Luk 10 YRENT - "Bɛ -sru ɛn Minsan min -fuba 'sɔravli - Bible Search\nZozi 'e -srunɔn pee 'pa 'sia "flivli\n(Mt 9.37-38; 10.5-16)\n1"Bɛ -sru ɛn Minsan min -fuba 'sɔravli 'wlɛ "fli 'si "va, ɛn e o 'pa 'sia "flivli 'e 'lɛ. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan 'o 'kʋ 'fla 'lee fɛnan pɛɛnɔn nɛn 'e "ta -ko bɛ -a -nan. 2Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Saa 'bɛ tran "kaga "bɛ, 'pian -a -tɛnɔn a "wɛnnɔn. -Yee "wɛan 'ka Minsan nɛn fei zɩɛ e cɩ -yee vɛ -a bɛ -a trʋ 'ba, 'nan 'e -a -tɛnɔn 'pa 'sia -e 'o -yee 'saa bɛ -a -tɛ. 3'Ka -si 'sia! 'Pian 'ka drɛ "yi, kɔɔ an "ta 'ka "paa 'sia "le 'bla 'nɛnnun nɛn o "ta -ko plɔ winun yei "bɛ -wee 'wɩ 'zʋ. 4Te 'ka "lala 'lee 'pada 'lee -manwua 'sia dɩ, ɛn te 'ka 'mɔn -sia min minnun 'tɔ bʋdɩ -a dɩ.\n5-Te ka wla 'kɔn 'tʋ -ji bɛ, 'ka -a -ji 'nɔn 'tɔ bʋ 'nan, Bali 'e 'fʋdɩ -trɔɔ -nɔn -wlɛ! 6Ɛn -te min -tʋ a 'kɔn zɩɛ -a -ji, te e ya -fʋdɩ -trɔɔ -wɛɛnan bɛ, 'cee -fɛa -fʋdɩ -trɔɔ -nɔan -yrɛ. 'Pian -te 'bɛ "ka "dɩɛ, 'cee -fɛa "nɛn "fo 'e "tun. 7'Kɔn nɛn -a 'lɛ "nɛn 'nɔn 'ka 'pɛ 'kun bɛ, -a -nan nɛn 'ka 'fʋ. Ɛn fɛ oo fɛ nɛn waa -nɔn 'cɛɛ -ji -blɩvɛ -a 'lee mlinvɛ -a bɛ, 'ka -blɩ ɛn 'ka mlin. Kɔɔ min nɛn e ya 'nyranman -tʋ 'panan bɛ, -a -nɔan da nɛn -e -a -pan 'e 'kɔn. 'Pian te 'ka 'ciɩ 'kɔn 'lɛ "nɛn -tɔɔladɩ -a "da "dɩ.\n8'Fla nɛn ka 'bɔla "da, ɛn o 'ka 'kun tɩglɩ bɛ, fɛ nɛn o -taa 'cɛɛ bɛ, 'ka -blɩ. 9'Ka -cɛ 'si minnun man 'fla zɩɛ -a da, ɛn 'ka vɩ -wlɛ 'nan, Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'sia 'ka 'va. 10'Pian -te ka wla 'fla 'tʋ da, ɛn 'fla zɩɛ -a danɔn 'ka 'o yiɛ 'tɔlɛ 'ka yra dɩɛ, 'ka 'kʋ -wee -guada, -e 'ka vɩ 'nan: 11‹'Ka -tɔ 'nan, Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'bɔ 'kogo. 'Pian ka'a 'wɩlɛ "man "dɩ. -Yee "wɛan 'ka fla fuɔn nɛn e -fʋ 'kʋ 'cɛin -man bɛ, kʋa -tɔala 'ka da. -A -kɔɔndɩ nɛn 'nan 'kʋ 'pɛ 'si 'cee 'wɩ 'ji.› 12Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, yi nɛn Bali 'trɛdanɔn 'le tin "baa bɛ, 'fla zɩɛ -a da 'nɔn 'le yra yɩdɩ 'plɛblɛ "mlian Sodɔm 'nɔn 'le vɛ da.»\n'Flanun nɛn -a da 'nɔn 'ka yi -tɛlɛa Zozi da dɩɛ, Zozi 'wɩ 'pla -wlɛ\n13Ɛn Zozi -a -tɔ "nɛn -a vɩdɩ -a 'nan: «Koraze 'nɔn, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man! Bɛzaida 'nɔn, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man! Kɔɔ, "te 'lɛbo "fɔ wɩnun nɛn o drɛ 'ka yiɛ man 'gʋɛ, 'nan o drɛ 'fla nɛn waa laabo Tir 'lee Sidɔn bɛ -a da bɛ, "te -a da 'nɔn 'si 'o drɛ wɩ -wlidɩ "man -a -nan 'mɔn. Ɛn "te o 'tɛ 'yie 'wi 'o da -a -nan 'mɔn, ɛn "te o -cɛ bʋ sɔ cɛɛn 'o man -a -nan 'mɔn. 14-Yee "wɛan nɛn maan ve 'cɛɛ 'nan, yi nɛn Bali minnun -le tin "baa bɛ, 'cee yra yɩdɩ 'plɛblɛ "mlian Tir 'lee Sidɔn 'nɔn 'le vɛ da. 15Ɛn kaa nɛn ka cɩ Kapanamo 'nɔn 'a bɛ, e ya 'ka 'ji 'nan ka -ko Bali va laji? -Cɛjɛ, 'pian Bali 'ka -sɔɔnmlan -kanɔn 'va.\n16Min nɛn e 'ka wei 'man "yi "bɛ, te 'an 'bɔ nɛn yaan wei 'man "yi. Ɛn min nɛn ya'a 'e yiɛ 'tɔlɛ 'ka yra dɩɛ, te 'an yra nɛn -a san 'ka 'e yiɛ 'tɔlɛ dɩ. Ɛn "nyian bɛ, min nɛn ya'a 'e yiɛ 'tɔlɛ 'an yra dɩɛ, te -a san 'ka 'e yiɛ 'tɔlɛ min nɛn yaan 'pa 'sia 'trɛda bɛ -a yra dɩ.»\nMin -fuba 'sɔravli 'wlɛ "fli "bɛ o 'li 'o da\n17Min -fuba 'sɔravli 'wlɛ "fli "nɛn Zozi o 'pa 'sia bɛ o 'li 'o da ci "nrandɩ -a. Ɛn waa 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «'Kʋ 'san, 'kʋɛ cɩ -yʋ -wlidɩnun da. 'Wɩ nɛn kʋa 'vɩ -wlɛ 'i 'tɔ da 'nan 'o drɛ bɛ, waa dra.»\n18Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Maan -tɔa zɩ. An Satan yɩ 'sinan laji, te e "ta -sɔɔnman "le laa -paan 'zʋ. 19'An 'bɔ mɛɛn -kɔladɩ -nɔn 'cɛɛ, 'nan -e 'ka 'ta wʋla -sanjre 'lee -mlɛn 'lee Bali 'nanmanzan 'le 'plɛblɛ pɛɛnɔn da. 'Wɩ 'tʋ 'ka 'dra 'cɛɛ "fo "dɩ. 20Ɛn te 'ka 'ci 'e "nran 'nan, cɛɛ cɩ -yʋ -wlidɩnun da dɩ! 'Pian 'ka 'ci 'e "nran 'nan, 'ka 'tɔ a 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali va!»\nZozi 'e "tɩ 'tɔ 'bɔ\n21Tʋ zɩɛ -a wlu bɛ, Bali lei 'saun ci "nrandɩ -nɔn Zozi lɛ. -A -nan nɛn Zozi "e 'nan: «'An "tɩ, yiɛ cɩ labli 'san -a, ɛn yiɛ cɩ 'trɛ 'san -a. Mɛin 'tɔ "yi "ve 'nan 'wɩnun nɛn yia yɔɔ minnun nɛn 'o 'fli "siala 'wɩ 'tɔnɔn -a bɛ o man bɛ, yia ta 'bɔla minnun nɛn 'o 'fli drɛ nannannun -a bɛ -wlɛ. 'Wɩ 'kpa nɛn, kɔɔ 'wɩ nɛn e cɩ 'i 'ci 'sɔ 'a bɛ, -a 'bɔ nɛn yia drɛ.\n22Fɛ pɛɛnɔn 'pɛba a 'e wʋdɩ 'an 'lɔ, 'an "tɩ yiɛ drɛ zɩ. 'An "tɩ 'saza 'bɛ 'an 'bɔ nɛn an cɩ -a -pɩ -a bɛ 'an -tɔa. Ɛn 'an 'bɔ nɛn an cɩ -a -pɩ -a bɛ, 'an 'saza 'bɛ 'an "tɩ -tɔa. Ɛn "nyian 'an 'bɔ nɛn an cɩ -a -pɩ -a bɛ, min nɛn an ya "va 'nan 'an ta bɔala -yrɛ "bɛ, -a san 'bɛ 'an "tɩ -tɔa.»\n23Zozi 'e 'man lila 'e -srunɔn 'saza da, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Bali -le -fɛa a kaa nɛn ka 'wɩ zɩɛ -a -nan ye bɛ 'ka man. 24Maan ve 'cɛɛ 'nan, Bali 'lewei vɩnɔn "kaga 'lee mingɔnnɛnnun -a man wɛɛ 'nan, 'wɩ nɛn kaa -nan ye bɛ, "o "ye, 'pian wa'a yɩlɛ dɩ. Ɛn 'nan 'wɩ nɛn kaa maan "bɛ, "o maan, 'pian wa'a manlɛ dɩ.»\nZozi -kɔnnɛn "fɔ "yi "drɛzan -tʋ man\n(Mt 22.34-40; Mk 12.28-31)\n25'Fluba 'ci vɩzan -tʋ wluan 'nan -e 'e Zozi wei 'kun. Ɛn yaa laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, maan dra 'kɔ -e 'an 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a yɩ?»\n26Zozi "e -yrɛ 'nan: «Bali -le -pei 'fluba 'ji bɛ, e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'kɔ? -Mɛ "wɩ nɛn yia 'man 'ji?»\n27Ɛn e 'nan:\n«'I Minsan Bali yɩ "yi\n'i 'bli pɛɛnɔn 'a!\n'I yɩ "yi 'yie 'wɩ drɛdɩ pɛɛnɔn 'a!\n'I yɩ "yi 'yie 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'a!\n'I yɩ "yi 'i 'ci "nrɔndɩ pɛɛnɔn 'a!\nƐn "nyian 'i bɔɛzan -tʋ yɩ "yi\n"le 'yie 'wɩ 'zʋ.»\n28Zozi "e -yrɛ 'nan: «Yia 'vɩ 'kpa. 'I drɛ zɩ -e 'i 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a yɩ.»\n29'Fluba 'ci vɩzan zɩɛ e ya 'yee tin 'nɔnnɔn -wɛɛnan, -yee "wɛan yaa laabʋ "nyian Zozi 'lɔ 'nan: «-Tɩɛ cɩ 'an bɔɛzan -tʋ -a?»\n30Ɛn Zozi 'wɩ zɩɛ -a -sru 'vɩ -kɔnnɛn "fɔdɩ -a. E 'nan -yrɛ 'nan: «Min -tʋ 'si Zeruzalɛm, e "ta -ko Zeriko. Zɩ e 'bɔ -si yei "bɛ, ɛn crinnɔn 'bɔ "man, o 'wʋ "da, ɛn o -yee fɛnun pɛɛnɔn koo -yrɔ. Waa -sɔn -trilii -a -kadɩ -fɔla tʋ, ɛn o 'si -a -sru. 31"Bɛ -sru ɛn Bali -panzan -tʋ -si -tʋwli zɩɛ -a 'sia. Min nɛn crinnɔn -a -sɔn bɛ, yaa 'yɩ, ɛn e paala "man -kɔɔbli, e -kʋ. 32"Bɛ -sru ɛn min -tʋ nɛn e 'nyranman "paa Bali -pan 'kuin bɛ e -si -tʋwli zɩɛ -a 'sia "nyian. Min zɩɛ Levi min nɛn. 'Wɩ -tʋwli "nɛn Bali -panzan -a drɛ bɛ, -nyrɛn yaa drɛ. Min nɛn crinnɔn -a -sɔn bɛ, yaa 'yɩ, ɛn e paala "man "kɔɔbli, e -kʋ. 33Ɛn "nyian bɛ Samari min -tʋ "ta -ko 'ta wʋnan. E -si -tʋwli zɩɛ -a 'sia. E 'bɔ min zɩɛ -a man. Zɩ yaa 'yɩ bɛ, ɛn -a nyrinda -sɛn "da. 34E pli "man, ɛn yaa mlɔnnun yra bʋʋ 'nyrɔn 'lee -wɛn -a, ɛn yaa ta yrɩ. Zɩ e cɛɛn "man "bɛ, ɛn yaa 'si 'yee -sʋ da, tɔɔn ɛn e -kʋ -a -pɛnnɔn nyin -ji 'kuin, ɛn 'e yiɛ 'tɔ "va.\n35-A ta tʋ cɛɛn, e 'lein 'wlɛ 'si "fli, yaa -nɔn -pɛnnɔn nyin -ji 'kɔn san lɛ, ɛn e 'nan -yrɛ 'nan: ‹'I yra 'si, 'i yiɛ 'tɔ min 'gʋɛ -a va 'mɛn! "Lala nɛn i "ta -a srɛman -a -wulo -wlu bɛ, -te an -ta bɛ -e 'an bɔla 'yiɛ.› »\n36Ɛn Zozi -a laabʋ 'fluba 'ci vɩzan zɩɛ -yrɔ 'nan: «"Yie 'ji, min yaaga zɩɛ o yei "bɛ, -tɩɛ drɛ min nɛn crinnɔn -a -sɔn bɛ, -a bɔɛzan -tʋ -a? 'I vɩ 'mɛn!»\n37Ɛn 'fluba 'ci vɩzan "e 'nan: «Min nɛn yaa nyrinda 'si bɛ, -a san nɛn.»\nƐn Zozi -a 'le 'sran -yrɛ 'nan: «'I 'kʋ! 'I 'bɔ "i "drɛ "nyian zɩɛ!»\nZozi 'kʋ Mat 'lee Mari -va\n38Zozi 'lee 'e -srunɔn a -kʋnan -sia, ɛn o 'bɔla 'fla 'tʋ da. Lɩmɔn -tʋ a 'fla zɩɛ -a da, waa laabo Mat. E "yi drɛ Zozi lɛ 'e 'bɔ 'le "kɔnnɛn. 39-A "blu -tʋ a, wɛɛ laabo Mari. Mari zɩɛ e -nyran Minsan cɛin -man, ɛn yaa wei mandɩ 'sia. 40Tʋ zɩɛ -a wlu, te Mat "le yra 'kla "tra "dɩ, fɛnun -tɔɛndɩ 'lee 'wɩ "kaga "drɛdɩ -le "wɛan. Tɔɔn e -ta, ɛn e 'nan Zozi lɛ 'nan: «Minsan, 'an "blu 'an "tʋe 'an 'tʋwli fɛnun drɛnan. 'Wɩ zɩɛ yi'a siala 'wɩ 'a dʋʋ? 'I vɩ -yrɛ 'nan 'e 'pa 'an 'va!»\n41Ɛn Minsan "e 'nan -yrɛ 'nan: «Mat, 'i 'ci "nrɔnman 'wɩ "kaga "da, ɛn 'i yra 'kla "tra "dɩ. 42'Pian maan ve 'yiɛ 'nan, 'wɩ nɛn e cɩ tɩglɩ bɛ e ya -tʋwli "cɛ. -A 'bɔ nɛn 'i "blu Mari -a -si 'sia 'gʋ, ɛn min 'ka -a sia -yrɔ "fo "dɩ.»


