Maan e jran kekle naan Zoova yra e su | Like suanlɛ liɛ\n“A nin Nyanmiɛn nin sran mun tuli, wɔ yɛ a kwali-ɔ.”—BO BOLƐ 32:29.\nJUE: 60, 38\n?NGUE YƐ SRAN NGA’M BE WUN NDƐ’N KLE E Ɔ?\nZakɔbu nin Rasɛli\n1, 2. ?Ngue yɛ ɔ kle Zoova i sufuɛ’m be yalɛ mɔ i ti yɛ ɔ fata kɛ be jran kekle ɔ?\nKƐ Ɔ fɛ i Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa Abɛli su lele m’ɔ́ fá jú andɛ’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be jran kekle be su i. Akoto Pɔlu seli kɛ i niaan Ebre’m be wunnin “nyrɛnnɛn dan kpa.” Sanngɛ, be “jrannin kekle.” Afin, be kunndɛ kɛ Zoova i klun jɔ be wun, naan ɔ yra be su. (Ebre Mun 10:32-34) Laa Glɛki’m be si wanndilɛ nin utre tulɛ’n i akplowa. Pɔlu fali Klistfuɛ mun sunnzunnin sran m’ɔ su wanndi annzɛ ɔ su tu ngondin’n. (Ebre Mun 12:1, 4) Andɛ mɛn’n w’a yo kekle. Yɛ e kpɔfuɛ’m be kunndɛ kɛ bé tánndan e ɲrun naan e sa sin bubu e. Naan like nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ fá mán e’n, y’a ɲanman wie.\n2 E kpɔfuɛ dan kpafuɛ mun yɛle Satan nin be ng’ɔ sie be’n. Ɔ fata kɛ e nin be “e kun.” (Efɛzfuɛ Mun 6:12) Yɛ ɔ fata kɛ e jran kekle naan y’a nianman mɛn’n nunfuɛ’m be ayeliɛ’n su. I wie yɛle like nga sran’m be kle fa laka sran mun’n, nin bla nin bian kunndɛlɛ, nin siklɛti nɔnlɛ, ɔ nin nzan ngboko nɔnlɛ’n, ɔ nin drɔgi nɔnlɛ’n. Asa ekun’n, e nzuɛn tɛ’n kle e yalɛ. Ɔ maan, ɔ fata kɛ e jran kekle naan e sa sin w’a bubuman e.—2 Korɛntfuɛ Mun 10:3-6; Kolɔsfuɛ Mun 3:5-9.\n3. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn yo naan e nin e kpɔfuɛ mun y’a kwla kun ɔn?\n3 E kwla jran e kpɔfuɛ fanunfanun sɔ’m be ɲrun kekle. Sanngɛ, ɔ timan pɔpɔ. Pɔlu fɛli i wun sunnzunnin ngondin tufuɛ. Ɔ seli kɛ: “N to acɔliɛ-ɔ ɔ to fuan-man.” (1 Korɛntfuɛ Mun 9:26) E ti kɛ ngondin tufuɛ sa wie. Ɔ fata kɛ e nin e kpɔfuɛ mun e kun. I sɔ’n ti, Zoova suan e bo. Yɛ ɔ kle e like naan e kwla e kpɔfuɛ mun. Like ng’ɔ kle e’n o Biblu’n nin fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun. Asa ekun’n, ɔ kle e like aɲia kanngan nin aɲia dandan’m be bo. Maan e nian like ng’ɔ kle e’n su kpa. I liɛ’n, e nin e kpɔfuɛ mun é kwlá kún. Yɛ sɛ e to acɔliɛ’n, ɔ su to fuanman.\n4. ?Ngue yɛ é yó naan y’a kwla e kpɔfuɛ mun ɔn?\n4 Maan e nian e wun su blɛ kwlaa nun. Afin, blɛ nga e lafiman su kɛ sa wá ɲán e’n, annzɛ blɛ nga e leman wunmiɛn’n, yɛ e kpɔfuɛ’m be kle e yalɛ ɔ. Biblu’n se kɛ: “Nán maan be nga be yo amun tɛ’n be kwla amun, sanngɛ an yo be kpa lele an kwla be.” (Rɔmfuɛ Mun 12:21) Sɛ e jran kekle’n, é kwlá e kpɔfuɛ mun. Sanngɛ, sɛ e sa sin bubu e’n, Satan nin i minniɛn’m bé kwlá e. Yɛ e nzuɛn tɛ’n, ɔ́ tín e su. I sɔ’n ti, maan e tra e awlɛn e jran kekle.