Drɛwɩ (Actes) 21 YRENT - Zɩ kʋ 'si o "srɔn "bɛ, ɛn kʋ - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 20 Drɛwɩ (Actes) 22\nDrɛwɩ (Actes) 21\nPɔl -kʋ Zeruzalɛm\n1Zɩ kʋ 'si o "srɔn "bɛ, ɛn kʋ -fɔ -klʋ -dan nɛn e -ko Kos tɩglɩ bɛ -a -ji. 'Bɛ 'ta tʋ cɛɛn, ɛn kʋ -kʋ Rodɛs, kʋ 'si 'bɛ 'nan, ɛn kʋ -kʋ Patara. 2-A -nan nɛn kʋ -klʋ -dan tʋ nɛn e "ta -ko Fenizi bɛ -a 'yɩ, ɛn kʋ -fɔ -ji. 3Kʋ 'bɔla 'yi yei 'trɛ nɛn waa laabo Sipri bɛ -a "srɔn. Kʋ ya -klʋ -ji, te kʋ Sipri 'trɛ 'bɔ ye. Sipri -fʋ 'kʋ 'pɛ bʋ da zia, ɛn kʋ -kʋ Siri 'lɛglɔn 'ji zia, 'nan -e 'kʋ 'tɔ 'fla nɛn waa laabo Tir bɛ -a da. 'Fla zɩɛ -a da nɛn -klʋ 'bɔ -tɔa -e 'o -ci fɛnun pɛɛnɔn -sɔɔnla.\n4Zɩ kʋ -a -nan Zozinɔn 'yɩ bɛ, ɛn kʋ -fʋ o va yi 'sɔravli. Zozinɔn nɛn Bali lei 'saun 'ta 'tɔ o man bɛ, waa 'vɩ Pɔl lɛ 'nan, te 'e 'kʋ Zeruzalɛm dɩ. 5'Pian zɩ yi 'sɔravli zɩɛ e -nyan bɛ, ɛn lɩmɔn 'lee -klɔnmɔn 'lee 'nɛn "wɛnnɛn, o pɛɛnɔn 'ta 'kʋ 'palɛ -sia fɛnan nɛn o -klʋ -dan "siala bɛ -a -nan. Ɛn 'kʋ pɛɛnɔn 'kʋ "po sɔɔnla jemie man, ɛn kʋ Bali trʋ 'ba. 6Zɩ kʋ 'si 'kʋ cin "srɔn "bɛ, "kʋ "fɔ 'wʋ -klʋ -dan ji, ɛn "o kʋʋ 'wee vɛ -nan.\n7Zɩ kʋ 'si Tir bɛ, ɛn kʋ 'bɔla Potelemai, -a -nan nɛn 'kʋe -fɔdɩ -klʋ -dan ji -nyan. Zozinɔn nɛn fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, kʋ o 'tɔ bʋ, ɛn kʋ yi -tʋ drɛ o va. 8'Bɛ 'ta tʋ cɛɛn, ɛn kʋ -kʋ, kʋ 'bɔla Sezare. Kʋ -kʋ Filipʋ nɛn waa laabo Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩzan bɛ -yee "kɔnnɛn, ɛn kʋ -nyran "va. Filipʋ zɩɛ, e ya min 'sɔravli "nɛn o o 'si "va Zeruzalɛm bɛ o va. 9Filipʋ -le 'nɛn lɩmɔnnun a sinjɛn, wa'a 'kɔnnɛn tɔa dɩ. O ya Bali 'lewei vɩnɔn 'a.\n10Ɛn zɩ kʋ ya 'mɔnnan fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, ɛn Bali 'lewei vɩzan -tʋ nɛn waa laabo Agabo bɛ e 'si Zude, e -ta 'kʋ 'va. 11-A -nan nɛn e Pɔl -le -tiɛn 'kɔlɛ 'si, ɛn 'e 'cɛin 'lee 'e 'pɛ yrɩ 'a, ɛn e 'nan: «'Wɩ nɛn Bali lei 'saun -a 'vɩ bɛ -nyrɛn 'gʋ, e 'nan: ‹Min nɛn -tiɛn 'kɔlɛ 'gʋɛ e cɩ -yee vɛ -a bɛ, zɩ Zuif 'nɔn -a -yrɩman -gʋ Zeruzalɛm -e 'o -nɔn minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ -wlɛ.› »\n12'Kʋ 'vale Zozinɔn nɛn Sezare bɛ waa, zɩ kʋ 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn kʋ Pɔl trʋ 'ba 'kpa tɩglɩ 'nan, te 'e 'kʋ Zeruzalɛm dɩ. 13Ɛn Pɔl "e 'nan 'kʋɛ 'nan: «-Mɛ "wɛan nɛn ka -wua -e te kaan 'ta dra -trɔdrɔ? -Yɛɛ cɩ 'nan, 'an 'man a 'e wʋʋdɩ, 'an 'man 'ka 'e wʋʋdɩ 'nan -e 'waan -yrɩ 'saza "cɛ "dɩ, 'pian 'an 'man a 'e wʋʋdɩ 'nan -e 'an 'ka Zeruzalɛm 'bɔ 'nan nun Minsan Zozi 'tɔ 'ji.» 14Zɩ Pɔl 'ka 'wɩnan "man -e 'wɩ nɛn kʋa ve bɛ 'e 'sia "da "dɩɛ, kʋ'a "nyian kɔalɛa "man "dɩ, ɛn kʋ -yrɛ 'nan: «Minsan ci 'sɔ wɩnun 'e drɛ!»\n15Zɩ kʋ yi -mie drɛ fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, ɛn kʋ 'kʋe fɛnun wʋʋla "da, ɛn kʋ -kʋ Zeruzalɛm. 16-A -nan nɛn Sezare Zozinɔn 'kʋ 'kʋ 'palɛ -sia, ɛn o -kʋ 'kʋ 'a Sipri min Nasɔn -le "kɔnnɛn 'nan -e 'kʋ nyin -nan nun. Nasɔn zɩɛ e ya Zozi 'va -a -nan 'mɔn.\nPɔl -kʋ Zaji -le "kɔnnɛn\n17Zɩ kʋ 'bɔla Zeruzalɛm bɛ, -a -nan Zozinɔn 'kʋ 'sia ci "nran -a. 18'Bɛ 'ta tʋ cɛɛn ɛn 'kʋ 'vale Pɔl nun -a, kʋ -kʋ Zaji -va. -A -nan nɛn -leglizi min cejenun pɛɛnɔn 'o cin 'yɩ. 19Zɩ Pɔl o 'tɔ 'bʋ bɛ, 'wɩ nɛn Bali ciɩla "va yaa drɛ minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ o yei "bɛ, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'e klɔ ji.\n20Zɩ min cejenun 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn o Bali 'tɔ bɔ "dre "fɔ. -A -nan nɛn o 'nan Pɔl lɛ 'nan: «"Bʋɩ, "i 'yiɔ, Zuif 'nɔn "kaga drɛ Zozinɔn 'a, ɛn o pɛɛnɔn a 'o kɔaladɩ -pei -tɔ wɩ man 'kpa tɩglɩ. 21Waa 'vɩ 'wlɛ 'nan, yie 'nan Zuif 'nɔn pɛɛnɔn nɛn o cɩ -pɛnnɔn yei "bɛ, 'nan te 'o 'ta wʋla Moizi -le -pei da dɩ, ɛn te 'o 'wee 'nɛn 'fɔ -klɔnmɔn -va dɩ, ɛn te 'o 'ta wʋla Zuif 'nɔn 'le -pei da dɩ. 22Waa dra "mɛn 'kɔ? -Yɛɛ cɩ 'nan o -taa -a manlɛ 'nan i ya 'gʋ. 23-Yee "wɛan, 'wɩ nɛn kʋ "ta -a ve yiɛ 'gʋɛ, 'i 'ta wʋla "da! Min sinjɛn a 'kʋ yei 'gʋ, o -tɔ 'o wei da. 24'I 'kʋ waa, -e 'ka 'fli drɛ 'saun Bali 'lɛ "le zɩ Moizi -le -pei -a 'vɩ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 'I "lala nɛn waa -nɔan -e 'o 'wulo "jɛ "bʋ bɛ -a -nɔn o 'lɛji -e 'o -kɔla 'o 'wulo "jɛ "bʋdɩ -a. -Te e drɛ zɩɛ, -e min pɛɛnɔn o -tɔ 'nan, 'wɩ nɛn waa ve 'i man bɛ, wlu nɛn, -e 'o -tɔ 'nan, 'i 'bɔ "nyian, 'i 'ta wʋla Moizi -le -pei da. 25Minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ, ɛn o yi -tɛra Zozi da bɛ, 'wɩ nɛn kʋa 'pla "da 'e 'cɛn bɛ, -nyrɛn kʋa 'vɩ -wlɛ. Kʋa 'vɩ 'nan: Te 'o 'wi nɛn waa -tɛ -yʋ lɛ bɛ -a -blɩ dɩ, ɛn te 'o 'wi nyɛn -blɩ dɩ, ɛn te 'o 'wi nɛn min 'ka -a -blɔ 'cɛnlɛ -e -a nyɛn 'e -sran dɩɛ -a -blɩ dɩ, ɛn te 'o cin nan 'lee 'o cin -sran -wɛɛ "dɩ, ɛn te min 'e "blu -wɛɛ "dɩ.»\n26'Bɛ 'ta tʋ cɛɛn, ɛn Pɔl min sinjɛn zɩɛ o 'sia, fɛ nɛn min -a dra 'lɔɔ -e min 'e drɛ 'saun Bali 'lɛ bɛ, waa drɛ. "Bɛ -sru, ɛn Pɔl -kʋ Bali -pan 'kuin, ɛn yi nɛn 'wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ -nyaan "da "bɛ yaa 'vɩ -wlɛ, -e o -tʋdʋ pɛɛnɔn 'o Bali -panvɛ -nɔn Bali lɛ yi zɩɛ -a da.\nMinnun Pɔl 'kun Bali -pan 'kuin\n27Te yi 'sɔravli zɩɛ -a -nyandɩ 'bɔ, -a -nan nɛn Azi Zuif 'nɔn nɛn o Pɔl 'yɩ Bali -pan 'kuin bɛ, o minnun "kaga wluan "man, ɛn waa 'kun. 28Minnun zɩɛ o -paanman -a vɩdɩ -a 'nan: «Izraɛl 'nɔn 'ka 'ta 'pa 'kʋ 'va. "Ka 'yiɔ, min nɛn e 'wɩ "paaman minnun ji fɛ pɛɛnɔn 'nan bɛ -nyrɛn 'gʋ. Yaa "paaman 'nan, Moizi -le -peinun 'lee -cee Bali -pan 'kɔn 'lee -kaa 'bɔ Izraɛl 'nɔn bɛ, 'nan -kaa 'ka -si tɩglɩ da dɩ. Ɛn e wla Grɛk 'nɔn 'a -cee Bali -pan 'kuin. 'Wɩ nɛn wa'a dra dɩɛ, yaa drɛ -cee fɛnan nɛn e cɩ 'saun Bali 'lɛ bɛ -a -nan.» 29Waa 'vɩ zɩɛ, kɔɔ o Pɔl 'lee Efɛz min Trofi 'yɩ 'fla yei, ɛn 'o ci nrɔn 'nan, -wɛɛ wla 'o 'vale -a Bali -pan 'kuin.\n30'Wɩ zɩɛ, e min pɛɛnɔn nyɔɔn 'fla, ɛn o 'si flan -a fɛ pɛɛnɔn 'nan, o -kʋ 'o cin yɩlɛ -nan. O Pɔl 'kun, waa klan, ɛn waa 'bɔla Bali -pan 'kuin -sa -a, ɛn o 'kɔn 'bɔ 'lɛ 'wʋ 'nun. 31O ya Pɔl -sɔnnan 'nan -e 'e 'ka 'o 'pɛ "nɛn.\n-A -nan nɛn minnun -kʋ -a vɩlɛ Rɔm 'nɔn 'le 'sounjanun tazan -dan lɛ 'nan, Zeruzalɛm 'nɔn pɛɛnɔn "ta wuanla 'o cin man. 32'Nun tɔɔn ɛn 'sounjanun tazan -dan zɩɛ e 'yee 'sounjanun 'lee 'sounjanun tanɔn wluan, ɛn o -kʋ minnun "kaga zɩɛ o va. Zɩ minnun zɩɛ o 'sounjanun tazan -dan 'yɩ 'o 'vale 'yee 'sounjanun -a bɛ, ɛn o Pɔl -sɔndɩ 'le 'tɔ.\n33-A -nan nɛn 'sounjanun tazan -dan pli Pɔl man, ɛn e 'nan 'yee 'sounjanun lɛ 'nan, 'o 'kun -e 'o -yrɩ -bulalɛ baa "fli "a. Tɔɔn ɛn yaa laabʋ minnun lɔ 'nan: «-Tɩ nɛn -a 'bɔ 'a, ɛn -mɛ "nɛn yaa drɛ?» 34Minnun pɛɛnɔn -paandɩ 'sia 'e cin va, min -mie "e -paan "wo 'wɩ 'pee vɩdɩ -a, -e min -mie "e -paan "wʋ 'wɩ 'pee vɩdɩ -a. -Yee "wɛan 'sounjanun tazan -dan 'ka -kɔlalɛ 'wɩ 'tʋ -ci mandɩ -a sɔɔ zɩɛ -a yei "dɩ, ɛn e 'nan, 'o 'kʋ Pɔl -a 'sounjanun -le 'kuin. 35Zɩ Pɔl 'lee 'sounjanun "ta bɔa fɛnan nɛn waa -tria 'vaa, -e 'o -wla 'kɔn 'bɔ 'ji bɛ -a -nan bɛ, ɛn 'sounjanun Pɔl 'si lou, kɔɔ minnun "ta -gla -fɔa 'nan, te 'sounjanun 'o 'kʋ -a dɩ. 36-Yɛɛ cɩ 'nan, minnun pɛɛnɔn yra -a -sru te o -paanman 'nan: «'Ka -tɛ, 'ka -tɛ.»\nPɔl 'e 'ci wɩ 'vɩ\n37Te o "ta Pɔl -wlamlan 'sounjanun -le 'kɔn zɩɛ -a -ji bɛ, ɛn yaa laabʋ 'sounjanun tazan -dan lɔ 'nan: «I -kɔlaman i -si -nɔan 'mɛn -e 'an 'wɩ 'tʋ vɩ yiɛ?»\nƐn 'sounjanun tazan "e 'nan: «Yioo, Grɛk min nɛn 'yia, 38Ezipti min nɛn e minnun wluan 'o cin man -a yi "fli 'ka tian bɔlɛ 'gʋ dɩɛ, -njɛɛ 'yia dʋʋ? Min zɩɛ, e -kʋ o -kpi sinjɛn (20.000) -a "bui "da te -kuli -tan fɛnun 'lee sɛnnun a -wlɔ.»\n39Ɛn Pɔl "e 'nan: «Silisi Zuif min nɛn maan, an "sia Tars, an ya 'fla nɛn -a 'tɔ "we "bɛ -a da 'trɛ 'wlɛ 'a. Mɛin trʋ "baa, 'i 'si -nɔn 'mɛn -e 'an 'wɩ tin 'ba minnun lɛ.»\n40-A -nan nɛn 'sounjanun tazan -si -nɔn -yrɛ. Ɛn Pɔl -tɔ fɛnan nɛn waa -tria 'vaa -e 'o -wla 'kɔn 'bɔ 'ji bɛ -a -nan, ɛn 'e 'pɛ wluan minnun lɛ 'nan, 'o sɔɔ 'pla. Zɩ minnun pɛɛnɔn 'ta -tɔ bɛ, ɛn Pɔl 'wɩ tin 'badɩ 'sia -wlɛ Ebre wei -ji.