Jue 24—An bla Zoova i oka’n su | Klistfuɛ Jue\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Akha Albanais Allemand Altaï Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Douala Edo Efik Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Fulfulde (Cameroun) Féroïen Ga Gallois Ghomálá’ Gokana Goun Grec Guarani Géorgien Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrois Iban Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kachin Kana Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Kosrae Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lahu Langue des signes allemande Langue des signes américaine Lao Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marshall Maya Mazateco (Huautla) Medumba Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nigerian Pidgin Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Tena) Rarotongan Ronga Roumain Runyankore Russe Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovène Sranan tongo Sunda Suédois Swahili Tagalog Tahitien Tarascan Tatar Tchouvache Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Wawle Wolaitsa Xhosa Yapois Yemba Yoruba Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nAn bla Zoova i oka’n su\n1. Man ɔ ɲin su naan nian\nƆ ti su nglonglo mmua lɔ.\nZoova i oka’n wo lɔ\nSran ngba kwla wun i weiin.\nSran’m be fin mmua be ba,\nBe fin nvlenvle’m be kwlaa nun,\nBe se be wiengu mun kɛ\n‘An bla wa su Ɲanmiɛn.’\nBlɛ cinnjin’n w’a ju siɛn’n\nNvle kaan’n ɔ́ wá yó nvle dan.\nKɛ é trɛ́ kɔ́ e ɲrun’n,\nZoova klé e atin, yrá e su.\nƝanmiɛn i sran’m b’a sɔn,\nBe lo be wun be mɛn i.\nBe fa be wun mɛn i,\nBe su kpɔcimɛn i le.\n2. Zezi seli e kɛ\nE ko bo Sielɛ jasin’n.\nƆ maan andɛ’n jasin fɛ’n\nTo nvle ngba nunfuɛ mun.\nKlist su di famiɛn siɛn’n.\nƆ se kɛ e jrɛn i sin.\nMaan sran kpa nga be tie’n,\nƝanmiɛn Ndɛ’n kle be atin’n.\nAklunjuɛ’n kun e kpo,\nAfin sran kpanngban ba Ɲanmiɛn sin.\nE ngba e di junman,\nE uka sran mun be si Zoova.\nMaan e man e nɛn’n su\nE kpan naan sran kwlakwla ti.\n‘An bla Zoova oka’n su,\nƆ́ ká lɛ tititi.’\n(Nian Jue. 43:3; 99:9; Eza. 60:22; Yol. 16:5 nun wie.)\nAn bla Zoova i oka’n su (Jue 24)


JW Klistfuɛ mun nin be junman’n aɲia’n i siesielɛ Ɔkt 31–Nov 6, 2016\nƆktɔblu 31–Novamblu 6\nNYANNDRA MUN 22-26\n“Atin b’ɔ ti klanman bɔ bakan’n ko fa su’n, kle i”: (Min. 10)\nNya 22:6; 23:24, 25—Kɛ be fa Biblu’n nun ndɛ’n be ta ba mun’n, kɛ ba’m bé ɲín’n, be wun kpaja be, be klun jɔ yɛ be fa ajalɛ kpa. (w08-F 1/4 16; w07-F 1/6 31)\nNya 22:15; 23:13, 14—Awlobo nun’n, “nyantiaan’n” yɛle fɔ wafa kwlaa nga be fa tu ba mun’n. (w97-F 15/10 32; it-1-F 279 § 5)\nNya 23:22—Ba nga b’a yo kpɛnngbɛn’n be kwla suan ngwlɛlɛ be si nin be nin’m be sa nun. (w04 1/7 3 § 1-3; w00-F 15/6 21 § 13)\nNya 24:16—?Wafa sɛ yɛ ɲanndra nga uka e naan y’a mian e ɲin y’a wanndi nguan’n i atin’n su titi ɔ? (w13 1/3 8-9 § 5-8)\nNya 24:27—?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e wun ɲanndra nga i wlɛ ɔ? (w09 1/10 10 § 1)\nBiblu’n nun kannganlɛ: (Min. 4) Nya 22:1-21\nKpɛ klikli nga a to sran’n: (Min. 2) Fluwa kpe kan ng’ɔ kan ɛntɛnɛti adrɛsi JW.ORG i ndɛ’n.—A su bo jasin fɛ nga asɔnun’n w’a siesieman’n.\nSran’n i osu nianlɛ: (Min. 4) Fluwa kpe kan ng’ɔ kan ɛntɛnɛti adrɛsi JW.ORG i ndɛ’n.—Like nga a ko yo naan w’a kwla ko niɛn i osu ekun’n, yo. I agualiɛ su’n, bo video ?Ngue ti yɛ Biblu’n nun like suanlɛ’n ti cinnjin ɔn? i kan kle i. Yɛ kle i lika ng’ɔ kwla fa wie’n.\nBiblu’n nun like klelɛ: (Min. 6) lv 179-181 § 18-19\n“?Fluwa kpe kan ng’ɔ kan ɛntɛnɛti adrɛsi JW.ORG i ndɛ’n, a fa di junman?”: (Min. 15) Ijɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ. Bo video ng’ɔ kle wafa nga e kwla fa fluwa sɔ’n e man’n yɛ an koko i nun ndɛ cinnjin’m be su yalɛ. Wla jasin bofuɛ’m be fanngan naan blɛ kwlaa nun yɛ lika kwlaa nga bé kɔ́’n, maan fluwa sɔ’n i wie tran be sa nun.\nAsɔnun’n i Biblu’n nun like suanlɛ: (Min. 30) bh ndɛ tre 2 § 10-17\nKlistfuɛ mun nin be junman’n afuɛ 2016, Ɔktɔblu 31–Novamblu 6, aɲia’n i siesielɛ’n


Sa Nga Be Yoli’n 3 | Online Bible | New World Translation\nSa Nga Be Yoli’n 3:1-26\nPiɛli yoli bian kun mɔ i ja timan kpa m’ɔ srɛsrɛ like’n i juejue (1-10)\nNdɛ nga Piɛli kɛnnin i Salomɔn Kpata’n i bo lɔ’n (11-26)\n“Blɛ nga like kwlaa káci uflɛ’n” (21)\nSran m’ɔ ijɔ Ɲanmiɛn nuan kɛ Moizi sa’n (22)\n3 Kɛ dɔ ngwlan su* m’ɔ ti Ɲanmiɛn srɛlɛ dɔ’n ɔ juli’n, Piɛli nin Zan be ɔli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. 2 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn be su sua bian kun be ba. I ja timan kpa, ɔ nin i sɔ’n fin i nin klun. Cɛn kwlaa be mɛn i su sie i Ɲanmiɛn i sua’n i anuan nga be flɛ i Klanman’n i wun lɛ, naan w’a kwla srɛsrɛ be nga bé wlú Ɲanmiɛn i sua’n nun’n, be like. 3 Kɛ ɔ wunnin Piɛli nin Zan mɔ be su wlu Ɲanmiɛn i sua’n nun’n, ɔ srɛli be like. 4 Sanngɛ Piɛli nin Zan be niɛnnin i siin, kpɛkun be seli i kɛ: “Nian e kpa.” 5 Ɔ maan ɔ niannin be siin kpa. Ɔ buli i kɛ nn bé wá mɛ́n i like. 6 Sanngɛ Piɛli seli kɛ: “N leman jɛtɛ ufue nin sika ɔkwlɛ. Sanngɛ like nga n le i’n, yɛ ń fá mán wɔ-ɔ. Zezi Klisi m’ɔ fin Nazarɛti’n i dunman nun, nanti!” 7 Ɔ trali bian’n i sa fama’n naan w’a mɛn i su. Kpɛkun i ja ngbabua’n nin i ja kɔmin’n be ka lɛ be yoli kpa. 8 Bian’n tu kpɛnnin i ja nɲɔn’m be su, ɔ nantili. Ɔ nin be ɔli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Kɛ ɔ́ nánti kɔ́’n, nn ɔ́ tú kpɛ́n, nn ɔ́ mánmán Ɲanmiɛn. 9 Sran’m be kwlaa be wunnin kɛ ɔ su nanti naan ɔ su manman Ɲanmiɛn. 10 Kpɛkun be wunnin i wlɛ kɛ bian ng’ɔ tran Ɲanmiɛn i sua’n i anuan nga be flɛ i Klanman’n i wun lɛ srɛsrɛ sika’n niɔn. Ɔ maan sa ng’ɔ juli bian’n su’n, ɔ boli be nuan dan, yɛ ɔ yoli be fɛ dan kpa wie. 11 Blɛ mɔ bian’n te le Piɛli nin Zan be nun’n, sran’m be wanndi ɔli be wun lɔ. Be ko toli be lika nga be flɛ i Salomɔn Kpata’n i bo lɔ. Sa sɔ’n boli be nuan dan kpa. 12 Kɛ Piɛli wunnin i sɔ’n, ɔ seli sran’m be kɛ: “?Izraɛlifuɛ mun, ngue ti yɛ sa ngalɛ’n bo amun nuan-ɔn? ?Ngue ti yɛ amun nian e siin kɛ e bɔbɔ e fanngan nun annzɛ Ɲanmiɛn mɔ e su i kpa’n, i ti yɛ e yoli maan bian’n kwla nantili-ɔ? 13 Abraamun nin Izaaki nin Zakɔbu be Ɲanmiɛn’n, m’ɔ ti e nannan’m be Ɲanmiɛn’n, ɔ yoli maan i Sufuɛ Zezi ɲannin ɲrun. I yɛ amun fɛli i mannin, mɔ Pilati ɲrun’n, amun seli kɛ amun simɛn i’n niɔn. Kusu nn ɔ sunnzunnin kɛ ɔ́ yáci i nun. 14 Sran sɔ m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n, m’ɔ ti sran seiinfuɛ’n, amun yili i blo. Kpɛkun amun seli kɛ be fa sran m’ɔ ti sran kunfuɛ’n be man amun. 15 Kusu Sran cinnjin kpa ng’ɔ man nguan’n, amun kunnin i. Sanngɛ Ɲanmiɛn cɛnnin i. Sa sɔ’n yoli e kwlaa e ɲrun. 16 I dunman nun, ɔ nin i su mɔ e lafi’n* ti’n, bian nga amun wun i yɛ’n, mɔ amun si i’n, w’a yo juejue. I su mɔ e lafi’n ti yɛ bian nga yoli juejue amun kwlaa amun ɲrun wa-ɔ. 17 Aniaan mun, n si kɛ i nun mɔ amún yó sa sɔ’n, amun siman kɛ ɔ ti tɛ. Kɛ amun mɛn siefuɛ’m be yoli sɔ wie-ɔ. 18 Sanngɛ ɔ yoli sɔ naan ndɛ nga laa Ɲanmiɛn fa wlɛli i i nuan ijɔfuɛ’m be nuan’n, ɔ kpɛn su. Ndɛ sɔ’n yɛle kɛ i Klisi’n wá wún ɲrɛnnɛn. 19 “I sɔ’n ti’n, maan amun kaci amun akunndan’n, kpɛkun amun kaci amun sa. I liɛ’n, bé yáci amun sa tɛ’m bé cɛ́ amun. Ɔ maan Zoova bɔbɔ maan amun wun jɔ́ amun kpa fɔuun. 20 Kpɛkun ɔ́ súnman Klisi m’ɔ kpɛli i mannin amun’n, mɔ yɛle Zezi’n. 21 Ɔ fata kɛ ɔ ka ɲanmiɛn su lɔ lele naan blɛ nga like kwlaa káci uflɛ’n be ju ka. Blɛ sɔ mun yɛ lalafuɛ nun’n, Ɲanmiɛn sinnin i nuan ijɔfuɛ’m be lika kannin be ndɛ’n niɔn. 22 Moizi seli kɛ: ‘Zoova m’ɔ ti amun Ɲanmiɛn’n wá nían amun niaan’m be nun, ɔ́ fá sran kun naan ɔ ijɔ i nuan kɛ min sa man amun. Ɔ fata kɛ an sie amun su be tie ndɛ kwlaa ng’ɔ kan kle amun’n naan amun fa su. 23 I kpa bɔbɔ’n, sran ng’ɔ faman Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sɔ’n i ndɛ’n su’n, bé núnnún i nvlefuɛ’m be nun.’ 24 Kɛ ɔ fɛ i Samiɛli su m’ɔ́ fá jú Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ nga be bɛli i sin’n be su’n, be kwlaa be kannin cɛn sɔ’m be ndɛ weinwein kpa. 25 Amun yɛ amun ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be mma mun-ɔn. Asa kusu amun yɛ amun ti aenguɛ nga Ɲanmiɛn nin amun nannan’m be trali’n, i aja difuɛ mun-ɔn. Ɔ seli Abraamun kɛ: ‘Ɔ mma’m be ti’n, awlobo’m be kwlaa bé ɲán suyralɛ.’ 26 Kɛ Ɲanmiɛn cɛnnin i Sufuɛ’n, amun sin yɛ ɔ dun mmua sunmɛnnin i naan amun ɲan ye-ɔ. Ɔ yoli sɔ naan amun kwlaa amun kaci amun sin si sa tɛtɛ nga amun yo be’n.”\n^ Yɛle kɛ, kɛ ɔ ka kan nnɔsua wia nun dɔ 3 jú annzɛ kɛ ɔ ko sin kan’n.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “i dunman mɔ e lafi su’n.”\nSa Nga Be Yoli’n 3


Gileadi suklu, Patɛrsɔnu, Niyɔki\nƝanmiɛn i su like suanlɛ’n ti Zoova i Lalofuɛ’m be nzuɛn. I ti’n, be kpɛli suklu wie’m be ba naan be nga be di Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ bolɛ junman blɛ kwlaa nun’n, b’a kwla di ‘junman nga Nyanmiɛn fa wlali be sa nun’n, b’a guɛguɛ i bo.’—2 Timote 4:5\nAtin bofuɛ’m be suklu. Ɔ ti atin bofuɛ nga b’a di afuɛ nuan kun atin bolɛ junman nun’n be liɛ. Ɔ di cɛn ba nsiɛn. Be kwla yo i Ɲanmiɛn Sielɛ Sua kun m’ɔ mantan be lɛ’n i nun. Be kpɛli suklu sɔ’n i ba naan ɔ uka atin bofuɛ mun naan be fa be wun be mantan Zoova kpa. Yɛ ɔ uka be naan be sa tɔ jasin fɛ bolɛ’n nun kpa, kpɛkun naan be kwla di be junman’n be ɔ be ɲrun titi.\nƝanmiɛn Sielɛ’n i jasin bofuɛ’m be suklu. Suklu sɔ’n di anglo nɲɔn. Ɔ ti atin bofuɛ nga be sa w’a tɔ jasin fɛ bolɛ’n nun kpa mɔ be kwla jaso be tranwlɛ’n nun be kɔ lika nga be le jasin bofuɛ awuliɛ lɔ’n be liɛ. I lɛ’n nun’n ɔ ti kɛ be su se kɛ: “Min-ɔn, sunman min” sa. Be sɔnnzɔn Zezi Klist m’ɔ yoli jasin fɛ bofuɛ Danfuɛ’n asiɛ’n su’n. (Ezai 6:8; Zan 7:29) Kɛ be ko tran lika mmua’n, wie liɛ’n ɔ fata kɛ be kaci be ninnge yolɛ wafa’n. Afin ɔ ju wie’n, lika uflɛ sɔ’m be nun’n, wafa nga sran’m be fa yo ninnge mun’n, ɔ nin wafa nga lika’n ti’n, ɔ nin lɔ aliɛ’n be ti be liɛ ngunmin. Ɔ ju wie bɔbɔ’n ɔ fata kɛ be suan aniɛn uflɛ kanlɛ. Be nga be le afuɛ 23 m’ɔ́ fá jú 65, kannzɛ be o aja nun o, be kwla di suklu sɔ’n wie. Suklu sɔ’n yo maan be kwla yi Ɲanmiɛn i nzuɛn nga ɔ́ úka be be junman’n i dilɛ’n nun’n be nglo. Yɛ ɔ yo maan Zoova nin i anuannzɛ’n be kwla fa be di junman kpa.\nGileadi suklu. Ebre nun’n, “Gileadi” i bo’n yɛle ‘Yɛbuɛ kwle nga ɔ ti sran nɲɔn be afiɛn lalofuɛ’n.’ Kɛ be kpɛli Gileadi suklu’n i ba afuɛ nga be flɛ i 1943 nun lele andɛ’n, aniaan 8.000 tra su b’a di suklu sɔ’n. Kpɛkun be sunmannin be kɛ ngaliɛ difuɛ mun sa naan be ko bo jasin fɛ’n i kpa “lele fa ju asiɛ’n i awieliɛ.” Be junman’n bali nvlɛ kpa. (Sa nga be yoli’n 13:47) Kpalɛ klikli nga ngaliɛ difuɛ’m bé jú Peru lɔ’n, nn Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun ba kun sa nunman lɔ. Sanngɛ dɔ nga su’n be asɔnun nga be o lɔ’n be tra 1.000 lele. Kɛ bé jú Zapɔn lɔ’n, nn jasin bofuɛ nga be o lɔ’n be juman blu. Sanngɛ dɔ nga su’n, be tra 200.000 lele. Gileadi suklu’n di anglo nnun. Blɛ sɔ’n nun’n be nian nun suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n kpa. Ngunmin atin bofuɛ nin Betɛli lɔ junman difuɛ mun, ɔ nin ngaliɛ difuɛ, ɔ nin akpasua sunianfuɛ mun yɛ be kwla di suklu sɔ’n wie ɔ. Like nga be kle be lɔ’n, ɔ uka be naan b’a suan mɛn wunmuan’n nun Ɲanmiɛn junman’n i dilɛ’n bo.\n?Ngue ti yɛ be kpɛli atin bofuɛ’m be suklu’n i ba ɔ?\n?Wan mun yɛ be kwla di Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin bofuɛ’m be suklu’n wie ɔ?


Matie 28 | Online Bible | New World Translation\nZezi cɛnnin nguan (1-10)\nBe mannin sonja’m be sika naan be bua ato (11-15)\nZezi sunmannin be kɛ be yo naan sran’m be kaci i sɔnnzɔnfuɛ (16-20)\n28 Kɛ Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n sinnin’n, i aliɛ m’ɔ́ cɛ́n, m’ɔ ti lemɔcuɛ’n i cɛn klikli’n, Mari m’ɔ fin Magdala’n, ɔ nin Mari kunfuɛ’n, be bali ndia’n i nianlɛ. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn lika’n su titi. 2 Zoova i anzi’n fin ɲanmiɛn su lɔ jrali. I sɔ’n ti’n, asiɛ’n kejeli dan kpa. Anzi’n kondoli ndia’n i nuan su yɔbuɛ’n, kpɛkun ɔ trannin su. 3 Ɔ kpaja kɛ ɲanmiɛn m’ɔ kpa sin’n sa. I tralɛ’n fɛn fuai kpa. 4 I sɔ’n ti’n, srɛ kunnin be nga be nian ndia’n su’n. Ɔ maan be wun usuli be, naan b’a kaci kɛ sran mɔ b’a wu’n sa. 5 Anzi’n seli bla’m be kɛ: “Nán srɛ kun amun. N si kɛ amun su kunndɛ Zezi mɔ be kunnin i waka’n su’n. 6 Ɔ nunman wa. Afin be cɛnnin i kɛ ng’ɔ fa kannin’n sa. An bla be wa nian lika nga be lɛli i saka’n, 7 naan amun wɔ ndɛndɛ, amun ko se i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ be cɛnnin i. Ɔ su dun mmua amun ɲrun Galile klɔ’n su lɔ. Lɔ yɛ amún wún i-ɔ. Ndɛ ng’ɔ fata kɛ n kan kle amun’n, yɛ ɔ o lɛ-ɔ.” 8 Yɛ be jasoli ndia’n su lɛ ndɛndɛ be ɔli-ɔ. Be wanndi ɔli kɛ bé kó kán ndɛ sɔ’m bé klé i sɔnnzɔnfuɛ mun. Srɛ kunnin be, kusu be klun jɔli dan. 9 Kɛ bé kɔ́’n, Zezi fiteli be ɲrun, kpɛkun ɔ seli be kɛ: “Amun aɲin-o!” Be wunngeli i wun lɔ naan b’a koto i bo b’a trɛ i ja’n. 10 Yɛ Zezi seli be kɛ: “Nán srɛ kun amun! Amun wɔ naan amun ko kan kle min niaan mun naan be wɔ Galile. Lɔ yɛ bé wún min-ɔn.” 11 Kɛ bé kɔ́’n, sonja nga be nian ndia’n su’n, be nun wie’m be wluli klɔ’n nun. Be ko kannin sa kwlaa ng’ɔ juli’n i ndɛ kleli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun. 12 Be kusu be nin kpɛnngbɛn mun be yiali, be kokoli be wun naan b’a man sonja’m be sika kpanngban kpa. 13 Kpɛkun be seli be kɛ: “Amun se kɛ: ‘Kɛ é láfi kɔnguɛ’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be bali, be wa wuɛli i fuɛn’n.’ 14 Yɛ sɛ Pilati ti ndɛ sɔ’n, é yíyí nun é klé i. Ɔ maan be su yoman amun like fi.” 15 Be sɔli sika nga be mannin be’n nun. Kpɛkun like nga be seli be kɛ be yo’n, be yoli. Ndɛ sɔ’n truli dan Zuifu’m be kwlaa be afiɛn lele andɛ. 16 Zezi i sɔnnzɔnfuɛ blu-nin-kun (11) mun be liɛ’n, be ɔli Galile oka’n su lɔ, kan ɔ seli be kɛ be yia lɔ’n. 17 Kɛ be wunnin i’n, be kotoli i bo. Sanngɛ be nun wie’m b’a lafiman su kɛ i-ɔ. 18 Zezi wunngeli be wun lɔ, kpɛkun ɔ seli be kɛ: “Ɲanmiɛn fali kwlalɛ’n kwlaa mannin min naan n sie ninnge nga be o ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su wa’n be kwlaa. 19 I sɔ’n ti’n, amun wɔ, amun yo maan nvlenvle’m be kwlaa be nunfuɛ’m be kaci min sɔnnzɔnfuɛ. Amun yo be batɛmun, Siɛ’n nin Ba’n nin Ɲanmiɛn i wawɛ’n be dunman nun. 20 Like kwlaa nga n seli amun kɛ amun yo’n, amun kle be naan be kusu be nian su be yo wie. E nin amun e o nun cɛn kwlaa lele mɛn’n* fá wíe!”\n^ Glɛki nun: aiɔn. Nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika’n nun lɔ


