Amun kle amun mma mun ninnge wie’m be yolɛ\nAn Tinnge! | No. 2 2019\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bas Allemand Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bengali Bichlamar Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Danois Douala Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Gallois Garifuna Goun Grec Groenlandais Géorgien Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Italien Japonais Kannada Kazakh Kekchi Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Langue des signes américaine Langue des signes espagnole Langue des signes italienne Letton Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mbunda Mongol Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Navajo Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Néerlandais Népali Ouzbek Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Polonais Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Bolivie) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Roumain Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sunda Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tagalog Tamoul Tarascan Tatar Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tlapanec Tshwa Tswana Turc Tuvalu Twi Tzeltal Télougou Ukrainien Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zoulou\nLIKE 4 SU’N\nI SU YE NGA BE KWLA ƝƐN I’N\nKɛ siɛ nin niɛn’m be kle be mma’m be junman wie’m be dilɛ’n, i sɔ’n yo maan be kwla lafi ba’m be su. Sɛ be man be junman wie kɛ be di’n, be nian nun be di i kpa.\nKɛ amun mma’m be te yo kanngan’n, amun kle be ninnge wie’m be yolɛ. Fluwa kun seli kɛ: “Kɛ ba’m be ko ɲan afuɛ kun anglo nsan’n, like kwlaa nga be si nin be nin’m be se be kɛ be yo’n yɛ be yo-ɔ. Sanngɛ kɛ be ko ɲan afuɛ kun anglo nsiɛn’n, like kwlaa nga be si nin be nin’m be yo’n, be klo kɛ bé yó wie. Nvle wie’m be nun’n, kɛ ba’m be ko ɲan afuɛ nnun annzɛ afuɛ nso’n, be si nin be nin’m be kle be awlo nun junman dilɛ. Kannzɛ be te yo kanngan bɔbɔ’n, sanngɛ be kwla di awlo nun junman wie mun.”\n?NGUE TI YƐ I SƆ YOLƐ’N TI CINNJIN-ƆN?\nNvle wie’m be nun’n, kɛ ba’m be ko ɲin’n be jaso be si nin be nin’m be bo wun, kpɛkun be ko fa be tiaun sua. Sanngɛ blɛ sunman’n be ngunmin be kwlá tranman. I sɔ’n ti’n, be sa be sin be si nin be nin’m be bo wun. Sa nga ti yɛ i sɔ sa’n ju’n yɛle kɛ wie liɛ’n, ba sɔ’m be kaan nun’n b’a kleman be wafa nga be kwla yo be sika’n i cɛcɛ’n. Asa ekun’n, b’a kleman be awlo nun junman dilɛ, annzɛ ninnge uflɛ wie’m be yolɛ.\nI sɔ’n ti’n ka naan ba’m b’a ɲin’n, amun kle be ninnge wie’m be yolɛ. Fluwa kun seli kɛ: “Kɛ ba’m be te o amun bo wun’n, sɛ amun saci be’n, cɛn nga be jaso amun bo wun’n bé wún be ɲrun.”\n?WAFA SƐ YƐ AMUN KWLA UKA BE-Ɔ?\nAmun man be junman awlo lɔ.\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Junman kwlaa lɛ mmlusuɛ.”—Nyanndra Mun 14:23.\nKɛ ba’m be te yo kanngan’n, junman kwlaa nga amun di’n be klo kɛ bé úka amun. Kɛ mɔ blɛ sɔ nun’n be klo junman dilɛ’n ti’n, amun man be junman awlo lɔ.\nSanngɛ siɛ nin niɛn wie’m be kunndɛman kɛ bé mán be mma’m be junman. Afin be se be wun kɛ junman nga be fa man ba mun suklu lɔ’n, ɔ sɔnnin dan ti’n be kunndɛman kɛ bé úka su.\nSanngɛ like nga e sieli i nzɔliɛ’n, yɛle kɛ ba nga be di junman awlo lɔ’n, kɛ be man be junman suklu lɔ’n be di i kpa. Afin junman dilɛ’n w’a si be wun. Fluwa kun seli kɛ: “Sɛ amun mma’m be bakan nun’n, be kunndɛ kɛ bé úka amun naan amun kplinman su’n, bé bú i kɛ sran ukalɛ’n timan cinnjin. Asa ekun’n, bé kúnndɛ kɛ sran mun yɛ be di junman man be-ɔ.”\nNdɛ sɔ’n kle kɛ, kɛ ba kanngan’m be di junman awlo lɔ’n be suan be wiengu ukalɛ yɛ be buman be ngunmin be wun akunndan. Kɛ ba’m be di junman awlo’n nun’n, be wun i wlɛ kɛ be kusu be kwla uka be awlo nunfuɛ mun naan junman nga be di’n timan ngbɛn.\nMaan ba’m be wun i wlɛ kɛ sɛ be yo sa tɛ’n bé wún i su afɛ’n.\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Be man wɔ afɔtuɛ-ɔ, fa ɔ su sie su. Lo ɔ wun maan be kle wɔ ngwlɛlɛ, i liɛ’n cɛn wie á fá sí ɔ ngwlɛlɛ liɛ.”—Nyanndra Mun 19:20.\nSɛ amun mma’m be nun kun saci sran wie i like’n, nán amun kata i bo. I wie yɛle kɛ sɛ ɔ fata kɛ be ko se sran sɔ’n i yaci’n, maan ba’n bɔbɔ ɔ ko kpata sran’n. Asa ekun’n sɛ ɔ fata kɛ be yi sran’n i like’n be mɛn i’n, maan ba’n yi.\nSɛ amun mma’m be wun i wlɛ kɛ sɛ be yo like tɛ’n, be bɔbɔ yɛ bé wún i su afɛ’n,...\nbé dí like nga be yoli’n i nanwlɛ.\nsɛ be yo like wie’n, be su fa guɛmɛn i sran uflɛ su.\nsɛ be yoli like tɛ wie naan be su kɛn i ndɛ’n, be seman kɛ nán be yɛ be yoli-ɔ.\nsɛ be yoli sran wie i like’n, bé kpɛ́tɛ i.\nAMUN KLE BA’M BE LIKE DƆ NGA SU\nSɛ amun kle ba’m be like yolɛ be bakan nun’n, kɛ bé wá ɲín’n bé ɲán su ye.\nKle ɔ wa’n i ajalɛ\n?N klo junman dilɛ? ?N siesie min ninnge’m be cɛcɛcɛ? ?N nanti dɔ su?\n?Min mma’m be sie i nzɔliɛ kɛ n di awlo nun junman’n wie?\n?Kɛ n yo like wie m’ɔ timan kpa’n, n di i nanwlɛ? ?Yɛ sɛ ɔ nin i fata’n, n se yaci?\nNdɛ nga niɛn wie’m be kannin’n\nBe flɛ bla kun kɛ Lora. Ɔ seli kɛ: “I nun mɔ min mma’m be te yo kanngan’n, kɛ ń dí junman’n e nin be yɛ e di-ɔ. Sɛ n su tɔn like’n, e nin be yɛ e tɔn-ɔn. Sɛ n su kpu ninnge’n, e nin be yɛ e kpu-ɔ. Sɛ kusu n su nunnun lika su’n, e nin be yɛ e nunnun su-ɔ. Ɔ maan be kloli junman dilɛ. Blɛ sɔ’n nun’n, kɛ be nin min yɛ be di junman’n, ɔ yo be fɛ. Kɛ be ɲinnin’n, i sɔ’n yoli be wun sa ye.”\nBe flɛ bla kun kɛ Debra. Ɔ seli kɛ: “Cɛn kun’n, n seli min wa yasua’n kɛ ɔ flɛ e janvuɛ kun naan ɔ kpɛtɛ i, afin ɔ kannin ndɛ tɛtɛ wie kleli e janvuɛ sɔ’n. Kɛ afuɛ’m bé sín’n, blɛ kwlaa ng’ɔ kan ndɛ kle sran wie naan w’a yoman sran’n i fɛ’n, ɔ kpɛtɛ i. Kɛ ɔ yoli sɔ lele’n, wa sili i wun.”\nKƐ BE TU BA’M BE FƆ’N BE ƝAN SU YE\nBe flɛ bla kun kɛ Jesika. Ɔ kle suklu. Ɔ seli kɛ: “Bakan kwlaa yo abɔlɛ. Kɛ be yo sɔ kusu’n, ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be uka be naan be fa sa nga be yoli’n be tu be wun fɔ. Sɛ be yo sɔ’n, ɔ́ úka ba’m be kpa. Kɛ afuɛ’m bé sín’n, n sieli i nzɔliɛ kɛ suklu ba nga kɛ be yo sa tɛ’n be si nin be nin’m be jranman be sin mɔ be tu be fɔ’n, suklu ba sɔ’m be di junman kpa yɛ be di aklunjuɛ.”\nMaan ba’m be suan be awlɛn tralɛ\nMaan ba’m be yo wun ase kanfuɛ\nMaan ba’m be suan kekle jranlɛ\nMaan kpɛnngbɛn’m be uka ba mun\nMaan ba’m be si sa kpa’n nin sa tɛ’n be ngbaciɛ’n\nNinnge nga be kwla uka siɛ nin niɛn mun’n\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n AN TINNGE! No. 2 2019 | Ninnge nsiɛn m’ɔ fata kɛ ba’m be suan be yolɛ’n\nNo. 2 2019 | Ninnge nsiɛn m’ɔ fata kɛ ba’m be suan be yolɛ’n\nAN TINNGE! No. 2 2019 | Ninnge nsiɛn m’ɔ fata kɛ ba’m be suan be yolɛ’n


Matie 10 YRENT - Zozi 'e -srunɔn 'fuda "fli "bɛ o cin - Bible Search\nZozi minnun 'si "va 'yee 'pasianɔn 'a\n1Zozi 'e -srunɔn 'fuda "fli "bɛ o cin 'yɩ, ɛn e -kɔladɩ -nɔn -wlɛ 'nan, 'o -yʋ -wlidɩnun -pin minnun -sru, ɛn "nyian 'o minnun pɛɛnɔn nɛn -cɛ cɩ o man 'lee minnun pɛɛnɔn nɛn o man "yaaman bɛ o 'beli.\n2Min -fuda "fli "nɛn Zozi o 'si "va 'yee 'pasianɔn 'a bɛ, o 'tɔ nɛn 'gʋ: Simɔn nɛn waa laabo "nyian Piɛri bɛ, 'lee 'e "bʋɩ Andre, 'lee Zebede -pɩ Zaji 'lee 'e "bʋɩ Zan, 3'lee Filipʋ, 'lee Batelemi, 'lee Toma, 'lee Matie nɛn e ya 'e tɛdɛ 'sukɔlɛ 'sizan 'a bɛ, 'lee Alife -pɩ Zaji, 'lee Tade, 4'lee Simɔn -tʋ nɛn waa laabo "nyian Zelo bɛ, 'lee Zudazi Karioti. Min nɛn e "ta -daa Zozi 'nɔnlɛ 'e 'nanmannɔn lɛ bɛ, -nyrɛn. Minnun zɩɛ o 'bɔ nɛn Zozi o 'si "va 'yee 'pasianɔn 'a.\n'Wɩ nɛn kɔ Zozi 'le 'pasianɔn 'o drɛ bɛ Zozi -a 'vɩ -wlɛ\n(Mk 6.7-13; Lk 9.2-6)\n5Min -fuda "fli zɩɛ, o nɛn Zozi o 'pa 'sia. 'Wɩ nɛn yaa 'pla -wlɛ 'vaa, ɛn e o 'pa 'sia bɛ -nyrɛn 'gʋ. E -wlɛ 'nan: «Te 'ka 'kʋ minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ o va dɩ! Ɛn te 'ka 'kʋ Samari 'nɔn 'le 'flanun da dɩ! 6'Ka 'kʋ 'pian Izraɛl 'nɔn 'va. -Wɛɛ cɩ 'blanun nɛn o 'san bɛ waa! 7'Ka 'kʋ Bali -le 'wɩ vɩ -wlɛ! 'Ka vɩ -wlɛ 'nan: ‹Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'bɔ 'kogo.› 8Minnun nɛn 'cɛ cɩ o man bɛ, 'ka o 'beli! Minnun nɛn o -ka bɛ, 'ka o 'fuʋ! 'Ka 'kogobe 'si minnun man -e 'o drɛ 'saun Bali 'lɛ! 'Ka 'yʋ -wlidɩnun -pin minnun -sru! 'Ka 'wɩ pɛɛnɔn zɩɛ -a drɛ minnun lɛ 'e "tun! Te 'ka fɛ -tʋ 'si "man "dɩ, kɔɔ an 'plɛblɛ zɩɛ -a -nɔn 'cɛɛ 'e "tun. 9Te 'ka -siga 'lee "lala 'sia 'ka -tiɛn "ji dɩ! 10Te 'ka 'pada 'sia dɩ! Ɛn te 'ka 'tralɛ 'sia "fli "dɩ! Te 'ka 'manwua pee 'sia dɩ! Ɛn te 'ka "tonyrin pee 'sia dɩ! Kɔɔ -a -nɔan da nɛn -e 'nyranman 'pazan 'e 'yee -pan yɩ.\n11-Te 'fla -dan da nɛn ka 'bɔla oo, -te 'fla "wɛnnɛn da nɛn ka 'bɔla oo, min nɛn e ya 'fla zɩɛ -a da, e "we "man -e 'e 'ka 'pɛ 'kun bɛ, -a 'bɔ nɛn 'ka -wɛɛ. 'Ka 'fʋ -a san va -trilii -e 'cee -kʋ yi 'e bɔ. 12-Te ka wla 'kɔn 'tʋ -ji bɛ, 'ka 'kɔn zɩɛ -a -ji 'nɔn 'tɔ bʋ! 13-Te 'kɔn zɩɛ -a -ji 'nɔn 'ka 'pɛ 'kun bɛ, 'cee -fɛa 'e 'fʋdɩ -trɔɔ -nɔn -wlɛ. 'Pian -te wa'a 'ka 'pɛ 'kunlɛ dɩɛ, 'cee -fɛa "nɛn 'e 'fʋ 'e "tun. 14Minnun nɛn wa'a 'ka 'pɛ 'kunlɛ dɩ, ɛn wa'a o "trɔɛn "tɔlɛ 'ka 'wei lɛ dɩɛ, 'ka 'pɛ 'e 'si -wee 'wɩ 'ji -e 'ka 'si 'o fla, -te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ, 'ka 'si 'wee "kɔnnɛn -e 'ka 'kʋ! 15Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, yi nɛn Bali minnun -le tin "baa bɛ, 'fla zɩɛ -a da 'nɔn 'o yra ye 'plɛblɛ. E "mlian Sodɔm 'nɔn 'lee Gomɔr 'nɔn 'le yra yɩdɩ da.»\nMinnun -taa 'tɛ 'palɛ Zozi 'le 'pasianɔn da\n(Mk 13.9-13; Lk 12.11-19; 21.12-19)\n16«'Ka "trɔɛn "tɔ 'wɩ 'gʋɛ -yrɛ! An "ta 'ka "paa -sia 'trɛdanɔn 'va, 'pian ka ya o yei "le 'nan 'blanun nɛn plɔ winun yei "bɛ -wee 'wɩ 'zʋ. -Yee "wɛan 'wɩ 'tɔdɩ -a nɛn 'ka 'ta wʋ o yei, ɛn 'ka 'kɔn o va -trɔɔ. 17'Pian 'ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va minnun -le "wɛan! Kɔɔ o -taa 'ka -nɔnlɛ tin 'banɔn lɛ, -e 'o 'ka 'sɔn -ngble -a Zuif 'nɔn 'le cin yɩ 'kɔnnun -ji. 18'Mɛn "wɛan o -ko 'ka 'a -kɔnmandannun 'lɛ, ɛn o -ko 'ka 'a mingɔnnɛnnun 'lɛ. Fɛ zɩɛ -a -nan nɛn ka 'mɛn 'wɩ 'nɔnnɔn vɩ. Ka dra 'mɛn 'wɩ 'nan yɩnɔn 'a o 'lɛ, ɛn ka dra "nyian 'mɛn 'wɩ 'nan yɩnɔn 'a minnun o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ o 'lɛ. 19'Pian -te o 'ka 'nɔn -wlɛ "bɛ, 'wɩ nɛn kɔ 'ka vɩ bɛ, te -a nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ. Kɔɔ -te -a tʋ 'bɔ bɛ, 'wɩ zɩɛ -a -cin -tɔa 'ka 'ji. 20-Yɛɛ cɩ 'nan 'ka "tɩ Bali lei 'bɛ 'wɩ "paa 'ka 'le, -e 'ka vɩ. Cɛɛ "cɛɛ tin 'baa dɩ!\n21Tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ bɛ, "bʋɩ -mie 'e 'bɔ 'fli "bʋɩ -nɔan "minnun lɛ 'nan 'o -tɛ. Ɛn "nyian 'nɛn "tɩ -mie 'yee 'nɛn -nɔan "minnun lɛ 'nan 'o -tɛ. 'Nɛnnun -mienun wuanla 'o "tɩ 'lee 'o "bʋ "man 'nan minnun 'e o -tɛɛ. 22'Mɛn "wɛan bɛ, minnun pɛɛnɔn -taa 'nanlɛ 'ka man. 'Pian min nɛn e -tɔ 'plɛblɛ 'trilii, ɛn e 'bɔla -a 'le 'sran "nan "bɛ, e "sia 'wɩ 'ji. 23-Te minnun a 'tɛ 'panan 'ka da 'fla 'tʋ da bɛ, 'ka 'si 'bɛ 'nan, -e 'ka 'kʋ 'fla 'pee da. Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, ka'a 'cɛan ciɩdɩ man Izraɛl 'fla pɛɛnɔn da Bali -le 'wɩ vɩdɩ -a 'vaa -e 'an 'bɔ Blamin -pɩ -tadɩ 'e 'bɔ dɩ.\n24Maan ve "nyian 'cɛɛ 'nan, 'wɩ -tranlazan 'ka 'mlian 'wɩ "paazan da dɩ. Ɛn min 'suzan 'ka 'mlian 'e plazan "da dɩ. 25-Yee "wɛan te 'wɩ 'e 'ka 'kan dɩ. 'Wɩ nɛn waa drɛ 'wɩ "paazan lɛ bɛ, waa dra "nyian -a -tranlazan "lɛ. Ɛn 'wɩ nɛn waa drɛ min plazan "lɛ bɛ waa dra "nyian -a 'suzan lɛ. Ɛn "nyian bɛ "kɔnnɛnzan ceje 'bɔ bɛ minnun -a laabʋ -yʋnun tazan Bɛlzebul, -yee "wɛan 'wɩ nɛn o -taa -a vɩlɛ -yee "kɔnnɛn 'nɔn man bɛ, e "mlianla "da!»\n26«Pian minnun nɛn o 'wɩnun zɩɛ -a dra 'cɛɛ bɛ, te 'ka "klan -wlɔ "dɩ! Kɔɔ 'wɩ nɛn e ya tian 'e yɔɔdɩ minnun man bɛ, -a ta -taa "bɔlɛa. Ɛn 'wɩ pɛɛnɔn nɛn minnun 'ka tian -a tɔa dɩɛ, -a -ci -taa 'silɛ -wlɛ. 27-Yee "wɛan 'wɩ nɛn maan ve 'cɛɛ klun tiidii 'va bɛ, 'ka vɩ yidɛa, ɛn 'wɩ nɛn maan ve 'cɛɛ 'sure -ji bɛ, 'ka trɔan -tɔ -guada.\n28Ɛn te 'ka "klan minnun lɔ dɩ! O -kɔlaman min po -tɛdɩ -a, te wa'a 'kɔlaman -a lei -tɛdɩ -a dɩ. 'Pian 'ka "klan Bali lɔ! Kɔɔ e -kɔlaman min po -tɛdɩ -a, ɛn e -kɔlaman min lei -tɛdɩ -a. Yaa dra 'tɛ nɛn ya'a 'driman 'mlɔnmlɔn dɩɛ -a va. 29-A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, "loman "wɛnwɛnnɛnnun nɛn min 'ka o taan "lala "kaga 'va dɩɛ, 'ka "tɩ Bali yiɛ a o da. -A -tʋ 'ka 'sia "va -e 'e 'tria te Bali 'bɔ "cɛɛ 'vɩ dɩ. 30Ɛn 'cee vɛ bɛ, 'ka 'wulo "jɛ pɛɛnɔn nɛn 'ka 'win -ji bɛ, Bali -a pou "nɛn -tɔa. 31-Yee "wɛan te "klan -tʋ 'e 'kɔn 'ka 'ji 'mlɔnmlɔn dɩ, Bali 'ka "siala e -cia "lomannun "da.\n32Min nɛn yaa 'lɛ "cɛan minnun 'lɛ 'nan, 'e ya 'an -sruzan 'a bɛ, maan 'lɛ "cɛan "nyian 'an "tɩ "nɛn laji bɛ -a 'lɛ 'nan, min 'gʋɛ 'an -sruzan nɛn. 33'Pian min nɛn e 'ka "vale 'e ve minnun yiɛ man 'nan, 'e ya 'an -sruzan 'a dɩɛ, an 'bɔ "nyian "an "ve 'an "tɩ "nɛn laji bɛ -a 'lɛ 'nan, 'an -sruzan "cɛɛ dɩ.»\n(Lk 12.51-53; 14.26-27; 17.33)\n34«Te 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, an -ta 'trɛda 'nan -e 'ka 'man 'e 'fɔla -trɔɔ dɩ! Ma'an 'talɛ 'nan -e 'ka 'man 'e 'fɔla -trɔɔ dɩ, 'pian an -ta 'wɩ 'fɔlɛa 'ka man. 35Kɔɔ an -ta 'wɩ 'fɔlɛa 'nɛn -klɔnmɔn 'lee 'e "tɩ yei, ɛn an -ta 'wɩ 'fɔlɛa nɔnbɛ 'lee 'e "bʋ yei, ɛn "nyian bɛ an -ta 'wɩ 'fɔlɛa 'nɛn "bʋ 'lee 'e 'pɩ nan yei. 36Ɛn min 'bɔ 'mangulinun 'bɛ -taa "drɛlɛ -a 'nanmannɔn 'a.\n37Min nɛn e "tɩ ye "yi, -te "bɛ "cɛɛ dɩ, 'e "bʋ ye "yi e "mlian 'an da bɛ, ya'a nyɛnlɛ 'an -sruzan 'a dɩ. Ɛn min nɛn e 'pɩ ye "yi, -te "bɛ "cɛɛ dɩ, e 'lu ye "yi e "mlian 'an da bɛ, ya'a nyɛnlɛ 'an -sruzan 'a dɩ. 38Min nɛn e ya "vale 'e -sɔɔnmlan 'an -sru "bɛ, 'e 'wɩ yra yɩdɩ man, ɛn 'e 'wɩ -kadɩ man yiba "plan da! -Te ya'a drɛlɛ zɩ dɩɛ, ya'a nyɛnlɛ 'an -sruzan 'a dɩ. 39Min nɛn e ya 'e 'ladɩ 'yee 'trɛda da bɛ, ya'a ye dɩ. 'Pian min nɛn 'e 'pɛ 'si 'yee 'trɛda da "fo, ɛn 'e 'fli -nɔn 'mɛn bɛ, yaa ye.»\nMin nɛn e 'ka 'pɛ 'kun bɛ Bali -a -ko "paa\n(Zan 13.20; Lk 10.16; Mk 9.41)\n40«Min nɛn e 'ka 'pɛ 'kun bɛ, te yaan 'pɛ 'kun. Ɛn min nɛn yaan 'pɛ 'kun bɛ, te e min nɛn yaan 'pa 'sia bɛ -a -pɛ 'kun. 41Min nɛn e Bali 'lewei vɩzan -pɛ 'kun 'nan e ya Bali 'lewei vɩzan -a -le "wɛan bɛ, Bali -a san -ko "paa "le Bali 'lewei vɩzan -le 'wɩ 'zʋ. Ɛn min nɛn e min tɩglɩ 'pɛ 'kun 'nan e ya min tɩglɩ 'a -le "wɛan bɛ, Bali -a san -ko "paa "le min tɩglɩ 'le 'wɩ 'zʋ. 42'An -sruzan nɛn minnun 'ka -a siala fɛ -tʋ -a dɩɛ, min nɛn e 'yi 'kulenɛn 'tʋ -nɔn -yrɛ 'nan e ya 'an -sruzan 'a -le "wɛan bɛ, maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, Bali -a -ko "paa 'wɩ nɛn yaa drɛ bɛ -a man.»


