ laa wie’m be wuli ndɛ nun. Wie’m be kusu b’a wuman ndɛ nun afin ɔ sasali be. Be nun kun yɛle akoto Piɛli. Ɲanmiɛn ‘deli i Erɔdu i sa nun.’ Kɛ ɔ́ yó sɔ nn Erɔdu w’a dun mmua w’a kun akoto Zaki ɔ nin a cɛman. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su afuɛ 44 nun’n yɛ ɔ kunnin i ɔ. (Sa Nga Be Yoli’n 12:1-11) I sin’n, Piɛli kusu wa wuli. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn Zaki mɔ be kunnin i’n i niaan liɛ Zan i ɲin te o su. I lɛ’n kle kɛ ɔ le sran kun nin i wafa nga Ɲanmiɛn fa sɛsɛ i ɔ. Asa kusu’n, ‘kɛ blɛ’n fa ti mɔ sa’m be fa ju’n, i su like yɛ e wun i ɔ.’ (Akunndanfuɛ’n 9:11) ?Ɔ maan i ti’n, wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn sasa e andɛ ɔ?\nZoova sasa i nvle’n\n15, 16. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova sasali i nvle’n naan w’a nunnunman ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ andɛ nin ainman “afɛ dan’n” nun’n, Zoova sásá e ɔ?\n15 Maan e dun mmua kan wafa nga Zoova sasa i nvle’n i ndɛ. Kɛ ɔ ko yo naan e mɔ e ti Zoova i Lalofuɛ’n e ngba y’a nunnunman’n ti’n, Zoova sasa e. Sɛ w’a yoman sɔ’n, Satan tɔ́ e su núnnún e kwlaa. Afin amun bɔbɔ amun nian: “Sran ng’ɔ sie mɛn nga’n” yɛle Satan. Like ng’ɔ ko yo naan Ɲanmiɛn i sulɛ kpafuɛ’n w’a nunnun sekeseke’n, yɛ ɔ o i ti’n nun ɔn. (Zan 12:31; Sa Nglo Yilɛ 12:17) Famiɛn dan wie mun be tanninnin e jasin fɛ’n bolɛ junman’n, be waan bé núnnún Zoova i Lalofuɛ mun mlɔnmlɔn. Sanngɛ e jrannin cinnjin kpa yɛ y’a yaciman jasin fɛ’n i bolɛ! ?Ɔ yo sɛ yɛ maan e mɔ y’a sɔnman mɔ e leman wunmiɛn’n, famiɛn dandan mɔ be le tinmin kpa’n, b’a kwlá jranman e junman’n niɔn? Sɛ é kwlá sé’n, Zoova fɛli i ‘ndɛwa’ dan’n katali e su!—Jue Mun 17:7, 8.\n16 ?Yɛ kɛ “afɛ dan’n” i blɛ’n wá jú’n nin? Ɔ nunman nun kɛ jɔlɛ nga Ɲanmiɛn wá dí sran mun’n, ɔ kun e srɛ. Afin “[Zoova] kwla de be nga be sro i bɔ sa tɔ be su’n. Yɛ ɔ si be nga be yo sa tɛ’n be siewlɛ naan jɔlɛ dilɛ cɛn’n nun w’a bu be fɔ.” (Sa Nglo Yilɛ 7:14; 2 Piɛr 2:9) Maan e si kɛ lele naan cɛn sɔ’n w’a ju’n, Zoova su manman sran annzɛ like wie fi atin kɛ ɔ nunnun i sufuɛ kpa mun. Asa ekun’n, maan e lafi su kɛ be nga be nanti i mmla’m be su seiin’n, ɔ́ mán be anannganman nguan mɛn uflɛ’n nun. Kannzɛ bɔɔ be wu andɛ’n, sanngɛ ɔ́ cɛ́n be. Kɛ sran kun wu mɔ Ɲanmiɛn i wla o i su’n, i sɔ sran liɛ’n i liɛ su ti ye.—Zan 5:28, 29.\n17. ?Wafa sɛ yɛ Zoova i Ndɛ’n sasa e ɔ?\n17 Dɔ nga su’n, Zoova i Ndɛ’n sasa e. Ɔ gua sran’m be awlɛn su nzue, yɛ ɔ yo maan be wla be ayeliɛ tɛ’n i ase kpɛkun be yo sa kpa. (Ebre Mun 4:12) Sɛ e fa Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n, sa wie’m be su ɲanman e. Ezai 48:17 waan: ‘Min [Zoova] n kle amun like, amun bɔbɔ amun kpa yolɛ ti yɛ n kle amun ɔn.’ Sɛ e fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n su’n, nanwlɛ, e wun kpája e, yɛ e nguan ɲanman’n yó tɛnndɛn. ?Ngue ti ɔ? Biblu’n se kɛ e wla sa sukusuku nin sa ng’ɔ saci sran’n i kwlaa be ase. Kɛ mɔ e fa ndɛ sɔ’n su ti’n, sa tɛtɛ yolɛ nin abɔlɛ sa nga be nga be ɲin yiman Ɲanmiɛn’n be fa cici be ti’n, mɔ maan be wun be ɲrun’n, e yoman wie. (Sa Nga Be Yoli’n 15:29; 2 Korɛntfuɛ Mun 7:1) Nanwlɛ, wafa nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n sasa e’n ti’n, é lá Ɲanmiɛn i ase dan!\nZoova jran e sin i sulɛ’n nun\n18. ?Wafa sɛ yɛ Zoova jran e sin i sulɛ’n nun ɔn?\n18 Zoova jran e sin i sulɛ nun’n, ɔ maan i sɔ’n sasa e kpa. Ninnge nga be kwla uka e naan y’a kwla tra e awlɛn’n, naan kusu’n e nin Zoova e afiɛn’n w’a saciman’n, ɔ fa man e. Ɔ yo sɔ naan i sulɛ nun’n, sa w’a ɲanman e. Wafa ng’ɔ sasa e sɔ’n, nán cɛn ba nɲɔn liɛ ɔ. Sanngɛ ɔ yo sɔ naan y’a ɲan anannganman nguan. Ninnge ng’ɔ fa sasa e’n, é wá fá e ɲin é síe be nun wie’m be su.\n19. ?Wafa sɛ yɛ Zoova i wawɛ’n kwla uka e sa kwlaa nun ɔn?\n19 ‘Sɛ be srɛ Zoova ɔ, ɔ ti.’ (Jue Mun 65:3) Kɛ afɛ’n tin e su mɔ e tu e klun e kan kle i’n, e wla gua ase. (Filipfuɛ Mun 4:6, 7) Nán kɛ ɔ́ yí atrɛ naan sa nga be o e su’n, b’a ka lɛ b’a tu e su ɔ. Sanngɛ, ɔ́ mán e akunndan naan y’a wun be trawlɛ. (Zak 1:5, 6) Asa kusu’n, ɔ fɛ i wawɛ’n man be nga be srɛ i’n. (Lik 11:13) Ɲanmiɛn i wawɛ’n kwla uka e naan y’a jran kekle sa kwlaa ɲrun. “Nyanmiɛn b’ɔ kwla like kwlaa yo’n” i wawɛ’n maan é kwlá trá e awlɛn lele é fá jú mɛn uflɛ’n mɔ w’a mantan koko yɛ’n nun. Mɛn sɔ’n nun’n, Zoova yí e su afɛ’n kwlaa.—2 Korɛntfuɛ Mun 4:7.\n20. ?Wafa sɛ yɛ Zoova sin e niaan’m be lika sasa e ɔ?\n20 Wie liɛ’n, Zoova sin e niaan’m be lika ɔ sasa e. Ɔ yoli maan e ‘niaan Klistfuɛ sɔ mun’n’ be o mɛn wunmuan’n nun. (1 Piɛr 2:17; Zan 6:44) Kɛ e nin be o’n, nanwlɛ, klolɛ nga e fa klo e wun’n, ɔ yo ɲɛnmɛn. Ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n sie e klanman. I wawɛ sɔ’n maan e klo Ɲanmiɛn nin sran, e yo sran ye, e yo aklunye. (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) Ɔ maan, kɛ e wunman e wun fɛ mɔ e niaan kun man e afɔtuɛ annzɛ ɔ wla e fanngan kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa’n, maan e la Zoova i ase. Afin i yɛ ɔ sasa e sɔ ɔ.\n21. (a) ?Ninnge benin mun yɛ Zoova sin “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” i lika fa man e ɔ? (b) Ninnge nga Zoova fa man e’n naan y’a yo kpa i sulɛ nun’n, ye nga be yoli amun’n, an bo wie su.\n21 Zoova i ndɛ’n m’ɔ ti kɛ aliɛ sa’n, m’ɔ fa man e blɛ ng’ɔ ti i nuan su’n i su’n, ɔ sasa e wie. Kɛ ɔ ko yo naan y’a si i Ndɛ’n naan y’a ɲan wunmiɛn’n, Zoova sieli “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n.” Sran kpa sɔ’n, ɔ yi fluwa kɛ Sasafuɛ Tranwlɛ’n nin Réveillez-vous ! sa. Asa ekun’n, ɔ siesie aɲia kanngan nin aɲia dandan mun. Ɔ fa ajalɛ kwlaa sɔ mun naan sɛ é kwlá sé’n, y’a ɲan aliɛ ‘blɛ ng’ɔ ti nuan su’n i su.’ (Matie 24:45) Atrɛkpa’n, wafa nga aniaan kun yiyili Ɲanmiɛn ndɛ’n nun aɲia kun bo’n annzɛ ɔ fa tɛli kosan kun su’n, annzɛ kusu wafa ng’ɔ fa srɛli Ɲanmiɛn’n, ɔ mannin e wunmiɛn kpa. Atrɛkpa kusu’n, kɛ e kanngannin e fluwa’m be nun ndɛ akpasua wie nun’n, ɔ ukali e. ?Nɛ́n i ɔ? Maan e si kɛ, kɛ mɔ Zoova jran e sin i sulɛ’n nun’n, i ti yɛ ɔ siesieli i kwlaa sɔ’n niɔn.\n22. ?Ngue yɛ blɛ kwlaa nun’n, Zoova fɛ i tinmin’n fa yo ɔ? ?Ngue ti yɛ i sɔ m’ɔ yo’n, ɔ ti kpa man e ɔ?\n22 ‘Be nga be fa be wla gua Zoova su’n,’ nanwlɛ, Zoova ti kɛ be ɲrɛn sa. (Jue Mun 18:31) E wunnin i wlɛ kɛ andɛ’n, ɔ fɛmɛn i tinmin’n deman e sa’n kwlaa nun. Sanngɛ blɛ kwlaa nun’n, like ng’ɔ ko yo naan sa ng’ɔ gugu kɛ ɔ́ yó’n, w’a kpɛn su’n, yɛ ɔ yo ɔ. Kɛ ɔ́ wá kpɛ́n su kusu’n, i sufuɛ’m be kwlaa bé dí ye. Sɛ e fa e wun mantan Zoova naan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ ɔ́ kló e’n, ɔ́ mán e anannganman nguan. Sa tɛ’n su tranman lɛ kun. Kɛ e bu like ɲɛnmɛn sɔ’n i akunndan’n, nanwlɛ, e kwla se kɛ ɲrɛnnɛn nga e wun be andɛ’n, be ti “kaan.” ?Nɛ́n i ɔ?—2 Korɛntfuɛ Mun 4:17.\nJue Mun 23:1-6 ?Wafa sɛ yɛ Zoova m’ɔ ti Bua Tafuɛ Dan’n, ɔ sasa i nvle’n nunfuɛ mun kpɛkun ɔ nian be lika ɔ?\nJue Mun 91:1-16 ?Wafa sɛ yɛ Zoova jran e sin i sulɛ’n nun ɔn? ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan w’a sasa e ɔ?\nDaniɛl 6:17-23, 26-28 ?Laa’n, wafa sɛ yɛ famiɛn kun wunnin i wlɛ kɛ Zoova fɛ i tinmin’n sasa i sufuɛ mun ɔn? ?Wafa sɛ yɛ ndɛ sɔ’n kwla uka e ɔ?\nMatie 10:16-22, 28-31 ?Yalɛ benin yɛ e si kɛ sran’m bé klé e ɔ? ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e yo srongble ɔ?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Drɛwɩ (Actes) 28\nPɔl 'bɔla Malt\n1 Zɩ kʋ 'bɔla 'ji 'kloun 'gloun bɛ, -a -nan nɛn kʋa 'man 'nan, o 'yi yei 'trɛ zɩɛ -a laabo Malt. 2 -A -nan 'nɔn 'kʋ 'sia 'kpa tɩglɩ. Zɩ laa a -fɛnnan, te trun -taa "wlu "bɛ, o 'tɛ -dan fɔ "nɛn, ɛn o 'kʋ laabʋ 'nan 'kʋ "klan. 3 Pɔl lu koola 'nan, -e 'e -sɛn 'tɛ zɩɛ -a da, 'pian 'tɛ flu -le "wɛan buli 'tʋ 'bɔla lu zɩɛ -a yei, ɛn e 'shɛ 'wʋ Pɔl -pɛ -man. 4 Zɩ 'fla zɩɛ -a da 'nɔn -mlɛn 'yɩ 'e 'tindɩ Pɔl -pɛ -man bɛ, ɛn waa 'vɩ 'o cin lɛ 'nan: «Min 'labɛ min -tɛzan nɛn, -yee "wɛan e "sia 'sʋnan 'yi 'lɔ, ɛn 'wɩ nɛn yaa drɛ bɛ, -a yra "nɛn "wɩ bɔ "man.»