Biblu’n nun ndɛ: Sran’m be su kplan sua mlomlo kun - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nAFUƐ kpanngban w’a sin. Nowe i mma’m be wuli ba kaka kpa. Kpɛkun be osu’n wa trɛli. Kɛ ɔ cɛ kan’n, sran’m be wa sɔnnin asiɛ’n su.\nSran sɔ’m be nun kun ti Nowe i anunman sian. Be flɛ i Nimurɔdu. Ɔ ti sran kunfuɛ ɔ nin koniɛn difuɛ. Ɔ sieli i bɔbɔ i wun famiɛn naan ɔ́ síe sran mun. Nimurɔdu i wun yoli Ɲanmiɛn tɛ.\nBlɛ sɔ nun’n, sran’m be kwlaa be kan aniɛn kunngba. Nimurɔdu waan ɔ́ tían be nuan lika kunngba nun naan ɔ́ dí be su famiɛn. ?I ti’n, amun si like nga ɔ yoli’n? Ɔ seli be kɛ be kplan klɔ kun ɔ nin i nun sua mlomlo kun. An nian desɛn’n su, be su kpɛ bliki.\nI sɔ’n w’a jɔman Ɲanmiɛn Zoova i klun. Ɲanmiɛn waan sran’m be tran asiɛ’n wunmuan’n su. Sanngɛ sran’m be seli kɛ: ‘Amun maan e kplan klɔ kun nin sua mlomlo kun. Maan i sɔ sua liɛ’n i ti’n to ɲanmiɛn’n lɔ. I liɛ’n e dunman’n fú.’ Sran’m be kunndɛ kɛ be wiengu’m be manman be, nán Ɲanmiɛn i manmanlɛ’n yɛ be kunndɛ ɔ.\nI ti’n, Ɲanmiɛn yoli maan be jrannin sua mlomlo’n i kplanlɛ. ?Amun si wafa nga ɔ yoli’n? Kɛ bé blí be ɲin ɔn, w’a sanngan be aniɛn’n, maan aniɛn fanunfanun mun yɛ sran’m be su kɛn i siɛn’n niɔn, be kanman aniɛn kunngba kun. Be timan be wun aniɛn kun. I sɔ’n ti yɛ be flɛli be klɔ sɔ’n kɛ Babɛli annzɛ Babilɔni’n niɔn. I bo’n yɛle ‘like sannganninwa.’\nBabɛli lɛ yɛ be boli be bo sanndilɛ’n bo asiɛ’n su ɔ. Be nga be kan aniɛn kunngba’n be ko trannin likawlɛ asiɛ’n i bue wie’m be su.\nBo Bolɛ 10:1, 8-10; 11:1-9.\n?Wan yɛle Nimurɔdu, yɛ i wun yoli Ɲanmiɛn sɛ?\n?Desɛn’n su wa’n, ngue ti yɛ sran’m be su kpɛ bliki ɔ?\n?Ngue ti yɛ Zoova klun w’a jɔman sua mlomlo’n i kplanlɛ’n su ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn jrannin sua mlomlo’n i kplanlɛ’n niɔn?\n?Be flɛli klɔ sɔ’n sɛ? ?Yɛ i dunman’n i bo’n yɛle benin?\n?Kɛ Ɲanmiɛn sanngannin sran’m be aniɛn’n, ngue yɛ ɔ juli sran’m be su ɔ?\nKanngan Bo Bolɛ 10:1, 8-10 nun.\n?Nzuɛn’n i wafa benin yɛ Nimurɔdu yili i nglo ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla fa tu e wun fɔ nun ɔn? (Nya. 3:31)\nKanngan Bo Bolɛ 11:1-9 nun.\n?Angunndan benin yɛ ɔ o sua mlomlo’n i kplanlɛ’n i sin ɔn? ?Ngue ti yɛ ɔ nin i fata kɛ i sɔ junman liɛ’n saci ɔ? (Bob. 11:4; Nya. 16:18; Zan 5:44)


Matie 14 YRENT - Tʋ zɩɛ -a man nɛn, mingɔnnɛn Erodi nɛn - Bible Search\nMatie 13 Matie 15\n1Tʋ zɩɛ -a man nɛn, mingɔnnɛn Erodi nɛn e Galile 'lɛglɔn "paala bɛ, e Zozi 'le 'wɩ 'man. 2Yaa 'vɩ 'e 'wlunɔn lɛ 'nan: «Min 'labɛ min -batize drɛzan Zan nɛn! E wluan -kanɔn 'va, -yee "wɛan 'plɛblɛ a -yrɔ ɛn e 'lɛbo "fɔ wɩnun dra.»\n3'Wɩ nɛn e drɛ 'lɔɔ ɛn Zan 'bɔ 'ka bɛ, -nyrɛn 'gʋ: Erodi 'bɛ 'vɩ 'nan o Zan 'kun, o -yrɩ, -e 'o -fɔ -pʋ 'kuin. Erodi 'e "bʋɩ Filipʋ nan nɛn waa laabo Erodia bɛ -a 'si 'e 'lɔ, ɛn yaa 'pa. 4'Wɩ zɩɛ e 'nan Zan man, tʋ pɛɛnɔn man bɛ te yaa ve Erodi lɛ 'nan: «-A -si 'ka 'i 'lɔ -e 'i "bʋɩ nan 'pa dɩ.» 5-Yee "wɛan Erodi a "va 'nan 'e Zan -tɛa. 'Pian "klan a "ji minnun "le "wɛan, kɔɔ min pɛɛnɔn Zan "siala Bali 'lewei vɩzan -a.\n6Erodi -ya yi "fɛdi drɛdɩ 'bɔ. Yi zɩɛ -a da bɛ Erodia 'lu "dre 'tan minnun nɛn Erodi o laabʋ "fɛdi da bɛ o 'lɛ. -Yee "dre 'tandɩ Erodi ci 'sɔ "fo. 7-Yee "wɛan e -tɔ 'e 'wei da nɔnbɛ zɩɛ -yrɛ. Yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: «Fɛ oo fɛ nɛn i ya "va "bɛ, 'i vɩ 'mɛn, maan -nɔan 'yiɛ.»\n8-A "bʋ 'wɩ wʋʋ "ji, ɛn e 'nan Erodi lɛ 'nan: «Min -batize drɛzan Zan -wulo -va nɛn an cɩ. 'I -nɔn 'mɛn -naagʋ "plɛdi da!» 9'Wɩ zɩɛ e trun -fɔ mingɔnnɛn Erodi man. 'Pian e -tɔ 'e wei da 'va, ɛn "nyian bɛ minnun nɛn "fɛdi da bɛ -wee "wɛan, ya'a 'kɔlaman -e 'e vɩ -cɛjɛ dɩ. -A -nan nɛn e wɩɩ "man, 10ɛn e min 'pa 'sia 'nan 'e 'kʋ Zan -wulo 'cɛn -pʋ 'kuin. 11Yaa cɛɛn, ɛn e -ta -a "plɛdi da. Waa -nɔn nɔnbɛ zɩɛ -yrɛ, ɛn e -kʋ -a 'e "bʋ "lɛ.\n12"Bɛ -sru, Zan -srunɔn 'ta Zan -kadɩ 'silɛa, ɛn o -kʋ -a wʋlɛ. 'Wɩ nɛn e 'bɔ "man "bɛ, ɛn o -kʋ -a 'sinan 'palɛ Zozi lɛ.\nZozi 'blɩfɛ -nɔn min -kpi 'soolu lɛ\n(Mk 6.30-44; Lk 9.10-17; Zan 6.1-13)\n13Zɩ Zozi 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, e -fɔ -klʋ -ji, ɛn e 'si fɛ zɩɛ -a -nan. E ya 'vale 'e -kɔan fɛnan nɛn e cɩ flɩɩ bɛ -a -nan. 'Pian min "kaga -a -kɔnnɛn 'yɩ, o 'si 'fla, ɛn o -kʋla -a -sru 'o 'cɛin ji. 14Zɩ e sɔɔnla -klʋ -ji bɛ, e minnun 'yɩ "kaga, ɛn o nyrinda -sɛn "da. -A -nan nɛn -cɛnɔn nɛn minnun zɩɛ o yei "bɛ e o beli.\n15Zɩ funninmlan "ta "paala bɛ, ɛn -a -srunɔn pli "man, o -yrɛ 'nan: «-Pei "ta taan, min 'ka 'nyɛanla 'gʋ dɩ. -Yee "wɛan 'i vɩ minnun lɛ 'nan, 'o 'kʋ 'fla -e 'o 'wee -blɩfɛnun 'lɔ, o -blɩ.»\n16Ɛn Zozi -a 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «O -kɔlaman o -fo 'gʋ, 'ka 'blɩfɛ -nɔn -wlɛ 'ka 'bɔa!»\n17Ɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «'Kpɔun 'soolu 'lee pɔ 'fiili "cɛ "nɛn 'kʋ 'lɔ 'gʋ.»\n18Ɛn Zozi "e 'nan: «'Ka 'ta -a 'mɛn!» 19"Bɛ -sru ɛn yaa 'vɩ minnun "kaga zɩɛ -wlɛ 'nan, 'o -nyran lu da. E 'kpɔun 'soolu 'lee pɔ "fli zɩɛ -a 'si, 'e yra -tɔ laji, e Bali muo "fɔ. "Bɛ -sru e 'kpɔunnun 'bɔ "nɛn jɛɛn, ɛn yaa -nɔn 'e -srunɔn lɛ 'nan 'o -pli "minnun 'bɔ man. 20O pɛɛnɔn -a blɩ, o 'kan. -A plɔɛn nɛn e -fʋ bɛ, waa tre 'e cin man, e saannɛn -fuda "fli 'fa. 21Minnun nɛn waa blɩ bɛ, o "nɛn bɔa -kpi 'soolu, te wa'a nannannun 'lee lɩmɔnnun "nrɔnlɛ dɩ.\n(Mk 6.45-52; Zan 6.15-21)\n22"Bɛ -sru, ɛn e -tɔ 'e -srunɔn man 'nan, 'o 'fɔ -klʋ -ji 'o 'trɔa 'e 'lɛ 'yi -sru. E -fɔla "da 'nan -e 'e -si -nɔn minnun 'bɛ -wlɛ. 23Zɩ minnun -nyan -nan bɛ, e pɔn -tʋ tri ɛn e -kʋ Bali trʋ 'balɛ 'e 'saza. Funninmlan 'pla te e ya fɛ zɩɛ -nan 'e 'tʋwli. 24Tʋ zɩɛ -a man bɛ, te -klʋ -sru 'bɔ 'kɔɔbli. 'Pian te -klʋ 'bɔ a 'e yra yɩnan 'yi nɛn e 'blʋ -fɔa "bɛ -yrɔ, kɔɔ fulɔ "fɛɛnman o da zia.\n25Zɩ tʋ 'cɛn mannɛn 'wɩdɩ 'sia bɛ, ɛn Zozi 'kʋla o -sru 'ta wʋdɩ -a 'yi yiɛ da. 26Zɩ -a -srunɔn -a 'yɩ, te e ya 'ta wʋnan 'yi yiɛ da bɛ, o ci nrɔn 'nan: «Min lei nɛn!» "Klan o -tɛa "le "wɛan o -paandɩ 'sia 'plɛblɛ.\n27Ɛn Zozi "e -wlɛ 'nan: «'Ka 'fʋ flɩɩ. Maan nɛn, te 'ka "klan dɩ!»\n28Ɛn Piɛri "e 'nan -yrɛ 'nan: «Minsan, -te bii nɛn bɛ, 'yian laabʋ -e 'an 'lʋ 'i 'va 'ta wʋdɩ -a 'yi yiɛ da.»\n29Ɛn e -yrɛ 'nan: «'I 'ta!»\nPiɛri 'si -klʋ -ji, ɛn e 'ta wʋladɩ 'sia 'yi 'yiɛ da te e -ko Zozi 'va. 30'Pian zɩ yaa 'yɩ 'nan fulɔ "fɛɛnman 'plɛblɛ bɛ, "klan -sɛn "ji, ɛn e -wladɩ 'sia 'yi 'wlu. -A -nan nɛn e -paandɩ 'sia. E 'nan: «Minsan, 'yian 'sʋ 'yi 'lɔ.»\n31'Nun tɔɔn Zozi 'e 'pɛ 'sʋ "ji, yaa 'kun, ɛn e 'nan -yrɛ 'nan: «'Yie yi -tɛradɩ 'an da a "wɛnnɔn. -Mɛ "le "wɛan nɛn 'i 'ci -fɔɔdɩ 'sia?»\n32-A -nan nɛn o -fɔ -klʋ -ji, ɛn fulɔ "fɛɛndɩ 'le 'tɔ. 33Tɔɔn ɛn -a -srunɔn 'o "po sɔɔn "wlu, waa 'vɩ -yrɛ 'nan: «-A -sa 'ka "fo "dɩ, Bali -pɩ nɛn yia.»\n34O 'yi zɩɛ -a cɛɛn 'ji, ɛn o 'bɔla Jenezarɛt 'lɛglɔn 'ji. 35Minnun nɛn o -nyɛanla fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, zɩ o Zozi 'yɩ bɛ, waa -kɔnnɛn 'yɩ. -A -nan nɛn o minnun 'pa 'sia 'o "srɔn 'flanun da, ɛn minnun -ta -cɛ -tɛnɔn pɛɛnɔn 'a -yrɛ. 36Ɛn o toba -fɔ Zozi lɛ 'nan 'e 'si -nɔn 'wlɛ -e 'o klɛ -yee sɔ 'lɛbo "tun "man. Minnun pɛɛnɔn nɛn o -kɔla klɛdɩ -a -yee sɔ 'lɛbo "man bɛ, -cɛ 'si o man "fo.


Maan e nian aofuɛ’m be lika naan be su Ɲanmiɛn | Like suanlɛ liɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Central) Cambodgien Chin (Hakha) Chokwe Chol Chopi Chuabo Créole de Maurice Créole des Seychelles Dayak Ngaju Digor Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kimbundu Kisi Krio Lao Lhukonzo Lifu Lomwe Makua Maltais Mam Mapudungun Mazateco (Huautla) Mixe Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Navajo Ndau Ngabere Ngangela Nias Niue Nyaneka Nyungwe Ourdou Ouïghour (Cyrillique) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Southern Greece) Runyankore Rutooro Sangir Saramaccan Sena Sunda Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshwa Tzeltal Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\n“Anannganman nian aofuɛ’m be su.”—JUE MUN 146:9.\nJUE: 84, 73\n?Afɛ benin yɛ ɔ o be nga be wanndi ko tran lika uflɛ’n be nun sunman be su-ɔ?\n?Like cinnjin kpafuɛ nga e kwla yo e man be’n yɛle benin?\n?Kɛ é bó jasin fɛ’n é klé be’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ e wla fi su-ɔ?\n1, 2. (a) ?Afɛ benin yɛ ɔ o e niaan wie’m be su-ɔ? (b) ?Kosan benin mun yɛ e kwla fa usa e wun-ɔn?\nBE FLƐ aniaan bian kun kɛ Lije. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ alɛ tɔ́ Burɛndi lɔfuɛ’m be afiɛn’n, nn e nin min osufuɛ mun y’a wɔ aɲia dan kun bo. E wunnin kɛ sran’m be su wanndi, yɛ be to be tui. E nin min si nin min nin, ɔ nin min niaan 10 e wanndili naan b’a kunman e wie. E tralɛ’m be ngunmin yɛ e fali-ɔ. Min osufuɛ wie’m be wanndi ɔli Malawi lɔ. Be sikeli be aofuɛ’m be nanmue kun nun. Be nantili kilo 1.600 tra su naan b’a ju lɔ. E onga mun e bo sanndili.’\n2 Alɛ’n nin yalɛ klelɛ’n ti’n, sran kpanngban kpa be wanndi be kɔ klɔ annzɛ nvle uflɛ nun. Asiɛ wunmuan’n su’n, aofuɛ sɔ’m be ju miliɔn 65 tra su. Awlanmannun’n, be nin a wunmɛn i sɔ le. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) Aofuɛ sɔ’m be nun akpi kpanngban be ti Zoova i Lalofuɛ. E niaan sɔ’m be nun sunman be osufuɛ’m be wuli, yɛ be leman like fi kun. ?Ngue yɛ ɔ ti kekle man be ekun-ɔn? ?Ngue yɛ e kwla yo naan aniaan sɔ’m be wla w’a gua ase, naan b’a su Zoova aklunjuɛ su titi-ɔ? (Jue Mun 100:2) ?Yɛ aofuɛ nga be siman Zoova nin? ?Wafa sɛ yɛ e kwla bo jasin fɛ’n e kle be-ɔ?\nKƐ SRAN KUN WANNDI KO TRAN LIKA UFLƐ’N\n3. ?Ngue ti yɛ Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ wie’m be ko trannin lika uflɛ-ɔ?\n3 Kɛ Zoova i anzi’n seli Zozɛfu kɛ Famiɛn Erɔdu kunndɛ kɛ ɔ́ kún Zezi’n, Zozɛfu nin Mali be fɛ i wanndi ɔli Ezipti. Kɛ Erɔdu wuli’n, yɛ be sali be sin-ɔn. (Matie 2:13, 14, 19-21) Kɛ afuɛ kpanngban sinnin’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be “sanndi ɔli Zide nin Samari mɛn’n nun.” Afin be kpɔfuɛ’m be kle be yalɛ dan. (Sa Nga Be Yoli’n 8:1) Zezi si kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be nun kpanngban bé wánndi bé kó trán lika uflɛ. Ɔ seli kɛ: “Sɛ be kle amun yalɛ klɔ kun su’n, an wanndi wɔ klɔ uflɛ su.” (Matie 10:23) Nanwlɛ, kɛ sa wie ti’n sran kun wánndi kó trán klɔ uflɛ su’n, ɔ timan pɔpɔ mɛnmɛn i.\n4, 5. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ kɛ sran’m bé wánndi bé kɔ́ lika uflɛ’n, ɔ timan pɔpɔ-ɔ? (b) ?Kɛ aofuɛ’m be o nanmue nga be bo man be’n i nun’n, ngue yɛ ɔ kle kɛ ɔ timan pɔpɔ manman be-ɔ?\n4 Kɛ sran’m be wánndi kɔ́ klɔ uflɛ su’n, be wun be ɲrun dan. Nanmue nga be bo man be’n, i nun tranlɛ timan pɔpɔ. Be flɛ Lije i niaan kun kɛ Gad. Ɔ seli kɛ: “E nantili lemɔcuɛ kpanngban. E tu trali sran kpanngban kpa be fuɛn mun. Blɛ sɔ nun’n, nn n le afuɛ 12. Min ja’m be wunwunnin. I sɔ’n ti’n, n seli min osufuɛ’m be kɛ be yaci min lɛ be wɔ. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan sran kunfuɛ’m b’a toman min ti’n, min si lololi min. Cɛn kwlakwla e srɛ Zoova. Yɛ e fa e wla’n guɛ i su. Cɛn wie’n, amango mma nga be gua atin nuan’n yɛ e di-ɔ. E yoli sɔ lele y’a wuman.”—Filipfuɛ Mun 4:12, 13.\n5 Lije nin i osufuɛ’m be nun sunman be trannin nanmue nga be bo mannin aofuɛ mun’n be nun. Be trannin lɔ cɛli kpa. Sanngɛ, lɔ tranlɛ’n w’a yoman pɔpɔ w’a manman be. Kɛ é sé yɛ’n, Lije ti akpasua sunianfuɛ. Ɔ se kɛ: “Sran kpanngban be leman junman be diman. Be kan be wiengu’m be wun ndɛ be sin. Be nɔn nzan. Be to sika nun mma. Be wua. Yɛ be kunndɛ bla nin bian.” Zoova i Lalofuɛ’m be liɛ’n, be dili junman kekle asɔnun’n nun naan b’a yoman sɔ wie. (Ebre Mun 6:11, 12; 10:24, 25) Nanwlɛ, b’a tranman lɛ sa ngbɛn. Be nun kpanngban be yoli atin bofuɛ. Be si kɛ Izraɛlifuɛ’m b’a kaman aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ trilili. Ɔ maan, be kusu be su kaman nanmue nga be bo mannin be’n, i nun trilili wie. I sɔ’n ti, be sa sin w’a bubuman be.—2 Korɛntfuɛ Mun 4:18.\nMAAN E KLE KƐ BE NDƐ LO E\n6, 7. (a) ?Klolɛ mɔ e klo Zoova ti’n, wafa sɛ yɛ e nin aniaan mun e tran-ɔn? (b) An fa sa kun yiyi nun.\n6 E “klo Nyanmiɛn.” I sɔ’n ti, e yo like ng’ɔ kle kɛ e klo e niaan mun’n. I li kɛ afɛ’n o be su’n, yɛ e kle kpa kɛ e klo be-ɔ. (An kanngan 1 Zan 3:17, 18 nun.) Laa’n, kɛ awe dan kpa kpɛnnin Zide mɛn’n nun’n, Klistfuɛ’m be ko mannin be niaan nga be o lɔ’n be like naan be fa ti be wun ɲanman nun. (Sa Nga Be Yoli’n 11:28, 29) Akoto Pɔlu nin akoto Piɛli be wlali be wiengu Klistfuɛ’m be fanngan kɛ be sike be wiengu Klistfuɛ mun. (Rɔmfuɛ Mun 12:13; 1 Piɛr 4:9) ?Sɛ ɔ fata kɛ e yo sɔ’n, e niaan nga sa kekle o be su’n, annzɛ Ɲanmiɛn su mɔ be lafi’n ti’n be kle be yalɛ’n, be yɛ é yáci be lɛ-ɔ? Ɔ fata kɛ e ti be wun ɲanman nun. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.)— An kanngan Nyanndra Mun 3:27 nun.\n7 Le nɲɔn nga nun’n, alɛ’n nin yalɛ klelɛ’n ti’n, Zoova i Lalofuɛ nga be o Ikrɛnin i akpasua kun su’n, be wanndi ɔli Ikrɛnin i akpasua uflɛ su. Wie’m be ɔli Risi. Be kunnin be nun wie mun bɔbɔ. Sanngɛ, aniaan’m be sɔli be nga be juli lɔ’n be nun klanman. Aniaan nga be tran Risi nin Ikrɛnin lɔ’n, be kleli kɛ be nunman “mɛn nunfuɛ’m be nun.” Be tuli be klun be kannin “Nyanmiɛn ndɛ’n.”—Zan 15:19; Sa Nga Be Yoli’n 8:4.\nMAAN E NIAN BE LIKA NAAN BE LAFI ƝANMIƐN SU KPA\n8, 9. (a) ?Ngue yɛ ɔ kwla yo kekle man be nga be wanndi be kɔ nvle uflɛ nun’n mun-ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e tra e awlɛn be wun-ɔn?\n8 Sran wie’m be liɛ’n, be wanndi ko tran be nvle’n i akpasua uflɛ su. Sanngɛ, sran sunman be wanndi be kɔ nvle uflɛ nun. Yɛ be siman lɔ. Wie liɛ’n, awa man aofuɛ sɔ’m be aliɛ, nin tralɛ, nin lawlɛ. Sanngɛ afɛ o be su. I wie yɛle kɛ aliɛ nga be nin a diman wie le’n, yɛ be fa man be-ɔ. Wie’m be fin lika nga aunyɛyɛ o lɔ’n nun. Yɛ be ko tran lika nga ayrɛ o lɔ’n nun. Ɔ maan, be siman tralɛ ng’ɔ fata kɛ be wla naan ayrɛ w’a kunman be’n. Wie’m be liɛ’n, be siman ajulisu mannzin’m be nun junman di.\n9 Wie liɛ’n, awa nian aofuɛ’m be lika naan lika nga be sikeli be lɛ’n, i nun tranlɛ’n w’a yo be fɛ. Sanngɛ blɛ sunman’n, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, awa kunndɛ kɛ aofuɛ’m be bɔbɔ be yo ninnge wie mun naan be fa ti be wun ɲanman nun. I sɔ’n kwla yo kekle man be. Afin, ɔ fata kɛ be suan aniɛn uflɛ. Ɔ fata kɛ be suan ninnge wie’m be yolɛ. Like nga bé yó naan b’a kwla tua be su kalɛ mun’n, ɔ fata kɛ be si i. Asa ekun’n, suklu kɔlɛ nin ba’m be talɛ’n be su mmla nga awa kpɛli’n, ɔ fata kɛ be si be wie. I sɔ’n ti, maan e uka e niaan mun ninnge sɔ’m be yolɛ nun. Kɛ é yó sɔ’n, maan e tra e awlɛn be wun naan be wun kɛ e bu be sran.—Filipfuɛ Mun 2:3, 4.\n10. ?Kɛ aniaan’m be wanndi be ba e nvle’n nun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan b’a lafi Ɲanmiɛn su kpa-ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n nun.)\n10 Wie liɛ’n, kɛ aniaan’m be kunndɛ kɛ bé kɔ́ aɲia’m be bo’n, awa manman be atin. Ɔ ju wie bɔbɔ’n, be se aniaan mun kɛ sɛ be kɔ aɲia’m be bo’n, be su nianman be lika kun. Wie liɛ’n, awa man be junman. Kpɛkun, ɔ se be kɛ sɛ aɲia’m be bo kɔlɛ ti be sɔman junman sɔ’n nun’n, bé jáso be nvle’n nun. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, srɛ kun aniaan mun. Ɔ maan be nun wie’m be sɔ junman sɔ’n nun. I sɔ’n ti, kɛ aniaan’m be wanndi be ba e nvle’n nun’n, maan e nian be lika ndɛndɛ. I liɛ’n, bé wún kɛ be ndɛ lo e kpa. Ɔ maan, bé láfi Ɲanmiɛn su kpa.—Nyanndra Mun 12:25; 17:17.\nNINNGE WIE MƆ E KWLA E YO MAN BE’N\n11. (a) ?Like klikli nga e kwla yo e man aofuɛ mun’n, yɛle benin? (b) ?Wafa sɛ yɛ be kwla kle kɛ be si ye-ɔ?\n11 Like klikli nga e kwla yo’n, yɛle kɛ maan e man be aliɛ, nin tralɛ, nin ninnge cinnjin wie mun. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) Sɛ e man klavati bɔbɔ’n, ɔ́ yó be fɛ dan. Aniaan nga be ti aofuɛ’n be su jranman be niaan’m be wun kɛ be man be like. Sanngɛ, kɛ be kle kɛ be si ye’n, aniaan nga be man be like’n, be klun jɔ. I kwlaa m’ɔ yoli o, ɔ ti cinnjin kɛ aofuɛ sɔ’m be di junman naan be nian be bɔbɔ be wun lika. Sɛ be yo sɔ’n, be bɔbɔ be wun kpája be. Yɛ be nin be niaan’m bé trán klanman. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 3:7-10) Kannzɛ ɔ ti sɔ’n, sanngɛ ɔ fata kɛ e yo ninnge wie mun e fa ti be wun ɲanman nun.\n?Ngue yɛ e kwla yo e man e niaan nga be ti aofuɛ’n mun-ɔn? (An nian ndɛ kpɔlɛ 11-13 be nun.)\n12, 13. (a) ?Ngue yɛ e kwla yo e man aofuɛ mun-ɔn? (b) ?Ngue yɛ asɔnun kpɛnngbɛn wie’m be yoli-ɔ?\n12 Nán sika kpanngban yɛ aofuɛ’m be miɛn i wun-ɔn. Like ng’ɔ ti be cinnjin’n, yɛle kɛ maan e kle be kɛ be ndɛ lo e. I sɔ’n ti, e kwla kle be like nga be kwla yo naan b’a ɲan loto b’a wɔ lika’n. Annzɛ kusu e kwla kle be lika nga be kwla ɲan aliɛ kpakpa nga i gua’n w’a cɛnman’n. Like nga be ko yo’n naan b’a ɲan sika titi’n, maan e kle be. I wie yɛle kɛ, be kwla to mannzin nga be fa kpa ninnge’n, annzɛ ninnge wie mɔ be kwla fa di fie su junman’n, naan be fa kunndɛ sika. Like ng’ɔ ti cinnjin kpa’n, yɛle kɛ maan e nian be lika naan be wun kpaja be asɔnun’n nun. Sɛ e le i wun alaje’n, e kwla fa be loto’n nun e kɔ aɲia’m be bo. Asa ekun’n, e kwla kle be wafa nga be kwla bo jasin fɛ’n, yɛ e nin be e kwla bo i likawlɛ.\n13 Kɛ gbanflɛn nnan be juli asɔnun kun nun’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be kleli be ninnge fanunfanun wie’m be yolɛ. Yɛle kɛ, be kleli be loto nun cisanlɛ, nin wafa nga be kwla klɛ fluwa mannzin su’n, ɔ nin wafa nga be kwla kunndɛ junman’n. Asa ekun’n, be kleli be ajalɛ wie mun naan Zoova i sulɛ’n yo be cinnjin tra like kwlaa. (Galasifuɛ Mun 6:10) Kɛ be yoli sɔ’n, w’a cɛman lele, gbanflɛn nnan sɔ’m be yoli atin bofuɛ. Nanwlɛ, asɔnun kpɛnngbɛn’m be kleli be ninnge wie’m be yolɛ. Yɛ be bɔbɔ be kunndɛli kpa kɛ bé dí Zoova i junman wie mun. I kwlaa sɔ’n ti, be suli Ɲanmiɛn kpa titi. B’a nianman mɛn’n nunfuɛ’m be ayeliɛ’n su.\n14. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ aofuɛ’m be mian be ɲin-ɔn? (b) An fa sa kun yiyi nun.\n14 Klistfuɛ’m be kwlakwla be mian be ɲin, naan mɛn’n nun ninnge’m be kunndɛlɛ’n w’a yoman be cinnjin w’a traman Zoova i sulɛ’n. I sɔ yɛ ɔ fata kɛ aofuɛ’m be yo-ɔ. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) Aniaan bian Lije mɔ e kɛnnin i ndɛ’n, ɔ nin i niaan’m be wla kpɛn su kɛ i nun mɔ bé wánndi’n, be si’n kleli be like cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ, maan be lafi Ɲanmiɛn su. Be waan: “Ɔ guali ninnge nga be timan e cinnjin’n be blo kunngunngun. I agualiɛ su’n, ɔ mannin pata ngbɛn’n su. Kpɛkun, kɛ ɔ́ srí’n, ɔ seli kɛ: ‘?Amun wun i? Like ng’ɔ ti cinnjin’n yɛ.’”—An kanngan 1 Timote 6:8 nun.\nLIKE CINNJIN KPAFUƐ NG’Ɔ FATA KƐ E YO E MAN BE’N\n15, 16. (a) ?Ngue yɛ e kwla yo naan e niaan’m b’a lafi Ɲanmiɛn su kpa-ɔ? (b) ?Ngue yɛ e kwla yo naan be wun w’a kpaja be-ɔ?\n15 Nán aliɛ’n nin tralɛ’n be ngunmin yɛ aofuɛ’m be miɛn i wun-ɔn. Be kunndɛ kɛ bé tíe Ɲanmiɛn ndɛ’n naan ɔ wla be fanngan. (Matie 4:4) I lɛ nun’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla kunndɛ fluwa nga anuannzɛ yi be mɔ aofuɛ sɔ’m be kwla kanngan nun’n man be. Yɛ be kwla uka be naan be fa be wun mantan aniaan nga be ti be aniɛn’n. I sɔ’n ti cinnjin. Afin, kɛ e niaan sɔ’m bé wánndi’n, be nun sunman b’a kwlá faman ninnge wie mun. Asa ekun’n, be wla lo be osufuɛ mun, nin be mantanfuɛ mun, ɔ nin be asɔnun lɔfuɛ mun. Be kunndɛ kɛ bé wún i wlɛ kɛ be ndɛ lo Zoova nin be niaan Klistfuɛ mun. Sɛ be wunmɛn i sɔ’n, be kwla fa be wun mantan be nga be suman Zoova mɔ be nin be fin nvle kunngba’n. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:33) Kɛ e yo mɔ be wun kpaja be asɔnun’n nun’n, e nin Zoova m’ɔ “nian aofuɛ’m be” su’n, yɛ e di junman-ɔn.—Jue Mun 146:9.\n16 Kɛ Zozɛfu nin Mali be fali Zezi be wanndili’n, be trannin lɔ lele. Afin Zezi i kpɔfuɛ’m be te sie be nvle’n. I wafa kunngba’n, sa wie’m be ti’n, aofuɛ’m be kwlá saman be sin be klɔ. Wie liɛ’n, be kunndɛman kɛ bé sá be sin bɔbɔ. Lije se kɛ be trali siɛ nin niɛn wie’m be osufuɛ’m be ɲin bo lɛ. Yɛ be kunnin be. I sɔfuɛ’m be nun kpanngban be kunndɛman kɛ bé fá be mma’m bé sá be sin be nvle’n nun. Kɛ ɔ ko yo naan e nin e niaan sɔ mun y’a tran klanman’n, ɔ fata kɛ e nanti Biblu’n nun afɔtuɛ nga su. Ɔ se kɛ: “Maan amun nuan sɛ, an klo amun wiengu kɛ amun niaan sa, an si i aunnvuɛ, yɛ an yo amun wun aenvuɛ.” (1 Piɛr 3:8) Yalɛ mɔ be kleli aofuɛ mun ti’n, be nun wie’m be faman be wun mantanman sran. Yɛ wie liɛ’n, afɛ ng’ɔ o be su’n i ndɛ kanlɛ kun be ɲannzuɛn. Sɛ be mma’m be o be wun koko lɛ’n, yɛ be klomɛn i sɔ ndɛ’n i kanlɛ-ɔ. I sɔ’n ti, maan e usa e wun kɛ: ‘?Sɛ min yɛ i sɔ afɛ o min su’n, wafa sɛ yɛ ń kúnndɛ kɛ min wiengu’m be nin min tran-ɔn?—Matie 7:12.\nKƐ É BÓ JASIN FƐ’N É KLÉ BE’N\n17. ?Kɛ aniaan’m be bo jasin fɛ’n kle aofuɛ mun’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gua-ɔ?\n17 Aofuɛ sunman be nvle’n nun lɔ’n, be tannin jasin fɛ bolɛ’n. Be nga be nin a timan “Nyanmiɛn sielɛ’n ndɛ’n” i le’n, aniaan’m be bo jasin fɛ’n juejue su kle be nun akpi kpanngban siɛn’n. (Matie 13:19, 23) Be nun sunman be ti kɛ sran mɔ w’a ‘sua trɔ mɔ w’a fɛ’n’ sa. Sanngɛ kɛ be ba e aɲia’m be bo’n, be wla’n gua ase. Ɔ maan, be se kɛ: “Nyanmiɛn wo amun afiɛn sakpa.”—Matie 11:28-30; 1 Korɛntfuɛ Mun 14:25.\n18, 19. ?Kɛ é bó jasin fɛ’n é klé aofuɛ mun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ-ɔ?\n18 Kɛ é bó jasin fɛ’n é klé aofuɛ kun’n, ɔ fata kɛ e yo i ngwlɛlɛ su. (Matie 10:16; Nyanndra Mun 22:3) Sɛ ɔ su kɛn i klun ndɛ’n, maan e sie e su i nuan bo. Yɛ nán e kan politiki ndɛ. Ajalɛ nga Betɛli’n annzɛ awa’n i janunfuɛ’m be kle e’n, maan e fa su. Sɛ e yo sɔ’n, e su kpɛman ndɛ manman e wun annzɛ sran uflɛ. Be nga be wanndi be kɔ nvle uflɛ nun’n, be kɔ Ɲanmiɛn sulɛ wafawafa’m be nun. Yɛ ɔ le wafa nga be yo be ninnge mun-ɔn. Ɔ fata kɛ e si i kwlaa sɔ’n. Yɛ ɔ fata kɛ e bu be sran. Wienun-ɔn, aofuɛ sɔ’m be nvle nun lɔ’n, ɔ le wafa nga bla’m be wlawla be wun’n. Sɛ e su bo jasin fɛ’n kle be’n, maan e wlawla e wun kɛ ɔ nin i fata’n sa naan y’a loman be ngasi.\n19 Be nga be su Zoova nin be nga be sumɛn i bɔbɔ mɔ be o afɛ nun’n, e kunndɛ kɛ é yó be ye. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ e nian Samarifuɛ nga Zezi kɛnnin i ndɛ’n i ayeliɛ’n su. (Lik 10:33-37) Ye dan kpafuɛ nga e kwla yo sran mun’n, yɛle kɛ maan e bo jasin fɛ’n e kle be. Asɔnun kpɛnngbɛn kun yoli aofuɛ kpanngban be ye. Ɔ seli kɛ: ‘Nán e sisi e bo lele naan y’a se be kɛ e ti Zoova i Lalofuɛ. Maan e se be kɛ nán be sika manlɛ ti yɛ e bali-ɔ. Sanngɛ, e bali be like klelɛ naan be si ninnge kpakpa nga Ɲanmiɛn wá yó be’n.’\nI BO’N GUA KPA\n20, 21. (a) ?Kɛ e kle e niaan aofuɛ mun kɛ be ndɛ lo e’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gua-ɔ? (b) ?Kosan benin yɛ é wá wún i su tɛlɛ’n like suanlɛ ng’ɔ bɛ i sin’n nun-ɔn?\n20 Kɛ e kle aofuɛ mun kɛ be ndɛ lo e’n, i bo’n gua kpa. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Alganɛsi. Ɔ fin Eritre. Yalɛ mɔ be kle i ti’n, ɔ nin i wa nsiɛn be wanndi ɔli Sudan. Be dili cɛn ba lele mɔcuɛ aawlɛ flɛnnɛn’n nun naan b’a ju lɔ. Kɛ bé jú lɔ’n, nn b’a fɛ dan. I waan: “Aniaan’m be sɔli e nun kɛ be osufuɛ mun sa. Be mannin e aliɛ, nin tralɛ, nin lawlɛ. Yɛ be mannin e sika naan e fa fa loto.” Ɔ kan guali su kɛ: “?Sran benin mun yɛ be kwla sɔ aofuɛ nga be nin be su Ɲanmiɛn kunngba’n, be nun kɛ ngalɛ’n sa-ɔ? Zoova i Lalofuɛ’m be ngunmin yɛ be kwla yo sɔ-ɔ.”—An kanngan Zan 13:35 nun.\n21 ?Yɛ e niaan nga be ti aofuɛ’n be mma’m be li? ?Ngue yɛ e tinuntinun e kwla yo naan be nin be si nin be nin’m b’a su Zoova aklunjuɛ su-ɔ? É wá wún kosan sɔ’n i su tɛlɛ’n like suanlɛ ng’ɔ bɛ i sin’n nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 2 “Aofuɛ” nga like suanlɛ nga kan be ndɛ’n, yɛle be nga alɛ o be nvle’n nun, annzɛ be kle be yalɛ, annzɛ sanvuɛ sa wie ti’n, be wanndi ɔli klɔ uflɛ annzɛ nvle uflɛ nun’n. Mɛn wunmuan nun anuannzɛ ng’ɔ nian aofuɛ sɔ’m be lika’n (HCR) waan kɛ e fa asiɛ’n su sran 113, be nun 1 ti i sɔfuɛ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 6 Amun nian ndɛ akpasua nga be flɛ i kɛ “sran ng’ɔ to amun’n, an sike i” nun. Ɔ wo afuɛ 2016, Ɔktɔblu, Sasafuɛ Tranwlɛ’n i bue 3-8 nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 Kɛ aofuɛ kun ju nvle kun nun’n, ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be nanti afɔtuɛ ng’ɔ o fluwa Organisés pour faire la volonté de Jéhovah i ndɛ tre 8, ndɛ kpɔlɛ 30 nun’n su. Sɛ be waan be nin aofuɛ sɔ’n i nvle nun lɔ asɔnun kpɛnngbɛn wie’m bé kókó yalɛ’n, be kwla klɛ Betɛli’n i fluwa jw.org su. Sanngɛ, be kwla usa aofuɛ’n i kosan wie mun amanniɛn su. I liɛ’n, bé sí asɔnun ng’ɔ fin nun’n, ɔ nin jasin fɛ m’ɔ bo’n i su ndɛ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 14 An nian afuɛ 2014, Avrili 1, Sasafuɛ Tranwlɛ’n i bue 17-26 nun. Yɛ an kanngan ndɛ akpasua nga be flɛ i kɛ “Sran kun i min’n kwlá yoman nɲɔn,” ɔ nin nga be flɛ i kɛ “Maan an tra amun awlɛn Zoova yɛ ɔ ti amun ukafuɛ ɔ!” be nun.


