Ɔ yoli maan i baba nin Zoova be klun jɔli | Amun kle amun mma’m be like.\n?Ndɛ benin yɛ Zɛfte kan kleli Zoova ɔ?\nW’a yoman pɔpɔ, sanngɛ ndɛ nga Zɛfte kan kleli Zoova’n, i wa’n yoli i nuan su sa\n?A wun ba bla nga ɔ o desɛn’n su lɛ’n?— Bian kun mɔ be flɛ i kɛ Zɛfte’n, i wa’n niɔn. Biblu’n w’a boman i dunman w’a kleman e. Sanngɛ nga e si i’n, yɛle kɛ ɔ yoli maan i baba nin Zoova be klun jɔli. Nian like nga talua sɔ’n ɔ nin i baba Zɛfte be yoli’n.\nZɛfte ti sran kpa. Ɔ kleli i wa’n i Zoova su like leleele. Zɛfte ti yakpafuɛ, kpɛkun ɔ si sran mun be su nian. I sɔ’n ti’n, Izraɛlifuɛ mun be seli i kɛ ɔ yo be su kpɛnngbɛn naan be nin be kpɔfuɛ mun be kun.\nZɛfte kusu srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ ukɛ i naan ɔ kwla i kpɔfuɛ mun. Ɔ seli Zoova kɛ, sɛ ɔ kwlɛ i kpɔfuɛ mun naan ɔ sɛ i sin’n, ɔ́ fá sran nga ɔ dun mmua fin i awlo nun fite’n, ɔ́ fá mɛ́n i mlɔnmlɔn. Yɛle kɛ lika nga Ɲanmiɛn i tannin sua’n o lɔ’n yɛ sran sɔ’n ɔ́ trán ɔn. Kpɛkun ɔ́ dí junman lɔ mán Ɲanmiɛn titi. Blɛ sɔ nun’n, tannin sua nun lɔ yɛ sran mun be kɔ Ɲanmiɛn sulɛ ɔ. Zɛfte kusu kwlɛli i kpɔfuɛ mun. ?Kɛ ɔ sɛli i sin klɔ’n, a si sran ng’ɔ dun mmua fin i awlo lɔ fiteli’n?—\nZɛfte i wa bla’n niɔn. Ɔ ti Zɛfte i wa kunngba cɛ. Siɛn’n ɔ fata kɛ Zɛfte fɛ i man mlɔnmlɔn. I sɔ’n yoli i ya kpa. Sanngɛ nán maan ɔ wla fi su kɛ ɔ seli Zoova kɛ ɔ́ yó like kun. Ɔ lemɛn i yowlɛ fi kun. Ɔ maan i wa talua’n seli i kɛ: ‘Baba, kɛ mɔ a tali Zoova i nda’n ti’n, sa ng’ɔ fiteli ɔ nuan kɛ á fá yó min’n, fá yó min.’\nAfuɛ kwlaa nun’n, Zɛfte i wa bla’n i janvuɛ’m be kɔ i wun wunlɛ\nƆ yoli Zɛfte i wa’n kusu i ya wie. Afin kɛ ɔ́ kó trán lika nga tannin sua’n o lɔ’n, ɔ su jaman bian yɛ ɔ su wuman ba. Sanngɛ ɔ kunndɛli kɛ ndɛ nga i baba kan kleli Zoova’n ɔ kpɛn su. Kpɛkun ɔ kunndɛli kɛ Zoova i klun jɔ. I sɔ’n yoli i cinnjin trali bian nin ba ɲanlɛ’n. I ti’n, ɔ jasoli awlo’n nun, ɔ ko trannin kan Ɲanmiɛn i tannin sua’n o lɔ’n lelele naan w’a wu.\n?A bu i kɛ like nga ɔ yoli’n, ɔ jɔli i baba nin Zoova be klun?— Ɛɛn, ɔ jɔli be klun. Ɔ kusu, sɛ ɔ ɲin yi Zoova naan a klo i’n a kwla yo kɛ Zɛfte i wa’n sa. Kpɛkun ɔ baba nin ɔ manmin, ɔ nin Zoova be klun jɔ́.\nJɔlɛ Difuɛ Mun 11:30-40\n1 Korɛntfuɛ Mun 7:32-34\n?Wan yɛle Zɛfte? ?Ɔ seli Zoova kɛ ɔ́ yó ngue?\n?Ngue ti yɛ ndɛ nga Zɛfte kan kleli Zoova’n, i nuan like’n i yolɛ’n yoli kekle mɛnnin i wa’n niɔn?\n?Ngue yɛ ɔ yoli Zɛfte i wa bla’n i cinnjin kpa ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ a kwla sɔnnzɔn Zɛfte i wa’n niɔn?


Ye bé sé i ke: Lafi é Min Jésus su, ye a nin o ôsufue mun amun wa fité nun.\n Afin Nyanmien i yé b'o yôô amun'n ti o man amuan nyan amun ti i su bo an lafi'n ti. Amun ti nyanle so'n o fi'an amun bobo, Nyanmien ye man an nyaan amun tio. Nanh sa kpa nga an yôli'n tio, i so'n ti, swran fi kwla fa di'e i nuan. Afin é ti i sa nuan liké, ke é nin Christ-Jésus é yôô swran wunmuan'n, Nyanmien bô é ufle nan é yô nyôlie kpakpa ng'o dun mmua sié é ke é yô'n.\nSwran'n kwlaa bé wa kpo amun min ti, sannge swran ng'o tre i awlen lélé dyu i awiélie'n, oh fitéh nun.\n Ke m bo n katyii Swran'n bo min nyrun ti nyannyan o yô srô'n, min nin min ange'n kwlaa éh bah'n, nh yih n famien'n nglô nh tranh m bia'n su. Nvlénvlé'n kwlaa béh yiah min nyrun le, mh buh bé nun ke nnen tafue bu i bua nin i bôli'm bé nun gua bé ngunminngunmin'n sa. Nh guah bua mun n sa fama su, ye nh guah bôli mun n sa be su. Ye m bo n ti famien'n nh séh bé nga bé gua n fama su'n ke: Amun bo n Si yôli amun yé'n, anh bla'a di famien bo ke b'éh bôh men'n i bô'n, bé sié maan amun'n. Afin ke awé kuun min'n, an maan min liké, nzué wé kuun min, an maan min nzué, ke n ti aôfue'n an sikéé min, ke min wun ti kplen'n an maan n tannin, n too tukpatye, an niaan n lika, bé wlaa m bisua, an niaan n wôsu. Ye nanwlefue'm bé wa usa n ke: ?Nannan, tyen ônin ye é wuun wo bo awé kun wo bo é moon o likéo, annze é wuun wo bo nzué wé kun wo bo é moon o nzuéo? ?Tyen ônin ye é wuun wo bo a ti aôfue bo é sikéli woo, annze o wun ti kplen bo é moon o tannion? ?Ye tyen ônin ékun ye é wuun ke a too tukpatye annze ba wlo o bisua bo é niannin o ôsuo? Ye m bo n ti famien'n nh séh bé ke: Nanwle, liké kwlaa nga an yô maan n nian nga bé yale'n tra wié'm bé lie'n, bé nun kun'n, min ye an yô maan mion. I sin nh séh bé nga bé gua m be su'n ke: Amun bo n Si bôô amun sannzan'n, anh dyaô min wun le o anannganman sin bo bé tro maan mmusu'm bé si Satan nin i ange mun'n nun. Afin ke awé kuun min'n, amuan ma'an min liké, nzué wé kuun min, amuan ma'an min nzué. Ke n ti aôfue'n, amuan siké'a min, ke min wun ti kplen'n, amuan ma'an n tannin, n too tukpatye, amuan nia'an n lika, bé wlaa m bisua, amuan nia'an n wôsu. Ye bé kusu béh usah n ke: ?Nannan, tyen ônin ye é wuun wo bo awé kuun wo, nzué wé kuun wo, a ti aôfue, o wun ti kplen, a too tukpatye, bé wloo o bisua bo ya nionmon o likaa? Ye nh séh bé ke: Nanwle, liké kwlaa nga amuan yô'a ma'an n niaan nga bé yale'n tra wié'm bé lie'n, bé nun kun'n, min ye amuan yô'a ma'an mion. Swran so'm bé lie'n, béh koh lika bo lo nyrennen'n wiéman'n nun, sannge nanwlefue'm béh nyanh anannganman nguan.\nJésus sé i ke: Nanwle, swran nga ba wu'e ékun'n, o su kwla yô'a men nga Nyanmien sié'n i nunfue mlonmlon.\n?Nzu ye a te minndee sien nion? Dyaô man bé yô o baptême i dunman nun, mon o yatyi o wun sa'n tye o.\nAmun kwlaa bo ke an yôô baptême'n amun nin Christ amuan katyi swran wunmuan'n, amun nzuen lie'n wa fe i lie'n.\n Jésus kan nianle ti mmla sifue kun dyaô use i ke: ?Ndya, nzu ye n yô nan man nyan anannganman nguan nion? Jésus use i ke: ?Bé klelii se mmla fluwa'n nun? ?Ye ke a kanngan'n, o sé se? Ye o sé i ke: «Klô o Min Nyanmien'n kpa, fo o wla'n kwlaa gue i su, fo o wunmuan'n kwlaa men, ye man wo akunndan'n kwlaa tren i su, ye klô o wiéngu ke a fa klô o bobo wun'n sa.» Jésus sé i ke: Ke o ti soo, yôé so, ah nyanh nguan.\nAfin Nyanmien fe i Wawe'n yôô é baptême, se Juif ô, Grec ô, kanga ô, diéwa ô, o man é kwlaa ya katyi swran wunmuan, ye i Wawe'n ti é kwlaa é lie.\nI nun'n bo swran'm bé wu'an sa wle'n, sa nga bé yôli'n, Nyanmien a fa sié'e i klun, sannge sien'n, o kan klé swran ti blé'n kwlaa ke bé katyi bé nzuen'n.\nWiénuon swran wié wa sé n ke: O lie'n, a lafi Nyanmien su, ye n kusu, n yô be'n m ma fa klé o ke n lafi Nyanmien su.\nI so'n ti ye n séé amun ke amun sa te'n kah amun wun, amunh wuh nion, afin se an lafi'a swran wafa nga n ti'n su'n, amun sa te'n kah amun wun amunh wuh.\nNenh i so tio, sannge se amuan katyi'a amun nzuen'n, nanwle, amun kwlaa amun wa wu ke bé lie'n sa.\n ?N niaan mun, se swran kun sé ke o lafi Nyanmien su, sannge bé wu'en i so i nzuen'n nun'n, nzu yé ye o yô men io? ?I Nyanmien sulafile so'n kwla déé? Man é sé ke wiénuon é niaan bian annze é niaan bla kun le'a trale, o le'a alie. ?Se amun nun kun sé i ke: Mon o wun dyo o fouun, man a nyan tannin kla, mon o ku yi! sannge o me'en liké nga i sa mien i wun'n, nzu yé ye wa yô a men io? Swran ng'o lafi Nyanmien su'n, ke i kusu ti soo, se sa ng'o yô bé'n bé ti'a kpa'n, wuun i Nyanmien sulafile'n ti ngben.\nNanwle, swran ng'o lafi n su'n, o le anannganman nguan.\n Jésus sé i ke: Min ye n tyen swran muon, m bobo min ye bé fle min nguan nion. Swran kwlaa ng'o lafi n su'n, se o wu'n, oh nyanh nguan ékun. Ye swran nga i nyin ô su b'o lafi n su'n, o su wu'a lé. ?A lafi nde so'n su?\n Afin se Nyanmien man swran kun wun asé, b'o wun nyanmien su lo liké b'o bé fa men'n i fe'n, bo Nyanmien Wawe'n yô i lie wié'n, b'o wun Nyanmien nde'n i fe'n, b'o si sa kéklééklé nga tyen wié lélé béh yôh'n, o nin i so'n ngba, se o yatyi atin'n, bé kwla yôman mon o se'e i sin katyi'e i nzuen'n kun. Afin se o yô so'n, wuun i kusu su bôbô Nyanmien Wa'n waka'n su ékun, o gue i nyin asé nzra nun.\nN kle nde so'n blee amun nan amun bo an lafi Nyanmien Wa'n su'n, an si ke an le anannganman nguan.\nAfin Nyanmien wa sunme'en i Wa'n men'n nun ke o wa di dyole, sannge o sunmeen ke o bla nan menfue'm bé nyan bé ti.\nI so'n ti ye sa so'n kwlaa nun bé nga Nyanmien kpaa bé'n bé ti, n tra min awlen nion, nan Christ-Jésus ti bé kusu bé nyan bé ti ye bé nyan nyrun b'o wiéman.\n Afin é bo Nyanmien dun mmua si yé'n, o siéé é ke é katyi ke i Wa'n ti'n sa, nan i Wa'n nyan niaan kpanngban, nan o yô bé nyrun kpen. Bé ng'o siéé bé so'n, o flee bé, ye bé ng'o flee bé'n, o buu bé swran kpa, ye bé nga o buu bé swran kpa'n, o man bé nyaan nyrun ke i lie'n sa.\nN lie'n, n yô amun baptême nzué'n nun ke an katyi amun nzuen'n, sannge swran ng'o ô sien b'o su ba'n, o le nyrun tra min. Min nin i ngbabua'n i suale fataman. I lie'n, o wa fa Nyanmien Wawe'n nin sin yô amun baptême.


Mɛsi’n mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n yɛle Zezi Klist| Biblu’n Kle\nKƐ Ɔ ko yo naan y’a wun Mɛsi’n i wlɛ’n ti’n, Ɲanmiɛn Zoova fɛli i nuan ndɛ’n wlɛli i nuan ijɔfuɛ kpanngban be nuan naan b’a kan Defuɛ sɔ mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n, i awuliɛ’n, ɔ nin i junman’n, ɔ nin i wie’n be ndɛ. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be ndɛ sɔ mɔ be o Biblu’n nun’n, be kpɛnnin su Zezi Klist i lika. Wafa nga be kpɛnnin su sɛsɛsɛ’n, ɔ ti abonuan. Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, maan e nian Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be ndɛ wie mɔ be kɛnnin i Mɛsi’n i awuliɛ’n su’n, ɔ nin i ba kaan nun’n i su.\nƝanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai seli kɛ Mɛsi’n, ɔ́ yó Famiɛn Davidi i afinliɛ nunfuɛ. (Ezai 9:6) Zezi kusu ti Davidi i afinliɛ nunfuɛ.—Matie 1:1, 6-17.\nMise m’ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kun ekun’n, ɔ seli kɛ bé wú ba sɔ’n m’ɔ́ wá káci famiɛn’n, ‘Bɛtleɛmu-Efrata,’ lɔ. (Mise 5:1) I nun mɔ bé wú Zezi’n, Bɛtleɛmu klɔ’m be ti nɲɔn Izraɛli nvle’n nun. Kun o Nazarɛti klɔ m’ɔ o nvle’n i nglo lɔ lika nun’n, i wun koko lɛ. Kpɛkun kun ekun o Zerizalɛmu klɔ m’ɔ o Zida akpasua’n nun’n, i wun koko lɛ wie. Bɛtleɛmu klɔ m’ɔ o Zerizalɛmu klɔ’n i wun koko lɛ’n, yɛ laa be flɛ i Efrata’n niɔn. Kɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be fa kannin’n sa’n, klɔ sɔ’n su yɛ be wuli Zezi ɔ!—Matie 2:1.\nƝanmiɛn nuan ijɔfuɛ kun ekun seli kɛ bé sé Ɲanmiɛn i Wa’n ‘kɛ ɔ jao Ezipti lɔ bla.’ I nun mɔ Zezi te yo bakan’n, be fɛli i ɔli Ezipti lɔ. Kɛ Erɔdu wuli’n, be fali Zezi sɛli i sin. Ɔ maan, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ nga ɔ kannin’n, ɔ kpɛnnin su.—Oze 11:1; Matie 2:15.\nBlɛ’n i jajalɛ nga be flɛli i kɛ “Mɛsi’n i ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin’n” nun’n, ndɛ akpasua “Ɲanmiɛn nuan ndɛ” i bo lɛ’n, e wun Biblu’n nun ndɛ mma mɔ be kan Mɛsi’n i su ndɛ kpanngban kpa’n. Fa Biblu’n nun ndɛ mma sɔ mun sunnzun Biblu’n nun ndɛ mma nga be o ndɛ akpasua “I su kpɛnlɛ” i bo lɛ’n. Sɛ a yo sɔ’n, á láfi su tankaan kpa kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti nanwlɛ sakpa.\nKɛ á nían Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’m be nun’n, nán ɔ wla fi su kɛ, ndɛ nga be fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ mun’n, kɛ be klɛli be’n ɔ dili afuɛ akpiakpi kpanngban kwlaa naan b’a wu Zezi. Zezi seli kɛ: ‘Min wun ndɛ nga be klɛli i Moizi mmla nun’n, nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be ndɛ’n nun’n, ɔ nin Ɲanmiɛn Jue fluwa’m be nun’n, saan i kwlaa’n kpɛ́n su.’ (Lik 24:44) Kɛ nga Biblu’n fa kle’n sa’n, i kwlaa’n kpɛnnin su sakpa!\nMƐSI’N I NDƐ NGA ƝANMIƐN NUAN IJƆFUƐ’M BE KANNIN’N\nƝANMIƐN NUAN NDƐ’N\nI SU KPƐNLƐ\nBe wuli i Zida akpasua’n nun\nTalua mɔnnɛn kun yɛ ɔ wuli i ɔ\nFamiɛn Davidi i afinliɛ nunfuɛ ɔ\nZoova seli kɛ ɔ ti i Wa\nB’a lafimɛn i su\nƆ wluli Zerizalɛmun aflunmun kun su\nI mantanfuɛ kpa kun yí i mán\nJɛtɛ 30 ti yɛ be yí i mán ɔn\nW’a tɛmɛn i suɛn tɔnfuɛ’m be su\nBe yoli i finfin waka’n su\nJue Mun 22:8, 9\nB’a bumɛn i owie’n wie fi nun\nBe sieli i nin aɲanbeunfuɛ mun\nBe cɛnnin i ti w’a kplɔman\nSa Nga Be Yoli’n 13:35\nƆ ko trannin Ɲanmiɛn i fama su\nSa Nga Be Yoli’n 7:56