\n5 'Pian Pɔl -mlɛn zɩɛ -a plu 'e 'pɛ -man 'tɛ 'va, ɛn 'wɩ 'tʋ 'ka drɛlɛ Pɔl lɛ dɩ. 6 Minnun zɩɛ, o ya -a man -pɛnnan 'nan, Pɔl 'e -sii, ɛn -te 'bɛ "cɛɛ dɩ, e -tria -e 'e 'ka. 'Pian zɩ waa man -pɛn -trilii, ɛn waa 'yɩ 'nan, 'wɩ 'tʋ 'ka drɛnan -yrɛ "fo "dɩɛ, ɛn o ci lila te waa ve 'siɛn 'nan: «Min 'labɛ Bali nɛn.»\n7 Fɛ 'bɔ zɩɛ -a -nan bɛ, 'yi yei 'trɛ 'bɔ 'tazan nɛn waa laabo Publi bɛ, -yee vɛ -nan a -nan -kogo. -A va nɛn kʋ 'nyin yi yaaga, ɛn e 'kʋ 'sia 'kpa tɩglɩ. 8 Publi zɩɛ -a "tɩ "a 'e nyinnandɩ, te -a 'kɔlɛ a 'e -wɔandɩ, ɛn -a ci -sɛanla 'kpa tɩglɩ. Pɔl -kʋ -a -nanjɛnlɛ, e Bali trʋ 'ba -yrɛ, te -a -pɛ yra "da, ɛn -cɛ 'si "man. 9 "Bɛ -sru man "yaa 'nɔn -mienun nɛn 'yi yei 'trɛ zɩɛ -a da bɛ "o "ta 'wʋ "nyian, ɛn -cɛ 'si o man. 10 O 'kʋ 'tɔ drɛ -dan, ɛn zɩ 'kʋ 'kʋdɩ 'bɔ bɛ, fɛnun nɛn -a 'wɩ cɩ 'kʋ man bɛ, waa -nɔn 'kʋɛ.\nPɔl 'bɔla Rɔm\n11 Kʋ mlɛn drɛ yaaga 'yi yei 'trɛ zɩɛ -a da, ɛn kʋ -fɔ Alɛzandri -klʋ -dan tʋ -ji. -Klʋ zɩɛ, waa laabo «"flɛn bali». E -fʋ 'yi yei 'trɛ 'bɔ da tʋ -wlidɩ "a. 12 Kʋ 'bɔla 'fla nɛn waa laabo Sirakuze bɛ -a da, ɛn kʋ yi drɛ 'nan yaaga. 13 Kʋ 'si 'bɛ 'nan, ɛn kʋ -kʋ Reshio. 'Bɛ 'ta tʋ nɛn e cɛɛn bɛ, ɛn fulɔ nɛn e "sia 'trɛda "tre 'zia bɛ, e "fɛɛndɩ 'sia. Kʋ yi drɛ "fli, ɛn kʋ 'bɔla Puteoli. 14 'Fla 'bɔ zɩɛ -a da bɛ, kʋ 'bɔ "bʋɩ Zozinɔn -mienun man, ɛn waa laabʋ 'kʋ 'lɔ 'nan 'kʋ 'flɛ 'tʋ drɛ 'o 'va. Zɩ kʋɛ drɛ bɛ, ɛn kʋ Rɔm si 'sia.\n15 'Kʋ "bʋɩ Zozinɔn nɛn Rɔm bɛ, zɩ o 'kʋ 'tadɩ 'wɩ 'man bɛ, ɛn o -ta 'kʋ 'lɛ 'flanun nɛn waa laabo Forɔm Api 'lee Troa Tavɛrne bɛ -a da. Zɩ Pɔl o 'yɩ bɛ, e Bali muo "fɔ, ɛn -a "koe "tɔ 'e da.\n16 "Bɛ -sru kʋ 'bɔla Rɔm, ɛn o -si -nɔn Pɔl lɛ 'nan 'e nyin 'kɔn 'tʋ -ji -e 'sounja -tʋ 'e yiɛ 'tɔ "va.\n17 Yi yaaga "bɛ -sru, ɛn Pɔl Zuif 'nɔn 'tanɔn nɛn Rɔm bɛ o laabʋ 'e 'va. Zɩ 'o cin 'yɩ bɛ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «"Bʋɩnun, ma'an 'wɩ 'tʋ drɛlɛ -cee minnun lɛ dɩ, ɛn ma'an 'wɩ 'tʋ drɛlɛ -kaa tranun -le -pei -tɔ wɩ man dɩ, 'pian waan 'kun Zeruzalɛm, ɛn waan 'nɔn Rɔm 'nɔn lɛ. 18 Rɔm 'nɔn zɩɛ, o 'wɩ laabʋ 'an 'lɔ, ɛn o ya "vale 'o 'sia 'an man, kɔɔ wa'a 'wɩ 'tʋ yɩlɛ 'an man -e 'an 'ka -a 'wɩ 'ji dɩ. 19 'Pian Zuif 'nɔn 'ka 'wɩlɛ "man "dɩ, -yee "wɛan maan laabʋ 'nan mingɔnnɛnnun tazan nɛn Rɔm bɛ, -a 'bɔ nɛn 'e 'mɛn 'wɩ tin 'ba. E 'ka 'an 'ji 'nan 'an 'wɩ -tɔa 'pian 'mɛn 'lɛglɔn man dɩ. 20 -Yee "wɛan maan man wɛɛ 'nan, 'an 'ka man ye -e 'an 'wɩ zɩɛ -a vɩ 'cɛɛ. -Yɛɛ cɩ 'nan waan 'fɔ -pʋ 'kuin 'wɩ nɛn -a -cin a Izraɛl 'nɔn 'ji bɛ -yee "wɛan.»\n21 Ɛn o 'nan Pɔl lɛ 'nan: «'Fluba 'ka 'silɛ Zude 'lɛglɔn 'ji -e 'e 'ta 'gʋ te 'i 'man wɩ -a -ji dɩ, ɛn 'kʋ "bʋɩ -tʋ 'ka 'silɛ -nan nun -e 'e ta 'i man 'vɩ 'kʋɛ dɩ, -te 'bɛ "cɛɛ dɩ -e 'e 'yie 'wɩ 'wlidɩ "vɩ 'kʋɛ dɩ. 22 'Pian kʋ ya "vale 'wɩ nɛn e drɛ bɛ 'i -ci vɩ 'kʋɛ 'i 'bɔ 'a, kɔɔ kʋa -tɔa 'nan, -si nɛn i cɩ "da "bɛ, fɛ pɛɛnɔn 'nan minnun "we "man "wlidɩ.»\n23 O yi -tʋ kɔɔn Pɔl lɛ, ɛn yi zɩɛ -a da bɛ 'o cin 'yɩ fɛnan nɛn Pɔl nyin "bɛ -a -nan "kaga 'kpa. -E 'e 'sia bodrun -trilii -e -pei 'e tan bɛ te Pɔl 'wɩ 'ci ve -wlɛ. Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'wɩ 'lee Zozi 'le 'wɩ nɛn yaa 'vɩ -wlɛ. Yaa man wɛɛ 'nan 'o -tɔ 'nan 'wɩ 'kpa nɛn, te yaa -kɔɔnman Moizi -le -pei 'fluba 'lee Bali 'lewei vɩnɔn 'le 'fluba 'ji. 24 'Wɩ nɛn Pɔl cɩ -a vɩnan bɛ, min -mienun yi -tɛra "da, 'pian o -mienun 'ka 'wɩlɛ "man -e 'o yi -tɛra "da "dɩ.\n25 Zɩ o ya bɔɔlanan te o wei 'ka tian drɛlɛ -tʋ dɩɛ, ɛn Pɔl 'wɩ 'gʋɛ -a 'vɩ -wlɛ: «Bali lei 'saun 'le tin a 'nɔnnɔn tʋ nɛn e ciɩla Ezai -va, ɛn e 'wɩ tin 'ba 'ka tranun lɛ bɛ -a man. 26 Yaa 'vɩ tʋ zɩɛ -a man 'nan:\n‹'I kʋ minnun 'labɛ o va\n-e 'i vɩ -wlɛ 'nan:\n'Ka "trɔɛn -tɔa 'wɩ lɛ 'kpa tɩglɩ,\n'pian ka'a -ci maan dɩ.\nKa fɛnan -nanjɛan 'kpa tɩglɩ,\n'pian ka'a fɛ -tʋ ye dɩ.\n27 -Yɛɛ cɩ 'nan minnun 'labɛ\no 'bli da -tɔ 'plɛblɛ,\n'o 'fli "trɔɛn drɛ "yuyu,\nɛn 'o yiɛ 'lɛ 'wʋ 'o 'bɔ 'a.\nWaa drɛ zɩɛ 'nan,\n-e 'o vɩlɛ 'o fɛnan yɩ dɩ,\nɛn 'nan -e 'o vɩlɛ 'o 'wɩ man dɩ,\nɛn 'nan -e 'o vɩlɛ 'o 'wɩ 'ci man dɩ.\n'Wɩ pɛɛnɔn zɩɛ waa drɛ 'nan,\n"tɔgɔ 'o -sɔɔnla 'an -sru\n-e 'an o 'si 'wɩ 'ji.›\n28 -Yee "wɛan 'ka -tɔ 'nan, Bali wei nɛn e min "sia 'wɩ 'ji bɛ, Bali -ta -a "mɛn minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ -wlɛ. -Wee vɛ bɛ "o "trɔɛn -tɔa -yrɛ.»\n29 [Zɩ Pɔl 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, ɛn Zuif 'nɔn bɔɔla te o -ko -sa 'plɛblɛ 'fɔdɩ -a 'o cin yei.] 30 'Kɔn nɛn Pɔl 'nyin 'ji te yaa -pan wo bɛ, e lɛ drɛ 'ji "fli. Minnun pɛɛnɔn nɛn o -taa -a -nanjɛnlɛ bɛ, e o "siala. 31 E Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'wɩ ve -wlɛ, te e 'wɩ pɛɛnɔn nɛn e cɩ Minsan Zozi Crizi -le vɛ -a bɛ -a "paaman o ji. Ya'a paaman o ji 'e yɔɔdɩ dɩ, ɛn min -tʋ 'ka 'wɩ -tɔlɛ "man "dɩ.


Biblu’n nun ndɛ: Aata difuɛ’m be fuanlɛ - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\n?ZEZI w’a fa ya dan kpa, nɛ́n i ɔ? ?Amun si like ti mɔ w’a fa ya sɔ’n? Yɛle kɛ sran nga be o Ɲanmiɛn sua nun lɛ’n, be klo sika tra like kwlaa. Nvlefuɛ nga be ba Ɲanmiɛn sulɛ wa’n, be kunndɛ kɛ bé ɲán be wun kpa be sa nun.\n?Amun wun nannin ba nin bua mun, ɔ nin okunmomo ngalɛ mun? Ɲanmiɛn sua nun lɛ yɛ sran sɔ’m be su yo be atɛ ɔ. Afin be si kɛ Izraɛlifuɛ’m be fa yi tɛ be man Ɲanmiɛn.\nƝanmiɛn mmla’n se kɛ sɛ Izraɛlifuɛ kun fɔn Ɲanmiɛn mmla’n, ɔ fata kɛ ɔ kun nnɛn man Ɲanmiɛn. Kusu ɔ le Izraɛlifuɛ’m be Ɲanmiɛn like manlɛ blɛ. ?Sanngɛ ninfan yɛ Izraɛlifuɛ kun kwla ɲan anunman nin nnɛn man Ɲanmiɛn ɔn?\nIzraɛlifuɛ wie’m be le be bɔbɔ be anunman nin be nnɛn mun. Ɔ maan be kwla fɛ i sɔ nnɛn’m be man Ɲanmiɛn. Sanngɛ be sunman lika be lemɛn i sɔ like. Kpɛkun, sran wie’m be tran Zerizalɛmu i wun mmua, ɔ maan be kwlá faman be nnɛn i nun bɔɔ kun sa be fa baman lele Ɲanmiɛn sua nun wa. Ɔ maan wa yɛ nvlefuɛ’m be wa to nnɛn annzɛ anunman nga be miɛn i wun’n niɔn. Sanngɛ, sran sɔ’m be di be nnɛn’m be gua dan nvlefuɛ’m be sa nun. Be di nvlefuɛ’m be lufle. I nga ɔ ti tɛtɛ bɔbɔ’n, yɛle Ɲanmiɛn sua nun wa yɛ nnɛn mɔ be yo be atɛ’n.\nI sɔ’n yɛ ɔ kun Zezi i ya dan’n niɔn. I ti’n, ɔ susuli tabli nin i su sika’n be bo guɛli i ase, yɛ ɔ sanngannin be sika mma’m be nun. Kpɛkun, ɔ fali ɲanman fa yoli ngble, yɛ ɔ fa fuannin nnɛn wunmuan nga be o Ɲanmiɛn sua nun’n niɔn. Ɔ wlali okunmomo atɛ yofuɛ’m be su nun kpa kɛ: ‘An yi ninnge nga’m be wa! Nán an fa n Si i sua’n be kaci aata diwlɛ.’\nKɛ ɔ́ yó sɔ’n nn Zezi i sɔnnzɔnfuɛ wie’m be o Zerizalɛmu Ɲanmiɛn sua nun lɛ wie. Kɛ be wunnin Zezi i sa nga ɔ yo be’n, ɔ boli be nuan. Kpɛkun, be wla wa kpɛnnin Ɲanmiɛn i Wa’n i ndɛ nga Biblu’n kannin’n, i su: ‘Ɔ sua’n i klolɛ’n w’a kun n kpo.’\nI nun mɔ Zezi te o Zerizalɛmu ɔ́ mínndɛ Delɛ Cɛn’n, ɔ yili atrɛ kaka kpa. I sin’n, Zezi jasoli Zide lɛ yɛ ɔ sɛli i sin Galile ɔ. Sanngɛ i sin salɛ nun’n, ɔ sinnin Samari akpasua’n su lɔ. Maan e nian sa nga ɔ wa juli lɔ’n.\n?Ngue ti yɛ be yo nnɛn’m be atɛ Ɲanmiɛn sua’n nun ɔn?\n?Ngue yɛ ɔ kunnin Zezi i ya’n niɔn?\n?Kɛ nga amun fa wun i desɛn’n su lɛ’n, ngue yɛ Zezi su yo ɔ, yɛ ngue ndɛ yɛ ɔ kan kleli okunmomo atɛ yofuɛ mun ɔn?\n?Kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunnin like nga ɔ su yo i lɛ’n, ngue ndɛ yɛ be wla kpɛnnin su ɔ?\n?Kɛ Zezi sɛ i sin Galile’n, akpasua benin su yɛ ɔ sinnin ɔn?\nKanngan Zan 2:13-25 nun.\n?Kɛ e wun ya nga Zezi fɛli i be nga be kaci sika Ɲanmiɛn sua nun be wun’n, wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ sua nun aata dilɛ’n niɔn? (Zan 2:15, 16; 1 Kor. 10:24, 31-33)