?Ɲanmiɛn Sielɛ’n mɔ Biblu’n kɛn i ndɛ’n, i bo’n yɛle benin? | Jasin fɛ kun\n1. ?Ngue yɛ Biblu’n flɛ i Ɲanmiɛn Sielɛ’n niɔn?\n?Ngue ti yɛ Zezi yɛ ɔ kwla si sran’m be sie kpa ɔ?—MARK 1:40-42.\nƝanmiɛn Sielɛ’n yɛle i famiɛn dilɛ’n. Famiɛn dilɛ sɔ’n i bo’n taka ɲanmiɛn su lɔ. Famiɛn dilɛ sɔ’n, ɔ́ núnnún famiɛn diwlɛ kun nga’m be kwlaa. Yɛ ɔ́ yó maan Ɲanmiɛn i klun sa’n yó ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su wa. Nanwlɛ, i sɔ’n ti jasin fɛ. Sran sielɛ kpa nga klɔ sran’m be ɲin o i sin’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. Ɔ cɛ kaan, ɔ́ yó maan asiɛ sufuɛ’m be kwlaa bé bo’n yó kun.—Kanngan Daniɛl 2:44 nin Matie 6:9, 10 ɔ nin 24:14 be nun.\nƝanmiɛn fali sielɛ’n wlali i Wa Zezi Klist sa nun. Ɔ maan i yɛ ɔ di famiɛn’n niɔn.—Kanngan Sa Nglo Yilɛ 11:15 nun.\nNian video nga be flɛ i ?Ngue yɛ be flɛ i Ɲanmiɛn Sielɛ’n niɔn?\n2. ?Ngue ti yɛ Zezi yɛ ɔ kwla si sran’m be sie kpa ɔ?\nLike nga ti yɛ Ɲanmiɛn i Wa’n yɛ ɔ kwla si sran’m be sie kpa’n, yɛle kɛ ɔ faman sa i nuan su yolɛ’n kanman ngowa, yɛ i klun ti ufue. (Matie 11:28-30) Asa ekun’n, kwlalɛ’n wo Zezi sa nun, yɛ ɔ kwla de sran mun. Afin ɲanmiɛn su lɔ yɛ ɔ́ trán ɔ́ síe asiɛ wunmuan’n niɔn. Kɛ ɔ wuli’n, mɔ Zoova cɛnnin i’n, ɔ ɔli ko minndɛli Ɲanmiɛn i fama su, lele naan i famiɛn dilɛ blɛ’n w’a ju. (Ebre Mun 10:12, 13) Kɛ blɛ sɔ’n juli’n, Ɲanmiɛn fali kwlalɛ’n mɛnnin i.—Kanngan Daniɛl 7:13, 14 nun.\n3. ?Wan mun yɛ be nin Zezi bé dí famiɛn ɔn?\nSran wie’m be nin Zezi bé trán ɲanmiɛn su lɔ bé dí famiɛn. Be flɛ sran akpasua sɔ’n kɛ “Nyanmiɛn i nvle’n nunfuɛ.” (Daniɛl 7:27) Sran klikli nga Ɲanmiɛn kpali be kɛ be yo i nvle nunfuɛ’n, yɛle Zezi i akoto nga b’a kpɔcimɛn i le’n. Lele nin andɛ’n, Zoova te kpa yasua nin bla wie mɔ be su i kpa’n, naan be yo i nvle’n nunfuɛ. Kɛ be wu’n, Ɲanmiɛn cɛn be kɛ aolia nun sran sa. I sɔ yɛ ɔ cɛnnin Zezi ɔ.—Kanngan Zan 14:1-3 nin 1 Korɛntfuɛ Mun 15:42-44 be nun.\n?Sran nɲɛ yɛ bé kɔ́ ɲanmiɛn su lɔ ɔ? Zezi flɛli be kɛ “bua akpasua kaan.” (Lik 12:32) Be ngba’n be ti sran 144.000, yɛ be nin Zezi bé síe asiɛ’n.—Kanngan Sa Nglo Yilɛ 14:1 nun.\n4. ?Kɛ Zezi trannin bia’n su’n, sa benin yɛ ɔ juli ɔ?\nAfuɛ nga be flɛ i 1914 nun yɛ Zezi boli i famiɛn dilɛ’n bo ɔ. * Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ dun mmua kannin Satan nin i mmusu’m be bo guali be asiɛ’n su wa. Ɔ wa kleli asiɛ’n su wa fuɛ’m be ɲrɛnnɛn, afin ya su yɛ ɔ bali ɔ. (Sa Nglo Yilɛ 12:7-10, 12) Kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, lika’n wa yoli kekle kpa liɛ su mannin klɔ sran mun. Ninnge kɛ alɛ’n nin awe’n nin tukpacɛ m’ɔ sa ndɛndɛ’n, ɔ nin asiɛ m’ɔ keje’n sa’n, be kle kɛ blɛ nga Zezi ɔ́ síe asiɛ’n w’a mantan koko.—Kanngan Lik 21:7, 10, 11, 31 nun.\n5. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn i famiɛn’n su yo i dɔ nga su ɔ?\nDɔ nga su’n, Ɲanmiɛn i famiɛn’n su siesie jasin fɛ’n bolɛ junman’n asiɛ wunmuan’n su. Sran wɛtɛɛfuɛ kpanngban kpa be sie be su be tie, yɛ be fa su. Ɔ maan, kannzɛ be fin mɛnmɛn kwlaa nun’n, be bo yo kun. Yɛ be lo be wun be man famiɛn’n. Kɛ ɔ́ wá núnnún mɛn tɛ nga’n, ɔ́ sásá be. Ɔ maan sran kwlaa ng’ɔ kunndɛman kɛ famiɛn i sielɛ ng’ɔ́ wá síe sran mun’n, ɔ yo i ɲrɛnnɛn like’n, ɔ fata kɛ ɔ lo i wun yo famiɛn’n i klun sa.—Kanngan Sa Nglo Yilɛ 7:9, 14, 16, 17 nun.\nAfuɛ 1.000 nga Ɲanmiɛn i famiɛn’n síe asiɛ’n, ɔ́ wá yó maan like nga Ɲanmiɛn sunnzunnin i asiɛ’n i lika’n, i nuan wá yía. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, asiɛ wunmuan’n káci lika klanman. I sin’n, Zezi fá famiɛn dilɛ’n ɔ́ wlá i Si sa nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:24-26) ?Amun siman sran wie mɔ sɛ amun kan Ɲanmiɛn i famiɛn’n i ndɛ kle i’n, ɔ́ yó i fɛ ɔ?—Kanngan Jue Mun 37:10, 11, 29 nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 6 Sa nga be juli 1914 nun mɔ Biblu’n dun mmua kannin be ndɛ’n, sɛ a kunndɛ kɛ á sí nun’n, nian fluwa ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ? i bue 215-218 nun. Zoova i Lalofuɛ mun yɛ be yili ɔ.


Nde nga ti nanwle wéiin: swran ng'o klô ke oh yôh asonun sunianfue'n, wuun o klô dyunman b'o ti kpa. Sannge i so swran lie'n, mon o yô swran bo bé kwla satyi'e i wun kaan sa, bo i yi ti kun, b'o nien i wun su kpa, b'o si ngwlele, b'o yô sa i nuen su, b'o ti aklunyéfue, b'o si liké klé. Nanh mon o yô nzanbôefue nin utré klôfue, sannge mon o yô weteefue b'o kunnde'a ndengan, nanh mon o yô swran bo i nyin yi'a liké. Mon o yô swran b'o si i bobo i awlô'n su nian, bo i mma'm bé bu i swran bé nyin yii kpa. ?Afin se swran kun sié i bobo i awlô'n su nian'n, oh yôh se ye oh kwlah nian Nyanmien i asonun'n suo? Nanh mon o yô swran b'o fe i wun man Nyanmien o nian tyeman, se o yô so'n, o tyeman nan wa tu i wun, nan fo bule kunngba nga bé buu mmusu'm bé si Satan'n ba bu i wié. Mon o yô swran bo bé nga bé ti'a Christfue'n bé bô i dunman kpa nan ba ke'en i wun nde, nan wa to'a aya nga mmusu'm bé si Satan'n suali'n nun. Asonunfue'm bé lika nianfue'm bé kusu, man bé yô swran nanwlefue bo bé nuan nun ti'a nnyonnyon, nanh man bé yô nzan nonfue dan, nanh man bé kunnde sika i wafa ng'o ti'e i su'n, man bé yô swran bo bé nzuen kpa'n ti bé klun titiman bé, b'o man bé fa Nyanmien i sulafile nde b'o yii nglô'n su kpa. Man bé dun mmua sa bé nian, se bé nian bé bo ba wu'an fo bé wun'n, bé kô di bé dyunman so'n. Man bé yi'm bé kusu bé yô swran nanwlefue, nanh man bé yô abla difue, man be bu akunndan, man bé yô swran bo bé kwla fa bé wla gua bé su sa'n kwlaa nun. Man asonunfue'm bé lika nianfue'm bé yô swran bo bé le bla kun bo bé nian bé mma mun nin bé bobo bé awlô'm bé su kpa. Afin bé nga bé di bé dyunman'n kpa'n, béh nyanh komin o man béh kwlah kan Nyanmien su bo é lafi swran wunmuan bo é nin Christ-Jésus ya yô'n ti, i nde'n yakpa su.\nSa nga bé yôli'n 6:1-7\n Ble so'n nun ke Jésus sonnzonfue'm béh treh'n, Juif'm bo bé idyo Grec'n bé kan bé bo bé idyo Hébreu'n bé nde, yele ke tyen kwlaa ke béh tyeh alie'n, bé bu'a bé angbôti mmla'm bé akunndan. Swran blu-nin-nnyon bo Jésus sunmaan bé'n bé yiee i sonnzonfue nga mun kwlaa, nan ba sé ke: Ke é yatyi Nyanmien nde kanle'n é kô tye alie'n, o ti'e i nuan su. I so'n ti, nnya mun, anh kpa amun nun swran nsô bo bé bô bé dunman kpa, bo Nyanmien Wawe'n sié bé, bo bé si ngwlele kpa'n, man é fa dyunman so'n man bé. É lie'n, é nin Nyanmien éh kôkôh yale, ye éh kenh i nde'n tititi. Nde so'n yôô swran'n kwlaa bé fe. Bé kpaa Étienne b'o lafi Jésus su kpa bo Nyanmien Wawe'n siéé'n, nin Philippe, nin Prochore, nin Nicanor, nin Timon, nin Parménas, ye Nicolas b'o fin Antioche b'o katyii Juif'n. Bé fa bé kléé bé bo Jésus sunmaan bé'n. Ke bé sree Nyanmien ke o dyran bé sin'n, bé fa bé sa fuaa bé su. Nyanmien nde'n truli, ye Jésus sonnzonfue'm bé tree dan kpa Jésus lo. Nyanmien nyrun dyranfue kpanngban kpa bé fa nde bo Christfue'm bé fa su'n i su wié.\nMan asonun sunianfue'n yô swran bo bé kwla satyi'e i wun kaan sa, afin o nian Nyanmien ninngé'm bé su. Nanh mon o yô swran b'o yô i bobo i klun sa, nin ya fafue, nin nzanbôefue, nin utré klôfue, nin swran b'o kunnde sika i wafa ng'o ti'e i su'n.\nSa nga bé yôli'n 6:3\nI so'n ti, nnya mun, anh kpa amun nun swran nsô bo bé bô bé dunman kpa, bo Nyanmien Wawe'n sié bé, bo bé si ngwlele kpa'n, man é fa dyunman so'n man bé.\nNyanmien siéé swran wié mun ke o sunman bé, o sié wié mun ke bé idyo i nuan, o sié wié mun ke bé bô i dyasin fe'n, o sié wié mun pasteur nin liké kléfue.\nI so'n ti, anh nian amun bobo amun wun kpa, ye anh nian bua fa nga Nyanmien Wawe'n fa amun siéé bé su'n bé su kpa, ye anh ta Nyanmien i Asonun'n b'o fe i bobo wa'n tôli'n.\n1 Corinthefue 12:28\nKe Nyanmien siéé swran'm bé so asonun'n nuon. Bé nun klikli'n yele bé b'o sunman bé'n, i nnyon su'n yele bé nga bé idyo i nuan'n, i nsan su'n, yele bé nga bé klé ninngé'n. Bé sin lie'n yele bé nga bé yô sa kéklééklé'n, bé nga bé yô tukpatyefue'm bé dyuédyué'n, bé nga bé yô swran yé'n, bé nga bé di kpen'n, bé nga bé kan anien wafawafa'n.\nMan amun nyin yi amun kpenngben mun, anh bu bé swran. Bé nian amun su titi, afin bé wa kan bé dyunman'n i su nde klé Nyanmien. Anh yô sa nga b'o man bé klun dyo bé dyunman'n su'n. Se amuan yô'e i so bo bé ôtô'n, o man bé su kwla uka'a amun.\nSa nga bé yôli'n 6:4\nÉ lie'n, é nin Nyanmien éh kôkôh yale, ye éh kenh i nde'n tititi.\n Nde nga ti nanwle wéiin: swran ng'o klô ke oh yôh asonun sunianfue'n, wuun o klô dyunman b'o ti kpa. Sannge i so swran lie'n, mon o yô swran bo bé kwla satyi'e i wun kaan sa, bo i yi ti kun, b'o nien i wun su kpa, b'o si ngwlele, b'o yô sa i nuen su, b'o ti aklunyéfue, b'o si liké klé. Nanh mon o yô nzanbôefue nin utré klôfue, sannge mon o yô weteefue b'o kunnde'a ndengan, nanh mon o yô swran bo i nyin yi'a liké. Mon o yô swran b'o si i bobo i awlô'n su nian, bo i mma'm bé bu i swran bé nyin yii kpa. ?Afin se swran kun sié i bobo i awlô'n su nian'n, oh yôh se ye oh kwlah nian Nyanmien i asonun'n suo? Nanh mon o yô swran b'o fe i wun man Nyanmien o nian tyeman, se o yô so'n, o tyeman nan wa tu i wun, nan fo bule kunngba nga bé buu mmusu'm bé si Satan'n ba bu i wié. Mon o yô swran bo bé nga bé ti'a Christfue'n bé bô i dunman kpa nan ba ke'en i wun nde, nan wa to'a aya nga mmusu'm bé si Satan'n suali'n nun.\nSa nga bé yôli'n 14:23\nBé siésié bé asonun'm bé kpenngben. Ke bé kpe sre nun bo bé séé Nyanmien ke o dyran bé sin'n, bé fa bé wlaa é Min'n bo bé lafi i su'n, i sa nun.\nAnh bu amun kpenngben bo laa bé kan Nyanmien nde kléé amun'n bé akunndan. Anh nian bé nzuen'n nin bé agualie'n, anh nian ke bé fa lafi Nyanmien su'n, anh lafi i su so wié.\nSannge mon o yô swran b'o ti aklunyéfue, b'o klô sa ng'o ti kpa'n, b'o yô sa i nuan su, b'o ti swran kpa, b'o ti Nyanmien lie mlonmlon, b'o si i bobo wun su nian.\nanh nian Nyanmien i bua fa b'o fa bé maan amun'n bé lika. Nanh an yôé mianle su, anh yôé ke Nyanmien klô ke an yô'n sa. Nanh an yôé ke amun wa nyan liké ti, sannge anh tu amun klun yô.\nman swran nga béh feh sié asonun kpenngben'n o yô swran bo bé kwla satyi'e i wun kaan sa, bo i yi ti kun, bo i mma'm bé lafi Nyanmien su, bo bé kwla satyi'a bé dunman ke bé nzuen ti te, bé nyin ti kéklé.\nNanh kpli sié o sa swran su ndende ke o di Nyanmien dyunman. Nanh fo o wun wle sa te nga bé wié'm bé yô'n nun. Nion o wun, nanh yô sa te fi.\nN yatyii o Crète lo ke a siésié sa nga ba wié'e i siésié'n, ye a sié asonun kpenngben kloklo'm bé su. Bu bé siéle nde nga n kan kléli wo'n i akunndan:


Wafa nga mɛn nga wá wíe’n — ƐNTƐNƐTI SU FLUWA SIEWLƐ Watchtower\nw12 1/9 b. 5-12\nWafa nga mɛn nga wá wíe’n\nSasafuɛ Tranwlɛ’n Bo Zoova i Sielɛ Blɛ’n i jɔ—2012\n?KƐ MƐN’N I NUNNUNLƐ’N WÁ MÁNTAN KOKO KPA’N, NGUE SA YƐ Ɔ́ JÚ Ɔ?\n“FAMIƐN” BLA KUN M’Ɔ SIMAN KƐ SA SU WA ƝƐN I’N\nBÉ FÁ ALƐ WLÁ ƝANMIƐN I NVLE’N I SIN\nNVLENVLE’M BÉ WÁ SÍ ZOOVA\nKLƆ SRAN’M BE FAMIƐN DIWLƐ UFLƐ FI SU JASOMAN SU KUN\nLIKE NGA BÉ WÁ FÁ YÓ ƝANMIƐN I KPƆFUƐ’M BE TI’N\nSA MƆ BÉ BÓ FƆUNDI DILƐ BLƐ’N I ƝRUN ATIN’N\n“An ti-man kɛ sran b’ɔ o aosin nun’n sa, i sɔ’n ti, nán maan cɛn sɔ’n fu amun nun kɛ awiefuɛ’n fu sran nun’n sa.”—1 TƐS. 5:4.\n?Sa benin mun yɛ be nin a juman mɔ ndɛ mma nga be lɔngɔ su yɛ’n be kan be ndɛ ɔ?\n1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:3\nSa Nglo Yilɛ 17:16\n1. ?Ngue yɛ ɔ́ úka e naan e ɲin w’a tran su naan kusu y’a jran kekle sa nga be tɔ e su’n be ɲrun ɔn?\nƆ KA kaan sa’n, sa sroesroe wie’m bé wá jú asiɛ’n su. Biblu’n nun kasiɛ’m be su kpɛnlɛ’n kle sɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e ɲin tran su. ?Ngue yɛ ɔ́ úka e naan y’a yo sɔ ɔ? Akoto Pɔlu wla e fanngan kɛ “ninnge nga [...] be wun-man be’n, be akunndan yɛ e bu-ɔ.” Ɔ fata kɛ ɔ tran e klun titi kɛ maan ɔ yo ɲanmiɛn su lɔ o annzɛ asiɛ’n su wa o, Zoova mán e anannganman nguan. Pɔlu klɛli i sɔ ndɛ’n kɛ ɔ́ fá wlá i wiengu Klistfuɛ’m be fanngan naan like nga be nin Ɲanmiɛn be nantilɛ klanman’n ti’n bé ɲɛ́n i’n, be ɲin tran su titi. I sɔ yolɛ’n úka be wie naan b’a kwla jran kekle sa fanunfanun nga be tɔ be su’n be ɲrun.—2 Kor. 4:8, 9, 16-18; 5:7.\n2. (a) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e wla w’a tran like nga e ɲin o i sin’n i su kpa titi ɔ? (b) ?Ngue yɛ é wá wún i like suanlɛ nga ɔ nin ng’ɔ́ bɛ́ i sin lɔ’n be nun ɔn?\n2 Pɔlu i afɔtuɛ’n kle e like cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ, kɛ ɔ ko yo naan e wla w’a tran like nga e ɲin o i sin’n su kpa titi’n, nán maan e bu ninnge nga e wun be’n be ngunmin be akunndan. Ɔ fata kɛ e ɲin tran sa cinnjin wie mɔ e nin a wunman be’n be su wie. (Ebr. 11:1; 12:1, 2) I ti’n, sa blu mɔ bé jú ka naan y’a ɲan anannganman nguan mɔ e wla o su’n, maan e fa e ɲin e sie be su.*\n3. (a) ?E ɲrun lɔ sa benin yɛ Pɔlu kɛnnin i ndɛ 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:2, 3 nun ɔn? (b) ?Ngue yɛ politikifuɛ’m be ɲrun dinfuɛ’m bé yó ɔ? ?Atrɛkpa’n, wan mun yɛ be nin be yó sɔ ɔ?\n3 Pɔlu i fluwa ng’ɔ klɛli ko mannin Tɛsalonikifuɛ mun’n i nun’n, ɔ kannin sa sɔ mɔ bé wá jú’n be nun kun ndɛ. (An kanngan 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:2, 3 nun.) Ɔ kannin ‘e Min [“Zoova,” NW] i cɛn’n’ i ndɛ. Cɛn sɔ m’ɔ ti blɛ kun i nzɔliɛ’n, ɔ́ bó i bo Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be timan su’n be nunnunlɛ’n su yɛ Armagedɔn alɛ’n yɛ ɔ́ yó i awieliɛ ɔ. Sanngɛ ka naan “Zoova i cɛn’n” w’a bo i bo’n, asiɛ’n su famiɛn’m bé wá sé kɛ ‘y’a nyan e ti, y’a di alaje.’ Be kwla kɛn i sɔ liɛ’n kpɛ kunngba annzɛ kpɛ sunman. Nvlenvle’m bé bú i kɛ b’a wie sa kekleekle nga be o be su’n be siesie. ?Blɛ sɔ’n nun’n, ngue yɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛn’m bé yó ɔ? Kɛ mɔ be ti mɛn’n i nunfuɛ wie’n ti’n, atrɛkpa’n, be nin politikifuɛ’m be ɲrun dinfuɛ mun yɛ be bo yó kun bé sé kɛ ‘y’a nyan e ti, y’a di alaje’ ɔ. (Ngl. 17:1, 2) Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛn sɔ’m be aeliɛ’n wá fá laa Zida lɔ be nga be buli be wun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n be liɛ’n. Zoova kannin be ndɛ seli kɛ: “Be waan sa fi su ju-man. Be waan lika’n ti fɔun, kusu wuun lika’n ti-man fɔun.”—Zer. 6:14; 23:16, 17.\n4. ?Ngue yɛ e si i mɔ sran sunman simɛn i ɔ?\n4 E siman sran trele ng’ɔ́ sé kɛ “y’a ɲan e ti y’a di alaje’n.” Sanngɛ i sɔ kanlɛ’n klé kɛ Zoova i cɛn’n w’a ju. I ti’n, Pɔlu kwla seli kɛ: “Aniaan mun, an ti-man kɛ sran b’ɔ o aosin nun’n sa, i sɔ’n ti, nán maan cɛn sɔ’n fu amun nun kɛ awiefuɛ’n fu sran nun’n sa.” (1 Tɛs. 5:4, 5) Kannzɛ sran sunman siman sa nga be ju andɛ’n be su ndɛ nga Biblu’n kan’n sanngɛ e liɛ’n e si i. ?Kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ sran’m bé sé kɛ “y’a nyan e ti, y’a di alaje’n,” wafa sɛ yɛ i sɔ’n kpɛ́n su ɔ? Ɔ fata kɛ e minndɛ naan e nian. I sɔ’n ti’n, maan e fua kpa kɛ ‘é nían e wun su é trán mínndɛ.’—1 Tɛs. 5:6; Sof. 3:8.\n5. (a) ?Wafa sɛ yɛ ‘nyrɛnnɛn dan’n’ bó i bo ɔ? (b) ?Wan yɛ ɔ ti kɛ “famiɛn” bla sa m’ɔ bu i kɛ sa fi su ɲɛnmɛn i le’n niɔn?\n5 ?Kɛ be ko se kɛ “y’a nyan e ti, y’a di alaje’n,” sa benin yɛ ɔ́ bɛ́ i sin ɔn? Pɔlu seli kɛ: “Kɛ sran’m be se kɛ: ‘Y’a nyan e ti, y’a di alaje’n,’ kpɛkuun nyrɛnnɛn dan kpa tɔ́ be su.” “Nyrɛnnɛn” sɔ’n yɛle kɛ Satan i mɛn’n i nunnunlɛ’n, ɔ́ bó i bo alɛ nga bé wá fá wlá Ɲanmiɛn sulɛ wafa kwlaa nga be timan su’n be sin’n i su. Biblu’n nun’n be flɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be timan su’n be kɛ “Babilɔni klɔ dan’n” annzɛ ‘tekle bla.’ (Ngl. 17:5, 6, 15) Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be o be nun wie. Alɛ sɔ mɔ bé fá wlá Ɲanmiɛn sulɛ wafa kwlaa sɔ’m be sin’n, yɛ ɔ́ yó ‘nyrɛnnɛn dan’n’ i bo bolɛ’n niɔn. (Mat. 24:21; 2 Tɛs. 2:8) Sa sɔ’n fú sran kpanngban nun. ?Ngue ti ɔ? Afin lele mɔ blɛ sɔ’n fá jú’n tekle bla’n ɔ́ bú i wun “famiɛn” m’ɔ “su yo-man sɛnvuɛ le” ɔ. Ɔ́ bú i kɛ sa fi su ɲɛnmɛn i le. Sanngɛ ɔ́ wá wún i kɛ ɔ lɛkɛli i wun. Yɛle kɛ bé núnnún i ndɛndɛ kpa. Ɔ́ yó kɛ “cɛn kunngba” nun sa.—Ngl. 18:7, 8.\n6. ?Wan yɛ ɔ́ núnnún Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n niɔn?\n6 Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan “nnɛn” mɔ i ‘ti’n ti nso’n’ ɔ́ fá alɛ wlá tekle bla’n sin. Kɛ e suan Sa Nglo Yilɛ fluwa’n i nun like’n, e wun i kɛ nnɛn sɔ’n yɛle anuannzɛ nga be flɛ i ONU. I “wuɛ blu” mun be ti famiɛn kwlaa nga kɛ é sé yɛ’n be suan ‘nnɛn ɔkwlɛ’n’ i bo’n be nzɔliɛ.* (Ngl. 17:3, 5, 11, 12) ?Wafa sɛ yɛ alɛ sɔ’n i tɛ liɛ’n wá yó ɔ? Yɛle kɛ nvlenvle nga be o ONU nun’n, bé wá fɛ́n tekle bla’n i bo ninnge ngba. Bé tɛ́ tete nin ɲannzuɛn sa kwlaa ng’ɔ yoli be’n be nglo. Asa kusu’n, bé dí i nnɛn’n yɛ bé “yrɛ́ i sin nun mlɔnmlɔn.” Be su wunmɛn i osu kun sa le.—An kanngan Sa Nglo Yilɛ 17:16 nun.\n7. ?Ngue yɛ maan ‘nnɛn’n’ fá alɛ wlá tekle bla’n i sin ɔn?\n7 Asa kusu’n, Biblu’n kle like ng’ɔ́ yó maan alɛ sɔ’n bó i bo’n. Zoova wá sú mɛn siefuɛ’m be bo naan “be yo i bɔbɔ Nyanmiɛn i klun sa.” I klun sa sɔ’n yɛle tekle bla’n i kunlɛ. (Ngl. 17:17) Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be kpɛ alɛ ba likalika’m be nun yɛ be te fa ndɛ kpanngban te yi i sran’m be su. I ti’n, nvlenvle’m bé wá sé be wun kɛ sɛ be nunnun Ɲanmiɛn sulɛ wafa sɔ mun’n, i sɔ’n yó be wun sa ye. Kɛ mɛn siefuɛ’m bé wá fá alɛ bé wlá tekle bla’n i sin’n, bé bú i kɛ be bɔbɔ be klun sa yɛ be su yo ɔ. Kusu nn Ɲanmiɛn yɛ ɔ su sin be lika nunnun Ɲanmiɛn sulɛ wafa kwlaa ng’ɔ timan su’n niɔn. Ɔ maan, Satan i mɛn’n i bue kun fá alɛ wlá i bue uflɛ sin sanngɛ Satan ɲinma tá nun sa, ɔ su kwlaman alɛ sɔ’n i jran.—Mat. 12:25, 26.\n8. ?Ngue yɛ be flɛ i ‘Gɔgu m’ɔ fin Magɔgu mɛn’n nun’n’ i alɛ’n niɔn?\n8 Kɛ bé wíe Ɲanmiɛn sulɛ wafa kwlaa nga ɔ timan su’n i núnnún’n nn Ɲanmiɛn sufuɛ’m be liɛ’n, ‘be te o be tranwlɛ’m be nun be klun titi-man be,’ yɛ be tranwlɛ’n ti kɛ ‘klɔ mɔ talɛ nun-man be wun’n’ sa. (Eze. 38:11, 14) ?Sran akpasua sɔ mɔ be te su Zoova’n, mɔ kɛ a wun be sa’n ɔ waan nn be leman sinfuɛ’n, sa benin yɛ ɔ́ wá jú be su ɔ? Ɔ yo kɛ “sran kpanngban kpa” bé wá fá alɛ wlá be sin sa. Ɲanmiɛn Ndɛ’n flɛ i sɔ alɛ’n kɛ ‘Gɔgu m’ɔ fin Magɔgu mɛn’n nun’n’ i alɛ. (An kanngan Ezekiɛl 38:2, 15, 16 nun.) ?I sɔ’n ti’n, wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e wun yo e ɔ?\n9. (a) ?Ngue yɛ ɔ ti cinnjin kpa man Klistfuɛ mun ɔn? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo i dɔ nga su naan e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo w’a wla ase kpa ɔ?\n9 E si kɛ bé fá alɛ wlá Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be sin, sanngɛ nɛ́n i sɔ’n ti yɛ e klun títí e trátrá su ɔ. Like ng’ɔ ti e cinnjin’n nɛ́n i yɛle e ti ɲanlɛ’n. Sanngɛ yɛle kɛ Zoova i dunman’n yo sanwun naan kusu ɔ kle kɛ i yɛ ɔ le atin sie nglo nin asiɛ’n niɔn. Zoova seli nvlenvle’m be kɛ: “Amún wá sí jrɛiin kɛ min yɛ n ti Anannganman nin-ɔn.” Ɔ kɛnnin i sɔ ndɛ’n nin i wunsu wie mun ekun sɔ lele kpɛ 60 tra su. (Eze. 6:7) E ɲin o blɛ nga Ezekiɛli fluwa’n nun ndɛ cinnjin sɔ’n kpɛ́n su’n i sin kpa. Yɛ e lafi su kɛ Zoova “kwla de be nga be sro i bɔ sa tɔ be su’n.” (2 Piɛ. 2:9) Ka naan i sɔ liɛ’n w’a ju’n, ɔ ti kpa kɛ e mian e ɲin kpa e wla e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo ase kpa. I liɛ’n, kannzɛ sa nga bé tɔ́ e su’n bé yó sɛ’n, e su kpɔciman Zoova le. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a wla e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo ase kpa ɔ? Ɔ fata kɛ e srɛ Ɲanmiɛn, e suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun like yɛ e bu su akunndan. Kpɛkun maan e bo Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n e kle sran mun. I sɔ yolɛ’n maan é láfi su kpa titi kɛ é trán anannganman nguan nun. E wla m’ɔ o i sɔ’n su’n, ɔ́ yó kɛ “mmeli i blalɛ’n bɔ be fa jrɛn i’n sa,” ɔ́ úka e naan y’a kpɔciman Ɲanmiɛn le.—Ebr. 6:19; Jue. 25:21.\n10, 11. ?Ngue yɛ ɔ́ kpɛ́ Armagedɔn alɛ’n i ba ɔ? ?Yɛ alɛ sɔ’n nun’n, sa benin yɛ ɔ́ jú ɔ?\n10 ?Kɛ be ko fa alɛ ko wla Zoova i sufuɛ’m be sin’n, sa sroesroe benin yɛ i sɔ’n kpɛ́ i ba ɔ? Zoova súnman Zezi nin i sonja mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n, naan be w’a kpli i sufuɛ’m be ti. (Ngl. 19:11-16) Ɔ maan bé kún “alɛ Anannganman Nyanmiɛn b’ɔ kwla like kwlaa yo’n i cɛn dan’n nun.” Alɛ sɔ’n yɛ be flɛ i Armagedɔn alɛ’n niɔn.—Ngl. 16:14, 16.\n11 Zoova sinnin Ezekiɛli lika kannin alɛ sɔ mɔ bé fá wlá Gɔgu sin’n i ndɛ seli kɛ: “‘Ń yó maan bé fá alɛ wlá ɔ sin min oka’m be kwlaa be su. Sran kun nin i niaan bé kún.’ Anannganman Nyanmiɛn’n yɛ ɔ kan sɔ ɔ.” Srɛ m’ɔ́ kún be nga be o Satan sin’n ɔ nin be akunndan m’ɔ́ sánngan dan’n ti’n, bé kún be wiengu. Zoova seli Gɔgu nin i minniɛn’m be kɛ: “Ń yó maan [...] sufru m’ɔ lo fiaan bé gúa amun su.” (Eze. 38:21, 22) ?Ajalɛ sɔ mɔ Ɲanmiɛn fá’n i bo’n gúa sɛ?\n12. ?Ngue yɛ nvlenvle’m bé wá sí i kekle nun ɔn?\n12 Nvlenvle’m bé wá wún i wlɛ kɛ be nunnunlɛ’n fin Zoova. Kpɛkun kɛ nga laa Eziptifuɛ mɔ be fuannin Izraɛlifuɛ mun lele ndɛ mma jenvie’n i nuan lɛ’n be fa kpannin’n sa’n, atrɛkpa’n awlaboe’n ti’n, be nga be o Satan sin’n bé kpán sé kɛ: “Anannganman b’ɔ o be sin’n nin e su kun”! (Tul. 14:25) Nvlenvle’m be su ɲɛnmɛn i yowlɛ. Bé wá sí Ɲanmiɛn nga be flɛ i Zoova’n kekle nun. (An kanngan Ezekiɛl 38:23 nun.) ?Sa sɔ’m be julɛ’n te o mmua?\n13. ?Like sunman waka sran nga Daniɛli kɛnnin i ndɛ’n, i bue nnun su’n i su like benin yɛ e si i ɔ?\n13 Ɲanmiɛn nuan ndɛ kun m’ɔ o Daniɛli i fluwa’n nun’n, ɔ uka e naan y’a si blɛ nga e o nun yɛ’n. Daniɛli kannin like kun m’ɔ ti kɛ waka sran sa’n mɔ be fali blalɛ nin i wunsu ninnge fanunfanun wie mun yoli’n i ndɛ. (Dan. 2:28, 31-33) Like sɔ’n ti famiɛn diwlɛ nga be ɲannin kwlalɛ kpa mɛn’n su, mɔ be tuli be ɲin be wɔli Ɲanmiɛn i nvle’n i trele laa kpa nin e blɛ liɛ’n su’n, be nzɔliɛ. Be yɛle Babilɔni, Medi nin Pɛrsi, Glɛki, yɛ Rɔmu. Kun ng’ɔ ti be nun kasiɛn’n ɔ o lɛ dɔ nga su. Kɛ e suan Daniɛli i ndɛ sɔ’n i su like’n e wun i kɛ famiɛn diwlɛ sɔ’n i nzɔliɛ like yɛle like sunman waka sran’n i ja ngbabua nin i ja mma mun. Alɛ dan klikli’n nun’n, Angle nin Amlɛnkɛn mun be trali aenguɛ yɛ be wa boli ninnge’m be yolɛ bo likawlɛ. Ɔ maan like nga Daniɛli kɛnnin i ndɛ’n i bue nnun su’n yɛle Angle nin Amlɛnkɛn mɔ be bo yo kun be sie mɛn wunmuan’n. Like sunman waka sran’n i ja ngbabua mun yɛ be ti i lika kasiɛn’n niɔn. I sɔ’n kle kɛ klɔ sran’m be famiɛn diwlɛ uflɛ fi su sinman Angle nin Amlɛnkɛn’m be famiɛn diwlɛ’n i osu. Like sunman waka sran’n i ja ngbabua nin i ja mma’m be bue ti blalɛ yɛ be bue ti wufa. I ti yɛ Angle nin Amlɛnkɛn’m be kwlalɛ’n jranman cinnjin’n niɔn.\n14. ?Kɛ Armagedɔn alɛ’n fá bó i bo’n nn wan yɛ ɔ le kwlalɛ mɛn wunmuan’n su ɔ?\n14 Daniɛli i ndɛ sɔ’n nun’n, yɛbuɛ dan kun m’ɔ ti Ɲanmiɛn Sielɛ’n i nzɔliɛ’n ɔ tuli i wun bo oka kun su afuɛ nga be flɛ i 1914 nun. Oka sɔ’n yɛle sielɛ mɔ Zoova le atin sie like kwlaa’n. Ɔ ka kaan sa’n yɛbuɛ’n fín like sunman waka sran’n i ja ngbabua’n. Armagedɔn alɛ’n nun’n, like sunman waka sran’n i ngbabua nin i lika onga’m be kwlaa bé fúfú mlɔnmlɔn. (An kanngan Daniɛl 2:44, 45 nun.) I sɔ’n kle kɛ kɛ Armagedɔn alɛ’n bó i bo’n nn Angle nin Amlɛnkɛn mun yɛ be te le kwlalɛ mɛn’n su ɔ. Nanwlɛ, sran ng’ɔ́ wún kasiɛ sɔ’n i su kpɛnlɛ’n nun’n, aklunjuɛ’n kún i kpo!* ?Sanngɛ Satan bɔbɔ’n niɔn, ngue yɛ Zoova wá fá yó i ɔ?\n15. ?Kɛ Armagedɔn alɛ’n ko wie’n, sa benin yɛ ɔ́ wá ɲán Satan nin i mmusu mun ɔn?\n15 Kɛ bé bó Satan i mɛn’n i nunnunlɛ bo lele mɔ bé fá gúɛ i bo’n, Satan bɔbɔ i ɲin tá nun sa weiin’n. I sin’n, sa wá ɲán Satan bɔbɔ. Akoto Zan kan sa sɔ’n i ndɛ. (An kanngan Sa Nglo Yilɛ 20:1-3 nun.) Zezi Klist mɔ yɛle “anz” nga “kunman dan bɔ be si-mɛn i bo’n i lakle’n” wo i sa nun’n, ɔ́ tó Satan nin i mmusu mun gúa kunman dan’n nun. Kpɛkun ɔ́ yáci be lɔ lele afuɛ akpi. (Lik 8:30, 31; 1 Zan 3:8) I sɔ sa liɛ’n yɛ ɔ ti wuo’n i ti’n i kpɔtɔlɛ’n i bo bolɛ’n niɔn.*—Bob. 3:15.\n16. ?Kɛ be ko to Satan ko yi i “kunman dan bɔ be si-mɛn i bo’n” nun’n i liɛ yó sɛ?\n16 ?Ngue yɛle “kunman dan bɔ be si-mɛn i bo’n” mɔ bé tó Satan nin mmusu mun gúa nun’n? Ɔ ti lika kun mɔ sɛ w’a yoman kɛ Zoova nin i anzi nga “kunman dan bɔ be si-mɛn i bo’n i lakle’n” wo i sa nun’n sa’n, sran fi kwlá kɔman lɔ’n. Kɛ be ko to Satan ko yi i lika sɔ’n nun lɔ’n ɔ su kwlá yoman like fi kun. Ɔ maan ɔ su kwlá “laka-man nvle-nvlefuɛ mun kun.” Nanwlɛ, Satan m’ɔ ti kɛ ‘asɔmɔli b’ɔ kpan’n’ sa’n, bé tó i amunle.—1 Piɛ. 5:8.\n17, 18. (a) ?Like suanlɛ nga nun’n sa benin mun yɛ be nin a juman mɔ e kannin be ndɛ ɔ? (b) ?Kɛ i sɔ sa’m be ko sin’n, e mɛn dilɛ wafa’n yó sɛ?