—1 Piɛr 5:9.\n5. (a) ?Sɛ e kunndɛ kɛ é jrán kekle naan Ɲanmiɛn yra e su’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e wla kpɛn su titi ɔ? (b) ?Sran benin mun yɛ Biblu’n kan be ndɛ mɔ é wá fá e ɲin síe be ayeliɛ’n su ɔ?\n5 Maan e wla kpɛn like nga ti yɛ ɔ fata kɛ e jran kekle’n i su titi. Yɛle kɛ, e kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn klun jɔ e wun, naan ɔ yra e su. Ebre Mun ndɛ tre 11 i mma 6 se kɛ: “Sran nga i waan ɔ́ fɛ́ i wun mántan Nyanmiɛn’n, maan ɔ lafi su kɛ ɔ o lɛ, yɛ be nga be kunndɛ i’n, ɔ́ yí i wun klé be.” Maan e bo e ɲin ase e kunndɛ Zoova. Yɛle kɛ, e tu e klun e su i. I liɛ’n, i klun jɔ́ e wun. (Sa Nga Be Yoli’n 15:17) Biblu’n kan bla nin yasua wie mɔ be kunndɛli Ɲanmiɛn’n be ndɛ. Be nun wie yɛle Zakɔbu nin Rasɛli, nin Zozɛfu nin Pɔlu. Sa kekle’m be tɔli be su. Sanngɛ, be trali be awlɛn be jrannin kekle. Yɛ Ɲanmiɛn yrali be su. Sɛ e nian be ayeliɛ’n su, Ɲanmiɛn yrá e su wie. Like suanlɛ nga wá kán sran sɔ’m be ndɛ.\nSƐ E TRA E AWLƐN E JRAN KEKLE’N, ZOOVA YRÁ E SU\n6. (a) ?Ngue ti yɛ Zakɔbu nin anzi kun be kwla tuli ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Zoova yrɛli i su ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n6 Zakɔbu kloli Zoova. Yɛ w’a kunndɛman kɛ ɔ nin i be afiɛn’n saci. I sɔ’n ti, ɔ trɛli i awlɛn ɔ jrannin kekle. Ɔ lafili su kpa kɛ Zoova yrɛ́ i anunman’m be su. (Bo Bolɛ 28:3, 4) Cɛn kun’n, Zakɔbu nin Ɲanmiɛn i anzi kun be srali su lele naan Ɲanmiɛn yrɛ i su. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ su wa ɲan afuɛ 100. (An kanngan Bo Bolɛ 32:25-29 nun.) Anzi’n le wunmiɛn tra Zakɔbu. Sanngɛ, Zakɔbu w’a lomɛn i wun. Ɔ nin i be kplili kpa naan Ɲanmiɛn yrɛ i su. Zoova yrali Zakɔbu su kusu. Yɛle kɛ, ɔ wa flɛli i kɛ Izraɛli. I bo’n yɛle kɛ “sran m’ɔ nin Ɲanmiɛn be tuli’n.” Zakɔbu ɲannin like ng’ɔ kunndɛ’n. Zoova klun jɔli i wun, yɛ ɔ yrɛli i su. Zoova kwla yra e su wie.\n7. (a) ?Sa benin yɛ ɔ o Rasɛli su ɔ? (b) ?Ngue yɛ Rasɛli yoli ɔ? (c) ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn yrɛli i su ɔ?\n7 Zakɔbu i yi Rasɛli kunndɛli kpa kɛ ɔ́ wún wafa nga Zoova yrɛ́ i wun’n i su’n. Sanngɛ, ɔ le i bɔbɔ i su afɛ liɛ’n. Yɛle kɛ, i klun ti kpan. Be blɛ su’n, bla nga be leman ba’n, be wla’n bo be wun. Sanngɛ, Rasɛli w’a yaciman Ɲanmiɛn su lafilɛ. Ɔ srɛli i titi, ɔ jrannin su kpa. Ɲanmiɛn tieli i srɛlɛ’n. Yɛle kɛ, Rasɛli wuli ba. I sɔ’n ti, ɔ seli kɛ: ‘N tuli aɲinblɔɛ ngondin, min yɛ n kwlali ɔ.’—Bo Bolɛ 30:8, 20-24.\n8. (a) ?Sa benin mun yɛ be juli Zozɛfu su ɔ? (b) ?Ajalɛ kpa benin yɛ ɔ kle e ɔ?