Zan 12 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nMari fali ngo guɛli i Zezi i ja’n su (1-11)\nZezi wluli Zerizalɛmun klɔ’n nun (12-19)\nZezi boli i wie ndɛ’n su (20-37)\nƝanmiɛn nuan ndɛ’n kpɛnnin su, afin Zuifu’m b’a lafiman ndɛ’n su (38-43)\nZezi bali mɛn’n i delɛ (44-50)\n12 Cɛn ba nsiɛn ka naan Zuifu’m b’a di Delɛ cɛn’n, Zezi juli Betanin. Lɛ yɛ Lazaa mɔ Zezi cɛnnin i’n ɔ tran-ɔn. 2 Ɔ maan be tɔnnin aliɛ be mɛnnin i. Mati yɛ ɔ cɛcɛ aliɛ’n niɔn. Lazaa kusu o be nga be nin i be su di like’n be nun. 3 Mari fali ngo litri sin kun guɛli i Zezi i ja’n su, kpɛkun ɔ fɛli i timuɛn’n nunnunnin. Ngo sɔ’n bɔn fannin kpa. Naa yɛ be fa yoli-ɔ, b’a faman like uflɛ b’a sannganman nun, yɛ ɔ le gua kpa. Ngo fannin sɔ’n i nvan’n deli sua’n. 4 Sanngɛ Zida Iskariɔti m’ɔ ti i sɔnnzɔnfuɛ’m be nun kun’n, m’ɔ́ wá fɛ́ i mán sran mun’n, ɔ seli kɛ: 5 “?Ngue ti yɛ b’a yoman ngo fannin sɔ’n i atɛ denie ya nsan (300) naan b’a fɛ i sɔ sika’n b’a man yalɛfuɛ mun-ɔn?” 6 Nán kɛ yalɛfuɛ’m be ndɛ lo i ti yɛ ɔ seli sɔ-ɔ. Sanngɛ ɔ ti awiefuɛ. I sa nun yɛ sika guawlɛ’n wo-ɔ, kpɛkun sika nga be fa gua nun’n, ɔ wuɛ i titi. 7 Yɛ Zezi seli kɛ: “Amun yaci i diin, maan ɔ yo like ng’ɔ su yo’n. Min sielɛ’n i su like yɛ ɔ yoli i lɛ-ɔ. 8 Afin amun nin yalɛfuɛ’m be o wa titi, sanngɛ min liɛ’n, amun nin min su tranman titi.” 9 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Zuifu kpanngban kpa b’a ti i kɛ ɔ o lɛ. Ɔ maan be bali. Sanngɛ nán Zezi i ngunmin ti yɛ be bali-ɔ. Lazaa m’ɔ cɛnnin i’n, i nianlɛ wie ti yɛ be bali-ɔ. 10 Ɔ maan kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’m be buli Lazaa i kunlɛ akunndan wie. 11 Afin i dunman nun ti’n, sran kpanngban be kɔ Betanin, yɛ be lafi Zezi su. 12 Kɛ aliɛ cɛnnin’n, sran kpanngban nga be bali cɛn dilɛ’n i bo’n, be tili i kɛ Zezi su ba Zerizalɛmun. 13 Ɔ maan be fali mme nɲa be ɔli i atin kpalɛ. Be kpan seli kɛ: “É srɛ́ wɔ, de i! Maan Zoova yra sran ng’ɔ bɛ i dunman nun’n i su! Izraɛli Famiɛn’n i liɛ su ti ye!” 14 Kɛ Zezi wunnin aflunmun ba kun’n, ɔ ko fu trɛnnin i su, kɛ nga be fa klɛli’n sa. Be klɛli i kɛ: 15 “Siɔn i wa bla, nán srɛ kun wɔ. Nian! Ɔ famiɛn’n su ba, ɔ ti aflunmun ba kun su.” 16 I klikli nun’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m b’a wunman ninnge sɔ’m be wlɛ. Sanngɛ kɛ Zezi ɲannin ɲrun’n, be wla kpɛnnin su kɛ ninnge nga be fa yoli i’n, ɔ nin i su ndɛ nga be klɛli’n be ti kun sɛsɛsɛ. 17 I nun nga Zezi seli Lazaa kɛ ɔ fin asieliɛ’n nun fite’n, m’ɔ cɛnnin i’n, nn sran kpanngban be o lɛ. Sran sɔ’m b’a yaciman lalo dilɛ. 18 Like nga ti yɛ sran’m be ɔli i atin kpalɛ’n, i kun yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Afin be tili i kɛ ɔ yoli sa sɔ’n. 19 Ɔ maan Farizifuɛ’m be kɛnnin i be afiɛn lɔ kɛ: “I kwlaa nga e su yo i yɛ’n, ɔ ti ngbɛn. Afin amun nian, sran’m be kwlaa be su i su.” 20 Be nga be bali Ɲanmiɛn sulɛ cɛn dilɛ’n nun’n, be nun wie’m be ti Glɛki. 21 Ɔ maan be ko toli Filipu m’ɔ fin Bɛtsaida ng’ɔ o Galile mɛn’n nun lɔ’n. Kpɛkun be srɛli i kɛ ɔ yo like kun man be. Be seli i kɛ: “Nja, e waan é wún Zezi wun.” 22 Filipu ko boli su kleli Andre. Andre nin Filipu be ɔli be ko kan kleli Zezi. 23 Zezi tɛli be su kɛ: “Blɛ nga Sran wa’n wá ɲán ɲrun’n w’a ju. 24 Nanwlɛ, ń kán klé amun kpa kɛ sɛ ble mma kun w’a tɔman asiɛ’n wun’n naan w’a saciman’n, ɔ ka ble mma kunngba. Sanngɛ sɛ ɔ saci’n, ɔ su mma kpanngban. 25 Sran kwlaa ng’ɔ klo i nguan’n, ɔ saci i. Sanngɛ sran ng’ɔ kpɔ i nguan’n mɛn nga nun’n, ɔ́ sɛ́sɛ́ i naan w’a kwla ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. 26 Sɛ sran kun waan ɔ́ sú min’n, maan ɔ su min su. Afin lika nga n wo’n, lɛ yɛ min sufuɛ’n trán-ɔn. Sran kwlaa nga i waan ɔ́ sú min’n, min Si’n wá mɛ́n i kɔmin su. 27 Kɛ é sé yɛ’n, min akunndan’n w’a sanngan. ?Yɛ ń sé sɛ ekun? Min Si, de min blɛ sɔ’n nun. Kusu blɛ sɔ’n ti yɛ n bali-ɔ. 28 Min Si, yo maan ɔ dunman’n fu.” Kpɛkun nɛn kun tɛli ɲanmiɛn su lɔ. Ɔ seli kɛ: “N yoli maan ɔ fuli, yɛ ń wá yó maan ɔ́ fú ekun.” 29 Be nga be titi lɛ’n, be tili. I sɔ’n ti’n, be seli kɛ ɲanmiɛn’n kplali. Sanngɛ wie’m be seli kɛ: “Anzi kun kannin ndɛ kleli i.” 30 Zezi tɛli su kɛ: “Nán min ti yɛ nɛn sɔ’n tɛli-ɔ, sanngɛ amun ti-ɔ. 31 Blɛ nga bé wá dí mɛn nga i jɔlɛ’n w’a ju siɛn’n. Ɔ maan bé wá kán sran ng’ɔ sie mɛn nga’n i bo. 32 Sanngɛ min liɛ’n, sɛ be man min su’n, ń yó maan sran wafawafa kwlaa bé bá min sin.” 33 Wafa ng’ɔ́ wá wú’n, i ndɛ yɛ ɔ su kan-ɔn. 34 Ɔ maan sran nga be o lɛ’n be tɛli i su kɛ: “E tili i kɛ Mmla’n se kɛ Klisi’n ká lɛ tititi. ?Yɛ ɔ yo sɛ yɛ a se kɛ bé wá sénde Sran wa’n waka’n su-ɔ? ?Wan yɛle Sran wa’n?” 35 Yɛ Zezi seli be kɛ: “Kannin’n nin amun trán le nɲɔn kun. Blɛ mɔ kannin’n wo lɛ’n, maan amun nanti kannin’n i kpajalɛ’n nun. I liɛ’n, aosin’n su kataman amun su. Sran kwlaa ng’ɔ nanti aosin’n nun’n, ɔ siman lika ng’ɔ su kɔ’n. 36 Blɛ mɔ kannin’n wo lɛ’n, maan amun kle kɛ amun lafi kannin’n su. I liɛ’n, amún yó kannin’n i mma mun.” Kɛ Zezi kannin ndɛ sɔ mun’n, ɔ jasoli lɛ ko fiali be wun. 37 Kannzɛ ɔ yoli abonuan sa kpanngban kleli be’n, sanngɛ b’a lafimɛn i su, 38 kɛ ɔ ko yo naan ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai kannin’n w’a kwla kpɛn su’n ti. Ɔ seli kɛ: “?Zoova, wan yɛ ɔ lafili ndɛ nga e kannin’n su-ɔ? ?Yɛ wan yɛ Zoova yili i tinmin’n* i nglo kleli i-ɔ?” 39 Like nga ti yɛ b’a kwlá lafiman su’n, Ezai kɛnnin i ndɛ ekun. Ɔ seli kɛ: 40 “Ɔ katali be ɲin, ɔ yoli maan be awlɛn’n keteli. I liɛ’n, be ɲinma su wunman ase, yɛ be su wunman sa ng’ɔ fata kɛ be yo’n i wlɛ, yɛ be su saman be sin naan m’an yo be juejue.” 41 Ezai kannin ndɛ sɔ mun afin ɔ wunnin i aɲrunɲan’n, kpɛkun ɔ kɛnnin i ndɛ. 42 Kannzɛ Zuifu’m be kpɛnngbɛn’m be nun kpanngban bɔbɔ be lafili i su’n, sanngɛ Farizifuɛ’m be ti’n, b’a yimɛn i nglo. Afin sɛ be yo sɔ’n, bé kán be bo Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun. 43 Be klo aɲrunɲan ng’ɔ fin klɔ sran mun’n tra ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n. 44 Yɛ Zezi mɛnnin i nɛn’n su seli kɛ: “Sran ng’ɔ lafi min su’n, nán min ngunmin min su yɛ ɔ lafi-ɔ, sanngɛ ɔ lafi sran ng’ɔ sunmannin min’n i su wie. 45 Yɛ sran ng’ɔ wun min’n, nn w’a wun Sran ng’ɔ sunmannin min’n wie. 46 N bali kɛ ń yó kɛ kannin sa mɛn’n nun. Ɔ maan sran kwlaa ng’ɔ lafi min su’n, ɔ su tranman aosin’n nun kun. 47 Sanngɛ sɛ sran kun ti min nuan ndɛ naan ɔ nantiman su’n, n su dimɛn i jɔlɛ. Afin m’an baman kɛ ń dí mɛn’n i jɔlɛ, sanngɛ n bali mɛn’n i delɛ. 48 Sran ng’ɔ sɔman min nun’n, m’ɔ faman ndɛ nga n kan be’n be su’n, sran kun o lɛ’n, ɔ́ wá dí i jɔlɛ. Ndɛ nga n kannin’n i su yɛ bé jrán bé dí i jɔlɛ blɛ kasiɛn’n nun-ɔn. 49 Afin ndɛ nga n kan’n, n kpɛman min ti nun yɛ n kan-ɔn. Sanngɛ Siɛ m’ɔ sunmannin min’n, i bɔbɔ yɛ ɔ kleli min ndɛ ng’ɔ fata kɛ n kan nin like ng’ɔ fata kɛ n kle’n niɔn. 50 Yɛ n si kɛ ndɛ ng’ɔ kan’n i su falɛ’n man nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Ɔ maan ndɛ kwlaa nga Siɛ’n kan kleli min’n, n nian su n kɛn i sɛsɛsɛ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “i sa’n.”


Sa Nga Be Yoli’n 17 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nSa Nga Be Yoli’n 17:1-34\nPɔlu nin Silasi be o Tesaloniki (1-9)\nPɔlu nin Silasi be o Bere (10-15)\nPɔlu o Atɛnin (16-22a)\nNdɛ nga Pɔlu kɛnnin i Areopazi lɔ’n (22b-34)\n17 Be sinnin Anfipolisi nin Apolinin be ɔli Tesaloniki. Zuifu’m be le be Ɲanmiɛn sulɛ sua klɔ sɔ’n su. 2 Ɔ maan kɛ nga Pɔlu fa yo i titi’n sa’n, ɔ wluli lɔ ko toli be lɔ. Ɔ nin be kokoli Ɲanmiɛn Ndɛ’n su yalɛ naan be wun i wlɛ. Ɔ yoli sɔ wunmiɛn-lolɛ-cɛn nsan. 3 Ɔ yiyi Ɲanmiɛn ndɛ’n nun, yɛ ɔ fa ndɛ nga be klɛli’n ɔ kle kɛ ɔ fata kɛ Klisi’n wun ɲrɛnnɛn naan be cɛn i. Ɔ se kɛ: “Zezi mɔ n su kɛn i ndɛ n kle amun yɛ’n, i yɛ ɔ ti Klisi’n niɔn.” 4 Ɔ maan be nun wie’m be kacili Zezi i sɔnnzɔnfuɛ. Kpɛkun be fali be wun mantannin Pɔlu nin Silasi. Glɛki kpanngban kpa nga be su Ɲanmiɛn’n, ɔ nin bla wie mɔ be le ɲrun kpa’n be yoli sɔ wie. 5 Sanngɛ Zuifu’m be fali be ɲin cili Pɔlu nin Silasi. Ɔ maan be ko yiali sran tɛtɛ wie mɔ be o gua bo lɔ be leman like be yoman’n. Yɛ be ko kunndɛli sran kpanngban kpa ekun, kpɛkun be kejeli klɔ’n nun yekee. Be wluli Zazɔn i sua’n nun be ko kunndɛli Pɔlu nin Silasi. Be waan bé fá be wlá sran kpanngban sɔ’m be sa nun. 6 Kɛ mɔ b’a wunman be’n ti’n, be trali Zazɔn nin aniaan’m be nun wie mun ɔli klɔ siefuɛ’m be ja su. Kpɛkun be kpan seli kɛ: “Sran nga be sanngannin mɛn wunmuan’n nun’n b’a ju wa wie, 7 yɛ Zazɔn w’a sike be. Sran sɔ’m be nun wie fi nantiman Sezaa i mmla’m be su kaan sa. Be waan famiɛn uflɛ o lɛ naan be flɛ i kɛ Zezi.” 8 Kɛ sran kpanngban sɔ mun nin klɔ siefuɛ’m be tili ndɛ sɔ’n, be klun titili be. 9 Ɔ maan be deli Zazɔn nin i wiengu’m be sika kpanngban kpa, kpɛkun be yacili be nun be ɔli. 10 Kɔnguɛ’n, aniaan’m be fali Pɔlu nin Silasi be ɔli Bere ndɛndɛ. Kɛ be juli lɔ’n, be ɔli Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun lɔ. 11 Sanngɛ Zuifu sɔ’m be liɛ’n, be nzuɛn’n ti kpa tra Tesaloniki lɔ Zuifu mun. Afin be sɔli Ɲanmiɛn ndɛ’n nun ndɛndɛ kpa. Kpɛkun cɛn kwlakwla be nian Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun kpa. Be waan bé nían, sɛ ndɛ nga be tili’n ɔ ti nanwlɛ-o. 12 I sɔ’n ti’n, be nun sunman be kacili Ɲanmiɛn sufuɛ. Glɛki bla mɔ sran’m be ɲin yi be kpa’n, ɔ nin yasua wie’m be yoli sɔ wie. 13 Sanngɛ kɛ Tesaloniki lɔ Zuifu’m be tili i kɛ Pɔlu su kan Ɲanmiɛn ndɛ’n Bere lɔ wie’n, be ɔli lɔ. Be ko wlawlali sran mun, kpɛkun sran’m be mannin be wun su. 14 Ɔ maan ndɛndɛ kpa, aniaan’m be fali Pɔlu sinnin jenvie’n su ɔli. Sanngɛ Silasi nin Timote be kali lɛ. 15 Be nga be ko sunmannin Pɔlu’n, be fɛli i ɔli lele juli Atɛnin. Kɛ bé sá be sin’n, Pɔlu seli be kɛ be se Silasi nin Timote be kɛ be to i lɔ ndɛndɛ. 