‘Klist ti e si kɛ Ɲanmiɛn kwla sa kwlaa yo’ | Mantan\n1-3. (a) ?Sa sroesroe benin yɛ ɔ tɔli Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be su Galile fɛtɛ’n su ɔ? ?Ngue yɛ Zezi yoli i blɛ sɔ’n nun ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ ‘Klist ti e si kɛ Ɲanmiɛn kwla sa kwlaa yo’ ɔ?\nCƐN kun’n, Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be fuli alie kun nun, be su kɔ Galile fɛtɛ’n i bue kun lɔ. Yɛ aunmuan’n kpɛli nzue’n su ɔ. Kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunnin i sɔ’n, srɛ kunnin be kpa. Aunmuan m’ɔ kpɛ fɛtɛ’n su’n, nán kɛ be nin a wunman wie le ti ɔ, afin nán andɛ sa yɛ be ti jue trafuɛ ɔ. * (Matie 4:18, 19) Sanngɛ cɛn sɔ nun liɛ’n, “seke dan kpa” yɛ ɔ kpɛli fɛtɛ’n su ɔ, ɔ maan nzue’n boman aɔwi. Be kplinnin be ɲin kpa naan b’a kan alie’n, sanngɛ ngbɛn ɔn. “Nzue’n bo guali alie’n nun.” Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Zezi la alie’n i sin lɔ, ɔ su lafi kpa sa pɔɔ, afɛ’n w’a ti i kpa, afin cɛn sɔ’n nun’n, ɔ kannin Ɲanmiɛn ndɛ’n kleli sran kpanngban kpa. Yɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be ko tinngeli i naan b’a se i kɛ: “Nannan, de e o, e su wu o!”—Mark 4:35-38; Matie 8:23-25.\n2 Zezi liɛ’n, i klun w’a timɛn i kaan sa. Yasua su, ɔ jaso ijɔli aunmuan’n yɛ ɔ seli nzue’n kɛ: “Yaci bolɛ’n, jran diin!” Kpɛkun kpe yɛ aunmuan’n kpɛli ɔ. Nzue’n kusu yacili bolɛ yɛ ‘lika’n tɔli bliin.’ Srɛ kunnin i sɔnnzɔnfuɛ mun dan kpa naan b’a usa be wun kɛ: ‘?Ngue sran yɛle nga?’ Nanwlɛ, kɛ mɛn’n bo i bo lele’n, e nin a wunmɛn i sɔ sran m’ɔ kwla ijɔ aunmuan’n nin nzue’n kɛ be fa ijɔ ba ɲin keklefuɛ kun sa’n le.—Mark 4:35-41; Matie 8:23-28.\n3 Sanngɛ Zezi liɛ’n, ɔ timan kɛ klɔ sran nga’m be sa. Zoova maan ɔ yoli abonuan sa wie mun, kpɛkun ɔ sinnin i lika ɔ yili i kwlalɛ’n i nglo. Ɔ maan, kɛ Ɲanmiɛn maan akoto Pɔlu seli kɛ ‘Klist ti e si kɛ Ɲanmiɛn kwla sa kwlaa yo’n’ ɔ ti su. (1 Korɛntfuɛ Mun 1:24) ?Ninnge benin mun yɛ Zezi yoli be mɔ be yi Zoova i kwlalɛ’n i nglo ɔ? ?Wafa sɛ yɛ Zezi fɛ́ i tinmin sɔ’n úka e ɔ?\nTinmin nga Ɲanmiɛn i Wa kunngba cɛ’n le i’n\n4, 5. (a) ?Kwlalɛ benin yɛ Zoova fa mannin i Wa kunngba cɛ’n niɔn? (b) ?Kɛ ɔ ko yo naan Ba sɔ’n w’a kwla yi ninnge mun’n, ngue yɛ i Si’n fa mɛnnin i ɔ?\n4 ?I nun mɔ Zezi nin a baman asiɛ’n su wa’n, tinmin benin yɛ ɔ le i nglo lɔ ɔ? Kɛ Zoova yili Ba kunngba sɔ’n, ɔ kleli kɛ “ɔ kwla sa’n kwlaa yo.” (Rɔmfuɛ Mun 1:20; Kolɔsfuɛ Mun 1:15) I sin’n, ɔ tinnin i, ɔ mɛnnin i kwlalɛ dan. Zoova fali ninnge kwlaa be yilɛ’n wlɛli i sa nun. Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “I yɛ Nyanmiɛn maan ɔ yili ninnge’n kwlaa-a, like fi nun-man lɛ bɔ nɛ́n i yɛ ɔ yili-ɔ.”—Zan 1:3.\n5 Junman kpli nga Zoova fa mannin Zezi’n, e kwlá wunmɛn i ɲrun nin i sin kwlaa. Amun bɔbɔ be nian. Kɛ sran kun ko yi anzi kpanngban kpa nin nzraama akpi ngbinngbin mɔ be o nglo lɔ’n ɔ nin asiɛ’n nin i su ninnge kpanngban’n, i sɔ’n timan blɛblɛ. Ɔ fata kɛ sran sɔ’n, i kwlalɛ’n yo dan. Ɔ maan, Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mɛnnin i Wa kunngba’n naan w’a kwla yi i kwlaa sɔ’n. Like nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kwla yo’n, like fi nin i sɛman. Kɛ Zoova fali ninnge’m be kwlaa be yilɛ’n wlɛli i Wa’n i sa nun’n, aklunjuɛ nga i Wa’n dili i junman sɔ’n i dilɛ’n nun’n, ɔ yoli dan.—Nyanndra Mun 8:22-30.\n6. ?Kɛ Zezi wuli mɔ Ɲanmiɛn cɛnnin i’n, kwlalɛ benin yɛ ɔ mɛnnin i ɔ?\n6 ?Kwlalɛ sɔ mɔ Ɲanmiɛn fa mɛnnin i Wa kunngba cɛ’n, ɔ uka su ekun ɔn, ɔ yo ye? Kɛ Zezi wuli mɔ Ɲanmiɛn cɛnnin i’n, ɔ seli kɛ: “Nyanmiɛn mannin min atin kɛ n sie nyanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su ninnge’n kwlaa.” (Matie 28:18) I lɛ’n kle weiin kɛ Ɲanmiɛn tinnin i, yɛ ɔ sieli i nglo’n nin asiɛ’n su ninnge’m be kwlaa be su. Ɔ ti “famiɛn’m be Famiɛn nin sran’m be min mun be Min.” I yɛ ɔ́ “wá tú mmusu nin kpɛnngbɛn’m be kwlaa nin bae’n” niɔn. Afin be nin i Si Ɲanmiɛn be diman. (Sa Nglo Yilɛ 19:16; 1 Korɛntfuɛ Mun 15:24-26) ‘Like fi a kaman lɛ mɔ nán Zezi yɛ ɔ sie i ɔ,’ saan Zoova kunngba cɛ m’ɔ siesieli ninnge kwlaa’n yɛ ɔ nunman nun wie ɔ.—Ebre Mun 2:8; 1 Korɛntfuɛ Mun 15:27.\n7. ?Ngue ti yɛ e lafi su kɛ kwlalɛ nga Zoova fa mannin Zezi’n, ɔ su fa yoman abɔlɛ le ɔ?\n7 ?Kwlalɛ mɔ Zezi le i’n, ɔ su fa yoman abɔlɛ? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn! Afin ɔ klo i Si kpa, ɔ maan ɔ su yacimɛn i klun sa yolɛ’n le. (Zan 8:29; 14:31) Zezi si kɛ, kannzɛ Zoova kwla sa’n kwlaa yo’n, ɔ yoman sa tɛ le. Kɛ ɔ nin Zoova be o nglo lɔ’n, ɔ wunnin kɛ Zoova niannian “naan ɔ́ súan be nga be fa be wla’n kwlaa guɛ i su’n be bo.” (2 Be Nyoliɛ 16:9) Wafa nga Ɲanmiɛn klo sran mun’n, i wafa kunngba’n yɛ Zezi kusu klo be wie ɔ. Ɔ maan, e lafi su kɛ aklunye ngunmin yɛ ɔ́ fɛ́ i kwlalɛ’n yó e ɔ. (Zan 13:1) I lɛ nun’n, sa ng’ɔ yoli be asiɛ’n su wa’n ti’n, e kwla lafi i su. Ɔ maan, é wá kán i nun m’ɔ o asiɛ’n su wa’n, kwlalɛ m’ɔ le i’n i ndɛ. Kpɛkun, like ng’ɔ fa kwlalɛ sɔ’n yoli’n, é wún i wie.\nƆ “si ijɔ kpa”\n8. ?Kɛ be yoli Zezi i batɛmu mɔ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n tinnin i’n, ngue yɛ ɔ kwla yoli ɔ?\n8 I nun mɔ Zezi te yo gbanflɛn kan Nazarɛti lɔ’n, w’a yiman atrɛ wie fi, lele naan w’a ɲan afuɛ 30 naan b’a yo i batɛmu afuɛ 29 nun. (Lik 3:21-23) Biblu’n se kɛ: “Nyanmiɛn fɛli i Wawɛ’n mannin Jésus [...] ɔ tinnin i, ɔ kɔ lika kwlaa ɔ yo sran’m be kpa, ɔ yo be kwlaa bɔ asiɛ usu’m be si Satan’n kle be yalɛ’n be juejue.” (Sa Nga Be Yoli’n 10:38) ?Kɛ be se kɛ ‘ɔ yo sran’m be kpa’n’ i lɛ’n kleman weiin kɛ tinmin ng’ɔ le i’n, ɔ fa yoli sran’m be ye? Kɛ ɔ fin cɛn nga Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mɛnnin i’n, ɔ yoli “Nyanmiɛn nuan ijɔfuɛ b’ɔ yo sa kekleekle b’ɔ si ijɔ kpa” ɔ.—Lik 24:19.\n9-11. (a) ?Blɛ sunman nun’n, lika benin nun yɛ Zezi kleli sran mun Ɲanmiɛn Ndɛ’n niɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ lika sɔ’m be nun sran like klelɛ timan pɔpɔ ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ndɛ nga Zezi kannin’n, ɔ boli sran’m be nuan ɔn?\n9 ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zezi sili ijɔ kpa ɔ? Yɛle kɛ blɛ sunman nun’n, gua su yɛ ɔ kannin Ɲanmiɛn ndɛ’n kleli sran mun ɔn. Wie liɛ’n, nzue nuan annzɛ oka’m be su yɛ ɔ tran ɔ kle be like ɔ. Annzɛ kusu klɔ’m be su annzɛ gua’m be su yɛ ɔ yo sɔ ɔ. (Mark 6:53-56; Lik 5:1-3; 13:26) Ɔ maan, sɛ ndɛ ng’ɔ kan’n ɔ yoman be nga be sin lɛ’n be fɛ’n, be su jranman naan b’a tie. Blɛ sɔ nun kusu’n, be nin a yiman fluwa naan se kɛ sran nga ndɛ’n ti i cinnjin’n, sɛ ɔ yo ɔ ɔ ko kanngan nun. Kɛ sran kun ko tie ndɛ kun m’ɔ wluwlu i wun’n yɛ ɔ kɛ i klun ɔn. Ɔ maan, kɛ Zezi kán Ɲanmiɛn ndɛ’n klé sran mun’n, ɔ fata kɛ i ndɛ’n yo fɛ afin tro fɛ’n yɛ ɔ cuɛn janda’n niɔn. Ɔ fata kɛ ndɛ’n yo weiin naan sran ti ɔ, w’a mlinmɛn i klun ndɛndɛ. I kwlaa sɔ’n kusu’n, w’a yoman kekle w’a manman Zezi. Maan e fa Ɲanmiɛn ndɛ’n m’ɔ kɛnnin i oka’n su’n e nian.\n10 Afuɛ nga be flɛ i 31 nun yɛ Zezi kannin ndɛ sɔ’n niɔn. Ɔ kannin ndɛ sɔ’n nglɛmun nun. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn sran kpanngban b’a yia oka kun su Galile fɛtɛ’n i wun lɛ. Wie’m be fin Zide klɔ nga be flɛ i Zerizalɛmu’n. Lɔ nin lika sɔ’n be afiɛn ti nun kilo ko ju 110. Wie’m be fin Tir nin Sidɔn mɔ be o nglo lɔ lika’n nun’n jenvie nuan lɔ’n. Be nga be bali’n be nun kpanngban be ko kannin Zezi naan be kwlaa be tukpaciɛ’n w’a jaso be su. Kɛ ɔ yoli sɔ’n yɛ ɔ boli be Ɲanmiɛn ndɛ kan klelɛ bo ɔ. (Lik 6:17-19) Kɛ ɔ wieli i ndɛ’n i kan’n, be nuan boli be wun dan kpa. ?Ngue ti ɔ?\n11 Kɛ sa sɔ’n yoli mɔ afuɛ kpanngban sinnin’n, i ndɛ tiefuɛ’m be nun kun klɛli i kɛ: “Fɔ sɔ’n b’ɔ tuli be’n ɔ boli be nuan, afin fɔ wafa ng’ɔ fa tu be’n [...] kle kɛ ɔ lɛ sin jranfuɛ.” (Matie 7:28, 29) Sran’m be wunnin kɛ ɔ ijɔ Ɲanmiɛn nuan naan ɔ jran Ɲanmiɛn Ndɛ’n su yɛ ɔ kle be like ɔ. (Zan 7:16) I ndɛ’n ti weiin, fiɛn kaan sa nunmɛn i sin, ɔ maan ɔ kan sran’m be awlɛn’n. Ndɛ nga Zezi kan’n, i bo’n ti kploun. Ɔ maan sran’m be wun kɛ ɔ wun sa’m be bo kpa. I ndɛ’n wlu sran’m be wun lele ju be awlɛn’n nun lɔ. Zezi kleli sran mun wafa nga be ko yo naan alaje’n w’a si be’n. Ɔ kleli be wafa nga ɔ fata kɛ be srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ nin wafa nga be ko yo naan Ɲanmiɛn w’a sie be’n naan be liɛ w’a yo ye’n. (Matie 5:3–7:27) I ndɛ’n cicili be nga be di Ɲanmiɛn ninnge’m be yalɛ’n, be wla. Ɔ maan, be ‘klɛnnin’ be wun mlɔnmlɔn be suli i su. (Matie 16:24; Lik 5:10, 11) ?Nanwlɛ, i sɔ’n kleman weiin kɛ Zezi sili ijɔ sakpa?\n“Ɔ yo sa kekleekle”\n12, 13. ?“Sa kekleekle” fanunfanun benin yɛ Zezi yoli ɔ?\n12 Zezi yoli “sa kekleekle” wie. (Lik 24:19) I jasin fɛ’n mɔ Matie, Marki, Liki nin Zan be klɛli’n nun’n, be boli sa kekleekle 30 tra su be nuan. I kwlaa sɔ’n nun’n, “[Zoova] jin i sin.” * (Lik 5:17) Be nga ɔ yili atrɛ mannin be aliɛ’n, be sɔnnin kpa. Cɛn kun’n, ɔ mannin sran lele 5.000 be aliɛ. Yɛ cɛn uflɛ ekun’n, ɔ mannin sran lele 4.000 be aliɛ wie. Sanngɛ sa nɲɔn sɔ’m be nun’n, “b’a ka-man bla nin ba kanngan mun b’a wla-man nun.” Ɔ maan, sɛ e fa be e uka su’n, be kwla ju be liɛ sran kɔe 20.000.—Matie 14:13-21; 15:32-38.\n‘Be wun kɛ Zezi su nanti nzue’n su.’\n13 Abonuan sa nga Zezi yoli be’n, be ti fanunfanun. Ɔ kwla asiɛ usu mun, ɔ maan be fuanlɛ’n w’a yoman kekle i sa nun mlɔnmlɔn. (Lik 9:37-43) Ɔ yoli maan nzue’n kacili nzan. (Zan 2:1-11) Cɛn kun’n, ɔ nantili Galile fɛtɛ’n su. I sɔ’n boli i sɔnnzɔnfuɛ’m be nuan dan. (Zan 6:18, 19) Sɛ lɛ o sran kun i wun’n, annzɛ tukpaciɛ’n kle i yalɛ kpa naan ɔ o wie nuan bɔbɔ’n, Zezi kwla yo naan sran sɔ’n i tukpaciɛ’n ɔ wie sekeseke. (Mark 3:1-5; Zan 4:46-54) Wafa ng’ɔ yili sran’m be su afɛ sɔ’n, ɔ ti fanunfanun. Wie liɛ’n, be o mmua kpɛkun ɔ yo be juejue. Wie’m be kusu’n, ɔ fɛli i sa’n kannin be naan be tukpaciɛ’n w’a wie. (Matie 8:2, 3, 5-13) Ɔ yoli wie mun ekun be juejue be ja nun lɛ, sanngɛ wie’m be liɛ’n, be yoli juejue blɛblɛblɛ.—Mark 8:22-25; Lik 8:43, 44.\n14. ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ ɔ kwla wie’n niɔn?\n14 Zezi kwlali wie’n kusu. Talua kun le afuɛ 12, ɔ wuli kpɛkun Zezi cɛnnin i, yɛ ɔ fɛ i mɛnnin i si nin i nin ɔn. Asa kusu’n, ɔ cɛnnin angbeti bla kun i wa yasua kunngba cɛ’n m’ɔ wuli’n. Kpɛkun, Lazali m’ɔ ti i niaan bla’m be awlɛn su sran’n, Zezi cɛnnin i wie. (Lik 7:11-15; 8:49-56; Zan 11:38-44) I kwlaa ngalɛ’n yoli pɔpɔ i sa nun. Talua kan’n liɛ’n, kɛ ɔ wuli cɛ’n yɛ Zezi cɛnnin i ɔ. Angbeti bla’n i wa’n liɛ’n, cɛn kunngba ng’ɔ wuli mɔ bé súɛ i bé kɔ́ asieliɛ’n, yɛ ɔ cɛnnin i ɔ. Lazali liɛ’n, kɛ ɔ wuli m’ɔ dili cɛn nnan’n yɛ Zezi cɛnnin i ɔ.\nZezi yili i tinmin’n i nglo ngwlɛlɛ su ɔ nin klun ufue su\n15, 16. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ klun ufue su yɛ Zezi fɛ i tinmin’n dili junman ɔn?\n15 ?Sɛ klɔ sran wie yɛ ɔ le tinmin nga Zezi le i’n, nán mianmianlɛ yɛ ɔ́ fá míanmían be ng’ɔ sie be’n mun ɔn? Zezi liɛ’n, fɔ nunmɛn i nun. (1 Piɛr 2:22) Sɛ kwlalɛ’n wo klɔ sran i sa nun’n, ɔ fa tin i wiengu’m be su. I ɲin yiman sran, i ɲin yiman like, ɔ ti dunman klofuɛ. Sanngɛ Zezi w’a yoman sɔ.\n16 Kannzɛ Zezi le tinmin’n, nɛ́n i bɔbɔ i wun akunndan yɛ ɔ buli ɔ. Kɛ awe kunnin i’n, w’a kplinman su kɛ ɔ́ fá yɛbuɛ káci aliɛ naan w’a di. (Matie 4:1-4) Kwlalɛ’n wo i sa nun sanngɛ i sa nun ninnge’m b’a sɔnman. I sɔ’n kle kɛ w’a fɛmɛn i tinmin’n w’a kunndɛman aɲanbeun ninnge. (Matie 8:20) Like uflɛ ekun kle kɛ klun ufue su yɛ ɔ yili atrɛ mun ɔn. Afin kannzɛ tukpacifuɛ’n ti kunngba cɛ’n, saan fanngan kun fín Zezi nun fíte. (Mark 5:25-34) Ɔ nin i sɔ ngba’n, ɔ mannin sran kpanngban kpa be atin kɛ be kɛn i, ɔ maan be su afɛ’n wieli. (Lik 6:19) Nanwlɛ, Zezi yoli klun ufuefuɛ dan!