Efɛzifuɛ Mun 2 | Online Bible | New World Translation\nEfɛzifuɛ Mun 2:1-22\nBe nin Klisi be ɲannin nguan (1-10)\nBe bubuli talɛ ng’ɔ o be afiɛn’n (11-22)\n2 Asa ekun’n, kannzɛ laa’n amun wuli amun sa tɛ’m be nun’n, siɛn’n, Ɲanmiɛn maan amun a ɲan nguan. 2 Amun sa tɛ sɔ’m be nun yɛ laa’n, amun nanti kɛ mɛn* nunfuɛ’m be sa-ɔ. Ɔ maan aunmuan’n m’ɔ sie sran mun’n i min’n yɛ ɔ sie amun-ɔn. Aunmuan sɔ’n yɛle akunndan nga andɛ’n ɲin keklefuɛ’m be bu mɔ maan be yo sa mun’n. 3 Laa mɔ e o be nun’n, e yo kɛ be sa. Yɛle kɛ like nga e konvi sɔ be’n, ɔ nin e klunklo ninnge mun, yɛ ninnge nga e bu be akunndan’n yɛ e yo be-ɔ. I sɔ’n ti’n, kɛ ɔ fin cɛn nga be wuli e’n, Ɲanmiɛn fali e wun ya kɛ ng’ɔ fali be onga’m be wun ya’n sa. 4 Sanngɛ klolɛ dan mɔ Ɲanmiɛn m’ɔ si aunnvuɛ dan’n, ɔ kloli e’n ti’n, 5 ɔ yoli maan kannzɛ e wuli e sa tɛ’m be nun’n, sanngɛ e nin Klisi y’a ɲan nguan likawlɛ. Ɔ maan i aklunye dan’n ti yɛ amun fiteli nun-ɔn. 6 I kpa bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn cɛnnin e, yɛ ɔ mannin e tranwlɛ ɲanmiɛn su lɔ. Afin Ɲanmiɛn maan e nin Klisi Zezi y’a kaci sran wunmuan. 7 Ɔ yoli sɔ naan mɛn ng’ɔ́ bá lɔ’n nun’n, w’a yi i klun ufue’n i nglo e mɔ e nin Klisi Zezi y’a kaci sran wunmuan’n e lika naan w’a kle kɛ i aklunye’n ti dan naan ɔ leman wunsu. 8 Ɲanmiɛn i aklunye dan sɔ’n i su mɔ amun lafi’n ti’n, amun a ɲan amun ti. Amun ti ɲanlɛ sɔ’n, ɔ finman amun bɔbɔ. Sanngɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ fɛ i sɔ’n cɛli amun-ɔn. 9 Nán like nga amun yo’n ti-ɔ. Kɛ ɔ ko yo naan sran fi w’a jrɛnmɛn i sɔ’n su w’a dimɛn i nuan’n ti. 10 E ti Ɲanmiɛn i sa nuan like. Ɔ yili e naan e nin Klisi Zezi e yo sran wunmuan naan e yo sa kpa mɔ Ɲanmiɛn dun mmua fa sieli e kɛ e yo’n. 11 Maan amun wla kpɛn su kɛ blɛ kun nun’n, amun mɔ amun timan Zuifu’n, be nga sran yɛ ɔ wlali be klɛn’n, be flɛ amun kɛ be nga b’a wlaman be klɛn’n. 12 Blɛ sɔ’n nun’n, nn amun siman Klisi. Kpɛkun amun nin Izraɛli nvle’n be nunman nun, amun nunman aenguɛ nga Ɲanmiɛn nin i nvle’n be trali’n nun wie. Yɛ amun leman like mɔ amún fá amun wla gúa su-ɔ. Asa ekun’n amun nin Ɲanmiɛn be nunman nun. 13 Sanngɛ amun nin Klisi Zezi b’a kaci sran wunmuan. Amun mɔ laa’n amun nin Ɲanmiɛn amun afiɛn ti nun’n, siɛn’n Klisi i mmoja’n ti’n, amun afiɛn w’a mantan. 14 I yɛ maan e di alaje-ɔ. Ɔ yoli maan sran akpasua nɲɔn’n b’a kaci akpasua kun. Yɛ ɔ bubuli talɛ ng’ɔ o be afiɛn’n. 15 Like ng’ɔ kpɛ ndɛ ba’n mɔ yɛle Mmla’n ɔ sacili i. I wunnɛn m’ɔ fa mannin’n, i ti yɛ i sɔ liɛ’n kwla yoli ye-ɔ. Ɔ yoli sɔ naan akpasua nɲɔn’m be nunfuɛ mɔ be nin i be ti sran wunmuan kun’n, be kaci nvle uflɛuflɛ kun* naan be afiɛn sɛ. 16 Ɔ yoli sɔ ekun naan ɲrɛnnɛn waka’n* ti’n, ɔ́ síesíe nvle nɲɔn sɔ’m be afiɛn mán Ɲanmiɛn naan be yo sran wunmuan kun. Afin i wie’n ti’n, ndɛ nunman lɛ kun. 17 Ɔ bali, yɛ ɔ boli alaje’n i su jasin fɛ’n kleli amun mɔ laa’n, amun nin Ɲanmiɛn amun afiɛn ti nun’n, ɔ nin be mɔ be nin i be afiɛn mantan’n. 18 Afin i dunman nun ti’n, e mɔ e ti nvle nɲɔn sɔ’m be nunfuɛ’n e kwla fa e wun mantan Siɛ’n, i wawɛ kunngba’n i fanngan nun. 19 Ɔ maan amun timan aofuɛ annzɛ nvle uflɛ nunfuɛ kun. Sanngɛ amun nin Ɲanmiɛn i sran mun amun nvle’n w’a yo kun. Yɛ amun a yo Ɲanmiɛn i awlobo’n i nunfuɛ. 20 Sɛ amun ti sua’n, nn ń sé kɛ be kplannin amun akoto mun nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be su. Be yɛ be ti sua’n i bo ase mɔ be wlali’n niɔn. Yɛ Klisi Zezi yɛ ɔ ti sua’n i bo ase mɔ be wlali’n i yɔbuɛ cinnjin kpafuɛ mɔ be fa tra sua sɔ’n i cɔnjɔ’n i ase’n niɔn. 21 Sua sɔ mɔ be kplannin’n ɔ nin i wun ninnge’m be kwlaa be sasa su sɛsɛsɛ. Yɛ kɛ m’ɔ nin Klisi be o nun’n ti’n, ɔ ɲin, yɛ ɔ kaci sua kun m’ɔ ti Zoova liɛ klonglo’n. 22 Amun kusu, kɛ mɔ amun nin Klisi be o nun’n ti’n, be su kplan amun likawlɛ kɛ sua kun mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n i fanngan nun’n Ɲanmiɛn tran nun’n sa.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “sran uflɛuflɛ kun.”\nEfɛzifuɛ Mun 2


Matie 22 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nAja’n i ti cɛn dilɛ’n i wun ɲanndra (1-14)\nƝanmiɛn nin Sezaa (15-22)\nSran cɛnlɛ’n i su ndɛ usalɛ (23-33)\nMmla dandan nɲɔn mun (34-40)\n?Klisi’n ti Davidi i wa? (41-46)\n22 Zezi kannin ndɛ wie mun ekun ɲanndra nun kleli be. Ɔ seli kɛ: 2 “Be kwla fa ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n sunnzun Famiɛn kun m’ɔ dili i wa yasua’n i aja’n i ti cɛn’n. 3 Ɔ sunmɛnnin i sran mun kɛ be ko flɛflɛ be ng’ɔ yiali be kɛ be wa di aja’n i ti cɛn’n. Sanngɛ be waan be baman. 4 Ɔ sunmɛnnin i sran wie mun ekun. Ɔ seli be kɛ, ‘Amun ko kan kle be nga n yiali be’n be kɛ: “M’an tɔn aliɛ. N kunnin min nannin mun, nin min nnɛn nga b’a lo’n. M’an wie like kwlaa siesie sɛsɛsɛ. Amun bla maan e di aja’n i ti cɛn.”’ 5 Sanngɛ be ng’ɔ yiali be’n, b’a bumɛn i ndɛ. Wie’m be ɔli be fie’m be su, wie’m be ɔli be aata dilɛ. 6 Be onga’m be liɛ’n, be trɛli i sran mun, be yoli be tɛtɛ, kpɛkun be kunnin be. 7 “Famiɛn’n fali ya dan kpa. Ɔ sunmɛnnin i sonja mun, be ko kunnin sran kunfuɛ sɔ mun, kpɛkun be wɔli be klɔ’n nun. 8 Yɛ ɔ seli i sran mun kɛ, ‘Y’a wie aja’n i ti cɛn dilɛ’n i wun ninnge kwlaa siesie. Sanngɛ be nga e yiali be’n, be nin cɛn’n i dilɛ fataman. 9 I sɔ’n ti’n, amun wɔ akpɔ nga be fin klɔ’n nun fite’n be su, naan amun yiayia sran kwlaa nga amun wun be’n.’ 10 Ɔ maan i sran sɔ’m be fali akpɔ’m be su. Sran kwlaa nga be wunnin be’n, i sran kpa-o, i sran tɛ-o, be yiayiali be. Be nga be yiayiali be mɔ be bali like dilɛ’n,* be yili sua nga be di aja’n i ti cɛn nun’n. 11 “Kɛ famiɛn’n bali be nga be yiali be’n be niannianlɛ’n, ɔ wunnin bian kun mɔ w’a wlaman aja tralɛ’n. 12 Ɔ maan ɔ usɛli i kɛ, ‘?Janvuɛ, ngue ti yɛ w’a wlaman aja tralɛ naan w’a ba-ɔ?’ Bian’n w’a kwlá ukemɛn i nuan. 13 Yɛ famiɛn’n seli i sran mun kɛ, ‘An ci i sa nin i ja mun naan an to i yi gua su lɔ aosin’n nun. Lɔ yɛ ɔ́ sún, ɔ́ dí i je-ɔ.’ 14 “Afin be nga be yia be’n, be sɔnnin, sanngɛ be nga be fa be’n, b’a sɔnman.” 15 Yɛ Farizifuɛ’m be ko cicili i wun ndɛ-ɔ. Be waan bé jrán ndɛ ng’ɔ́ kán’n su bé trɛ́ i. 16 I sɔ’n ti’n, be sunmannin be sɔnnzɔnfuɛ mun, ɔ nin be nga be o Erɔdu sin’n, naan b’a ko se i kɛ: “Like klefuɛ, e si kɛ a ti nanwlɛfuɛ, kpɛkun a kle Ɲanmiɛn i atin’n nanwlɛ su. Asa ekun’n, a kunndɛman dunman sran ɲrun, afin a nianman sran ɲrun naan w’a yo sa. 17 I sɔ’n ti’n, kan kle e. ?Ɔ ti su kɛ sran kun tuɛ i ti lapo man Sezaa annzɛ ɔ timan su?” 18 Sanngɛ, kɛ mɔ Zezi si be klun akunndan tɛ’n ti’n, ɔ seli kɛ: “?Gblɛfuɛ mun, ngue ti yɛ amun sa min nian-ɔn? 19 Amun fa sika mma nga be fa tua lapo’n be kle min.” Be blɛli i denie kun. 20 Ɔ usali be kɛ: “?Wan ɲrun yɛ ɔ o yɛ? ?Yɛ wan dunman yɛ ɔ klɛ yɛ?” 21 Be tɛli su kɛ: “Sezaa-ɔ.” Yɛ ɔ seli be kɛ: “I sɔ’n ti’n, an fa ninnge nga be ti Sezaa liɛ’n be man Sezaa. Sanngɛ an fa ninnge nga be ti Ɲanmiɛn liɛ’n be man Ɲanmiɛn.” 22 Kɛ be tili i sɔ’n, ɔ boli be nuan. Ɔ maan be yacili i lɛ be ɔli. 23 Cɛn sɔ’n nun’n, Sadisefuɛ mɔ be lafiman su kɛ sɛ sran wu’n ɔ kwla cɛn’n, be bali be wa usɛli i kɛ: 24 “Like klefuɛ, Moizi seli kɛ: ‘Sɛ yasua kun w’a wuman ba naan ɔ wu’n, ɔ fata kɛ i niaan bian jɛ i yi’n naan ɔ wu ba mɛn i niaan bian’n.’ 25 Yasua nso be ti niaan, be nin e o wa laa. Klikli’n jali bla, ɔ nin i b’a wuman ba, kpɛkun ɔ wuli. I yi’n kali i niaan bian sa nun. 26 Sa kunngba’n juli i niaan bian nɲɔn su’n nin nsan su’n be su wie. Ɔ yoli sɔ lele fa juli be nso su’n i su. 27 Kasiɛn su’n, bla’n wa wuli. 28 ?Ɔ maan kɛ bé wá cɛ́n sran mun’n, bla’n yó be sran nso sɔ’m be nun onin i yi? Afin ɔ yoli be kwlaa be yi.” 29 Zezi tɛli be su kɛ: “Amun a fɔn, afin amun siman Ɲanmiɛn Ndɛ’n, yɛ kusu amun siman Ɲanmiɛn i tinmin’n. 30 Afin kɛ bé wá cɛ́n sran mun’n, yasua’m be su jaman bla, yɛ be su faman bla mun manman kɛ be ja be. Sanngɛ bé yó kɛ anzi mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n sa. 31 ?Be nga be wuli’n be cɛnlɛ ndɛ nga Ɲanmiɛn kan kleli amun’n, amun nin-a kɛnngɛnmɛn i le? Ɔ seli kɛ: 32 ‘N ti Abraamun i Ɲanmiɛn, nin Izaaki i Ɲanmiɛn, nin Zakɔbu i Ɲanmiɛn.’ Ɔ timan be nga be wuli’n be Ɲanmiɛn, sanngɛ ɔ ti be nga be o nguan nun’n be Ɲanmiɛn.” 33 Kɛ sran kpanngban nga be o lɛ’n be tili ndɛ ng’ɔ kannin’n, like ng’ɔ kleli’n boli be nuan. 34 Kɛ Farizifuɛ’m be tili i kɛ ɔ yoli maan Sadisefuɛ’m b’a kwlá ijɔman kun’n, be bo yoli kun be bali. 35 Yɛ be nun kun m’ɔ si Mmla’n i kpa’n waan ɔ́ sɛ́ i nían. Ɔ usɛli i kɛ: 36 “?Like klefuɛ, mmla nga be o Moizi Mmla’n nun’n, be nun dan’n yɛle onin?” 37 Ɔ tɛli i su kɛ: “‘Fa ɔ awlɛn’n kwlaa, ɔ nin ɔ nguan’n kwlaa, ɔ nin ɔ akunndan’n kwlaa fa klo Zoova m’ɔ ti ɔ Ɲanmiɛn’n.’ 38 I yɛ ɔ ti mmla’m be nun dan’n ɔ nin be nun klikli’n niɔn. 39 I nɲɔn su m’ɔ fɛ i’n, yɛ ɔ o yɛ: ‘Klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa.’ 40 Mmla nɲɔn sɔ’m be su yɛ Moizi Mmla’n nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be ndɛ’n kwlaa taka-ɔ.” 41 Zezi usali Farizifuɛ’m be kwlaa mɔ be yiali lɛ’n, be kɛ: 42 “?Amun waan, wan yɛle Klisi’n? ?Wan wa-ɔ?” Be tɛli i su kɛ: “Davidi i wa-ɔ.” 43 Ɔ usali be kɛ: “?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, ɔ yo sɛ ti yɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n maan Davidi flɛli i kɛ i Min’n niɔn? Afin ɔ seli kɛ, 44 ‘Zoova seli min Min’n kɛ: “Tran ase min sa fama su lele maan n fa ɔ kpɔfuɛ mun n sie ɔ ja bo.”’ 45 ?Sɛ Davidi flɛli i kɛ i Min’n niɔn, ɔ yo sɛ yɛ ɔ kwla yo Davidi i wa ekun-ɔn?” 46 Sran fi w’a kwlá kanman ndɛ ba kun sa w’a tɛmɛn i su. Kɛ ɔ fin cɛn sɔ’n nun’n, sran fi w’a ɲanman awlɛn w’a usɛmɛn i kosan kun.