16 Kɛ Pɔlu mínndɛ be Atɛnin lɛ’n, ɔ wunnin kɛ amuin’m b’a yi klɔ’n i piɛ. I sɔ’n yoli i ya dan. 17 I sɔ’n ti’n, ɔ nin Zuifu mun nin sran uflɛ mɔ be su Ɲanmiɛn’n, be kokoli yalɛ Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun. Kpɛkun cɛn kwlakwla ɔ nin be nga be o gua bo lɔ’n be yo sɔ wie. 18 Sanngɛ mɛn nun ngwlɛlɛfuɛ wie mɔ be flɛ be Epikirifuɛ nin Sitoikifuɛ mun’n, be nin i be sili akplowa. Be wie’m be se kɛ: “?Ngue ndɛ yɛ fiaifuɛ nga kan-ɔn?” Be wie mun ekun be se kɛ: “Ɲanmiɛn uflɛ wie’m be ndɛ kanfuɛ-ɔ.” Be se sɔ afin ɔ su bo Zezi i jasin fɛ’n, yɛ ɔ su kan sran’m be cɛnlɛ’n i ndɛ. 19 Ɔ maan be fɛ i ɔli Areopazi lɔ, kpɛkun be seli kɛ: “?Like uflɛ nga a su kle i lɛ’n, a kwla yiyi nun kpa kle e? 20 Afin ndɛ nga a su kan be lɛ’n be tɛman e su nun kpa. Ɔ maan e waan é wún ninnge sɔ’m be wlɛ kpa.” 21 Kɛ Atɛninfuɛ mun nin aofuɛ nga be tran lɔ’n* be kwlaa be ɲan be ti kan’n, be yoman like fi, saan ndɛ uflɛuflɛ’m be kanlɛ annzɛ be tielɛ. 22 Ɔ maan Pɔlu jrannin Areopazi’n i afiɛn, kpɛkun ɔ seli kɛ: “Atɛninfuɛ mun, n wun kɛ sa kwlaa nun’n, amun sro ɲanmiɛn mun.* Amun yo i sɔ’n tra sran’m be kwlaa. 23 Afin kɛ ń wlán ń sín’n, mɔ ń nían ninnge nga amun sɔ be’n, n wunnin kɛ be klɛli tɛ yiwlɛ kun su kɛ: ‘Lika nga ti Ɲanmiɛn kun mɔ e simɛn i’n i liɛ.’ Ɲanmiɛn sɔ mɔ amun simɛn i mɔ sanngɛ amun su i’n, i ndɛ yɛ n su kan n kle amun-ɔn. 24 Ɲanmiɛn m’ɔ yili mɛn’n nin like kwlaa ng’ɔ o nun’n, m’ɔ ti ɲanmiɛn m’ɔ la nglo lɔ plaii’n nin asiɛ’n be Min’n, ɔ tranman sua mɔ sran kplan be’n be nun. 25 Asa kusu’n, i sa mianman like fi wun naan se kɛ sran’m bé yó like bé mɛ́n i. Afin i yɛ ɔ man sran’m be kwlaa be nguan-ɔn. Asa ekun’n, i ti yɛ be lo wunmiɛn-ɔn. Kpɛkun i yɛ ɔ man be like kwlaa-ɔ. 26 Ɔ yoli maan nvlenvle’m be kwlaa be fin sran kunngba naan sran’m be tran asiɛ wunmuan’n su. Asa ekun’n, ɔ siesieli sa ng’ɔ fata kɛ be ju blɛ trele wie’m be nun’n. Kpɛkun ɔ jajali sran’m be tranwlɛ’m be awɛ mun. 27 I liɛ’n, bé kúnndɛ Ɲanmiɛn. Sɛ be fuafua be sa be kunndɛ i’n, bé wún i sakpa. Afin nanwlɛ, ɔ nin e nun wie fi nunman mmua. 28 I dunman nun ti yɛ e o nguan nun-ɔn, yɛ i dunman nun ti yɛ e kwla like yo-ɔ. Asa ekun’n, i dunman nun ti yɛ e o lɛ-ɔ. Amun fluwa klɛfuɛ wie mun bɔbɔ be kɛnnin i sɔ liɛ’n, be seli kɛ: ‘Afin e kusu e ti i wa wie.’ 29 “Ɔ maan kɛ mɔ e ti Ɲanmiɛn i mma mun’n ti’n, ɔ fataman kɛ e bu i kɛ Ɲanmiɛn ti kɛ sika ɔkwlɛ annzɛ jɛtɛ ufuɛ annzɛ yɔbuɛ sa. Ɔ timan kɛ like wie mɔ sran yɛ ɔ fɛli i sa sɛli’n sa. 30 Nanwlɛ, laa sran wie’m be siman Ɲanmiɛn, kusu w’a fɛmɛn i ɲin w’a siemɛn i sɔ’n su. Sanngɛ siɛn’n, ɔ kɛn i lika kwlaa nun kɛ maan sran’m be kwlaa be kaci be akunndan’n. 31 Afin ɔ sieli cɛn kun. Cɛn sɔ’n nun’n, ɔ́ fá sran kun m’ɔ kpɛli i’n, ɔ́ dí asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be jɔlɛ ndɛnman su. Ɔ cɛnnin sran sɔ’n fa kleli sran’m be kwlaa be kɛ ɔ́ yó sɔ sakpa.” 32 Kɛ be tili sran cɛnlɛ’n i ndɛ’n, be nun wie’m be srili i. Wie mun ekun be seli kɛ: “Cɛn uflɛ e ko ti ɔ ndɛ sɔ’n ekun.” 33 Yɛ Pɔlu jasoli be wun lɛ ɔli-ɔ. 34 Sanngɛ sran wie’m be suli i su, kpɛkun be kacili Ɲanmiɛn sufuɛ. Be yɛle Dionisi m’ɔ ti Areopazi lɔ jɔlɛ difuɛ’m be nun kun’n, ɔ nin bla kun mɔ be flɛ i kɛ Damarisi’n, ɔ nin sran wie mun ekun.\n^ Be kwla se ekun kɛ “be nga be kɔ lɔ’n.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “ɲanmiɛn’m be ndɛ ti amun cinnjin.”\nSa Nga Be Yoli’n 17


Wafa nga Ɲanmiɛn yili e ti’n, sɛ e tɔ tukpacɛ’n e kwla yo juejue. Dɔɔtrɔ fluwa kun nun’n be seli kɛ, kɛ like wie kpɛ e’n annzɛ like wie kplo e wun’n, ‘kannzɛ kannin’n ti kaan o annzɛ ɔ ti dan o, e kplo nun ninnge wie’m be yo maan ɔ wu.’ I wie yɛle kɛ, sɛ like wie kpɛ e naan mmoja tu e’n, e kplo nun ninnge sɔ’m be yo maan mmoja’n jran.\nBU NDƐ NGA I AKUNNDAN: Wafa nga Ɲanmiɛn yili e’n, ɔ yo ɲɛnmɛn dan. Ɔ maan sɛ e tɔ tukpacɛ annzɛ like wie kpɛ e annzɛ like wie kplo e wun’n, annzɛ kusu like uflɛ yo e’n, e kwla yo juejue. Ɲanmiɛn kunngba’n, ɔ se e kɛ sɛ sa o e su’n, ɔ́ úka e naan e wun fa e feke. E kwla lafi su kɛ ɔ́ yó sɔ sakpa. Jue tofuɛ’n seli kɛ: “Sran nga be anwlɛn’n w’a kpɔtɔ be klun’n, i yɛ ɔ ti be fɔnvɔfuɛ-ɔ. Sɛ like yo be’n, ɔ nian be lika.” (Jue Mun 147:3) ?Sanngɛ sɛ afɛ wie o wɔ su’n, á yó sɛ naan w’a wun i wlɛ kɛ Zoova nian ɔ lika andɛ, naan ɔ́ nían ɔ lika ainman-ɔn?\nBIBLU’N KLE KƐ ƝANMIƐN KLO SRAN\nƝanmiɛn se e kɛ: “Nán srɛ kun amun afin n jin amun sin. Nán amun klun titi amun bɔ amún nían wa nían wa-a, afin n ti amun Nyanmiɛn. Ń mán amun fanngan, ń úka amun.” (Ezai 41:10) Sran ng’ɔ lafi su kɛ Zoova niɛn i lika sakpa’n, i wla gua ase kpɛkun ɔ ɲan wunmiɛn jrɛn i su sa fanunfanun’m be ɲrun kekle. Akoto Pɔlu seli kɛ: “Amún wún jɔ́ amun fɔuun, amun su wun-man sa ti bɔ amun wun jɔ amun fɔuun sɔ’n i bo mlɔnmlɔn.” Kpɛkun ɔ kan guali su kɛ: “Krist b’ɔ wla n fanngan’n ti’n, n kwla like kwlaa yo.”—Filipfuɛ Mun 4:4-7, 9, 13.\nƝanmiɛn Ndɛ’n uka e maan e lafi ninnge nga Zoova waan ɔ́ yó man e’n, be su. I wie yɛle kɛ Sa Nglo Yilɛ 21:4, 5 kan like nga Ɲanmiɛn wá yó man e’n, nin like nga ti yɛ ɔ fata kɛ e lafi i su’n, be ndɛ.\n‘Ɔ́ núnnún sran’m be nyinmuɛn’n kwlaa.’ Zoova wá núnnún e su afɛ’n kwlaa kpan. Afɛ ng’ɔ o e su mɔ e wiengu’m be bumɛn i like fi bɔbɔ’n, ɔ o nun wie.\n“Sran ng’ɔ ti bia’n” su ɲanmiɛn su lɔ’n, yɛle Ɲanmiɛn mɔ kwla like kwlaa yo’n, m’ɔ yili ninnge kwlaa’n. Ɔ ka kan’n, ɔ́ yó maan ɲrɛnnɛn sa’n kwlaa wie. Ɔ maan e su wunman e ɲrun kun.\nZoova se e kɛ i ‘ndɛ’n ti nanwlɛ naan be kwla fa su.’ Zoova ti Ɲanmiɛn kun m’ɔ buaman ato-ɔ yɛ ndɛ kwlaa ng’ɔ kan’n, ɔ kpɛn su. Ɔ maan e kwla lafi su kɛ ɔ́ yía nda kwlaa ng’ɔ tali e’n be nuan.\n“‘Ɔ́ núnnún be nyinmuɛn’n kwlaa, wie’n su tran-man lɛ kun. Be su yo-man sɛ kun, be su sun-man kun, be su wun-man nyrɛnnɛn kun, afin laa ninnge sɔ’m be su tran-man lɛ kun.’ Sran ng’ɔ ti bia’n su’n seli kɛ: ‘Nian, m’an kaci like’n kwlaa uflɛ.’ Yɛ ɔ seli ekun kɛ: ‘Klɛ ndɛ nga, afin min ndɛ’n ti nanwlɛ, be kwla fa su.’”—Sa Nglo Yilɛ 21:4, 5.\nNinnge nga e Si Ɲanmiɛn yili be’n, nin i nuan Ndɛ’n, be kle e sran wafa ng’ɔ ti’n. Ninnge nga Ɲanmiɛn yili be’n, be ijɔman. Sanngɛ sɛ é kwlá sé’n, be se e kɛ e suan be su like naan e si Ɲanmiɛn. I liɛ’n, e nin i trá janvuɛ. Sanngɛ Biblu’n m’ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n, i liɛ’n ɔ se e trele kɛ: “An fa amun wun mantan Nyanmiɛn, yɛ i kusu ɔ́ fɛ́ i wun mántan amun-ɔn.” (Zak 4:8) Sa Nga Be Yoli’n ndɛ tre 17 i mma 27 kusu se kɛ: “Nyanmiɛn [...] nin e nun wie fi nun-man mmua.”\nSɛ a fa blɛ suan Ɲanmiɛn i su like naan a si i kpa’n, á láfi su kpa kɛ ‘ɔ nian ɔ lika.’ (1 Piɛr 5:7) ?Sɛ e fa e wla e gua Zoova su’n, i su ye benin yɛ é ɲɛ́n i-ɔ?