\n17. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zezi fɛ i tinmin’n dili junman ngwlɛlɛ su ɔ?\n17 Zezi yili i tinmin’n i nglo ngwlɛlɛ su. W’a fɛmɛn i wun w’a kleman. (Matie 4:5-7) Kɛ Erɔdu kunndɛli kɛ ɔ yi atrɛ kle i sa ngbɛn’n, w’a kplinman su. (Lik 23:8, 9) Blɛ sunman nun’n, kɛ ɔ yi atrɛ mɔ sran’m be ɲan be ti’n, ɔ wla be su nun kɛ nán sran fi ti nun. (Mark 5:43; 7:35, 36) Afin ɔ kunndɛman kɛ atrɛ m’ɔ yi be’n ti’n, sran’m be kɛn i wun ndɛ be sin.—Matie 12:15-19.\n18-20. (a) ?Ngue ti yɛ Zezi yoli sran’m be juejue ɔ? (b) ?Kɛ amun bu wafa nga Zezi yoli bian sutrefuɛ’n i juejue’n i akunndan’n, wafa sɛ yɛ amun wun yo amun ɔn?\n18 Nanwlɛ, Zezi nin famiɛn onga’m be timan kun. Afin be liɛ’n, be klun yo wi, be buman sran’m be su afɛ’n i akunndan. Zezi liɛ’n, ɔ buli sran’m be akunndan kpa. Sɛ ɔ wun sran kun mɔ afɛ o i su’n, saan ɔ́ dé i, aunnvuɛ dan m’ɔ si i’n ti. (Matie 14:14) Wafa nga sran’n i wun fa yo i’n, ɔ bu i akunndan wie. Maan e fa sa ng’ɔ o Mark 7:31-37 nun’n e nian.\n19 Cɛn sɔ’n nun’n, sran kpanngban kpa be fali tukpacifuɛ kpanngban be wa toli Zezi naan w’a yo be juejue. (Matie 15:29, 30) Sanngɛ ɔ fali be nun kun ɔli aamiɛn. Sran sɔ’n i akunndan m’ɔ buli’n ti yɛ ɔ yoli sɔ ɔ. Yɛle kɛ bian’n ti sutrefuɛ yɛ ɔ kwlá ijɔman kpa. Kɔlɛ Zezi wunnin i wlɛ kɛ, kɛ bian sɔ’n wo sran’m be nun’n, ɔ wunmɛn i wun fɛ yɛ i wla guaman ase. Yɛ Zezi yoli ninnge wie mɔ be kleli i kɛ ɔ́ wá yó i juejue ɔ. “Ɔ fɛ i sama’n wlɛli i su’m be nun, yɛ ɔ fɛ i nuan nzue’n kɛnnin i taaman’n.” * (Mark 7:33) I sin’n, ɔ mɛnnin i ɲin su ɲanmiɛn su lɔ, ɔ loli wunmiɛn kaklaka kpa kun. Ɔ yoli sɔ fa kleli bian’n kɛ sa ng’ɔ́ wá yó’n, Ɲanmiɛn yɛ maan ɔ́ kwlɛ́ i yó ɔ. Kpɛkun Zezi seli kɛ: “Tike.” (Mark 7:34) Yɛ sran’n i su’m be tikeli ɔ, yɛ ɔ kwla ijɔli kpa ɔ.\n20 Ɔ maan, kannzɛ Ɲanmiɛn tinnin Zezi naan w’a yo sran’m be juejue’n, be aunnvuɛ m’ɔ si be’n i ti yɛ ɔ yoli be juejue ɔ. Nanwlɛ, i sɔ’n yo ɲɛnmɛn dan! I yɛ ɔ ti Mɛsi’n niɔn, ɔ bu sran’m be akunndan. ?Ɔ maan, kɛ Ɲanmiɛn fɛli i sieli famiɛn bia’n su’n , nán e cenjele nun ɔn?\nZezi i atrɛ’m be kle e ɲrun lɔ ninnge nga ɔ́ wá yó be’n\n21, 22. (a) ?Ngue yɛ Zezi i atrɛ’m be kle ɔ? (b) ?Kɛ mɔ Zezi kwla jran sa kekleekle nga be ju’n ti’n, ngue yɛ e kwla lafi su kɛ ɔ́ yó i famiɛn dilɛ blɛ’n nun ɔn?\n21 Ye dan nga Zezi i famiɛn dilɛ’n i bo’n sran’m bé ɲɛ́n i’n, i su fitilɛ kaan sa yɛ ɔ fitili ɔ. I ti yɛ i nun m’ɔ o asiɛ’n su wa’n, ɔ yili atrɛ’n niɔn. Mɛn uflɛ nga Ɲanmiɛn wá yí’n nun’n, ɔ́ wá yó abonuan sa ekun. Ɔ́ wá yó sɔ asiɛ wunmuan’n su. Maan e kan sa ɲɛnmɛn nga é wún be blɛ sɔ’n nun’n be nun wie’m be ndɛ.\n22 Zezi yó maan asiɛ’n sɛ́ i sin yó kpa ekun. I nun m’ɔ o asiɛ’n su wa’n, ɔ jrannin seke dan kpa kun m’ɔ kpɛli’n. Ɔ maan, kɛ ɔ́ wá síe asiɛ’n, seke su kpɛ saciman lika’n kun, asiɛ’n su kejeman kun, oka’m be su kpukeman kun. Yɛ be wunsu sa uflɛ wie su tranman lɛ kun. Zezi yɛ Zoova fali asiɛ’n nin i su ninnge mun kwlaa be yilɛ’n wlɛli i sa nun ɔn. Ɔ maan, ɔ si asiɛ’n i su ndɛ ngba. Ɔ si wafa nga be yo naan i su ninnge’m b’a yo kpa’n. I famiɛn dilɛ blɛ’n nun’n, asiɛ wunmuan’n wá káci mɛn klanman.—Jue Mun 37:29.\n23. ?Wafa sɛ yɛ Famiɛn Zezi wá yó naan sran’m b’a ɲan be ti ɔ?\n23 ?Yɛ kekle ng’ɔ o e su’n nin? ?Zezi ɔ́ kwlá yó naan y’a ɲan e ti? I nun m’ɔ o asiɛ’n su wa’n, ɔ fali aliɛ kaan sa fa tali sran kpanngban kpa. Be dili, be ku yili yɛ wie kali bɔbɔ. Ɔ maan, i famiɛn dilɛ blɛ’n nun’n, like nga be flɛ i kɛ awe’n, sran’m be su simɛn i. Afin aliɛ’n wá bú yɛ sran kwlaa wá ɲɛ́n i liɛ ng’ɔ ju i’n. (Jue Mun 72:16) I nun mɔ Zezi o asiɛ’n su wa’n, ɔ wieli tukpaciɛ wafawafa kwlaa wie. Ɔ maan, i famiɛn dilɛ blɛ’n nun’n, tukpaciɛ’n su tranman lɛ kun. Aɲinsifuɛ’m bé wún ase, sutrefuɛ’m bé tí sa, bubuwafuɛ’m bé jáso, be nga be wunnɛn’n i lika wie sacili’n, ɔ́ sín i osu. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n nn w’a wie, tukpaciɛ’n su sɛmɛn i sin kun. (Ezai 33:24; 35:5, 6) Asa kusu’n, be nga be wuli’n, ɔ cɛnnin be wie. Ɔ maan, kannzɛ ɔ́ dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ o, sran nga be wuli’n mɔ e kwlá siman be nuan’n, mɔ i Si Ɲanmiɛn klo kɛ be sa be sin nguan nun’n, ɔ́ cɛ́n be ekun.—Zan 5:28, 29.\n24. ?Kɛ é bú kwlalɛ nga Zezi le i’n i akunndan’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ e wla fi su ɔ?\n24 Ɲanmiɛn i Wa Zezi le kwlalɛ sɔ. Sanngɛ, nán maan e wla fi kɛ like nga i Si yo’n yɛ ɔ nian su yo ɔ. (Zan 14:9) I sɔ’n ti’n, wafa nga ɔ yili i tinmin’n i nglo’n ti’n, e kwla wun wafa nga Zoova fɛ i tinmin’n fa di junman’n i wlɛ wie. Maan e bu wafa ng’ɔ fa yoli kokowefuɛ kun i juejue’n i akunndan e nian. Bian sɔ’n yoli Zezi i annvɔ, ɔ maan kɛ ɔ srɛli i kɛ ɔ yo naan i kokowe’n wie’n, Zezi fɛli i sa’n kɛnnin i naan w’a se i kɛ: “M’an ti.” (Mark 1:40-42) Kɛ e kanngan ndɛ kɛ ngalɛ sa’m be nun’n, ɔ ti kɛ Zoova su yi i sran’n i wafa ng’ɔ ti’n i nglo kle e sa. Ɔ ti kɛ ɔ su se e kɛ: “Kɛ n yi min tinmin’n i nglo’n, i sɔ yɛ n yo ɔ.” ?Nanwlɛ, kɛ e Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n, ɔ yo ninnge mun klolɛ su’n, nán manmanlɛ cɛ yɛ ɔ fata kɛ e mɛnmɛn i ɔ? ?Nán ase cɛ yɛ ɔ fata kɛ e lɛ i ɔ?\n^ ndɛ kpɔlɛ 1 Seke nga be ja nun lɛ’n, ɔ kpɛ Galile fɛtɛ’n su’n, be wun i sɔ titi. Like ti m’ɔ yo sɔ’n yɛle kɛ jenvie’n i ɲin su o nglonglo tra Galile fɛtɛ’n i lika’n lele mɛtri 200. I ti’n, Galile fɛtɛ’n i lika’n nun lo tra lika nga be o i wun lɛ’n. Yɛ lika’n kacikaci. Wie liɛ’n, ɔ jɔ kpɛkun ɔ kaci ɔ lo ekun. Asa kusu’n, aunmuan dan kpa wie’m be fin Ɛrmɔn Oka’n m’ɔ o nglo lɔ lika’n nun’n, be wa kpla Zurdɛn lika kpɛtɛkplɛɛ’n su. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, be ja nun lɛ, seke’n ti’n, lika m’ɔ o lɛ koun’n w’a ka lɛ w’a sanngan kpɛ kunngba sa.\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Wie liɛ kusu’n, be kannin abonuan sa ng’ɔ yoli be’n be kwlaa boli nun, b’a yiyiman be nun kunngunngun. I wie yɛle nga be kɛn i ndɛ’n Mark 1:32-34 nun’n. Cɛn sɔ’n nun’n, be waan ‘klɔ kun i sufuɛ’m be kwlaa’ be ko wunnin i wun, yɛ ɔ yoli tukpacifuɛ “kpanngban” be juejue.\n^ ndɛ kpɔlɛ 19 Zuifu mun nin be nga be timan Zuifu’n, be fa be nuan nzue’n be yo sran’m be ayre. Wie liɛ’n, be ti be nuan nzue ngbɛn kle kɛ bé wá yó sran kun i ayre. Zuifu’m be like klefuɛ’m be fluwa nga be klɛli be’n nun’n, be kannin be nuan nzue mɔ be fa yo sran ayre’n i ndɛ. Kɔlɛ kɛ Zezi tili i nuan nzue’n, ɔ yoli sɔ fa kleli sran’n kɛ ɔ́ wá yó i juejue. Sanngɛ, nán kɛ i nuan nzue’n bɔbɔ sa’n yɛ ɔ́ yó sran’n i juejue ti ɔ.\nEzai 11:1-5 ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ Ɲanmiɛn ‘wawɛ m’ɔ kwla yo sa nga Ɲanmiɛn siesie kɛ ɔ́ yó’n’ ɔ wo i su ɔ? ?Ɔ maan, wafa sɛ yɛ e lafi su kɛ ɔ́ dí i famiɛn’n niɔn?\nMark 2:1-12 Zezi wieli tukpaciɛ fanunfanun. ?I sɔ’n kle sɛ?\nZan 6:25-27 ?Kannzɛ sran’m be ndɛ loli Zezi’n, sanngɛ ngue yɛ ɔ yoli i cinnjin kpa ɔ?\nZan 12:37-43 ?Ngue ti yɛ sran wie’m be wunnin atrɛ nga Zezi yili be’n mɔ sanngɛ b’a lafimɛn i su’n niɔn? ?Yɛ afɔtuɛ benin yɛ i sɔ’n man e ɔ?


Gbanflɛn nin talua’m be usa be wun kɛ | ?Sɛ min ɲrun yo min koun’n ngue yɛ n kwla yo-ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Azéri Bichlamar Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Espagnol Estonien Fidjien Finnois Fon Français Féroïen Goun Grec Géorgien Haoussa Hiligaynon Hongrois Hébreu Iban Iloko Indonésien Italien Japonais Kazakh Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Lingala Lituanien Malayalam Malgache Maltais Mambwe-Lungu Myama Ndébélé (Zimbabwe) Norvégien Néerlandais Népali Ouzbek Pangasinan Persan Polonais Portugais Portugais (Portugal) Roumain Sango Serbe Serbe (Romain) Shona Singhalais Slovaque Slovène Suédois Swahili Tagalog Tatar Tchèque Thaï Tsonga Turc Twi Télougou Ukrainien Urhobo Vietnamien Wawle Yoruba\nSran wie’m be liɛ’n, sɛ nzue su tɔ naan be o awlo lɔ’n, nanwlɛ ɔ yo be ya dan. Afin be siman like nga bé yó’n, ɔ nin lika nga bé kɔ́’n. Be flɛ gbanflɛn kun kɛ Robɛɛ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ nzue tɔ mɔ n wo awlo lɔ’n, n wunman like nga ń yó-ɔ. N wo lɛ sa ngbɛn.”\n?I sɔ liɛ’n w’a ju ɔ su wie le? Sɛ ɔ ti sɔ’n, ndɛ nga é wá yiyi nun yɛ’n ɔ́ wá úka-ɔ.\nAjulisu mannzin’m be su kwlá ukaman-ɔ.\nA kwla bu i kɛ ɛntɛnɛti su kɔlɛ’n kwla yo naan ɔ ɲin su w’a yoman ɔ koun. Sanngɛ i sɔ’n kwlá ukaman ɔ naan w’a fa ɔ ɲin w’a sie i like uflɛ yolɛ su. Yɛ i kpa bɔbɔ’n, ɔ yo maan ɔ ɲrun yo ɔ koun kpa ekun. Be flɛ gbanflɛn kun kɛ Zeremi. Ɔ le afuɛ 21. Ɔ seli kɛ: “Wie liɛ’n, kɛ a kɔ ɛntɛnɛti su’n, a buman like fi yolɛ akunndan.”\nBe flɛ talua kun kɛ Elena. Ndɛ kunngba’n yɛ ɔ kannin-ɔn. Ɔ seli kɛ: “E kwlá faman ajulisu mannzin mun e yoman ninnge ngba. Yɛle kɛ blɛ wie nun’n, a kwla fa yiyi ɔ ɲin su kan. Sanngɛ kɛ a ko nuan ajulisu mannzin sɔ’n, ɔ ɲrun yo ɔ koun kpa tra laa’n!”\nSɛ ɔ ɲin su yó ɔ koun annzɛ ɔ su yoman ɔ koun’n, ɔ fin like nga a su yo’n i wun akunndan nga a bu’n.\n?Kɛ mɔ a le ninnge kpanngban yo’n ti yɛ ɔ ɲin su su yoman ɔ koun-ɔn? Sɛ a bu i sɔ’n, ɔ timan su. Afin sɛ sran kun yo ninnge kpanngban bɔbɔ naan i awlɛn nunman su’n, i ɲin su kwla yo i koun. I wie yɛle ndɛ nga talua kun m’ɔ suan Karɛni’n ɔ kannin’n. Ɔ seli kɛ: “Suklu lɔ’n, be mannin e junman kpanngban kɛ e di. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, min ɲrun yoli min koun. Sɛ ɔ awlɛn o like nga a su yo’n su’n, ɔ ɲin su su yoman ɔ koun.”\n?A si kɛ sɛ ɔ yo ɔ kɛ a leman like fi yoman sa’n, i sɔ’n timan tɛ sɔ liɛ? Afin a kwla yo like kpanngban blɛ sɔ’n nun. Sɛ a lua like asiɛ kpa su’n, a ɲan su like. I wafa kunngba’n, sɛ a yo ninnge wie mun blɛ mɔ ɔ ɲrun yo ɔ koun nun’n, á ɲán su ye.\nSɛ a lua like asiɛ kpa su’n, a ɲan su like. I wafa kunngba’n, sɛ a yo ninnge wie mun blɛ mɔ ɔ ɲrun yo ɔ koun nun’n, á ɲán su ye.\nFa ɔ ɲin sie ninnge uflɛ wie’m be yolɛ su. A nin sran uflɛ be tra janvuɛ. Yɛ fa ɔ ɲin sie i be ɲin su yiyilɛ uflɛ wie’m be su. Suan ninnge uflɛ wie’m be su like. Be nga be fa be ɲin sie i ninnge uflɛ yolɛ su’n, kannzɛ be ngunmin yɛ be o annzɛ be nin sran uflɛ yɛ be o’n, be ɲrun yoman be koun.\nBiblu’n se kɛ: “Like kwlaa nga á yó’n, fa ɔ wunmiɛn’n gua su yo.”—Akunndanfuɛ’n 9:10.\nBe flɛ talua kun kɛ Melinda. Ɔ seli kɛ: “N boli Sinua aniɛn kun suanlɛ bo ɔ nin a cɛman sɔ liɛ. Kɛ mɔ n mian min ɲin n kɛn i cɛn kwlaa’n ti’n, aniɛn sɔ’n i kanlɛ’n wa yoli min fɛ. Ɔ maan n wunnin i wlɛ kɛ sɛ ɔ ti kɛ m’an suanman aniɛn sɔ’n sa’n, nn like kpa wie sannin min wun. Sɛ min waan ń yó like kun’n, n tu min klun n yo i kpa. Ɔ maan n saciman min blɛ’n.”\nMaan ɔ ɲin tran like nga a kunndɛ kɛ á yó’n su. Sɛ ɔ ɲin o sa nga ti yɛ a yo like kun’n i su’n, i yolɛ’n ɔ́ yó ɔ fɛ kpa ekun. Sɛ ɔ ɲin o like ti mɔ a kɔ suklu’n su’n, kɛ bé mán ɔ junman suklu lɔ’n, i dilɛ yó ɔ fɛ. Ɔ maan ɔ ɲin su su yoman ɔ koun suklu lɔ.\nBiblu’n se kɛ: “Like ng’ɔ ti kpa man sran’n, yɛlɛ [...] junman bɔ be di’n i nuan like nyanlɛ.”—Akunndanfuɛ’n 2:24.\nBe flɛ talua kun kɛ Ana. Ɔ seli kɛ: “Blɛ wie nun’n, suklu kɔlɛ’n w’a yoman min cinnjin. I ti’n, m’an nianman fluwa nun kpa. Afin min ɲrun yoli min koun. Sanngɛ kɛ n buli like nga n kwla ɲɛn i’n i akunndan’n, i sɔ’n wlali min fanngan. Ɔ maan kɛ e ta bolɛ blɛ’n mantannin’n, n niannin fluwa nun dili dɔ mɔcuɛ cɛn kwlaa.”\nSɛ ninnge wie o lɛ naan a kwlá yoman’n nán maan i sɔ’n bubu ɔ sa sin. Ninnge nga a klo be yolɛ bɔbɔ’n, ɔ ju wie’n be yolɛ kwla yo ɔ ɲin su koun. Nán blɛ kwlaa nun yɛ ɔ janvuɛ kpa mun bé kplín su kɛ be nin wɔ bé yó like likawlɛ-ɔ. Nán kplin su kɛ ninnge sɔ’m be bubu ɔ sa sin. Sanngɛ blɛ sɔ nun’n, bu akunndan kpa.\nBiblu’n se kɛ: ‘Aklunjuɛfuɛ’n ɔ ti kɛ ɔ o cɛn dilɛ nun titi sa.’—Nyanndra Mun 15:15.\nBe flɛ talua kun kɛ Ivi. Ɔ seli kɛ: “Min janvuɛ kun seli min kɛ sɛ min ngunmin wo bɔbɔ’n nán n tran koun koun.Ɔ kan guali su ekun kɛ sɛ e nin sran mun e o lɛ annzɛ min ngunmin yɛ n wo’n, ɔ fata kɛ n di aklunjuɛ. I waan ɔ fata kɛ sran kwlaa suɛn i sɔ yolɛ’n.”\nNdɛ nga ɔ wiengu’m be kan’n.\nTalua nga be flɛ i kɛ Ana mɔ e dun mmua e kɛnnin i ndɛ nglo lɔ’n seli ekun kɛ: “Laa’n, ɔ yoli min kɛ sran wie’m be di mɛn’n kpa. I ti’n, n fali min ɲin n bloli be wun. I sin’n, n ma wunnin i wlɛ kɛ nán kɛ be ti be liɛ ngunmin ti-ɔ. Sanngɛ be yo be bɔbɔ be ninnge mun. Ɔ maan n boli ninnge nga n klo be’n be yolɛ bo. Asa ekun’n, n suannin ninnge wie mɔ be yo n fɛ’n be su like. Kɛ á súan like uflɛ’n, nn like suanlɛ’n ɔ́ yó ɔ fɛ. Kɛ ɔ yo sɔ’n, a kunndɛ kɛ á súan like kɔ́ ɔ ɲrun titi. Ɔ maan ɔ ɲrun yoman ɔ koun kun.”\nBe flɛ gbanflɛn kun kɛ Kalɛbu. Ɔ seli kɛ: “I nun nga n te yo gbanflɛn kan’n, kɛ min ɲrun yo min koun n to zevideo. Kɛ ń ɲín kɔ́’n, n ma wunnin i wlɛ kɛ zevideo’n yoman min wun sa ye. Afin ɔ fa blɛ dan, yɛ kɛ a ko wie i to’n a wun i wlɛ kɛ w’a yoman like fi. N fali min blɛ’n n fa yoli ninnge uflɛ wie mɔ be ti kpa tra nga n yo i laa’n.”\nBe flɛ talua kun kɛ Mikaela. Ɔ seli kɛ: “Cɛn wie’n, kɛ lika’n cɛn sa lele m’ɔ́ fá sán’n min ɲrun yo min koun. Sanngɛ n ma wunnin i wlɛ kɛ sɛ n kunndɛ kɛ sran’m be fa be wun mantan min’n, ɔ fata kɛ n kusu n fa min wun n mantan be. I sɔ mɔ n yoli’n ukali min. Siɛn’n, n di aklunjuɛ kpa!”