Bé meen i atin ke o idyo kpakpa, o satyi Nyanmien dunman. Ye bé meen i atin ke o sié anglô ablanan-nin-nnyon. Ye o bôô Nyanmien finfin yôle'n bôo, o satyi i dunman, o ken i sua'n nin bé nga bé tran nun nyanmien su lo'n bé wun nde. Bé meen i atin ke o nin Nyanmien i swran'm bé kun, o kwla bé. Bé meen i atin ke o sié nvlénvlé'n kwlaa, nin swran wafawafa'n kwlaa, nin bé bo bé anien'n ti wafawafa'n kwlaa, nin bé nga bé fin menmen'n kwlaa nun'n. Bé kwlaa nga bé ô men'n nun, bo ke bé bô men'n i bô'n, ba kle'a bé dunman Bua Gbanflen bo bé kunniin'n i nguan fluwa'n nun'n, béh kôtôh i bô. Swran ng'o si fa sié'n, mon o fa sié! Swran nga bé siéé ke bé wle bisua'n, san béh wleh, ye swran ng'o fa kaka kun swran'n, san béh fah kaka kuin wié. I kwlaa so'n nun, man bé wun ke Nyanmien i swran'm bé le awlen, ye bé lafi i su. N wuun nnen kun ékun, o fin asie'n nun fitéli. O le wue nnyon, bé ti ke bua gbanflen'm bé lie'n sa, o idyo ke dragon sa. Kwlale kwlaa nga nnen klikli lie'n fa kwla'n, o fa yô sa i nyrun le, ye o man asie'n nin i su swran'n kwla bé kôtô nnen klikli bo bé bô i kannin kunniin, bo i kannin'n wiéli'n i bô. O yi ayre dandan lélé man sin fin nyanmien su lo gua swran'm bé nyrun le. O fa ayre nga bé man o yi bé nnen klikli lie'n i nyrun le'n, laka asie'n sufue mun. O sé bé ke bé yô nnen bo bé bô i kaka b'o dyasôli'n, i wunsu. Bé maan nnen'n i nnyon su'n i atin ke o man klikli lie'n i wunsu bo bé yôli'n, i wunmien mon o idyo nan o kun swran kwlaa nga bé kôtô'a nnen'n i wunsu bo bé yôli'n, i bô'n. Nnen'n man bé siéé swran'n kwlaa, se bé le'a nyrun ô, se bé le nyrun ô, anyanbéunfue ô, yalefue ô, diéwa ô, kanga ô, bé nzolie bé sa fama annze bé ngban su. O man swran ng'o le'a nzolie so'n, b'o yele nnen'n i dunman'n annze liké nuan nga bé kléo o ti i dunman'n, o kwla tô'a liké, o kwla yô'a liké ate. Wa ye o ti akunndan bule lika nion. Swran ng'o si ngwlele'n, o kwla wun liké nuan ng'o ti nnen'n i dunman'n i wle, afin i liké nuan so'n, bé kléo o ti swran dunman. O ti yansien-ablésien-nin-nsien.


Wafa nga Biblu’n bu bla nin bian ralɛ’n nin nun titilɛ’n | Ɲanmiɛn klo e\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Assamais Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bas Allemand Bassa (Cameroun) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Douala Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Féroïen Ga Gallois Garifuna Grec Groenlandais Guarani Gujarati Guna Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Iloko Indonésien Islandais Japonais Jula Kabye Kannada Kazakh Kekchi Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Kosrae Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes japonaise Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes russe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lhukonzo Lituanien Lomwe Luganda Luo Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mazateco (Huautla) Mbunda Mixe Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Ossète Otomi Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quiché Rotumien Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swati Tahitien Tajiki Tamoul Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vezo Wallis Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nZoova kunndɛ kɛ be nga be jali’n, be yo aja’n i nun nda nga be tali’n i nuan su sa. Kɛ Zoova já yasua nin bla klikli’n, ɔ seli kɛ: “Ɔ fata kɛ yasua [...] fɛ i wun mɛntɛn i yi naan be nɲɔn’n be kaci sran wunmuan.’ Kɛ ɔ́ jú i ɲrun’n, Zezi Klist kan guali su kɛ: “Ɔ maan like nga Nyanmiɛn kan be bo nun’n, nán maan sran fi ti be nun.” (Bo Bolɛ 2:24; Matie 19:3-6) I sɔ’n ti’n, Zoova nin Zezi be ɲrun’n, saan wie’n cɛ yɛ maan aja’n kwla wie ɔ. (1 Korɛntfuɛ Mun 7:39) Kɛ mɔ aja’n ti like nanndoliɛ’n ti’n, ɔ fataman kɛ e fa be wun ralɛ’n ndɛ’n e kan ngowa. Nanwlɛ, Zoova kloman be wun ralɛ nga ɔ takaman i mmla’n su’n.—Malasi 2:15, 16.\n?Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun mmla benin yɛ be wun ralɛ’n taka su ɔ? Ɔ ti su kɛ Zoova kloman kɛ be kunndɛ bian be wun bo annzɛ be kunndɛ bla be yi bo. Asa ekun ɔ kloman bian nin bla kunndɛlɛ sukusuku’n. (Bo Bolɛ 39:9; 2 Samiɛl 11:26, 27; Jue Mun 51:6) Nanwlɛ, bian nin bla kunndɛlɛ sukusuku’n i kain m’ɔ yo Zoova ti’n, ɔ man atin kɛ aeliɛ sɔ’n yɛ ɔ ti like nga be kwla jran su be ra be wun’n niɔn. (Be yiyi bian nin bla kunndɛlɛ sukusuku’n nun kpa ndɛ tre 9 i ndɛ kpɔlɛ 7 nun.) Sran mɔ be fɔnnin i wun’n, Zoova mɛn i atin kɛ ɔ rɛ i wiengu kun nga ɔ kunndɛli bian annzɛ bla’n. Sɛ i waan ɔ nin i be raman kusu’n, ɔ o i bɔbɔ kunngba’n i sa nun wie. (Matie 19:9) I sɔ’n ti’n, sran nga be kunndɛli bian i bo annzɛ bla i bo’n, sɛ i waan ɔ́ rɛ́ i wiengu kun ng’ɔ yoli i sɔ like’n, i lɛ nun’n, w’a fɔnman Zoova mmla’n. Sanngɛ kusu’n, ɔ fataman kɛ asɔnun nunfuɛ’m be wlawla sran wie fi kɛ ɔ nin i wiengu’n be ra. Sa wie kusu ti’n, sran nga be fɔnnin i wun’n, ɔ kwla se kɛ ɔ rɛmɛn i wiengu kun’n, afin sran ng’ɔ fɔnnin’n i sa tɛ’n yoli i nsisɔ. I kwlaa yoli o, be nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n man be atin kɛ be ra be wun’n, be bɔbɔ yɛ ɔ fata kɛ be fa be ajalɛ’n niɔn. Kpɛkun ajalɛ sɔ’n i sin sa nga ɔ́ bá’n, maan ɔ sɔn be nun.—Galasifuɛ Mun 6:5.\nBlɛ wie nun’n, kɛ ɔ ko tɔ cinnjin kpa’n, kannzɛ bɔɔ sran fi w’a kunndɛman bian annzɛ bla i wiengu bo o, sanngɛ Klistfuɛ wie’m be seli kɛ bé títí nun annzɛ bé rá. I lɛ nun’n, Biblu’n waan sran nga ɔ yacili i wiengu’n, “maan ɔ ka lɛ annzɛ ɔ sɛ i sin.” (1 Korɛntfuɛ Mun 7:11) I sɔ Klistfuɛ’n leman atin jaman sran uflɛ. (Matie 5:32) Maan e nian blɛ nga mɔ kɛ ɔ ko tɔ cinnjin kpafuɛ’n sran wie’m be wunnin kɛ be kwla titi nun’n.\nSɛ sran kun i ɲinfu ɔ nianman i awlobofuɛ’m be lika’n. Sɛ yasua kun bɔbɔ i ɲinfu ɔ niɛnmɛn i awlobofuɛ’m be lika’n, yalɛ’n kwla di be. Biblu’n se kɛ: “Nga b’ɔ ti tɛ’n tra su’n yɛlɛ sran ng’ɔ niɛnmɛn i bɔbɔ i awlo’n i lika’n, ɔ timan Nyanmiɛn sufuɛ, i tɛ liɛ’n tra sran ng’ɔ lafiman Krist su’n.” (1 Timote 5:8) Sɛ i sɔ sran’n waan ɔ kacimɛn i aeliɛ’n, bla’n kwla kɔ jɔlɛ difuɛ’m be ja su, naan be mɛn i atin maan ɔ nin yasua’n be titi nun. Afin ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sɛ́sɛ́ i bɔbɔ nin i mma’m be ti. Nanwlɛ, sɛ be kan kɛ Klistfuɛ kun waan ɔ niɛnmɛn i awlobofuɛ’m be lika’n, nán maan asɔnun kpɛnngbɛn’m be ɲin kpa i sɔ ndɛ’n su kaan sa. Afin sran nga ɔ yo i sɔ like’n, be kwla tu i asɔnun’n nun.\nBe wiengu’n i sa kekleekle yolɛ. Sran kun i like yolɛ’n kwla yo ya tɛ kpa, ɔ maan i wiengu kun’n kwlá wunmɛn i wun fɛ, i sɔ’n ti ɔ o wie nuan bɔbɔ. Sɛ nzajefuɛ sɔ’n ti Klistfuɛ’n, maan asɔnun kpɛnngbɛn’m be nian nun kpa naan sɛ ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ o. Afin sɛ ya tɛ falɛ nin nzaje sa yolɛ’n ti sran kun i nzuɛn’n, be kwla tu i asɔnun’n nun.—Galasifuɛ Mun 5:19-21.\nSɛ sran kun tɛnndɛn i wiengu i ɲrun tɛtɛ kpa Zoova sulɛ nun’n. Ɔ wie yasua annzɛ bla mɔ b’a ja’n, be kwla wla be wiengu i ɲin nglonglo naan ɔ yaci Zoova sulɛ. Annzɛ kusu, naan ninnge wie’m be nun’n, ɔ fɔn Ɲanmiɛn mmla’n. I lɛ nun’n, sɛ sran nga ɔ o afɛ nun’n bu i kɛ like kunngba nga ɔ kwla yo naan w’a kle kɛ i “nyin yi Nyanmiɛn tra sran mun’n,” yɛle kɛ be titi nun awa ɲrun’n, ɔ ti kɛ i bɔbɔ sa.—Sa Nga Be Yoli’n 5:29.\nSa ngba nga y’a kan be ndɛ lɛ’n be nun’n, sran fi leman atin mianman sran nga be fɔnnin i wun’n kɛ ɔ nin i wiengu kun’n be titi nun annzɛ nán ɔ nin i be titi nun. Kannzɛ bɔɔ, ɔ o nun kɛ be janvuɛ Klistfuɛ wie mɔ be ɲin w’a ti’n, ɔ nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla uka be’n, annzɛ be kwla man be Biblu’n nun afɔtuɛ wie’n, sanngɛ be siman sran kun nin i yi be afiɛn ndɛ’n i ngbɛsungbɛsu ngba. Saan Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ si i ɔ. Nanwlɛ, kɛ ɔ ko yo naan Klistfuɛ kun nin i yi annzɛ i wun b’a titi nun’n ti’n, sɛ Klistfuɛ sɔ’n blɔ ndɛ nga ɔ tɔ be afiɛn’n awlo lɔ’n, i sɔ sran’n kle kɛ i ɲin yiman Ɲanmiɛn annzɛ aja’n. Sran kwlaa nga ɔ fa gblɛ naan ɔ nin i wiengu be titi nun’n, Zoova wun i kwlaa ngalɛ’n kpan, like fi nunman lɛ mɔ Ɲanmiɛn wunmɛn i ɔ. Afin “like nga ɔ yili be’n wie fi fiɛmɛn i nyrun, i nyin ta be kwlaa. I ja su yɛ e kwlaa é kán sa nga e yoli’n niɔn.” (Ebre Mun 4:13) Sanngɛ sɛ sa wie tɔ cinnjin kpa naan i sɔ sa’n wieman’n, naan sɛ Klistfuɛ kun fa ajalɛ kɛ ɔ nin i wiengu kun’n bé títí nun’n, sran fi leman atin kɛnmɛn i wun ndɛ tɛ. Afin i kwlaa yoli o, “bé wá fá e kwlaa kɔ́ Nyanmiɛn ja su.”—Rɔmfuɛ Mun 14:10-12.


?E kwla fa e “wun mantan Nyanmiɛn” sakpa? | Mantan\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Bengali Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Ga Grec Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrois Iloko Indonésien Italien Japonais Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Kwanyama Letton Lingala Lituanien Luganda Luo Macédonien Malayalam Malgache Maltais Myama Ndonga Ndébélé (Zimbabwe) Niue Norvégien Néerlandais Oromo Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Rarotongan Roumain Russe Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Tagalog Tahitien Tamoul Tchèque Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Ukrainien Umbundu Uruund Venda Vietnamien Wawle Xhosa Yoruba Zoulou\n1, 2. (a) ?Ndɛ benin yɛ sran sunman be bu i kɛ Ɲanmiɛn su kɛnmɛn i le ɔ? ?Sanngɛ ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ Abraamu nin Zoova be nantili ɔ? ?Yɛ ngue ti ɔ?\n?SƐ NGLO nin asiɛ’n be Yifuɛ’n se ɔ kɛ a ti i janvuɛ’n, ɔ́ yó ɔ fɛ? Sran sunman be bu i kɛ Ɲanmiɛn kwlá kɛnmɛn i sɔ ndɛ, afin klɔ sran’n timan like fi, i ti ɔ kwlá yoman Ɲanmiɛn Zoova i janvuɛ. Sanngɛ Biblu’n jran su kpa kɛn i kɛ e kwla fa e wun mantan Ɲanmiɛn sakpa.\n2 Sran kun yoli i sɔ laa. Sran sɔ’n yɛle Abraamu. Ɔ maan Zoova flɛli i kɛ “min janvuɛ Abraam.” (Ezai 41:8) Ɔ kwla fɛli i wun mantannin Ɲanmiɛn afin ɔ ‘lafili i su.’ (Zak 2:23) Andɛ kusu’n, Zoova kunndɛ kɛ ɔ́ ‘fɛ́ i wun mántan’ sran nga be klo i’n. (Mmla’n 10:15) Biblu’n waan: “An fa amun wun mantan Nyanmiɛn, yɛ i kusu fɛ́ i wun mántan amun-ɔn.” (Zak 4:8) Ndɛ sɔ’n wla e fanngan kɛ e yo like kun, yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn w’a fua kɛ ɔ́ yó like sɔ’n wie.\n3. ?Ngue yɛ Zoova se e kɛ e yo ɔ? ?Yɛ sɛ e yo sɔ’n, ngue yɛ ɔ́ yó ɔ?\n3 Zoova se e kɛ e fa e wun e mɛntɛn i. Ɔ klo kɛ e yo i janvuɛ. Ɔ se e kɛ sɛ e fa e wun mɛntɛn i’n, ɔ́ fɛ́ i wun mántan e wie. I liɛ’n, ‘ɔ́ kɛ́n i klun ndɛ klé e.’ * (Jue Mun 25:14) Afin sran nga ɔ ti e janvuɛ kpa’n yɛ ‘e kan e klun ndɛ kle i ɔ.’\n4. ?Ɔ fata kɛ sran nga a bu i janvuɛ kpa’n, i nzuɛn’n yo sɛ? ?Yɛ ngue ti yɛ sran nga be fa be wun mantan Zoova’n, be kwla lafi su kɛ ɔ́ yó be janvuɛ kpa ɔ?\n4 ?A le janvuɛ kpa kun mɔ a kan ɔ klun ndɛ kle i ɔ? Sɛ ɔ ti sɔ’n, nn ɔ ndɛ lo ɔ janvuɛ sɔ’n kpa. A lafi i su afin ɔ kpɔciman ɔ le. Sɛ ndɛ fɛ o ɔ nuan naan a bo su kle i’n, ɔ klun jɔ lele tratra su. Kɛ afɛ’n wo ɔ su kusu mɔ a kan kle i’n, mɔ i kusu sie i su diin tie ɔ nuan ndɛ’n, ɔ yo maan ɔ klun tɔ nun fɔuun. Kannzɛ sran’m be buman afɛ ng’ɔ o ɔ su’n i like fi’n, sanngɛ i liɛ’n ɔ si wafa nga ɔ wun fa yo wɔ’n. I kunngba’n, kɛ a fa ɔ wun mantan Zoova’n, ɔ kaci ɔ janvuɛ kpa, ɔ bu ɔ sran, ɔ ndɛ lo i kpɛkun kɛ ndɛ tɔ ɔ su’n, ɔ si wafa nga ɔ wun fa yo wɔ’n. (Jue Mun 103:14; 1 Piɛr 5:7) Asa’n, a fa ɔ wla’n kwlaa gua Zoova su afin a si kɛ ɔ sokpɛmɛn i gbanflɛn difuɛ le. (Jue Mun 18:26) Sanngɛ, like nga ti yɛ e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n kwla mantan sɔ’n, yɛle kɛ i bɔbɔ klo sɔ ti ɔ.\nZoova fali ajalɛ’n\n5. ?Ngue yɛ Zoova yoli naan y’a kwla fa e wun y’a mɛntɛn i ɔ?\n5 Sɛ ɔ ka e ngunmin ti’n, e su kwlá faman e wun e mantanman Ɲanmiɛn le. Afin e ti sa tɛ yofuɛ. (Jue Mun 5:5) Sanngɛ Akoto Pɔlu klɛli i kɛ: “Nyanmiɛn kle ye kɛ ɔ klo e, afin kɛ e ti sa tɛ yofuɛ’n, e ti ɔ maan Krist wuli.” (Rɔmfuɛ Mun 5:8) Zoova maan Zezi ‘fɛli i wun kpɔli sran sunman be ti.’ (Matie 20:28) Sɛ e lafi e ti kpɔlɛ tɛ sɔ’n su’n, e kwla fa e wun mantan Ɲanmiɛn. Kɛ mɔ Ɲanmiɛn ‘dun mmua kloli e’n’ ti’n, ɔ wlali e nin i e janvuɛ tralɛ’n i bo ase.—1 Zan 4:19.\n6, 7. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova timan sran kun m’ɔ fia i sran’n i wafa ng’ɔ ti’n su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Zoova yili i wun nglo kleli e ɔ?\n6 Asa ekun’n, like nga ti yɛ be nga be ti janvuɛ’n be afiɛn’n mantan kpa’n yɛle kɛ be si be wun kpa, yɛ be klo be wiengu’n i nzuɛn’n kpɛkun like nga be wiengu’n yo’n ɔ yo be fɛ. I kunngba’n yɛle Zoova liɛ’n. W’a fiɛmɛn i wun ndɛ su, ɔ yili i wun nglo kleli e. Afin, ɔ kunndɛ kɛ e si i. Ɔ maan e kwla fa e wun e mɛntɛn i. (Ezai 45:19) Asa ekun’n, i bɔbɔ i wun ndɛ nga ɔ kan’n, sran ngba kwla si i. Be nga mɛn nga nun’n be buman be sran bɔbɔ’n, be kwla si i wie.—Matie 11:25.\nZoova fa ninnge nga ɔ yili be’n ɔ nin i nuan ndɛ’n kle e i su like.\n7 ?Wafa sɛ yɛ Zoova yili i wun nglo kleli e ɔ? Yɛle kɛ ninnge ng’ɔ yili’n be ti’n, e si i nzuɛn’n. Ɔ maan, e wun i wlɛ kɛ i tinmin’n leman wunsu, naan i ngwlɛlɛ cɛnnin, naan i sran klolɛ’n ti dan. (Rɔmfuɛ Mun 1:20) Sanngɛ nán ninnge nga Zoova yili be’n be ngunmin cɛ yɛ be kle sran’n i wafa nga ɔ ti’n niɔn. Anwlanmannun’n, sran fi nin a kanman i bɔbɔ i wun ndɛ nin a kleman i wiengu kɛ nga Zoova fa yoli’n sa le. Ɔ yoli maan sran’n i wafa ng’ɔ ti’n, be kɛnnin i ndɛ Biblu’n nun.\nE wun kɛ Zoova “yo nyɛnmɛn”\n8. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Biblu’n bɔbɔ ba’n ɔ kle kɛ Zoova klo e ɔ?