\nBe flɛ bian kun kɛ Toru. Ɔ fin Zapɔn. I manmin m’ɔ ti Klistfuɛ’n yɛ ɔ tɛli i-ɔ. Sanngɛ ɔ wa wluli Zapɔn lɔ anuannzɛ kun nun. Anuannzɛ sɔ’n, i nunfuɛ’m be yo sa kekleekle mun yɛ be kun sran. I bɔbɔ seli kɛ: “N bu i kɛ nn Ɲanmiɛn kpɔ min. Yɛ kɛ min sran kpa’m be wu’n, n bu i kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ su tu min fɔ-ɔ.” I kwlaa sɔ’n ti’n, i “awlɛn’n keteli yɛ w’a siman sran aunnvuɛ kun.” Ɔ seli kɛ: “Min gbanflɛn nun’n, n kunndɛli kɛ ń wú. Sanngɛ ka naan m’an wu’n, min waan ń kún sran kun mɔ i dunman w’a fu kpa’n. I liɛ’n min dunman’n fú wie.”\nI sin’n, Toru nin i yi Ana be wa suannin Biblu’n nun like. Ɔ maan ɔ kacili i nzuɛn’n mlɔnmlɔn. I yi’n seli kɛ: “N wunnin i kɛ min wun’n i nzuɛn’n kacili sakpa.” Siɛn’n, Toru se kɛ: “Kannzu, Ɲanmiɛn nian e lika sakpasakpa. Ɔ kunndɛman kɛ sran kun sa wu. Ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yáci be nga be sa tɛ’n yo be nsisɔ mɔ be kaci be nzuɛn’n, be wun sa’n cɛ́ be. E klun ndɛ nga e kwlá kan kleman sran mlɔnmlɔn’n, i liɛ’n e kwla kan kle i. Asa ekun e klun ndɛ nga sran’m be wunmɛn i wlɛ bɔbɔ’n, i liɛ’n ɔ wun i wlɛ. Ɔ ka kaan sa’n, Zoova yó maan afɛ’n nin ɲrɛnnɛn su tranman lɛ kun. Sanngɛ dɔ nga su’n, ɔ yo ninnge nga y’a sunnzunman’n fa uka e. Ɔ klo e yɛ kɛ e wunmiɛn’n wie’n, ɔ man e uflɛ.”—Jue Mun 136:23.\nƝanmiɛn kwla yi e su afɛ’n. Yɛ ɔ ka kan’n, ɔ́ yó i sɔ bɔbɔ. Kɛ e wun i wlɛ sɔ’n, i sɔ’n yo maan e ɲan like kpa kun mɔ e kwla fa e wla gua su-ɔ. Kpɛkun ɔ kwla yo maan e di aklunjuɛ dɔ nga su. Toru i su ndɛ’n kle sɔ weiin. Kannzɛ bɔbɔ mɛn nga e o nun yɛ’n ti tɛ’n, sanngɛ Ɲanmiɛn kwla nian e lika.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 21\n1 Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, "yɛɛ yiɛ 'tɔ 'e "srɔn Bali -pan 'kɔn 'bɔ 'ji bɛ, te e fɛnɔn ye. O ya "lala nɛn kɔ 'o -nɔn Bali lɛ bɛ -a -sɛnnan -gbogbo -tʋ -ji. 2 Ɛn Zozi -cale seezan -tʋ 'yɩ, te e ya -bablu 'wlɛ 'tʋdʋ "fli "fɔnan -ji. 3 -A -nan nɛn e 'nan 'e -srunɔn lɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -cale seezan 'labɛ, e fɛ -nɔn Bali lɛ e mlin minnun pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ o da. 4 Kɔɔ o pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ, "lala a -wlɔ "kaga. 'Pian lɩ 'labɛ, "lala pɛɛnɔn nɛn -yrɔ -yee fɛ -blɩ "man "vɛ -a bɛ, -a 'bɔ nɛn yaa -nɔn Bali lɛ.»\n5 Tʋ zɩɛ -a wlu bɛ, te min -mienun a -a vɩnan 'nan: «"Ii, Bali -pan 'kɔn bɛ, waa -tɔ -kɔlɛ fɛnyian -a! 'Ka 'yiɛ 'tɔ fɛnun fɛnyian nɛn minnun -a -nɔn Bali lɛ bɛ -a 'bɔ 'a nɛn waa 'man drɛ.» Ɛn Zozi "e 'nan 'wlɛ 'nan: 6 «Tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ bɛ, fɛnun nɛn ka o ye 'labɛ, minnun -a -wiiman 'e pɛɛnɔn. -A -kɔlɛ pɛɛnɔn fuimlan "man, -a -tʋ 'ka 'fo 'e bɔɛzan da dɩ.»\n7 Minnun -a laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, tʋ "cɛn "man nɛn, 'wɩnun zɩɛ o dra? Ɛn -mɛ "man nɛn, waa -kɔnnɛn "ye 'nan 'wɩnun zɩɛ o "ta dra?»\n8 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Te min -tʋ 'e 'ka see "paa -e 'ka 'si -si tɩglɩ da dɩ! Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, min "kaga -taa "talɛ 'an 'tɔ da. Waa ve 'nan, 'wɛɛ cɩ Crizi -a. Ɛn waa ve "nyian 'nan, 'trɛda -nyan tʋ 'bɔ! Te 'ka -sɔɔnla minnun zɩɛ o -sru "dɩ! 9 Ka -kuli -tan wɩnun maan, ɛn 'lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn wuanla 'o cin man, kaa -nan wɩ maan. Te 'o 'ka 'cɛn nyɛn -a dɩ! Kɔɔ 'wɩnun zɩɛ -wɛɛ dra 'e flin, 'pian 'trɛda -nyan tʋ "cɛɛ dɩ.»\n10 Ɛn Zozi "e 'nan "nyian -wlɛ 'nan: «'Lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn wuanla 'lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn man, ɛn mingɔnnɛn trɛ -tʋ wuanla mingɔnnɛn trɛ -tʋ man. 11 Ɛn "nyian bɛ, 'trɛ 'nyɔɔnman fɛ "kaga "nan. Dra -dandan -taa, ɛn -cɛ -wlidɩ -kɔan fɛ "kaga "nan. Ɛn "nyian bɛ, nyɛn 'cɛn wɩ -dandan 'lee 'wɩ 'nɔan -kɔɔn "vɛ -dandan dra laji.\n12 Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'vaa -e 'wɩnun zɩɛ 'o drɛ bɛ, minnun 'ka "kuan, o 'tɛ "paa 'ka da. Ka drɛ 'mɛn vɛ -a -le "wɛan bɛ, minnun -ko 'cee tin 'palɛ 'wee cin yɩ 'kuin, ɛn o 'ka -fɔa "pʋ 'kuin. Ɛn "nyian bɛ, o -ko 'ka 'a mingɔnnɛnnun 'lee -kɔnmandannun 'lɛ. 13 Tʋ zɩɛ -a man bɛ, ka dra 'mɛn 'wɩnan yɩnɔn 'a o 'lɛ. 14 'Wɩ nɛn kɔ 'ka vɩ -e 'cee tin 'e drɛ 'nɔnnɔn bɛ, te -a nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ! 15 Kɔɔ 'an 'bɔ 'bɛ 'wɩ 'tɔdɩ -nɔan 'cɛɛ, ɛn "nyian bɛ 'wɩ nɛn kɔ 'ka vɩ bɛ, maan -cin -tɔa 'ka 'ji. -Yee "wɛan 'ka 'nanmannɔn 'ka 'kɔlaman -e 'o -zi -fɔ dɩ.\n16 'Ka "tɩ 'lee 'ka "bʋ 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'ka "bʋɩnun 'lee 'ka "blunun 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'ka drɩnun 'lee 'ka beenun 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. O pɛɛnɔn "sia 'ka -sru -e 'o 'ka -nɔn minnun lɛ. 'Wɩ zɩɛ -a -ji bɛ, 'ka "kaga 'wulo -ko -ji. 17 Ka drɛ 'mɛn vɛ -a -le "wɛan bɛ, min pɛɛnɔn -taa 'nanlɛ 'ka man, wa'a 'taa 'ka yɩlɛ "yi "dɩ. 18 Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'ka 'wulo "jɛ "pou -tʋwli 'ka 'saan "va "dɩ. 19 'Pian 'ka -pɔan 'e 'sɔ -e 'ka 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a yɩ.»\n20 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ "nyian 'nan: «Tʋ nɛn ka Zeruzalɛm 'yɩ te -a 'nanmannɔn 'le 'sounjanun -a si -fɔ bɛ, 'ka -tɔ 'nan, -a -nan srɛ tʋ 'bɔ 'kogo. 21 Tʋ zɩɛ -a man bɛ, minnun nɛn Zude 'lɛglɔn 'ji bɛ, 'o flan 'bli, 'o 'kʋ pɔnnun yei! Ɛn minnun nɛn Zeruzalɛm bɛ 'o 'si 'nan! Ɛn minnun nɛn fei -paan "da "bɛ, te 'o li 'o da Zeruzalɛm dɩ! 22 Tʋ nɛn Bali minnun -le tin "baa bɛ, -a pou siadɩ nɛn. Ɛn 'wɩnun nɛn 'o 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, -a 'lɛ sɔɔ tʋ nɛn. 23 Lɩmɔnnun nɛn o -pɔn -kɔan 'o man tʋ zɩɛ -a man bɛ, 'lee lɩmɔnnun nɛn 'nɛn 'nyɔn -mlian -wlɔ tʋ zɩɛ -a man bɛ, -wee yra yɩdɩ "mlianla "da. Kɔɔ minnun pɛɛnɔn -taa 'o yra yɩlɛ -wlidɩ 'lɛglɔn zɩɛ -a -ji. Bali -le nyran -blɩ tʋ nɛn o va. 24 O min -mienun -tɛɛman srɛn 'a. O -ko o -mienun drɛlɛ nɔannun -a 'lɛglɔn peenun -ji. Minnun nɛn wa'a Bali tɔa dɩɛ, o Zeruzalɛm srɛman "fo. 'Pian -wee tʋ 'bɔ 'leda a.»\n25 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ "nyian 'nan: «Fɛ -nɔan -kɔɔn "vɛ -kɔan yidɛ yra, ɛn e -kɔan mlɛn yra, ɛn e -kɔan mlɛn crɛnnun yra. 'Wɩ zɩɛ e "klan -dan -sɛan 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji minnun ji. Ɛn "nyian bɛ, jemie 'blʋ 'fɔdɩ 'lee -a -klundɩ 'plɛblɛ o "cɛan nyɛn -a. 26 Minnun -kaa "klan -dan 'lɔ, te o ya 'wɩ nɛn e "ta -daa "drɛlɛ 'trɛda bɛ -a man -pɛnnan. Kɔɔ laji fɛnun 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'nyɔɔnman. 27 Tʋ zɩɛ -a man nɛn, minnun pɛɛnɔn Blamin -pɩ ye 'sinan laji "lolu -koei "da. -Kɔladɩ 'plɛblɛ 'lee 'tɔ -dan -kɔan -yrɔ. 28 -Te 'wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ "ta 'e pou "siala bɛ, 'ka -pɔan 'kun, -e 'ka 'wulo wluan lou, kɔɔ te 'ka 'sidɩ 'wɩ 'ji a -plinan 'kogo.»\n29 "Bɛ -sru ɛn Zozi -a vɩdɩ 'sia -kɔnnɛn "ji 'nan: «Yiba "tʋ nɛn waa laabo fijie bɛ, 'ka drɛ 'cee 'wɩ -kɔɔn "manvɛ -a 'lee yiba -mienun "nyian! 30 -Te -a 'la nrindɩ 'sia "da "bɛ, kaa -tɔa 'nan 'munmun tʋ a -tanan bɔdɩ -a -kogo. 31 -A -tʋwli "nɛn "nyian Bali -le mingɔnnɛn trɛ -tadɩ -le vɛ -a. -Te ka 'wɩnun zɩɛ -a 'yɩ drɛnan bɛ, 'ka -tɔ 'nan Bali -le mingɔnnɛn trɛ -tadɩ 'bɔ 'kogo.\n32 Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, 'ka -naagʋnɔn 'gʋɛ, ka'a 'cɛan -kaadɩ man 'vaa -e 'wɩnun zɩɛ 'o drɛ dɩ. 33 Labli 'lee 'trɛ 'nyan tʋ a, 'pian 'an wei -fo -nan 'li 'trilii.\n34 'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Te 'ka 'fli -nɔn -wɛn lɛ 'e 'ciɩla "da "dɩ! Ɛn te 'ka 'fli -nɔn 'trɛda ci "nrɔndɩ lɛ 'e 'ciɩla "da "dɩ! "Tɔgɔ tin 'ba yi 'e bɔ 'ka man kligli. 35 Kɔɔ yi nɛn Bali 'trɛdanɔn pɛɛnɔn 'le 'wɩ tin "baa bɛ, e dra kligli. E dra "le zɩ "se -sɛanla pɔnun da kligli bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 36 -Yee "wɛan te 'ka 'ci 'e 'san 'ka 'fli man dɩ! 'Ka Bali trʋ 'ba tʋ pɛɛnɔn man, -e 'ka "koe 'e 'kɔn 'ka da! 'Ka drɛ zɩ, -e 'wɩ pɛɛnɔn nɛn e -taa "bɔlɛ 'ka man bɛ 'ka 'sʋ -yrɔ, -e 'ka 'kɔla -plidɩ -a Blamin -pɩ man.»\n37 Yi -tʋdʋ pɛɛnɔn man bɛ, Zozi 'ko Bali -le 'wɩ "paalɛ minnun ji Bali -pan 'kuin, 'pian -pei -man bɛ, -e 'e 'kʋ Olivie pɔn da. 38 Tʋ "le 'cɛndɩ man bodrun puunɔn bɛ, te minnun pɛɛnɔn a -kʋnan Zozi 'va Bali -pan 'kuin 'nan -e 'o wei man.