Zan 4 | Ɛntɛnɛti su Biblu |Mɛn Uflɛ Biblu’n\nZezi nin Samari bla’n (1-38)\nAmun su Ɲanmiɛn ‘kɛ nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle amun’n sa, yɛ amun su i nanwlɛ nun’ (23, 24)\nSamarifuɛ kpanngban be lafili Zezi su (39-42)\nZezi yoli famiɛn’n i awlo lɔ sran dan kun i wa yasua’n i juejue (43-54)\n4 E Min’n si kɛ Farizifuɛ’m be tili i kɛ sran nga be su kaci i* sɔnnzɔnfuɛ m’ɔ su yo be batɛmun’n, be sɔnnin tra Zan liɛ mun. 2 (Sanngɛ nn Zezi bɔbɔ w’a yoman sran’m be batɛmun. I sɔnnzɔnfuɛ mun yɛ be yoli sran’m be batɛmun-ɔn.) 3 Ɔ maan ɔ jasoli Zide mɛn’n nun, ɔ ɔli Galile mɛn’n nun lɔ ekun. 4 Sanngɛ ɔ fata kɛ ɔ sin Samari mɛn’n nun lɛ. 5 Ɔ juli Samari klɔ nga be flɛ i Sikaa’n su. Klɔ sɔ’n mantan fie nga Zakɔbu fa mɛnnin i wa Zozɛfu’n. 6 Lika sɔ’n nun yɛ Zakɔbu i nzue gbo’n wo-ɔ. Kɛ mɔ Zezi w’a nanti lele w’a fɛ dan’n ti’n, ɔ trannin ase nzue gbo’n su lɛ. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn dɔ nsiɛn su’n* w’a ju. 7 Samari bla kun bali nzue salɛ. Zezi seli i kɛ: “Man min nzue maan n nɔn.” 8 (Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn i sɔnnzɔnfuɛ’m b’a ɔ aliɛ tolɛ klɔ’n nun lɔ.) 9 Yɛ Samari bla’n seli i kɛ: “?Ɔ yo sɛ ti yɛ wɔ mɔ a ti Zuifu’n, a se min mɔ n ti Samari bla’n kɛ n man wɔ nzue naan a nɔn-ɔn?” (Afin Zuifu’m be nin Samarifuɛ’m be diman.) 10 Zezi tɛli i su kɛ: “Sɛ ɔ ti kɛ a si like nga Ɲanmiɛn man’n, ɔ nin sran ng’ɔ se wɔ kɛ ‘Man min nzue maan n nɔn’n,’ nn wɔ yɛ a srɛli i-ɔ, yɛ nn ɔ mannin wɔ nzue m’ɔ man nguan’n.” 11 Ɔ seli i kɛ: “Baba, a leman like naan w’a fa sa nzue. Gbo’n kusu i bo’n ti kploun. ?Nin yɛ á ɲán nzue sɔ m’ɔ man nguan’n niɔn? 12 E nannan Zakɔbu yɛ ɔ kpɛli gbo nga mannin e-ɔ. Ɔ nin i mma mun nin i nnɛn mun be nɔnnin i nun nzue’n wie. ?Ɔ kpa trɛ i?” 13 Yɛ Zezi tɛli i su kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ nɔn nzue nga’n, nzuewe kún i ekun. 14 Sanngɛ sran ng’ɔ nɔn nzue nga ń fá mɛ́n i’n, nzuewe su kunmɛn i kun mlɔnmlɔn. Sanngɛ nzue nga ń fá mán sran sɔ’n, ɔ́ káci i nun kɛ nzue ti sa, ɔ́ ɲrɛ́n piaa, kpɛkun ɔ́ mɛ́n i nguan m’ɔ leman awieliɛ’n.” 15 Yɛ bla’n seli i kɛ: “Baba, man min nzue sɔ’n wie. I liɛ’n, nzuewe su kunman min kun, kpɛkun n su baman nzue salɛ wa kun.” 16 Yɛ ɔ seli i kɛ: “Ko flɛ ɔ wun naan amun bla.” 17 Bla’n tɛli i su kɛ: “N leman bian!” Yɛ Zezi seli i kɛ: “Kɛ a se kɛ a leman bian’n, ɔ ti nanwlɛ. 18 Afin a jali bian nnun, yɛ bian nga a nin i be o nun dɔ nga su’n, ɔ timan ɔ wun. I lɛ nun’n, a dili nanwlɛ.” 19 Yɛ bla’n seli i kɛ: “Baba, n wun kɛ a ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. 20 E nannan’m be suli Ɲanmiɛn oka nga su. Sanngɛ amun liɛ’n, amun waan Zerizalɛmun lɔ yɛ ɔ fata kɛ sran’m be ko su Ɲanmiɛn-ɔn.” 21 Zezi seli i kɛ: “Mmo, lafi ndɛ nga n kan’n su, blɛ wie wá jú’n, nán oka nga su wa nin Zerizalɛmun lɔ bɔbɔ yɛ amún wá sú Siɛ’n niɔn. 22 Sran nga amun su i’n, amun simɛn i. E liɛ’n, e si sran nga e su i’n. Afin sran’m be delɛ’n, ɔ bo i bo Zuifu’m be su. 23 Sanngɛ blɛ wie wá jú’n, blɛ sɔ’n w’a ju bɔbɔ, Siɛ’n i sufuɛ kpa mun bé wá sú i kɛ nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle be’n sa, yɛ bé sú i nanwlɛ nun. Afin Siɛ’n su kunndɛ sran kɛ ngalɛ sa mun naan be su i. 24 Ɲanmiɛn ti wawɛ. Ɔ maan be nga be su i’n, ɔ fata kɛ be su i kɛ nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle be’n sa, yɛ be su i nanwlɛ nun.” 25 Yɛ bla’n seli i kɛ: “N si kɛ Mesi mɔ be flɛ i kɛ Klisi’n ɔ́ wá bá. Sɛ ɔ ba’n, ɔ́ kán ndɛ kwlaa weinwein klé e.” 26 Zezi seli i kɛ: “Sran sɔ’n, yɛle min mɔ n su kan ndɛ n kle wɔ yɛ’n.” 27 Yɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be bali-ɔ. Kɛ m’ɔ nin bla kun be su koko yalɛ’n ti’n, ɔ boli be nuan. Sanngɛ be nun wie fi w’a seman kɛ: “?Ngue yɛ a kunndɛ-ɔ?” annzɛ “?Ngue ti yɛ a nin i be su koko yalɛ-ɔ?” 28 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, bla’n yacili i nzue sɛ’n i lɛ, ɔ ɔli klɔ’n nun lɔ ko seli sran’m be kɛ: 29 “An bla be wa nian bian kun. Ɔ kannin like kwlaa nga n yoli’n kleli min. ?Nɛ́n i yɛ ɔ ti Klisi’n niɔn?” 30 Be fɛli i klɔ’n su lɛ be ɔli i wun lɔ. 31 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn i sɔnnzɔnfuɛ’m be jin i wun kɛ: “Rabi,* di like.” 32 Sanngɛ ɔ seli be kɛ: “N le aliɛ kun mɔ amun simɛn i-ɔ.” 33 Yɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be seli be wiengu kɛ: “Sran fi w’a blɛmɛn i like kɛ ɔ di. ?Nɛ́n i-ɔ?” 34 Yɛ Zezi seli be kɛ: “Min aliɛ’n yɛle sran ng’ɔ sunmannin min’n i klun sa’n i yolɛ, ɔ nin i junman’n i bo gualɛ. 35 ?Amun seman kɛ ɔ ka anglo nnan fie su ninnge’m be kpɛlɛ blɛ’n ɔ́ jú? Sanngɛ ń kán klé amun kɛ: An man amun ɲin su be nian fie mun. Be su ninnge’m b’a blo, be kpɛlɛ blɛ’n w’a ju. Kɛ é sé yɛ’n, 36 sran ng’ɔ kpɛ like’n su ɲɛn i akatua’n, kpɛkun ɔ su tiantian like ng’ɔ kpɛli’n i nuan. Like sɔ’n yɛle be nga bé wá ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Ɔ maan sran ng’ɔ lua like’n nin sran ng’ɔ kpɛ like’n be di aklunjuɛ likawlɛ. 37 I lɛ nun’n, ndɛ nga be kan’n ti su. Yɛle kɛ: Sran kun lua, kpɛkun sran uflɛ kpɛ. 38 N sunmannin amun kɛ amun ko kpɛ like nga amun a dimɛn i wun junman’n. Sran wie mun yɛ be dili junman’n niɔn. Kpɛkun amun yɛ amun ɲannin be junman’n i su mmlusuɛ’n niɔn.” 39 Ndɛ nga bla’n kannin’n ti’n, Samarifuɛ mɔ be fin klɔ sɔ’n su’n, be nun kpanngban be lafili i su. Afin bla’n seli kɛ: “Ɔ kannin like kwlaa nga n yoli’n kleli min.” 40 Kɛ Samarifuɛ’m be bali’n, be srɛli i kɛ ɔ ka be wun lɛ. Ɔ maan ɔ dili cɛn nɲɔn lɛ. 41 I agualiɛ su’n, ndɛ ng’ɔ kannin’n ti’n, sran kpanngban kpa ekun be lafili i su. 42 Yɛ be seli bla’n kɛ: “Nán ndɛ nga a kannin’n i ngunmin ti yɛ e lafi i su-ɔ. Afin e bɔbɔ e tili i nuan ndɛ’n. Ɔ maan e si kɛ bian nga ti mɛn’n i defuɛ sakpa.” 43 Kɛ cɛn nɲɔn sɔ’m be sinnin’n, ɔ jasoli lɛ ɔli Galile mɛn’n nun lɔ. 44 Zezi kɛnnin i laa kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ leman ɲrun i bɔbɔ i klɔ’n su. 45 Kɛ ɔ juli Galile lɔ’n, Galilefuɛ’m be sɔli i nun, afin cɛn dilɛ nun Zerizalɛmun lɔ’n, be wunnin like kwlaa ng’ɔ yoli’n. Afin be ɔli cɛn dilɛ sɔ’n i bo wie. 46 I sin’n, ɔ ɔli Kana m’ɔ o Galile mɛn’n nun lɔ’n su ekun. Lɔ yɛ ɔ fali nzue’n kacili duvɛn’n niɔn. Kapɛɛnaɔmun lɔ’n, bian kun m’ɔ ti famiɛn’n i awlo lɔ sran dan’n, i wa yasua’n tɔli tukpacɛ. 47 Kɛ ɔ tili i kɛ Zezi fin Zide mɛn’n nun lɔ w’a ba Galile mɛn’n nun lɛ’n, ɔ ɔli i sin ko srɛli i kɛ ɔ ko yo i wa yasua’n i juejue. Afin ba’n su wu. 48 Sanngɛ Zezi seli i kɛ: “Sɛ amun a wunman nzɔliɛ wie mun nin abonuan sa mun’n, amun su lafiman n su mlɔnmlɔn.” 49 Yɛ famiɛn’n i sran’n seli i kɛ: “E Min, bla ndɛndɛ. Sɛ ɔ timɛn i ti’n, min wa kan’n wú.” 50 Zezi seli i kɛ: “Kɔ, ɔ wa yasua’n w’a yo juejue.” Bian’n lafili ndɛ nga Zezi kan kleli i’n su, kpɛkun ɔ ɔli. 51 Kɛ ɔ́ kɔ́’n, i junman difuɛ’m be wa kpɛli i atin. Be seli i kɛ i wa yasua’n w’a yo juejue.* 52 Ɔ usali be dɔ nga i su yɛ ba’n i tukpacɛ’n yoli sɔsɔ’n. Be tɛli i su kɛ: “Anunman dɔ nso su’n* su yɛ i wunnɛn’n yacili lolɛ-ɔ.” 53 Siɛ’n wunnin i wlɛ kɛ dɔ kunngba sɔ’n su yɛ Zezi seli i kɛ ‘ɔ wa yasua’n w’a yo juejue’n niɔn.’ I sɔ’n ti’n, ɔ nin i awlo’n nunfuɛ’m be kwlaa be lafili i su. 54 Kɛ Zezi jasoli Zide mɛn’n nun lɔ ɔli Galile mɛn’n nun’n, abonuan sa ng’ɔ yoli be’n, i nɲɔn su’n yɛ ɔ lɛ-ɔ.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “Zezi.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “ɔ su yo juejue.”\n^ Yɛle kɛ, kɛ nnɔsua wia nun dɔ 1 wá jú’n.


Zan 9 | Online Bible | New World Translation\nZezi yoli bian kun mɔ kɛ bé wú i’n ɔ ti aɲinsifuɛ’n i juejue (1-12)\nFarizifuɛ’m be usali bian ng’ɔ yoli juejue’n i kosan (13-34)\nFarizifuɛ’m be ti aɲinsifuɛ (35-41)\n9 Kɛ ɔ́ sín’n, ɔ wunnin bian kun. Bian sɔ’n ti aɲinsifuɛ. Ɔ nin i sɔ’n fin i nin klun. 2 I sɔnnzɔnfuɛ’m be usɛli i kɛ: “?Rabi,* wan yɛ ɔ yoli sa tɛ mɔ i ti yɛ kɛ bé wú bian nga’n i ɲin ti siwa-ɔ? ?I bɔbɔ annzɛ i si nin i nin-ɔn?” 3 Zezi tɛli su kɛ: “Nán kɛ bian nga annzɛ i si nin i nin be yoli sa tɛ ti-ɔ. Sanngɛ be wuli i sɔ naan sran’m be wun junman nga Ɲanmiɛn di’n. 4 Blɛ mɔ lika’n te kpaja’n, ɔ fata kɛ e di Sran sɔ’n i junman’n. Lika’n su wa san, yɛ kɛ lika’n ko san’n, sran fi kwlá diman junman kun. 5 Blɛ mɔ n te wo mɛn’n nun’n, min yɛ n ti mɛn’n i kannin’n niɔn.” 6 Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ mun’n, ɔ tili i nuan nzue tɛli i asiɛ wun. Kpɛkun ɔ fɛli i nuan nzue’n kpitali fa. I sin’n ɔ fali fa sɔ’n kpɛli bian’n i ɲin su. 7 Kpɛkun ɔ seli i kɛ: “Ko wunnzin Siloamun nzue gble’n nun” (Siloamun i bo’n yɛle “Mɔ be sunmɛnnin i’n”). Yɛ ɔ ko wunnzinnin-ɔn. Kɛ ɔ́ sɛ́ i sin’n, w’a wun ase. 8 I sin’n, i tranfuɛ mun nin be nga laa be wunnin i kɛ ɔ su srɛsrɛ like’n, be seli kɛ: “?Nán bian nga yɛ titi’n, ɔ tran srɛsrɛ like’n niɔn?” 9 Sran wie’m be waan: “I-ɔ.” Wie’m be waan: “Nɛ́n i-ɔ, sanngɛ ɔ fɛ i.” Bian’n bɔbɔ tɛli su kɛ: “Min-ɔn.” 10 Ɔ maan be usɛli i kɛ: “?Ɔ yo sɛ yɛ ɔ ɲinma’n tikeli-ɔ?” 11 Ɔ tɛli su kɛ: “Bian mɔ be flɛ i kɛ Zezi’n, ɔ kpitali fa, ɔ fa kpɛli min ɲin su, yɛ ɔ seli min kɛ, ‘Ko wunnzin Siloamun nzue’n nun.’ Ɔ maan n ko wunnzinnin nun, yɛ n wunnin ase-ɔ.” 12 Kɛ ɔ seli sɔ’n, be seli i kɛ: “?Bian sɔ’n wo nin?” Ɔ tɛli su kɛ: “N siman lika ng’ɔ ɔli’n.” 13 Be fali bian mɔ laa ɔ ti aɲinsifuɛ’n be ɔli Farizifuɛ’m be sin. 14 Cɛn sɔ mɔ Zezi kpitali fa’n, m’ɔ tikeli bian’n i ɲinma’n, ɔ ti Wunmiɛn-lolɛ-cɛn. 15 Farizifuɛ’m be kusu be usɛli i wafa ng’ɔ yoli juejue’n i su ndɛ. Ɔ seli be kɛ: “Ɔ fali fa kpɛli min ɲin su. N ko wunnzinnin yɛ n wunnin ase-ɔ.” 16 Farizifuɛ wie’m be seli kɛ: “Nán Ɲanmiɛn yɛ ɔ sunmannin bian nga-ɔ. Afin ɔ ciman Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n.” Wie’m be se kɛ: “?Sɛ sran kun ti sa tɛ yofuɛ’n, ɔ kwla yo abonuan sa kɛ nga sa?” Ɔ maan be nuan w’a sɛman ndɛ sɔ’n su. 17 Yɛ be seli aɲinsifuɛ’n i ekun kɛ: “?Ɔ bɔbɔ m’ɔ tikeli ɔ ɲinma’n, a bu i sɛ?” Aɲinsifuɛ’n seli kɛ: “Ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ.” 18 Sanngɛ Zuifu’m be lafiman su kɛ ɔ ti aɲinsifuɛ laa naan siɛn’n ɔ wun ase. Ɔ maan be flɛli bian mɔ siɛn’n ɔ wun ase’n i si nin i nin. 19 Kpɛkun be usali be kɛ: “?Amun wa mɔ amun waan kɛ amún wú i’n ɔ ti aɲinsifuɛ’n, yɛle bian nga? ?Ɔ yo sɛ ti yɛ siɛn’n ɔ wun ase-ɔ?” 20 I si nin i nin be tɛli su kɛ: “E si kɛ e wa’n niɔn. E wuli i aɲinsifuɛ. 21 Sanngɛ kɛ ɔ́ yó m’ɔ́ wún ase yɛ’n, e siman nun ndɛ. Amun usɛ i. Nán bakan yɛle i. Maan ɔ kɛn i bɔbɔ i ti ndɛ.” 22 Kɛ mɔ i si nin i nin be sro Zuifu mun’n, i ti yɛ be kannin sɔ-ɔ. Afin Zuifu’m be nuan sɛli su kɛ, sran kwlaa ng’ɔ se kɛ Zezi ti Klisi’n, bé fúɛn i Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun. 23 I sɔ’n ti yɛ i si nin i nin be seli kɛ: “Nán bakan yɛle i, amun usɛ i’n niɔn.” 24 Ɔ maan i kpɛ nɲɔn su’n, be flɛli bian mɔ laa ɔ ti aɲinsifuɛ’n yɛ be seli i kɛ: “Yi Ɲanmiɛn i ayɛ, yɛ di nanwlɛ. E si kɛ bian sɔ’n ti sa tɛ yofuɛ.” 25 Ɔ tɛli su kɛ: “Sɛ ɔ ti sa tɛ yofuɛ’n, n siman nun ndɛ. Min liɛ nga n si i’n, yɛle kɛ laa n ti aɲinsifuɛ, sanngɛ siɛn’n n wun ase.” 26 Ɔ maan be seli i kɛ: “?Ngue yɛ ɔ yoli wɔ-ɔ? ?Ɔ yoli ɔ sɛ yɛ ɔ ɲinma’n tikeli-ɔ?” 27 Ɔ tɛli be su kɛ: “M’an dun mmua m’an kan kle amun. Sanngɛ amun a faman su. ?Ngue ti yɛ amun kunndɛ kɛ amún tí i ekun? ?Amun kunndɛ kɛ amún káci i sɔnnzɔnfuɛ wie ti-ɔ?” 28 Kɛ ɔ kannin sɔ’n, be seli i ya su kɛ: “Wɔ yɛ a ti bian sɔ’n i sɔnnzɔnfuɛ-ɔ. E liɛ’n, e ti Moizi i sɔnnzɔnfuɛ. 29 E si kɛ Ɲanmiɛn kannin ndɛ kleli Moizi. Sanngɛ bian nga liɛ’n, e simɛn i finwlɛ.” 30 Bian’n seli be kɛ: “Ng’ɔ ti abonuan bɔbɔ’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Amun simɛn i finwlɛ. Kusu nn ɔ tikeli min ɲinma’n. 31 E si kɛ Ɲanmiɛn siemɛn i su sa tɛ yofuɛ’m be nuan bo, sanngɛ sran kwlaa ng’ɔ sro i’n, m’ɔ yo i klun sa’n, ɔ sie i su sran sɔ’n i nuan bo. 32 Kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, e nin-a timɛn i le kɛ sran kun sa w’a tike sran kun mɔ be wuli i aɲinsifuɛ’n i ɲinma le. 33 Sɛ nán Ɲanmiɛn yɛ ɔ sunmannin bian nga’n, nn ɔ kwlá yoman like fi.” 34 Be tɛli i su kɛ: “?Wɔ mɔ sa tɛ’n nun yɛ be wuli wɔ’n, wɔ yɛ a su kle e like-ɔ?” Ɔ maan be kɛnnin i bo! 35 Zezi tili i kɛ be kɛnnin i bo. Kɛ ɔ wunnin i’n, ɔ seli kɛ: “?A lafi Sran wa’n su?” 36 Bian’n tɛli i su kɛ: “?Baba, wan yɛle sran sɔ’n? Kle min maan n lafi i su wie.” 37 Zezi seli i kɛ: “A wunnin i. Sran bɔbɔ nga ɔ nin wɔ be su ijɔ yɛ’n niɔn.” 38 Ɔ seli kɛ: “Min Min, n lafi i su.” Kpɛkun ɔ kotoli i bo. 39 Ɔ maan Zezi seli kɛ: “N bali mɛn nga nun naan ninnge nga n yo be’n be ti’n, be nga be wunman ase’n be wun ase, naan kusu be nga be wun ase’n be kaci aɲinsifuɛ.” 40 Farizifuɛ nga be nin i be o lɛ’n, be tili ndɛ ng’ɔ kannin’n. I sɔ’n ti’n, be seli i kɛ: “?E kusu e ti aɲinsifuɛ wie?” 41 Zezi seli be kɛ: “Sɛ ɔ ti kɛ amun ti aɲinsifuɛ’n, nn amun timan sa tɛ yofuɛ. Sanngɛ amun se kɛ, ‘E wun ase.’ Ɔ maan amun sa tɛ’n ká amun wun.”