\n8 Biblu’n bɔbɔ ba’n ɔ kle weiin kɛ Zoova klo e. Afin wafa nga e kwla wun i sran’n i wafa ng’ɔ ti’n i wlɛ’n, i su yɛ ɔ niannin kɛnnin i bɔbɔ i wun ndɛ Biblu’n nun ɔn. I sɔ’n kle kɛ nán klolɛ ngbɛn sa yɛ ɔ klo e ɔ, sanngɛ ɔ kunndɛ kɛ e si i naan e klo i wie. Kɛ e kanngan fluwa kpa sɔ’n nun’n, e wun kɛ Zoova “yo nyɛnmɛn.” E kunndɛ kɛ é fá e wun é mɛ́ntɛn i. (Jue Mun 27:4) Wafa nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, Zoova kle sran’n i wafa ng’ɔ ti’n, maan e fa e ɲin e sie su.\n9. ?Zoova i su ndɛ benin yɛ be kɛn i Biblu’n nun ɔn?\n9 Be kan Ɲanmiɛn i nzuɛn’n i ndɛ kpɛ sunman Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun. Be kan kɛ: “Anannganman klo kɛ be yo like mun sɛsɛsɛ.” (Jue Mun 37:28) Be se ekun kɛ Ɲanmiɛn i “fanngan’n ɔ ti dan.” (Zɔb 37:23) Be kɛn i ekun kɛ: “Nyanmiɛn sɔ’n ɔ ti nanwlɛfuɛ.” (Mmla’n 7:9) Asa ekun’n, be waan: “I ngwlɛlɛ’n ɔ lɛ-man sin.” (Zɔb 9:4) Naan ‘ɔ ti Nyanmiɛn aklunyefuɛ, nin aunnvuɛ sifuɛ, ɔ fa-man ya ndɛndɛ. I aklunye’n ti dan, yɛ sa nga ɔ kan kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ́ yó be.’ (Ezipt Lɔ Tulɛ 34:6) Naan ɔ “yaci sran wun sa cɛ i.” (Jue Mun 86:5) Yɛ kɛ nga e fa e wunnin i ndɛ tre nga ɔ sinnin lɛ’n nun sa’n, Ɲanmiɛn i nzuɛn danfuɛ’n yɛle i ‘sran klolɛ’n.’ (1 Zan 4:8) Kɛ a bu i sran’n i wafa ng’ɔ ti’n i akunndan’n, ɔ yo ɔ kɛ a fa ɔ wun mantan Ɲanmiɛn sɔ’n m’ɔ leman wunsu’n. ?Nɛ́n i ɔ?\nBiblu’n uka e naan y’a fa e wun y’a mantan Zoova.\n10, 11. (a) ?Ngue ndɛ ekun yɛ be kɛn i Biblu’n nun m’ɔ uka e naan y’a si Zoova i nzuɛn’n niɔn? (b) ?Sa benin yɛ ɔ o Biblu’n nun m’ɔ uka e naan y’a wun wafa nga Ɲanmiɛn yili i tinmin’n i nglo ɔ?\n10 Zoova kɛnnin i nzuɛn’n i ndɛ kleli e sɔ. Sanngɛ w’a kaman ngalɛ’n su. Afin i Ndɛ’n nun’n, be kan wafa nga blɛ wie nun ɔ yili i wun nglo’n, i ndɛ wie. I sɔ’n ti’n, e si Zoova i nzuɛn’n kpa, yɛ e fa e wun e mɛntɛn i. Maan e fa e ɲin e sie i ndɛ sɔ’m be nun kun su e nian.\n11 Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn ‘i wunmiɛn’n ti dan.’ (Ezai 40:26) Sanngɛ wafa nga Ɲanmiɛn yili i tinmin sɔ’n i nglo’n m’ɔ deli Izraɛlifuɛ mun jenvie’n i afiɛn’n, ɔ ti abonuan. Bu i akunndan kan nian. Jenvie’n suli ɔli wa, ɔ suli ɔli wa, naan i nun w’a kpɛ, kpɛkun nzue’m be tiannin be nuan be keteli kɛ talɛ sa, kpɛkun i osu’n yoli wisiwisi. Yɛ Izraɛlifuɛ kɔe 3.000.000 be nantili aunɲan siɛ’n su ɔ. (Ezipt Lɔ Tulɛ 14:21; 15:8) Asa ekun’n, ɔ niannin be lika aawlɛ flɛnnɛn nun afuɛ lele 40. Ɔ yoli maan nzue fin yɛbuɛ nun fiteli, yɛ be nɔnnin ɔn. Yɛ aliɛ ng’ɔ fa mannin be’n ti kɛ awie mma sa yɛ be isɛ i asiɛ wun ɔn. (Ezipt Lɔ Tulɛ 16:31; Kalɛ 20:11) Ndɛ sɔ’n kle kɛ Zoova le tinmin yɛ ɔ yi i nglo i sufuɛ’m be lika. E si kɛ e Ɲanmiɛn ng’ɔ tie e srɛlɛ’n le wunmiɛn kpa naan ɔ “ti e fiawlɛ nin e bo suanfuɛ. Blɛ kekle nun’n ɔ uka e tititi.” Nanwlɛ, i sɔ mɔ e si i’n, ɔ wla e fanngan dan.—Jue Mun 46:2.\n12. ?Wafa sɛ yɛ Zoova uka e naan y’a wun sran’n i wafa nga ɔ ti’n, i wlɛ ɔ?\n12 Zoova m’ɔ ti aolia nun sran’n, ɔ yoli like kun ekun naan y’a si i. E klɔ sran mun’n, ninnge nga e ɲin ta be’n yɛ e wun be wlɛ ɔ. I ti yɛ e kwlá wunman aolia nun ninnge’m be wlɛ ɔ. Ɔ maan, sɛ Ɲanmiɛn m’ɔ ti aolia nun sran’n ɔ kan wafa nga ɔ fa ti’n i ndɛ kle e’n, e su kwlá wunmɛn i wlɛ le. Ɔ ti kɛ be su fa like ble annzɛ like ɔkwlɛ be su fa kle aɲinsifuɛ sa. Sanngɛ Zoova w’a yoman sɔ. Yɛle kɛ ndɛ nga ɔ ko kan naan y’a wun wafa nga ɔ fa ti’n i wlɛ’n, yɛ ɔ kannin ɔn. Blɛ wie nun’n, ɔ fɛli i wun fa sunnzunnin ninnge nga e si be’n. Ɔ ju wie bɔbɔ’n, ɔ se kɛ ɔ le klɔ sran’m be wun ninnge’m be wie. *\n13. ?Sunnzun ase benin yɛ Ezai 40:11 kɛn i ndɛ ɔ? ?Yɛ ngue yɛ i sɔ’n kle e ɔ?\n13 Be kan Zoova i ndɛ Ezai 40:11 nun kɛ: “Sran’m be ti kɛ i bua sa, ɔ́ tá be kɛ bua tafuɛ kpa’n ɔ fa ta i bua mun’n sa. Ɔ́ fɛ́ i sa’n flɛ́ i bua ba mun yɛ ɔ́ tían be nuan, ɔ́ fá be síe i wue’n nun.” Ndɛ sɔ nun’n, be fa Zoova sunnzun bua tafuɛ kun m’ɔ fɛ ‘i sa’n’ man i bua’m be su’n. I sɔ’n kle kɛ Zoova kwla nian i sufuɛ’m be su naan ɔ kwla suan be bo. Yɛ be nga wunmiɛn nunman be nun bɔbɔ’n, ɔ kwla yo be sɔ wie. Kɛ e o Zoova i sa nun’n, e si kɛ like fi kwlá yoman e. Afin sɛ e nin i e nanti titi’n, ɔ su sokpaman e le. (Rɔmfuɛ Mun 8:38-39) Bua Tafuɛ Dan’n fa bua ba mun sie “i wue’n nun.” Ndɛ sɔ’n fa e ɲin sie i like kun mɔ bua tafuɛ’m be yo’n i su. Yɛle kɛ blɛ sunman nun’n, bua tafuɛ’m be fa be bua ba’n sie i be wue nun, kpɛkun be fa be wun tralɛ dan’n kɛtɛ i wun. I sɔ’n kle kɛ e kwla lafi su kpa kɛ e ndɛ lo Zoova naan ɔ klo e kpa. Ɔ maan, sɛ e kunndɛ kɛ é fá e wun é mɛ́ntɛn i’n, i su ɔ.\n‘Ba’n bɔbɔ klo kɛ ɔ́ fɛ́ i Si’n klé’\n14. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Zezi yɛ maan e wun sran’n i wafa nga Zoova ti’n i kpa’n niɔn?\n14 Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle e kɛ Zezi m’ɔ ti Zoova i awlɛn su Ba’n yɛ ɔ fɛli i Si kleli e ɔ. Sɛ ɔ ti akunndan bulɛ’n nin o, sɛ ɔ ti ninnge’m be yolɛ’n nun’n nin o, sran fi sa w’a kwlá nianman Zoova i ajalɛ’n su kɛ Zezi sa le. Like ti m’ɔ ti sɔ’n yɛle kɛ, ka naan Zoova w’a yi aolia nun sran mun nin asiɛ’n su ninnge’m be kwlaa’n, Zezi ɔ nin i Si yɛ be o ɲanmiɛn su lɔ ɔ. (Kolɔsfuɛ Mun 1:15) Zezi si Zoova kpa liɛ su. I sɔ’n ti yɛ ɔ kwla seli kɛ: “Sran fi si-man Nyanmiɛn Wa’n, saan i Si kunngba cɛ yɛ ɔ si i-ɔ, yɛ sran fi si-man Nyanmiɛn Wa’n i Si’n, saan Ba’n bɔbɔ ɔ nin sran ng’ɔ klo kɛ ɔ́ fɛ́ i Si klé i’n, i yɛ ɔ si i-ɔ.” (Lik 10:22) Kɛ Zezi bali asiɛ’n su wa’n, ɔ yoli ninnge cinnjin nɲɔn naan sran’m b’a si i Si’n.\n15, 16. ?Ninnge cinnjin benin nun yɛ Zezi fɛli i Si’n kleli e ɔ?\n15 Like klikli’n, yɛle kɛ Zezi i ninnge nga ɔ kleli’n uka e naan y’a si i Si’n. Wafa nga ɔ kannin Zoova i ndɛ’n ɔ kan e awlɛn’n. Kɛ Zezi kán wafa nga Ɲanmiɛn si be nga be kaci be nzuɛn’n be aunnvuɛ’n i ndɛ’n, ɔ fɛli i sunnzunnin siɛ aunnvuɛ sifuɛ kun. Kɛ siɛ sɔ’n wunnin i wa wannzofuɛ’n m’ɔ́ sɛ́ i sin awlo’n, i fɛ m’ɔ yoli i’n ti’n, ɔ wanndi ko tɔli i nun gbuduu. (Lik 15:11-24) Asa kusu’n, Zezi waan kɛ mɔ Zoova klo sran nga be ti sran kpa’n ti’n, ɔ yo maan ‘be bɛ i sin.’ (Zan 6:44) Kɛ ndrofia kaan kpa kun tɔ asiɛ wun’n bɔbɔ’n, ɔ si nun. I ti’n, Zezi seli kɛ: “Nán srɛ kun amun mlɔnmlɔn, afin an ti kpa tra ndrofia kpanngban.” (Matie 10:29, 31) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn sɔ mɔ sran’m be ndɛ lo i kɛ nga sa’n, saan e wun cɛ yɛ é fá mɛ́ntɛn i ɔ.\n16 I nɲɔn su’n, wafa nga Zezi nin sran’m be nantili’n, ɔ kle e Zoova i nzuɛn’n wie. Kɛ mɔ Zezi fɛli i Si’n i nzuɛn’n su nantili’n ti’n, ɔ kwla seli kɛ: “Sran ng’ɔ wun min’n, wuun w’a wun e Si’n.” (Zan 14:9) Ɔ maan, kɛ e kanngan Zezi i su ndɛ nga Matie, Mark, Lik nin Zan be klɛli’n nun’n, mɔ e wun wafa nga i wun fa yoli i’n, ɔ nin wafa nga ɔ nin sran’m be nantili’n, ɔ ti kɛ i Si yɛ ɔ su yo ninnge mun sa. Ɔ maan, Zezi kunngba cɛ yɛ ɔ kwla yi Zoova i nzuɛn’n i nglo kpa tra ɔ. ?Ngue ti yɛ e kwla se sɔ ɔ?\n17. Fa sunnzun ase kun kle like nga Zoova yoli naan y’a si i kpa’n.\n17 Wienun ɔn, be se wɔ kɛ a yiyi aklunye yolɛ’n, i nun. I nun yiyilɛ’n kwla yo kekle. Sanngɛ sɛ a wun kɛ sran kun su yi aklunye yolɛ’n i nglo i wiengu kun i lika’n yɛ á kwlá sé kɛ i sɔ’n yɛ be flɛ i aklunye yolɛ’n niɔn. Ɔ yo maan be wun ndɛ’n i wlɛ. I sɔ kunngba’n yɛ Zoova yoli naan y’a si i kpa ɔ. Ɔ yoli maan be klɛli i su ndɛ sɔ, sanngɛ i Wa’n i nzuɛn ng’ɔ yili i nglo’n ɔ uka e wie. Zezi niannin Ɲanmiɛn i nzuɛn’n su nantili. Ɔ maan, kɛ e kanngan Zezi i su ndɛ nga Matie, Mark, Lik ɔ nin Zan be klɛli’n nun’n, ɔ ti kɛ Zoova su kan ndɛ kle e sa. Ɔ su se e kɛ: “Zezi i nzuɛn nga ɔ yili i nglo lɛ’n, kɛ min nzuɛn liɛ’n ti sɔ wie ɔ.” ?I nun mɔ Zezi o asiɛ’n su wa’n, i nzuɛn’n su ndɛ benin yɛ be kannin ɔn?\n18. ?Wafa sɛ yɛ Zezi yili i nglo kɛ ɔ le tinmin, naan ɔ yo sa i nuan su sɛsɛ naan ɔ si ngwlɛlɛ ɔ?\n18 Zezi yili Ɲanmiɛn i wafa nnan nga be ti abonuan’n be nglo klanman kpa. Ɔ yili i nglo kɛ ɔ le tinmin. I wie yɛle kɛ ɔ wieli sran’m be tukpaciɛ’n, yɛ ɔ yili atrɛ mannin sran’m be aliɛ, kpɛkun ɔ cɛnnin sran mun bɔbɔ. Sanngɛ w’a fɛmɛn i tinmin’n w’a yoman i bɔbɔ i klunklo like annzɛ w’a fa yoman sran’m be tɛ kɛ be nga be le ɲrun’n, be yo’n sa. (Matie 4:2-4) Asa ekun’n, ɔ klo sa i nuan su sɛsɛ yolɛ. Kɛ ɔ wunnin like atɛ yofuɛ mɔ be di sran’m be lufle’n, i awlɛn’n beli i klun. (Matie 21:12, 13) W’a kpaman sran’m be nun. Yɛle kɛ ɔ buli yalɛfuɛ mun ɔ nin be nga be buman be wie’n be sran, yɛ ɔ yoli maan be ‘wla guali ase.’ (Matie 11:4, 5, 28-30) Asa kusu’n, Zezi i ngwlɛlɛ m’ɔ si i dan’n kleli kɛ “i dan tra Salomɔn.” (Matie 12:42) Sanngɛ Zezi w’a fɛmɛn i ngwlɛlɛ’n w’a tumɛn i wun le. Ndɛ ng’ɔ kannin’n wluwluli sran’m be wun, afin i ninnge klelɛ’n ti weiin, ɔ maan i wlɛ wunlɛ timan kekle, kpɛkun be wun wafa nga be kwla nanti su’n.\n19, 20. (a) ?Ngue ti yɛ sran klolɛ nun’n, sran fi kwlá toman Zezi ɔ? (b) ?Kɛ é kánngan Zezi i su ndɛ mɔ é bú su akunndan’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ e wla fi su ɔ?\n19 Sran klolɛ nun’n, klɔ sran wie fi toman Zezi. Kɛ ɔ́ bó jasin fɛ’n, ɔ yili sran klolɛ’n i nglo. I wie yɛle kɛ sran’m be yoli i annvɔ yɛ ɔ sili be aunnvuɛ. Be nga be o afɛ nun bɔbɔ’n, ɔ ukali be. Blɛ sunman nun’n, i sɔ’n suli i bo maan ɔ yoli be ye. (Matie 14:14) Kannzɛ bɔbɔ ɔ yoli sran’m be juejue naan ɔ mannin be nga awe kun be’n be aliɛ’n, sanngɛ ɔ yoli like cinnjin uflɛ kun m’ɔ kle kɛ ɔ sili sran’m be aunnvuɛ ɔ. Yɛle kɛ ɔ ukali sran mun naan be si Ɲanmiɛn Sielɛ’n i su nanwlɛ ndɛ’n naan be fa su, naan be klo i. Afin Sielɛ sɔ’n yɛ maan bé ɲán ye tititi ɔ. (Mark 6:34; Lik 4:43) I kpa’n bɔbɔ’n, klolɛ mɔ Zezi klo sran’m be dan kpa’n ti’n, ɔ kplinnin su kɛ ɔ́ fɛ́ i wun kpɔ́ be ti.—Zan 15:13.\n20 Sɛ sran wafa kwlakwla be fali be wun mantannin sran klofuɛ sɔ’n, nanwlɛ, i sɔ’n boman e nuan. (Mark 10:13-16) Sanngɛ, kɛ é kánngan Zezi i su ndɛ’n mɔ é bú su akunndan’n, nán maan e wla fi su kɛ Siɛ’n i nzuɛn’n yɛ Ba’n yili i nglo sɔ ɔ.—Ebre Mun 1:3.\nE ukalɛ like kun\n21, 22. ?Ngue yɛ e kwla yo naan y’a fa e wun y’a mantan Zoova ɔ? ?I sɔ’n ti’n, wafa sɛ yɛ be kpɛkpɛli fluwa nga nun ɔn?\n21 Nanwlɛ, sɛ Zoova fɛ i Ndɛ’n kle e i su like’n, ɔ klo kɛ e fa e wun mɛntɛn i ti ɔ. Sanngɛ ɔ fɛmɛn i sɔ’n tintinman e wun. Ɔ maan “blɛ bɔ [...] ɔ tɛ yo ye’n,” sɛ é fá e wun é mántan Zoova o annzɛ e su yoman sɔ o, ɔ ti kɛ e bɔbɔ sa. (Ezai 55:6) Wafa nga Biblu’n kan Zoova i nzuɛn’n nin i ninnge yolɛ’m be ndɛ’n, sɛ e si i’n, yɛ é kwlá fá e wun é mɛ́ntɛn i ɔ. I sɔ yolɛ nun’n, fluwa nga a su kanngan nun yɛ’n, ɔ́ úka wɔ.\n22 Á wá síe i nzɔliɛ kɛ be kpɛkpɛli fluwa’n nun akpasua nnan. Akpasuaakpasua’m be kan Zoova i wafa nga be ti abonuan’n be ndɛ kunngunngun. Kun kan i tinmin’n i ndɛ, kun kan i sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n i ndɛ, kun kan i ngwlɛlɛ’n i ndɛ, yɛ kun ekun kan i sran klolɛ’n i ndɛ. Kɛ akpasua kun bó i bo’n, ɔ dun mmua fiti Zoova i sran’n i wafa nga be su kɛn i ndɛ’n i su. Ndɛ tre nga bé bɛ́ i sin’n be nun’n, bé kán wafa nga Zoova yi i nzuɛn sɔ’n i nglo’n i ndɛ. Asa ekun’n, akpasua kwlakwla nun’n, ndɛ tre kun kan wafa nga Zezi fali nzuɛn sɔ’n su nantili’n i ndɛ. Yɛ kun ekun nun’n, be kle e wafa nga e kusu e kwla nian nzuɛn sɔ’n su e nanti’n.\n23, 24. (a) Kan kuku nga be flɛ i “Biblu’n nun ndɛ’n su akunndan bulɛ” i ndɛ. (b) ?Ngue ti yɛ like nga e suan’n i su akunndan bulɛ’n kwla yo naan e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n w’a mantan kpa w’a tra laa ɔ?\n23 Kɛ ɔ fɛ i ndɛ tre nga su m’ɔ́ fá jú ndɛ tre kasiɛn’n su’n, ndɛ tre kwlaa nun’n kuku kun o lɛ, be flɛ i: “Biblu’n nun ndɛ’n su akunndan bulɛ.” Sɛ a fa fluwa’n i bue 24, á wá wún kuku sɔ’m be nun kun. Kuku sɔ’m be nun Biblu’n nun ndɛ mma ɔ nin kosan nga be klɛli be’n, be timan ndɛ tre’n i nun flanlɛ. Sanngɛ be fa e ɲin sie i ndɛ cinnjin uflɛ wie’m be su. ?Ngue yɛ a kwla yo naan w’a suan kuku sɔ’m be nun like kpa ɔ? Kanngan Biblu’n nun ndɛ mma kwlaa be nun naan fa ɔ ɲin sie be su. I sin’n, kosan nga be o Biblu’n nun ndɛ mma’m be wun lɛ’n, kanngan be nun, naan bu be sin kpa. Sɛ a klo’n, a kwla nian Biblu’n i akua’m be nun wie. Asa ekun’n, a kwla fa kosan nga be lɔngɔ su yɛ’n usa ɔ wun: ‘?Ngue yɛ ndɛ sɔ’n kle min Zoova su ɔ? ?Wafa sɛ yɛ ndɛ sɔ’n kwla uka min min nantilɛ’n nun ɔn? ?Wafa sɛ yɛ n kwla fɛ i sɔ ndɛ’n uka min wiengu ɔ?’\n24 Ndɛ’n i su akunndan bulɛ kɛ ngalɛ sa’n kwla uka e naan y’a fa e wun y’a mantan Zoova y’a tra laa’n. Afin, kɛ e suan Ɲanmiɛn i su like mɔ e bu su akunndan’n, ɔ kan e awlɛn’n, yɛ ɔ di e wun junman. Ɔ maan e tran ɔn, ɔ tranman, saan é fá ajalɛ. I sɔ’n kusu yo maan e klo Zoova m’ɔ ti e janvuɛ kpa’n i kpa tra laa’n. Yɛ klolɛ sɔ’n ti’n, e wun yrayra e kɛ e yo like nga ɔ jɔ i klun’n. (1 Zan 5:3) Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan e nin Zoova e afiɛn’n w’a mantan sɔ’n, ɔ fata kɛ e si i kpa naan e si wafa nga ɔ yo i ninnge mun’n. I sɔ yolɛ nun’n, amun e fa e ɲin e sie i Ɲanmiɛn i sanwun m’ɔ ti’n su. Afin sɛ e wun i sɔ’n i wlɛ’n, ɔ́ yó maan é fá e wun mɛ́ntɛn i.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Ebre nun’n, ndɛ kunngba’n yɛ be kɛn i Amɔs 3:7 nun ɔn. I waan: “Sa kwlaa nga Anannganman waan ɔ́ yó’n” saan ɔ́ dún mmua kán klé i sufuɛ mun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Biblu’n nun’n, be kan Zoova i ɲrun, i ɲinma, i bue, i nuan, i sa ɔ nin i ja’m be ndɛ. (Ezipt Lɔ Tulɛ 15:8; Jue Mun 89:14; Ezipt Lɔ Tulɛ 24:10; Matie 4:4; Jue Mun 5:6) Sanngɛ i sɔ’n kleman kɛ Zoova le ninnge sɔ mun jrɛiin sakpasakpa.\nJue Mun 15:1-5 ?Ngue yɛ Zoova klo kɛ be nga be kunndɛ kɛ bé yó i janvuɛ’n be yo ɔ?\nJue Mun 34:1-19 ?Sran wafa benin yɛ Zoova mantan be ɔ? ?Yɛ ngue yɛ i sɔ sran’m be kwla lafi su kɛ ɔ́ yó mán be ɔ?\nJue Mun 145:18-21 ?Junman benin yɛ ɔ fata kɛ e di naan y’a kwla fa e wun y’a mantan Zoova ɔ?\n2 Korɛntfuɛ Mun 6:14–7:1 ?Sɛ e kunndɛ kɛ e nin Zoova e afiɛn’n mantan titi’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ e yo ɔ?