Ndɛ ng’ɔ kwla fa fɔnvɔ sran blɛ kekle nun’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lamba Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nSa nga be ju sran’m be su’n, be sɔnnin. E su kwlá kanman be ngba be ndɛ fluwa nga nun. Sanngɛ, ndɛ akpasua klikli’n nun’n, e kannin sa nnan be ndɛ. Sa sɔ’m be juli sran wie’m be su. Yɛ be wunnin kɛ Ɲanmiɛn fɔnvɔli be kpa.\nKƐ E JUNMAN’N SACI’N\nBe flɛ bian kun kɛ Sɛti. * Be flɛ i yi’n kɛ Plisiya. Sɛti seli kɛ: “E nin min yi e junman’n sacili blɛ kunngba’n nun. E osufuɛ mun yɛ be mannin e sika naan y’a kwla di like ɔ. Kpɛkun, e dili junman kanngan wie mun. E yoli sɔ lele afuɛ nɲɔn. I sɔ’n ti’n, min yi’n i wla’n boli i wun dan. M’an wunman min wun fɛ mlɔnmlɔn.”\n“?Ngue yɛ maan e kwla jrannin kekle ɔ? Plisiya i wla kpɛnnin ndɛ nga Zezi kannin m’ɔ o Matie 6:34 nun’n i su titi. Zezi seli kɛ nán e koko ainman liɛ’n. Afin, cɛn ba kun nun afɛ’n ɔ ju cɛn sɔ’n nun. Asa ekun’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn kpa. I sɔ’n wlɛli i fanngan. Min liɛ’n, ndɛ ng’ɔ o Jue Mun 55:23 nun’n yɛ ɔ fɔnvɔli min ɔn. Like nga jue tofuɛ’n yoli’n, i wie yɛ n yoli ɔ. N fali sa ng’ɔ o min su’n kwlaa wlɛli i Zoova sa nun. Yɛ n wunnin kɛ ɔ suannin min bo. M’an ɲan junman uflɛ. Sanngɛ, e nian afɔtuɛ nga Zezi mannin m’ɔ o Matie 6:20-22 nun’n i su. Yɛle kɛ, e kunndɛman ninnge kpanngban. Like ng’ɔ ti e cinnjin kpa’n, yɛle kɛ e fa e wun e mantan Ɲanmiɛn. Kpɛkun, e bɔbɔ e afiɛn mantan wie.”\nBe flɛ bian kun kɛ Zonatan. Ɔ seli kɛ: “Junman kan nga e nin min awlofuɛ mun e di i likawlɛ’n, ɔ sacili. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, n kokoli dan. E dili junman sɔ’n lele afuɛ 20. Sanngɛ, kɛ sika ndɛ wa yoli kekle e nvle nun’n, e dili yalɛ. Sika ti’n, e nin min yi’n e kannin ndɛ. E kwlá faman like fi kalɛ nun. Afin, e leman sika naan y’a tua.”\n“E nantili Ɲanmiɛn ndɛ’n su. Yɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n i fanngan nun’n, e fali ajalɛ nga be ti kpa’n. N dili junman kanngan kwlaa nga n ɲɛn i’n. Kpɛkun, e toman like ng’ɔ timan e cinnjin’n. E ti Zoova i Lalofuɛ. Ɔ maan, e niaan Klistfuɛ’m be suannin e bo kpa. Nanwlɛ, be wlali e fanngan. B’a yaciman e mlɔnmlɔn.”\nKƐ SRAN KUN I WUN’N ANNZƐ I YI’N YRƐ I’N\nRakili seli kɛ: “Kɛ min wun’n yacili min’n, ɔ yoli min ya dan. Min awlɛn’n kpɔtɔli min klun. Sanngɛ, n fali min wun mantannin Ɲanmiɛn. Yɛ ɔ fɔnvɔli min. Cɛn kwlakwla n srɛli i. Ɔ maan, min wun jɔli min fɔuun. Ɲanmiɛn cicili min wla.”\n“Ɲanmiɛn Ndɛ’n wlali min fanngan. Ɔ maan, sa nga min wun’n yoli min’n, m’an fa sieman min klun. Ndɛ nga akoto Pɔlu kannin m’ɔ o Rɔmfuɛ Mun 12:21 nun’n, n fali su. Ɔ seli kɛ: ‘Nán maan be nga be yo amun tɛ’n be kwla amun, sanngɛ an yo be kpa lele an kwla be.’”\n“Min janvuɛ kun wlali min fanngan kpa. Ɔ fali min ɲin sieli ndɛ ng’ɔ o Akunndanfuɛ’n 3:6 nun’n su. Ɔ seli min kɛ, ɔ le blɛ kun mɔ like nga be ɲɛn i’n, ɔ saci ɔ. Ɔ yoli kekle mannin min. Sanngɛ, afɔtuɛ kpa yɛ ɔ mannin min ɔn. Kɛ é sé yɛ’n, like uflɛ mɔ n kwla yo’n, i akunndan yɛ m bu ɔ.”\nBe flɛ bla kun kɛ Elizabɛti. Ɔ seli kɛ: “Kɛ sran kun i wun’n annzɛ i yi’n yrɛ i’n, ɔ kunndɛ kɛ be fɔnvɔ i. Min janvuɛ kpa kun fɔnvɔli min cɛn kwlakwla. Kɛ ń sún’n, ɔ sunnin wie. Ɔ fɔnvɔli min. Ɔ yoli maan m’an bumɛn i kɛ n nunman sran’m be nun kun. N wunnin i wlɛ kɛ Zoova yɛ ɔ sunmɛnnin i kɛ ɔ fɔnvɔ min ɔn.”\nKƐ E TƆ TUKPACƐ’N ANNZƐ E YO OKE’N\nNdɛ akpasua klikli’n nun’n, e kannin Lui i ndɛ. Ɔ le awlɛn ba ya. Kpɛ nɲɔn, ɔ ka kan naan w’a wu. Dɔ nga su’n, cɛn kwlakwla mannzin kun ti yɛ ɔ kwla lo wunmiɛn ɔn. Ɔ seli kɛ: “N yaciman Zoova srɛlɛ. Kɛ n ko wie Ɲanmiɛn srɛ’n, n wun kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n suan min bo. Ɲanmiɛn mɔ n srɛ i’n ti, n jran kekle. Afin, n lafi i su. Yɛ n si kɛ ɔ nian min lika.”\nBe flɛ bla kun kɛ Petra. Ɔ le afuɛ 80. Ɔ seli kɛ: “N kunndɛ kɛ ń yó ninnge kpanngban. Sanngɛ, n kwlá yoman. Kɛ n wun kɛ n leman wunmiɛn kun’n, ɔ yo min ya dan. N fɛ ndɛndɛ. Yɛ ɔ fata kɛ cɛn kwlakwla n nɔn ayre. Kpɛ sunman’n, ndɛ nga Zezi kan kleli i si’n, n bu i akunndan. Ɔ seli i kɛ maan ɲrɛnnɛn wie’n ɔ to fuɛn i. Zoova suannin Zezi bo. Ɔ suan min bo wie. N srɛ i cɛn kwlakwla. Kɛ n yo sɔ’n, min wla’n gua ase.”—Matie 26:39.\nZuliɛn tɔli tukpacɛ w’a di afuɛ kɔe 30. Ɔ seli kɛ: “Min mɔ laa n tran sran dandan’m be bia’n su’n, siɛn’n, n ti bubuwafuɛ’m be bia’n nun. Sanngɛ, min wla boman min wun. Afin, n yo min wiengu’m be ye. M buman sa ng’ɔ o min su’n, i akunndan dan. Zoova kusu yiman min ase. Ndɛ nga akoto Pɔlu kannin’n, n kwla kan wie. Ɔ seli kɛ: ‘[Ɲanmiɛn] m’ɔ wla n fanngan’n ti’n, n kwla like kwlaa yo.’”—Filipfuɛ Mun 4:13, NW.\nKƐ E SRAN WU’N\nBe flɛ bian kun kɛ Antonio. Ɔ seli kɛ: “Kɛ loto kunnin min si’n, m’an bumɛn i nanwlɛ. Ɔ su nanti kɔ́ lika ngbɛn, yɛ loto’n sili i ɔ. M’an kwlá yoman like fi. Kɛ loto’n sili i’n, i ɲrun bluli lele cɛn nnun naan w’a wu. M’an kunndɛman kɛ ń sún naan min nin’n wun min. Sanngɛ, kɛ min ngunmin n wo’n, n sun lele. N usali min wun titi kɛ: ‘?Ngue ti yɛ min si’n wuli ɔ?’”\n“Blɛ kekle sɔ’n nun’n, n srɛli Zoova kɛ ɔ yo maan min wla’n gua ase. Kpɛkun, blɛblɛblɛ, min wla’n w’a boman min wun dan kun. N wla kpɛnnin ndɛ nga Biblu’n kan’n su. Ɔ se kɛ, ‘kɛ blɛ’n fa ti bɔ sa’m be fa ju’n, i su like yɛ e wun i-ɔ.’ N lafi su kpa kɛ Ɲanmiɛn wá cɛ́n min si’n, naan ń wún i ekun. Afin, Ɲanmiɛn buaman ato.”—Akunndanfuɛ’n 9:11; Zan 11:25; Tit 1:2.\n“Kannzɛ bɔbɔ alapla’n kunnin e wa’n, sanngɛ ninnge nga e yoli be likawlɛ’n, be akunndan yɛ e bu ɔ. Blɛ sɔ’n nun’n, e dili aklunjuɛ dan.”—Robɛli.\nNdɛ akpasua klikli’n nun’n, e kannin Robɛli i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “E nin min yi Maribɛli y’a yaciman Zoova srɛlɛ. Ɔ maan, e wun jɔli e fɔuun, kɛ nga Filipfuɛ Mun 4:6, 7 fa kan’n sa. Kɛ televiziɔn nun junman difuɛ’m be wa usali e kosan’n, e kwla kannin sran cɛnlɛ’n i ndɛ kleli be. Kannzɛ bɔbɔ alapla’n kunnin e wa’n, sanngɛ aklunjuɛ nga e dili i likawlɛ laa’n i akunndan yɛ e bu ɔ.”\n“E niaan Klistfuɛ’m be seli e kɛ be wunnin e televiziɔn nun. Be seli e kɛ e yiyili like nga e lafi su kɛ Ɲanmiɛn wá yó’n, i nun weinwein. E seli be kɛ, Ɲanmiɛn mɔ be srɛli i kɛ ɔ jran e sin’n i ti yɛ e kwla yoli sɔ ɔ. N si kɛ Zoova tieli be srɛlɛ’n. Ɔ maan, ɔ suannin e bo.”\nSa nga e kannin be ndɛ’n, be kle kɛ Ɲanmiɛn kwla fɔnvɔ sran mun sa’n kwlaa nun. Zoova kwla fɔnvɔ wɔ wie. Kannzɛ sa ng’ɔ o wɔ su’n ti sɛ ti sɛ’n, ɔ kwla suan ɔ bo. * I sɔ’n ti, fa ɔ wun wlɛ i sa nun. Afin, ɔ “jran e sin sa’n kwlaa nun.”—2 Korɛntfuɛ Mun 1:3.\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 E kacili sran wie’m be dunman’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 23 Sɛ a kunndɛ kɛ á fá ɔ wun mántan Ɲanmiɛn naan ɔ fɔnvɔ wɔ’n, kan kle Zoova i Lalofuɛ nga be o wɔ akpasua liɛ’n su lɔ’n. Annzɛ a kwla klɛ fluwa ko man be biolo’n.


JW Klistfuɛ mun nin be junman’n aɲia’n i siesielɛ afuɛ 2018, Avrili 2-8\nJue 19 yɛ srɛlɛ\n“Delɛ cɛn’n nin e Wla kpɛnlɛ cɛn’n be fa be wun, sanngɛ ngbaciɛ o be afiɛn”: (Min. 10)\nMt 26:17-20—Delɛ cɛn kasiɛn nga Zezi dili’n, ɔ nin i akoto mun yɛ be dili-ɔ. (nwtsty nun desɛn nga be yiyili nun’n: “Delɛ-cɛn’n i aliɛ’n”)\nMt 26:26—Kpanwun nga be fa di e Wla kpɛnlɛ cɛn’n, ɔ ti Zezi i wunnɛn’n i nzɔliɛ. (nwtsty nun ndɛ nga be yiyili nun’n: “ng’ɔ o yɛ’n ti”)\nMt 26:27, 28—Divɛn nga be fa di e Wla kpɛnlɛ cɛn’n, ɔ ti Zezi i mmoja b’ɔ ti aenguɛ uflɛ nga Nyanmiɛn waan ɔ nin sran’m be tra’n” i nzɔliɛ. (nwtsty nun ndɛ nga be yiyili nun’n: “mmoja b’ɔ ti aenguɛ uflɛ”)\nMt 26:17—?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Nizan anglo’n i le 13 su yɛ ɔ ti ‘cɛn klikli nga be bo kpaun m’ɔ ba guaman nun ayre’n i dilɛ bo’n’ niɔn? (nwtsty nun ndɛ nga be yiyili nun’n: “cɛn klikli nga be bo kpaun m’ɔ ba guaman nun ayre’n i dilɛ bo’n”)\nMt 26:39—Zezi srɛli Ɲanmiɛn seli kɛ: “Sɛ nyrɛnnɛn wie nga kwla to fuan min’n, maan ɔ to fuan min.” ?Kɔlɛ’n, ngue ti yɛ ɔ seli sɔ-ɔ? (nwtsty nun ndɛ nga be yiyili nun’n: “Sɛ nyrɛnnɛn wie nga kwla to fuan min’n”)\nBiblu’n nun kannganlɛ: (Min. 4) Mt 26:1-19\nSran’n i osu nianlɛ klikli’n: (Min. 3) Nian wafa nga e nin sran mun e kwla koko yalɛ’n su di ɔ junman’n.\nBiblu’n nun like klelɛ: (Min.6) bh bue 55-56 § 21-22, nin ndɛ’m be bo tulɛ lika nga be flɛ i “E Min’n i Aliɛ’n i Cɛn dilɛ’n yi Ɲanmiɛn i ayɛ”\nKaci Zoova i janvuɛ: E ti kpɔlɛ tɛ’n: (Min. 7) Bo video’n. I sin’n, se ba kanngan wie mun mɔ a dun mmua kpali be’n, be kɛ be fu cenje’n su. Usa be kɛ: ?Ngue ti yɛ sran’m be tɔ tukpacɛ, be yo oke, kpɛkun be wu-ɔ? ?Ngue yɛ Zoova yoli naan i kwlaa sɔ’n w’a wie-ɔ? ?Wan yɛ a klo kɛ á wún i mɛn klanman’n nun lɔ-ɔ?\nAsɔnun’n i Biblu’n nun like suanlɛ: (Min. 30) lv ndɛ tre 5 § 1-6, kuku nga be flɛ i “Klistfuɛ klikli’m b’a yoman mɛn nunfuɛ” nin “Nán maan e yo mɛn nunfuɛ mlɔnmlɔn”.\nKlistfuɛ mun nin be junman’n afuɛ 2018 Avrili 2-8 aɲia’n i siesielɛ


Anh nian, o nin nyanmien blé'n bé su ba! Swran'n kwlaa béh wuinh, ye bé nga bé woo i tyua'n, béh wuinh wié. I ti, asie'n su nvlénvlé'n kwlaa béh bôh auyé. Oh yôh so sakpa! Mon o yô so!\nKe bé kô wié bé nde'n kan'n, nnen dan b'o fin kunman dan bo bé si'e i bô'n nun fité'n, o nin béh kunh, oh kwlah bé, oh kunh bé.\nBé kwlaa nga bé ô men'n nun, bo ke bé bô men'n i bô'n, ba kle'a bé dunman Bua Gbanflen bo bé kunniin'n i nguan fluwa'n nun'n, béh kôtôh i bô.\nN wuun liké tete nsan, bé fin dragon'n (*f46*) nin nnen'n nin swran ng'o ton i wun suen ke o ti Nyanmien nuan idyofue'n bé nuan nun fitéli, bé ti ke kle sa.\n Bé wuun abônuan sa dan kun nyanmien su lo. Bla kun kla wia'n ke kôndrô sa. Ye i dya'n takataka anglô'n su. Nzraama blu-nin-nnyon bé ti ke sika klé sa, o ô i ti. O ti wunnzefue, wa tran awulie, i ku nun b'o yô i ya'n ti o kpan. Bé wuun abônuan sa kun ékun nyanmien su lo. Dragon (*f46*) okwle srôésrôé dan kpa kun ô le, i ti'n ti nsô, ye i wue blu, sika klé ô i ti nsô so'm bé su. I lua'n kan nzraama bo bé bubuu nun nsan'n bé bué kun guaa asie wun wa. Dragon dan so'n dyran bla'n b'o wa tran awulie'n i nyrun le, nan se o wu io, oh dih. O wuu ba'n yasua, i ye oh fah blale kponman kankan menmenfue muon. Bé men i wa so'n su oo Nyanmien nin i bia'n bé wun lo. Bla so'n wanndi oo blô lo. Nyanmien meen i tranwle kun lo ke bé men i liké diwa lo tyen ba akpi-ya-nnyon-ablésien. Ale too nyanmien su lo. Michel nin i ange mun bé nin dragon nin i ange mun bé kunnin. Dragon'n wa nya'an dyranwle, ba me'en i nin ange'm bé lika nyanmien su lo kun. Bé kaan dragon srôésrôé dan so'n nin i ange'm bé bô gua bé asie'n su wa. I ye bé flee wuô lalaa, nin mmusu'm bé si, nin Satan nion, i ye o laka men wunmuan nunfue'm bé kwlaa nion. Ye n tii swran kun nen kéklé kpa nyanmien su lo, o sé ke: Sien'n Nyanmien man swran'm ba nyan bé ti, wa yi i famien'n nin i kwlale'n nglô. I Christ'n (*f1*) ye o sié sien nion. Afin é niaan'm bé sanmanfue b'o sanman bé Nyanmien dyasu wia nun nin kongue'n, ba ken i bô nyanmien su lo. Bua Gbanflen'n i mmôdya'n nin nde nanwle bo bé kan'n ti bé kwlelii, ye ba bu'a bé bobo bé wun liké fi, ba srô'a wié'n. I so'n ti, nyanmien su lo ninngé mun nin amun kwlaa bo an tran lo'n, anh si ablé. Sannge asie'n nin dyénvié'n, an yakô! Afin mmusu'm bé si Satan'n wa ba amun wun wa wa ya su, yele ke o si ke o tyen'n wa so'an kun. Ke dragon'n wuun ke ba tô i a yi asie'n su wa'n, o su bla b'o wuu ba yasua'n su. Bé maan bla'n i ndewa nnyon ke anunman nyin dan'n i lie'n sa nan o fa tu oo i lika'n nun blô lo, o fia wuô dan'n i nyrun, nan bé men i liké diwa afue nsan nin sin. Wuô so'n man nzué ke nzué ba dan sa fin i nuan nun sôndyi suu bla'n su ke o fe wo. Sannge asie'n déé bla'n, o tre i nuan nun, o non nzué'n bo dragon'n man o fin i nuan nun sôndyi'n. Ya kuun dragon'n bla'n i wun kpa, o man o nin bla'n i ôsufue nga bé ka le, bo bé fa Nyanmien nde'n, nin nde nanwle nga Jésus yii nglô'n su'n, bé kô kunnin.\n Ye n wuun ange kun o fin nyanmien su lo o su dyra. Kunman dan bo bé sié i bô'n i la clé'n nin dyroko srôésrôé kun ô i sa nun. O tra dragon (*f46*) bo bé flee wuô lalaa, nin mmusu'm bé si, nin Satan'n, o tyilii, o ka le lélé afue akpi. O fe yii kunman dan so'n nun, o tô nun, nan wa ta su. O yô i so nan wa laka'a nvlénvlé mun kun, lélé san afue akpi'n wa dyu. I sin béh yatyih i nun kan. N wuun bia mun, bé nga bé ti bé su'n, bé sié bé ke bé di dyole. Ye n wuun bé nga bé kan nde nanwle bo Jésus yii nglô'n, nin Nyanmien nde'n ti bé kuun bé'n, bo ba kôtô'a nnen'n i wunsu bo bé yôli'n i bô, bo nnen'n i nzolie'n nu'an bé ngban su nin bé sa'n su'n, bé wawe'n. Bé tyennin, nan bé nin Christ a di famien afue akpi. Bé nga'm bé lie'n ba tyenman lélé san afue akpi'n wiéli. Tyenle so'n ye o ti tyenle klikli nion. Bé nga bé kô tyen klikli so'n wié'n, bé lie su ti yé, bé ti Nyanmien lie sakpa! Wié i nnyon su'n su kwla'a bé, béh yôh Nyanmien nin Christ bé nyrun dyranfue, bé nin i ye béh dih famien afue akpi nion. Ke afue akpi'n kô wié'n, béh yih Satan bisua'n nun. Oh kôh lakalaka nvlénvlé'n kwlaa, oh yiayiah bé kwlaa ke bé wa kun ale. Bé fle bé Gog nin Magog, bé soon ke dyénvié aunnyan'n sa. Bé sanndii asie'n su lika'n kwlaa, bé sin yia Nyanmien swran mun nin klo nga Nyanmien klôé'n. Sannge sin fin nyanmien su lo too bé nun, o yra bé. Bé tôô mmusu'm bé si Satan b'o lakalaka bé'n yii sin dan nin soufre (*f26*), bo nnen dan'n nin swran ng'o ton i wun suen ke o ti Nyanmien nuan idyofue'n bé ô lo'n, nun. Béh wunh bé nyrun wia nun nin kongue tititi. N wuun bia ufué dan kun swran ng'o ti su'n asie'n nin nyanmien su lo'n, bé wanndii i nyrun, ba wu'an bé kun. Ye n wuun bé nga bé wuli'n, bé nga bé le nyrun ô, bé nga bé le'a nyrun ô, bé dyindyin bia'n nyrun le. Bé tree fluwa'm bé nun. Ye bé tree kun ékun nun, i ye o ti nguan fluwa nion. Bé niaan fluwa'm bé nun, bé wuun sa nga bé bo bé wuli'n bé yôli'n, i su ye bé dyran di bé dyole nion. Bé nga bé wuli bo bé ô dyénvié'n nun'n, o yi bé mannin. Bé nga bé ô wié'n nin blolo'n bé sa nun'n, bé yi bé mannin. Ye bé niaan bé sa nga bé yôli'n su ye bé fa di bé dyole nion. Nan ba fa wié'n nin blolo'n ba yi bé sin dan'n nun. Sin dan so'n ye o ti wié'n i nnyon su nion. Swran kwla nga ba kle'e i dunman nguan fluwa nun'n, bé fe yii sin dan'n nun.