\n17 Ɔ ka kaan sa’n, sa cinnjin wie mɔ bé yó maan lika’n kéje’n bé jú. E su minndɛ wafa nga sran’m bé wá sé kɛ “y’a nyan e ti, y’a di alaje’n.” I sin’n, kɛ bé núnnún Babilɔni klɔ dan’n mɔ i sin Gɔgu m’ɔ fin Magɔgu fa alɛ wla Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be sin’n, mɔ i sin bé kún Armagedɔn alɛ’n, é wún nun. Bé tó Satan nin i mmusu mun gúa kunman dan mɔ be simɛn i bo’n nun. Kɛ sa sɔ’m be kwlaa be ko sin’n, klunwi sa’m be kwlaa be osu núnnún. Klist i afuɛ akpi famiɛn dilɛ blɛ’n nun’n, e mɛn dilɛ wafa’n su yoman kɛ andɛ liɛ’n sa kun. Blɛ sɔ’n nun’n é ‘wún jɔ́ e kpa fɔuun.’—Jue. 37:10, 11.\n18 Like suanlɛ nga nun’n e kannin “ninnge nga [...] be wun-man be’n,” be nun nnun be ndɛ. Sanngɛ sa sɔ mɔ be nin a juman’n m’ɔ fata kɛ ‘be akunndan yɛ e bu’n’ be nun wie mun ekun te o lɛ. É wá kán be ndɛ like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n nun.\n[Ja ngua lɛ ndɛ mun]\nLike suanlɛ nga ɔ nin ng’ɔ́ bɛ́ i sin’n be nun yɛ é kókó sa blu’m be su yalɛ ɔ.\nAn nian Fluwa La Révélation : le grand dénouement est proche ! i bue 251-258 nun.\nDaniɛl 2:44 se kɛ Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n ɔ́ ‘núnnún famiɛn diwlɛ kun nga mun.’ Famiɛn diwlɛ’n nga like sunman waka sran’n i likalika’m be ti be nzɔliɛ’n be ndɛ yɛ be kɛn i wa ɔ. Sanngɛ kɛ Sa Nglo Yilɛ fluwa’n kán sa kunngba sɔ’n i ndɛ’n, ɔ se kɛ ‘asiɛ’n su famiɛn’m be kwlaa’ bé yía naan be nin Zoova bé kún alɛ “Anannganman Nyanmiɛn b’ɔ kwla like kwlaa yo’n i cɛn dan’n nun.” (Ngl. 16:14; 19:19-21) Ɔ maan Armagedɔn alɛ nun’n, nán Famiɛn diwlɛ’n nga like sunman waka sran’n i likalika’m be ti be nzɔliɛ’n be ngunmin cɛ yɛ bé núnnún be ɔ. Sanngɛ bé núnnún sran’m be famiɛn diwlɛ onga mun wie.\nKɛ afuɛ akpi’n ko wie’n yɛ bé gúagúa wuo’n i ti’n i kpɔtɔlɛ’n bo ɔ. Yɛle kɛ bé tó Satan nin i mmusu mun gúa “sin dan nin sufru nun.”—Ngl. 20:7-10; Mat. 25:41.\n[Kuku/Foto mun, bue 9]\nSA NNUN MƆ BÉ WÁ JÚ’N\n1 Bé sé kɛ ‘y’a nyan e ti, y’a di alaje’\n2 Nvlenvle’m bé fá alɛ wlá “Babilɔni klɔ dan’n” i sin yɛ bé núnnún i\n3 Bé fá alɛ wlá Zoova i sufuɛ’m be sin\n4 Armagedɔn alɛ’n\n5 Bé tó Satan nin i mmusu mun gúa kunman dan’n nun


1 Korɛntifuɛ Mun 13 | Online Bible | New World Translation\n1 Korɛntifuɛ Mun 13:1-13\nKlolɛ’n ti kpa trɛ i ngba’n (1-13)\n13 Kannzɛ n kan klɔ sran nin anzi’m be aniɛn mun, sanngɛ sɛ n kloman sran’n, nn m’an yo kɛ blalɛ m’ɔ tɛ gleinglein’n sa, annzɛ kɛ aaba mɔ be fa bo ndɛ’n sa. 2 Yɛ sɛ Ɲanmiɛn maan n kwla ijɔ i nuan naan n si i ndɛ mɔ be ti fiawa’n be kwlaa’n, naan Ɲanmiɛn maan n si sa kwlaa’n, yɛ kannzɛ i su mɔ n lafi dan’n ti’n, n kwla tu oka’m be bo n ko sie be lika uflɛ bɔbɔ’n, naan sanngɛ n kloman sran’n, nn n timan like fi. 3 Yɛ kannzɛ n fa min sa nun ninnge’m be kwlaa n fa ta sran mun’n, naan n fa n bɔbɔ min wun n nannan su naan be yi min ayɛ’n, naan sanngɛ n kloman sran’n, n su ɲanman nun like fi. 4 Sran ng’ɔ klo sran’n, ɔ trɛ i awlɛn, kpɛkun ɔ yo sran ye. Sran ng’ɔ klo sran’n, i ɲin bloman sran like su, ɔ dimɛn i nuan, ɔ tumɛn i wun, 5 i nzuɛn’n ti kpa,* ɔ bumɛn i ngunmin i wun akunndan, ɔ faman ya ndɛndɛ. Sran ng’ɔ klo sran’n, ɔ faman sa siemɛn i klun. 6 Sran ng’ɔ klo sran’n, sa tɛ yolɛ’n yomɛn i fɛ, sanngɛ nanwlɛ dilɛ’n yɛ ɔ yo i fɛ-ɔ. 7 Sran ng’ɔ klo sran’n, sa kwlaa sɔn i nun, ɔ bu like kwlaa nanwlɛ, i wla o like kwlaa su, ɔ trɛ i awlɛn sa kwlaa nun. 8 Klolɛ’n wieman le. Sanngɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔlɛ-o, aniɛn wafawafa’m be kanlɛ-o,* sa silɛ-o, be kwlaa bé wíe. 9 Afin nán sa ngba yɛ e si i-ɔ, kpɛkun Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n i bue yɛ e kan-ɔn. 10 Sanngɛ kɛ like ng’ɔ ti klonglo’n ko ba’n, ng’ɔ ti buebue’n su tranman lɛ kun. 11 Min bakan nun’n, n ijɔ kɛ bakan sa, n bu bakan akunndan, n kan ndɛ kɛ bakan sa. Sanngɛ siɛn mɔ m’an yo kaklaka’n, m’an yaci bakan ayeliɛ’n. 12 Afin kɛ e o yɛ’n, e wunman ninnge’m be wlɛ kpa. Ɔ ti kɛ e su nian niannun mɔ i ɲin ti trusii’n i nun sa. Sanngɛ cɛn wie lele’n, é wá wún be weiin kpa. Dɔ nga su’n, n si ninnge’m be bue. Sanngɛ ń má sí be kpa* kɛ Ɲanmiɛn fa si min’n sa. 13 Sanngɛ like nsan nga bé ká lɛ’n be yɛ: Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nin be wla mɔ be fa guɛ i Ɲanmiɛn su’n, ɔ nin klolɛ’n. Sanngɛ be nun danfuɛ’n yɛle klolɛ’n.\n^ Be kwla se ekun kɛ “ɔ yoman sran finfin.”\n^ Yɛle kɛ, Ɲanmiɛn maan be kan ndɛ aniɛn uflɛ nun.\n^ Be kwla se ekun kɛ “kwlaa.”\n1 Korɛntifuɛ Mun 13


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee 1 Zan 4\n☰ 1 Zan 4 ◀ ▶\nO Bali lei 'saun -tɔa 'kɔ?\n1 'An beenun, te 'ka yi -tɛra minnun -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn waa ve 'nan Bali lei a 'o 'lɔ bɛ, o da dɩ. 'Pian 'ka o bʋʋ 'kpa -e 'ka -tɔ 'nan lei nɛn -wlɔ "bɛ, e "sia Bali va. -Yɛɛ cɩ 'nan, 'wlunɔn "kaga fuila "man 'trɛda, te o 'nan 'o ya Bali 'lewei vɩnɔn 'a. 2 Fɛ nɛn e Bali lei 'saun 'nɔan -kɔɔnman bɛ -nyrɛn 'gʋ: Min nɛn yaa ve min pɛɛnɔn yiɛ man 'wein 'nan Zozi Crizi -ta 'trɛda blamin -a bɛ, te -a san zɩɛ Bali lei 'saun a -yrɔ. 3 'Pian bii nɛn yi'a 'wɩ zɩɛ -a ve Zozi man dɩɛ, te Bali lei 'saun 'ka 'i 'lɔ dɩ. Lei zɩɛ e "sia Crizi 'nanmanzan 'va. Kaa 'man 'nan lei zɩɛ e -taa "talɛ, ɛn 'e -ta 'trɛda 'va.\n4 'Mɛn 'nɛnnun, ka ya Bali -le 'nɛnnun -a. Ɛn minnun nɛn o Bali 'lewei ve 'wlu 'a bɛ, ka o klɩ, kɔɔ lei nɛn 'ka 'ji bɛ, -a 'plɛblɛ "mlian lei nɛn 'trɛda minnun ji bɛ, -a da. 5 'Wlunɔn zɩɛ, 'trɛdanɔn nɛn waa -yee "wɛan o 'wɩ ve "le 'trɛdanɔn 'le 'wɩ 'zʋ, ɛn 'trɛdanɔn o wei maan "yi. 6 -Kaa 'gʋɛ, -cɛɛ cɩ Bali -le 'nɛnnun -a. -Yee "wɛan min nɛn e Bali -tɔa "bɛ, e -kaa wei maan "yi, 'pian min nɛn e 'ka Bali -le 'nɛn 'a dɩɛ, -a san 'ka -kaa wei maan "yi "dɩ. Zɩ -kaa lei nɛn e 'wɩ tɩglɩ ve bɛ, 'lee lei nɛn e 'wlu -sɛan "bɛ, -a -tɔa zɩɛ.\nBali va nɛn yɩdɩ "yi "sia\n7 'An beenun, -kaa cin yɩ "yi, kɔɔ Bali va nɛn yɩdɩ "yi "sia. Min nɛn e min ye "yi "bɛ, te Bali -le 'nɛn -a san -a, ɛn e Bali -tɔa. 8 'Pian bii nɛn yi'a min ye "yi "dɩɛ, te yi'a Bali tɔa dɩ, kɔɔ Bali min ye "yi. 9 Zɩ Bali -a -ci kɔɔn -cɛɛ 'nan e min ye "yi -gʋ, e 'yee 'nɛn -tʋwli 'pa 'sia 'trɛda, 'nan -e 'e 'belidɩ -nɔn -cɛɛ. 10 Ɛn -yee yɩdɩ "yi zɩɛ, e 'ka 'nan -cɛɛ Bali yɩ "yi "dɩ, 'pian -yɛɛ -kaa 'yɩ "yi. -Yee "wɛan e -ta 'yee 'nɛn 'a, -e 'e drɛ 'sraga bʋ vɛ -a -kaa man, 'nan -e Bali 'bɔ 'e -cee 'wɩ 'wlidɩ 'fui.\n11 'An beenun, Bali -kaa 'yɩ "yi zɩɛ, -yee "wɛan -kaa "cin yɩ "yi "nyian. 12 Min -tʋ 'ka tian Bali yɩlɛ dɩ. -Te -kaa cin ye "yi "bɛ, te -kaa 'vale Bali -a, -kaa ya min -tʋwli "a, ɛn te Bali yɩdɩ "yi "a 'e 'lɛ sɔɔdɩ -kaa 'ji.\n13 Bali 'yee lei 'saun 'nɔn -cɛɛ, -yɛɛ -kɔɔnman 'nan -kaa ya waa min -tʋwli "a, ɛn -kaa fo waa min -tʋwli "a. 14 -Kaa "tɩ Bali 'yee 'nɛn 'pa 'sia 'nan -e 'e 'trɛdanɔn 'si 'wɩ 'ji. Kʋ 'bɔ 'gʋɛ kʋa -nan 'yɩ, ɛn kʋ ya -a vɩnan minnun lɛ. 15 -Te min -tʋ -a 'vɩ minnun pɛɛnɔn yiɛ man 'wein 'nan Zozi a Bali -pɩ -a bɛ, te -a san 'lee Bali a min -tʋwli "a, ɛn Bali 'lee -a san a min -tʋwli "a. 16 -Kaa 'gʋɛ, -kaa -tɔa 'nan Bali -kaa ye "yi, ɛn -kaa yi -tɛra 'wɩ zɩɛ -a da.\nBali min ye "yi, -yee "wɛan min nɛn e minnun ye "yi ɛn e Bali ye "yi "bɛ, te -a san 'lee Bali a min -tʋwli "a, ɛn Bali 'lee -a san a min -tʋwli "a. 17 'Wɩ zɩɛ -yɛɛ -kɔɔnman 'nan minnun yɩdɩ "yi 'lee Bali yɩdɩ "yi "a 'e 'lɛ sɔɔdɩ -kaa 'ji. -Te 'wɩ zɩɛ e ya 'e 'lɛ sɔɔdɩ -kaa 'ji bɛ, "klan 'ka 'kɔan -kaa 'ji tin 'ba nyan dɩ, kɔɔ -kaa 'wɩnun drɛ 'trɛ da "le Zozi Crizi -le 'wɩ 'zʋ. 18 Min nɛn Bali -a ye "yi "bɛ "klan 'ka "ji "dɩ, -yɛɛ cɩ 'nan -a -nan nɛn Bali -le yɩdɩ "yi "cɩ 'e 'lɛ sɔɔdɩ bɛ, "klan "sia -nan "fo. Min nɛn yaa -tɔa 'nan o 'wɩ "nɛn -kɔɔnman 'yrɛ bɛ, "klan a "ji, min nɛn "klan a "ji zɩɛ, te -yee Bali yɩdɩ "yi 'ka 'e 'lɛ sɔɔdɩ dɩ. 19 Bali 'bɔ 'bɛ -kaa 'yɩ "yi 'e 'flin, -yee "wɛan -kaa minnun 'lee Bali ye "yi.\n20 -Te min -a ve 'nan, an Bali ye "yi -e te ya'a 'e "bʋɩ -tʋ ye "yi "dɩɛ, te 'wluzan nɛn -a san -a. -Yɛɛ cɩ 'nan, min nɛn ya'a 'e "bʋɩ nɛn yɛɛ ye bɛ, 'bɛ ye "yi "dɩɛ, ya'a 'kɔlaman -e 'e Bali nɛn ya'a 'bɛ ye dɩɛ, 'bɛ yɩ "yi "dɩ. 21 -Pei nɛn yaa -tɔ -cɛɛ bɛ, -nyrɛn 'gʋ. E 'nan: Min nɛn 'e Bali ye "yi "bɛ 'e "bʋɩ -tʋ yɩ "yi "nyian.


B’a yoman kanga kun—Lalafuɛ nun, ɔ nin andɛ\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Be cɛli e like kun m’ɔ leman wunsu’n\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ngue ti yɛ like nga Ɲanmiɛn fa cɛli e’n ti kpa dan-ɔn?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n?Ɔ fataman kɛ Ɲanmiɛn i junman difuɛ’m be ja bla annzɛ bian?\nB’a yoman kanga kun\nSran like cɛlɛ’n ti kpa dan\nNdɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bikol Bulgare Cambodgien Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole d’Haïti Dangme Danois Digor Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vietnamien Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | No. 2 2017\nSran’m be toli kanga mun sran ble mɛn’n nun be fa ɔli Amlɛnkɛn mɛn’n nun. Be ɲannin nun sika kpa.\nBe flɛ bla kun kɛ Blɛsingin. * Be fɛ i ɔli abloki naan ɔ ko yo tre. Sanngɛ, kɛ ɔ juli lɔ’n, be miɛnnin i kɛ ɔ bo tekle. Be boli i lele cɛn ba 10. Kpɛkun, be wlɛnwlɛnnin i kɛ sɛ ɔ se kɛ ɔ́ sɛ́ i sin i klɔ’n, bé yó i osufuɛ’m be like yaya.\nSran wie mɔ Eziptifuɛ’m b’a tra be kanga’n, be su desɛn.\nCɛn kwlakwla, Blɛsingin buli i kɛ cɛn ba kun nun’n, ɔ kwla ɲan kotokun 100.000, annzɛ kotokun 150.000. I liɛ’n, ɔ́ kwlá yí bla ng’ɔ fɛ i ɔli’n i sika liɛ’n m’ɔ ti miliɔn 20. Blɛsingin waan: “Wie liɛ’n, n kunndɛ kɛ ń wánndin. Sanngɛ, kɛ n bu like nga be kwla fa yo min osufuɛ mun i akunndan’n, srɛ kun min. N kwlá yoman like fi.” Andɛ’n, sa ng’ɔ juli Blɛsingin su’n, ɔ ju sran kɔe miliɔn nnan be su wie. Yɛle kɛ, be fa be ɔli nvle uflɛ nun naan be ko bo tekle.\nBe flɛ gbanflɛn kun kɛ Zozɛfu. I afuɛ kɔe 4.000 yɛ, i niaan’m be yoli i atɛ. Kpɛkun, ɔ ko yoli Ezipti lɔ sran dan kun i kanga. Sanngɛ, Zozɛfu liɛ’n w’a yoman kɛ Blɛsingin liɛ’n sa. Yɛle kɛ i klikli nun’n, i min’n w’a klemɛn i yalɛ. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, i min i yi’n seli i kɛ ɔ nin i bé lá. Kɛ mɔ Zozɛfu w’a kplinman su’n ti’n, bla’n tɔnnin i suɛn kɛ ɔ́ kunndɛ kɛ ɔ́ tɔ́ i gblu. I sɔ’n ti, be wlali Zozɛfu i bisua. Be wlɛli i kɔmin blalɛ.—Bo Bolɛ 39:1-20; Jue Mun 105:17, 18.\nNán andɛ sa yɛ sran atɛ yolɛ’n boli i bo-ɔ. Lalafuɛ nun’n, be yoli Zozɛfu i atɛ. Yɛ e blɛ liɛ’n nun’n, be yoli Blɛsingin i atɛ wie. Sika kunndɛlɛ ti yɛ sran’m be yo be wiengu atɛ-ɔ.\nALƐ KUNLƐ NUN YƐ SRAN WIE’M BE ƝANNIN KANGA KPANNGBAN-ƆN\nLaa’n, sran’m be kun alɛ be fa ɲan kanga. Be flɛ Ezipti famiɛn kun kɛ Tumosi III. Sran’m be waan, kɛ ɔ nin Kanaanfuɛ’m be kunnin’n, ɔ trali lɔ sran 90.000 fa ɔli Ezipti. Kpɛkun, Eziptifuɛ’m be fali be yoli be kanga. Kanga sɔ mun yɛ be fuli kunman be kunndɛli be sika ɔkwlɛ nin yɛbuɛ kpakpa mun-ɔn. Be yɛ be kplannin Eziptifuɛ’m be amuɛn sua mun-ɔn. Be yɛ be kpɛli be nzue sinwlɛ mun-ɔn.\nI nun mɔ Rɔmunfuɛ mun yɛ be sie mɛn’n, be ɲannin kanga kpanngban alɛ kunlɛ’n nun. Wie liɛ bɔbɔ’n, kanga kunndɛlɛ ti yɛ be kunnin alɛ mun-ɔn. Sran’m be bu i kɛ Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, sɛ be fa Rɔmun klɔ’n nun sran ya’n, be nun ablenun be ti kanga. Eziptifuɛ nin Rɔmunfuɛ’m be yo be kanga’m be tɛtɛ dan. Ɔ maan, Rɔmun lɔ’n, kanga nga be fu kunman be kunndɛ yɛbuɛ kpakpa mun’n, be cɛman. Sɛ be waan b’a cɛ o yɛle afuɛ 30.\nKɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, kanga’m be tɛtɛ yolɛ’n wa yoli dan. Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1500 nun lele m’ɔ́ fá jú afuɛ 1800 nun’n, sran’m be toli ninnge kpanngban sran ble mɛn’n nun be fa ɔli Amlɛnkɛn mɛn’n nun. Ninnge nga be ɲannin nun sika kpa’n, i kun yɛle kanga’m be atɛ yolɛ’n. Anuannzɛ dan kun (UNESCO) seli kɛ ‘yasua nin bla, ɔ nin ba kanngan nga be yoli be atɛ’n, be kwla ju miliɔn 25 annzɛ 30.’ Kɛ be fa be mmeli nun mɔ bé kɔ́’n, be nun akpiakpi ya kpanngban be wuli. Be flɛ kanga sɔ’m be nun kun kɛ Olauda Ekiano. Ɔ o be nga b’a wuman’n be nun wie. Ɔ seli kɛ: “Kɛ a ti bla’m be kpanlɛ’n, nin be nga be su wu’n be kplinlɛ’n, ɔ yo ɲrɛnnɛn dan.”\nNán lalafuɛ nun ngunmin yɛ sran’m be dili kanga-ɔ. Anuannzɛ kun seli kɛ andɛ’n, yasua nin bla ɔ nin ba kanngan kɔe miliɔn 21 be di junman kɛ kanga sa. Be tuaman be kalɛ kpa. Wie liɛ bɔbɔ’n, be tuaman be kalɛ mlɔnmlɔn. Wie’m be fu kunman be kunndɛ yɛbuɛ kpakpa mun. Wie’m be di junman lika nga be yi ninnge mun lɔ’n. Wie’m be kpɛ bliki, wie’m be bo tekle yɛ wie’m be di junman sran’m be awlo. Awa se kɛ nán sran fi fɛ i wiengu yo kanga. Sanngɛ, sran’m be yo i sɔ kpa tra laa’n.\nSran miliɔn kpanngban be di junman kɛ kanga sa.