Afin i ye Nyanmien man o yii ninngé'n kwlaa bo bé ô nyanmien su lo nin asie'n su wa muon, liké nga bé wun bé'n nin nga bé wu'an bé'n, bé nga bé ô bia su ô, bé nga bé sié swran mun ô, mmusu mun ô, kpenngben mun ô. Nyanmien man o yii ninngé'n kwlaa, i bobo ti ye o man o yii béo.\nI ye o man é wun Nyanmien b'o yi i wun nglô nyannyannyan nion, o fa Nyanmien Kpli'n i wafa kwlaa ng'o ti'n, i nuan nun nde'n ye man ninngé'n kwlaa ô leo. Ke o yôli bo swran'm bé wun sa'n wiéli'n, o kô traan Nyanmien Kpli b'o ti Wléngbi'n i fama su nyanmien su lo.\nAfin Nyanmien nde nga o kô kan'n, wuun wa kan o katyimen, o man swran'm bé katyi. Se é kwla sa'n\nNde'n wô le lalaa i sin nan Nyanmien a bô ninngé'm bé yile bô, Nde'n nin Nyanmien bé ô le, Nde so'n ti Nyanmien.\nNde so'n katyii i wun swran, o nin é wa trannin, o ti aklunyéfue nin nanwlefue. É nieen i anyrunnyan'n, o ti anyrunnyan bo se Ba b'o ti kunngba'n i Si meon o ti su.\nAfin Nyanmien klôô men'n lélé o fe i Wa kunngba tye'n mannin nan swran kwlaa ng'o lafi i su'n, wa mlinman, sannge o nyan anannganman nguan.\nNyanmien ti aôlia nun swran, o man bé nga bé waan béh kôtôh i bô béh menmenh'n, man bé yô i so bé akunndan'n nun nanwle su.\nNde nga i Wa'n kan kléé é, bo éh kanh kléh amun'n ye: Nyanmien ti nyannyannyan, aôsin'n kwla mentenmen mlonmlon.\nSwran ng'o klô'a swran'n, wuun o si'a Nyanmien, afin Nyanmien'n ye o ti swran klôfue nion.\nÉ si ke Nyanmien klô é, o man é lafi i su. Nyanmien ye o ti swran klôfue nion, o man swran ng'o klô swran'n, wuun o nin Nyanmien ba katyi swran wunmuan, o nin i bé tran.\nKe bé sé ke béh nyanh anannganman nguan'n, i bô yele ke béh sih o bo o kunngba tye ye a ti Nyanmien'n nin Jésus-Christ bo a sunmenniin'n.\nSa nglô yile 1:1\nFluwa nga nun bé kan sa nga o tye kaan bé wa yô, bo Nyanmien fa wlaa Jésus-Christ sa nun ke o fa klé i swran mun'n i nde. Christ sunmeen i ange'n, o wa yi bé nglô kléé Jean b'o ti i swran'n.\nSa nglô yile 22:13\nN ti Alpha nin Oméga (*f45*), liké'n kwlaa i klikli nin i awiélie, sa'n kwlaa i bô bôfue nin i bô guafue.\nSannge Nyanmien klé é ke o klô é, afin ke é te ti sa te yôfue'n, é ti o man Christ wuli.\nSa nglô yile 1:17-18\n Ke n wunniin'n, n fin asé i bô le, n katyii ke fuen sa. O fe i sa fama'n fuaa min wun, o sé ke: Nanh sre kun o! Min ye n ti liké'n kwlaa i klikli nin i awiélie nion. N ti anannganman, n wuli, sannge n tyennin, sien'n min nyin ô su, ye nh kah le tititi. Min ye n sié Wié nion, ye blolo lo la clé'n wô n sa nun.\n Nyanmien Nde kwlaa nga bé kleli'n, i bobo ye o fa maan swran mun ye bé klelio. Bé fa klé liké, bé fa klé swran lélé bé wun nanwle, bé fa tu bé fo, bé fa klé bé sa nga bé yôo o ti kpa'n, nan Nyanmien swran'n nyan liké b'o kwla fa di dyunman kwlaa ng'o ti kpa'n.\n Man nin n Si é ti kun. Juif'm bé faa yebue ékun ke bé fa fiin. Jésus sé bé ke: M man wunnin sa kpakpa bo n yô bé n Si fanngan nun'n. ?Sa so'm bé nun ônin ti ye man amun waan amunh finh n yebue kun mion? Juif'm bé sé i ke: Nanh ke sa kpa bo a yôli'n ti ye é waan éh kunh o, sannge Nyanmien dunman bo a satyi, ye o bo a ti swran bo a yô o wun ke a ti Nyanmien'n, i ti ye é waan éh kunh oo.


Ndɛ m’ɔ wla fanngan’n | Kannganlɛ nin like klelɛ\nNdɛ m’ɔ wla fanngan’n\nLIKE NG’Ɔ FATA KƐ A YO’N: Ndɛ ng’ɔ kwla uka ɔ ndɛ tiefuɛ mun’n, annzɛ ɔ kwla wla be fanngan’n, i su yɛ ɔ fata kɛ a fa be ɲin sie-ɔ.\nBu ɔ ndɛ tiefuɛ’m be wun akunndan kpa. Ɔ fata kɛ a lafi su kɛ ɔ niaan Klistfuɛ’m be kunndɛ kɛ Zoova klun jɔ be wun. Kannzɛ bɔbɔ ɔ fata kɛ a man be afɔtuɛ’n, sanngɛ sɛ be nin mo yolɛ fata’n, dun mmua yo be mo.\nKan ndɛ’n klolɛ su, nán kɛn i ya su. Srisri kanngan naan ɔ ndɛ tiefuɛ’m be wun kɛ be ndɛ lo wɔ, naan be kwla lafi ɔ su.\nNán bo awlabɔɛ ndɛ kpanngban su. Sɛ a bo awlabɔɛ ndɛ wie su’n, maan ɔ yo ndɛ mɔ a kwla jran su kle like-ɔ. Wafa nga á kán ndɛ’n, maan i kwlaa wla sran’m be fanngan.\nFa Ɲanmiɛn Ndɛ’n di junman kpa. Fa ɔ ndɛ tiefuɛ’m be ɲin sie i like nga Zoova yo mannin sran mun’n i su. Kpɛkun like ng’ɔ su yo i dɔ nga su’n, ɔ nin ng’ɔ́ wá yó i e ɲrun lɔ’n, fa be ɲin sie su wie. Wla ɔ ndɛ tiefuɛ’m be fanngan.\nNán ɔ wla fi su kɛ sran kwlaa kwla kaci ɔ niaan Klisifuɛ.\nKannganlɛ nin like klelɛ—Ndɛ m’ɔ wla fanngan’n


Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa i nuan su’n i ndɛ yo fɛ titi | Mantan\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Bengali Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Espagnol Estonien Ewé Finnois Français Ga Grec Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrois Iloko Indonésien Italien Japonais Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Kwanyama Letton Lingala Lituanien Luganda Luo Macédonien Malayalam Malgache Maltais Myama Ndonga Ndébélé (Zimbabwe) Niue Norvégien Néerlandais Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Roumain Russe Sepedi Serbe Sesotho (Lesotho) Shona Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Tagalog Tahitien Tamoul Tchèque Thaï Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Ukrainien Venda Vietnamien Wawle Xhosa Yoruba Zoulou\n1, 2. (a) ?Ɲrɛnnɛn sa benin mun yɛ be tɔli Zozɛfu su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Zoova siesieli sa sɔ mun ɔn?\nBE TƆNNIN gbanflɛn klanman kun mɔ w’a yoman sa fi’n i suɛn kɛ i waan ɔ́ tɔ́ bla kun gblu. I sɔ’n ti’n, be wlɛli i bisua. Be flɛ gbanflɛn sɔ’n kɛ Zozɛfu. Nán sa tɛ klikli nga bé fá yó i’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. Kɛ ɔ ɲannin afuɛ 17, i bɔbɔ i niaan’m be buli i wun akunndan tɛ. Ɔ ka kan naan b’a kun i. I sin’n, be yoli i atɛ kɛ kanga sa aofuɛ wie’m be sa nun. Be fɛ i ɔli nvle uflɛ nun. Lɔ’n, i min’n i yi’n jin i wun kɛ ɔ nin i be la. Sanngɛ w’a kplinman su. I ya m’ɔ yoli bla’n ti’n, ɔ tɔnnin Zozɛfu i suɛn. I sɔ’n ti yɛ be wlɛli i bisua ɔ. Ng’ɔ yo ɲrɛnnɛn’n yɛle kɛ ɔ yo kɛ Zozɛfu leman sran naan w’a kɛn i ti ndɛ sa.\nZozɛfu w’a yoman like fi sanngɛ be wlɛli i “bisua.”\n2 Sanngɛ Ɲanmiɛn m’ɔ “klo sa nga be yo i i nuan su’n, [yɛ] ɔ klo sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n,” ɔ lafiman. (Jue Mun 33:5) Zoova fali ajalɛ naan w’a siesie ndɛ sɔ’n. Ɔ yoli maan i agualiɛ su’n be yili Zozɛfu bisua nun lɔ fiteli. Sanngɛ nɛ́n i sɔ ngunmin yɛ ɔ yoli ɔ. Zozɛfu mɔ be wlɛli i “bisua” laa’n, ɔ wa ɲannin junman nanndoliɛ kpa kun, kpɛkun ɔ ɲannin ɲrun kpa wie. (Bo Bolɛ 40:15; 41:41-43; Jue Mun 105:17, 18) Be wa wunnin kɛ Zozɛfu w’a yoman sa tɛ fi, yɛ i kusu ɔ fali aɲrunɲan junman ng’ɔ di’n yoli naan Zoova i klun sa’n w’a kpɛn su.—Bo Bolɛ 45:5-8.\n3. ?Ngue ti yɛ e nun wie fi kunndɛman kɛ be di i ndɛ kwlɛ ɔ?\n3 Ndɛ kɛ ngalɛ sa’m be wluwlu e wun kpa. ?Nɛ́n i ɔ? ?E nun onin yɛ ɔ nin a wunman kɛ b’a di sran kun i ndɛ kwlɛ le ɔ? ?Annzɛ kusu, e nun onin yɛ be nin a bumɛn i lufle le ɔ? E nun wie fi kunndɛman kɛ be di i ndɛ kwlɛ. I sɔ liɛ’n boman e nuan, afin Zoova yili e kɛ i bɔbɔ sa. Yɛle kɛ ɔ fɛli i nzuɛn cinnjin kpa kɛ sa nuan su yolɛ sa’n ɔ mannin e wie. (Bo Bolɛ 1:27) Sɛ e waan é sí Zoova kpa’n, ɔ fata kɛ e wun wafa ng’ɔ yo sa i nuan su’n i wlɛ. I liɛ’n, i ninnge yolɛ wafa m’ɔ yo ɲɛnmɛn’n é sí su ye, kpɛkun é kúnndɛ kɛ é fá e wun é mɛ́ntɛn i.\n?Ngue yɛ be flɛ i sa i nuan su yolɛ’n niɔn?\n4. ?Klɔ sran’m be akunndan’n nun’n, ngue yɛ sran ng’ɔ yo sa i nuan su’n, ɔ yo ɔ?\n4 Sran’m be bu i kɛ sran ng’ɔ yo sa i nuan su’n yɛle sran ng’ɔ nian mmla’m be su trelele’n. Fluwa kun seli kɛ: “Sran ng’ɔ yo sa i nuan su’n, ɔ nanti mmla’m be su, ɔ yo like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo’n, ɔ yo like ng’ɔ le atin yo’n, ɔ diman ndɛ kwlɛ. Ɔ kpaman sran nun.” (Right and Reason—Ethics in Theory and Practice) Sanngɛ Zoova liɛ’n, kɛ ɔ́ yó sa i nuan su’n, nán mmla’m be su nianlɛ ngbɛn sa yɛ ɔ nian yo like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo’n niɔn.\n5, 6. (a) ?Ebre nin Glɛki nun’n, ndɛ mma nga be fa kan “sa nuan su yolɛ” ndɛ’n, i bo’n yɛle benin? (b) ?Kɛ Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn yo sa i nuan su’n, i bo’n yɛle benin?\n5 Wafa nga Zoova yo sa i nuan su sɛsɛsɛ’n, ɔ ti abonuan. Sɛ e waan é wún i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie wafa nga be kannin sa nuan su yolɛ’n i ndɛ Ebre nin Glɛki nun’n, be su. Biblu’n i bue nga i klikli nun’n be klɛli i Ebre nun’n i nun’n, ndɛ mma cinnjin nsan yɛ be fa kɛnnin i ndɛ ɔ. Kpɛ sunman’n, ndɛ mma nga be fa kan “sa nuan su yolɛ” i ndɛ’n be kwla kaci i wie kɛ ‘nanwlɛ dilɛ.’ (Bo Bolɛ 18:25) Ndɛ mma nɲɔn onga’m be liɛ’n be fa be kan “sa kpa yolɛ” i ndɛ. Biblu’n i bue nga be dun mmua klɛli i Glɛki nun’n, kɛ be se lɔ kɛ sran kun “yo sa kpa’n” i bo’n yɛle kɛ “ɔ di nanwlɛ, ɔ yo sa i nuan su.” I kwlaa sɔ’n kle kɛ ngbaciɛ nunman sa nuan su yolɛ’n nin sa kpa yolɛ’n be afiɛn.—Amɔs 5:24.\n6 Ɔ maan kɛ Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn yo sa i nuan su’n, ɔ su se kɛ ɔ di nanwlɛ naan ɔ yo sa ng’ɔ ti su’n, naan kusu ɔ nian nun yo sɔ titi, kpɛkun ɔ kpaman sran nun. (Rɔmfuɛ Mun 2:11) I kpa bɔbɔ’n, e kwlá bumɛn i kaan sa kɛ ɔ kwla kaci i ninnge yolɛ wafa sɔ’n. Elii m’ɔ suli Ɲanmiɛn nanwlɛ su’n, ɔ seli kɛ: “Klunwi yolɛ’n nin ndɛ kwlɛ bulɛ’n, be ti-man Nyanmiɛn i nzuɛn mlɔnmlɔn.” (Zɔb 34:10) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn kwlá ‘buman ndɛ kwlɛ’ le mlɔnmlɔn. Ndɛ ja nɲɔn ti yɛ e kan sɔ ɔ.\n7, 8. (a) ?Ndɛ ja nɲɔn benin ti yɛ Zoova kwlá buman ndɛ kwlɛ le ɔ? (b) ?Like benin ti yɛ Zoova yo sa i nuan su sɛsɛsɛ ɔ?\n7 Ndɛ ja klikli’n yɛle kɛ i nzuɛn’n nin klɔ sran liɛ’n timan kun. Kɛ nga e fa wunnin i fluwa nga i ndɛ tre 3 nun lɔ’n sa’n, fɔ kaan sa nunman Zoova nun, yɛ ɔ ti ndɛnmanfuɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ kwlá yoman sa m’ɔ timan su’n. ?Ngue yɛ i sɔ liɛ’n kle e ɔ? Ɔ kle e kɛ, kɛ mɔ fɔ kaan sa nunman e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i nun’n ti’n, e kwla lafi su kɛ ɔ su yomɛn i mma’m be tɛtɛ le. Zezi lafili su sɔ. Kɔnguɛ kasiɛn ng’ɔ dili i asiɛ’n su wa’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn kɛ: “Min Si bɔ ɔ nzuɛn’n nin klɔ sran liɛ’n ti-man kun’n, ɔ dunman’n b’ɔ o n su’n ti, nian [min sɔnnzɔnfuɛ’m] be su.” (Zan 17:11) Biblu’n nun’n, Zoova kunngba cɛ yɛ be flɛ i e ‘Si mɔ i nzuɛn’n nin klɔ sran liɛ’n timan kun’ ɔn. I sɔ’n ti su, afin i kunngba cɛ yɛ fɔ kaan sa nunmɛn i nun ɔn. Siɛ wie fi timan sɔ. Zezi lafili su kpa kɛ e Si mɔ fiɛn kaan sa nunmɛn i wun’n m’ɔ yoman sa tɛ kaan sa’n, ɔ́ níɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be su kpa.—Matie 23:9.\n8 Ndɛ ja nɲɔn su’n, yɛle kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn. I sran klolɛ sɔ’n yo maan ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ. Sanngɛ aɲinkpli nin be ngunmin be wun akunndan bulɛ’n mɔ be nin sran klolɛ’n kɔman likawlɛ’n ti’n, e wun sa tɛtɛ kpanngban andɛ. Sa tɛtɛ sɔ’m be nun wie yɛle sran mɔ i wunnɛn kplo’n ti’n be kpɔ i’n, ɔ nin sran’m be nun kpalɛ’n. Sanngɛ Biblu’n kan Zoova i sran klolɛ’n i ndɛ se kɛ: “[Zoova] ti sɛsɛ. Ɔ klo like nga be yo i i nuan su sɛsɛ’n.” (Jue Mun 11:7) Zoova kɛn i bɔbɔ i wun ndɛ se kɛ: “Min [Zoova] n klo sa nga be yo i i nuan su’n.” (Ezai 61:8) Kɛ e si kɛ e Ɲanmiɛn’n ɔ klo sa kpa yolɛ’n, i sɔ’n cici e wla. ?Nɛ́n i ɔ?—Zeremi 9:23.\nZoova i sran aunnvuɛ silɛ’n nin i sa nuan su yolɛ’n\n9-11. (a) ?Ngbaciɛ o Zoova i sa nuan su yolɛ’n ɔ nin i aunnvuɛ silɛ’n be afiɛn? (b) ?Zoova nin klɔ sran mɔ be ti sa tɛ yofuɛ’n be tranlɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ ɔ yili i sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n ɔ nin i aunnvuɛ silɛ’n be nglo ɔ?