Laa’n, n lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | No. 5 2017\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Maya Mbunda Mizo Mooré Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Roumain Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nE nin min yi Tabita, e su kan Nanmiɛn ndɛ é sín.\nƝANMIƐN NDƐ’N MAAN SRAN’M BE KACI\nSran ng’ɔ kan ndɛ’n: Andreasi Golɛki\nBE WULI I: AFUƐ 1974 NUN\nƆ FIN: REPIBLIKI DEMOKRATIKI ALEMAƝIN\nI SU NDƐ’N: Ɔ LAFIMAN SU KƐ ƝANMIƐN O LƐ\nRepibliki Demokratiki Alemaɲin (RDA) lɔ klɔ nga be flɛ i kɛ Sakisi’n, i su lɔ yɛ be wuli min-ɔn. E awlo lɔ tranlɛ yoli fɛ. Min si nin min nin be kleli min ngwlɛlɛ. RDA lɔ siefuɛ’m be politiki nga be yo’n, be flɛ i kɛ Kominninsi. I sɔ’n ti, Sakisi lɔfuɛ’m be nun sunman be buman Ɲanmiɛn sulɛ’n i like fi. Min liɛ bɔbɔ, n lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ. Lele mɔ ń fá ɲán afuɛ 18, n buli i kɛ Ɲanmiɛn nunman lɛ. Kominninsi ndɛ’n yɛ ɔ yoli min cinnjin-ɔn.\n?Ngue ti-ɔ? Yɛle kɛ, Kominninsi’m be waan sran’m be kwlakwla be ti kun. I sɔ mɔ be kan’n, ɔ yoli min fɛ. N buli i kɛ ɔ fata kɛ e cɛ ninnge kwlaa nun sɛsɛsɛ. I liɛ’n, sran wie’m be su yoman aɲanbeunfuɛ, yɛ wie’m be su yoman yalɛfuɛ. I sɔ’n ti, n fali min wun wali gbanflɛn nin talua nga be ti Kominninsi’m be anuannzɛ’n nun. Yɛ n fɛli i nun ta kpa. I nun mɔ n le afuɛ 14, e isali fluwa nvuɛn mun e fa yili like uflɛ naan lika’n nun yo yɛinyɛin. N tuli min klun n dili junman sɔ’n. Ɔ maan, klɔ nga be flɛ i kɛ Aue’n i su lɔ kpɛnngbɛn’m be mannin min like be fa lali min ase. N sili RDA su kpɛnngbɛn wie mun. N buli i kɛ like kpa yɛ n su yo-ɔ, naan cɛn wie lele’n, n liɛ’n yó ye dan.\nSanngɛ, min sa sin wa bubuli min dan. Afin afuɛ 1989 nun’n, be bubuli talɛ nga be fa kpacili Bɛɛlɛn klɔ’n nun’n. Kpɛkun, abloki lɔ nvle sunman b’a diman Kominninsi’n su kun. Asa ekun’n, n wunnin kɛ RDA lɔ siefuɛ’m be yoman sa i nuan su. I wie yɛle kɛ, be nga be timan Kominninsi mɔ be o lɔ’n, be yo be finfin. ?Ngue ti yɛ be kwla yo sɔ-ɔ? ?Nán e mɔ e ti Kominninsi’n yɛ e se kɛ sran’m be ngba be ti kun’n niɔn? ?Yoo, lakalɛ yɛ be lakali e-ɔ? Kɛ n buli i sɔ liɛ’n i akunndan’n, n wla boli min wun dan.\nI sɔ’n ti, n fali min ɲin n sieli i miziki nin desɛn yilɛ’n su. N ko dili miziki i ti suklu naan ń kó gúɛ i bo inivɛsite. N lafili su kɛ cɛn wie lele’n, ń káci jue srofuɛ dan kun. Nzuɛn kpa nga n fɛli i n bakan nun’n, n wlɛli i ase. Min ɲin su yiyilɛ nin bla kunndɛlɛ’n, yɛ ɔ wa kacili min junman-ɔn. N boli miziki. Yɛ n yili desɛn. Like nga n klo kɛ ń yó’n, yɛ n yoli-ɔ. Ɔ nin i sɔ ngba’n, min wla guaman ase. Desɛn bɔbɔ nga n yi be’n, be yo sro. N usali min wun kɛ: ‘?E ɲrun lɔ’n yó sɛ? ?Ngue ti yɛ e o asiɛ’n su-ɔ?’\nCɛn kun suklu lɔ nnɔsua nun’n, e nin min wiengu suklu ba wie mun e ti lɛ, e su kan e ɲrun lɔ sa nga be kwla ju’n be ndɛ. Be flɛ suklu ba sɔ’m be nun kun kɛ Mandi. * Ɔ ti Zoova i Lalofuɛ. Nnɔsua sɔ nun’n, ɔ mannin min afɔtuɛ cinnjin kpa kun. Ɔ seli min kɛ: “Andreasi, sɛ a kunndɛ kɛ á wún kosan nga a fa usa ɔ wun’n be su tɛlɛ’n, bo ɔ ɲin ase nian Biblu’n nun.” Kɛ n wunnin kosan sɔ’m be su tɛlɛ’n, ɔ boli min nuan.\nM’an faman ndɛ’n i ngba su. Sanngɛ, n kunndɛli kɛ ń sí nun kpa ekun. Mandi fali min ɲin sieli i Daniɛli ndɛ tre 2 su’n. Ndɛ nga n kanngannin nun’n, ɔ boli min nuan dan. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sɔ’n kan famiɛn diwlɛ fanunfanun nga bé jáso su lele e blɛ su’n, be ndɛ. Sa wie ekun mɔ cɛn wie lele bé jú mɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin be ndɛ’n, Mandi fali min ɲin sieli be su. N wunnin kosan nga n fa usa min wun’n be su tɛlɛ’n. ?Sanngɛ, wan yɛ ɔ klɛli ndɛ sɔ mun-ɔn? ?Wan cɛ yɛ ɔ kwla kan kɛ sa kun wá jú m’ɔ kpɛn su sɛsɛsɛ sɔ-ɔ? ?Naan Ɲanmiɛn o lɛ sakpa?\nBIBLU’N NUN NDƐ’N TI, N KACILI MIN NZUƐN’N\nMandi fa min wlali Zoova i Lalofuɛ kun nin i yi be sa nun. Be flɛ yasua’n kɛ Ɔrsu, yɛ bla’n suan Anzelika. Be kleli min like naan m’an wun Ɲanmiɛn ndɛ’n i wlɛ kpa. W’a cɛman, n wunnin kɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be ngunmin yɛ be bo Ɲanmiɛn Zoova i dunman-ɔn. (Jue Mun 83:18, NW; Matie 6:9, NW) N wunnin kɛ Zoova wá yó naan asiɛ’n káci lika klanman, yɛ sran’m bé trán su tititi. Jue Mun ndɛ tre 37, i mma 9 se kɛ: “Be nga be fa be wla gua Anannganman su’n, mɛn’n ɔ́ yó be liɛ.” N wunnin kɛ be kwlaa nga be nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n, bé trán mɛn sɔ’n nun. I sɔ’n yoli min fɛ dan.\nN miannin min ɲin naan m’an kwla nanti ndɛ nga Biblu’n kan’n su. Afin, miziki mɔ n bo’n ti’n, n yoli tutrefuɛ. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ n yo wun ase kanfuɛ. Asa ekun’n, kɛ ń yó naan m’an wla min ayeliɛ tɛtɛ’m be ase’n, w’a yoman pɔpɔ. Sanngɛ, Zoova trɛli i awlɛn min wun. Ɔ sili min aunnvuɛ. Ɔ wunnin i wlɛ kɛ n kunndɛ kpa kɛ ń nánti ndɛ nga Biblu’n kan’n su. I sɔ’n ti, ń lɛ́ i ase lele!\nLele mɔ ń fá ɲán afuɛ 18, n lafiman Ɲanmiɛn su. Yɛ n buli i kɛ Kominninsi’n yɛ ɔ ti like kpa-ɔ. Sanngɛ, Biblu’n nun ndɛ’n ti’n, n kacili min nzuɛn’n mlɔnmlɔn. Kɛ n bu ainman liɛ’n i akunndan’n, n klun titiman min kun. N si like nga ti yɛ n wo asiɛ’n su’n. Afuɛ 1993 nun’n, be yoli min batɛmun. Yɛ afuɛ 2000 nun’n, n jali Tabita. Ɔ su Zoova juejue su kpa. E tu e klun e kle sran’m be Biblu nun like. Sran sɔ’m be nun kpanngban be ti Kominninsi laa. Yɛ be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ. Kɛ n kle be like mɔ be si Zoova’n, ɔ yo min fɛ dan.\nI SU MMLUSUƐ NGA N ƝƐN I’N\nKɛ n boli Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo kɔlɛ bo’n, ɔ yoli min si nin min nin be ya dan. Sanngɛ, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be wunnin kɛ Zoova i Lalofuɛ mɔ e nin be e san nun ti’n, min nzuɛn’n su yo kpa. Like ng’ɔ yo min fɛ’n, yɛle kɛ siɛn’n, be kanngan Biblu’n nun, yɛ be kɔ Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo wie.\nE nin Tabita e afiɛn sɛ. E yoman sa sukusuku. Afin, e nanti afɔtuɛ nga Biblu’n man yasua kun nin i yi’n be su.—Ebre Mun 13:4.\nKɛ n bu ainman liɛ’n i akunndan’n, n klun titiman min. Min wla gua ase. N si kɛ n le niaan mɛn wunmuan’n nun, naan e bo ti kun. Yɛ e di alaje. Sran fi bumɛn i wun kɛ ɔ ti kpa tra i wiengu mun. I sɔ yɛ n kunndɛli i titi-ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Be kacili sran’n i dunman’n.\nBiblu’n maan sran’m be kaci Fɔundi nin aklunjuɛ\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Anzi’m be kwla yo like man e?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ɔ le sran kun nin i anzi m’ɔ niɛn i su-ɔ?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Anzi wie’m be klun yo wi?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Anzi’m be kwla yo e ye\nƝANMIƐN NDƐ’N MAAN SRAN’M BE KACI Laa’n, n lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ\nAMUN LAFI ƝANMIƐN SU KƐ BE SA Ɲanmiɛn flɛli i kɛ “Famiɛn’m be nin”\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 5 2017 | ?Anzi mun be o lɛ sakpa?\nNo. 5 2017 | ?Anzi mun be o lɛ sakpa?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 5 2017 | ?Anzi mun be o lɛ sakpa?\nN kloli bezibolu tolɛ’n n trali like kwlaa\nN kunndɛman kɛ ń wú\nKɛ be wun min’n, ɔ yo kɛ min sa mianman like fi wun sa\nE nin min si e afiɛn wa sɛli


1 Zan 2 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nE sa tɛ’m be ti’n, Zezi fɛ i wun yili e ti tɛ naan e nin Ɲanmiɛn e afiɛn sɛ ekun (1, 2)\nI mmla’m be su nantilɛ (3-11)\nMmla uflɛ’n nin mmla laa’n (7, 8)\nLike nga ti yɛ Zan klɛli fluwa’n (12-14)\nNán an klo mɛn’n (15-17)\nMaan be nian be wun su Klisi i kpɔfuɛ’n i lika (18-29)\n2 Min mma kanngan mun, ń klɛ́ ndɛ nga mun ń blɛ́ amun naan amun a yoman sa tɛ. Sanngɛ sɛ amun nun wie yo sa tɛ’n, e le ukafuɛ* kun Siɛ’n i wun lɔ. Sran sɔ’n yɛle Zezi Klisi m’ɔ ti sran kpa’n. 2 E sa tɛ’m be ti’n, ɔ fɛ i wun yili e ti tɛ naan e nin Ɲanmiɛn e afiɛn sɛ ekun. Nán e ngunmin e ti tɛ yɛ ɔ yili-ɔ, sanngɛ sran’m be kwlaa be liɛ yɛ ɔ yili-ɔ. 3 Kɛ e nanti i mmla’m be su titi’n, yɛ e kle kɛ e si i-ɔ. 4 Sran ng’ɔ se kɛ, “N si i,” kusu nn ɔ nantimɛn i mmla’m be su’n, ɔ ti ato buafuɛ, yɛ ɔ diman nanwlɛ. 5 Sanngɛ sran ng’ɔ nanti i ndɛ’n su’n, sran sɔ’n klé weiin kɛ ɔ klo Ɲanmiɛn kpa. I sɔ’n nun yɛ e wun i wlɛ kɛ e nin i e o nun-ɔn. 6 Sran ng’ɔ se kɛ ɔ nin i be o nun’n, ɔ fata kɛ ɔ nanti titi kɛ nga sran sɔ’n fa nantili’n sa. 7 Min sran kpa mun, ndɛ nga ń klɛ́ ń blɛ́ amun yɛ’n, ɔ timan mmla uflɛ. Sanngɛ mmla laa nga be mannin amun i bo bolɛ nun’n, i ndɛ yɛ n su kan-ɔn. Mmla laa sɔ’n yɛle ndɛ nga amun tili’n. 8 Sanngɛ n su klɛ mmla uflɛ n blɛ amun. Mmla sɔ’n, ɔ nantili su, yɛ amun kusu amun nantili su wie. Afin aosin’n su titi, yɛ kannin kpafuɛ’n su kpaja. 9 Sran ng’ɔ se kɛ ɔ o weiin’n nun’n, kusu nn ɔ kpɔ i niaan’n, nn ɔ te o aosin’n nun. 10 Sran ng’ɔ klo i niaan’n, nn ɔ o weiin’n nun. Yɛ like fi kwlá yimɛn i ase.* 11 Sran ng’ɔ kpɔ i niaan’n, nn ɔ o aosin’n nun, yɛ ɔ nanti aosin’n nun. Ɔ siman lika ng’ɔ su kɔ’n, afin aosin’n ti’n, ɔ wunman ase. 12 Ba kanngan mun, ń klɛ́ ndɛ nga ń blɛ́ amun, afin b’a yaci amun sa tɛ mun b’a cɛ amun i dunman nun. 13 Siɛ mun, ń klɛ́ fluwa nga ń blɛ́ amun, afin amun si sran nga i bo bolɛ nun’n ɔ o lɛ’n. Gbanflɛn mun, ń klɛ́ fluwa nga ń blɛ́ amun, afin amun kwlali klunwifuɛ’n. Ba kanngan mun, ń klɛ́ fluwa nga ń blɛ́ amun, afin amun si Siɛ’n. 14 Siɛ mun, ń klɛ́ fluwa nga ń blɛ́ amun, afin amun si sran nga kɛ ɔ fɛ i bo bolɛ nun’n ɔ o lɛ’n. Gbanflɛn mun, ń klɛ́ fluwa nga ń blɛ́ amun afin amun le wunmiɛn, yɛ amun lafi Ɲanmiɛn i ndɛ’n su. Ɔ maan amun kwlali klunwifuɛ’n. 15 Nán an klo mɛn’n, yɛ nán an klo ninnge nga be o mɛn’n nun’n. Sɛ sran kun klo mɛn’n, nn ɔ kloman Siɛ’n. 16 Afin ninnge nga be o mɛn’n nun’n, mɔ be yɛle ninnge nga klɔ sran konvi sɔ be’n nin ninnge nga sran’m be klo be nianlɛ’n, ɔ nin klɔ sran’m be sa nun ninnge mɔ be fa tu be wun’n, be finman Siɛ’n, sanngɛ be fin mɛn ng’ɔ o yɛ’n. 17 Asa ekun’n, mɛn’n su sin, yɛ i nun ninnge nga klɔ sran konvi sɔ be’n be kusu be su sin wie. Sanngɛ sran ng’ɔ yo Ɲanmiɛn klun sa’n, ɔ́ ká lɛ tititi. 18 Ba kanngan mun, e o blɛ kasiɛn’n nun. Kɛ amun fa tili’n sa’n, Klisi i kpɔfuɛ’n su ba. Yɛ kɛ é sé yɛ bɔbɔ’n, Klisi i kpɔfuɛ kpanngban kpa b’a yi be wun nglo. I lɛ nun’n, e si kɛ e o blɛ kasiɛn’n nun. 19 Be nin e o nun laa, sanngɛ be timan kɛ e sa.* Afin sɛ be ti kɛ e sa’n, nn be kali e afiɛn. Sanngɛ be fin e afiɛn fiteli naan i sɔ’n kle kɛ sran ngba timan kɛ e sa. 20 Sanngɛ amun liɛ’n, Ɲanmiɛn m’ɔ ti sanwun’n, ɔ kpali amun sieli. Yɛ amun kwlaa amun si ndɛ nanwlɛ’n. 21 Nán kɛ n su se kɛ amun siman ndɛ nanwlɛ’n ti yɛ n su klɛ ndɛ nga n blɛ amun-ɔn. Sanngɛ kɛ mɔ amun si i’n, mɔ kusu ato’n nin nanwlɛ’n be kɔman likawlɛ’n, i ti yɛ n su klɛ ndɛ nga n blɛ amun-ɔn. 22 ?Sran ng’ɔ se kɛ Zezi timan Klisi’n, nɛ́n i sɔfuɛ’n yɛ ɔ ti ato buafuɛ’n niɔn? Yɛ sran ng’ɔ ti Klisi i kpɔfuɛ’n yɛle sran ng’ɔ lafiman Siɛ’n nin Ba’n be su’n. 23 Sran kwlaa ng’ɔ lafiman Ba’n i su’n, ɔ nin Siɛ’n be nunman nun. Sanngɛ sran ng’ɔ se kɛ ɔ lafi Ba’n i su’n, ɔ nin Siɛ’n be o nun wie. 24 Amun liɛ’n, ndɛ nga i bo bolɛ nun an tili’n, maan ɔ ka amun klun. Sɛ ndɛ nga i bo bolɛ nun amun tili’n ɔ ka amun klun’n, amun nin Ba’n amún káci sran wunmuan, yɛ amun nin Siɛ’n amún káci sran wunmuan wie. 25 Asa ekun’n, like nga i waan ɔ́ fá mán e’n, yɛle nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. 26 Sran nga be kunndɛ kɛ bé láka amun naan amun mlin’n, be ti yɛ n su klɛ ndɛ nga n blɛ amun-ɔn. 27 Amun liɛ’n, Ɲanmiɛn i wawɛ m’ɔ fa kpali amun sieli’n ɔ o amun nun. Ɔ maan ɔ nunman nun kɛ sran uflɛ kle amun like. Sanngɛ i wawɛ’n m’ɔ kpali amun sieli’n, ɔ kle amun like sa’n kwlaa nun. Ɔ ti nanwlɛfuɛ, ɔ buaman ato. Kɛ nga ɔ kleli amun’n sa’n, maan amun nin i yo sran wunmuan titi. 28 Ba kanngan mun, maan amun nin i yo sran wunmuan titi. I liɛ’n, cɛn nga bé yí i nglo’n, kɛ é kán ndɛ’n e klun su titiman e. Yɛ cɛn ng’ɔ́ bá’n nun’n, ɲannzuɛn su kunman e naan se kɛ é cúɛn e wun é kɔ́ siɛn. 29 Kɛ mɔ amun si kɛ ɔ ti sran kpa’n ti’n, amun si kɛ sran kwlaa ng’ɔ yo sa kpa’n, ɔ ti i wa.\n^ Be kwla se ekun kɛ “e ti ndɛ kanfuɛ.”\n^ Annzɛ “ɔ yiman sran uflɛ ase.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “be timan e fuɛ.”