Maan e sie e ti mɔ e fa bu akunndan’n i kpa | Sasafuɛ Tranwlɛ’n, like suanlɛ liɛ\n“Ɔ ti’n bɔ a fa bu akunndan’n, sie i kpa tra ninnge’m be kwlaa.”—NYA. 4:23.\nJUE 36 E nian e klun akunndan’n su\n1-3. (1) ?Ngue ti yɛ Zoova kloli Salomɔn i sa-ɔ? (2) ?Wafa sɛ yɛ ɔ yrali Salomɔn su-ɔ? (3) ?Kosan benin mun yɛ é wá tɛ́ su like suanlɛ nga nun-ɔn?\nI NUN mɔ bé síe Salomɔn i famiɛn Izraɛli lɔ’n, nn ɔ te yo gbanflɛn kan. Kɛ ɔ boli famiɛn dilɛ bo’n, cɛn kun Zoova kannin ndɛ kleli i laliɛ nun. Ɔ seli i kɛ: “Like nga a klo kɛ n fa man wɔ’n, usa min.” Salomɔn tɛli i su kɛ: “N te yo bakan, n si-man mɛn sie. [...] I ti nga ń úsa’n yɛle kɛ a man min ngwlɛlɛ nga n ko fa n ko sie ɔ nvle sɔ’n.” (1 Fam. 3:5-10) Salomɔn wun i wlɛ kɛ nán ninnge ngba yɛ ɔ kwla yo-ɔ. I sɔ’n ti yɛ ɔ seli Zoova kɛ ɔ mɛn i ngwlɛlɛ’n niɔn. Sɛ Zoova kloli Salomɔn i sa’n, nán ngbɛn ti-ɔ. (2 Sam. 12:24) Ndɛ nga Salomɔn kannin’n yoli Zoova i fɛ dan. Zoova maan Salomɔn yoli ngwlɛlɛfuɛ nin akunndanfuɛ dan.—1 Fam. 3:12.\n2 Blɛ m’ɔ nin Zoova be nanti klanman, Zoova yrɛli i su dan. I wie yɛle kɛ, ɔ kplannin sua klanman kpa kun mannin Zoova. (1 Fam. 8:20) Ngwlɛlɛ m’ɔ si i dan ti’n, i dunman fuli. Kpɛkun, Ɲanmiɛn maan ɔ klɛli Biblu’n nun fluwa’m be nun nsan. Kun yɛle Nyanndra Mun.\n3 Biblu Traduction du monde nouveau nun’n, be kannin e awlɛn’n i ndɛ kpɛ kɔe ya kun Nyanndra Mun fluwa’n nun. Nyanndra Mun ndɛ tre 4 i mma 23 se kɛ: “Ɔ ti’n bɔ a fa bu akunndan’n [annzɛ ɔ awlɛn’n, NW], sie i kpa tra ninnge’m be kwlaa.” Nán e awlɛn kpakpa’n i ndɛ yɛ be kɛn i wa. ?Yɛ nn ngue yɛle e awlɛn sɔ’n? ?Ngue yɛ Satan yo naan e klun akunndan’n annzɛ e awlɛn’n saci-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian e wun su-ɔ? Like suanlɛ nga nun’n, é wá tɛ́ kosan cinnjin sɔ’m be su. Sɛ e waan e nin Ɲanmiɛn é nánti klanman titi’n, ɔ fata kɛ e fa e ɲin sie i kosan sɔ’m be su tɛlɛ’n su kpa.\n?E AWLƐN’N NGA BIBLU’N KƐN I NDƐ’N YƐLE BENIN?\n4-5. (1) ?Wafa sɛ yɛ Jue Mun 51:8 kwla uka e naan y’a wun e awlɛn nga Biblu’n kɛn i ndɛ’n, i wlɛ-ɔ? (2) ?Sunnzun ase benin yɛ ɔ kwla uka e naan y’a wun i wlɛ kɛ like ng’ɔ o e awlɛn nun’n ɔ ti cinnjin-ɔn?\n4 Nyanndra Mun ndɛ tre 4 i mma 23 nun’n, Ebre nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ “e ti mɔ e fa bu akunndan’n” be kwla kaci ekun kɛ “e awlɛn’n.” Ndɛ mma sɔ’n be fa kan sran i wafa nga sran kun ti’n, i ndɛ. (An kanngan Jue Mun 51:8 nun.) E awlɛn’n nga Biblu’n kɛn i ndɛ’n nɛ́n i yɛle like nga e yo mɔ sran’m be wun i’n. Sanngɛ yɛle akunndan nga e bu’n, nin wafa nga e wun yo e’n, nin like nga ti yɛ e fa ajalɛ wie mun’n, nin ninnge nga e klo be’n.\n5 Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun kɛ like ng’ɔ o e awlɛn nun’n ɔ ti cinnjin’n, maan e fa sunnzun ase kun. Sɛ sran kun waan ɔ́ yó juejue titi’n, ɔ fata kɛ ɔ di aliɛ kpa yɛ ɔ fa blɛ kpinngbin i wun. I wafa kunngba’n, sɛ e klo kɛ Ɲanmiɛn sulɛ nun’n é yó juejue titi’n, ɔ fata kɛ e kanngan Biblu’n nin e fluwa’m be nun yɛ e kle kɛ e lafi Zoova su. Yɛle kɛ, maan e nanti like nga e suan’n su kpɛkun e kɛn i ndɛ e kle sran mun. (Rɔm. 10:8-10; Zak. 2:26) Asa kusu wie liɛ’n, sran kun kwla bu i kɛ ɔ ti juejue kusu nn tukpacɛ o i klun lɔ. I wafa kunngba’n, sran kun kwla bu i kɛ ɔ su Ɲanmiɛn juejue su. Kusu nn i konvi o sa tɛtɛ’m be su. (1 Kor. 10:12; Zak. 1:14, 15) Nán e wla fi su kɛ Satan kunndɛ kɛ ɔ́ sáci e akunndan’n. ?Wafa sɛ yɛ ɔ yo i sɔ liɛ’n niɔn? ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian e wun su-ɔ?\n?NGUE YƐ SATAN YO NAAN E KLUN AKUNNDAN’N ANNZƐ E AWLƐN’N SACI-Ɔ?\n6. (1) ?Ngue yɛ Satan kunndɛ kɛ e yo-ɔ? (2) ?Ajalɛ benin yɛ ɔ fa naan i sɔ liɛ’n w’a yo ye-ɔ?\n6 Satan kunndɛ kɛ e yo ɲin kekle kɛ i sa. Yɛle kɛ e fɔn Zoova i mmla mun kpɛkun e bu e ngunmin e wun akunndan. Kɛ m’ɔ kwlá mianman e kɛ e yo kɛ i sa ti’n, ɔ fa ajalɛ wie mun. I wie yɛle kɛ ɔ saci be nga e nin be e o’n, be akunndan’n. (1 Zan 5:19) E si jrɛiin kɛ sɛ e nin be e san nun’n, be nzuɛn tɛ’n sá e. Sanngɛ Satan lafi su kɛ e bɔbɔ e ɲin fu e nin be é sán nun. I liɛ’n, é bú akunndan kɛ be sa, yɛ é nían be ayeliɛ’n su. (1 Kor. 15:33) I sɔ aya liɛ’n yɛ Famiɛn Salomɔn tɔli nun-ɔn. Ɔ jali bla kpanngban. Bla sɔ’m be sɔ amuin. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be “kacili i awlɛn’n.” Ɔ maan, w’a suman Zoova kun.—1 Fam. 11:3.\n?Ngue yɛ é yó naan y’a sasa e wun, naan y’a buman akunndan nga Satan bu’n wie-ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 7 nun.) *\n7. (1) ?Ngue yɛ Satan yo naan sran’m b’a bu akunndan ng’ɔ bu’n wie-ɔ? (2) ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e nian e wun su-ɔ?\n7 Akunndan nga Satan bu’n i ɲin fite flimun nin ninnge wie mɔ be yo be televiziɔn nun’n, be nun. Ninnge sɔ’m be nun kun yɛle sran wie’m be su ndɛ nga be kan be’n. Satan si kɛ i sɔ ndɛ’m be timan be ɲin su yiyilɛ ngunmin. Sanngɛ, be kwla yo maan sran’m be bu akunndan kɛ i sa. Yɛ be kwla yo ninnge ng’ɔ klo be’n. Kɛ Zezi klé sran’m be like’n, ɔ kannin sran wie’m be ndɛ. I wie yɛle Samari bian kun m’ɔ yoli Zuifu kun i ye’n, ɔ nin ba kun m’ɔ yoli i ninnge’m be wanzo’n. (Mat. 13:34; Lik. 10:29-37; 15:11-32) Sanngɛ, be nga Satan sacili be akunndan’n, be kwla fa sran wie’m be su ndɛ’n, be saci e akunndan’n wie. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e yo akunndanfuɛ. Nán flimun nin sran wie’m be su ndɛ nga be kan be televiziɔn nun’n, be ngba yɛ be kwla saci e akunndan’n niɔn. E kwla nian wie mun e fa yiyi e ɲin su. Yɛ e kwla nian wie mun naan e suan ninnge wie’m be yolɛ. Sanngɛ i sɔ yolɛ nun’n, maan e yo ngwlɛlɛfuɛ. Sɛ e kunndɛ kɛ é nían ninnge sɔ mun’n, ɔ fata kɛ e usa e wun kɛ: ‘?Ngue yɛ flimun sɔ’n annzɛ sran wie’m be su ndɛ sɔ’n, ɔ kle min-ɔn? ?Sɛ n nian’n, n konvi su sɔman ninnge nga klɔ sran konvi sɔ be’n?’ (Gal. 5:19-21; Efɛ. 2:1-3) ?Sɛ e wun kɛ akunndan nga Satan bu’n i ɲin fite ninnge nga e nian be televiziɔn nun’n, be nun kun nun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Ɔ fata kɛ e yaci i nianlɛ.\n8. ?Ngue yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla yo naan Satan w’a saciman be mma mun-ɔn?\n8 Siɛ nin niɛn mun, e si kɛ amun yo like kwlaa nga amun kwla yo naan amun mma’m b’a tɔman tukpacɛ. I wie yɛle kɛ, amun yo amun awlo’n nun yɛinyɛin. Yɛ sɛ ninnge wie’m be kwla man amun mma’m be tukpacɛ’n, amun gua be blo. I wafa kunngba’n, ɔ fata kɛ amun sasa amun mma mun naan Satan w’a saciman be. Flimun nin sran wie’m be su ndɛ nga be kan be televiziɔn nun’n, nin ajulisu mannzin nga be fa yiyi be ɲin su’n, ɔ nin ɛntɛnɛti su ninnge wie’m be kwla saci amun mma’m be akunndan’n. I sɔ’n ti, amun sasa be kpa. Zoova mannin amun junman cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ, amun kle amun mma’m be like naan be su i. (Nya. 1:8; Efɛ. 6:1, 4) I sɔ’n ti, nán amun sisi amun bo naan amun a kpɛ mmla wie mun awlo’n nun. Sanngɛ i sɔ yolɛ nun’n, amun jran Biblu’n nun ndɛ’n su. Ninnge nga be kle be televiziɔn nun mɔ amun mma’m be kwla nian’n, ɔ nin nga be kwlá nianman’n, amun kan kle be. Kpɛkun, sa nga ti yɛ amun fali ajalɛ sɔ’n, amun yiyi nun kle be. (Mat. 5:37) Kɛ ba’m bé yó kaklaka’n, amun kle be like naan be bɔbɔ be wun sa ng’ɔ ti kpa’n, ɔ nin ng’ɔ ti tɛ Zoova ɲrun’n be wlɛ. (Ebr. 5:14) Ndɛ nga amun kan kle be’n, ɔ ti cinnjin. Sanngɛ, nán amun wla fi su kɛ like nga amun yo’n i su yɛ be nian-ɔn.—Mml. 6:6, 7; Rɔm. 2:21.\n9. (1) ?Wafa sɛ yɛ Satan laka klɔ sran mun-ɔn? (2) ?Ngue ti yɛ i sɔ akunndan’n ti tɛ-ɔ?\n9 Like kun ekun mɔ Satan yo naan w’a saci e’n, yɛle kɛ ɔ laka e naan e fa klɔ sran’m be ngwlɛlɛ’n su naan e yaci Zoova liɛ’n lɛ. (Kol. 2:8) I wie yɛle kɛ, ɔ laka sran mun naan be bu i kɛ aɲanbeun ninnge mun yɛ be ti cinnjin kpa man be-ɔ. Be nga be bu i sɔ akunndan’n, be nun wie’m be ɲan be wun, yɛ wie’m be di yalɛ titi. Sanngɛ, i kwlaa yoli o, be wun i su afɛ. Afin, sika kunndɛlɛ m’ɔ ti be cinnjin’n ti’n, wie liɛ’n, be di junman lele be tɔ su tukpacɛ, be nin be awlofuɛ’m be afiɛn saci. Yɛ wie liɛ bɔbɔ’n, be yaci Ɲanmiɛn sulɛ. (1 Tim. 6:10) E mɔ e su Zoova’n, e liɛ su ti ye. Afin, like ng’ɔ kle e’n ti’n, e faman sika kunndɛlɛ’n e ciciman e ti.—Aku. 7:12; Lik. 12:15.\n?NGUE YƐ E KWLA YO NAAN SATAN W’A SACIMAN E AKUNNDAN’N NIƆN?\nMaan e yo kɛ lalafuɛ nun klɔ sasafuɛ mun nin be nga be nian anuan’m be su’n be sa. Yɛle kɛ, maan e sasa e wun naan like tɛ wie w’a saciman e. (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 nin 11 be nun.) *\n10-11. (1) ?Kɛ ɔ ko yo naan Satan w’a saciman e akunndan’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? (2) ?Lalafuɛ nun’n, junman benin yɛ klɔ sasafuɛ’m be di-ɔ? (3) ?Wafa sɛ yɛ e klun akunndan’n sasa e-ɔ?\n10 Kɛ ɔ ko yo naan Satan w’a saciman e akunndan’n, ɔ fata kɛ e si ninnge ng’ɔ yo be’n. Kpɛkun, maan e fa ajalɛ ndɛndɛ naan y’a kwla sasa e wun. Kɛ e bu ndɛ ng’ɔ o Nyanndra Mun 4:23 nun’n i akunndan’n, e wla kpɛn be nga be sasa klɔ mun laa’n, be junman nga be di’n su. Lalafuɛ nun’n, klɔ sasafuɛ’m be jran klɔ’n i wun talɛ’n i ti su. Kpɛkun, kɛ be wun kɛ sran tɛ wie su wa wlu be klɔ’n nun’n, be kpan klekle kpa. I sɔ wie yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ. Nán e tran lɛ naan Satan saci e akunndan’n.\n11 Lalafuɛ nun’n, klɔ sasafuɛ nin be nga be jran anuan’n nun’n, be bo yo kun yɛ be nian klɔ’n su-ɔ. (2 Sam. 18:24-26) Kɛ be wun kɛ be kpɔfuɛ’m be su wunnge be klɔ’n i wun koko’n, be bue nɲɔn’n be nian sɛ klɔ’n i anuan’m be nun ti towa o. (Nee. 7:1-3) Kɛ e nian Biblu’n nun mmla’m be su e fa ajalɛ’n, e klun akunndan’n yo kpa. * Kpɛkun, ɔ sasa e kɛ nga laa sran’m be fa sasa be klɔ mun’n sa. Ɔ maan, sɛ Satan kunndɛ kɛ ɔ́ láka e naan e bu akunndan kɛ i sa’n, annzɛ e konvi sɔ like tɛ wie’n, e wun i wlɛ. I sɔ’n ti, sɛ e waan é yó sa wie naan e klun akunndan’n se e kɛ nán e yo’n, maan e sie e su e tie.\n12-13. (1) ?Ngue yɛ sɛ y’a nianman e wun kpa’n, e kwla yo-ɔ? (2) ?Sanngɛ, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n12 Maan e kan wafa nga e kwla sasa e wun naan y’a buman akunndan kɛ Satan sa’n i ndɛ. Zoova seli e kɛ: “Nán maan bla nin bian kunndɛlɛ sukusuku nin i wunsu ɲannzuɛn sa nin sa kainkain wafawafa kwlaa [...] be tran amun afiɛn le.” (Efɛ. 5:3) ?Sanngɛ, sɛ e wun kɛ e wiengu junman difuɛ mun, annzɛ e wiengu suklu ba’m be su kɛn i sɔ ninnge’m be ndɛ’n, ngue yɛ é yó-ɔ? Biblu’n se kɛ maan “e kpalo ninnge nga Ɲanmiɛn kloman be’n, ɔ nin ninnge nga mɛn’n nunfuɛ’m be konvi sɔ be’n.” (Tit. 2:12) I sɔ’n ti, kɛ e ti i sɔ ndɛ mun’n, e klun akunndan’n kwla se e kɛ nán e fa e su e sie i bo. (Rɔm. 2:15) ?Sanngɛ, é fá ndɛ nga e klun akunndan’n kan kle e’n su? ?Annzɛ é síe e su é tíe ndɛ nga e wiengu’m be su kan’n? ?Sɛ bian nin bla kunndɛlɛ sukusuku i su foto yɛ be su nian’n, é nían wie? Sɛ y’a nianman e wun kpa’n, e kwla yo sɔ wie. I sɔ’n ti, kɛ e wun kɛ e wiengu’m be su kɛn i sɔ ndɛ liɛ mun’n, maan e ko tran lika uflɛ, annzɛ maan e fa be ɲin e sie i ndɛ uflɛ su.\n13 Kɛ ɔ ko yo naan y’a buman akunndan tɛtɛ kɛ e wiengu’m be sa’n, annzɛ y’a nianman be ayeliɛ tɛtɛ’m be su’n, ɔ fata kɛ e yo yakpafuɛ. Kɛ e mian e ɲin e nanti Zoova i mmla’m be su’n, Zoova sie i nzɔliɛ. Ɔ maan, ɔ́ mán e wunmiɛn nin ngwlɛlɛ naan y’a buman akunndan kɛ Satan sa. (2 Nyo. 16:9; Eza. 40:29; Zak. 1:5) ?Sanngɛ, ngue ekun yɛ e kwla yo naan Satan w’a saciman e akunndan’n niɔn?\nMAAN E SASA E WUN\n14-15. (1) ?Sɛ e awlɛn ti anuan’n, nn é sé kɛ kɛ e tike’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ wlu nun-ɔn? (2) ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sɔ-ɔ? (3) ?Kɛ nga Nyanndra Mun 4:20-22 fa kan’n sa’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a ɲan Biblu’n nun ndɛ nga e kanngan,’n i su ye-ɔ? (An nian kuku nga be flɛ i kɛ “ Wafa nga e kwla bu ndɛ nga e kanngan’n, i su akunndan’n” nun.)