\n9 Zoova i nzuɛn nga be ti abonuan’n be ti kpa lele tra su. I wie yɛle wafa ng’ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ’n mɔ fiɛn kaan sa nunmɛn i sin’n. Kɛ Moizi mánmán Zoova’n, ɔ klɛli i kɛ: “I yɛ ɔ ti kɛ yɛbuɛ sa i yɛ n talo i-ɔ, sa ng’ɔ yo be’n be ti kpa lele tra su. I atin’m be ti seiin. Ɔ ti Nyanmiɛn kun b’ɔ kaci-man, ɔ di-man ndɛ kwlɛ. Ɔ yo sa’n i nuan su sɛsɛsɛ, ɔ di nanwlɛ.” (Mmla’n 32:3, 4) Jɔlɛ kwlaa nga Zoova di be’n, fiɛn kaan sa nunman be sin. Kɛ ɔ́ dí sran’m be jɔlɛ’n ɔ fa kanman ngowa, kusu ɔ yomɛn i klunwi su.\n10 Zoova i sa nuan su yolɛ’n nin i aunnvuɛ silɛ’n be kɔ likawlɛ. Jue Mun 116:5 se kɛ: “[Zoova] yaci sa cɛ, ɔ yo sa i nuan su. E Nyanmiɛn’n si aunnvuɛ.” Nanwlɛ, Zoova yo sa i nuan su kpɛkun i kunngba’n ɔ si aunnvuɛ sakpa. I nzuɛn nɲɔn sɔ’m be sansanman be wun. Sɛ Zoova si sran’m be aunnvuɛ’n, nán kɛ sɛ i waan ɔ́ dí be jɔlɛ’n ɔ́ dí i klunwi su ti ɔ. Sanngɛ kpɛ sunman’n, kɛ ɔ́ dí sran’m be jɔlɛ’n ɔ ka lɛ yi i nzuɛn nɲɔn sɔ’m be nglo. Maan e nian sa kun m’ɔ kle sɔ’n.\n11 Klɔ sran’m be kwlaa be nin sa tɛ yolɛ’n fin be nin klun. Ɔ maan wie’n m’ɔ ti sa tɛ’n i akatua’n yɛ ɔ nin be fata ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 5:12) Sanngɛ Zoova kloman kɛ sa tɛ yofuɛ’m be wu. Ɔ ti ‘Ɲanmiɛn kun m’ɔ yaci sa tɛ’n cɛ. Ɔ si aunnvuɛ, sran yo i annvɔ.’ (Neemi 9:17) Kusu’n, kɛ mɔ fɔ kaan sa nunmɛn i nun’n ti’n, sɛ sran kun yo sa tɛ’n ɔ seman kɛ w’a yoman like fi. ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, wafa sɛ yɛ ɔ kwla si klɔ sran mɔ be ti sa tɛ yofuɛ’n be aunnvuɛ ɔ? Ninnge cinnjin kpafuɛ nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle e’n, be nun kun tɛ kosan sɔ’n su. Like sɔ’n yɛle e ti kpɔlɛ tɛ nga Zoova yili naan w’a de klɔ sran mun’n. Fluwa nga i ndɛ tre 14 nun’n, é wá súan su like kpa ekun. Ajalɛ sɔ mɔ Ɲanmiɛn fali’n, ɔ yi i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ɔ nin i sran aunnvuɛ silɛ dan’n be nɲɔn’n be nglo. E ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n, Zoova kwla si sa tɛ yofuɛ nga be kaci be sa’n be aunnvuɛ. Sanngɛ kɛ ɔ́ yó sɔ’n i wla fimɛn i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n.—Rɔmfuɛ Mun 3:21-26.\nZoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n cici e wla\n12, 13. (a) ?Ngue ti yɛ Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n yo maan e fa e wun e mɛntɛn i ɔ? (b) ?Kɛ Davidi fɛli i ɲin sieli Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n su’n, ngue ndɛ yɛ ɔ kannin ɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ i sɔ’n cici e wla ɔ?\n12 Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n kunman sran srɛ, sanngɛ ɔ yo maan e fa e wun e mɛntɛn i. Biblu’n kle weiin kɛ, kɛ Zoova yó sa i nuan su’n, ɔ si aunnvuɛ. I sɔ’n cici e wla. Siɛn’n, maan e nian wafa nga Zoova yi i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i nglo’n.\n13 Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ti’n, ɔ yimɛn i sufuɛ’m be ase. Jue tofuɛ Davidi bɔbɔ wunnin i sɔ. Kɛ ɔ fɛli i ɲin sieli i su sa’m be su’n, m’ɔ suannin wafa nga Ɲanmiɛn yo ninnge mun’n i su like’n, ɔ seli kɛ: “[Zoova] klo kɛ be yo like mun sɛsɛsɛ. Ɔ yi-mɛn i sufuɛ bɔ be ti nanwlɛfuɛ’m be ase. Ɔ nian be su tititi.” (Jue Mun 37:28) Amun nian kɛ ndɛ sɔ’n cici e wla ɔ! E Ɲanmiɛn’n su yiman be nga be nin i nanti klanman titi’n be ase le. Ɔ maan, e kwla lafi su kɛ ɔ su kpɔciman e le, yɛ ɔ́ nían e lika klolɛ su. I sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i su yɛ e jran e kan sɔ ɔ.—Nyanndra Mun 2:7, 8.\n14. ?Wafa sɛ yɛ mmla nga Zoova fa mannin Izraɛlifuɛ mun’n, ɔ kle kɛ ɔ bu be nga be leman wie’n be akunndan ɔn?\n14 Ɲanmiɛn i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ti’n, ɔ bu sran nga be o ɲrɛnnɛn nun’n be akunndan. Mmla nga Zoova fa mannin Izraɛlifuɛ mun’n i nun’n, ɔ kleli kɛ ɔ bu yalɛfuɛ’m be akunndan. Ɔ kɛnnin i Mmla’n nun kɛ maan be nian aika ba mun nin angbeti’m be lika. (Mmla’n 24:17-21) Kɛ mɔ Zoova si afɛ ng’ɔ o sran sɔ’m be su’n ti’n, i bɔbɔ ɔ yoli be jɔlɛ difuɛ nin be sasafuɛ kɛ siɛ kpa kun fa yo’n sa. Ɔ ‘kannin aika mma mun nin angboti bla’m be ti ndɛ.’ (Mmla’n 10:18; Jue Mun 68:6) Zoova wlali Izraɛlifuɛ’m be su nun kpa kɛ, sɛ be yo angbeti mun nin aika ba’m be tɛtɛ’n, naan ɔ ti be flɛlɛ’n, ɔ su yaci cɛman. Lɔ Tulɛ 22:21-23 nun’n, i waan: “Ń fá ya amun wun.” Ya falɛ’n timan Ɲanmiɛn i nzuɛn, sanngɛ be nga be ɲinfu be kle be wiengu nga be leman wie’n be ɲrɛnnɛn’n, ɔ fa be wun ya kpa.—Jue Mun 103:6.\n15, 16. ?Like benin yɛ ɔ kle kpa kɛ Zoova kpaman sran nun ɔn?\n15 Zoova se e ekun kɛ ‘ɔ kpaman sran nun, [naan] be cɛ i like kɛ ɔ jran be sin ɔn, ɔ yoman ye.’ (Mmla’n 10:17) Zoova timan kɛ klɔ sran wie mɔ be le kwlalɛ’n, mɔ be ɲin blo sika wun, mɔ be nian like nga sran kun le i’n su be di i jɔlɛ’n sa. Ɔ nianman sran ɲrun naan w’a di i jɔlɛ, yɛ ɔ kpaman sran nun. Like kun m’ɔ kle kpa kɛ ɔ kpaman sran nun’n, yɛle kɛ sran nga be kunndɛ kɛ bé sú i nanwlɛ nun’n, naan bé ɲán anannganman nguan’n, kannzɛ be ti sɛ ti sɛ o, ɔ kpaman be nun. “Nvle kwlaa nun’n, sran ng’ɔ sro i b’ɔ yo i klun sa’n, i klun jɔ i wun.” (Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35) I sikafuɛ o, i yalɛfuɛ o, i blɔfuɛ o, i sran ble o, kannzɛ nvle nga be tran nun’n ti sɛ ti sɛ o, be kwlaa be kwla ɲan anannganman nguan’n. ?Nán sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i kpafuɛ’n yɛle i sɔ’n?\n16 Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i wafa kun ekun o lɛ m’ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie su naan e bu i like dan ɔn. Yɛle like ng’ɔ fa yo be nga be fɔn i mmla mɔ be ti seiin’n.\nSran ng’ɔ yo sa tɛ’n, Zoova tu i fɔ\n17. ?Ngue ti yɛ sran lufle bulɛ’n ɔ nin ayeliɛ tɛtɛ nga b’a tru mɛn nun’n, be kleman kɛ Zoova yoman sa i nuan su ɔ?\n17 Sran wie’m be kwla usa be wun kɛ: ‘?Kɛ mɔ Zoova yaciman be nga be yo sa tɛtɛ’n be lɛ ngbɛn’n niɔn, ngue ti yɛ sran lufle bulɛ’n ɔ nin ayeliɛ tɛtɛ’m b’a tru mɛn nun sɔ ɔ?’ I sɔ sa’m be kleman kɛ Zoova yoman sa i nuan su. Fɔ mɔ Adam fa sali klɔ sran’m be kwlaa’n, i ti yɛ maan sa tɛtɛ yolɛ’n w’a tru mɛn tɛ kain nga nun sɔ ɔ. Be mɔ be ti fɔnfuɛ’n be klunklo ajalɛ tɛ nga be fa’n ti’n sran lufle bulɛ’n w’a sɔn kpa. Sanngɛ i sɔ liɛ’n su cɛman kun.—Mmla’n 32:5.\n18, 19. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova su yaciman be nga be ɲinfu be fɔn i mmla mun’n be lɛ sa trilili ɔ?\n18 Be nga be tu be klun be fa be wun mantan Zoova’n, ɔ si be aunnvuɛ. Sanngɛ sa nga sran’m be yo be fa saci i dunman m’ɔ ti sanwun’n, be su kaman lɛ sa trilili. (Jue Mun 74:10, 22, 23) Be yoman Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa i nuan su’n i finfin. Be nga be ɲinfu be yo sa tɛ’n, ɔ́ yáci be lɛ naan be isa be ayeliɛ tɛ’n i bo nzuɛn’n. Zoova ‘ti Ɲanmiɛn aklunyefuɛ, nin aunnvuɛ sifuɛ, ɔ faman ya ndɛndɛ. I aklunye’n ti dan, yɛ sa nga ɔ kan kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ́ yó be. Sanngɛ sran ng’ɔ yo sa tɛ’n, ɔ semɛn i kɛ w’a yoman like fi.’ (Ezipt Lɔ Tulɛ 34:6, 7) Kɛ nga e fa kɛnnin i lɛ’n sa’n, blɛ wie nun’n Zoova wunnin kɛ ɔ fata kɛ ɔ tu be nga be ɲinfu be fɔn i mmla mun’n, be fɔ.\n19 I sɔ yɛ ɔ fa yoli laa Izraɛlifuɛ mun ɔn. Kɛ be juli mɛn ng’ɔ tali nda kɛ ɔ́ fá mán be’n i nun lɔ’n, be fɔnnin i mmla mun kpɛ sunman. Kannzɛ bɔbɔ be ayeliɛ tɛtɛ sɔ’m be kpɔtɔli Zoova i awlɛn’n, sanngɛ w’a kaman lɛ w’a yiman be ase. (Jue Mun 78:38-41) Ɔ mannin be blɛ naan be kaci be sa. Ɔ seli be kɛ: “Like nga n kunndɛ’n, nɛ́n i yɛle kɛ klunwifuɛ’n ɔ wu, sanngɛ n kunndɛ kɛ ɔ kaci i nzuɛn’n naan ɔ fite nun. Amun yaci amun nzuɛn tɛtɛ’n. ?Izraɛlfuɛ mun, ngue ti yɛ amun waan amún wú nin-ɔn?” (Ezekiɛl 33:11) Nguan’n ti like dan Zoova ɲrun. I sɔ’n ti’n, ɔ sunmɛnnin i nuan ijɔfuɛ mun kpɛ sunman naan be se Izraɛlifuɛ mun kɛ be kaci be ayeliɛ tɛtɛ’n. Sanngɛ be nun sunman be keteli be awlɛn’n, b’a kaciman be sa. I agualiɛ su’n, Zoova fali be wlali be kpɔfuɛ’m be sa nun, afin ɔ kunndɛman kɛ i dunman m’ɔ ti sanwun’n ɔ saci.—Neemi 9:26-30.\n20. (a) ?Ngue yɛ wafa nga Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantili’n, ɔ kle e ɔ? (b) ?Kɛ be fa asɔmɔli’n be sunnzun Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n, ngue ti yɛ ɔ nin i fata kpa ɔ?\n20 Wafa nga Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantili’n, ɔ kle e i su ninnge kpanngban. Ɔ kle e kɛ i ɲin ta lika kwlaa naan ɔ wun sa tɛtɛ nga sran’m be yo’n, naan be sa tɛtɛ sɔ’m be fɔkɔ i awlɛn. (Nyanndra Mun 15:3) Asa kusu’n, ɔ kle kɛ sɛ sa tɛ yofuɛ kun nin aunnvuɛ silɛ fata’n, ɔ si i aunnvuɛ. I sɔ liɛ’n gua e awlɛn su nzue. Asa ekun’n, ɔ kle e kɛ ɔ kpliman naan w’a di sran’m be jɔlɛ. Kɛ mɔ Zoova trɛ i awlɛn sran’m be wun’n ti’n, sran kpanngban be bu i kɛ ɔ su tuman klunwifuɛ’m be fɔ le. Sanngɛ ɔ timan sɔ mlɔnmlɔn, afin wafa nga Ɲanmiɛn nin Izraɛlifuɛ’m be trannin’n ɔ kle e wie kɛ Ɲanmiɛn su trɛmɛn i awlɛn sran’m be wun sa trilili. Zoova faman sa sɛsɛ yolɛ’n kanman ngowa. Klɔ sran’m be liɛ’n, srongble’n ti’n kpɛ sunman be yoman sa ng’ɔ ti i nuan su’n. Zoova timan sɔ. Ɔ sroman sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ. Ɔ maan sɛ be fa Zoova sunnzun asɔmɔli’n ɔ ti su. Afin asɔmɔli’n ti sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ yakpa su’n i nzɔliɛ. * (Ezekiɛl 1:10; Sa Nglo Yilɛ 4:7) Sɛ e waan é kán wafa nga Ɲanmiɛn di sran’m be jɔlɛ’n i ndɛ kpe kan’n, é sé kɛ sɛ sran kun nin fɔ tulɛ fata’n ɔ nian nun tu i fɔ, kusu sɛ ɔ nin aunnvuɛ silɛ fata’n ɔ si i aunnvuɛ.—2 Piɛr 3:9.\nMaan e fa e wun e mantan Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa i nuan su’n\n21. ?Wafa nga Zoova di sran’m be jɔlɛ’n i su akunndan benin yɛ ɔ fata kɛ e bu ɔ? ?Yɛ ngue ti ɔ?\n21 Kɛ é bú wafa nga Zoova di sran’m be jɔlɛ’n i su akunndan’n, nán maan Ɲanmiɛn yo e ɲrun kɛ jɔlɛ difuɛ kun mɔ i liɛ ng’ɔ si i’n yɛle sran nga be yo sa tɛ’n be fɔ bulɛ’n sa. Sanngɛ maan ɔ yo e ɲrun kɛ siɛ kpa kun m’ɔ sacimɛn i mma mun, mɔ like ng’ɔ ti kpa man be’n yɛ ɔ yo man be’n sa. Zoova ti siɛ kpa m’ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ ɔ. I ti’n, i mma nga be o asiɛ’n su’n mɔ be kunndɛ kɛ ɔ uka be naan ɔ yaci be wun sa mun cɛ be’n, sɛ ɔ fata kɛ ɔ tu be fɔ’n, ɔ nian nun tu be fɔ. Sɛ kusu ɔ fata kɛ ɔ si be aunnvuɛ’n ɔ si be aunnvuɛ.—Jue Mun 103:10, 13.\n22. ?Ɲanmiɛn i sa nuan su yolɛ’n ti’n, like benin yɛ ɔ́ mán e e ɲrun lɔ ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fɛli i sɔ ajalɛ’n niɔn?\n22 Kɛ e si kɛ, kɛ Ɲanmiɛn dí sran’m be jɔlɛ’n, nán be fɔ bulɛ sa ngbɛn yɛ ɔ kunndɛ’n, nanwlɛ i sɔ liɛ’n yo e fɛ dan! Zoova i sa nuan su yolɛ’n ti’n, ɔ yoli naan y’a kwla ɲan like ɲɛnmɛn kpa kun e ɲrun lɔ. Like sɔ’n yɛle anannganman nguan mɔ é ɲɛ́n i mɛn kun mɔ ‘lɔ yɛ be nga be yo sa kpa’n bé trán’n’ i nun. (2 Piɛr 3:13) Ɲanmiɛn fali ajalɛ sɔ’n afin kɛ ɔ́ yó sa i nuan su’n, like ng’ɔ kunndɛ’n yɛle sran’m be delɛ, nán be fɔ bulɛ ɔ. Kɛ e wun wafa nga Zoova yo sa i nuan su’n i bo kpa’n, i sɔ’n yo maan e fa e wun e mɛntɛn i. Fluwa nga i ndɛ tre nga é wá wún be e ɲrun lɔ’n bé wá klé e wafa nga Zoova yi i nzuɛn ɲɛnmɛn kpa sɔ’n i nglo’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 20 Kɛ Zoova tú Izraɛlifuɛ mɔ b’a nantimɛn i mmla’m be su’n be fɔ’n, ɔ fɛ i wun sunnzunnin asɔmɔli.—Zeremi 25:38; Oze 5:14.\nZeremi 18:1-11 ?Wafa sɛ yɛ Zoova kleli Zeremi kɛ ɔ kpliman buman sran’m be fɔ ɔ?\nAbakik 1:1-4, 13; 2:2-4 Zoova guali Abakiki i awlɛn su nzue seli kɛ ɔ su yaciman sran lufle bulɛ’n lɛ sa trilili. ?Wafa sɛ yɛ ɔ yiali ndɛ sɔ’n i nuan ɔn?\nZakari 7:8-14 ?Be nga be bu be wiengu lufle’n, Zoova bu be sɛ?\nRɔmfuɛ Mun 2:3-11 ?Ngue su yɛ Zoova jran naan w’a di sran’m be tinuntinun nin nvlenvle’m be jɔlɛ ɔ?