Enɔki nin Ɲanmiɛn be nantili klanman\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Letton Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mbunda Mizo Mongol Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Roumain Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nAMUN LAFI ƝANMIƐN SU KƐ BE SA | ENƆKI\n“Nyanmiɛn klun jɔli i wun”\nENƆKI cɛli asiɛ’n su. Ɔ dili afuɛ 365 naan w’a wu. I sɔ’n kwla bo e nuan. Afin andɛ’n, sɛ be waan sran kun w’a cɛ dan-o, yɛle afuɛ 90. Sanngɛ, Enɔki i blɛ su’n, sran ng’ɔ le afuɛ 365 ɔ timan oke. I afuɛ kɔe 5.000 yɛ, sran’m be cɛ kpa tra andɛ sran mun lelele. Kɛ bé wú Enɔki’n, nn Adam m’ɔ ti sran klikli’n, ɔ le afuɛ 600 tra su. Yɛ ɔ ɲannin afuɛ 900 tra su naan w’a wu. Adam i anunman wie’m be afuɛ’n trɛli i liɛ’n. Ɔ maan, kannzɛ Enɔki le afuɛ 365, w’a yoman kpɛnngbɛn sɔ liɛ. Sanngɛ, ɔ wuli.\nAtrɛkpa’n, sa ng’ɔ juli naan w’a wu’n yɛ: Cɛn kun’n, Enɔki kannin sa nga Ɲanmiɛn wá fá yó i blɛ sufuɛ mun’n i ndɛ kleli be. Sran sɔ’m be sroman Ɲanmiɛn. Ɔ maan, be fali ya dan kpa. Be kannin Ɲanmiɛn i wun ndɛ tɛtɛ. Yɛ be ɲin cili Enɔki. Be kwlá yoman Ɲanmiɛn i like fi. Sanngɛ Enɔki liɛ’n, be kwla kle i ɲrɛnnɛn. I sɔ yɛ be kunndɛli kɛ bé yó-ɔ. Enɔki wanndili be bo. Cɛn sɔ’n nun’n, ɔ buli i kɛ ɔ su wunmɛn i awlofuɛ mun kun. ?Blɛ kekle sɔ’n nun’n, ɔ buli i yi’n, nin wa bla mun, nin i wa Mɛtisela, ɔ nin i wa kpɛnngbɛn mɔ be flɛ i kɛ Lemɛki’n be akunndan? (Bo Bolɛ 5:21-23, 25) ?Naan i liɛ’n wíe lɛ sakpa?\nBiblu’n kanman Enɔki i su ndɛ kpanngban. I wun ndɛ kpe kaan sa o Biblu’n i lika nsan nun. (Bo Bolɛ 5:21-24; Ebre Mun 11:5; Zid 14, 15) Sanngɛ, i su ndɛ sɔ’n kle kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su dan. ?A mian ɔ ɲin naan w’a nian ɔ awlobo’n i lika? ?Annzɛ a kplin ɔ ɲin naan w’a kwla yo sa ng’ɔ ti kpa’n? Sɛ ɔ ti sɔ’n, ɔ fata kɛ a si Enɔki i su ndɛ’n. I liɛ’n, á kúnndɛ kɛ á láfi Ɲanmiɛn su kɛ i sa.\n“Ɔ NIN NYANMIƐN BE NANTILI KLANMAN”\nKɛ bé wú Enɔki’n, nn klɔ sran’m b’a saci tɛ dan. Kɛ ɔ fɛ i Adam su m’ɔ́ fá sín i osuosu’m be nun’n Enɔku ti sran nso su. Blɛ sɔ nun’n, nn Adam nin Ɛvu be yoli sa tɛ’n ɔ nin a cɛman sɔ liɛ. Ɔ maan, fɔ’n nin a wluman klɔ sran’m be nun dan. I sɔ’n ti, be cɛ kpa naan b’a wu. Sanngɛ, be nin Ɲanmiɛn be nantiman klanman. Be yo sa sukusuku nin sa kekleekle mun. Kaɛn m’ɔ kunnin i niaan bian Abɛli’n yɛ ɔ boli i bo-ɔ. I sin’n, Kaɛn i anunman’m be nun kun yoli tutrefuɛ. Sa kekleekle ng’ɔ yoli be’n, be trali Kaɛn liɛ’n. Adam i anunman’m be bo flɛli Zoova. Sanngɛ, nán kɛ be bo fɛli i kɛ ɔ nin i fata’n sa-ɔ. Afin, be yoli Ɲanmiɛn dunman’n i finfin.—Bo Bolɛ 4:8, 23-26.\nSran’m b’a yaciman Ɲanmiɛn i finfin yolɛ lele be fa juli Enɔki i blɛ su. ?Enɔki nían sran sɔ’m be ayeliɛ’n su? ?Annzɛ kusu, ɔ́ fɛ́ i wun mántan Ɲanmiɛn Kpli Zoova m’ɔ yili nglo nin asiɛ’n? Ɔ fata kɛ ɔ fa ajalɛ kun. Atrɛkpa’n, kɛ Enɔki buli Abɛli i akunndan’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ níɛn i ayeliɛ’n su. Afin, Abɛli nin Zoova be nantili klanman. Yɛ i sɔ’n ti, be kunnin i. Bo Bolɛ ndɛ tre 5, i mma 22 se kɛ: “[Enɔki] nin Nyanmiɛn be nantili klanman.” Ndɛ sɔ’n kle weiin kɛ kannzɛ Enɔki blɛ su sran’m be sroman Ɲanmiɛn’n, sanngɛ i liɛ’n, ɔ sroli Ɲanmiɛn. I yɛ ɔ ti sran klikli nga Biblu’n kɛn i ndɛ kɛ ngalɛ’n sa-ɔ.\nBiblu’n nun ndɛ mma kunngba sɔ’n kan kɛ, kɛ Enɔki nin Ɲanmiɛn bé nánti klanman’n, nn w’a wu i wa yasua klikli’n. Ɔ flɛli i kɛ Mɛtisela. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ le afuɛ kɔe 65. Enɔki le bla kun. Sanngɛ Biblu’n bomɛn i dunman. Enɔki wuli “ba yasua wie mun nin ba bla wie mun” ekun. Sanngɛ, Biblu’n boman be nuan. Sɛ Biblu’n se kɛ Enɔki nin Ɲanmiɛn be nantili klanman’n, i sɔ’n kle kɛ ɔ niɛnnin i awlobo’n i lika kpa kɛ Ɲanmiɛn fa kunndɛ’n sa. Ɔ wunnin i wlɛ kɛ ɔ fataman kɛ ɔ kunndɛ bla i yi bo. (Bo Bolɛ 2:24) Yɛ ɔ tuli i klun kleli i mma’m be like naan be si Ɲanmiɛn Zoova. ?Wafa sɛ yɛ i bo’n guali-ɔ?\nBiblu’n tɛman su. Sɛ Enɔki i wa Mɛtisela lafili Ɲanmiɛn su annzɛ w’a lafimɛn i su’n, Biblu’n kɛnmɛn i ndɛ. Be nga Biblu’n kan be ndɛ’n, be nun wie fi w’a cɛman kɛ Mɛtisela sa. Afuɛ nga anannganman su nzue’n tɔli’n i nun yɛ ɔ wuli-ɔ. Mɛtisela wuli ba yasua kun. Ɔ flɛli i kɛ Lemɛki. Lemɛki ɲannin afuɛ 100 tra su naan i nannan Enɔki w’a wu. Lemɛki kleli kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn Zoova su. Yɛ Zoova maan ɔ kannin sa kun m’ɔ́ wá jú i wa Nowe blɛ su’n i ndɛ. Kɛ anannganman su nzue’n kpɛli’n, yɛ i ndɛ sɔ’n kpɛnnin su-ɔ. Nowe kusu, i kunngba yɛ Biblu’n kan kɛ i blɛ su’n, ɔ nin Ɲanmiɛn be nantili klanman-ɔn. Nowe w’a simɛn i nannan Enɔki. Sanngɛ, ɔ niɛnnin i ayeliɛ’n su. Atrɛkpa’n, i si Lemɛki, annzɛ i nannan Mɛtisela, yɛ ɔ kannin Enɔki i ndɛ kleli i-ɔ. Annzɛ kusu’n, Enɔki bɔbɔ i si Zerɛdi yɛ ɔ kɛnnin i ndɛ kleli i-ɔ. Kɛ bian sɔ’n wú’n, nn Nowe le afuɛ 366.—Bo Bolɛ 5:25-29; 9:1.\nEnɔki timan kɛ Adam sa kaan sa. Fɔ nunman Adam nun. Sanngɛ, ɔ fɔnnin Zoova i mmla’n. I sɔ’n ti, sran’m be kwlaa be ti sa tɛ yofuɛ. Yɛ be o afɛ nun. Enɔki liɛ’n, fɔ’n wo i nun. Sanngɛ, ɔ nin Ɲanmiɛn be nantili klanman. I lɛ nun’n, ɔ kleli i mma nin i anunman’m be ajalɛ kpa. Kɛ Adam wú’n, nn Enɔki le afuɛ 308. Sɛ i mma’m be yoli i sɛ’n annzɛ b’a yoman’n, e siman nun. Sanngɛ i kwlaa m’ɔ yoli o, Enɔki “nin Nyanmiɛn be nantili klanman.”—Bo Bolɛ 5:24.\n?Sɛ a le awlobo’n, wafa sɛ yɛ a kwla kle kɛ a lafi Ɲanmiɛn su kɛ Enɔki sa-ɔ? Ɔ ti cinnjin kɛ a kunndɛ aliɛ nin sua nin tralɛ man ɔ awlofuɛ mun. Sanngɛ, like ng’ɔ ti cinnjin trɛ i ngba’n, yɛle kɛ a kle be like naan be su Ɲanmiɛn. (1 Timote 5:8) Nán ndɛ nga a kan kle be’n i ngunmin yɛ ɔ kwla uka be ɔ. Sanngɛ, be kwla nian wɔ ayeliɛ’n su wie. I sɔ’n ti, a nin Ɲanmiɛn be nanti klanman kɛ Enɔki fa nantili’n sa. Sa kwlaa nun’n, nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Sɛ a yo sɔ’n, á klé ɔ awlofuɛ’m be ajalɛ kpa. Yɛ, bé nían su.\nENƆKI “KANNIN SA NG’Ɔ́ WÁ TƆ́ BE SU’N I NDƐ”\nEnɔki blɛ su’n, sran’m be lafiman Ɲanmiɛn su. Ɔ maan atrɛkpa’n, ɔ buli i kɛ ɔ leman sran m’ɔ́ jrɛ́n i sin-ɔn. Sanngɛ i Ɲanmiɛn Zoova m’ɔ lafiman’n, ɔ jin i sin. Cɛn kun’n, Zoova kɛnnin i klun ndɛ kleli i. Ɔ seli i kɛ ɔ ko kan sa ng’ɔ́ wá yó’n, i ndɛ kle sran mun. Ɲanmiɛn fali Enɔki yoli i nuan ijɔfuɛ. I yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ nga be nuan ndɛ’n o Biblu’n nun’n, be nun klikli’n niɔn. Ndɛ nga Ɲanmiɛn maan Zezi i niaan bian Zidi kannin’n, i ti yɛ e si sɔ-ɔ. Yɛle kɛ Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga Enɔki kannin’n, Zidi boli su fa kannin ndɛ. *\n?Ndɛ benin yɛ Ɲanmiɛn maan Enɔki kannin-ɔn? Ɔ seli kɛ: “N wunnin e Min’n nin i anz akpi-akpi kpanngban kpa be bali kɛ be fa sran’m be kwlaa bla be ja su naan be nga be sro-man Nyanmiɛn’n be sa nga be yoli’n, be fɛ i nuan like man be. Afin sa tɛ yofuɛ sɔ’m bɔ be sro-man Nyanmiɛn’n, be yo Nyanmiɛn sa, yɛ be kɛn i wun ndɛ tɛtɛ.” (Zid 14, 15) Kɛ e nian wafa nga Enɔki kannin ndɛ sɔ’n, ɔ ti kɛ Ɲanmiɛn w’a di sa tɛ yofuɛ’m be jɔlɛ w’a wie sa. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kpanngban be niannin ndɛ kanlɛ wafa sɔ’n i su wie. Like nga ti yɛ be yoli sɔ’n, yɛle kɛ ndɛ nga Ɲanmiɛn ko kan’n, nn w’a kan. Ɔ́ kpɛ́n su sakpa.—Ezai 46:10.\nEnɔki boli jasin kleli sran tɛtɛ mun\nKɛ Enɔki kɛ́n i blɛ sufuɛ’m be ndɛ’n, ɔ seli kɛ be sroman Ɲanmiɛn, be yo Ɲanmiɛn sa, naan be kɛn i wun ndɛ tɛtɛ. Ndɛ ng’ɔ kannin’n ti’n, sran kwlakwla si kɛ, kɛ ɔ fin cɛn mɔ be fuannin sran mun Edɛnin fie’n nun lɔ’n, sran’m b’a saci dan. I sɔ’n ti, Zoova wá súnmɛn i “anz akpi-akpi kpanngban kpa” naan bé wá núnnún sa tɛtɛ yofuɛ mun. Enɔki ngunmin yɛ ɔ boli jasin sɔ’n niɔn. Srɛ w’a kunmɛn i. Blɛ sɔ nun’n, nn Lemɛki ti gbanflɛn kan. Yɛ atrɛkpa’n, ɔ wunnin kɛ i nannan’n ti yakpafuɛ dan. Sɛ ɔ wunnin i sɔ sakpa’n, ɔ boman e nuan.\nSɛ a kunndɛ kɛ á láfi Ɲanmiɛn su kɛ Enɔki sa’n, usa ɔ wun kosan yɛ’n: ‘?Wafa nga Ɲanmiɛn bu andɛ mɛn’n, i sɔ yɛ n bu i wie-ɔ?’ Ndɛ nga Enɔki kannin’n nɛ́n i blɛ su sran’m be ngunmin be liɛ-ɔ. Ɔ ti e liɛ wie. Kɛ nga Enɔki fa kannin’n sa’n, Nowe blɛ su’n, Zoova fali anannganman su nzue nunnunnin sa tɛ yofuɛ mun. Sanngɛ sa’n i danfuɛ ng’ɔ́ wá tɔ́ sa tɛtɛ yofuɛ’m be su’n, ɔ te wo e ɲrun lɔ. (Matie 24:38, 39; 2 Piɛr 2:4-6) Zoova w’a siesie i anzi akpiakpi kpanngban mun sɛsɛsɛ. Ɔ ka kan’n, bé wá klé be nga be sromɛn i’n be ɲrɛnnɛn. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ ndɛ nga Enɔki kannin’n, ɔ yo e tinuntinun e cinnjin. Yɛ maan e kan kle e wiengu mun. Kɛ é yó sɔ’n, e osufuɛ nin e janvuɛ’m be nin e kwla bu. Ɔ maan, ɔ ju wie’n, e kwla bu i kɛ e leman sran naan w’a jran e sin. Sanngɛ, nán e wla fi su kɛ Zoova w’a yiman Enɔki i ase. Andɛ kusu’n, ɔ su yimɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be ase le.\nƝANMIƐN “FƐ ƆLI”\n?Wafa sɛ yɛ Enɔki wuli-ɔ? Nanwlɛ, e si sa ng’ɔ yoli be’n, i nun ndɛ kan. Sanngɛ wafa ng’ɔ wuli’n, e simɛn i. Bo Bolɛ fluwa’n se kɛ: “Enɔk nin Nyanmiɛn be nantili klanman kpɛkuun b’a wun-mɛn i kun, afin Nyanmiɛn fɛli i.” (Bo Bolɛ 5:24) ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn fali Enɔki-ɔ? Akoto Pɔlu yiyili sa sɔ’n nun Ebre Mun 11:5 nun. Biblu wie’m be nun’n, be klɛli i kɛ Ɲanmiɛn fali Enɔki ɔli ɲanmiɛn su. Sanngɛ, ɔ timan su. Afin, Biblu’n kle kɛ sran klikli nga Ɲanmiɛn cɛnnin i m’ɔ fɛ i ɔli ɲanmiɛn su’n, yɛle Zezi.—Zan 3:13.\nBiblu’n wie’m be nun ekun’n, be klɛli i Ebre Mun 11:5 nun kɛ Ɲanmiɛn fali Enɔki ɔli naan w’a wuman. ?Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin? Yɛle kɛ atrɛkpa’n, Zoova yoli maan Enɔki wuli blɛlɛlɛ. Ɔ maan, i kpɔfuɛ’m b’a kwlá klemɛn i ɲrɛnnɛn naan w’a wu. Sanngɛ kwlaa naan Ɲanmiɛn w’a fɛ i’n, ɔ wunnin i wlɛ kɛ “Ɲanmiɛn klun jɔli i wun.” Yɛle kɛ atrɛkpa’n, Ɲanmiɛn maan ɔ wunnin wafa nga cɛn wie lele asiɛ’n wá káci lika klanman’n. Kɛ Ɲanmiɛn yili sa sɔ’n i nglo kleli i’n, yɛ ɔ wuli-ɔ. Kɛ akoto Pɔlu kán Enɔki nin sran wie mɔ be nin Ɲanmiɛn be nantili klanman’n be ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Be kwlaa be lafi Nyanmiɛn su lele be fa wuli.” (Ebre Mun 11:13) Kɛ Enɔki wuli’n, atrɛkpa’n, i kpɔfuɛ’m be kunndɛli i saka’n lele. Sanngɛ, “b’a wun-mɛn i.” Atrɛkpa’n, Zoova fɛli i saka’n fiali naan sran’m b’a yomɛn i finfin, annzɛ b’a yoman sa sukusuku i saka’n su. *\nKɛ e bu ndɛ sɔ’m be akunndan’n, e kwla wun sa nga atrɛkpa’n, ɔ juli Enɔki su naan w’a wu’n i wlɛ. Yɛle kɛ, Enɔki kannin sa nga Ɲanmiɛn wá fá yó sran tɛtɛ mun’n i ndɛ kleli be. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be fali ya dan kpa. Be kunndɛli kɛ bé yó i like yaya. Ɔ maan, Enɔki wanndili lele. Kɛ ɔ fɛli’n, ɔ kunndɛli fiawlɛ. Sanngɛ, ɔ si kɛ kannzɛ ɔ yo sɛ o, bé wún i. Yɛ bé klé i ɲrɛnnɛn lele bé kún i. Ɔ maan, kɛ ɔ́ ló wunmiɛn’n, ɔ srɛli Zoova. Kpɛkun, i wun jɔli i fɔuun. Ɔ yoli i kɛ Ɲanmiɛn w’a mɛn i su w’a ɔ lika mmuammua wie nun sa.\nAtrɛkpa’n, kɛ Enɔki i kpɔfuɛ’m bé wá trɛ́ i bé klé i ɲrɛnnɛn’n, yɛ Zoova fɛli i-ɔ.\nAtrɛkpa’n, ɔ wunnin kɛ lika sɔ’n nin ng’ɔ tran nun’n, be timan kun. Ɔ ti klanman kɛ Edɛnin fie’n sa. Sanngɛ, anzi nga be nian Ɲanmiɛn ninnge’m be su’n be nunman lɔ. Afin, sa tɛ yofuɛ fi nunman lɔ naan b’a fuan be. Bla nin yasua kpanngban kpa be o lɔ. Be ngba be ti juejue. Yɛ be ti gbanflɛn nin talua. Kpɛkun be nuan sɛ. Be kleman sran fi i yalɛ Ɲanmiɛn m’ɔ su i’n ti. Enɔki wunnin i wlɛ kɛ Zoova klun jɔ i wun naan ɔ klo i sa. Ɔ maan, ɔ si kɛ lika kɛ ngalɛ sa’n i nun yɛ cɛn wie lele’n, ɔ́ trán-ɔn. Kɛ Enɔki i wun jɔli i fɔunn’n, ɔ muɛnmuɛnnin i ɲinma’n yɛ ɔ kali nun-ɔn.\nƆ wuli lɛ cɛn sɔ’n nun. Yɛ Ɲanmiɛn Zoova i wla su fimɛn i su le. Kɛ nga Zezi fa kannin’n sa’n, cɛn wie lele’n, be kwlaa nga be o ndia nun’n, bé tí i nɛn’n. Yɛ bé fín ndia’n nun fíte. Bé nían-ɔn, be o Ɲanmiɛn i mɛn klanman’n nun.—Zan 5:28, 29.\n?A kunndɛ kɛ á trán mɛn sɔ’n nun wie? A kwla wun Enɔki lɔ. Yɛ ɔ kwla kle wɔ like kpanngban. Sɛ i wie’n i su ndɛ nga é yíyí nun yɛ’n, ɔ ti su sɛsɛ’n, ɔ́ kán klé ɔ. Sanngɛ ikisa’n, ɔ fata kɛ e wun ndɛ kun i wlɛ. Kɛ akoto Pɔlu wieli Enɔki i ndɛ kan’n, ɔ seli kɛ: “Sɛ be lafi-mɛn i su’n, i klun jɔ-man be wun mlɔnmlɔn.” (Ebre Mun 11:6) I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e tinuntinun e lafi Ɲanmiɛn su kpa kɛ Enɔki sa.\n^ ndɛ kpɔlɛ 14 Fluwa sifuɛ wie’m be waan ndɛ nga Zidi klɛli’n, ɔ fɛli i lalafuɛ fluwa kun m’ɔ diman nanwlɛ’n i nun. Be flɛ fluwa sɔ’n kɛ Enɔki fluwa. Sanngɛ, sran fi siman fluwa sɔ’n i finwlɛ. Be bua ato kɛ Enɔki yɛ ɔ klɛli-ɔ. Ndɛ nga Enɔki kannin’n, ɔ o fluwa sɔ’n nun wie. Sanngɛ atrɛkpa’n, kɛ bé klɛ́ fluwa sɔ’n, be fali ndɛ’n i lalafuɛ fluwa kun mɔ i osu w’a mlin’n i nun. Annzɛ kusu lalafuɛ sran mun yɛ be kannin Enɔki i ndɛ, yɛ be klɛli i fluwa sɔ’n nun-ɔn. Atrɛkpa’n, Zidi niannin fluwa sɔ’n nun wie naan w’a klɛ i fluwa’n. Annzɛ kusu Zezi yɛ ɔ kannin Enɔki i ndɛ kleli i-ɔ. Afin, kɛ Enɔki wún i ɲrun’n, nn Zezi o ɲanmiɛn su lɔ i ɲin tɛ i.\n^ ndɛ kpɔlɛ 20 I wafa kunngba’n, Ɲanmiɛn yoli maan sran’m b’a kwlá yoman sa sukusuku Moizi nin Zezi be fuɛn’n su.—Mmla’n 34:5, 6; Lik 24:3-6; Zid 9.\nEnɔki: “Nyanmiɛn klun jɔli i wun”\nƝanmiɛn flɛli i kɛ “Famiɛn’m be nin”