\n14 Kɛ ɔ ko yo naan y’a sasa e wun titi’n, ɔ ti cinnjin kɛ e kpalo ninnge tɛtɛ nga be kwla saci e akunndan’n. Sanngɛ ng’ɔ ti cinnjin ekun’n, yɛle kɛ maan e akunndan’n tran ninnge kpakpa’m be su. Maan e fa klɔ nga laa be sisi be wun’n be su sunnzun ase e nian. Ɔ fata kɛ sran ng’ɔ nian anuan’n su’n, ɔ ɲin anuan’n naan be kpɔfuɛ wie w’a wluman lɔ. Sanngɛ ɔ ju wie’n, ɔ fata kɛ ɔ tike anuan’n naan klɔ sufuɛ’m be ko kunndɛ aliɛ nin ninnge nga be mian be sa’n. Sɛ w’a yoman sɔ’n, awe’n kún be. I wafa kunngba’n, yɛle e awlɛn’n. Sɛ e awlɛn ti anuan’n, nn é sé kɛ maan e tike i titi naan Ɲanmiɛn ndɛ’n wlu nun.\n15 Kɛ e kanngan Biblu’n nun’n, e wun akunndan nga Zoova bu’n i wlɛ. Ɔ maan, e kwla bu akunndan ng’ɔ bu’n wie, yɛ e kwla niɛn i ayeliɛ’n su. Sanngɛ, sɛ e waan Biblu’n nun ndɛ’n yo e ye’n, ɔ fata kɛ e srɛ Ɲanmiɛn ka naan y’a kanngan nun. Aniaan bla kun seli kɛ: “Kwlaa naan m’an kanngan Biblu’n nun’n, n srɛ Zoova. N se i kɛ ɔ tike min ɲin naan n wun i “mmla’n b’ɔ be yo nyɛnmɛn’n,” be wlɛ. (Jue. 119:18) Asa ekun’n, ɔ fata kɛ e bu ndɛ nga e kanngan nun’n, be su akunndan. Sɛ e srɛ Ɲanmiɛn, naan e kɛnngɛn i nuan ndɛ’n nun’n, yɛ e bu su akunndan’n, é ‘fá síe e klun kpa.’ Kpɛkun é bú akunndan kɛ i sa.—An kanngan Nyanndra Mun 4:20-22 nun; Jue. 119:97.\nWafa nga e kwla bu ndɛ nga e kanngan’n, i su akunndan’n\nKɛ á kánngan Biblu’n nun’n, tɛ kosan nga’m be su:\n?Ngue like yɛ ndɛ nga kle min Ɲanmiɛn Zoova su-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun ndɛ akpasua nga ɔ nin ndɛ cinnjin nga Biblu’n kan’n, be kɔ likawlɛ-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ n kwla nanti ndɛ sɔ’n su-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ n kwla fa Biblu’n nun ndɛ mma sɔ mun n uka sran uflɛ-ɔ?\n16. ?Wafa sɛ yɛ ninnge nga be o JW Televiziɔn su’n, be yoli sran wie’m be ye-ɔ?\n16 Like kun ekun mɔ e kwla yo naan y’a bu akunndan kɛ Ɲanmiɛn sa’n, yɛle kɛ maan e nian JW Televiziɔn. Aniaan kun nin i yi be seli kɛ: “Video nga e nian be anglo kwlaa nun’n, be ti srɛlɛ mɔ e srɛ Zoova’n i su tɛlɛ. Kɛ e wla bo e wun’n, annzɛ e ɲrun yo e koun’n, video sɔ’m be wla e fanngan kpa. Asa ekun’n, kɛ e o awlo lɔ’n, e tie jue nga be o JW Televiziɔn su’n. Kɛ é tɔ́n aliɛ, annzɛ é yó e awlo’n nun yɛinyɛin’n, annzɛ é nɔ́n te’n, e bo.” Nanwlɛ, ninnge nga be o Televiziɔn sɔ nun’n, be kwla uka e naan y’a sasa e wun. Afin, be kle e kɛ e bu akunndan kɛ Zoova sa, yɛ e nian e wun su naan y’a buman akunndan kɛ Satan sa.\n17-18. (1) ?Kɛ nga 1 Famiɛn Mun 8:61 fa kan’n sa’n, kɛ e nanti like nga Zoova kle e’n su’n, wafa sɛ yɛ i bo gua-ɔ? (2) ?Ngue like yɛ Famiɛn Ezekiasi i su ndɛ’n kle e-ɔ? (3) ?Kɛ nga Jue Mun 139:23, 24 fa kan’n sa’n, ngue yɛ e kwla srɛ Ɲanmiɛn-ɔn?\n17 Kɛ e yo sa ng’ɔ ti kpa mɔ e bɔbɔ e wun kɛ e ɲan su ye’n, e lafi Ɲanmiɛn su kpa. (Zak. 1:2, 3) Asa ekun’n, kɛ e wun kɛ Zoova kwla fa e di i nuan’n, e klun jɔ. Yɛ e kunndɛ kɛ é yó i klun sa titi. (Nya. 27:11) Ɔ maan, kɛ sa’m be tɔ e su’n, e yacimɛn i sulɛ. (Jue. 119:113) E kle kɛ e klo i dan, naan é nánti i mmla’m be su, yɛ é yó i klun sa’n titi.—An kanngan 1 Famiɛn Mun 8:61 nun.\n18 Fɔ m’ɔ o e nun ti’n, kannzɛ é yó sɛ, saan é fɔ́n. Sɛ e fɔn’n, naan maan e sa sin bubu e. Maan e nian Famiɛn Ezekiasi i ayeliɛ’n su. Ezekiasi fɔnnin. Sanngɛ, ɔ kacili i nzuɛn’n, yɛ ɔ wa suli Zoova “kɛ ɔ fata’n sa.” (Eza. 38:3-6; 2 Nyo. 29:1, 2; 32:25, 26) Maan e sasa e wun naan y’a buman akunndan kɛ Satan sa. Maan e srɛ Ɲanmiɛn naan ɔ man e ngwlɛlɛ naan y’a kwla nanti i mmla’m be su. (1 Fam. 3:9; An kanngan Jue Mun 139:23, 24 nun.) Biblu’n se kɛ maan e sie e ti mɔ e fa bu akunndan’n i kpa tra like kwlaa. Sɛ e yo sɔ’n, e nin Zoova é nánti klanman tititi.\n?Ngue yɛ Satan yo naan e awlɛn’n annzɛ e akunndan’n saci-ɔ?\n?Sɛ e awlɛn’n ti anuan’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ e kplin su kɛ ɔ sin nun-ɔn? ?Yɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ sin nun-ɔn?\nJUE 54 “Atin’n yɛ ɔ o yɛ”\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 ?E nin Zoova é nánti klanman titi, annzɛ é trán lɛ naan Satan laka e naan e yaci i sulɛ? Kosan sɔ’n i su tɛlɛ’n finman sa fanunfanun nga be tɔ e su’n, sanngɛ ɔ fin like ng’ɔ o e awlɛn nun lɔ’n. ?Kɛ Biblu’n kan e “awlɛn’n” i ndɛ’n, ngue su yɛ ɔ fa e ɲin sie-ɔ? ?Ngue yɛ Satan yo naan e klun akunndan’n annzɛ e awlɛn’n saci-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian e wun su-ɔ? Like suanlɛ nga nun’n, é wá tɛ́ kosan cinnjin sɔ’m be su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 NDƐ WIE’M BE NUN YIYILƐ: Kɛ Zoova yili klɔ sran’n, ɔ mɛnnin i like kun. Like sɔ’n yɛle e klun akunndan’n. E klun akunndan’n ti’n, sɛ akunndan nga e bu’n, annzɛ sa nga e yo be’n be ti tɛ’n e kwla wun i wlɛ. (Rɔm. 2:15; 9:1) Sran nga i klun akunndan’n ti kpa’n, ɔ jran Zoova i mmla’m be su yɛ ɔ fa ajalɛ-ɔ. Sɛ akunndan ng’ɔ bu’n, annzɛ ndɛ ng’ɔ kan’n, annzɛ like ng’ɔ yo’n, ɔ ti kpa annzɛ ɔ ti tɛ’n, Biblu’n nun mmla’m be su yɛ ɔ jran naan w’a wun i wlɛ-ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 56 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ: Aniaan kun mɔ b’a yo i batɛmun’n, ɔ su nian televiziɔn. Yɛ w’a wun kɛ like nga be su kle’n ɔ ti bian nin bla kunndɛlɛ sukusuku. Like ng’ɔ́ yó i siɛn’n, ɔ o i sa nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 58 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ: Klɔ sasafuɛ kun w’a wun kɛ be kpɔfuɛ’m be su ba. I sɔ’n ti, ɔ kpan flɛli be nga be nian anuan’n su’n. Be kusu b’a sisiman be bo, be ɲinnin anuan’n, yɛ be toli nun.


(src)="1"> Kɛ an wun sa’m be wlɛ’n , an nian amun wun su\n(src)="2"> “ Kɛ an wun sa’m be wlɛ’n , an nian amun wun su . ”  — 2 PIƐR 1 : 5 - 8 .\n(src)="4"> Ngue ti yɛ sa tɛ’m be te sɔn sran’m be su ɔ ?\n(src)="5"> I NUN nga bé bó ndolo dan kpa Amlɛkɛn’m be mɛn nun lɔ kɛ , nán maan gbaflɛn nin talua’m be nɔn drɔgi kun’n , be seli be kɛ : “ An se kɛ cɛcɛ . ”\n(src)="6"> Sɛ sran ngba kwla se kɛ cɛcɛ drɔgi nɔnlɛ nin nzanboɛ’n , ɔ nin mɛn dilɛ wafa nga ɔ ti sukusuku’n , ɔ nin aata nun ndrunmun dilɛ nun’n , ɔ nin “ like nga klɔ sran i konvi sɔ i’n ” be ɲrun’n , nanwlɛ , mɛn’n yó kpa ( Rɔmfuɛ Mun 13 : 14 ) ! ?\n(src)="7"> Sanngɛ wan yɛ ɔ́ kwlá sé kɛ cɛcɛ selɛ’n , ɔ ti pɔpɔ blɛ kwlaa nun ɔn ?\n(src)="8"> ( a ) ?\n(src)="9"> Biblu’n nun sa mennin mun yɛ be kle e kɛ cɛcɛ n yoman’n i selɛ’n , i kekle m’ɔ ti’n , ɔ timan andɛ sa ndɛ ɔ ?\n(src)="10"> ( b ) ?\n(src)="11"> Ngue like yɛ sa sɔ’m be kwla uka e naan y’a yo ɔ ?\n(src)="12"> Kɛ mɔ klɔ sran kwlaa mɔ fɔ o i nun’n i wun su nianlɛ’n timan pɔpɔ ti’n , ɔ ti cinnjin kɛ e suan wafa nga e kwla yo naan y’a jran kekle ninnge ngba nga bé kúnndɛ fá e wlɛ́ i sa tɛ yolɛ nun’n , be ɲrun’n .\n(src)="13"> Sran mɔ laa’n nun be miannin be ɲin be suli Ɲanmiɛn’n , mɔ blɛ wie nun b’a kwlá traman be awlɛn sa tɛ’n yolɛ’n i ɲrun’n , Biblu’n kan be ndɛ kle e .\n(src)="14"> Maan e wla kpɛn Davidi su .\n(src)="15"> Ɔ kunndɛli Bat - Seba , i wiengu i yi’n .\n(src)="17"> Bat - Seba i wun’n kusu wuli wie .\n(src)="18"> Sanngɛ nn be nɲɔn sɔ’n b’a yoman like fi ( 2 Samiɛl 11 :  1 -  27 ; 12 :  15 -  18 ) .\n(src)="19"> Akoto Pɔlu kusu seli weiin kɛ : “ Sa kpa nga n klo kɛ ń yó’n , n yoman , sanngɛ sa nga n kloman kɛ ń yó’n , yɛ n yo ɔ . ”\n(src)="20"> Maan e bu i ndɛ nga ɔ kannin’n i angunndan ( Rɔmfuɛ Mun 7 :  19 ) . ?\n(src)="21"> Blɛ wie nun’n , kɛ ɔ yo amun sɔ wie ɔ ?\n(src)="22"> Pɔlu kan gua su kɛ : ‘ Ɲanmiɛn mmla’n i su falɛ’n yo n fɛ min awlɛn’n nun , sanngɛ n wun kɛ sa uflɛ o lɛ .\n(src)="23"> Min nzuɛn mɔ maan n yo sa tɛ’n , ɔ nin angunndan nga mɔ maan n klo kɛ ń yó sa kpa’n , be ti kɛ sran nɲɔn mɔ be si akplowa sa , lele n fa tɛfuɛ’n su , ɔ maan n kaci sa tɛ yofuɛ mlɔnmlɔn .\n(src)="24"> Eee , n ti ɲrɛnnɛnfuɛ dan ! ?\n(src)="25"> Wan yɛ ɔ́ tú min nzuɛn nga mɔ maan ń wú’n , i su ɔ ? ’\n(src)="26"> ( Rɔmfuɛ Mun 7 :  22 -  24 ) .\n(src)="27"> Sa nga Biblu’n kan be ndɛ kle e’n , be wla e fanngan naan y’a kpɔnzɔman , naan y’a nian e wun su tankaan kpa .\n(src)="28"> Ɔ fata kɛ e suan e wun su nianlɛ\n(src)="30"> E wun su nianlɛ’n , i wie yɛle kɛ nán e kplin su kɛ é yó sa tɛ .\n(src)="31"> E wun su nianlɛ sɔ’n , ɔ nin Ɲanmiɛn sulafilɛ’n , ɔ nin e nzuɛn’n i kpa yolɛ’n , ɔ nin sa’m be wlɛ wunlɛ’n , ɔ nin e awlɛn tralɛ’n , ɔ nin e wun Ɲanmiɛn fa mantanlɛ’n , ɔ nin e niaan’m be kpa yolɛ’n , ɔ nin sran klolɛ’n , 2 Piɛr 1 :  5 - 7 ɔ kpanndan be kan be ndɛ likawlɛ .\n(src)="32"> Kɛ bé wú e’n , e leman nzuɛn mɔ be yo ɲɛnmɛn dan sɔ’n be nun wie fi .\n(src)="33"> Saan é súan be yolɛ naan b’a sɔn e nun .\n(src)="34"> Sɛ e kunndɛ kɛ be ɲin fite kpa e ayeliɛ nun’n , saan é mían e ɲin dan kpa naan i sɔ’n w’a yo ye . ?\n(src)="35"> I sɔ’n ti’n , kɛ mɔ nzuɛn kpa sɔ’m be nglo yilɛ timan pɔpɔ’n , e wun su nianlɛ’n yɛ ɔ́ yó pɔpɔ ɔ ?\n(src)="37"> Ngue ti yɛ sran kpanngban be bu i kɛ be wun su nianlɛ’n timan be ndɛ ɔ ? ?\n(src)="38"> Sanngɛ like mennin yɛ i sɔ’n kle ɔ ?\n(src)="39"> Nanwlɛ , sran kpanngban be bu i kɛ , be wun su nianlɛ’n timan be ndɛ .\n(src)="40"> Kɛ bé dí mɛn bé kɔ́’n , sa nga ɔ o be klun’n yɛ be yo ɔ .\n(src)="41"> Kannzɛ be ɲinfu o , kannzɛ be siman sɔ o , sanngɛ be wunnɛn mɔ fɔ o nun’n yɛ ɔ sie be ɔ .\n(src)="42"> Kpɔkun , be ayeliɛ’n i bo nzuɛn nga be bɔbɔ annzɛ be wiengu’m be isa’n , ɔ timan be cinnjin ( Zid 10 ) .\n(src)="43"> Andɛ yɛ e wun i wlɛ weiin tra laa’n kɛ , sran’m be kunndɛman kɛ bé sé kɛ cɛcɛ n yoman ɔn .\n(trg)="30"> Leloʼ kieʼeskeʼ táan k - kuxtal teʼ « tsʼook jaʼaboʼob » tiaʼalaj Paablo le ka tu tsʼíibtaj : « Bíin taalak talam kʼiinoʼob .\n(src)="44"> I sɔ’n kle weiin kɛ ‘ mɛn’n su kɔ i bue nuan ’ kɛ nga Pɔlu dun mmua fa kannin’n sa , i waan : ‘ Lika’n ɔ́ yó kekle .\n(src)="45"> Afin sran’m bé bú be bɔbɔ be wun angunndan , bé yó sika klofuɛ , bé dí be nuan , bé tú be wun , bé sáci Ɲanmiɛn wun , [ . . . ] be su siman be wun su nian . ’  — 2 Timote 3 :  1 - 3 .\n(src)="47"> Ngue ti yɛ be wun su nianlɛ’n ɔ ti Zoova i Lalofuɛ’m be cinnjin ɔn ? ?\n(src)="48"> Yɛ afɔtuɛ mennin yɛ ɔ te yo kpa te man e ɔ ?\n(src)="49"> Zoova i Lalofuɛ’m be si kɛ be wun su nianlɛ’n ti like cinnjin , sanngɛ be si kɛ i yolɛ’n timan pɔpɔ .\n(src)="50"> Ɲanmiɛn i mmla’n i su nantilɛ mɔ be kunndɛ kɛ bé nánti naan b’a jɔ i klun’n , ɔ nin ajalɛ tɛ nga be wunnɛn mɔ fɔ o nun’n ɔ kunndɛ kɛ be fa’n , be nɲɔn’n be si akplowa .\n(src)="52"> I sɔ’n ti’n , nán andɛ sa yɛ be kunndɛ kɛ bé ɲán be ti akplowa silɛ sɔ’n nun ɔn .\n(src)="53"> Afuɛ akpi kun afuɛ ya ngwlan blu nin nsiɛn ( 1916 ) nun’n , fluwa nga amun su kanngan nun lɛ’n i nun kun kannin “ ajalɛ kpa nga ɔ fata kɛ e fa naan y’a nian e wun su e angunndan bulɛ’n , ɔ nin e ijɔlɛ’n , ɔ nin e ayeliɛ’n nun’n , ” be ndɛ .\n(src)="54"> I sɔ’n kle kɛ , ɔ fata kɛ Filipfuɛ Mun 4 :  8 ɔ ka e angunndan’n nun titi .\n(src)="55"> Be klɛli ndɛ sɔ’n w’a di afuɛ 2000 ( akpi nɲɔn ) kun .\n(src)="56"> Kpɔkun i su falɛ’n w’a yoman pɔpɔ blɛ nga be klɛli’n i nun annzɛ afuɛ 1916 nun , naan se kɛ andɛ yɛ ɔ́ yó pɔpɔ ɔ .\n(src)="57"> Sanngɛ Ɲanmiɛn i afɔtuɛ nga ɔ o ndɛ mma sɔ nun’n , ɔ te yo kpa te man e .\n(src)="58"> Sanngɛ kusu’n , Klistfuɛ’m be mian be ɲin kpa naan b’a tra be awlɛn ninnge nga mɛn’n i ɲin blo be su’n , be lika .\n(src)="59"> Afin be si kɛ i sɔ yolɛ’n kle kɛ be yo be Yifuɛ’n i klun sa .\n(src)="61"> E wun su nianlɛ i kunndɛlɛ nun’n , ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e sa sin bubu e ɔ ?\n(src)="62"> Galasifuɛ Mun 5 :  22 , 23 kle kɛ ‘ sa nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n , ’ sa i nuan su yolɛ annzɛ be wun su nianlɛ’n , ɔ o i nun wie .\n(src)="63"> Sɛ e fa ‘ Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n , be klun m’ɔ jɔ’n , be wla ase gualɛ’n , be awlɛn tralɛ’n , sran ye yolɛ’n , aklunye yolɛ’n , nanwlɛ dilɛ’n , wɛtɛɛ yolɛ’n ’ e fa nannan be wun su nianlɛ’n su’n , é ɲán su mmlusuɛ dan kpa .\n(src)="64"> I sɔ yolɛ’n ɔ́ úka e maan kɛ nga Piɛli fa kannin’n sa’n , ‘ e su tranman lɛ ngbɛn , yɛ like nga e yo’n ɔ́ yó ye . ’\n(src)="65"> ( 2 Piɛ .\n(src)="66"> 1 : 8 ) .\n(src)="67"> Sanngɛ , sɛ y’a kwlá yiman nzuɛn sɔ’n i nglo ndɛndɛ’n , annzɛ kɛ nga e kunndɛ kɛ é yí i nglo’n sa’n , ɔ fataman kɛ e sa sin bubu e , annzɛ e bu e wun fɔ .