Be fa tui be sasa be ti\n?Ɔ fata kɛ Klistfuɛ kun fa tui sie i sa su naan sɛ sran wie waan ɔ́ yó i abɔlɛ’n, ɔ fa sɛsɛ i wun?\nKɛ Klistfuɛ’m be kunndɛ kɛ bé sásá be wun annzɛ bé kplí be ti’n, be nian Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Mmla sɔ’m be kle kɛ ɔ fataman kɛ Klistfuɛ’m be se kɛ sran wie kwla yo be abɔlɛ ti’n, bé fá tui bé sásá be wun. Maan e fa e ɲin sie i ndɛ nga’m be su e nian:\nKlɔ sran i nguan’n ti Zoova i cinnjin. Kɛ jue tofuɛ Davidi kán Zoova i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Nguan’n i bo’n, ɔ wun lɔ yɛ ɔ wo ɔ.” (Jue Mun 36:10) I sɔ’n ti, sɛ Klistfuɛ kun kunndɛ kɛ ɔ́ sɛ́sɛ́ i ti annzɛ ɔ́ sɛ́sɛ́ i ninnge mun’n, ɔ fata kɛ ɔ niɛn i wun kpa naan w’a kunman sran.—Mmla’n 22:8; Jue Mun 51:16.\nLike kwlaa nga sran kun fa sɛsɛ i ti’n, ɔ kwla kun sran. Sanngɛ, sɛ e le tui’n, ɔ cɛman naan y’a fa kun sran ndɛndɛ, annzɛ sanvuɛ sa w’a ɲan e. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) Asa ekun’n, sɛ sran tɛ kɛ awiefuɛ sa’n, ɔ wun tui’n, i akunndan’n kwla sanngan. Yɛ lika’n kwla yo tɛ. Yɛle kɛ, sran kwla wu nun.\nLe kun nga bé wá kún Zezi’n, i kɔnguɛ’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be fa tokofi be tra nun. Nán be wun sasalɛ ti yɛ ɔ seli be sɔ-ɔ. (Lik 22:36, 38) Sanngɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ mɛ́n i sɔnnzɔnfuɛ’m be afɔtuɛ kun. Yɛle kɛ, kannzɛ be kpɔfuɛ’m be sɔnnin naan alɛ kunlɛ ninnge o be sa nun’n, ɔ fataman kɛ be nin be kun. (Lik 22:52) Kɛ Piɛli fɛli i tokofi’n yoli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n i sran kun i like yaya’n, Zezi seli i kɛ: “Fa ɔ tokofi’n wlɛ i bua’n nun.” Kpɛkun, ndɛ ng’ɔ kan guali su’n, ɔ ti andɛ Klistfuɛ’m be cinnjin wie. Ɔ seli kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ tra tokofi nun’n, tokofi’n i nuan yɛ ɔ́ kɔ́-ɔ.”—Matie 26:51, 52.\nMise 4:3 se kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m bé ‘fá be tokofi mun bé bó sue, bé fá be cua mun bé bó wlɔsɔ.’ Klistuɛ nanwlɛfuɛ’m be ti wɛtɛɛfuɛ. Be nanti ndɛ kun mɔ Ɲanmiɛn maan akoto Pɔlu klɛli’n su. Ɔ seli kɛ: “Sɛ sran yo amun tɛ’n, nán an yo i wie.” Ɔ seli ekun kɛ: “Like kwlaa nga amun kwla yo bɔ amun nin sran su kan-man ndɛ’n, amun yo.” (Rɔmfuɛ Mun 12:17, 18) I sɔ yɛ Pɔlu bɔbɔ yoli-ɔ. Kɛ ɔ tɔli kodiawiefuɛ mun, ɔ nin sran tɛtɛ wie mun ekun be nun’n, ɔ kleli kɛ ɔ ti wɛtɛɛfuɛ. W’a kunndɛman kɛ i wun sasalɛ ti’n, ɔ́ fɔ́n Ɲanmiɛn mmla’n. (2 Korɛntfuɛ Mun 11:26) Pɔlu fɛli i wla guali Ɲanmiɛn su. Afin, ɔ si kɛ afɔtuɛ nga Ɲanmiɛn man’n “i kpa liɛ’n, alɛ ninnge’m be to-mɛn i.”—Akunndanfuɛ’n 9:18.\nKlistfuɛ’m be bu nguan’n i like cinnjin tra aɲanbeun ninnge mun. E si kɛ “maan sran nyɛn i wun ɔ nyɛn i wun sɛ, nán ninnge sɔ mun yɛ be mɛn i nguan-an.” (Lik 12:15) I sɔ’n ti, sɛ e kan ndɛ wɛtɛɛ su e kle awiefuɛ kun mɔ tui o i sa nun’n, naan ɔ faman’n, e nanti Zezi i afɔtuɛ nga su. Ɔ seli kɛ: “Sɛ sran wie de ɔ tralɛ dan’n, nán se kɛ a fa-man tralɛ kaan kusu’n mɛn-mɛn i.” I sɔ’n kle kɛ maan e fa like kwlaa ng’ɔ kunndɛ’n e mɛn i. (Lik 6:29; Matie 5:39, 40) * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) Asa ekun’n, Biblu’n se e kɛ maan e wla be “wun tulɛ’n,” i ase. (1 Zan 2:16) Yɛle kɛ nán e fa ninnge nga e le be’n e kle. I liɛ’n, awiefuɛ’m be su kleman e yalɛ. Asa ekun’n, sɛ e mantanfuɛ’m be si kɛ e ti Zoova i Lalofuɛ naan e ti wɛtɛɛfuɛ’n, i sɔ’n kwla sasa e.—Nyanndra Mun 18:10.\nKlistfuɛ’m be kunndɛman kɛ bé sánngan be wiengu’m be akunndan. (Rɔmfuɛ Mun 14:21) Sɛ aniaan wie’m be ti i kɛ be wiengu Klistfuɛ kun fa tui fa sɛsɛ i ti naan sran wie’m b’a yomɛn i abɔlɛ’n, be akunndan’n kwla sanngan. Yɛ be kwla yaci Ɲanmiɛn sulɛ. Kannzɛ awa mannin e atin kɛ e ɲan tui’n, sanngɛ klolɛ mɔ e klo e niaan mun ti’n, e su yoman like ng’ɔ kwla sanngan be akunndan’n.—1 Korɛntfuɛ Mun 10:32, 33; 13:4, 5.\nKlistfuɛ’m be kunndɛ kɛ bé yó sa ng’ɔ ti kpa’n naan sran uflɛ nian su. (2 Korɛntfuɛ Mun 4:2; 1 Piɛr 5:2, 3) Sɛ sran tɛtɛ’m be ti’n, Klistfuɛ kun fa tui fa sɛsɛ i wun’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m bé nían Biblu’n nun bé mɛ́n i afɔtuɛ. Sɛ i waan saan fii ɔ́ trá tui nun’n, nn ɔ kleman ajalɛ kpa. I sɔ’n ti, be su kwlá mɛnmɛn i junman wie fi asɔnun’n nun. Sɛ junman nga Klistfuɛ kun di’n ti, ɔ tra tui nun’n, be kwlá mɛnmɛn i junman fi asɔnun’n nun. Ɔ fata kɛ Klistfuɛ sɔ’n, ɔ kunndɛ junman uflɛ. *—An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.\nLike nga Klistfuɛ kun yó naan w’a sɛsɛ i bɔbɔ wun, nin i awlofuɛ mun, ɔ nin i ninnge mun’n, ɔ ti kɛ i bɔbɔ sa. Junman ng’ɔ́ dí’n, ɔ ti kɛ i bɔbɔ sa wie. Sanngɛ, i kwlaa m’ɔ yoli o, maan ɔ nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su. E Ɲanmiɛn’n ti ngwlɛlɛfuɛ. Yɛ ɔ klo e. I ti yɛ ɔ mannin e mmla-ɔ. I sɔ’n ti, Klistfuɛ nga be nin Zoova be afiɛn mantan kpa’n, be seman kɛ kɛ ɔ ko yo naan sran tɛ wie w’a yoman be abɔlɛ ti’n, bé fá tui bé sásá be wun. Be si kɛ sɛ be fa be wla gua Ɲanmiɛn su, naan be nanti i afɔtuɛ’m be su’n, ɔ́ sásá be tititi.—Jue Mun 97:10; Nyanndra Mun 1:33; 2:6, 7.\nƝrɛnnɛn dan’n nun’n, Klistfuɛ’m be su kpliman be ti. Bé fá be wun wlá Zoova sa nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Klistfuɛ kun kwla se kɛ ɔ́ kúnndɛ tui naan ɔ́ fá dí koniɛn, annzɛ ɔ́ fá sɛ́sɛ́ i wun naan nnɛn wlɛfuɛ wie w’a yomɛn i abɔlɛ. I lɛ nun’n, sɛ ɔ faman tui’n yoman like fi’n, ɔ fata kɛ ɔ yi katusu ng’ɔ o nun’n. Annzɛ kusu, ɔ fata kɛ ɔ yia tui’n su kpa naan sran wie w’a wunmɛn i. Lika wie’m be nun’n, awa manman sran’m be atin kɛ be ɲan tui. Lika wie kusu’n, awa kpɛ mmla wie mun naan be nga be le tui’n, be nanti su. Lika kwlaa nga Klistfuɛ’m be tran lɛ’n, ɔ fata kɛ be nanti awa i mmla’m be su.—Rɔmfuɛ Mun 13:1.\n^ ndɛ kpɔlɛ 6 Sɛ e waan é sí like nga e kwla yo naan b’a tɔman e gblu’n, maan e nian afuɛ 1993, Marsi 8, Réveillez-vous ! i nun ndɛ akpasua nga nun: “Comment éviter le viol.”\n^ ndɛ kpɔlɛ 2 Sɛ a kunndɛ kɛ á sí junman nga bé dí-ɔ be tra tui nun’n i su ndɛ wie mun’n, nian afuɛ 2005, Novanblu 1, blɔfuɛ’n nun Sasafuɛ Tranwlɛ’n, i bue 31 nun. Ndɛ wie mun ekun be o afuɛ 1983, Ɔktɔblu 15, blɔfuɛ’n nun Sasafuɛ Tranwlɛ’n i bue 25-26 nun.\nFluwa’n nun kannganfuɛ’m be kosan mun—Afuɛ 2017, Zuie


Ɲanmiɛn m’ɔ “di asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be jɔlɛ’n” yo sa’n i nuan su tititi | Like suanlɛ liɛ\n“I yɛ ɔ ti kɛ yɛbuɛ sa i yɛ n talo i-ɔ, sa ng’ɔ yo be’n be ti kpa lele tra su. I atin’m be ti seiin.”—MMLA’N 32:4.\nJUE: 112, 89\n?SƐ BE YO E SA M’Ɔ TIMAN SU’N, AFƆTUƐ BENIN YƐ BIBLU’N NUN NDƐ MMA NGA’M BE MAN E-Ɔ?\nNyanndra Mun 19:3\n1. ?Ndɛ benin yɛ Abraamun kannin m’ɔ kle kɛ ɔ lafi su kɛ Zoova yo sa’n i nuan su-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nKƐ ZOOVA seli kɛ ɔ́ núnnún Sodɔmun nin Gomɔru klɔ’n, Abraamun usɛli i kɛ: “?Wɔ bɔ a di asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be jɔlɛ’n, sɛ a di-man nanwlɛ’n, wan yɛ ɔ́ dí ekun-ɔn?” (Bo Bolɛ 18:25) Ndɛ sɔ mɔ Abraamun kannin’n, ɔ kle kɛ ɔ lafi su kpa kɛ Ɲanmiɛn yó sa ng’ɔ ti i nuan su’n. Yɛle kɛ, kɛ ɔ́ wá núnnún klɔ nɲɔn sɔ mun’n, ɔ su ‘kanman sran kpa mun nin sran tɛ mun boman nun.’ Nanwlɛ, Ɲanmiɛn “su yo-mɛn i sɔ mlɔnmlɔn.” Kɛ ɔ cɛli kpa’n, Zoova kɛnnin i bɔbɔ i wun ndɛ kɛ “ɔ ti kɛ yɛbuɛ sa [...], sa ng’ɔ yo be’n be ti kpa lele tra su. I atin’m be ti seiin. Ɔ ti Nyanmiɛn kun b’ɔ kaci-man, ɔ di-man ndɛ kwlɛ. Ɔ yo sa’n i nuan su sɛsɛsɛ, ɔ di nanwlɛ.”—Mmla’n 31:19; 32:4.\n2. ?Ngue ti yɛ Zoova kwlá diman ndɛ kwlɛ-ɔ?\n2 Abraamun lafili su kɛ Zoova diman ndɛ kwlɛ. Afin, Zoova yo sa i nuan su titi. Yɛ ɔ di nanwlɛ. I kpa bɔbɔ’n, ngbaciɛ nunman “sa nga be yo i i nuan su’n,” ɔ nin “nanwlɛ dilɛ’n” be afiɛn. Ɔ maan, Ɲanmiɛn Ndɛ’n i bue nga laa be klɛli i Ebre nun’n i nun’n, kɛ bé kán “sa nga be yo i i nuan su’n” i ndɛ’n, kpɛ sunman be kan “sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n” i ndɛ wie. Zoova yo sa’n i nuan su titi, ɔ diman ndɛ kwlɛ. I sɔ’n ti, Biblu’n se kɛ: “Ɔ klo sa nga be yo i i nuan su’n, ɔ klo sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n.”—Jue Mun 33:5.\n3. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ andɛ sran’m be yoman sa’n i nuan su-ɔ?\n3 Kɛ e si kɛ Zoova yo sa’n i nuan su titi’n, ɔ yo e fɛ dan. Sanngɛ, andɛ sran’m be dan lika be yoman sa’n i nuan su. Wie liɛ’n, be wla sran mɔ b’a yoman sa tɛ fi’n, be bisua afuɛ kpanngban kpa. I sin yɛ be wun kɛ sran sɔ’m b’a yoman sa tɛ fi-ɔ. Sa kɛ ngalɛ sa’n, ɔ wla sran klunngbɔ. Sanngɛ, sa kun o lɛ mɔ kɛ be fa yo e’n, ɔ yo e ya dan-ɔn. ?Sa sɔ’n yɛle benin?\n4. ?Sa benin yɛ kɛ e wun i’n, ɔ cɛman naan y’a yaci Ɲanmiɛn su lafilɛ-ɔ?\n4 Klistfuɛ’m be si kɛ be nga be timan Klistfuɛ’n be kwla yo be sa m’ɔ timan su’n. Sanngɛ asɔnun nun’n, e niaan Klistfuɛ kun kwla yo e bɔbɔ annzɛ sran uflɛ i sɔ sa wie. ?Sɛ i sɔ sa ju’n, ngue yɛ é yó-ɔ? ?É yáci Ɲanmiɛn su lafilɛ?\n5. ?Sɛ be yo aniaan kun i sa m’ɔ timan su’n, annzɛ e bɔbɔ yɛ be yo e sɔ’n, ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ ɔ bo e nuan-ɔn?\n5 E kwlakwla e ti sa tɛ yofuɛ. Ɔ maan, asɔnun nun’n, e niaan kun kwla yo e sa m’ɔ timan su’n. Annzɛ e bɔbɔ yɛ e yo i sɔ-ɔ. (1 Zan 1:8) E wunmɛn i sɔ titi. Sanngɛ, kɛ i sɔ sa ju’n, ɔ boman Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’n i nuan. Yɛ i sa sin bubumɛn i. Zoova man e afɔtuɛ kpakpa mun Biblu’n nun naan sɛ e niaan’m be yo e sa m’ɔ timan su’n, y’a yacimɛn i su lafilɛ.—Jue Mun 55:13-15.