?Wan yɛle Zezi Klist? | Jasin fɛ kun\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Abui Abɛ Acoli Adhola Afrikaans Aja Ajië Albanais Albanian Sign Language Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arabic (Morocco) Arabic (Tunisia) Arménien Arménien (occidental) Assamais Ateso Attié Aukan Awajun Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Balinese Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Betsimisaraka Betsimisaraka (Southern) Biak Bichlamar Bikol Bosnian Boulou Bulgare Bété Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Central Alaskan Yupik Chamorro Changana (Mozambique) Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chin (Kuki) Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chinese Cantonese (Simplified) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuuk Citonga Comorian (Ngazidja) Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Dayak Ahe Dayak Ngaju Digor Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fante Fataluku Fidjien Finnois Fon Frafra Français Frisian Fulfulde (Cameroun) Futuna Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Gokana Goun Gourmanchéma Gouro Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Guianese Creole Gujarati Guna Guéré Géorgien Haoussa Hawu Haya Hehe Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hong Kong Sign Language Hongrois Huastec Hunsrik Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Inakeanon Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Javanese (Eastern) Jula Kabuverdianu Kabye Kabyle Kachin Kadazan Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khasi Khoekhoegowab Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Romain) Kosrae Kpelle Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurde Sorani Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes autrichienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes croate Langue des signes espagnole Langue des signes estonienne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes lettone Langue des signes malawite Langue des signes mexicaine Langue des signes mongole Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes polonaise Langue des signes portugaise Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes serbe Langue des signes suisse allemande Langue des signes suédoise Langue des signes tchèque Langue des signes thaïe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lao Latgalian Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Lovari Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Luxembourgeois Macushi Macédonien Madagascar Sign Language Madi Makasae Makua Malay Malayalam Malaysian Sign Language Malgache Maltais Mam Mambae (Ermera) Mambwe-Lungu Mandjak Mangareva Maninkakan (Eastern) Manipuri Mano Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshall Maré Maya Maya (Mopán) Mayo Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mongol Mooré Motu Mozambican Sign Language Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nahuatl (Veracruz) Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nigerian Pidgin Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Odia Okpe Oromo Ossète Otomi Otomi (State of Mexico) Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Paicî Palau Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pemon Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Persan Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Pilagá Polonais Pomeranian Ponape Portugais Portugais (Portugal) Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quechua (Huallaga Huánuco) Quichua (Chibuleo) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rapanui Rarotongan Romany (Albania) Romany (Argentina) Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Romania) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Roumain Roviana Rumanyo Rungus Runyankore Russe Rutooro Saami (North) Salvadoran Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Sepulana Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shipibo-Conibo Shona Shuar Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovenian Sign Language Slovène Soli Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Sérèr Tagalog Tahitien Tajiki Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaita Toba Tojolabal Tok Pisin Tokelau Tongien Toraja Totonaque Toupouri Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Warao Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wejewa Wichi Wolaitsa Wolof Xavante Xhosa Xârâcùù Yacouba Yoruba Yukpa Zandé Zapotec (Guevea) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Villa Alta) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\n1. ?Wan yɛ ɔ yili Zezi ɔ?\n?Ngue ti yɛ sran ngba kwla fali i wun mantannin Zezi ɔ?—MATIE 11:29; MARK 10:13-16.\nZezi dun mmua trannin ɲanmiɛn su lɔ kɛ aolia nun sran sa kwlaa naan b’a wu i asiɛ’n su wa. Ɔ maan i liɛ’n w’a yoman kɛ klɔ sran nga’m be liɛ’n sa. (Zan 8:23) Kɛ Zoova boli like yilɛ bo’n, Zezi yɛ ɔ dun mmua yili i ɔ. Kpɛkun kɛ Ɲanmiɛn yí ninnge onga’m be kwlaa’n, i sa trannin nun. I kunngba cɛ yɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ yili i trele sa ɔ. I sɔ’n ti yɛ be flɛ i kɛ Ɲanmiɛn i Wa “kunngba’n” niɔn. (Zan 1:14) Zezi ijɔli Ɲanmiɛn i nuan, ɔ maan be flɛli i ekun kɛ “Ndɛ’n.”—Kanngan Nyanndra Mun 8:22, 23, 30 nin Kolɔsfuɛ Mun 1:15, 16 be nun.\n2. ?Ngue ti yɛ Zezi bali asiɛ’n su wa ɔ?\nƝanmiɛn sunmɛnnin i Wa’n asiɛ’n su wa. Ɔ yoli maan Zuifu talua kun m’ɔ nin a siman bian’n ɔ wunnzɛli i. Be flɛ i Mali. Ɔ maan nán klɔ sran yɛ ɔ ti Zezi i si’n niɔn. (Lik 1:30-35) Like nsan ti yɛ Zezi bali asiɛ’n su wa ɔ: (1) yɛle kɛ ɔ́ klé sran mun Ɲanmiɛn i ndɛ nanwlɛ’n, (2) ɔ bali kɛ ɔ́ klé e wafa nga kannzɛ bɔbɔ ɲrɛnnɛn’n tin e su’n, e kwla yo Ɲanmiɛn i klun sa’n, kpɛkun (3) ɔ bali kɛ i bɔbɔ ba’n mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, ɔ́ fɛ́ i wun ‘kpɔ́’ e ti.—Kanngan Matie 20:28 nun.\n3. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ be kpɔ e ti ɔ?\nSran kun i ti kpɔlɛ’n yɛle kalɛ nga be tannin naan b’a to sran’n i nguan’n. (Ezipt Lɔ Tulɛ 21:29, 30) I nun mɔ Ɲanmiɛn yili klɔ sran’n, w’a sunnzunman kɛ ɔ yo oke annzɛ ɔ wu. ?Ɔ yo sɛ yɛ e si sɔ ɔ? Ɲanmiɛn seli yasua klikli’n mɔ be flɛ i Adam’n i kɛ, sɛ ɔ yo like nga Biblu’n flɛ i kɛ ‘sa tɛ’n,’ ɔ́ wú. Ɔ maan, sɛ ɔ ti kɛ Adam w’a yoman sa tɛ’n, nn w’a wuman le. (Bo Bolɛ 2:16, 17; 5:5) Biblu’n waan Adam ti yɛ wie’n “bali” mɛn’n nun ɔn. Ɔ maan i sa tɛ’n nin i bo nzuɛn mɔ yɛle wie’n, be sɛli i osu’n nunfuɛ’m be kwlaa. I sɔ’n ti yɛ ɔ fata kɛ sran kun kpɔ e ti naan y’a fite nun ɔn.—Kanngan Rɔmfuɛ Mun 5:12 nin 6:23 be nun.\n?Wan yɛ ɔ kwla kpɔ e ti naan w’a de e wie’n i sa nun ɔn? Klɔ sran kwlaa nga fɔ o i nun’n, ɔ kwlá tuaman i wiengu uflɛ i sa tɛ’n i ti kalɛ. Afin kɛ sran kun wu sa’n, i bɔbɔ i sa tɛ liɛ’n, i ti kalɛ yɛ ɔ tua ɔ.—Kanngan Jue Mun 49:8-10 nun.\n4. ?Ngue ti yɛ Zezi wuli ɔ?\nZezi timan kɛ e sa, fɔ nunmɛn i nun. Ɔ maan sɛ ɔ wuli’n, nán i sa tɛ’n ti ɔ. Afin w’a yoman sa tɛ le. Sanngɛ sran uflɛ’m be sa tɛ liɛ’n ti yɛ ɔ wuli ɔ. Klolɛ dan mɔ Ɲanmiɛn klo klɔ sran mun’n i ti yɛ ɔ sunmɛnnin i Wa’n asiɛ’n su wa kɛ ɔ wa wu e ti ɔ. Zezi kusu kleli kɛ ɔ klo e wie. Yɛle kɛ ɔ yoli like nga i Si waan ɔ yo’n, ɔ maan e sa tɛ’m be ti’n, ɔ fɛli i wun mannin.—Kanngan Zan 3:16 nin Rɔmfuɛ Mun 5:18, 19 be nun.\n5. ?Ngue yɛ Zezi su yo i dɔ nga su ɔ?\nI nun mɔ Zezi wo asiɛ’n su wa’n, ɔ yoli tukpacifuɛ’m be juejue, ɔ cɛnnin be nga be wuli’n yɛ ɔ deli sran nga kekle o be su’n. Ɔ yoli i kwlaa ngalɛ’n fa yili like ng’ɔ́ wá yó mán sran kpa mun’n i nglo. (Matie 15:30, 31; Zan 5:28) Kɛ Zezi wuli’n, Ɲanmiɛn cɛnnin i kɛ aolia nun sran sa. (1 Piɛr 3:18) I sin’n, ɔ ko trannin Ɲanmiɛn i fama su lele naan Zoova ɔ sie i famiɛn naan w’a sie asiɛ wunmuan’n. (Ebre Mun 10:12, 13) Kɛ é sé yɛ’n, Zezi su di famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. Kpɛkun i sɔnnzɔnfuɛ nga be o asiɛ’n su wa’n, be su bo jasin fɛ’n asiɛ wunmuan’n su.—Kanngan Daniɛl 7:13, 14 nin Matie 24:14 be nun.\nƆ cɛ kaan sa’n, Zezi m’ɔ ti famiɛn’n, ɔ́ fɛ́ i kwlalɛ’n núnnún ɲrɛnnɛn’n ɔ nin be kwlaa nga be fa ɲrɛnnɛn’n yi i sran’m be su’n. Sran kwlaa nga be lafi Zezi su’n, mɔ be yo like nga i waan be yo’n, bé dí fɛ mɛn klanman’n nun asiɛ’n su wa.—Kanngan Jue Mun 37:9-11 nun.