\n(src)="69"> Annzɛ junman su lɔ’n , junman difuɛ kun suan junman uflɛ ndɛndɛ trɛ i wiengu mun .\n(src)="70"> I kunngba’n kusu’n , be wie’m be yi Klistfuɛ nzuɛn’m be nglo ndɛndɛ tra be wiengu mun .\n(src)="71"> Like nga ɔ ti cinnjin’n , yɛle kɛ e mian e ɲin e yi nzuɛn nga be ti Ɲanmiɛn liɛ’n , be nglo kɛ nga e kwlɛ i yo’n sa .\n(src)="72"> Sɛ e di ukalɛ nga Zoova fɛ i Ndɛ’n ɔ nin asɔnun’n fa uka e’n i su kpa’n , é kwlá yó i sɔ’n .\n(src)="73"> Nán like kun i yolɛ ndɛndɛ’n yɛ ɔ ti cinnjin ɔn .\n(src)="74"> Sanngɛ wafa nga e mian e ɲin e yo like sɔ’n titi’n , mɔ maan be wun i kɛ e su yo kpa tra laa’n , yɛ ɔ ti cinnjin ɔn .\n(src)="76"> Ngue like yɛ ɔ kle kɛ e wun su nianlɛ’n ti cinnjin ɔn ?\n(src)="77"> Kannzɛ bɔɔ kɛ be kan nzuɛn sɔ’m be ndɛ’n , be kan sa i nuan su yolɛ’n i ndɛ kasiɛn su , sanngɛ i sɔ’n kleman kɛ sa i nuan su yolɛ annzɛ e wun su nianlɛ’n , ɔ timan cinnjin kɛ be onga mun sa .\n(src)="78"> I li bɔɔ kɛ be boli i kasiɛn su’n , yɛ ɔ kle kɛ ɔ ti cinnjin’n niɔn .\n(src)="79"> Maan e fa sie e klun kɛ sɛ e si e wun su nian’n kpa’n , ‘ like nga klɔ sran i konvi sɔ i’n , ’ ɔ su ɲanman ta e su .\n(src)="80"> Sanngɛ fɔ m’ɔ o sran’m be nun’n ti’n , be klo ‘ klɔ sran i nzuɛn’n , mɔ yɛle bla nin bian kunndɛlɛ , sa tɛtɛ yolɛ , wlaka bolɛ , amuɛn sɔlɛ , bae dilɛ , sran kpɔlɛ , ɔ nin utre .\n(src)="81"> Be ɲin ci be wiengu , be fa ya , be bo timan kun , be bubu be wun nun . ’\n(src)="82"> ( Galasifuɛ Mun 5 :  19 , 20 ) .\n(src)="83"> I sɔ ti’n , ɔ fata kɛ e mian e ɲin dan kpa titi naan e kpɔci angunndan tɛtɛ nga be kwla ba e ti nun’n ɔ nin e awlɛn nun’n .\n(src)="84"> Be wun su nianlɛ’n ti kekle man e nun wie mun\n(src)="87"> Be wun su nianlɛ’n ti kekle kpa man Klistfuɛ wie mun tra be onga mun . ?\n(src)="88"> Ngue ti yɛ ɔ ti sɔ ɔ ?\n(src)="89"> Wafa nga be si’n ɔ nin be nin’n be tali be’n , annzɛ sa nga be wunnin be laa’n , be kwla yo maan be wun su nianlɛ’n yo kekle man be .\n(src)="90"> Sɛ e wun su nianlɛ’n i nglo yilɛ’n ɔ nin i sɔ yolɛ titi’n w’a kleman e yalɛ’n , maan e klun jɔ su .\n(src)="91"> Sanngɛ , sɛ i sɔ yolɛ’n ti kekle man sran wie mun’n , naan be yo sa wie mun mɔ be yoman e fɛ’n titi’n , maan e si be aunnvuɛ . ?\n(src)="92"> Wan yɛ ɔ kwla se kɛ fɔ nunmɛn i nun naan ɔ ti sran ndɛnmanfuɛ ɔ ?  — Rɔmfuɛ Mun 3 :  23 ; Efɛzfuɛ Mun 4 : 2 .\n(src)="94"> Ninnge mennin mun yɛ be kle sran wie’m be yalɛ ɔ ? ?\n(src)="95"> Kpɔkun blɛ mennin nun yɛ bé wíe mlɔnmlɔn ɔn ?\n(src)="96"> Maan e fa sunnzun ase kun : Wie liɛ’n , e si kɛ e niaan Klistfuɛ wie’m be laa nun be nɔnnin siklɛti annzɛ drɔgi .\n(src)="97"> Ɔ maan i ti’n , blɛ wie nun be konvi kwla sɔ ninnge sɔ mun dan kpa liɛ su .\n(src)="98"> Annzɛ kusu’n , wie’m be kwlá traman be awlɛn aliɛ nin nzan’n be wun .\n(src)="101"> Kɛ ɔ ko yo naan b’a wla ninnge sɔ’n be ase’n , ɔ fata kɛ be kplin be ɲin kpa naan b’a nian be wun su titi . ?\n(src)="102"> Ngue ti ɔ ?\n(src)="103"> Zak 3 : 2 di i nanwlɛ se kɛ : ‘ E kwlaa e fɔn sa sunman nun .\n(src)="104"> Sran nga i nuan fitefiteman tɛtɛ’n , ɔ ti sran kpa m’ɔ kwla niɛn i wun su . ’\n(src)="105"> Wie’m be konvi sɔ sika nun mma tolɛ .\n(src)="106"> Annzɛ be fa ya ndɛndɛ .\n(src)="107"> Ninnge sɔ mun ɔ nin uflɛ wie mun ekun be ase walalɛ’n timan pɔpɔ .\n(src)="108"> I sɔ’n kwla cɛ kpa .\n(src)="109"> I sɔ ti’n , kannzɛ bɔɔ e kwla yo kpa tra laa’n e wun su nianlɛ nun’n , sanngɛ , saan blɛ nga é wá yó sran kpa’n , mɔ fɔ kaan sa su tranman e nun kun’n , yɛ e konvi su kaman sa tɛtɛ’m be sin kun ɔn .\n(src)="110"> Lele naan blɛ sɔ’n w’a ju’n , sɛ e mian e ɲin naan e nian e wun su titi’n , ɔ́ úka e naan y’a saman e sin sa tɛtɛ yolɛ nun ekun .\n(src)="111"> Kɛ é mían e ɲin sɔ’n , maan e uka e wiengu naan i sa sin w’a bubumɛn i i ɲin mianlɛ’n nun .  — Sa Nga Be Yoli’n 14 :  21 , 22 .\n(src)="112"> ( a ) ?\n(src)="113"> Ngue ti yɛ be wun su nianlɛ bian nin bla nna nun’n , ɔ ti kekle kpa man sran wie mun ɔn ?\n(src)="114"> ( b ) ?\n(src)="115"> Ninnge mennin mun yɛ aniaan bian kun yacili be yolɛ ɔ ?\n(src)="116"> ( An nian bue 16 i kuku’n nun . )\n(src)="122"> Kpɔkun Klistfuɛ nga be waan kɛ ɔ ko yo naan b’a ɲan be ti b’a su Ɲanmiɛn’n ti’n , bé mínndɛ kan naan b’a ja bian annzɛ bla’n , mɛn nun ninnge sɔ’m be ti’n , lika’n kwla yo kekle man be ( 1 Korɛntfuɛ Mun 7 :  32 , 33 , 37 , 38 ) .\n(src)="123"> Ɔ maan , kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ “ sɛ be ja kun’n , ɔ ti kpa tra kɛ be konvi tran bla nin bian su’n ” , be kwla kpɛ i kpo be ja bla annzɛ bian .\n(src)="124"> I sɔ’n ti like kpa kun m’ɔ le ɲrun ɔn .\n(src)="125"> I kunngba’n kusu’n , kɛ nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n fa kan’n sa’n , be jran su kpa naan “ aja sɔ’n yo e Min’n i klun su . ”\n(src)="126"> ( 1 Korɛntfuɛ Mun 7 :  9 , 39 ) .\n(src)="127"> E kwla lafi su kɛ Zoova klun jɔ be wun , afin be nanti i mmla’n m’ɔ ti i nuan su’n , i su .\n(src)="128"> Be niaan Klistfuɛ mɔ be nin be su Ɲanmiɛn likawlɛ’n , be di aklunjuɛ .\n(src)="129"> Afin be wun kɛ , be ti Ɲanmiɛn sufuɛ kpa mɔ be fɛ i mmla’n su klanman ɔn .\n(src)="131"> Wafa sɛ yɛ e kwla uka aniaan bian annzɛ aniaan bla nga be nin a jaman bla annzɛ bian’n niɔn ?\n(src)="133"> Yɛ sɛ e ɲanman e klun su bian annzɛ bla nin ?\n(src)="134"> Nanwlɛ , sran kun m’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ já bla annzɛ bian’n m’ɔ ɲanman wie’n , i wla kwla bo i wun !\n(src)="135"> Afin wie liɛ’n , i janvuɛ’m b’a ja bla annzɛ bian , kpɔkun be di aklunjuɛ .\n(src)="136"> Sanngɛ kusu nn ɔ te o lɛ , ɔ ɲanman wie jaman .\n(src)="137"> Kɛ mɔ sran wie’m be ɲanman be klun su bian annzɛ bla naan b’a ja’n ti’n , be tɔ like fiɛn wie’m be yolɛ nun .\n(src)="138"> I wie yɛle kɛ , be kankan be yasua lika’n annzɛ be bla lika’n i nun ngowa naan be wun sanndi be ( masturbation ) .\n(src)="139"> Kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n , i sɔ’n kaci be ti su trɔ .\n(src)="140"> Kpɔkun be wunman be wun fɛ kun .\n(src)="141"> Ɔ maan i ti’n , ɔ fataman kɛ Klistfuɛ fi ɔ yo like wie m’ɔ kwla sanngan i wiengu nga ɔ su miɛn i ɲin naan w’a kunndɛman bian annzɛ bla sukusuku’n , i angunndan .


Biblu’n nun ndɛ: Gbanflɛn kaan kun su Ɲanmiɛn - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nBA YASUA kan nga, ɔ ti gbanflɛn o! Be flɛ i Samiɛli. Kpɛkun Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n nga ɔ fɛ i sa fua ba yasua kan sɔ’n i ti su lɛ’n, be flɛ i Eli. Samiɛli i sin lɛ’n, e wun i si Ɛlkana, ɔ nin i nin Ani. Be nɲɔn’n be su fɛ i wla Eli sa nun.\nSamiɛli kwla ɲan afuɛ nnan annzɛ afuɛ nnun. Sanngɛ ɔ nin Eli nin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be kwlaa yɛ bé wá trán Zoova i sua’n nun ɔn. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ Ɛlkana nin i yi Ani be fali Samiɛli ba kaan kɛ nga sa’n, kɛ ɔ ko su Zoova i sua’n nun lɔ ɔ? Amun e nian sa nga ti yɛ be yoli sɔ’n.\nAwlabɔɛ’n o Ani su i osu w’a cɛ kpa. Afin ba wulɛ m’ɔ ti like cinnjin kpa’n, ɔ nin a wuman wie. Ɔ maan, kɛ cɛn kun Ani ɔli Zoova i sua’n nun lɔ’n, ɔ srɛli i kɛ: ‘Ee! Zoova, nán ɔ wla fi min su. Sɛ a man min ba yasua kun’n, n ta nda kɛ ń fɛ́ i mán wɔ, ɔ́ yó ɔ liɛ mlɔnmlɔn, yɛ ɔ́ sú wɔ tititi.’\nZoova tili Ani i srɛlɛ’n. Ɔ maan Ani wunnzɛli. Kɛ i ba wulɛ juli’n, yɛ ɔ wuli Samiɛli ɔ. Ani kloli i wa yasua kan sɔ’n kpa. I sɔ’n ti’n, ɔ boli Samiɛli i Zoova ndɛ’n klelɛ’n i bo i bakan nun. Ɔ seli i wun’n kɛ: ‘Kɛ ba’n ko yo kaklaka kan’n mɔ n ko kpɛ i ɲɔnflɛn’n, yɛ ń fɛ́ i ń kó klé Zoova ɔ. I liɛ’n ɔ́ ká lɔ kpɛkun.’\nI sɔ like yɛle nga Ani nin Ɛlkana be su yo i desɛn’n su lɛ’n. Kɛ mɔ Samiɛli i si’n ɔ nin i nin’n be tɛli i kpa’n ti’n, Zoova sulɛ i sua’n nun lɔ’n yoli i fɛ kpa. Afuɛ nuan kwlaa nun’n, Ani nin Ɛlkana be kɔ Zoova sulɛ i sua’n nun lɔ, be ko wun be wa kan’n i wun. Kpɛkun afuɛ nuan kwlaa nun’n, Samiɛli i nin’n kpa tralɛ kun ko mɛn i.\nKɛ afuɛ’m bé sín, nn Samiɛli kusu sú Zoova kɔ́ i ɲrun. Kpɛkun, Zoova nin i nvle’n nunfuɛ mun be kwlaa be klo i. Sanngɛ, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ Eli i wa Ɔfni nin Fine be ti finfinfuɛ. Ayeliɛ tɛtɛ mun yɛ be yo ɔ. Kpɛkun, be wlawla be wiengu mun kɛ be yo ninnge nga be ti tɛ Zoova ɲrun’n. Ɔ nin i fata kɛ Eli tu be Ɲanmiɛn junman dilɛ nun, sanngɛ w’a yomɛn i sɔ.\nSamiɛli w’a tranman lɛ naan ayeliɛ tɛtɛ nga be yo i Ɲanmiɛn i sua nun’n, w’a tɛnndɛn i ɲrun Zoova i sulɛ’n nun. Sanngɛ, kɛ mɔ be nga be klo Zoova kpa sakpa’n b’a sɔnman kun’n ti’n, Zoova kanman ndɛ kleman sran mun ndɛndɛ kun. Kɛ Samiɛli ɲinnin kan’n, sa nga ɔ juli’n yɛ:\nKɛ Samiɛli lá Ɲanmiɛn i sulɛ sua’n nun lɔ láfi m’ɔ tili kɛ be flɛ i’n, ɔ tɛli su kɛ: ‘Nannaan.’ Yɛ ɔ́ wánndi kó tó Eli ɔ. I waan: ‘Nannan min yɛ, a flɛli min.’\nSanngɛ Eli waan: ‘M’an flɛman wɔ. Sa ɔ sin ko la.’ Yɛ Samiɛli ɔli ko lali ɔ.\nI sin’n, be flɛli i ekun: ‘Samiɛli!’ Yɛ Samiɛli wanndi ko toli Eli ekun ɔn. I waan: ‘Nannan min yɛ, a flɛli min.’ Sanngɛ Eli waan: ‘Min wa, m’an flɛman wɔ. Ko la.’ Yɛ Samiɛli ɔli ko lali ɔ.\nI kpɛ nsan su yɛ, Samiɛli w’a ti kɛ be flɛ i ekun. Yɛ Samiɛli wanndi ko toli Eli ɔ. I waan: ‘Nannan min yɛ, nga liɛ’n a flɛli min sakpa.’ Kɛ Eli wunnin i wlɛ kɛ Zoova yɛ ɔ flɛli gbanflɛn kan’n, ɔ seli Samiɛli kɛ: ‘Kɔ ko la. Sɛ ɔ flɛ wɔ ekun’n, se kɛ: Zoova sɛ ɔ waan á kán ndɛ ɔ, kan, n ti wɔ sufuɛ n su o ɔ nuan’n bo.’\nKɛ Zoova flɛli Samiɛli ekun’n, ndɛ nga Samiɛli kan kleli i’n, yɛ ɔ o lɛ. I sin’n, Zoova seli Samiɛli kɛ ɔ́ wá tú Eli nin i mma’m be fɔ. I sin’n, alɛ kun mɔ be nin Filistifuɛ’m be kunnin nun’n, Ɔfni nin Fine be wuli. Kpɛkun, kɛ be si Eli tili i mma’m be wie’n i ndɛ’n, ɔ tɔli i sin ɔ buli i kɔmin’n, kpɛkun ɔ wuli wie. Ɔ maan ndɛ nga Zoova kannin’n, ɔ kpɛnnin su.\nKɛ Samiɛli ɲinnin’n, i yɛ ɔ yoli Izraɛli lɔ jɔlɛ difuɛ’m be kasiɛn’n niɔn. Kɛ ɔ yoli oke’n, nvlefuɛ’m be seli i kɛ: ‘Kunndɛ famiɛn kun man e maan ɔ sie e.’ W’a yoman Samiɛli fɛ, afin Zoova yɛ ɔ ti be famiɛn’n niɔn. Sanngɛ, Zoova seli Samiɛli kɛ ɔ tie ndɛ nga nvlefuɛ’m be kan’n.\n1 Samiɛl 1:1-28; 2:11-36; 4:16-18; 8:4-9.\n?Be flɛ gbanflɛn kaan nga ɔ o desɛn’n su lɛ’n sɛ? ?Yɛ wan yɛle be ngalɛ mun?\n?Cɛn kun mɔ Ani ɔli Ɲanmiɛn tannin sua nun lɔ’n, srɛlɛ benin yɛ ɔ srɛli Ɲanmiɛn ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Zoova tɛli i srɛlɛ’n su ɔ?\n?Kɛ bé fá Samiɛli bé kɔ́ Zoova tannin sua nun lɔ kɛ ɔ ko su i’n, nn ɔ le afuɛ nɲɛ? ?Yɛ ngue yɛ i nin’n yo mɛn i afuɛ kwlaa nun ɔn?\n?Be flɛ Eli i mma’m be sɛ? ?Yɛ sran’n i wafa benin yɛle be?\n?Wafa sɛ yɛ Zoova flɛli Samiɛli ɔ? ?Yɛ ngue ndɛ yɛ ɔ kan kleli i ɔ?\n?Kɛ Samiɛli ɲinnin’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ? ?Yɛ kɛ ɔ yoli kpɛnngbɛn’n, ngue sa yɛ ɔ juli ɔ?\nKanngan 1 Samiɛl 1:1-28 nun.\n?Kɛ Ɛlkana fali Ɲanmiɛn sulɛ’n kpa’n i nun ta’n, ajalɛ kpa benin yɛ ɔ man awlobo kpɛnngbɛn mun ɔn? (1 Sam. 1:3, 21; Mat. 6:33; Fil. 1:10)\n?Wafa sɛ yɛ e kwla fa wafa nga Ani siesieli awlobo nun sa kekle kun’n, e tu e wun fɔ nun ɔn? (1 Sam. 1:10, 11; Jue. 55:23; Rɔm. 12:12)\nKanngan 1 Samiɛl 2:11-36 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Eli bu i mma’m be sran tra Zoova ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla fɛ i sɔ’n e tu e wun fɔ nun ɔn? (1 Sam. 2:22-24, 27, 29; Mml. 21:18-21; Mat. 10:36, 37)\nKanngan 1 Samiɛl 4:16-18 nun.\n?Ɲrɛnnɛn jasin nnan benin yɛ be fin alɛ kunwlɛ lika nun lɔ bali ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ i sɔ’n kannin Eli ɔ?\nKanngan 1 Samiɛl 8:4-9 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be fɔnnin Zoova wun dan kpa ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ andɛ’n, e kwla suan Zoova i Sielɛ Blɛ’n i bo nanwlɛ nun ɔn? (1 Sam. 8:5, 7; Zan 17:16; Zak 4:4)\nSamiɛli w’a yaciman like ng’ɔ ti kpa’n i yolɛ\n?Wafa sɛ yɛ a kwla fa Samiɛli i ajalɛ’n su naan kannzɛ bɔbɔ sran’m be yo sa tɛ’n, w’a yo sa ng’ɔ ti kpa’n niɔn?\n?Ngue ti yɛ Samiɛli i bakan blɛ’n w’a yoman kɛ bakanngan onga’m be liɛ’n sa ɔ? ?Kɛ ɔ o Ɲanmiɛn i tannin sua’n nun lɔ’n ngue yɛ ɔ ukɛli i naan w’a lafi Ɲanmiɛn su kpa ɔ?