\nBE ƝANNIN BE TI\nKanga’m be min wie’m be yo be tɛtɛ dan. I sɔ’n ti, kanga sunman be kplili be ti kpa naan bé ɲán be ti. Afuɛ kɔe 100 ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju’n, safunɲrɛn kun o lɛ, be flɛ i kɛ Spatakisi. Ɔ nin i wiengu kanga 100.000 be jasoli Rɔmun famiɛn’n i wun. Sanngɛ, i bo’n w’a guaman kpa w’a manman be. Be flɛ laa nvle kun kɛ Ispaniola. Afuɛ 1791 nun’n, kanga nga be o lɔ’n be jaoli be min’m be wun. Afin, be di junman kekle anglannan fie’m be nun. Yɛ be min’m be yo be tɛtɛ dan. I sɔ’n ti, be kunnin alɛ lele afuɛ 13, naan b’a ɲan be ti afuɛ 1804 nun.\nIzraɛlifuɛ’m be yoli kanga Ezipti mɛn’n nun lɔ. Sanngɛ, be wa ɲannin be ti. Be ti ɲanlɛ sɔ’n ɔ yoli abonuan. Izraɛlifuɛ kɔe miliɔn 3 be fin Ezipti lɔ be fiteli. Ɔ fata kɛ be de be. Afin Ezipt lɔ’n, “be dili junman tɛtɛ’n kwlaa. B’a siman be aunnvuɛ mlɔnmlɔn.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 1:11-14) Ezipti famiɛn kun liɛ’n, kɛ ɔ wunnin kɛ Izraɛlifuɛ’m be su sɔn’n ti’n, ɔ seli kɛ maan be kun Izraɛlifuɛ’m be wa yasua kwlaa nga bé wú be’n.—Ezipt Lɔ Tulɛ 1:8-22.\nƝanmiɛn yɛ ɔ deli Izraɛlifuɛ mun Eziptifuɛ’m be sa nun-ɔn. Ɲanmiɛn seli Moizi kɛ: “N si afɛ ng’ɔ o be su’n. M’an jra kɛ ń wá dé be.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 3:7, 8) Andɛ nin andɛ, asiɛ wunmuan’n su’n, Zuifu’m be di be delɛ’n i ti cɛn.—Ezipt Lɔ Tulɛ 12:14.\nSRAN FI SU YOMAN KANGA KUN\nBiblu’n se kɛ Zoova “klo sa nga be yo i i nuan su’n.” Ɔ se ekun kɛ Ɲanmiɛn kaciman. (Jue Mun 33:5; Malasi 3:6) Ɲanmiɛn sunmannin Zezi asiɛ’n su wa kɛ ‘ɔ kan kle be mɔ be trali be lomuɛn’m be kɛ bé nyán be ti, yɛ ɔ yo maan mianfuɛ’m be ɲan alaje.” (Lik 4:18) ?I ndɛ sɔ’n kle kɛ, be kwlaa nga be di kanga’n bé ɲán be ti kpakpa? Cɛcɛ. Ɲanmiɛn sunmannin Zezi naan ɔ wa de sran mun naan b’a yoman sa tɛ kun, naan b’a wuman kun. Zezi seli kɛ: “Ndɛ nanwlɛ sɔ’n ti amún nyán amun ti.” (Zan 8:32) Andɛ bɔbɔ’n, ndɛ nanwlɛ mɔ Zezi kleli’n ti, sran kpanngban be ɲan be ti sa sunman nun.—Nian kuku nga be flɛ i kɛ “ Ɔ yacili drɔgi nɔnlɛ.”\nƝanmiɛn deli Zozɛfu nin Blɛsingin sa sunman nun. Sɛ a kunndɛ kɛ á sí Zozɛfu i su ndɛ’n i kpa’n, kanngan Bo Bolɛ fluwa’n i ndɛ tre 39 lele 41 nun. Blɛsingin kunndɛli kpa kɛ ɔ́ ɲɛ́n i ti.\nBlɛsingin w’a kwlá tranman Abloki lɔ nvle nga be fɛ i ɔli lɔ’n nun kun. Afin, lɔ awa’n fuɛnnin i. I sɔ’n ti, ɔ ɔli Ɛspaɲin. Kɛ ɔ juli lɔ’n, Zoova i Lalofuɛ’m be boli i Biblu’n nun like klelɛ bo. Blɛsingin kunndɛli kpa kɛ ɔ́ káci i nzuɛn’n. I sɔ’n ti, ɔ kunndɛli junman. Kpɛkun, ɔ srɛli bla ng’ɔ fɛ i ɔli Abloki lɔ’n kɛ ɔ ti sika ng’ɔ fata kɛ ɔ yi mɛn i’n su. Cɛn kun’n, bla sɔ’n flɛli Blɛsingin. Ɔ seli Blɛsingin kɛ nán ɔ yi sika’n kun. Kpɛkun, ɔ kpatali Blɛsingin. ?Ngue ti yɛ bla’n yoli sɔ-ɔ? Yɛle kɛ, Zoova i Lalofuɛ’m be boli i Biblu’n nun like klelɛ bo wie. Blɛsingin seli kɛ: “Biblu’n nun ndɛ’n ti’n, sran kwla ɲɛn i ti sakpa. I sɔ’n ti abonuan.”\nKɛ Izraɛlifuɛ’m bé dí kanga Ezipti lɔ’n, Zoova wunnin be afɛ’n. Yɛ ɔ yoli i ya dan. Andɛ kusu, kɛ sran’m be yo be wiengu’m be tɛtɛ’n, ɔ yo i ya wie. Sanngɛ, sɛ kanga dilɛ wafa’n kwlaa wíe mlɔnmlɔn’n, nn mɛn nun ninnge sunman b’a kaci. Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó i sɔ liɛ’n. Ɔ seli kɛ “ɔ́ mán e nyanmiɛn su lɔ nin asiɛ uflɛ, lɔ yɛ be nga be yo sa kpa’n bé trán-an. I yɛ e su minndɛ i-ɔ.”—2 Piɛr 3:13.\n^ ndɛ kpɔlɛ 2 Be kacili sran’n i dunman’n.\nƆ yacili drɔgi nɔnlɛ\nBe flɛ bian kun kɛ Alɔnso. I gbanflɛn nun’n, ɔ nɔnnin drɔgi tɛ kpa. I sɔ yolɛ’n kacili i nzuɛn. Ɔ seli kɛ: “Kɛ ɔ yo naan m’an kwla to drɔgi’n, n yoli sa tɛtɛ sunman. Yɛ n yoli drɔgi atɛ yofuɛ. Dɔɔtrɔ nga be yo drɔgi nɔnfuɛ’m be ayre naan be yaci i nɔnlɛ’n, n ɔli be nun nnan be nun. Sanngɛ, m’an kwlá yacimɛn i nɔnlɛ. Cɛn kun’n, Polisie’m be trali min. Yɛ n dili bisua afuɛ nnan.”\nAlɔnso nɔnnin drɔgi lele afuɛ 30. Kpɛkun, Zoova i Lalofuɛ’m be boli i Biblu’n nun like klelɛ bo. Biblu’n nun ndɛ’n yoli i fɛ dan. I sɔ’n ti, ɔ miɛnnin i ɲin wlali drɔgi nɔnlɛ’n i ase. Alɔnso seli kɛ: “Ɔ yoli kekle kpa mannin min. Afin, n nɔnnin drɔgi afuɛ kpanngban kpa. Sanngɛ, Ɲanmiɛn Zoova suannin min bo. Ɔ maan, n yacili i nɔnlɛ.” —Jue Mun 55:23.\nAlɔnso se ekun kɛ: “Kɛ min yi wun wafa nga m’an kaci’n, ɔ yo i fɛ dan. Ń lá Zoova i ase. Afin, ɔ yoli maan n yacili min wun sacilɛ. Sɛ ɔ timɛn i fanngan nun ti’n, nn n te nɔn drɔgi. Yɛ atrɛkpa nn, m’an wu.”\n“I atin’m be ti seiin”\n?Ngue ti yɛ Zoova i sa nuan su yolɛ’n yo maan e fa e wun e mɛntɛn i ɔ?\nNo. 2 2017 | ?Á klé Ɲanmiɛn kɛ a si ye?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 2 2017 | ?Á klé Ɲanmiɛn kɛ a si ye?


?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ a suan Zoova i silɛ’n wɔ ɔ ɲrun ɔn? | Jasin fɛ kun\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Abui Abɛ Acoli Adhola Afrikaans Aja Ajië Albanais Albanian Sign Language Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arabic (Morocco) Arabic (Tunisia) Arménien Arménien (occidental) Assamais Ateso Attié Aukan Awajun Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Balinese Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Betsimisaraka Betsimisaraka (Southern) Biak Bichlamar Bikol Bosnian Boulou Bulgare Bulgarian Sign Language Bété Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Central Alaskan Yupik Chamorro Changana (Mozambique) Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chin (Kuki) Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chinese Cantonese (Simplified) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuuk Citonga Comorian (Ngazidja) Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Dari Dayak Ahe Dayak Ngaju Digor Diola Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fante Fataluku Fidjien Finnois Fon Frafra Français Frisian Fulfulde (Cameroun) Futuna Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Gokana Goun Gourmanchéma Gouro Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Guianese Creole Gujarati Guna Guéré Géorgien Haoussa Hawu Haya Hehe Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hong Kong Sign Language Hongrois Huastec Huave Huichol Hunsrik Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Inakeanon Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Javanese (Eastern) Jula Kabuverdianu Kabye Kabyle Kachin Kadazan Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (arabe) Kekchi Khasi Khoekhoegowab Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Romain) Kosrae Kpelle Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurde Sorani Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes autrichienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes croate Langue des signes espagnole Langue des signes estonienne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes lettone Langue des signes malawite Langue des signes mexicaine Langue des signes mongole Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes polonaise Langue des signes portugaise Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes serbe Langue des signes sud-africaine Langue des signes suisse allemande Langue des signes suédoise Langue des signes taïwanaise Langue des signes tchèque Langue des signes thaïe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lao Latgalian Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Lovari Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Luxembourgeois Macushi Macédonien Madagascar Sign Language Madi Makasae Makua Malay Malayalam Malaysian Sign Language Malgache Maltais Mam Mambae (Ermera) Mambwe-Lungu Mandinka Mandjak Mangareva Maninkakan (Eastern) Manipuri Mano Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshall Maré Maya Maya (Mopán) Mayo Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mongol Mooré Motu Mozambican Sign Language Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nahuatl (Veracruz) Nambya Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nigerian Pidgin Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Odia Okpe Oromo Ossète Otomi Otomi (State of Mexico) Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Paicî Palau Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pemon Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Persan Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Pilagá Polonais Pomeranian Ponape Portugais Portugais (Portugal) Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quechua (Huallaga Huánuco) Quichua (Chibuleo) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rapanui Rarotongan Romany (Albania) Romany (Argentina) Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Romania) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Roumain Roviana Rumanyo Rungus Runyankore Russe Rutooro Saami (North) Salvadoran Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Sepulana Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shipibo-Conibo Shona Shuar Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovenian Sign Language Slovène Soli Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Sérèr Tagalog Tahitien Tajiki Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaita Toba Tojolabal Tok Pisin Tokelau Tongien Toraja Totonaque Toupouri Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruguayan Sign Language Uruund Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Warao Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wejewa Wichi Wolaitsa Wolof Xavante Xhosa Xârâcùù Yacouba Yoruba Yukpa Zandé Zapotec (Guevea) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Villa Alta) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nLike suanlɛ 15\n1. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ a suan Biblu’n nun like titi ɔ?\nBiblu’n nun’n ndɛ cinnjin nga be fitili su fluwa yɛ’n nun’n, be yoli maan siɛn’n, a klo Zoova kpa tra laa’n. Sanngɛ, ɔ fata kɛ a nian klolɛ sɔ’n i lika titi naan w’a taka kpa. (1 Piɛr 2:2) Sɛ ɔ waan á ɲán anannganman nguan’n, ɔ fata kɛ be kle wɔ Ɲanmiɛn Ndɛ’n. Afin i sɔ nun yɛ a nin Zoova amun afiɛn’n kwlá mántan kpa kɔ́ i ɲrun ɔn.—Kanngan Zan 17:3 nin Zid 21 be nun.\nKɛ á sí Ɲanmiɛn kɔ́’n, nn ɔ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n kusu yó dan kɔ́. Sɛ a lafi Ɲanmiɛn su’n, á yó like nga ɔ klo i’n. (Ebre Mun 11:1, 6) Kpɛkun ɔ Ɲanmiɛn sulafilɛ sɔ’n úka wɔ naan w’a kaci ɔ nzuɛn’n.—Kanngan Sa Nga Be Yoli’n 3:19 nun.\n2. ?Wafa sɛ yɛ like nga a suannin’n kwla uka sran uflɛ ɔ?\nA kwla srɛ Zoova kɛ á fá ɔ wun mɛ́n i naan amun afiɛn’n mantan kpa.\nKɛ e ti ndɛ fɛ’n, e wun blibli e kɛ e bo su e kle sran uflɛ. Fluwa nga nun ndɛ’n kusu ti ndɛ fɛ. Ɔ maan á kúnndɛ kɛ á kán klé sran uflɛ. Kɛ á sí Ɲanmiɛn Ndɛ’n kɔ́ ɔ ɲrun’n, á wá wún wafa nga á kwlá fá Biblu’n yíyí sa nga ti yɛ a lafi Zoova nin jasin fɛ’n su’n, be nun klé sran mun’n.—Kanngan Rɔmfuɛ Mun 10:13-15 nun.\nBe nga be sɔnnzɔn jasin fɛ’n i bolɛ’n, be dan lika be bo jasin fɛ’n kle be janvuɛ mun annzɛ be osufuɛ mun. Ɔ kusu a kwla yo sɔ wie amanniɛn su. Nán se be kɛ be Ɲanmiɛn sulɛ’n timan su, sanngɛ ninnge kpakpa nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be’n, yɛ bo su kle be ɔ. Sanngɛ e aeliɛ’n ti sran’m be cinnjin tra ndɛ nga e kan kle be’n.—Kanngan 2 Timote 2:24, 25 nun.\n3. ?A si like nga a kwla yo man Ɲanmiɛn’n?\nƝanmiɛn ndɛ’n i suanlɛ’n úka wɔ naan a nin Ɲanmiɛn amun afiɛn’n w’a mantan kpa. Kpɛkun i sin’n, a kwla srɛ Ɲanmiɛn kɛ á fá ɔ wun mɛ́n i naan á yó i liɛ mlɔnmlɔn. Be nga be ti i sran mɔ be ti kɛ i mma mun sa’n, á kwlá wlú be nun wie.—Kanngan 2 Korɛntfuɛ Mun 6:18 nun.\n4. ?Wafa sɛ yɛ a kwla kɔ ɔ ɲrun ɔn?\nSɛ a suan Biblu’n nun like kɔ ɔ ɲrun’n, Ɲanmiɛn i sulɛ nun’n, á kwlá yó kpa trá laa’n. (Ebre Mun 5:13, 14) Fluwa ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ? ɔ kwla uka wɔ i sɔ yolɛ’n nun. Se Zoova i Lalofuɛ’m be nun kun kɛ ɔ kle wɔ fluwa sɔ’n i nun like. Kɛ á súan Ɲanmiɛn Ndɛ’n kɔ́’n, á wá wún i kɛ ɔ mɛn dilɛ’n kusu ɔ su yo kpa kɔ wie.—Kanngan Jue Mun 1:1-3 nin 73:27, 28 be nun.\n“Nyanmiɛn bɔ be bo i dunman fɛ [‘m’ɔ di aklunjuɛ,’ NW] titi’n i jasin fɛ’n” wo Biblu’n nun. (1 Timote 1:11) Sɛ a fa ɔ wun mɛntɛn i sufuɛ kpa mun’n, a nin i amun afiɛn’n mántan wie. (Ebre Mun 10:24, 25) Sɛ a kplin ɔ ɲin yo Ɲanmiɛn klun sa titi’n, á ɲán nguan sakpa. Yɛle kɛ á ɲán anannganman nguan. Nanwlɛ, like fi toman be wun mɔ be fa mantan Ɲanmiɛn’n.—Kanngan 1 Timote 6:19 nun.