Duwlɛ’n, amuɛn flɔlɔ’n, bae dilɛ’n: Be su ndɛ nanwlɛ’n\n1. ?Wafa sɛ yɛ bae dilɛ’n w’a tru-ɔ?\nBE klɛli i fluwa La religion traditionnelle africaine nun kɛ: “Sran ble mɛn nun’n, sɛ baefuɛ’m be o lɛ annzɛ be nunman lɛ o’n, sran fi siman i sɔ ndɛ liɛ’n i su akplowa mlɔnmlɔn.” Fluwa sifuɛ nin be nga be siman fluwa’m be kwlaa be fa be wla gua bae dilɛ’n su. Ɲanmiɛn flɛfuɛ mun nin asɔnun’m be su kpɛnngbɛn’m be fa be wla gua bae dilɛ’n i su wie.\n2. ?Sran’m be bu i kɛ wan mun yɛ be le tinmin’n niɔn?\n2 Sran ble mɛn nun’n, sran sunman be si kɛ Ɲanmiɛn le tinmin sanngɛ kusu be lafi su kɛ wunmiɛn’m be le tinmin sɔ’n wie. Kpɛkun sran wie’m be si wafa nga be ko yo naan b’a kwla ɲan tinmin sɔ’n wie naan b’a fa sasa be wun’n. Be flɛ i sɔ’n kɛ amuɛn flɔlɔ. Yɛ nga be tu be fa yo sran’m be abɔlɛ’n, be flɛ kɛ i duwlɛ.\n3. ?Ngue yɛle duwlɛ’n, yɛ ngue yɛ sran’m be waan ɔ kwla yo-ɔ?\n3 Be tu duwlɛ’n be kpɔfuɛ’m be wun. Be nga be yo i sɔ like’n be bu i kɛ be kwla sunman akpannin, annzɛ kɔnguɛ anunman, annzɛ kakaa wie, annzɛ nnɛn wie mun, naan be ko yo sran’m be abɔlɛ. Baefuɛ’m be yo i sɔ’n wie. Sran sunman ekun be waan utre dilɛ’n, annzɛ bla wie’m be klun kpan’n, annzɛ yasua nga be timan yasua kun’n, annzɛ tukpacɛ’n nin wie’n, be fin sran wun duwlɛ tolɛ’n.\n4. ?Ngue yɛ sran sunman be waan baefuɛ’m be kwla yo-ɔ? ?Yɛ ngue ndɛ yɛ laa bae difuɛ wie’m be kannin-ɔn?\n4 Sran’m be waan kɔnguɛ’n, baefuɛ’m be kaci be wun anunman, annzɛ wuo, annzɛ nnɛn wie be ko to be wiengu baefuɛ mun, kpɛkun be di sran nga be cicili i’n kannganngan. Kɛ mɔ i blɛ sɔ nun’n, nn baefuɛ’n i bɔbɔ ba sa’n, ɔ la i bɛ’n su lɔ lafi ti’n, sran’m be siman kɛ ɔ yo i sɔ sa liɛ’n. Saan sran nga be dili bae sɔ’n wie laa’n annzɛ mɔ be te di’n, be yɛ be yiyi be bo sɔ-ɔ. Amun nian, sran ble mɛn nun’n, fluwa kun kannin sran nga be dili bae laa’n (wie liɛ talua kanngan mun) be ndɛ. Be nun wie’m be seli kɛ: “N yoli maan loto yili sran ya kun ablenun (150) be ase ɔ kunnin be.” “N nɔnnɔnnin ba kanngan nnun (5) be mmoja’n naan b’a wu.” “N kunnin min soman nsan afin be yacili min.”\n5. ?Ngue yɛle amuɛn flɔlɔ’n, yɛ ngue like yɛ be fa yo-ɔ?\n5 Amuɛn flɔlɔ’n liɛ’n, be waan be fa sasa be wun. Sran nga be le i sɔ like’n, be wla nga nin bannzrɛ mun. Be nɔn lokosue annzɛ be wunnzin wie be fa tin be wun. Be fa ninnge’m be fa sie i be sua’n nun annzɛ be wla be ase be fa sasa be wun. Be klɛ Biblu’n annzɛ Ɲanmiɛn flɛfuɛ’m be fluwa’n (Koran), i nun ndɛ wie’m be fa cici bannzrɛ annzɛ tafo, yɛ be fa be wla gua su.\nAto ndɛ mun\n6. ?Ngue yɛ Satan nin i mmusu’m be yoli i laa-ɔ, yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu be tinmin’n niɔn?\n6 Nanwlɛ, Satan nin i mmusu’m be ti klɔ sran’m be kpɔfuɛ dan kpa. Be kwla kaci sran’m be akunndan nin be mɛn dilɛ’n, afin laa be wluli sran nin nnɛn’m be nun. (Matie 12:43-45) Ɔ ti su kɛ be le tinmin, sanngɛ ɔ fataman kɛ e blɔ be tinmin sɔ’n.\n7. ?Ngue akunndan yɛ Satan kunndɛ kɛ e bu-ɔ, kpɛkun sunnzun ase benin yɛ ɔ tu ndɛ sɔ’n i ɲin-ɔn?\n7 Sran lakalɛ nun’n, Satan lemɛn i wunsu. Ɔ laka sran’m be kɛ i tinmin’n timan aɔwi. Kusu nn ɔ timan sɔ. Maan e fa sunnzun ase kun: Koko nun wa’n, kɛ alɛ tɔli sran ble mɛn’n i klɔ kun su’n, sonja wie’m be yoli gblɛ like be fa fuannin be kpɔfuɛ mun. Kɛ ɔ ko yo naan b’a wla be kpɔfuɛ’m be srɛ naan b’a wanndi’n, be fali tui dandan’m be tɛlɛ i kasɛti kun nun. Kpɛkun ka naan b’a fa alɛ’n b’a wla be kpɔfuɛ’m be sin’n, be bo kasɛti sɔ’n, be mɛn i nɛn’n su kekle kpa. Be waan bé yó i sɔ naan be kpɔfuɛ’m be bu i kɛ alɛ kunfuɛ nga bé bá lɛ’n, be le alɛ ninnge dandan mun naan be jran be ɲrun-ɔn, ɔ yoman ye. Ajalɛ kunngba sɔ’n su yɛ Satan nian-ɔn. Yɛle kɛ, ɔ yo maan sran’m be bu i kɛ like fi kwlá jrɛnmɛn i tinmin’n i ɲrun. Kɛ ɔ ko yo sɔ mɔ w’a wla sran’m be srɛ’n, nn b’a kaci be sin b’a si Zoova kpɛkun b’a yo Satan i klun sa’n. É wá kán like nsan nga Satan fa laka sran mun’n be ndɛ.\n8. ?Gblɛ nga Satan fa laka sran mun’n, i nun kun yɛle benin?\n8 Satan i gblɛ ng’ɔ kpɛ’n kun yɛ: Sa yalɛ kun m’ɔ́ tɔ́ sran kun su’n, ɔ le bo. Sa yalɛ kwlaa ng’ɔ tɔ’n, sɛ ɔ finman sran kun’n nn ɔ fin like kun. Amun nian, sɛ jɛkuajo’n kun bakan kun’n, kannzɛ bɔbɔ i nin’n si kɛ wɛntɛnwɛntɛn m’ɔ ka sran mun’n yɛ ɔ man be jɛkuajo’n, sanngɛ ɔ kwla bu i kɛ sran wie yɛ ɔ sunmannin wɛntɛnwɛntɛn’n bae nun kɛ w’a kɛ i wa’n niɔn.\nWie liɛ bɔbɔ’n sa yaya’n ɔ kwla ju sa ngbɛn\n9. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ sa tɛ kwlaa finman Satan-ɔn?\n9 Kannzɛ bɔbɔ Satan kwla fa ɲrɛnnɛn wie mun yi sran’m be su’n, sanngɛ e kwlá seman kɛ ɲrɛnnɛn kwlaa ng’ɔ tɔ sran su’n, ɔ fin i. Biblu’n se kɛ: “Wanndilɛ i akatua’n ɔ ti-man be nga be wun kpɛ’n be liɛ titi, kwlalɛ’n kusu ti-man safunyrɛn’m be liɛ titi. Nán cɛn kwlaa yɛ ngwlɛlɛfuɛ’n nyɛn i nuan nun aliɛ di-ɔ. Ngwlɛlɛfuɛ’n yo-man anyanbeunfuɛ cɛn ngba. Nán be nga be si sa’n yɛ be man be kɔmin su cɛn ngba-a. Afin kɛ blɛ’n fa ti bɔ sa’m be fa ju’n, i su like yɛ be wun i-ɔ.” (Akunndanfuɛ’n 9:11). Kɛ sran’m bé wánndi’n, be nun kun i ja’n kwla bli i bo kpa tra be nga mun, sanngɛ i agualiɛ su’n, akatua’n kwla to fuɛn i. “Kɛ blɛ’n fa ti bɔ sa’m be fa ju’n” ti’n, ɔ kwla ka siɛn. Ɔ kwla fu yɛbuɛ wie su tɔ, annzɛ i lika wie kwla yo i ya, annzɛ kusu i lika wie kwla fɔnndɔn. I sɔ sa’m be kwla tɔ sran kwlaa su. E kwlá fa guɛmɛn i Satan annzɛ baefuɛ wie su.\n10. ?Baefuɛ’m be su ndɛ benin yɛ sran’m be kan-ɔn, yɛ wafa sɛ yɛ e si kɛ ɔ ti ato ndɛ-ɔ?\n10 Satan i gblɛ’n i nɲɔn su’n yɛ: Kɔnguɛ’n, baefuɛ’m be kaci be wun be ko to be wiengu baefuɛ mun yɛ be nɔnnɔn sran’m be mmoja’n annzɛ be di be bae nun. Maan e bu akunndan kan e nian: ‘?Sɛ baefuɛ’m be kwla kaci be wun’n, nn ngue like yɛ ɔ fin be kplo’n nun fite-ɔ?’ Kɛ nga e fa wunnin i Biblu’n nun sa’n, e si kɛ klɔ sran’n lemɛn i sin like. Nguan’n m’ɔ o klɔ sran’n nun’n annzɛ wunmiɛn m’ɔ lo’n, yɛle fanngan m’ɔ o i nun’n, ɔ maan nguan sɔ’n, sɛ ɔ nunman sran’n nun’n, i wunnɛn’n ngunmin kwlá yoman like fi.\nBaefuɛ’m be kwlá kaciman be wun\n11. ?Ngue ti yɛ e si kɛ baefuɛ’m be kwlá kaciman be wun-ɔn? ?Yɛ amun bu ndɛ sɔ’n i nanwlɛ?\n11 Like fi kwlá fiteman sran’n nun ko yoman sa kpa annzɛ sa tɛ. Ɔ maan, baefuɛ’m be kwlá kaciman be wun. Sa nga be si be wue’n nun kɛ be yoli’n, annzɛ mɔ be se kɛ be kwla yo’n, ɔ ti gblɛ ndɛ.\n12. ?Wafa sɛ yɛ Satan yo maan sran wie’m be bu i kɛ be yoli ninnge wie mun, sanngɛ nn ɔ ti ato-ɔ?\n12 ?Wafa sɛ yɛ e kwla yiyi be nga be dili bae laa’n be ndɛ nga be kan’n i nun-ɔn? Satan kwla yo maan sran’m be bu i kɛ be yoli ninnge wie mun, sanngɛ kusu nn ato-ɔ. Satan kwla yo maan sran’m be bu i kɛ be wunnin aolia nun ninnge wie mun, annzɛ be tili sran wie’m be nɛn mun annzɛ be yoli ninnge wie mun, sanngɛ nn i sɔ like w’a yoman su sakpa. Kɛ Satan yo sɔ’n, ɔ lafi su kɛ ɔ kwla yo naan sran’m be kaci be sin be si Zoova naan be bu i kɛ Biblu’n nun ndɛ’n ti ato.\n13. (a) ?Amuɛn flɔlɔ’n ti like kpa? (b) ?Ngue ndɛ yɛ Biblu’n kɛn i bae dilɛ’n su-ɔ?\n13 Satan i gblɛ’n i nsan su’n yɛ: I waan kɛ mɔ amuɛn flɔlɔ’n jɔ duwlɛ’n i nuan ti’n, ɔ maan i tulɛ’n ti kpa. Biblu’n nun’n, ngbaciɛ fi nunman amuɛn flɔlɔ’n nin duwlɛ’n be afiɛn. Like nɲɔn sɔ’m be ti tɛ. Zoova kpɛli bae dilɛ’n i su mmla mannin Izraɛlifuɛ mun. An maan e fa e ɲin e sie su e nian:\n“Nán amun yo bae dilɛ ninnge mun.”—Saun Yolɛ 19:26.\n“Sɛ yasua kun annzɛ kusu bla kun nin wunmiɛn be ijɔ’n, sɛ wie kusu-ɔ ɔ ti wunnzue yifuɛ’n, ɔ fata kɛ be kun i.”—Saun Yolɛ 20:27.\n“Nán amun nun wie [...] di bae annzɛ ɔ yi wunnzue. Nán amun nun wie cici sran annzɛ ɔ nin wunmiɛn be ijɔ.”—Mmla’n 18:10-14.\n14. ?Ngue ti yɛ Zoova i mmla’n tannin bae dilɛ’n niɔn?\n14 I sɔ mmla liɛ’m be kle weiin kɛ Ɲanmiɛn kloman kɛ i nvle’n nunfuɛ’m be sa kan bae dilɛ’n bɔ kaan sa. Zoova klo i sufuɛ mun, ɔ kloman kɛ be yo gblɛ ndɛ’m be kanga, i ti yɛ ɔ mannin be i sɔ mmla liɛ’n mun-ɔn. Ɔ kloman kɛ mmusu’m be kle i sufuɛ’m be yalɛ.\n15. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ Zoova i tinmin’n ti dan tra Satan liɛ’n niɔn?\n15 Kannzɛ bɔbɔ Biblu’n yiyiman mmusu’m be ninnge nga be yo’n nin nga be yoman’n i kwlaa nun’n, sanngɛ ɔ kle e kɛ Ɲanmiɛn Zoova i tinmin liɛ’n, ɔ tra Satan nin mmusu’m be liɛ’n lele. Zoova yoli maan be fuannin Satan ɲanmiɛn su lɔ. (Sa Nglo Yilɛ 12:9) Like nga e sie i nzɔliɛ ekun’n, yɛle kɛ Zoova mannin Satan i atin kɛ ɔ kle Zɔbu i ɲrɛnnɛn. Sanngɛ ɔ seli i kɛ nán maan ɔ kun i. Ndɛ sɔ’n mɔ Zoova kannin’n, Satan fali su.—Zɔb 2:4-6.\n16. ?Wan yɛ ɔ fata kɛ e talo i-ɔ?\n16 Nyanndra 18:10 se kɛ: “Anannganman ti kɛ awa dan wie bɔ b’a si’n sa. Sran kpa ng’ɔ wanndi ko talo i’n, ɔ nyan manndran.” I sɔ’n ti’n, Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sasa e-ɔ. Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be faman sri ba annzɛ bannzrɛ be fa sasaman be wun, Satan nin i mmusu mun ɔ nin baefuɛ’m be lika. Yɛ sɛ be to be wun amuɛn’n, srɛ kunman be. Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be lafi ndɛ nga Biblu’n kan’n su. I waan: “Afin ɔ nian-nian asiɛ wunmuan’n su naan ɔ́ súan be nga be fa be wla’n kwlaa guɛ i su’n be bo.”—2 Be Nyoliɛ 16:9.\n17. ?Fanngan wlalɛ ndɛ benin yɛ ɔ o Zak 4:7 nun-ɔn, yɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n17 Sɛ amun kusu amun su Zoova’n, an kwla lafi i su sɔ wie. Zak 4:7 waan: “I sɔ’n ti, an fa amun wun man Nyanmiɛn. Nán an lo amún wun man mmusu’m be si Satan’n, an jran kekle yɛ ɔ́ wánndi amun.” Sɛ amun su Zoova’n, naan amun lo amun wun mɛn i’n, amun kwla lafi su kɛ ɔ́ sásá amun.\n?Baefuɛ’m be kwla jran angblannan’n?\nAfuɛ 1977 i bo bolɛ nun’n, sran ble mɛn’n i bue kun nga be flɛ i Afriki di Sidi, i klɔ nga be flɛ i Pietersburg i su lɔ’n, be yrali bla blu nin nnan (14) kɔlikɔli. Afin sran’m be waan be di bae. Kɛ lika sɔ’n nun lɔ fluwa kun mɔ be flɛ i kɛ Drum ɔ́ kán sa sɔ’n i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Srɛ dan kpa su kun akpasua sɔ’n su bla nin yasua’m be kpo. Srɛ kun be kɛ angblannan ba’n wá tɔ́ be su [...].\n“Ɔ fata kɛ be yo like kun [...].I sɔ ti yɛ DRUM fa tali baefuɛ kwlaa be ɲrun kɛ be yia: Sika ko ju miliɔn nnan tra su o e junman diwlɛ wa minndɛ amun. E man amun sran kun, be flɛ i Stanley Motjuwadi. Sɛ an kwla fa angblannan ba fa kun sran’n, maan afuɛ 1977 i Mars anglo nun’n, amun nun kun fa angblannan ba’n fa kun i. Sɛ amun a kwlá yoman’n, amun kan kle sran’m be kwlaa kɛ, kɛ baefuɛ’m be se kɛ be kwla fa angblannan ba’n kun sran’n, i sɔ ndɛ liɛ’n ti gblɛ dan kpa kun.\n“Ɔ maan, an mɔ amun bu amun wun baefuɛ’n, amun ko yo amun bae ninnge mun naan amun yi amun wun nglo.”\n?Baefuɛ’m be kwla yoli i sɔ sa liɛ’n? Ɔ si’ɛ. Like fi wa yoman Mr. Motjuwadi m’ɔ ti zronalisi kɛ be yi fluwa Drum lɔ’n. I kpa bɔbɔ’n be wa sieli i zronalisifuɛ’m be su kpɛnngbɛn.\nKuku nun: ?Ngue ndɛ yɛ zronalisi bian kun fa wlali baefuɛ’m be sin-ɔn, yɛ i bo’n guali sɛ?


Zezi wuli Gɔlgota lɔ | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nLIKE SUANLƐ 90\nZezi wuli Gɔlgota lɔ\nƝanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun be su kpɛn mun be fa Zezi ɔli Pilati i awlo lɔ. Pilati usali be kɛ: ‘?Sa tɛ benin yɛ bian nga yoli-ɔ?’ Be tɛli i su kɛ: ‘I waan ɔ ti famiɛn.’ Pilati usali Zezi kɛ: “?Wɔ yɛ a ti Zuifu mun be Famiɛn’n niɔn?” Zezi tɛli i su kɛ: “Min Famiɛn diwlɛ’n nunman mɛn nga nun wa.”\nPilati fɛ i ɔli Erɔdu m’ɔ ti Galile mɛn’n i siefuɛ’n i ja su naan ɔ usɛ i sa, sɛ ɔ kwla wun ndɛ wie i wun-o. Erɔdu wunnin kɛ Zezi w’a yoman sa tɛ fi. Ɔ maan ɔ fɛ i sɛli i sin Pilati ja su. Pilati seli kɛ: ‘E nin Erɔdu y’a wunman sa tɛ kaan sa i wun. Ń má yáci i nun.’ Sran mun be kpan seli kɛ: ‘Kun i! kun i!’ Sonja mun be fali ngble be boli i, be tili be nuan nzue tɛli i wun, yɛ be boli i acɔliɛ. Be fali owieowie wɔli famiɛn kle, kpɛkun be fa wlɛli i ti. Be yoli i finfin, yɛ be seli i kɛ: ‘Zuifu mun be Famiɛn, é yó ɔ like-o.’ Pilati seli ekun kɛ: ‘M’an wunman kɛ bian nga yoli sa tɛ.’ Sran mun be kpan seli kɛ: “Bobo i waka’n su!” Ɔ maan Pilati fali Zezi mannin be naan be ko bobo i waka’n su.\nBe fa Zezi ɔli lika kun mɔ be flɛ i Gɔlgota’n. Be boboli i waka kun su, kpɛkun be mannin waka’n su. Zezi srɛli Ɲanmiɛn seli kɛ: ‘Min Si, yaci be wun sa’n cɛ be. Afin be siman like nga be su yo’n.’ Sran mun be srili Zezi, be seli i kɛ: ‘Sɛ a ti Ɲanmiɛn i Wa sakpa’n fin waka’n su jra. De ɔ bɔbɔ wun.’\nSa tɛ yofuɛ nga be boboli be waka su Zezi i wun lɛ’n, be nun kun seli i kɛ: “Sɛ a ju ɔ Famiɛn diwlɛ’n nun lɔ’n, maan ɔ wla kpɛn min su.” Yɛ Zezi seli i kɛ: “E nin wɔ é trán Mɛn klanman’n nun lɔ.” Cɛn sɔ’n nun’n, nnɔsua wia nun’n lika’n luli tuun nvle wunmuan’n su lele dɔ nsan. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ wie mun be jinjin waka nga be boboli i su’n i wun koko lɛ. Be nun kun yɛle Zezi i nin Mari. Zezi seli Zan kɛ ɔ nian Mari su kɛ i bɔbɔ i nin sa.\nI agualiɛ su’n, Zezi seli kɛ: “I kwlaa i ti w’a yia!” Ɔ kɛnnin i ti ase, yɛ ɔ wuli-ɔ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, asiɛ’n kejeli dan kpa. Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n, tannin ng’ɔ o Sua ba ngunmin kun m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n, ɔ nin Sua ba m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n be afiɛn’n, i nun kpacili nɲɔn. Sonja mun be su kpɛn kun seli kɛ: ‘Nanwlɛ, bian sɔ’n ti Ɲanmiɛn i Wa sakpa.’\n“Maan nda nga Ɲanmiɛn ta be’n be sɔn sɛ’n, sanngɛ Zezi i dunman nun’n, be kwlaa be kpɛn su.”—2 Korɛntifuɛ Mun 1:20.\nKosan: ?Ngue ti yɛ Pilati fali Zezi mannin sran mun kɛ be kun i-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ sran mun be ndɛ lo i trɛ i bɔbɔ-ɔ?\nMatie 27:11-14, 22-31, 38-56; Marki 15:2-5, 12-18, 25, 29-33, 37-39; Liki 23:1-25, 32-49; Zan 18:28–19:30.