\n6, 7. (a) ?Sa benin yɛ be yoli aniaan bian kun-ɔn? (b) ?Ngue yɛ ɔ yoli naan i sa sin w’a bubumɛn i-ɔ?\n6 Be flɛ aniaan kun kɛ Wili Diɛli. Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1931 nun’n, ɔ dili junman nvle nga be flɛ i kɛ Suisi’n i Betɛli’n nun. Afuɛ 1946 nun’n, ɔ ko dili Gileadi suklu Niyɔki lɔ. Kɛ ɔ wieli suklu’n i di’n, ɔ yoli akpasua sunianfuɛ Suisi lɔ. Afuɛ 1949, Mɛ nun’n, ɔ kan kleli Suisi lɔ Betɛli komite’n kɛ ɔ su wa ja bla. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, aniaan sɔ’m be seli i kɛ be su mɛnmɛn i junman wie fi kun. Saan titi atin bolɛ junman kunngba cɛ yɛ ɔ́ dí-ɔ. Aniaan bian Diɛli seli kɛ: “B’a manman min atin kɛ n ijɔ nzra nun. Aniaan sunman b’a yoman e nin min yi e like kun. Be nin e trannin kɛ b’a tu e asɔnun nun’n sa.”\n7 ?Ngue yɛ aniaan bian Diɛli yoli-ɔ? Ɔ seli kɛ: “E si kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n buman bla nin bian jalɛ’n i fɔ. I sɔ’n ti, e fali ndɛ’n e wlali Zoova sa nun. Yɛ e srɛli i titi.” Blɛ sɔ nun’n, aniaan wie’m b’a wunman wafa nga Zoova bu bla nin bian jalɛ’n i wlɛ kpa. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, yɛ be wunnin i wlɛ-ɔ. Aniaan bian Diɛli i awlɛn m’ɔ trali’n ti’n, Zoova yrɛli i su. Junman ng’ɔ dili be laa’n, ɔ wa dili be ekun. * Maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Sɛ min yɛ be yoli min sɔ’n, ń trá min awlɛn ń fá ndɛ’n ń wlá Zoova sa nun naan ɔ siesie? ?Annzɛ kusu, ń kúnndɛ kɛ n bɔbɔ ń síesíe ndɛ sɔ’n?’—Nyanndra Mun 11:2; an kanngan Mise 7:7 nun.\nMaan e wla kpɛn su kɛ fɔ o e nun. Ɔ maan, nán sa nga be yo be’n be ngba yɛ e kwla wun be bo-ɔ.\n8. ?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, e bu i kɛ b’a yo e bɔbɔ annzɛ aniaan kun i sa m’ɔ timan su-ɔ?\n8 Sɛ e bu i kɛ b’a yo sa m’ɔ timan su asɔnun nun’n, maan e wla kpɛn su kɛ e kwla di fɔ. Afin, fɔ o e nun. Yɛ nán sa nga be yo e’n be ngba yɛ e kwla wun be bo-ɔ. Wie liɛ bɔbɔ’n, e siman ndɛ’n i ngba nun. Sɛ e wun like nga ti yɛ be yoli sa kun i wlɛ, annzɛ e wunmɛn i wlɛ o, maan e fa wla Zoova sa nun. Maan e srɛ i titi, yɛ nán e yaci i su lafilɛ. I liɛ’n, ‘e su faman e ya’n guaman Zoova su.’—An kanngan Nyanndra Mun 19:3 nun.\n9. ?Ngue yɛ like suanlɛ nga, ɔ nin ng’ɔ́ bɛ́ i sin’n bé wá fá e ɲin síe su-ɔ?\n9 Biblu’n kan Ɲanmiɛn i sufuɛ wie mɔ be yoli be sa m’ɔ timan su’n be ndɛ. Yɛ ɔ kan sran wie mɔ be yoli sa m’ɔ timan su’n be ndɛ wie. Like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe sa nga Abraamun i anunman Zozɛfu i niaan’m be yoli’n i’n, i su. Like suanlɛ ng’ɔ́ bɛ́ i sin’n wá kán wafa nga Zoova nin Famiɛn Akabu be nantili’n i ndɛ. Kpɛkun, ɔ́ kán sa kun mɔ akoto Piɛli yoli i Antiɔsu lɔ’n i ndɛ. Kɛ é fá e ɲin é síe sa sɔ’m be su’n, maan e bu like nga é yó naan e nin Zoova e afiɛn’n w’a mantan kpa titi’n i akunndan. I li sɛ e bu i kɛ be yoli e sa m’ɔ timan su’n, yɛ ɔ fata kɛ e yo sɔ kpa-ɔ.\nBE YOLI ZOZƐFU I SA M’Ɔ TIMAN SU’N\n10, 11. (a) ?Sa benin yɛ be yoli Zozɛfu-ɔ? (b) ?Ndɛ benin yɛ Zozɛfu kan kleli i wiengu bisuafuɛ kun-ɔn?\n10 Zozɛfu ti Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa. Sanngɛ, sran wie mɔ be suman Ɲanmiɛn’n, be yoli i sa m’ɔ timan su’n. I niaan’m be yoli i sɔ wie bɔbɔ. Yɛ ɔ yoli i ya dan. Yɛle kɛ, i nun m’ɔ le afuɛ 17, i niaan’m be yoli i atɛ. I agualiɛ su’n, be nga be toli i’n, be fɛ i ɔli Ezipti. (Bo Bolɛ 37:23-28; 42:21) Ezipti lɔ’n, bla kun tɔnnin Zozɛfu i suɛn. I waan Zozɛfu kunndɛ kɛ ɔ́ tɔ́ i gblu. I sɔ’n ti be wlɛli i bisua. (Bo Bolɛ 39:17-20) Zozɛfu wunnin i ɲrun afuɛ kɔe 13. ?Sɛ e niaan’m be yo e sa m’ɔ timan su’n, ngue yɛ Zozɛfu yoli mɔ e kwla nian su-ɔ?\n11 Kɛ Zozɛfuɛ o bisua lɔ’n, be wlali Ezipti famiɛn’n i nzan sufuɛ’m be su kpɛn’n i bisua wie. Le kun kɔnguɛ’n, bian sɔ’n cɛnnin laliɛ. Kpɛkun, Zoova fanngan nun’n, Zozɛfu tuli laliɛ sɔ’n i bo kleli i. Zozɛfu seli bian’n kɛ ɔ́ wá fíte, naan Ezipti Famiɛn’n i junman ng’ɔ di i laa’n, ɔ́ dí ekun. I sin’n, Zozɛfu kannin sa ng’ɔ o i bɔbɔ su’n i ndɛ kleli i. Ndɛ nga Zozɛfu kannin’n, ɔ kle e ngwlɛlɛ. Yɛ ndɛ nga w’a kanman bɔbɔ’n, ɔ kle e ngwlɛlɛ wie.\n12, 13. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zozɛfu yoli like kwlaa ng’ɔ kwla yo naan w’a fite nun-ɔn? (b) ?Ndɛ benin yɛ Zozɛfu w’a kan kleman Ezipti famiɛn’n i nzan sufuɛ’n niɔn?\n12 An kanngan Bo Bolɛ 40:14, 15 nun. Zozɛfu seli bian’n kɛ be ko ‘trɛli’ i. Ebre nun ndɛ nga be kacili i Wawle’n nun kɛ ‘trɛli’ i’n, be kaci i wie ekun kɛ be ‘wuɛli’ i. I sɔ’n kle kɛ sa nga be yoli Zozɛfu’n, ɔ timan su. Asa ekun’n, Zozɛfu seli kɛ w’a yoman sa tɛ fi yɛ be wlɛli i bisua-ɔ. I sɔ’n ti, ɔ seli famiɛn’n i nzan sufuɛ’n kɛ sɛ ɔ fite’n, ɔ kɛn i ndɛ kle Famiɛn’n. Ɔ kan guali su kɛ: “Yo maan n fin sua nga nun wa n fite.”\n13 Zozɛfu si kɛ w’a yoman sa tɛ fi. I sɔ’n ti, ɔ yoli like ng’ɔ kwla yo naan w’a fite nun’n. Yɛle kɛ, ɔ kannin sa ng’ɔ o i su’n i ndɛ kleli famiɛn’n i nzan sufuɛ naan ɔ yo i ye. Sanngɛ, maan e sie i nzɔliɛ kɛ Zozɛfu w’a kan kleman sran fi kɛ i niaan mun yɛ be yoli i atɛ-ɔ. W’a kan kleman Ezipti famiɛn’n bɔbɔ. Ɔ maan, kɛ i niaan’m be ɔli Ezipti lɔ m’ɔ nin be siesieli be afiɛn’n, Ezipti famiɛn’n sɔli be nun. Kpɛkun, ɔ seli be kɛ be wa tran Ezipti lɔ, naan “lɔ lika klanman’n yó be liɛ.”—Bo Bolɛ 45:16-20.\nSɛ e kan sa nga be yoli e’n i ndɛ e sin’n, ɔ́ yó ndɛ dan. (An nian ndɛ kpɔlɛ 14 nun.)\n14. ?Ngue yɛ maan sɛ aniaan kun yo e sa’n, e su kɛnmɛn i wun ndɛ tɛ-ɔ?\n14 Sɛ e bu i kɛ b’a yo e sa m’ɔ timan su asɔnun nun’n, maan e nian e wun su. Nán e kan e sin. Sanngɛ, sɛ sa nga e niaan’n yoli e’n ti tɛ dan’n, maan e kan kle asɔnun kpɛnngbɛn mun. (Saun Yolɛ 5:1) Blɛ sunman’n, sa nga e niaan’m be yo e’n, ɔ timan tɛ dan. Sɛ ɔ ti sɔ’n, nán e kan kle sran. Nán e kan kle asɔnun kpɛnngbɛn mun bɔbɔ. Maan e nin aniaan’n e siesie e afiɛn. (An kanngan Matie 5:23, 24; 18:15 nun.) Kɛ aniaan’m be yo e sa’n, maan e nanti afɔtuɛ nga be o Biblu’n nun’n be su naan e siesie e afiɛn. Wie liɛ’n, é wún kɛ e bɔbɔ yɛ y’a wunman ndɛ’n i wlɛ kpa-ɔ. I sin’n, kɛ e wun kɛ y’a kanman e niaan’n i wun ndɛ tɛ y’a sinman’n, ɔ yo e fɛ. Sɛ e ndɛ yo fɛ annzɛ ɔ yoman fɛ o, nán e kan e niaan’n i wun ndɛ tɛ naan ɔ yo ndɛ dan. Sran ng’ɔ klo Zoova nin i niaan Klistfuɛ mun’n, ɔ yoman sɔ. Kɛ jue tofuɛ kun kán ‘sran ng’ɔ ti nanwlɛfuɛ’n’ i ndɛ’n, ɔ seli kɛ “ɔ tɔnmɛn i wiengu suɛn, ɔ yomɛn i wiengu tɛ.”—Jue Mun 15:2, 3; Zak 3:5.\nMAAN E NIN ZOOVA E AFIƐN’N MANTAN KPA TITI\n15. ?Kɛ mɔ Zozɛfu w’a yaciman Zoova sulɛ’n ti, wafa sɛ yɛ i bo’n gua mɛnnin i-ɔ?\n15 Zozɛfu kle e like cinnjin kpa kun ekun. Ɔ wunnin i ɲrun lele afuɛ 13. Sanngɛ, ɔ buli sa ng’ɔ o i su’n kɛ nga Zoova fa bu i’n sa. (Bo Bolɛ 45:5-8) W’a fɛmɛn i ya’n w’a guaman Zoova su. Sa nga be yoli i’n, i wla w’a fiman su. Sanngɛ, w’a faman be nga be yoli i sa’n be wun ndɛ w’a siemɛn i klun. Ng’ɔ ti cinnjin’n yɛle kɛ, w’a seman kɛ b’a yo i sa naan ɔ́ yáci Zoova sulɛ. I sɔ’n ti, ɔ wunnin kɛ Zoova jrɛnnin i sin. Kpɛkun, ɔ nin i osufuɛ’m be liɛ yoli ye.\nZozɛfu w’a seman kɛ b’a yo i sa naan ɔ́ yáci Zoova sulɛ.\n16. ?Sɛ be yo e sa m’ɔ timan su asɔnun nun’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e fa e wun mantan Zoova kpa-ɔ?\n16 Maan e kusu e nin Zoova e afiɛn’n mantan kpa titi. Sɛ e niaan Klistfuɛ’m be yo e sa’n, nán e se kɛ é yáci Ɲanmiɛn sulɛ. (Rɔmfuɛ Mun 8:38, 39) Sɛ be yo e sa m’ɔ timan su asɔnun nun’n, maan e nian Zozɛfu i ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, maan e bu sa sɔ’n kɛ nga Zoova fa bu i’n sa. Yɛ maan e fa e wun mɛntɛn i kpa. Maan e nanti afɔtuɛ nga be o Biblu’n nun’n be su. Maan e fa ndɛ’n e wla Zoova sa nun. I liɛ’n, e kwla lafi su kɛ ɔ́ síesíe e ndɛ’n i kpa blɛ ng’ɔ ti su’n i su.\nMAAN E LAFI ƝANMIƐN M’Ɔ “DI ASIƐ’N SUFUƐ’M BE KWLAA BE JƆLƐ’N” I SU\n17. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e lafi Zoova m’ɔ “di asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be jɔlɛ’n” i su-ɔ?\n17 Kɛ e te o mɛn tɛ nga nun’n, saan bé yó e sa m’ɔ timan su’n. Asɔnun’n nun bɔbɔ’n, be kwla yo e bɔbɔ annzɛ e niaan kun i sa cɛn kunngun. Sɛ i sɔ sa ju’n, nán e sa sin bubu e. (Jue Mun 119:165) Sanngɛ, maan e fa wla Ɲanmiɛn sa nun. Yɛ maan e lafi i su titi. Maan e wla kpɛn su kɛ fɔ m’ɔ o e nun ti’n, wie liɛ’n, e wunman sa’m be wlɛ kpa. Annzɛ kusu e siman ndɛ’n i ngba nun. Maan e nian Zozɛfu i ayeliɛ’n su. Nán e kan sran ng’ɔ yoli e sa’n i wun ndɛ tɛ e sin naan ɔ yo ndɛ dan. Yɛ nán e lafi e bɔbɔ e wun su. Sanngɛ, maan e tra e awlɛn e fa ndɛ’n e wla Zoova sa nun. Sɛ e yo sɔ’n, Zoova klun jɔ́ e wun kɛ nga i klun fa jɔli Zozɛfu wun’n sa. Nanwlɛ, maan e lafi su kɛ Zoova m’ɔ “di asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be jɔlɛ’n,” ɔ yo sa’n i nuan su titi. “Sa ng’ɔ yo be’n be ti kpa lele tra su.”—Bo Bolɛ 18:25; Mmla’n 32:4.\n18. ?Ngue yɛ like suanlɛ ng’ɔ́ bɛ́ i sin’n wá fá e ɲin síe su-ɔ?\n18 Like suanlɛ ng’ɔ́ bɛ́ i sin’n, ɔ́ wá fá e ɲin síe i sa wie mɔ Zoova i sufuɛ nɲɔn be yoli m’ɔ timan su’n, be su. É wún kɛ, ɔ fata kɛ e yo wun ase kanfuɛ, yɛ e yaci sa nga be yo e’n e cɛ naan y’a kwla yo sa’n i nuan su kɛ Zoova sa.\n^ ndɛ kpɔlɛ 7 Aniaan Wili Diɛli i wun ndɛ’n o afuɛ 1991, Novanblu 1, blɔfuɛ nun Sasafuɛ Tranwlɛ’n i bue 25-29 nun.\nSa nga be yomɛn i i nuan su’n: Sɛ be yo e sa m’ɔ timan su asɔnun nun’n, maan e fa wla Zoova sa nun, yɛ e srɛ i. Nán e yaci i sulɛ. Maan e lafi su kɛ ɔ́ síesíe e ndɛ’n i kpa blɛ ng’ɔ ti su’n i su.