Man swran kun i liké ng'o bu i akunndan ke se o maan o ti kpa'n, o fa man, nanh mon o yô klunngbo su nin mianle su, afin swran ng'o man Nyanmien liké i klun-ufué su'n, i klun dyo i wun.\nN yô i so n fa klé amun nan amun kusu an di dyunman so, nan an wuka bé bo bé le'a wunmien'n. Anh bu é Min Jésus bobo i nde b'o kannin'n i akunndan, o séé ke: Se a tye swran liké'n, o ti kpa tra ke bé tye o liké'n.\n I so'n ti, man manmanle nga é manman Nyanmien titi'n yô ke asénna liké bo é fa man Jésus ke o fa men'n sa. Ke éh yôh so'n, é bô i dunman. Nanh an yatyi sa kpa nin swran yé yôle'n, afin i so liké'n ye bé yôo o dyo Nyanmien kluon.\nSwran ng'o di nanwle ninngé kanngan'm bé su'n, o di nanwle ninngé dandan'm bé su, sannge swran ng'o di'a nanwle ninngé kanngan'm bé su'n, o kwla di'a nanwle ninngé dandan'm bé su.\n Anh yô amun ninngé'm bé ate, anh fe i sika'n tye yalefue mun. Anh kpe betro b'o yôman nvuen bo liké wié'a nun'n, anh sié nyanmien su lo, lo lie'n, awiéfue ko'a lo, nvole di'a liké lo. Afin lika nga amun awlen su ninngé'n wô le'n, le ye amun akunndan'n wôo.\n Nanh an sié amun awlen su ninngé'm bé wa, afin nvole nin annganblale bé satyi bé, ye awiéfue'm bé bu anuan'n bé wua asie'n su wa. Sannge anh sié amun awlen su ninngé mun nyanmien su lo, lo lie'n nvole nin annganblale satyiman liké, ye awiéfue'm bé bu'a anuan'n bé wuaman. Afin lika nga wo awlen su ninngé'n wô le'n, le ye wo akunndan'n wôo.\n I so'n ti, nanh an kôkô sé ke: ?Nde nzu ye é dio? annze, ?Nzu ye é noon? annze, ?Nzu ye é klaa? Liké so'n kwlaa bé bo bé su'a Nyanmien'n bé ye bé kunndeo. Nanh an yô so, afin amun Si b'o ô nyanmien su lo'n si ke amun sa mian liké so'm bé wun. Anh dun mmua fa amun wun man Nyanmien mon o sié amun, ye anh yô i klun sa'n, i sin o wa fa ninngé so'n kwlaa uka su man amun.\n Ye Jésus men i nyin su o wuun anyanbéunfue'm bo bé su yi bé sika nga bé fa man Nyanmien'n gue sika guawle'n nun. O wun angbôti bla yalefue kun kusu b'o fa dyete mma kanngan nnyon guaa nun. Ye o sé ke: Nanwle, angbôti bla yalefue nga i sika lie'n b'o yili'n, o tra bé kwlaa bé lie'n, afin bé nga'm bé lie nga bé yi guaa sika guawle'n nun'n, o bu'a bé kple, sannge bla nga lie'n o yi i yale lie kan'n, i kwlaa ng'o le b'o fa di liké'n, ye o fa mannion.


?Wafa sɛ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be nian Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’m be lika ɔ?\nLike suanlɛ 26\nZoova i dunman’n sanwun’n, ɔ o Ɲanmiɛn Sielɛ Sua ngba su. Ɔ maan e wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn sulɛ sua’n i yɛinyɛin nin i klanman yolɛ’n, ɔ nin i ye siesielɛ’n be ti e cenjele like. I sɔ’n ti e Ɲanmiɛn sulɛ’n nun like cinnjin kun. E ngba e kwla di junman sɔ’n wie.\nKɛ aɲia’n ko wie’n a kwla yo Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n i nun yɛiin wie. Kɛ aɲia kwlaa ko wie’n, aniaan’m be yo aɲia sua’n i nun yɛiin aklunjuɛ su. Anglo kun nun sa’n, be sie cɛn kun be yo lɔ sanwun kpa liɛ su. Asɔnun kpɛnngbɛn annzɛ asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ kun yɛ ɔ nian junman sɔ’n su ɔ. Junman’n i jajalɛ’n i wun fluwa ng’ɔ o tabua’n su lɔ’n, i su yɛ be nian be di junman’n niɔn. Be kwla kuan laso’n su annzɛ be wunnzin su. Be nunnun bia’m be su. Be wunnzin abialiɛ’m be nun, be nunnun anuan nin fenɛtri ɔ nin niannun’m be su. Be gua wla’m be blo, kpɛkun be yo sua’n i awlo’n nun nin i nvɛnwunnvɛnwun’n i yɛiin wie. Afuɛ nuan kwlaa’n, be sie cɛn kun be yo Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n i nun yɛiin. Kɛ siɛ nin niɛn’m be nian be mma’m be su naan ba sɔ’m b’a di junman sɔ’n wie’n, i sɔ’n kle ba mun kɛ ɔ fata kɛ be ɲin yi lika nga e su Ɲanmiɛn lɛ’n.—Akunndanfuɛ’n 5:1.\nKɛ bé síesíe aɲia sua’n i ye’n, a kwla yo wie. Afuɛ kwlaa’n, be niannian Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n i likalika wunmuan’n. Sɛ ɔ fata kɛ be siesie like wie ye annzɛ be kaci i’n, be yo i ndɛndɛ. I liɛ’n e ɲrun lɔ’n, asɔnun’n su boman kalɛ dan. (2 Be Nyoliɛ 24:13; 34:10) Ɲanmiɛn Sielɛ Sua nga be niɛn i lika kpa’n, ɔ nin Ɲanmiɛn i sulɛ’n fata kpa. Kɛ e tu e klun e di junman sɔ’n wie’n, e yi i nglo kɛ e klo Zoova, naan lika nga e su i lɛ’n ti lika cinnjin. (Jue Mun 122:1) Asa ekun’n, i sɔ’n yo maan sran’m be bo e dunman kpa.—2 Korɛntfuɛ Mun 6:3.\n?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e ɲin kpa e Ɲanmiɛn sulɛ lika’n su ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ be siesieli Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n i nun yɛiin yolɛ’n niɔn?\n?Ngue yɛ be yo i Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo lɔ ɔ?\nNian wafa nga e su Ɲanmiɛn’n.


?Amun fa ‘ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n’ nanti? | Mantan\n1-3. (a) ?Wafa sɛ yɛ Salomɔn yili i nglo kɛ ɔ si ngwlɛlɛ dan ɔn? (b) ?Ngue yɛ Zoova ta nda kɛ ɔ́ mán e ɔ? ?Yɛ kosan benin yɛ e kwla fa usa e wun ɔn?\nBLA nɲɔn be tran sua kunngba’n nun. Be nun kun wa wuli ba yasua. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, w’a cɛman kpɛkun i wiengu kun’n wa wuli i wa yasua liɛ. Sanngɛ ba’m be nun kun wa wuli. Siɛn’n bla nɲɔn’m be su kpli ba nga i ɲin o su’n. * Ndɛ sɔ’n ti kekle, afin kɛ sa sɔ’n yó’n, sran fi w’a wunman nun. Be fa ndɛ’n ɔli jɔlɛ difuɛ’m be ja su, sanngɛ ngbɛn ɔn. Kasiɛn su’n, be fali ndɛ’n ɔli Izraɛli famiɛn Salomɔn i ja su. ?Ɔ́ kwlá kpɛ́ ndɛ sɔ’n nun?\n2 Bla nɲɔn sɔ’m be ko sili akplowa kunngba’n Salomɔn i ɲrun lɔ, yɛ Salomɔn seli kɛ be blɛ i tokofi kun naan be fa kpɛ ba’n i nun nɲɔn. I liɛ’n bé cɛ́cɛ́ nun mán be. Bla nga ɔ ti ba’n i awuliɛ niɛn’n, ɔ srɛli famiɛn’n kɛ ɔ fa ba’n man bla kunfuɛ’n. Sanngɛ bla sɔ’n waan be kpɛ ba’n nun kekle nun. Salomɔn w’a wun nanwlɛ’n siɛn’n. Ɔ si wafa nga bla ta kun fa si i klun ba’n i aunnvuɛ’n, ɔ maan ɔ jrɛnnin i sɔ’n su kpɛli ndɛ’n nun. Ɔ seli kɛ be fa ba’n be man bla klikli’n. Yɛ ɔ kan ukali su kɛ: “I yɛ ɔ ti ba’n i nin’n niɔn.” Nanwlɛ, wafa nga niɛn sɔ’n i wla’n guali ase’n, amun bu i akunndan be nian.—1 Famiɛn 3:16-27.\n3 Nanwlɛ, Salomɔn si ngwlɛlɛ dan o! ?Nɛ́n i ɔ? Kɛ sran’m be tili wafa nga Salomɔn kpɛli ndɛ’n nun’n, be nuan boli be wun dan, “afin be wunnin i kɛ Nyanmiɛn i ngwlɛlɛ’n yɛ ɔ ukɛli i jɔlɛ sɔ’n i dilɛ nun-ɔn.” Salomɔn i ngwlɛlɛ’n fin Zoova sakpa. Zoova mɛnnin i ‘ngwlɛlɛ, nin akunndan.’ (1 Famiɛn 3:12, 28) ?Yɛ e li? ?Ɲanmiɛn kwla man e ngwlɛlɛ wie? Ɛɛn, afin Ɲanmiɛn maan Salomɔn klɛli i kɛ: “[Zoova] yɛ ɔ man akunndan nin-ɔn.” (Nyanndra Mun 2:6) Zoova ta nda kɛ be nga be kunndɛ ngwlɛlɛ sakpasakpa’n, ɔ́ fá mán be. Ngwlɛlɛfuɛ’n ɔ wun sa wlɛ, ɔ si sa, kpɛkun ɔ fa akunndan yo ninnge mun. ?Yɛ é yó sɛ naan Ɲanmiɛn w’a man e ngwlɛlɛ? ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa ngwlɛlɛ sɔ’n e nanti ɔ?\nE kwla ‘tu e ɲin wɔ akunndan’n’\n4-7. ?Ninnge nnan benin mun yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a si ngwlɛlɛ ɔ?\n4 ?Be nga be ti nun kpɛ’n annzɛ be si fluwa kpa’n yɛ Ɲanmiɛn man be ngwlɛlɛ ɔ? Cɛcɛ. Zoova nianman e afinliɛ’n annzɛ fluwa nga e si i’n su ka naan w’a man e ngwlɛlɛ. (1 Korɛntfuɛ Mun 1:26-29) Sanngɛ ɔ fata kɛ e dun mmua e fɛ i wun ajalɛ, afin Biblu’n se kɛ e ‘tu e nyin wɔ akunndan’n.’ (Nyanndra Mun 4:7) ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sɔ ɔ?\n5 Like klikli ng’ɔ fata kɛ e yo’n, yɛle kɛ e ɲin yi Ɲanmiɛn. Nyanndra Mun 9:10 se kɛ: “Akunndan’n i bo bowlɛ’n, ɔ fin be ɲin m’ɔ yi [Zoova’n].” Ngwlɛlɛ silɛ’n taka be ɲin m’ɔ yi Ɲanmiɛn’n su. ?Ngue ti ɔ? Maan amun wla kpɛn su kɛ sran ng’ɔ si ngwlɛlɛ’n, ɔ jran ninnge ng’ɔ si be’n su fa yo sa ye. Kɛ be se kɛ be ɲin yi Ɲanmiɛn’n, nɛ́n i yɛle kɛ be usu i ɲrun sa tututu, sanngɛ yɛle kɛ be lafi i su. Aɲinyiɛ sɔ’n, ɔ yo sran ye, yɛ ɔ su sran bo maan ɔ nian Ɲanmiɛn i klun sa’n ng’ɔ si i’n, ɔ nin wafa ng’ɔ yo ninnge mun be su ɔ nanti. I sɔ yolɛ’n ti ngwlɛlɛ ayeliɛ dan, afin ye nga be nga be fa Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n be di’n, i kpa m’ɔ ti’n, like wie fi tomɛn i.\n6 I nɲɔn su’n, ɔ fata kɛ e kan e wun ase yɛ e si e jranwlɛ. Ɔ timɛn i ti’n, e su kwlá siman ngwlɛlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n. (Nyanndra Mun 11:2) ?Ngue ti ɔ? Afin sɛ e kan e wun ase naan e si e jranwlɛ’n, é wún i wlɛ kɛ nán sa kwlaa yɛ e si i ɔ, naan nán cɛn kwlaa yɛ e ndɛ yo fɛ ɔ, naan ɔ fata kɛ e si Zoova i akunndan’n. Zoova ‘nin be nga be tu be wun’n be lɛ i,’ sanngɛ ɔ yo i fɛ kɛ ɔ man aenvuɛfuɛ’m be ngwlɛlɛ.—Zak 4:6.\nSɛ e kunndɛ kɛ é sí ngwlɛlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin e kunndɛ.\n7 Like’n i nsan su’n yɛle Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun like suanlɛ’n. I sɔ’n ti cinnjin afin Zoova yili i ngwlɛlɛ’n i nglo i Ndɛ’n nun. Sɛ e kunndɛ kɛ é sí ngwlɛlɛ sɔ’n wie’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin e kunndɛ. (Nyanndra Mun 2:1-5) Like’n i nnan su’n, yɛle Ɲanmiɛn srɛlɛ’n. Sɛ e tu e klun e srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ man e ngwlɛlɛ’n, ɔ́ fá mán e klun ufue su. (Zak 1:5) Srɛlɛ nga e srɛ i kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n uka e’n, ɔ su kaman ngbɛn. I wawɛ’n kwla uka e kpa. Ɔ maan é kwlá wún i Ndɛ’n nun ninnge kpakpa wie mun. I wie yɛle like nga e ko yo naan y’a wun e su sa’m be trawlɛ’n. Wafa nga e ko yo naan sa wie w’a to w’a fuan e’n, é kwlá wún i wlɛ wie. Kpɛkun i Ndɛ’n kwla uka e naan y’a fa ajalɛ ngwlɛlɛ su.—Lik 11:13.\n8. ?Ngue yɛ ɔ́ klé kɛ ngwlɛlɛ nga e si i’n fin Ɲanmiɛn sakpa ɔ?\n8 Kɛ nga e fa wunnin i fluwa nga i ndɛ tre 17 nun sa’n, Zoova fɛ i ngwlɛlɛ’n yo like. Ɔ maan sɛ ngwlɛlɛ nga e si i’n fin Ɲanmiɛn sakpa’n, bé wún i sɔ’n e ayeliɛ nun. Zaki m’ɔ ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’n, ɔ seli kɛ sɛ ngwlɛlɛ’n ti sran’n nn “é sé kɛ sa tɛ kaan sa nun-mɛn i wun. Ɔ klo-man ndɛnngan, ɔ ti wɛtɛfuɛ, be nin i kwla koko yalɛ, ɔ si aunnvuɛ dan, ɔ yo sa kpa, ɔ bu-man sran’n wie kpa tra-man wie, yɛ ɔ klo-man dunman.” (Zak 3:17) É wá wún ninnge sɔ mun kunngunngun. Kɛ é yó sɔ’n, maan e usa e wun kɛ: ‘?N fa ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n, n nanti?’\n“Sa tɛ kaan sa nun-mɛn i wun. Ɔ klo-man ndɛnngan”\n9. ?Kɛ be se kɛ sa tɛ kaan sa nunman sran wun’n, i bo’n yɛle benin? ?Yɛ ngue ti yɛ sɛ Zaki dun mmua boli ayeliɛ sɔ’n su’n, ɔ ti su ɔ?\n9 “Sa tɛ kaan sa nunmɛn i wun.” Kɛ be se kɛ sa tɛ nunman sran kun wun’n, nán i ayeliɛ’n i ngunmin yɛ be kɛn i ndɛ ɔ, sanngɛ like ng’ɔ o i awlɛn’n nun’n, ɔ o nun wie. Biblu’n kle kɛ sɛ é sí ngwlɛlɛ’n ɔ fin like ng’ɔ o e awlɛn’n nun lɔ’n. Ɔ maan sɛ sran kun i awlɛn’n o sa tɛtɛ yolɛ’n su’n, naan i sɔ akunndan yɛ ɔ bu’n, ɔ kwlá siman ngwlɛlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n. (Nyanndra Mun 2:10; Matie 15:19, 20) Sanngɛ sɛ e mian e ɲin naan e klun akunndan’n yo sanwun kɛ klɔ sran i klun akunndan’n kwla yo sanwun ju’n sa’n, é ‘káci e sin sí sa tɛ’n’ kpɛkun ‘é yó sa kpa.’ (Jue Mun 37:27; Nyanndra Mun 3:7) Nán ngbɛn ti yɛ Zaki dun mmua kannin sa tɛ kaan sa m’ɔ nunman sran wun’n i ndɛ’n niɔn. ?Afin sɛ sran kun i ayeliɛ’n nin i klun akunndan’n be timan sanwun’n, ɔ́ yó sɛ naan w’a kwla yi ayeliɛ onga mɔ Zaki kannin be ndɛ’n be nglo?\n10, 11. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e yo sran m’ɔ kloman ndɛnngan ɔn? (b) ?Sɛ e si kɛ e loli e niaan kun i ngasi’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?\n10 “Ɔ klo-man ndɛnngan.” Sran ng’ɔ fa ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n nanti’n, ɔ kloman ndɛnngan, i wla gua ase. Ninnge nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n, be nun kun yɛ ɔ o lɛ ɔ. (Galasifuɛ Mun 5:22) Ɔ maan e mian e ɲin kpa naan y’a saciman ‘anuansɛ’ nga Zoova i nvle nunfuɛ’m be di’n. (Efɛzfuɛ Mun 4:3) Asa ekun’n, sɛ ndɛ tɔ e afiɛn’n, e yo like kwlaa nga e kwla yo’n naan y’a siesie. ?Ngue ti yɛ i sɔ yolɛ’n ti cinnjin ɔn? Biblu’n se kɛ: “Nyanmiɛn maan [...] an di anuansɛ. Yɛ Nyanmiɛn b’ɔ klo sran’n bɔ maan e di alaje’n, ɔ nin amún trán.” (2 Korɛntfuɛ Mun 13:11) Ɔ maan kɛ e di anuannzɛ titi’n, Ɲanmiɛn mɔ maan e di alaje’n kusu nin e o nun. Afin sɛ e nin Zoova e afiɛn sɛ́ annzɛ ɔ su sɛman’n, ɔ fin wafa nga e nin e wiengu mun e tran’n. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e kunndɛ kɛ e nin e wiengu mun é dí anuannzɛ ɔ? Amun e fa sunnzun ase kun.\n11 ?Sɛ e si kɛ e loli e niaan Klistfuɛ kun i ngasi’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? Zezi seli kɛ: ‘Sɛ á fá like wie kó mán Nyanmiɛn’n, bɔ w’a ju i suwlɛ lɛ naan sɛ ɔ wla kpɛn su kɛ ɔ wun ndɛ o ɔ niaan wie klun’n, yaci like sɔ’n lɛ, an ko siesie amun afiɛn ka, i sin bla w’a fa ɔ like sɔ’n man.’ (Matie 5:23, 24) Sɛ e waan é fá afɔtuɛ sɔ’n su’n, ɔ fata kɛ e yɛ e dun mmua ko to e niaan’n niɔn. ?Ngue ti yɛ e kɔ ɔ? E ‘afiɛn siesielɛ’ ti ɔ. Sɛ e waan i sɔ’n yo ye’n, maan e si kɛ e loli i ngasi sakpa. Sɛ e afiɛn siesielɛ yɛ ɔ lo e’n naan e fɛ i wun ajalɛ’n, é tí e wun aniɛn. Sɛ e kpɛtɛ i’n, i kusu ɔ́ kwlá yáci e wun sa’n cɛ́ e. Kɛ ndɛ tɔ e nin e niaan’n e afiɛn’n mɔ e fa ajalɛ kɛ é kó síesíe’n, e kle kɛ ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n yɛ ɔ sie e ɔ.\n“Ɔ ti wɛtɛɛfuɛ, be nin i kwla koko yalɛ”\n12, 13. (a) ?Zak 3:17 nun ndɛ mma nga be kacili i kɛ ‘wɛtɛɛfuɛ’n’ i bo’n yɛle benin? (b) ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti wɛtɛɛfuɛ ɔ?\n12 “Ɔ ti wɛtɛɛfuɛ.” ?Kɛ be se kɛ sran kun ti wɛtɛɛfuɛ’n i bo’n yɛle benin? Glɛki nun ndɛ nga Wawle’n kacili i kɛ ‘wɛtɛɛfuɛ’n,’ fluwa sifuɛ wie’m be waan i kacilɛ’n ti kekle. Fluwa kacifuɛ wie’m be kacili i kɛ ‘ɔ ti flɔlɔɔ’ annzɛ ‘i like yolɛ yoman ya.’ Biblu Traduction du monde nouveau nun’n, be klɛli ndɛ kun ja ngua lɔ yiyili nun kɛ ndɛ mma sɔ’n i bo’n yɛle kɛ ‘ɔ lo i wun.’ ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ ‘e lo e wun’ naan e fa ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n e nanti ɔ?