?Kɛ lalafuɛ nun sran’m bé tú ajalɛ’n, be yo sɛ yɛ be fa sin’n be kɔ-ɔ? | ?Amun si sɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cambodgien Chin (Hakha) Chokwe Chol Chopi Chuabo Créole de Maurice Créole des Seychelles Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kimbundu Kisi Krio Lao Lhukonzo Lifu Lomwe Makua Maltais Mam Mapudungun Mazateco (Huautla) Mixe Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Navajo Ndau Ngabere Ngangela Nias Niue Nyaneka Nyaneka Nyungwe Ourdou Ouïghour (Cyrillique) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Southern Greece) Runyankore Saramaccan Sena Sunda Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshwa Tzeltal Umbundu Wallis Wawle Wayuunaiki\n?Kɛ lalafuɛ nun sran’m bé tú ajalɛ’n, be yo sɛ yɛ be fa sin’n be kɔ-ɔ?\nBo Bolɛ ndɛ tre 22 nun’n, Ɲanmiɛn seli Abraamun kɛ ɔ wɔ lika kun mmua kpa naan ɔ ko yi tɛ mɛn i. Biblu’n waan: ‘Yɛ Abraam fá yie’n tɛ́kɛ i wa Izaak ti su-ɔ, yɛ i bɔbɔ fá sin’n nin laliɛ niɔn, yɛ be sran nɲɔn’n bé nánti bé kɔ́-ɔ.’—Bo Bolɛ 22:6.\nWafa nga laa sran’m be yo naan b’a sɔ sin’n, Biblu’n kɛnmɛn i ndɛ. ?Kɛ Abraamun nin Izaaki bé kɔ́’n, be dun mmua sɔli sin yɛ be fa trali nun-ɔn? Fluwa sifuɛ kun seli kɛ, kɛ bé “tú ajalɛ’n, be kwlá sɔman sin be traman nun sa trilili.” Ɔ maan atrɛkpa’n, Abraamun nin Izaaki be fali like kwlaa nga be kwla fa sɔ sin’n.\nSran wie’m be kusu be waan lalafuɛ nun’n, sin trɔlɛ’n timan pɔpɔ. Ɔ maan atrɛkpa’n, sɛ sran wie w’a dun mmua trɔ sin’n, be fa wie. Fluwa sifuɛ sunman be waan i sɔ yɛ Abraamun yoli-ɔ. Kɛ bé tú ajalɛ’n, atrɛkpa’n, ɔ fali sin guɛli i talie kun nun yɛ ɔ fa ɔli-ɔ. (Ezai 30:14) Ɔ maan sɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ trɔ́ sín’n, ɔ fa yie kan tiɛn i nuan. Kpɛkun, w’a sɔ i nuan.\n?Amun si sɔ?—Afuɛ 2017, Zanvie


Sa Nglo Yilɛ 12 | Online Bible | New World Translation\nSa Nglo Yilɛ 12:1-17\nBla’n nin ba yasua’n, ɔ nin dragɔn’n (1-6)\nMisɛli nin dragɔn’n be kunnin (7-12)\nBe kannin dragɔn’n i bo be guɛli i asiɛ’n su (9)\nSuɛn tɔnfuɛ’n si kɛ i blɛ’n w’a sɔnman kun (12)\nDragɔn’n kle bla’n i ɲrɛnnɛn (13-17)\n12 Nzɔliɛ dan kun fiteli ɲanmiɛn su lɔ. Yɛle kɛ bla kun wlali wia’n kɛ tralɛ sa, yɛ anglo ba’n wo i ja bo. Kpɛkun famiɛn kle kun wo i ti. Nzraama blu-nin-nɲɔn (12) be o famiɛn kle sɔ’n su. 2 Bla’n ti wunnzɛfuɛ, yɛ i ba wulɛ blɛ’n w’a ju. Ɔ maan i klun m’ɔ yo i ya’n ti’n, ɔ kpan. 3 Nzɔliɛ kun ekun fiteli ɲanmiɛn su lɔ. Yɛle kɛ n wunnin dragɔn* dan kun. Ɔ blo kɛ sin sa. I ti’n ti nso, yɛ i wɛ’m be ti blu. Kpɛkun famiɛn kle nso o i ti’m be su. 4 Ɲanmiɛn su lɔ nzraama mɔ be bubuli be nun akpasua nsan’n, dragɔn i lua’n kuannin be nun akpasua kun guali asiɛ’n su wa. Kpɛkun ɔ ko trannin bla m’ɔ su wa wu ba’n i ɲrun lɛ. I liɛ’n, kɛ ɔ wu ba cɛ’n, ɔ́ dí i wa’n. 5 Bla’n wuli ba yasua kun. Ba yasua sɔ’n, ɔ́ fá blalɛ kpɔnman kánkán mɛnmɛn’m be nunfuɛ’m be kwlaa. Be fali bla’n i wa’n ndɛndɛ be ɔli Ɲanmiɛn nin i famiɛn bia’n be wun lɔ. 6 Kpɛkun bla’n wanndi ɔli aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ. Ɲanmiɛn siesieli lika kun lɔ mɛnnin i naan be mɛn i like lɔ naan ɔ di. Ɔ́ trán lɔ lele cɛn ba akpi kun ya nɲɔn ablesiɛn (1.260). 7 Kpɛkun alɛ tɔli ɲanmiɛn su lɔ: Misɛli* nin i anzi mun, be nin dragɔn’n be kunnin. Yɛ dragɔn nin i anzi mun, be nin be kunnin. 8 Sanngɛ dragɔn’n nin i anzi mun b’a kwlaman be,* yɛ b’a ɲanman tranwlɛ ɲanmiɛn su lɔ kun mlɔnmlɔn. 9 Be kannin dragɔn dan’n i bo. Dragɔn sɔ’n yɛle wuo lalaa mɔ be flɛ i Suɛn tɔnfuɛ nin Satan’n. I yɛ ɔ laka asiɛ’n i sufuɛ’m be kwlaa ɔ mlin be’n niɔn. Be kɛnnin i nin i anzi’m be bo guali be asiɛ’n su. 10 N tili nɛn dan kun ɲanmiɛn su lɔ. Ɔ se kɛ: “Siɛn’n, e Ɲanmiɛn’n ti’n sran’m b’a ɲan be ti. W’a yi i tinmin’n i nglo. Yɛ w’a taka i Famiɛn diwlɛ’n, kpɛkun i Klisi’n w’a bo sran’m be sielɛ bo. Afin sran ng’ɔ tɔn e niaan’m be suɛn wia nun nin kɔnguɛ Ɲanmiɛn ɲrun’n, b’a kɛn i bo b’a yi i asiɛ’n su! 11 Bua ba’n i mmoja’n nin jasin nga be boli’n ti’n, be kwlɛli i. Yɛ kannzɛ bɔbɔ be waan bé kún be’n, b’a kpliman be ti. 12 I sɔ’n ti’n, ɲanmiɛn su lɔ’n nin amun mɔ amun tran lɔ’n, maan amun klun jɔ! Sanngɛ asiɛ’n nin jenvie’n, amun yako. Afin Suɛn tɔnfuɛ’n w’a to amun lɔ. Yɛ w’a fa ya dan kpa afin ɔ si kɛ i blɛ’n w’a sɔnman kun.” 13 Kɛ dragɔn’n wunnin kɛ b’a kɛn i bo b’a yi i asiɛ’n su’n, ɔ kleli bla m’ɔ wuli ba yasua’n i ɲrɛnnɛn. 14 Sanngɛ be fali anunman ɲin dan’n i ndɛwa nɲɔn’m be mannin bla’n naan ɔ tu wɔ wuo’n i wun mmua, i tranwlɛ m’ɔ o aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ’n nun. Bé mɛ́n i like lɔ naan ɔ di, blɛ kun nin blɛ kpanngban nin blɛ kun i bue.* 15 Kpɛkun wuo’n fili nzue dan wie guali naan ɔ mɛn bla’n. 16 Sanngɛ asiɛ’n deli bla’n. Ɔ trɛli i nuan’n nun ɔ mɛnnin nzue mɔ dragɔn’n fi guali’n. 17 Ɔ maan dragɔn’n fali ya bla’n i wun. Kpɛkun ɔ nin bla’n i mma nga be kali lɛ mɔ be nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n, mɔ be kan Zezi i ndɛ’n be ko kunnin.\n^ Ɔ ti kɛ wuo dan wie sa.\n^ I bo’n yɛle “?Wan yɛ ɔ ti kɛ Ɲanmiɛn sa-ɔ?”\n^ Annzɛ “sanngɛ be kwlali dragɔn’n.”\n^ Yɛle blɛ nsan nin sin.\nSa Nglo Yilɛ 12


Matie 2 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nBe nga be nian nzraama be yi wunnzue’n, be ɔli i osu nianlɛ (1-12)\nBe wanndi ɔli Ezipti (13-15)\nErɔdu kunnin ba yasua kanngan mun (16-18)\nBe sali be sin Nazarɛti (19-23)\n2 Be wuli Zezi Bɛtleɛmun m’ɔ o Zide mɛn’n nun’n i su lɔ, Famiɛn Erɔdu* blɛ su. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, sran wie mɔ be nian nzraama be yi wunnzue’n, be fin wia afiliɛ lɔ be bali Zerizalɛmun lɛ. 2 Be usali kɛ: “?Zuifu’m be famiɛn nga be wuli i’n, ɔ o nin? Afin i nun mɔ e o wia afiliɛ lɔ’n, e wunnin i nzraama’n. Ɔ maan e bɛli i ayɛ yilɛ.” 3 Kɛ Famiɛn Erɔdu tili ndɛ sɔ’n, i akunndan’n sanngannin. Be kwlaa nga be o Zerizalɛmun lɛ’n be akunndan’n sanngannin wie. 4 Ɔ maan ɔ yiayiali Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin mmla klɛfuɛ’m* be kwlaa, naan w’a usa be lika nga ɔ ti mɔ be wu Klisi’n.* 5 Be seli i kɛ: “Bɛtleɛmun m’ɔ o Zide mɛn’n nun’n, i su lɔ-ɔ. Afin ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n klɛli’n yɛ: 6 ‘Bɛtleɛmun, wɔ mɔ a o Zida mɛn’n nun’n, nán maan Zida klɔ’m be siefuɛ’m be bu i kɛ a ti klɔ kaan mlɔnmlɔn. Afin siefuɛ kun fín ɔ su fíte. Ɔ́ wá nían Izraɛli m’ɔ ti min nvle’n i lika kɛ bua tafuɛ sa.’” 7 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Erɔdu flɛli be nga be nian nzraama be yi wunnzue’n nvialiɛ nun. Kpɛkun ɔ usausali blɛ trele nga nzraama’n fiteli’n nun kpa. 8 Kpɛkun ɔ sunmannin be Bɛtleɛmun lɔ. Ɔ seli be kɛ: “Amun wɔ naan amun ko kunndɛ bakan sɔ’n kpa. Kɛ amun ko wun i’n, amun bla be wa se min naan n kusu n ko yi i ayɛ wie.” 9 Kɛ be tili famiɛn’n i nuan ndɛ wieli’n, yɛ be ɔli-ɔ. Kpɛkun nzraama nga i nun mɔ be o wia afiliɛ lɔ be wunnin i’n, ɔ dunnin mmua be ɲrun lelee ɔ ko jrannin lika nga bakan’n wo lɛ’n i su nglo. 10 Kɛ be wunnin kɛ nzraama’n w’a jran’n, be klun jɔli kpa. 11 Kɛ be wluli sua’n nun lɔ’n, be wunnin bakan’n nin i nin Mari. Be kotoli, be kannin be ti ase. Kpɛkun be ɲannjili be bɔlɛ’m be nun, be mɛnnin i sika ɔkwlɛ nin ansan ufue, yɛ miri. 12 Sanngɛ laliɛ nun’n, Ɲanmiɛn wlali be su nun kɛ nán maan be sa be sin Erɔdu wun lɔ kun. I sɔ’n ti’n, be fali atin uflɛ be ɔli be mɛn’n nun. 13 Kɛ be ɔli’n, Zoova i anzi’n yili i wun nglo kleli Zozɛfu laliɛ nun. Ɔ seli i kɛ: “Jaso, fa bakan’n nin i nin’n naan wanndi kɔ Ezipti mɛn’n nun lɔ. Ka lɔ lele saan m’an se wɔ kɛ a jaso lɔ, afin Erɔdu su wa kunndɛ bakan’n naan ɔ́ kún i.” 14 Ɔ maan Zozɛfu jasoli, naan kɔnguɛ’n, w’a fa bakan’n nin i nin’n, naan w’a ɔ Ezipti. 15 Ɔ kali lɔ lele Erɔdu wuli. I lɛ nun’n, ndɛ nga Zoova sinnin i nuan ijɔfuɛ’n i lika kannin’n, ɔ kpɛnnin su. Ɔ seli kɛ: “N flɛli min wa yasua’n kɛ ɔ jaso Ezipti lɔ bla.” 16 Kɛ Erɔdu wunnin kɛ be nga be nian nzraama be yi wunnzue’n b’a lɛkɛ i’n, ɔ fali ya ble. Ɔ maan ɔ sunmannin sran naan b’a ko kun ba yasua nga be le afuɛ nɲɔn’n, ɔ nin nga be nin-a ɲanman afuɛ nɲɔn mɔ be o Bɛtleɛmun nin i asa’n su’n, be kwlaa kpan. Kɛ ɔ boli i ɲin ase usausali be nga be nian nzraama be yi wunnzue’n be kosan’n, nzraama’n i fitelɛ blɛ nga be kleli i’n, i su yɛ ɔ nian yoli sa sɔ’n niɔn. 17 I lɛ nun’n, ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Zeremin kannin’n, ɔ kpɛnnin su. Ɔ seli kɛ: 18 “Be tili sunlɛ nin awuyomo bolɛ dan Rama lɔ. Rasɛli yɛ ɔ su sun i mma mun-ɔn. Yɛ ɔ kplinman su kɛ be fɔnvɔ i, afin i mma’m be nunman lɛ kun.” 19 Kɛ Erɔdu wuli’n, Zoova i anzi’n yili i wun nglo kleli Zozɛfu laliɛ nun Ezipti lɔ, 20 kpɛkun ɔ seli i kɛ: “Jaso, fa bakan’n nin i nin’n naan kɔ Izraɛli mɛn’n nun lɔ, afin be nga be kunndɛ kɛ bé kún bakan’n, b’a wu.” 21 Ɔ maan ɔ jasoli, ɔ fali bakan’n nin i nin’n, naan b’a ɔ Izraɛli mɛn’n nun lɔ. 22 Sanngɛ kɛ ɔ tili i kɛ Aakelaisi w’a sin i si Erɔdu i osu naan i yɛ ɔ sie Zide mɛn’n, lɔ kɔlɛ kunnin i srɛ. Asa kusu’n, kɛ mɔ Ɲanmiɛn kannin ndɛ kleli i laliɛ nun’n ti’n, ɔ cuɛnnin i wun ɔli Galile lika’n nun lɔ. 23 Ɔ ko trannin lɔ klɔ kun mɔ be flɛ i Nazarɛti’n su. Ɔ yoli sɔ naan ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin’n, ɔ kpɛn su. Be kannin kɛ: “Bé wá flɛ́ i Nazarɛtifuɛ.”*\n^ Nian Mt 1:1 i su ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun.\n^ Kɔlɛ ɔ fin Ebre nun ndɛ mma nga be fa kan “waka fiɛ” i ndɛ’n.