?Amun nun ônin ye se i waan oh kplanh nglô sua fléiin kun'n, o du'an mmua tra'an asé bu'e i sika'n nianman, se i sika'n kwlah dyu i kplanle ô nion?\nSwran fi kwla ba'a n sin, san bé nga n Si b'o sunmaan min'n o man bé ba n sin'n, bé ye nh tyenh bé men'n i awiélieo.\nNnen'n bo a wunniin'n, o ô le laa, sannge o nu'an le kun. O wa fin kunman dan bo bé si'e i bô'n nun fité, oh koh lika nga i agualie'n gueh i te'n nun. Asie'n sufue'm bo ke béh bôh men'n i bô'n, ba kle'a bé dunman nguan fluwa'n nun'n, ke bé wun nnen so'n, oh bôh bé nuan. Afin o ô le laa, sien'n o nu'an le kun, ye o wa ba ékun.\n ?Utré'n nin akplôwa ng'o ô amun afien'n, bé fin nin? ?Bé fi'an amun nyin b'o blô liké'm bé su, b'o man amun klun dyoman'n? An klô ke amunh nyanh ninngé mun, sannge an nyenmen, o man an kun swran. Amun nyin blô swran liké su, ke an nyenmen'n, an si akplôwa, an di utré. Liké nga an klôé'n, an nyenmen, afin an sre'a Nyanmien ke o fa man amun. Se an sre'n, an nyenmen, yele ke amun klun akunndan'n ti'a kpa, afin an klô ke se an nyen io, amunh fah yô liké nga amun klun klô'n. An ti ke bla b'o kunnde bian i wun bô sa. ?An si'a ke swran ng'o klô men'n i dile'n, wuun o kpo Nyanmien? O man swran nga i waan oh fah men'n teke i ti su'n, o katyi Nyanmien i kpofue. ?An bu i ke Nyanmien Nde nga bé klee ke, Nyanmien Wawe'n b'o fa maan yé'n dyren i nuan si i ti kwla'n, bé klee ngben? Sannge yé ng'o yô yé'n ti dan, afin bé klee ke: «Nyanmien nin bé nga bé tu bé wun'n mun lee, Sannge o yô aénvuefue'm bé yé.» I so'n ti, anh fa amun wun man Nyanmien. Nanh an lô amun wun man mmusu'm bé si Satan'n, anh dyran kéklé, oh wanndih amun. Anh fa amun wun mantan Nyanmien, ye i kusu feh i wun mantan amuon. Sa te yôfue mun, anh wunnzin amun sa, akunndan nnyonnyonfue mun, anh yatyi akunndan tete'n. Man amun nyrennen'n wlu amun nyin su, anh bô auyé, anh sun, srile nga an sri'n, mon o katyi sule. Anh yô amun wun aénvue é Min Nyanmien'n i nyrun, ye o man amunh nyanh nyrun. Aniaan mun, nanh an kan amun wiéngu wun nde. Swran ng'o ken i niaan wun nde, annze o bu i fo'n, wuun mmla'n ye o ken i nde ke o ti sa o ti saa. O man se an sé ke mmla'n ti sa ti sa'n, wuun an fa'a su, i nde ye an kaan. Nyanmien kunngba'n b'o siéé mmla'n, b'o dyran su di dyole'n, i ye o man swran nguaan, i ye man swran wuo. ?A ti o lie se bo a bu o niaan foo? Amun bo an sé ke: Nde annze ainman éh koh klo nga su, éh dih afue kun lo, éh dih aata, éh nyanh sika'n, anh sié amun su. An si'a liké ng'oh yôh amun ainman'n. An ti ke bole'n b'o gua kaan, sannge ke oh yôh kan'n, wa titi'n sa. An sé'a ke, se é Min Nyanmien di su'n, nan alie'n tyen yé'n, éh yôh nga éh yôh nga. Sannge dyole tyatya'n ye an dio, an tu amun wun. Nuan dile so'n ti'n kpa. Swran ng'o si ke liké nga se o yôo o ti kpa, b'o yôman'n, wuun wa yô sa te.\nO klô ke oh déh swran'n kwlaa, nan bé wun sa ng'o ti nanwle'n i wle kpa.\n Jésus wunngéé bé wun le, o sé bé ke: Nyanmien maan min atin ke n sié nyanmien su lo nin asie'n su ninngé'n kwlaa. I so'n ti, anh wo kô klé nvlénvlé'n kwlaa bé liké, man bé katyi n sonnzonfue, ye anh yô bé baptême é Si Nyanmien, nin i Wa'n, nin i Wawe'n bé dunman nun. Ye liké kwlaa nga n kléé amun'n, amun kusu, anh klé bé man bé fa su. Anh nian, min nin amun é ô tyen kwlaa lélé men'n fah wié.\nO dun mmua faa é ke é nin Christ é katyi swran wunmuan, é yô i lie, ke nanh mon o wun sa kaan sa é wun, nan wa bô men'n i bô.\nSannge é bo é lafi i su'n, é su di aladyé so'n bo Nyanmien keen i nde ke: «I so'n ti n fa ya, n tali nda ke: Bé su dyu'a n lika nga bé di aladyé lo'n nun mlonmlon'n.» O séli so, sannge ke o yili men'n ye i dyunman'n wiélio.\n Afin bé klee ke: «Swran kpa bo kun sa nu'an le, O le'a bé nun bo kun, Bé nun kun sa wu'an sa wle, Bé nun kun sa fe'e i wun manta'an Nyanmien. Bé kwlaa ba yatyi Nyanmien atin'n, bé kwlaa ba satyi, Bé nun wié fi yô'a sa kpa bo kun, O le'a bé nun bo kun. Bé klun lo'n ti ke ndia bo ba tiké su'n sa, Bé fa bé nuan'n ye bé laka swran muon. Bé nuan nun nde'n ti ke wuô boyré sa. Amuennwua'n nin nde tete'n wô bé nuan nun. Ke bé ti swran kunle ngan'n bé dyraan o dyranman, Lika kwlaa nga bé sin le'n, bé wun bé sa ôsu, Bé si'a atin nga bé sin suo bé nyan aladyé'n. Nyanmien ti'a liké fi bé nyrun, o man bé srômen.»\n ?Ye Nyanmien kusu yô'a swran mun ke se ufue'n yô i se mun'n sa? ?Se o klô ke swran'm bé si ke wa fa bé wun ya, ye o kwla sa kwlaa yô'n, ye se bé nga bé kun i ya bo bé nin kunle fata'n, o blu su'n, o kwla yô'e so? ?Se o yôé so ke o fe i yé dan b'o yô é i klun-ufué su'n klé yé'n, o kwla yô'e so? Afin é b'o wunnin é aunnvue'n é ti ke se klaan sa. O dun mmua siéé é ke é nyan nyrun. É b'o fleli yé'n, nanh é Juif mun é ngunmin ye o flee yéo, sannge bé nga bé ti'a Juif'n bé ô nun wié.\n Sannge amun lie'n, an ti swran bo Nyanmien faa amun, an ti Famien Nyanmien'n i nyrun dyranfue, an ti Nyanmien nvlé'n nun swran, an ti i lie mlonmlon. O faa amun ke an yi i b'o flee amun ke an dyaô aôsin nun, an bla lika ng'o kpadya kpa'n nun'n i aye. Laa an ti'a Nyanmien swran, sannge sien'n, amuan katyi i swran. Laa Nyanmien a si'a amun aunnvue, sannge sien'n, wa si amun aunnvue.\n Ke m bu anyrunnyan liké nga Nyanmien wa yi i nglô klé yé'n i akunndan'n, m bu'a nyrennen nga é wuin nde'n, i liké fi. Liké kwlaa nga Nyanmien yii bé'n, bé wun blibli bé, bé minnde tyen nga Nyanmien wa yi i mma'm bé nglô'n. Afin liké kwlaa ng'o yii bé'n, o sié bé ke bé satyi. Bé satyile so'n fi'an bé bobo, o fin i b'o siéli bé so'n. Sannge bé wla te ô i su, yele ke tyen kun liké so'n kwlaa béh nyanh bé ti, bé su satyi'a kun, ye bé dunman'n teh nyrun nga Nyanmien mma'm béh nyenh tyen nga béh nyanh aladyé'n i nun wié. É si ke, ke o fin lalaa lélé o fa dyu nde'n, liké kwlaa nga Nyanmien yii bé'n, bé ôtô, bé wun nyrennen ke bla bo wa tran awulie sa. Nanh bé ngunmion, sannge é bo Nyanmien fe i Wawe'n b'o ti liké b'o wa fa man yé'n i nun klikli'n, é kusu é ôtô, é minnde tyen nga béh wunh ke é ti Nyanmien wa sakpa, b'o dé é, o katyi é wunnen nga'n. Nyanmien su bo é lafi'n ti ye é si ke wa dé yéo. Sannge se swran i nyin ô liké bo bé waan béh fah men'n i sin'n, se o nyen'n, i nyin tre'en i sin kun. ?Wan ye se o nyan liké ng'o kunnde'n, i nyin te ô liké so'n i sin ékuon? Se é nyin ô liké bo bé waan béh fah man é bo é nian wunmen'n, i sin'n, é tra é awlen é tran minnde.


Zezi yoli Ɲanmiɛn i sua’n i sanwun ekun | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 21:12, 13, 18, 19 MARKI 11:12-18 LIKI 19:45-48 ZAN 12:20-27\nZEZI BOLI FIGIE WAKA KUN SANNZAN, KPƐKUN Ɔ YOLI ƝANMIƐN I SUA’N I SANWUN\nƆ FATA KƐ ZEZI WU NAAN SRAN KPANNGBAN BE ƝAN NGUAN\nKɛ Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be fin Zeriko mɔ be juli Betanin’n, be dili cɛn ba nsan lɛ. I sin’n, Nizan i le blu su m’ɔ ti Kisie cɛn’n, be fali Zerizalɛmun atin’n nglɛmun ndɛ kpa. Kɛ bé kɔ́’n, awe kunnin Zezi. Ɔ wunnin figie waka kun. Ɔ maan ɔ wunngeli i wun lɔ naan ɔ́ nían sɛ mma o su-o.\nKɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Marsi anglo’n su wa wie. Ɔ maan figie’m be nin-a suman mma, afin Zuɛn anglo’n nun yɛ be su-ɔ. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, figie waka nga Zezi wunnin i’n, i su nɲa’n timan aɔwi. I sɔ’n ti’n, Zezi buli i kɛ mma o su. Sanngɛ kɛ ɔ wunngeli figie waka’n i wun lɔ’n, ɔ wunnin kɛ ɔ nin-a suman. Nɲa ngunmin yɛ ɔ o su-ɔ. Zezi seli waka’n kɛ: “Nán sran fi di ɔ su mma kun le.” (Marki 11:14) Be ja nun lɛ’n, waka’n boli kee wulɛ bo. Kɛ i aliɛ cɛnnin’n yɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunnin sa sɔ’n i bo kpa-ɔ.\nI sin’n, Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be juli Zerizalɛmun. Kɛ be juli lɔ’n, Zezi wluli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ ekun. I cɛn ba kun yɛ, ɔ ko nianniannin Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ, nnɔsua nun. Sanngɛ nán Ɲanmiɛn i sua’n i nun niannianlɛ ngbɛn ti yɛ ɔ ɔli lɔ ekun-ɔn. Ɔ ko yoli like uflɛ. Yɛle kɛ ɔ ko fuannin ‘be nga be su yo like atɛ lɔ’n, ɔ nin be nga be su to like’n.’ Asa ekun’n, ɔ suli “sika kacifuɛ’m be tabli mun nin auble atɛ yofuɛ’m be bia’m be bo guali.” (Marki 11:15) W’a kplinman su kɛ Ɲanmiɛn i sua’n i awlo’n kaci sran’m be atin naan be sin lɛ be wɔ klɔ’n i bue uflɛ su bɔbɔ. Like nga Zezi yoli i lɛ’n, ɔ yoli i kunngba’n i afuɛ nsan yɛ, afuɛ 30 nun Delɛ cɛn’n nun.—Zan 2:14-16.\n?Ngue ti yɛ Zezi fuannin sika kacifuɛ mun nin nnɛn atɛ yofuɛ mun Ɲanmiɛn i sua’n nun-ɔn? Ɔ seli kɛ: “?B’a klɛmɛn i kɛ, ‘Bé wá flɛ́ min sua’n kɛ nvlenvle’m be kwlaa be Ɲanmiɛn srɛlɛ sua’? Sanngɛ amun a fa yo awiefuɛ’m be lika.” (Marki 11:17) I waan sran sɔ’m be ti awiefuɛ afin kɛ sran’m be kɔ nnɛn nga bé fá yí tɛ’n i tolɛ’n, aata difuɛ sɔ’m be ukɛ i gua’n su dan kpa. Zezi waan i sɔ’n ti sran’m be wualɛ.\nLike nga Zezi yoli’n i nganniɛn guali Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin mmla klɛfuɛ mun, ɔ nin nvle su kpɛn’m be su nun. Ɔ maan be fuali kpa kɛ bé kún i. Sanngɛ be wunman wafa nga bé yó naan b’a kun i’n. Afin sran kaka kpa su i su kɛ bé tíe i ndɛ’n.\nNán Zuifu’m be ngunmin yɛ be bali Delɛ cɛn’n i dilɛ-ɔ. Sran wie mun mɔ be timan Zuifu’n, mɔ be su Ɲanmiɛn kɛ Zuifu mun sa’n, be bali wie. Sran sɔ’m be nun wie’m be ti Glɛki. Kɛ mɔ Filipu i dunman’n ti Glɛki dunman’n ti’n, sran sɔ’m be ko wunnin i wun. Be seli i kɛ be kunndɛ kɛ bé wún Zezi wun. Filipu kusu siman sɛ blɛ ngalɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ ɔ ko kan kle Zezi-o. Ɔ maan ɔ ko usali Andre. Kpɛkun be nɲɔn’n be ko boli su kleli Zezi. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn atrɛkpa ɔ te o Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ.\nZezi si kɛ ɔ cɛ kan’n bé wá kún i. Ɔ maan nán blɛ ngalɛ’n nun yɛ ɔ fata kɛ ɔ yi i wun nglo kle sran mun-ɔn annzɛ ɔ yo naan sran’m be si i-ɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ kannin ndɛ kun ɲanndra nun fa tɛli i akoto nɲɔn’n be su. Ɔ seli be kɛ: “Blɛ nga Sran wa’n wá ɲán ɲrun’n w’a ju. Nanwlɛ, ń kán klé amun kpa kɛ sɛ ble mma kun w’a tɔman asiɛ’n wun’n naan w’a saciman’n, ɔ ka ble mma kunngba. Sanngɛ sɛ ɔ saci’n, ɔ su mma kpanngban.”—Zan 12:23, 24.\nBle mma kunngba cɛ’n timan like fi. Sanngɛ sɛ be lua naan “ɔ saci’n,” ɔ kwla fifi. I sin’n, ɔ ɲin, kpɛkun ɔ kaci ble ja m’ɔ su mma kpanngban. I kunngba’n yɛle Zezi i liɛ’n. Sɛ ɔ yo Ɲanmiɛn i klun sa lele ɔ fa wu’n, Ɲanmiɛn sín i lika mán be kwlaa nga be su Ɲanmiɛn kɛ i sa’n be nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ klo i nguan’n, ɔ saci i. Sanngɛ sran ng’ɔ kpɔ i nguan’n mɛn nga nun’n, ɔ́ sɛ́sɛ́ i naan w’a kwla ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n.”—Zan 12:25.\nZezi kɛnnin ekun kɛ: “Sɛ sran kun waan ɔ́ sú min’n, maan ɔ su min su. Afin lika nga n wo’n, lɛ yɛ min sufuɛ’n trán-ɔn. Sran kwlaa nga i waan ɔ́ sú min’n, min Si’n wá mɛ́n i kɔmin su.” (Zan 12:26) Nanwlɛ, be nga Zezi i Si’n mán be kɔmin su sɔ’n, be liɛ su ti ye! Afin be nin Zezi bé dí famiɛn.\nZezi si kɛ ɔ ka kaan sa’n, sran’m bé wá klé i ɲrɛnnɛn lele ɔ́ fá wú. I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ: “Kɛ é sé yɛ’n, min akunndan’n w’a sanngan. ?Yɛ ń sé sɛ ekun? Min Si, de min blɛ sɔ’n nun.” Sanngɛ Zezi kunndɛ kpa kɛ ɔ́ yó Ɲanmiɛn i klun sa’n lele guɛ i ti nin i bo. I sɔ’n ti’n, ɔ kan guali su kɛ: “Kusu blɛ sɔ’n ti yɛ n bali-ɔ.” (Zan 12:27) Ajalɛ kwlaa nga Zoova fali naan i klun sa’n w’a kpɛn su’n, mɔ i kun yɛle kɛ Zezi fɛ i wun yi tɛ’n, Zezi suannin be bo.\n?Kɛ mɔ figie sulɛ blɛ’n nin-a juman’n, ngue ti yɛ Zezi wunngeli figie waka kun i wun lɔ-ɔ?\n?Ngue ti yɛ Zezi seli kɛ be nga be di aata Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n be ti ‘awiefuɛ-ɔ’?\n?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Zezi ti kɛ ble mma sa-ɔ? ?Kɛ Zezi si kɛ ɔ́ wún ɲrɛnnɛn lele ɔ́ fá wú’n i wun yoli i sɛ?