\n13 Filipfuɛ Mun 4:5 se kɛ: “Maan sran’m be kwlaa be wun kɛ an ti wɛtɛɛfuɛ.” Sɛ e ti wɛtɛɛfuɛ’n, nán e yɛ é kán ɔn, sanngɛ sran mun yɛ bé wún i sɔ liɛ’n niɔn. Sran ng’ɔ ti wɛtɛɛfuɛ’n, ɔ seman kɛ saan fii wafa ng’ɔ fa wun mmla’n i wlɛ’n, yɛ ɔ ti su ɔ. Asa ekun’n, ɔ seman kɛ saan fii be yo ninnge mun kɛ ɔ klo’n sa. Sanngɛ ɔ sie i su sran nuan bo. Sɛ ɔ nin i fata’n, ɔ lo i wun naan i wiengu’m be yo like nga be klo’n. Asa ekun’n, ɔ ti flɔlɔɔ, ɔ timan wlɛfuɛ. Ɔ fata kɛ Klistfuɛ’m be kwlaa be yo wɛtɛɛfuɛ. Sanngɛ asɔnun kpɛnngbɛn mun yɛ ɔ fata kɛ i sɔ yolɛ’n ɔ yo be cinnjin kpa ɔ. Sɛ be yo sɔ’n, aniaan’m bé kwlá fá be wun mántan be. (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:7, 8) I sɔ’n ti’n, maan e usa e wun kɛ: ‘?Sran kwlaa wun i kɛ n lo min wun naan min like yolɛ yoman ya?’\n14. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ “e ɲin su timan kekle ɔ”?\n14 “Be nin i kwla koko yalɛ [i ɲin su timan kekle].” Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ “be nin i kwla koko yalɛ’n [annzɛ i ɲin su timan kekle’n]” ɔ nunman Biblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n, i lika uflɛ fi nun. Fluwa sifuɛ kun waan “kpɛ sunman’n, be fa ndɛ mma sɔ’n be kan wafa nga sonja mun be ɲin yi be su kpɛn mun’n, i ndɛ.” Glɛki nun ndɛ mma sɔ’n i bo’n yɛle “sran m’ɔ fa ndɛ su ndɛndɛ’n” annzɛ “ɔ ti aɲinyiɛfuɛ’n.” Sran ng’ɔ yi ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n i nglo’n, ɔ sisimɛn i bo naan w’a fa ndɛ nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n kan’n su. Sɛ ɔ fali ajalɛ wie mun naan be fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle i weiin kɛ i ajalɛ sɔ’m be timan su’n, ɔ seman kɛ saan i liɛ’n su yɛ ɔ ka ɔ. Sanngɛ ɔ ka lɛ kaci i sa. ?Yɛ e li? ?Be bo e dunman kpa kɛ e ti i sɔ sran?\n“Ɔ si aunnvuɛ dan, ɔ yo sa kpa”\n15. ?Sran aunnvuɛ silɛ’n i bo’n yɛle benin? ?Yɛ ngue ti yɛ Zak 3:17 nun’n, kɛ Zaki boli ‘sran aunnvuɛ silɛ’n’ su wieli cɛ’n m’ɔ boli ‘sa kpa yolɛ’n’ su’n, ɔ nin i fata ɔ?\n15 “Ɔ si aunnvuɛ dan, ɔ yo sa kpa.” Sran aunnvuɛ silɛ’n ɔ ti ngwlɛlɛ ng’ɔ fin ɲanmiɛn su’n i wafa cinnjin kun, afin be waan sɛ ngwlɛlɛ sɔ’n ti sran nn ‘ɔ si aunnvuɛ dan.’ Maan e sie i nzɔliɛ kɛ, kɛ Zaki boli ‘sran aunnvuɛ silɛ’n’ su wieli cɛ’n, ɔ boli ‘sa kpa yolɛ’n’ su. I sɔ’n nin i fata, afin Biblu’n nun’n, sran ng’ɔ si i wiengu aunnvuɛ’n ɔ ukɛ i, yɛ ɔ yo sa kpakpa kpanngban mɛn i. Fluwa kun yiyi nun kɛ sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n “ɔ wun afɛ ɔ nin sa ng’ɔ o sran su’n i wlɛ yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó like úkɛ i.” Ɔ maan sɛ ngwlɛlɛ ng’ɔ fin ɲanmiɛn su’n ti sran’n nn é sé kɛ ɔ tranman lɛ sa ngbɛn nianman afɛ ng’ɔ o sran’m be su’n. Sanngɛ kɛ ɔ wun kɛ sran kun su fɛ’n, ɔ yo i ya yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ úkɛ i. ?Yɛ e li? ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e si aunnvuɛ dan ɔn?\n16, 17. (a) ?Like nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n i nɲɔn su’n yɛle benin? ?Yɛ ngue ti ɔ? (b) ?Ninnge benin mun yɛ e kwla yo be ekun e fa kle kɛ e si sran aunnvuɛ ɔ?\n16 Wafa cinnjin kun ekun nga e kwla kle kɛ e si aunnvuɛ’n yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ’n i jasin fɛ’n i bolɛ’n. ?Ngue ti yɛ e di junman sɔ’n niɔn? Like nga ti yɛ e yo sɔ’n, i klikli’n yɛle kɛ e klo Ɲanmiɛn. I nɲɔn su’n, yɛle kɛ e si sran’m be aunnvuɛ. (Matie 22:37-39) Andɛ sran kpanngban “be ti afɛfuɛ yɛlɛ kɛ b’a bo je kɛ bua bɔ be lɛ-man sunianfuɛ’n sa.” (Matie 9:36) Afin Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n be su kpɛn’m be nianman be su kɛ ɔ nin i fata’n sa, kpɛkun ato ndɛ yɛ be kle be ɔ. I sɔ’n ti’n, sran sɔ’m be siman ngwlɛlɛ atin nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle’n, ɔ nin ninnge kpakpa nga Ɲanmiɛn i Sielɛ’n wá yó be asiɛ’n su wa’n. Kɛ e bu sran sɔ mɔ be di Ɲanmiɛn ninnge’m be yalɛ’n be akunndan’n, be yo e annvɔ, yɛ e kunndɛ kɛ é yó like kwlaa nga e kwla yo’n naan y’a kle be like kpa nga Zoova m’ɔ klo e’n, ɔ́ wá yó’n.\nKɛ e si sran’m be aunnvuɛ’n, e kle kɛ e fa ‘ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n’ e nanti.\n17 ?Ninnge benin mun yɛ e kwla yo be ekun e fa kle kɛ e si sran aunnvuɛ ɔ? Maan amun wla kpɛn Samari bian nga Zezi kɛnnin i ndɛ’n su. Kɛ ɔ wunnin bian nga kodiawiefuɛ’m be wuɛli i mɔ i sin’n be boli i m’ɔ la lɛ’n, ‘ɔ sili i aunnvuɛ.’ Ɔ maan ɔ cicili i kannin’m be su yɛ ɔ niɛnnin i lika. (Lik 10:29-37) ?Ngue yɛ sunnzun ase sɔ’n kle e ɔ? Ɔ kle e kɛ sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n ɔ ukɛ i wiengu nga afɛ o i su’n. Biblu’n se e kɛ “maan e yo sran’m be kwlaa be ye, sanngɛ maan e dun mmua yo man e niaan nga e nin be e lafi Krist su’n.” (Galasifuɛ Mun 6:10) Wafa nga e kwla yo sɔ’n be nun wie mun yɛ. Sɛ e le loto’n, e kwla ko fa aniaan kpɛnngbɛn kun ba aɲia’m be bo. Sɛ e niaan angbeti bla kun i sua’n nun like wie w’a saci’n, e kwla ko siesie i ye e mɛn i. (Zak 1:27) Sɛ aniaan wie yɛ i sa sin w’a bubu i’n, e kwla kan ‘ndɛ fɛ’ wlɛ i fanngan. (Nyanndra Mun 12:25) Sɛ e si aunnvuɛ kɛ ngalɛ sa’n, é klé kɛ e su fa ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n é nánti.\n“Ɔ bu-man sran’n wie kpa tra-man wie, yɛ ɔ klo-man dunman”\n18. ?Sɛ e fa ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n e nanti’n, ngue yɛ e su yoman ɔn? ?Yɛ ngue ti ɔ?\n18 “Ɔ bu-man sran’n wie kpa tra-man wie.” Sran ng’ɔ fa ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n nanti’n, ɔ buman be nga be fin nvle uflɛ nun’n be wun akunndan tɛ, yɛ ɔ bumɛn i kɛ nvle ng’ɔ fin nun’n, ɔ ti kpa tra nvle uflɛ. Ɔ miɛn i ɲin naan i klun lɔ’n w’a buman sran wie kpa w’a traman wie. (Zak 2:9) Ɔ fataman kɛ e nian sran’n i fluwa m’ɔ si i’n, annzɛ i sika ng’ɔ le i’n, annzɛ junman ng’ɔ di i asɔnun’n nun’n naan y’a bu i sran. Asa kusu’n, ɔ fata kɛ e bu e niaan nga be leman wie’n be kwlaa be sran. Nanwlɛ, sɛ Zoova bɔbɔ klo e niaan sɔ mun’n, ɔ fata kɛ e kusu e klo be wie.\n19, 20. (a) ?Laa’n, Glɛki nun ndɛ mma nga be kaci i Wawle nun kɛ ‘ɔ klo dunman’n,’ wan ndɛ yɛ be fa kan ɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ e kle kɛ e ‘kloman e niaan Klistfuɛ mun e nuan bui su ɔ’? ?Yɛ ngue ti yɛ i sɔ yolɛ ti cinnjin ɔn?\n19 “Ɔ klo-man dunman [annzɛ ɔ timan gblɛfuɛ].” Glɛki nun ndɛ mma nga be kaci i Wawle nun kɛ ‘ɔ klo dunman’n’ be fa kan “be nga be yi anɔ’n” be ndɛ. Laa nun’n, kɛ Glɛki mun nin Rɔmufuɛ’m bé yí anɔ’n, be fa be ɲrun lika’n fia, kɛ ɔ ko yo naan b’a wunman be wlɛ’n ti. Ɔ maan, Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ ‘ɔ klo dunman’n’ be wa fa kannin be nga be fia sran’n i wafa nga be ti’n su’n, be ndɛ. Ɔ fata kɛ e nin e wiengu Klistfuɛ mun e nantilɛ’n nun’n e kle kɛ e kloman dunman.\n20 Akoto Piɛli seli kɛ, kɛ mɔ e “fali ndɛ nanwlɛ’n su’n” ti’n, ɔ fataman kɛ e ‘klo e niaan Klistfuɛ mun e nuan bui su.’ (1 Piɛr 1:22) Kɛ e nin e niaan mun e o’n, sɛ é kwlá sé’n, ɔ fataman kɛ e fa e ɲrun lika’n e fia, yɛle kɛ e yo ninnge mun gblɛgblɛ nun. Ɔ fata kɛ e klo be nanwlɛ su. I liɛ’n, be kwla lafi e su, afin be si kɛ e nuan nun ndɛ’n timan nɲɔnnɲɔn. Kɛ Klistfuɛ’m be tran kɛ ngalɛ sa’n, i sɔ’n yo maan be lafi be wiengu su asɔnun’n nun’n.\n“Maan akunndan nin ngwlɛlɛ ndɛ nga’m be ka ɔ klun”\n21, 22. (a) ?Ngue ti yɛ Salomɔn w’a yoman ngwlɛlɛfuɛ kun ɔn? (b) ?É yó sɛ naan ngwlɛlɛ’n ndɛ’m b’a ka e klun? ?Yɛ sɛ e yo sɔ’n i bo’n gúa sɛ mán e?\n21 Ngwlɛlɛ silɛ’n, ɔ ti like kpa kun mɔ Ɲanmiɛn fa man e m’ɔ fata kɛ e trɛ i kpa ɔ. Salomɔn seli kɛ: “Min wa [...] maan akunndan nin ngwlɛlɛ ndɛ nga’m be ka ɔ klun.” (Nyanndra Mun 3:21) Sanngɛ Salomɔn bɔbɔ w’a nantiman ndɛ sɔ’n su. I nun ng’ɔ te fa Ɲanmiɛn i ndɛ’n su’n, ɔ yoli ngwlɛlɛfuɛ. Sanngɛ i agualiɛ su’n, nvle uflɛ nun bla kpanngban ng’ɔ jali be’n be sacili i ti nun, ɔ maan ɔ yacili Zoova i sulɛ. (1 Famiɛn Mun 11:1-8) Sa ng’ɔ juli Salomɔn su’n kle kɛ sɛ e faman like nga e si i’n e yoman sa kpa’n, nn e sa silɛ sɔ’n ti ngbɛn.\n22 ?É yó sɛ naan ngwlɛlɛ ndɛ’m b’a ka e klun? Ɔ fata kɛ e kanngan Biblu’n nin Biblu’n i akua nga “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” ɔ yi be’n be nun. Yɛ e mian e ɲin e nanti like nga e suan’n su. (Matie 24:45) Ɔ ti kpa kɛ e fa ngwlɛlɛ ng’ɔ fin ɲanmiɛn su’n e nanti’n, afin i sɔ’n yo maan wafa nga e di e mɛn andɛ’n, ɔ yo kpa. Kpɛkun é kwlá “nyán nguan” mɛn uflɛ nga Ɲanmiɛn mán e’n i nun. (1 Timote 6:19) Sanngɛ ng’ɔ ti cinnjin kpa’n yɛle kɛ, kɛ e fa ngwlɛlɛ sɔ’n e nanti’n, e nin Ɲanmiɛn Zoova mɔ ngwlɛlɛ’n fin i’n, e afiɛn’n mantan kpa tititi.\n^ ndɛ kpɔlɛ 1 Be kɛn i 1 Famiɛn Mun 3:16 nun kɛ bla nɲɔn sɔ’m be ti tekle bla. Fluwa kun se kɛ: “Kɛ be se kɛ bla nɲɔn sɔ’m be ti tekle bla’n nán kɛ be bo tekle be fa kunndɛ sika ti ɔ. Sanngɛ i bo’n yɛle kɛ be kunndɛli bian sukusuku. Sɛ bla nɲɔn sɔ’m be timan Zuifu’n, nn bé yó aofuɛ nga be trannin Izraɛli lɔ’n be afinliɛ nunfuɛ.”—Étude perspicace des Écritures. Zoova i Lalofuɛ mun yɛ be yili ɔ.\nMmla’n 4:4-6 ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ ɔ?\nJue Mun 119:97-105 ?Sɛ e bo e ɲin ase e suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun like naan e nian su e nanti’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n yó e ye ɔ?\nNyanndra Mun 4:10-13, 20-27 ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Zoova man e ngwlɛlɛ ɔ?\nZak 3:1-16 ?Wafa sɛ yɛ be nga be sie be asɔnun sunianfuɛ’n be kwla kle kɛ be ti ngwlɛlɛfuɛ nin akunndanfuɛ ɔ?


?Ngue yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be lafi su ɔ?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Wan yɛle Zoova i Lalofuɛ mun?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Sran benin yɛle Zoova i Lalofuɛ mun?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ngue yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be lafi su ɔ?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ngue yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yo naan b’a ɲan sika b’a fa yo be ninnge mun ɔn?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ngue ti yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be kan Ɲanmiɛn ndɛ’n be sin ɔn?\nMaan e fa wafa nga Klist ti’n i kwlaa\n?Ɔ klun akunndan’n ti kpa?\n“An lafi Krist su, an jran kekle”\n?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova klo e ɔ?\n?Ngue yɛ é yó é fá klé kɛ e klo Zoova wie ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Batak (Toba) Bichlamar Bikol Bulgare Cakchiquel (Central) Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole d’Haïti Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Ga Garifuna Grec Groenlandais Guarani Géorgien Hiligaynon Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Italien Japonais Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Maya Mazateco (Huautla) Mixe Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Ossète Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tagalog Tahitien Tatar Tchouvache Tchèque Thaï Tigrinya Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzotzil Ukrainien Umbundu Uruund Venda Vietnamien Wallis Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | Sɛptanblu 2015\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N | ?WAN YƐLE ZOOVA I LALOFUƐ MUN?\nZoova i Lalofuɛ’m be lafi su kɛ “Nyanmiɛn Ndɛ nga be klɛli’n, i bɔbɔ yɛ ɔ fɛ i kwlaa mannin sran mun yɛ be klɛli-ɔ. Be fa kle like.” (2 Timote 3:16) Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti e cinnjin kpa. Afin, ɔ kan e Yifuɛ Ɲanmiɛn i ndɛ. Kpɛkun, ɔ kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo naan e liɛ w’a yo ye’n.\nBiblu’n se kɛ: “Maan be si kɛ wɔ bɔ ɔ dunman’n yɛlɛ Anannganman’n [“Zoova,” NW], ɔ kunngba cɛ yɛ like fi nunman ɔ sin asiɛ wunmuan’n su ɔ.” (Jue Mun 83:19) Ɔ maan, Anannganman Zoova kunngba cɛ yɛ e su i ɔ. Yɛ e bo i dunman’n e kle sran mun. Afin, e ti i lalofuɛ mun.—Ezai 43:10-12.\nE lafi su kɛ Zezi ti “Nyanmiɛn Wa.” * Naan ɔ bali asiɛ’n su, yɛ ɔ yoli Mɛsi. (Zan 1:34, 41; 4:25, 26) Kɛ Zezi wuli’n, Ɲanmiɛn cɛnnin i. Kpɛkun, ɔ sɛli i sin Ɲanmiɛn wun lɔ. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:3, 4) Kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, Ɲanmiɛn sieli i Famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. (Sa Nglo Yilɛ 11:15) Famiɛn sɔ’n ti’n, cɛn wie lele asiɛ’n wá káci lika klanman. (Daniɛl 2:44) Biblu’n se kɛ: “Yalɛfuɛ mun yɛ mɛn’n ɔ́ wá yó be liɛ ɔ. Be wun jɔ́ be kpa fɔuun!”—Jue Mun 37:11, 29.\n“Kɛ bé kánngan Biblu’n nun’n, be lafi su kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ su kan ndɛ klé be ɔ. Sa kwlaa ng’ɔ ju be su’n, be nian Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun be kunndɛ sa sɔ’n i trawlɛ. [...] Be liɛ’n, Ɲanmiɛn i ndɛ ng’ɔ kan’n, nn w’a kan. Ɔ kacimɛn i.” —Katoliki kpɛnngbɛn kun m’ɔ o Alemaɲi lɔ’n, yɛ ɔ kannin sɔ ɔ. Be flɛ i kɛ Bɛnzamɛn Seraya.\nZoova i Lalofuɛ’m be lafi su kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n kwla yo sran kwlakwla be ye. (Ezai 48:17, 18) I sɔ’n ti, e nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su. I wie yɛle kɛ, Ɲanmiɛn waan e wla sa ng’ɔ saci sran’n i kwlaa nin akunndan tɛtɛ’n kwlaa be ase. I sɔ’n ti, e guaman asra, e nɔnman siklɛti. Yɛ e nɔnman drɔgi. (2 Korɛntfuɛ Mun 7:1) Ayeliɛ kwlaa nga Biblu’n bu be fɔ’n, e wla be ase. I wie yɛle nzanboɛ’n, bla nin bian kunndɛlɛ ɔ nin awie’n.—1 Korɛntfuɛ Mun 6:9-11.\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 Biblu’n se ekun kɛ Zezi ti Ɲanmiɛn i “Wa kunngba cɛ’n.” Afin, i yɛ Ɲanmiɛn dun mmua yili i naan w’a yi ninnge’n kwlaa ɔ.—Zan 3:18; Kolɔsfuɛ Mun 1:13-15.\nSɛ ɔ waan á sí sa nga ti yɛ e diman cɛn mun’n, annzɛ e kplinman su kɛ be man e mmoja’n, annzɛ sa uflɛ wie ekun’n, kɔ ɛntɛnɛti adrɛsi www.jw.org/fr su. Kpɛkun tin QUI SOMMES-NOUS? i su. I sin’n, tin QUESTIONS FRÉQUENTES i su.\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N Sɛptanblu 2015\nI wunsu ndɛ wie mun\n?Ɲanmiɛn le dunman?\n?Ye benin yɛ Ɲanmiɛn i mmla’m be yo e ɔ?