Maan e kan ye dan nga Ɲanmiɛn yoli e’n i ndɛ | Like suanlɛ liɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Central) Cambodgien Chokwe Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Lao Lifu Lingala Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mixe Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Otètèla Pidgin (Cameroon) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sena Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tzeltal Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\n“Junman sɔ’n yɛlɛ kɛ n kan ye dan nga Nyanmiɛn yoli ye’n i ndɛ.”—SA NGA BE YOLI’N 20:24.\nJUE: 101, 84\n?Ye dan nga Zoova yoli e’n ti’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ “Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ’n” mɔ e bo’n, ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn klun ti ufue ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Zoova wá yó sran’m be ye mɛn uflɛ’n nun lɔ ɔ?\n1, 2. ?Wafa sɛ yɛ Pɔlu kleli kɛ ɔ si ye dan mɔ Ɲanmiɛn yoli i’n i su ye ɔ?\nAKOTO PƆLU seli weiin kɛ ye mɔ Ɲanmiɛn yoli i’n, “w’a yo-man ngbɛn.” (An kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 15:9, 10 nun.) Pɔlu si kɛ Ɲanmiɛn i klun ufue’n ti’n, ɔ sili i aunnvuɛ. Afin, ɔ kleli Klistfuɛ’m be yalɛ.\n2 Fluwa kun m’ɔ klɛli ko mannin Timote’n i nun’n, ɔ seli kɛ: “Ń lá e Min Krist-Jésus b’ɔ wlali n fanngan’n i ase, afin m bɔ laa n saci i dunman’n bɔ n kle i yalɛ’n, bɔ n kpɛ i nzowa’n, ɔ buli n sran, yɛ ɔ fa min wlɛli i i junman’n nun.” (1 Timote 1:12-14) ?Junman sɔ’n yɛle benin? Pɔlu seli Efɛzi lɔ asɔnun kpɛnngbɛn mun kɛ: ‘M buman min wun like fi, n yo sɔ naan m’an wanndi a ju n juwlɛ, naan m’an wie junman nga e Min Zezi fa wlali n sa nun kɛ n yo’n i yo. Junman sɔ’n yɛlɛ kɛ n kan ye dan nga Ɲanmiɛn yoli e’n i ndɛ.’—Sa Nga Be Yoli’n 20:24.\n3. ?Junman benin yɛ Zezi fa wlali Pɔlu sa nun ɔn? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n3 ?Ye dan benin yɛ Ɲanmiɛn yoli sran mun m’ɔ fata kɛ Pɔlu kɛn i ndɛ ɔ? Pɔlu seli i niaan Klistfuɛ nga be o Efɛzi lɔ’n be kɛ: “Sa nga Nyanmiɛn i klun-ufue’n ti ɔ maan n yo man amun’n, n lafi su kpa kɛ an tili.” (Efɛzfuɛ Mun 3:1, 2) Zezi mannin Pɔlu i junman kɛ ɔ kan sa nga Ɲanmiɛn yoli’n i ndɛ kle be mɔ be timan Zuifu’n. Sa sɔ’n yɛle kɛ, Ɲanmiɛn maan be mɔ be timan Zuifu’n be nin Zezi be kwla di famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. (Efɛzfuɛ Mun 3:5-8) Pɔlu tuli i klun kannin sa sɔ’n i ndɛ kpa. I lɛ’n nun’n, ɔ kle andɛ Klistfuɛ’m be ajalɛ klanman kpa. Nanwlɛ, Pɔlu kleli kɛ ye mɔ Ɲanmiɛn yoli i’n, “w’a yo-man ngbɛn.”\n?YE DAN MƆ ƝANMIƐN YOLI E’N TI’N, NGUE YƐ Ɔ FATA KƐ E YO Ɔ?\n4, 5. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ kɛ é bó ‘Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n,’ e kan “ye dan nga Nyanmiɛn yoli ye’n” i ndɛ ɔ?\n4 Dɔ nga su mɔ e o mɛn’n i bue nuan’n, ɔ fata kɛ Zoova i sufuɛ’m be di junman kun. Yɛle kɛ maan be “kan Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ [...] mɛn wunmuan’n nun naan sran’n kwlaa be ti Nyanmiɛn ndɛ’n.” (Matie 24:14) Kɛ é bó Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n, e kan ye dan nga Ɲanmiɛn yoli e’n i ndɛ. Yɛle kɛ, e kan kle sran mun kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti’n, é wá ɲán ninnge kpakpa’n kwlaa. Naan Ɲanmiɛn i klun ufue’n ti yɛ é ɲán ninnge sɔ mun ɔn. (Efɛzfuɛ Mun 1:3) Pɔlu kleli kɛ ɔ si ye dan. Yɛle kɛ, ɔ dili junman nga be mɛnnin i’n i juejue su. Maan e nian Pɔlu i ayeliɛ sɔ’n su.—An kanngan Rɔmfuɛ Mun 1:14-16 nun.\n5 Like suanlɛ ng’ɔ sinnin lɛ’n nun’n, e wunnin kɛ e ti sa tɛ yofuɛ. Sanngɛ, Zoova i klun ufue’n ti’n, ɔ man e ninnge wafawafa. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e kle e wiengu’m be like naan be si wafa nga Zoova yo i sufuɛ’m be ye’n. Yɛ maan e kle be like ng’ɔ fata kɛ be yo naan w’a yo be ye wie’n. ?Ye benin yɛ Ɲanmiɛn yoli e m’ɔ fata kɛ e kan kle sran mun ɔn?\nMAAN E KAN E TI KPƆLƐ TƐ’N I NDƐ E KLE SRAN MUN\n6, 7. ?Ngue ti e kwla se kɛ kɛ e yiyi e ti kpɔlɛ tɛ’n nun e kle sran mun’n, e kan ye dan nga Ɲanmiɛn yoli e’n i ndɛ ɔ?\n6 Kɛ sran’m be yo sa tɛ’n, ɔ yoman be nun sunman be ya. Ɔ maan, be wunman like nga ti yɛ ɔ fata kɛ be yi e ti kpɔlɛ tɛ’n. Sanngɛ, sran kpanngban kpa wie’m be wun i wlɛ kɛ be mɛn dilɛ wafa’n, ɔ yoman be wun sa ye. Sran wie’m be kusu’n, be wunman like nga be flɛ i sa tɛ yolɛ’n i wlɛ. Yɛ be wunman sa tɛ’n i su afɛ’n nga e wun i’n i wlɛ. Asa ekun’n, like ng’ɔ fata kɛ be yo be man klɔ sran’n naan w’a yoman sa tɛ kun mlɔnmlɔn’n, be wunmɛn i wlɛ. Kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be kle sran sɔ’m be like’n, be wun like nga be flɛ i sa tɛ’n i wlɛ. Kpɛkun, be wun i wlɛ kɛ Zoova ti sran klofuɛ. Naan i klun ufue’n ti’n, ɔ fɛli i Wa’n mannin naan cɛn wie lele y’a yoman sa tɛ’n kun naan y’a wuman kun. Kɛ be wun sa kwlaa sɔ’n i wlɛ’n, ɔ yo be nga be si ye’n be fɛ dan.—1 Zan 4:9, 10.\n7 Kɛ Pɔlu kán Zezi m’ɔ ti Zoova i Wa’n i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Kɛ Krist wuli bɔ i mmoja’n guali’n ti, Nyanmiɛn deli e, ɔ yacili sa nga e yoli i’n cɛli ye. I sɔ’n nun e wun ye dan nga [Ɲanmiɛn] yoli ye’n.” (Efɛzfuɛ Mun 1:7) Nanwlɛ, e ti tɛ’n mɔ Klist fɛli i wun yili’n, ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn ti sran klofuɛ, naan i klun ti ufue dan. Sɛ e lafi e ti tɛ’n mɔ Zezi fɛli i wun yili’n su’n, Ɲanmiɛn yáci sa tɛ nga e yo’n cɛ́ e. Ɔ maan, e klun su titiman e kun. Kɛ e wun i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, e wla gua ase dan. (Ebre Mun 9:14) I kwlaa sɔ’n ti jasin fɛ’n mɔ e bo e kle sran mun ɔn.\nMAAN E KLE SRAN’M BE LIKE NAAN BE YO ƝANMIƐN I JANVUƐ\n8. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ klɔ sran’n, ɔ nin Ɲanmiɛn be siesie be afiɛn ɔn?\n8 Sran ng’ɔ lafiman e ti kpɔlɛ tɛ’n mɔ Zezi fɛli i wun yili’n su’n, Ɲanmiɛn kwlá fɛmɛn i yomɛn i janvuɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e kle sran’m be like naan b’a kwla fa be wun a mantan Ɲanmiɛn. Akoto Zan seli kɛ: “Sran ng’ɔ lafi i Wa’n su’n, ɔ lɛ Anannganman nguan, sanngɛ sran nga i nyin yi-mɛn’n, ɔ nyan-man nguan le, sanngɛ i wun ya o Nyanmiɛn klun.” (Zan 3:36) Kɛ e si kɛ tɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n ti’n, e kwla yo Ɲanmiɛn i janvuɛ’n, i sɔ’n yo e fɛ dan. Pɔlu seli kɛ: “Amun bɔ laa an kpɔ Nyanmiɛn bɔ amun nin i di-man amun akunndan tɛ nin amun nyoliɛ tɛtɛ’n ti’n, siɛn’n bɔ i Wa’n ɔ kacili sran b’ɔ wuli’n ti, w’a siesie i nin amun afiɛn, naan kɛ amún bá i wun lɛ’n, ɔ wun kɛ an ti i liɛ mlɔnmlɔn naan sa tɛ fi nun-man amun wun.”—Kolɔsfuɛ Mun 1:21, 22.\n9, 10. (a) ?Junman benin yɛ Klist fa mannin Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin’n mun ɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ be mɔ be ti Klist i ‘bua’m be wie’ mun’n, be uka Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin’n mun ɔn?\n9 Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin’n, Klist fali “sran nin [Ɲanmiɛn] be afiɛn siesielɛ junman’n mannin” be. Pɔlu seli i niaan Klistfuɛ sɔ mun kɛ: “I kwlaa sɔ’n fin Nyanmiɛn bɔ fa Krist siesieli e nin i ye afiɛn’n, bɔ fa sran nin i be afiɛn siesielɛ junman’n mannin ye’n. Nyanmiɛn nin Krist be sran kun bɔ be ti’n ti’n, w’a nian-man sa nga sran’m be yoli’n ti, ɔ yoli maan mɛnmɛnfuɛ’m be kwlaa be nin i be afiɛn a sɛ. Yɛ ɔ fa afiɛn siesielɛ ndɛ sɔ’n wlali e sa nun. Ɔ maan e ti Krist i ja nun jranfuɛ, ndɛ nga Nyanmiɛn klo kɛ ɔ́ kán klé amun’n, i bɔbɔ fa wla e nuan, ɔ maan é srɛ́ amun Krist dunman nun, maan Nyanmiɛn siesie amun nin i bɔbɔ amun afiɛn.”—2 Korɛntfuɛ Mun 5:18-20.\n10 Kɛ Klistfuɛ sɔ’m bé dí junman mɔ be fa mannin be’n, be nga be ti Zezi i ‘bua’m be wie’ mun’n, be uka be. I sɔ’n yo be mɔ be ti bua’m be wie mun’n be fɛ dan. (Zan 10:16) Be mɔ be ti Klist i ‘bua’m be wie’ mun’n, be kle kɛ be ti Klist i “ja nun jranfuɛ” wie. Afin be di junman dan kpa. Yɛle kɛ, be kle sran mun ndɛ nanwlɛ’n. Kpɛkun, be uka be blɛblɛblɛ naan be fa be wun mantan Zoova. Kɛ be yo sɔ’n, be kan ye dan mɔ Ɲanmiɛn yoli e’n i ndɛ.\nMAAN E KLE SRAN MUN KƐ BE SRƐ ƝANMIƐN ƆN, Ɔ TI\n11, 12. ?Ngue ti yɛ kɛ e kle sran mun kɛ be kwla srɛ Ɲanmiɛn’n, i sɔ’n ti jasin fɛ ɔ?\n11 Sran sunman be srɛ Ɲanmiɛn naan be wla gua ase ngbɛn. Be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn kwla ti be srɛlɛ’n. Ɔ maan, ɔ fata kɛ be kle be like naan be wun i wlɛ kɛ be srɛ Ɲanmiɛn ɔn, ɔ ti. Famiɛn Davidi seli kɛ: “Sɛ be srɛ wɔ ɔ, a ti. Sran’m be kwlaa bé bá ɔ sin. E fɔnlɛ nga e fɔn’n e suɛn i bo ɔ ɔ yoman ye, sanngɛ á yáci be cɛ ye.”—Jue Mun 65:2, 3.\n12 Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ: “Sɛ an fa n dunman srɛ like wie’n, ń yó.” (Zan 14:14) I sɔ’n kle kɛ “like” kwlaa nga é srɛ́’n, ɔ fata kɛ ɔ yo Ɲanmiɛn klun su. Zan seli kɛ: “An nian, sa nga ti yɛ e wla’n wo Nyanmiɛn su dan’n yɛ: e si kɛ like kwlaa nga e srɛ i’n, b’ɔ ti i klun su’n, ɔ́ mán ye.” (1 Zan 5:14) E kle sran’m be like naan be wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ’n, ɔ timan like ngbɛn m’ɔ fata kɛ sran kun yo naan i wla w’a gua ase ɔ. Sanngɛ, kɛ be srɛ Ɲanmiɛn’n, e wunnge “i bia’n bɔ be kɔ lɔ-ɔ be nyan ye’n i wun lɔ.” Kɛ é klé sran’m be like sɔ’n, ɔ yo e fɛ dan. (Ebre Mun 4:16) Asa ekun’n, e kle be wafa ng’ɔ fata kɛ be srɛ Ɲanmiɛn’n. Yɛ e kle be ninnge ng’ɔ fata kɛ be srɛ’n. Kɛ e kle sran mun ninnge sɔ mun’n, be kaci Ɲanmiɛn i janvuɛ. Kpɛkun, be wun be su afɛ’n i trawlɛ.—Jue Mun 4:1; 145:18.\nWAFA NGA ƝANMIƐN WÁ YÓ E YE MƐN UFLƐ’N NUN LƆ’N\n13, 14. (a) ?Wafa sɛ yɛ Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin’n, Ɲanmiɛn wá yó be ye dan ɔn? (b) ?Junman dan benin yɛ bé dí ɔ?\n13 Zoova wá yó e ye dan trá su “blɛ ng’ɔ́ bá lɔ’n” nun. Sran akpiakpi ya sran akpiakpi ablanan nin nnan (144.000) mɔ be nin Klist bé dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ’n, be liɛ’n su ti ye. Kɛ Pɔlu kɛ́n i niaan sɔ’m be ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Nyanmiɛn ti aunnvuɛ sifuɛ dan, ɔ maan kɛ e tɛ yo kɛ sran bɔ w’a wu sa i nyrun’n, klolɛ b’ɔ klo ye’n ti, ɔ mannin e nin Krist e nguan. Ye bɔ Nyanmiɛn yoli amun’n ti’n, ɔ yoli maan amu’an nyan amun ti. Sran wunmuan bɔ e nin Krist-Jésus e ti’n ti, Nyanmiɛn man e nin i e cɛnnin, yɛ ɔ́ yó maan e nin i é trán nyanmiɛn su lɔ naan blɛ ng’ɔ́ bá lɔ’n nun, kɛ ɔ́ yí i kpa b’ɔ yoli ye Krist-Jésus ti’n i nglo’n, bé wún kɛ i ye b’ɔ yoli ye’n i dan’n lɛ-man wunsu.”—Efɛzfuɛ Mun 2:4-7.\n14 Kɛ Klistfuɛ sɔ’m be nin Klist bé wá dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ’n, ninnge kpakpa nga Zoova wá fá mán be’n, e kwlá simɛn i nuan mlɔnmlɔn. (Lik 22:28-30; Filipfuɛ Mun 3:20, 21; 1 Zan 3:2) Zoova yó be ye dan. Yɛ bé wún kɛ ye sɔ’n, ɔ “lɛ-man wunsu.” Bé flɛ́ be kɛ “Zerizalɛm uflɛ,” yɛ bé yó kɛ Klist i atɔnvlɛ mɔ w’a fɛfɛ i wun’n sa. (Sa Nglo Yilɛ 3:12; 17:14; 21:2, 9, 10) Be nin Zezi bé dí junman naan “nvle-nvlefuɛ’m be yo juejue.” Blɛ sɔ’n nun’n, fɔ’n su tranman sran’m be nun kun. Ɔ maan be su yoman sa tɛ’n kun, yɛ be su wuman kun.—An kanngan Sa Nglo Yilɛ 22:1, 2, 17 nun.\n15, 16. ?Wafa sɛ yɛ Zoova wá yó Klistfuɛ nga be ti Zezi i ‘bua’m be wie’ mɔ be wuli’n, be ye ɔ?\n15 E kɛnnin i Efɛzfuɛ Mun 2:7 nun kɛ Ɲanmiɛn wá yó sran’m be ye “blɛ ng’ɔ́ bá lɔ’n nun.” Blɛ sɔ’n nun’n, sran kwlaa nga be o asiɛ’n su wa’n bé wún kɛ ye nga Ɲanmiɛn yo be’n, ɔ “lɛ-man wunsu.” (Lik 18:29, 30) Ye dan mɔ Ɲanmiɛn wá yó sran mun asiɛ’n su’n i kun yɛle kɛ, ɔ́ cɛ́n be nga be o “ndia nun’n.” (Zɔb 14:13-15; Zan 5:28, 29) Be kwlaa nga be nin Ɲanmiɛn be nantili klanman lele naan Zezi w’a yi sran’m be ti tɛ’n, ɔ nin Klistfuɛ nga be ti Zezi i ‘bua’m be wie’ mun’n, Zoova cɛ́n be. Kpɛkun, bé sú i ekun tititi.\n16 Sran kpanngban kpa mɔ b’a siman Ɲanmiɛn mɔ be wuli’n, Ɲanmiɛn cɛ́n be wie. Zan seli kɛ: “N wunnin be nga be wuli’n, sɛ be lɛ nyrun o, sɛ be lɛ-man nyrun o, be jinjin bia’n nyrun lɛ. Be trɛli fluwa wie’m be nun. Yɛ be trɛli kun ekun nun, i yɛ ɔ ti nguan fluwa nin-ɔn. Be niannin fluwa’m be nun, be wunnin sa nga be bɔ be wuli’m be yoli’n, i su yɛ be jran be dili be jɔlɛ nin-ɔn. Be nga be wuli bɔ be o jenvie’n nun’n, ɔ yi be mannin. Be nga be o wie’n nin blɔlɔ’m be sa nun’n, be yi be mannin. Yɛ be niannin be sa nga be yoli’n su yɛ be fa dili be jɔlɛ nin-ɔn.” (Sa Nglo Yilɛ 20:12, 13) Zoova cɛ́n sran mun naan be si i naan be nanti i mmla’m be su. Nanwlɛ, ɔ fata kɛ sran sɔ’m be si Ɲanmiɛn i mmla nga be o Biblu’n nun’n naan be nanti be su. Asa ekun’n, Ɲanmiɛn wá mán e “fluwa” wie mun ekun. Yɛ bé fá klé sran’m be like. Ndɛ nga be o “fluwa” sɔ’m be nun’n, bé klé ekun kɛ Zoova klun ti ufue dan.\nMAAN E BO JASIN FƐ’N TITI\n17. ?Kɛ é bó jasin fɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e wla kpɛn su titi ɔ?\n17 Dɔ nga su’n, ɔ fata kɛ e tu e klun e bo jasin fɛ’n i kpa. Afin, e o mɛn’n i bue nuan koko kpa. (Mark 13:10) E kunndɛ kɛ é mánmán Zoova. I sɔ’n ti yɛ e bo jasin fɛ’n niɔn. Maan e wla kpɛn i sɔ’n su tititi. Kɛ e kle sran mun kɛ Zoova i klun ufue’n ti, cɛn wie lele sran’m bé ɲán ninnge kpakpa kwlaa’n, i sɔ’n manman Zoova.\nMaan e fa ninnge nga Ɲanmiɛn mannin e’n, e uka e wiengu. —1 Piɛr 4:10. (An nian ndɛ kpɔlɛ 17-19 nun.)\n18, 19. ?Wafa sɛ yɛ e kwla manman Zoova m’ɔ yo e ye dan’n niɔn?\n18 Kɛ é bó jasin fɛ’n, maan e kle sran mun kɛ, kɛ Klist wá síe sran mun’n, be liɛ yó ye dan. Afin e ti kpɔlɛ tɛ’n m’ɔ fɛli i wun yili’n ti’n, ɔ́ yó maan blɛblɛblɛ fɔ’n su tranman sran’m be nun kun. Biblu’n se kɛ like nga Ɲanmiɛn yili be’n, “be kwlaa bé nyán be ti, be su saci-man kun, yɛ nyrun nga Nyanmiɛn mma’m bé nyɛ́n i cɛn nga bé nyán alaje’n, be dunman’n tɛ́ nun wie.” (Rɔmfuɛ Mun 8:21) Zoova i klun ufue’n ti yɛ i sɔ liɛ’n, ɔ́ yó ye ɔ.\n19 Like nga Ɲanmiɛn wá yó mɔ Sa Nglo Yilɛ 21:4, 5 kɛn i ndɛ’n, ɔ fata kɛ e kan kle sran kwlakwla. I waan: “[Ɲanmiɛn] núnnún be nyinmuɛn’n kwlaa, wie’n su tran-man lɛ kun. Be su yo-man sɛ kun, be su sun-man kun, be su wun-man nyrɛnnɛn kun, afin laa ninnge sɔ’m be su tran-man lɛ kun.” Zoova m’ɔ ti bia’n su’n seli kɛ: “Nian, m’an kaci like’n kwlaa uflɛ.” Yɛ ɔ seli ekun kɛ: “Klɛ ndɛ nga, afin min ndɛ’n ti nanwlɛ, be kwla fa su.” Maan e tu e klun e yiyi ndɛ sɔ’n nun e kle sran mun. Kɛ e yo sɔ’n, e manman Zoova m’ɔ yoli e ye dan’n.\nE ti sa tɛ yofuɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e nin Ɲanmiɛn e siesie e afiɛn. I liɛ’n, ɔ́ yáci e sa tɛ mun cɛ́ e. Kpɛkun, é káci i janvuɛ. Sanngɛ, e ti tɛ’n mɔ Zezi fɛli i wun yili’n, ɔ nin Zoova bɔbɔ i klun ufue’n ti yɛ ɔ yaci sa tɛ’n nga e yo’n cɛ e ɔ.\nAfiɛn siesielɛ junman mɔ Zezi fa mannin Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin’n mun’n, yɛle jasin fɛ’n bolɛ’n. Kɛ e bo jasin fɛ’n, e kle sran’m be like naan be si ndɛ nanwlɛ’n. Kpɛkun, e uka be naan be fa be wun mantan Zoova.