Biblu’n nun ndɛ: Zerizalɛmu klɔ’n i talɛ’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nAMUN nian junman wunmuan nga be su di i wa’n. Siɛn’n, Izraɛlifuɛ’m be ɲin o Zerizalɛmu klɔ wun talɛ’n i kplanlɛ’n su. Kɛ famiɛn Nɛbikadnɛzali sacili Zerizalɛmu klɔ’n i afuɛ ya kun afuɛ ablenun nin nɲɔn (152) yɛ, ɔ bubuli klɔ wun talɛ mun, yɛ ɔ wɔli klɔ’n i anuan’m be nun. Kɛ Izraɛlifuɛ’m be bali klikli nun’n, b’a kwlá kplanman talɛ’n.\n?Kɛ klɔfuɛ’m be tran klɔ mɔ talɛ nunmɛn i wun’n i nun’n, ngue angunndan yɛ an bu kɛ bé bú ɔ? Sɛ b’a kplanman klɔ’n i wun talɛ’n, be klun su jɔman. Be kpɔfuɛ mun kusu be kwla fu be nun. Sanngɛ, siɛn’n Neemi su uka nvlefuɛ mun naan be kplan talɛ’n ekun. ?Amun si sran nga be flɛ i Neemi’n?\nNeemi ti Izraɛlifuɛ, ɔ fin Sizi, kɛ Mardose nin Ɛstɛli be tran lɔ’n. Neemi dili junman famiɛn i awlo nun, ɔ maan e kwla se kɛ ɔ yoli Mardose nin famiɛn bla Ɛstɛli be janvuɛ kpa. Sanngɛ Biblu’n w’a seman kɛ Neemi dili junman Ɛstɛli i wun Famiɛn Asierisi sa nun. Famiɛn nga ɔ trannin Asierisi i ja nun’n, mɔ be flɛ i Famiɛn Artaksɛrksɛsi’n, i sa nun yɛ ɔ dili junman’n niɔn.\nNán e wla fi su kɛ famiɛn kpa nga ɔ mannin Ɛsdrasi i sika kɛ ɔ fa sɛ i sin Zerizalɛmu ko yo Ɲanmiɛn sua’n i klanman’n, yɛle Artaksɛrksɛsi. Sanngɛ, Ɛsdrasi w’a kwlá kplanman klɔ’n i wun talɛ’n nga be bubuli i’n. Amun e wun wafa nga Neemi wa dili junman sɔ’n.\nArtaksɛrksɛsi mannin Ɛsdrasi i sika kɛ ɔ ko yo Ɲanmiɛn i sua’n i klanman, i afuɛ 13 yɛ. Neemi yɛ ɔ ti famiɛn Artaksɛrksɛsi i nzan sufuɛ’m be su kpɛn’n siɛn ɔn. Ɔ maan i yɛ ɔ su famiɛn bɔbɔ i nzan’n niɔn. Ɔ nian sɛ like tɛ nunman nzan nun m’ɔ kwla kun famiɛn’n nin o. I junman sɔ’n ti cinnjin kpa.\nSanngɛ cɛn kun’n, Neemi i niaan bian Anani nin sran wie’m be jasoli Izraɛli be bɛli i wun wunlɛ. Be kannin Izraɛlifuɛ’m be awlabɔɛ’n ɔ nin Zerizalɛmu i wun talɛ mɔ be nin a kplanman’n, i ndɛ be kleli i. Ndɛ sɔ’n yoli maan Neemi i wla boli i wun, i sɔ’n ti’n ɔ srɛli Zoova.\nCɛn kun’n, famiɛn’n wunnin kɛ Neemi timan kɛ titi’n sa, ɔ maan ɔ usɛli i kɛ: ‘?Ɔ yo sɛ ti yɛ ɔ ɲrun’n ti mlanwa sɔ ɔ?’ Neemi seli famiɛn’n kɛ Zerizalɛmu m’ɔ ti saciliwa’n ti ɔ, afin b’a bubu i talɛ’n. Yɛ famiɛn’n ɔ usɛli i kɛ ‘?Ngue yɛ ɔ waan n yo man wɔ ɔ?’\nNeemi seli kɛ: ‘Yaci min nun naan n wɔ Zerizalɛmu, i liɛ’n ń kwlá kplán klɔ’n i talɛ’n.’ Artaksɛrksɛsi kusu ɔ ti famiɛn kpa. Ɔ maan ɔ mannin Neemi i atin, kpɛkun ɔ ukɛli i. Afin, ɔ mɛnnin i waka nga bé wá fá kplán klɔ’n. Kɛ Neemi juli Zerizalɛmu cɛ’n, yɛ ɔ kleli nvlefuɛ mun wafa nga ɔ fata kɛ be di junman’n niɔn. Ndɛ’n ɔ yoli be fɛ, i sɔ’n ti’n be seli kɛ: ‘Amun maan e bo yo kun naan e kplan talɛ’n.’\nKɛ Izraɛlifuɛ’m be kpɔfuɛ’m be wunnin kɛ talɛ’n i kplanlɛ’n ɔ su kɔ i ɲrun’n, be seli kɛ: ‘E fu e ko nunkun be naan e jran be junman’n.’ Sanngɛ Neemi tili be ndɛ sɔ’n, ɔ maan ɔ mannin junman difuɛ’m be tokofi nin cua mun naan w’a se be kɛ: ‘Nán maan amun sro amun kpɔfuɛ mun. Amun kun amun niaan nin amun mma mun, nin amun yi mun, ɔ nin amun awlo mun be ti alɛ.’\nNvlefuɛ’m be yoli yakpa. Ɔ maan be tokofi’m be o be sa nun kɔnguɛ nin nglɛmun, nn bé kplán talɛ’n bé kɔ́. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, cɛn ba ablenun nin nɲɔn (52) su yɛ be wieli talɛ’n i kplan ɔn. Ɔ maan siɛn’n, nvlefuɛ’m be tran fɔuun nun klɔ’n nun. Neemi nin Ɛsdrasi be kleli nvlefuɛ’m be Ɲanmiɛn mmla’n, yɛ ɔ yoli nvlefuɛ’m be fɛ.\nSanngɛ ninnge’m be timan kɛ blɛ mɔ be nin a ɔman lomuɛn’n nun Babilɔni lɔ’n sa kun. Afin, Pɛrsi famiɛn’n yɛ ɔ sie be ɔ, ɔ maan ɔ fata kɛ be su i. Sanngɛ Zoova boli kasiɛ kɛ ɔ́ wá fá famiɛn uflɛ bá, yɛ famiɛn sɔ’n ɔ́ mán sran’m be alaje. ?Wan yɛle famiɛn sɔ’n? ?Wafa sɛ yɛ ɔ́ wá fá alaje bá asiɛ’n su ɔ? Afuɛ ko ju ya nnan afuɛ ablenun (450) sinnin kwlaa naan y’a si famiɛn sɔ’n i su like sunman ekun. Kpɛkun, ba kun i awuliɛ’n yoli like cinnjin kpa ekun. Sanngɛ ngalɛ’n ti ndɛ uflɛ kun ekun.\nNeemi i ndɛ tre 1 lele 6.\n?Kɛ mɔ talɛ nunman be klɔ Zerizalɛmu’n i wun ti’n, wafa sɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be wun yo be ɔ?\n?Wan yɛle Neemi?\n?Ngue junman yɛ Neemi di ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin ɔn?\n?Ndɛ benin ti yɛ maan Neemi i wla boli i wun’n niɔn? ?Yɛ ngue yɛ ɔ yoli ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ famiɛn Artaksɛrksɛsi yili i klun ufue’n i nglo Neemi i lika ɔ?\n?Kɛ ɔ ko yo naan Izraɛlifuɛ’m be kpɔfuɛ’n b’a jranman junman’n, wafa sɛ Neemi siesieli talɛ’n i kplanlɛ’n niɔn?\nKanngan Neemi 1:4-6 nin 2:1-20 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Neemi kunndɛli Zoova i atin’n niɔn? (Nee. 2:4, 5; Rɔm. 12:12; 1 Piɛ. 4:7)\nKanngan Neemi 3:3-5 nun.\n?Afɔtuɛ benin yɛ ngbaciɛ nga ɔ o Tekoafuɛ mun nin be “kpɛnngbɛn mun” be afiɛn’n, ɔ man asɔnun kpɛnngbɛn nin asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ mun ɔn? (Nee. 3:5, 27; 2 Tɛs. 3:7-10; 1 Piɛ. 5:5)\nKanngan Neemi 3:33-38 nin 4:1-17 nun.\n?Kannzɛ bɔbɔ be kleli be yalɛ dan’n, ngue yɛ ɔ suli Izraɛlifuɛ’m be bo mɔ be dili be junman’n titi i ɔ? (Nee. 3:38; 4:2, 3; Jue. 50:15; Eza. 65:13, 14)\n?Wafa sɛ yɛ andɛ’n, Izraɛlifuɛ’m be ajalɛ’n ɔ wla e fanngan ɔn?\nKanngan Neemi 6:15 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Zerizalɛmu i talɛ mɔ be fali anglo nɲɔn cɛ be kplannin’n, ɔ kle ta nga Ɲanmiɛn sulafilɛ’n le i’n niɔn? (Jue. 56:4, 5; Mat. 17:20; 19:26)


Jue 65—E wɔ e ɲrun titi! | Klistfuɛ Jue\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Douala Edo Espagnol Ewé Fidjien Fon Français Ga Goun Grec Guarani Hiligaynon Hiri Motu Hongrois Icibemba Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Javanese Kabye Karen (S'gaw) Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Luvale Macédonien Makua Malay Malgache Mambwe-Lungu Mapudungun Myama Ndau Ndébélé Ngabere Ngangela Nias Norvégien Nyanja Nzema Néerlandais Oromo Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Roumain Russe Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Silozi Singhalais Slovène Sunda Suédois Swahili Tagalog Tahitien Tatar Thaï Tigrinya Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Turc Twi Télougou Ukrainien Umbundu Uruund Vietnamien Wallis Wawle Wolaitsa Xhosa Yapois Yoruba Zoulou\nE wɔ e ɲrun titi!\n(Ebre Mun 6:1)\n1. Maan e wɔ e ɲrun kpa Ɲanmiɛn sulɛ’n nun!\nE uka sran mun naan be si ndɛ nanwlɛ’n i kpa.\nMaan e yo naan e si jasin fɛ’n i bo,\nƝanmiɛn maan é kwlá yó sɔ.\nSran ngba ɔ kwla di junman sɔ’n wie.\nJunman sɔ’n yɛ Zezi dili ɔ.\nMaan Ɲanmiɛn uka e naan y’a tɔ’a cɛn wie,\nNaan y’a yo sa’n i nuan su.\n2. Maan e wɔ e ɲrun kpa jasin bolɛ’n nun!\nMaan e bo jasin fɛ’n, mɔ ɔ ti anannganman’n.\nMaan e bo jasin fɛ’n awlo mun be nun,\nE fa manman Zoova.\nSɛ e kpɔfuɛ’n waan ɔ́ wlánwlán e’n,\nE li e uka sran mun titi.\nMaan e se sran’m be kɛ Sielɛ’n w’a taka.\nE kle nanwlɛ’n kpa tra laa.\n3. Maan e wɔ e ɲrun kpa, nán maan e kpɔnzɔ,\nE di junman sɔ’n kpa\nafin nga ɔ ka’n te sɔn.\nMaan Ɲanmiɛn wawɛ’n kle e atin titi.\nZoova maan e klun jɔ.\nMaan e klo sran nga e ɲan be mun.\nE nian be osu, e kan b’awlɛn’n.\nE uka be naan be wɔ be ɲrun titi,\nI liɛ’n ndɛ nanwlɛ’n kpája.\n(Nian Fil. 1:27; 3:16; Ebr. 10:39 nun wie.)\nE wɔ e ɲrun titi! (Jue 65)


Rɔmunfuɛ Mun 11 | Online Bible | New World Translation\nRɔmunfuɛ Mun 11:1-36\nNán kɛ Ɲanmiɛn yili Izraɛlifuɛ’m be blo mlɔnmlɔn-ɔn (1-16)\nOlivie waka’n i sunnzun ase (17-32)\nƝanmiɛn i ngwlɛlɛ’n cɛnnin (33-36)\n11 Ɔ maan n usa kɛ: ?Ɲanmiɛn yili i nvle’n i blo? Cɛcɛ! Afin n kusu n ti Izraɛlifuɛ. N fin Abraamun osu’n nun, Bɛnzamɛn i akpasua’n nun. 2 Ɲanmiɛn w’a yiman i nvle mɔ i klikli’n nun’n ɔ fɛli i ɲin sieli i su’n, i blo. ?Amun siman ndɛ nga Ɲanmiɛn ndɛ’n kɛn i Eli su’n? Kɛ ɔ́ sánman Izraɛlifuɛ mun Ɲanmiɛn i ja su’n, ɔ seli kɛ: 3 “Zoova, be kunnin ɔ nuan ijɔfuɛ mun, be sacili ɔ tɛ yiwlɛ mun. W’a ka min kunngba, yɛ siɛn’n, be kunndɛ kɛ bé kún min.” 4 ?Sanngɛ Ɲanmiɛn tɛli i su sɛ? Ɔ tɛli i su kɛ: “N le sran akpi nso (7.000) mɔ b’a kotoman Baali i bo-ɔ.” 5 Ɔ maan i kunngba’n, blɛ nga nun kusu’n, Ɲanmiɛn kpali sran wie mun naan be ka lɛ, i aklunye dan’n ti. 6 Yɛ sɛ i sɔ’n fin Ɲanmiɛn i aklunye dan’n, nn ɔ finman like nga sran yo’n kun. Afin sɛ ɔ fin like nga sran yo’n, nn Ɲanmiɛn i aklunye dan’n timan aklunye kun. 7 ?Ɔ maan sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, é sé sɛ? Like bɔbɔ nga Izraɛlifuɛ’m be kunndɛ i kpa’n, b’a ɲɛnmɛn i. Sanngɛ be nga be kpali be’n, be ɲɛnnin i. Be onga’m be liɛ’n be awlɛn’n keteli. 8 I sɔ yɛ be klɛli i Ɲanmiɛn ndɛ’n nun-ɔn. Be klɛli i kɛ: “Ɲanmiɛn yoli maan be yoli kɛ sran mɔ be su lafi kpa pɔɔ’n sa. Ɔ mannin be ɲinma m’ɔ wunman ase’n, ɔ mannin be su m’ɔ timan sa’n. Kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, kɛ ɔ ti sɔ-ɔ.” 9 Asa ekun’n, Davidi seli kɛ: “Maan cɛn nga be di’n,* ɔ kaci aya, yɛ ɔ kaci lala. Yɛ maan ɔ kaci kɛ yɔbuɛ mɔ be ja kpla su’n sa. Kpɛkun maan ɔ yo be akatua. 10 Maan be ɲin su lu be naan b’a wunman ase, yɛ yo maan be wi’n klu titi.” 11 I sɔ’n ti’n, n usa kɛ yoo: ?Kɛ be ja kplali mɔ be tɔli’n, be kali lɛ mlɔnmlɔn? Cɛcɛ! Sanngɛ sa tɛ mɔ be yoli’n ti’n, be nga be timan Zuifu’n bé fíte nun naan Zuifu’m be fa be ɲin ci be. 12 Sɛ be sa tɛ’n ti’n, mɛn nunfuɛ’m be ɲan muae’n, yɛ sɛ be nuan m’ɔ kpɛli su’n ti’n, be nga be timan Zuifu’n be ɲan muae’n, i sɔ’n kle kɛ sɛ ɔ ti kɛ be wunmuan’n be o lɛ sa’n, nn muae’n ɔ́ yó dan lele. 13 Siɛn’n, amun nga amun timan Zuifu’n, ń má kán ndɛ ń klé amun. Kɛ mɔ n ti akoto, mɔ be sunmannin min be nga be timan Zuifu’n be sin’n ti’n, n bu min junman’n i like cinnjin kpa. 14 N yo sɔ naan min bɔbɔ min nvle’n nunfuɛ’m* be fa be ɲin blo amun wun. Asa kusu’n, n yo sɔ naan m’an kwla de be nun wie mun. 15 ?Afin sɛ be ase yilɛ’n ti yɛ mɛn nunfuɛ’m be nin Ɲanmiɛn be afiɛn w’a sɛ’n, sɛ ɔ fa be ekun’n, nán nguan cɛ yɛ sran sɔ mɔ be ti kɛ ba wu sa’n bé ɲɛ́n i-ɔ? 16 Asa kusu’n, sɛ sanmlɛn nga be fɔtɔli’n i bue klikli nga be fa man’n, ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ’n, nn sanmlɛn nga be fɔtɔli’n i wunmuan’n ti Ɲanmiɛn liɛ. Yɛ sɛ waka’n i olui’n ti Ɲanmiɛn liɛ’n, nn i sama’m be kusu be ti i liɛ wie. 17 Sanngɛ sɛ be kpɛkpɛli waka’n i sama wie mun naan wɔ mɔ a ti blo olivie waka sama’n, be fa wɔ be sa waka’n su naan a o waka sama nga be kali’n be afiɛn lɛ’n, yɛ sɛ a ɲan olivie i olui’n i nun ninnge kpakpa mun wie’n, 18 nán bu i kɛ ɔ kpa tra* olivie waka’n i sama onga mun. Sanngɛ sɛ a bu i kɛ a ti kpa tra* be onga mun’n, maan ɔ wla kpɛn su kɛ nán wɔ yɛ a suan waka olui’n i bo-ɔ. Sanngɛ waka’n i olui’n, yɛ ɔ suan ɔ bo-ɔ. 19 Ɔ maan á sé kɛ: “Kɛ ɔ ko yo naan b’a fa min b’a sa waka’n su’n, be kpɛkpɛli waka sama nga be o lɛ’n.” 20 Ɔ ti su! Afin b’a lafiman Ɲanmiɛn su kun, i ti yɛ be kpɛkpɛli be-ɔ. Sanngɛ ɔ liɛ’n, Ɲanmiɛn su mɔ a lafi’n ti yɛ a o lɛ-ɔ. I sɔ’n ti’n, nán tu ɔ wun, sanngɛ maan srɛ kun wɔ. 21 Afin sɛ Ɲanmiɛn w’a yaciman olivie waka’n i sama’m be lɛ’n, ɔ su yaciman ɔ lɛ wie. 22 Ɔ maan bu Ɲanmiɛn i aklunye’n nin i sran fɔ tulɛ’n be akunndan. Be nga be tɔli’n, ɔ tuli be fɔ. Sanngɛ ɔ liɛ’n, sɛ a yo sa kpa titi’n, ɔ́ yó wɔ ye. Sɛ w’a yoman sa kpa’n, ɔ kusu, ɔ́ kpɛ́ wɔ wie. 23 Sɛ be kusu be sa be sin be lafi Ɲanmiɛn su ekun’n, ɔ́ fá be sá olivie waka’n su, afin Ɲanmiɛn kwla fa be sa olivie waka’n su ekun. 24 I yo, be kpɛli wɔ mɔ a o blo olivie waka’n su’n, yɛ be fali wɔ be sali olivie waka mɔ be tali’n su. Kannzɛ be yomɛn i sɔ titi’n, sanngɛ be yoli. Sɛ ɔ ti sɔ’n, be nga be ti olivie waka nga be tali’n i sama mɔ be kpɛli be’n, be kwla fa be sa waka nga be o su laa’n i su ekun! 25 Aniaan mun, n kunndɛ kɛ amun si Ɲanmiɛn i ndɛ m’ɔ ti fiawa’n, naan amun a buman amun wun ngwlɛlɛfuɛ. Ndɛ sɔ’n yɛle kɛ, kɛ ɔ ko yo naan be nga be timan Zuifu’n be kwlaa be nuan w’a yia’n ti’n, Izraɛlifuɛ’m be awlɛn’n keteli kan. 26 Yɛ i sɔ’n ti yɛ Izraɛlifuɛ’m be kwlaa bé fíte nun-ɔn. I sɔ yɛ be klɛli-ɔ. Be klɛli i kɛ: “Defuɛ’n fín Siɔn, yɛ ɔ́ yó maan Zakɔbu yáci sa nga be yoman Ɲanmiɛn i fɛ’n be yolɛ, 27 yɛ blɛ nga ń yáci be sa tɛ mun ń cɛ́ be’n, aenguɛ nga e nin be é trá’n, yɛ ɔ o lɛ-ɔ.” 28 Ɔ ti su kɛ jasin fɛ’n mɔ b’a sɔman nun’n ti’n, be ti Ɲanmiɛn i kpɔfuɛ yɛ amun ɲannin i sɔ’n su ye. Sanngɛ kɛ ɔ ju Ɲanmiɛn i sran kpalɛ’n su’n i liɛ’n, be ti i sran kpa be nannan’m be ti. 29 Afin like nga Ɲanmiɛn fa man’n, ɔ nin flɛlɛ m’ɔ flɛ sran mun’n be su yomɛn i nsisɔ. 30 Afin laa’n, amun ɲin yiman Ɲanmiɛn, sanngɛ be ɲin kekle’n ti’n siɛn’n b’a si amun aunnvuɛ. 31 I kunngba’n, be nga’m be kusu be yoli ɲin kekle maan be si amun aunnvuɛ, kɛ ɔ ko yo naan b’a si be kusu be aunnvuɛ wie’n ti. 32 Afin Ɲanmiɛn yacili be lɛ maan be yoli ɲin kekle naan ɔ kwla si be kwlaa be aunnvuɛ. 33 Nanwlɛ, Ɲanmiɛn i aklunye’n ti dan-o! I ngwlɛlɛ’n cɛnnin-o! Ɔ si sa kwlakwla kpan! ?Jɔlɛ ng’ɔ di’n, wan yɛ ɔ kwla wun i wlɛ-ɔ? ?Yɛ sa ng’ɔ yo’n, wan yɛ ɔ si i bo-ɔ? 34 Afin be klɛli i kɛ: “?Wan yɛ ɔ kwla si akunndan nga Zoova bu’n niɔn? ?Annzɛ wan yɛ ɔ kwla mɛn i afɔtuɛ-ɔ?” 35 Annzɛ kusu: “?Wan yɛ ɔ dun mmua mɛnnin i like mɔ i sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ ɔ yi mɛn i-ɔ?” 36 Afin i ti yɛ ninnge’m be kwlaa be o lɛ-ɔ. Yɛ i yɛ ɔ yili like kwlaa-ɔ. Yɛ i bɔbɔ i liɛ ti yɛ ɔ yili be-ɔ. Maan manmanlɛ’n yo i liɛ tititi. Maan ɔ yo sɔ.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “be tabli’n.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “nán tu ɔ wun.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “a tu ɔ wun.”\nRɔmunfuɛ Mun 11