\n8 Zakɔbu nin Rasɛli be kleli be wa Zozɛfu i ajalɛ kpa. Ɔ maan, kɛ sa kekle’m be tɔli i su’n, ɔ jrannin kekle. Zozɛfu i niaan’m be fali be ɲin cili i. I sɔ’n ti, be yoli i atɛ. Kɛ ɔ́ yó sɔ nn ɔ le afuɛ 17. I nun m’ɔ o Eziptifuɛ’m be sa nun’n, be tɔnnin i suɛn. Kpɛkun, be wlɛli i bisua afuɛ kpanngban. (Bo Bolɛ 37:23-28; 39:7-9, 20, 21) Ɔ nin i sɔ ngba’n, Zozɛfu i sa sin w’a bubumɛn i. Yɛ w’a kunndɛman kɛ ɔ́ tú i klunngbɔ. Afin, ɔ kunndɛman kɛ ɔ nin Zoova be afiɛn’n saci. (Saun Yolɛ 19:18; Rɔmfuɛ Mun 12:17-21) Zozɛfu kle e ajalɛ kpa. Sɛ e bakan nun’n, be kleli e yalɛ naan e te wun i su afɛ’n, annzɛ sɛ sa wie ti’n, e bu i kɛ e liɛ su yoman ye le’n, maan e tra e awlɛn e jran kekle. Sɛ e yo sɔ’n, e kwla lafi su kɛ Zoova yrá e su.—An kanngan Bo Bolɛ 39:21-23 nun.\n9. ?Ajalɛ kpa benin yɛ Zakɔbu nin Rasɛli ɔ nin Zozɛfu be kle e ɔ?\n9 Andɛ’n, sa’m be ju e su wie. Wie liɛ’n, be bu e lufle, annzɛ be yo e finfin. Annzɛ kusu, sran wie i ɲin ci e. Sɛ ɔ ti sɔ’n, nán e sa sin bubu e. Maan e wla kpɛn like nga ti yɛ Zakɔbu nin Rasɛli, ɔ nin Zozɛfu be jrannin kekle’n i su. B’a kunndɛman kɛ be nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n saci. I sɔ’n ti, Ɲanmiɛn yrali be su. Like nga be srɛli Ɲanmiɛn’n, be yoli i su sa. E o mɛn’n i bue nuan. I sɔ’n ti maan e akunndan’n tran like nga Ɲanmiɛn wá mán e’n, i su titi. Yɛ maan e yo like kwlaa nga e kwla yo’n naan Ɲanmiɛn klun jɔ e wun.\nMAAN E JRAN KEKLE NAAN ƝANMIƐN YRA E SU\n10, 11. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e jran kekle naan Ɲanmiɛn w’a yra e su ɔ? (b) ?Ngue yɛ maan e kwla yo sa ng’ɔ ti kpa’n niɔn?\n10 ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e jran kekle naan Ɲanmiɛn w’a yra e su ɔ? Afin, e ti sa tɛ yofuɛ. Yɛ wie liɛ’n, e ɲin o sa tɛ’n su. Aniaan wie’m be kloman jasin fɛ’n i bolɛ. Wie’m be kusu, tukpacɛ’n kle be yalɛ. Annzɛ be bu i kɛ be ndɛ loman sran. Wie’m be liɛ’n, kɛ be wiengu’m be yo be sa’n, be kwlá yaci cɛman. Sɛ e su Zoova w’a cɛ annzɛ ɔ nin a cɛman o, sa’m be ju e kwlaa e su. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e jran kekle e su Ɲanmiɛn. Afin be nga be yo sɔ’n, Ɲanmiɛn yra be su.\n?A yo like kwlaa nga a kwla yo’n naan Ɲanmiɛn w’a yra ɔ su? (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 nin 11 be nun.)\n11 E mɔ e ti Klistfuɛ’n, kɛ e yo naan e nanti sein lele e guɛ i ti nin i bo’n, ɔ timan pɔpɔ. Kɛ e konvi sɔ sa tɛ yolɛ’n, yɛ ɔ yo kekle kpa ɔ. (Zeremi 17:9) Sɛ e su kplin e ɲin é wlá akunndan tɛ wie ase’n, maan e srɛ Zoova naan ɔ fɛ i wawɛ’n suan e bo. I wawɛ’n i fanngan nun’n, é yó sa ng’ɔ ti kpa’n. Kpɛkun, ɔ́ yrá e su. Like nga e srɛ Ɲanmiɛn’n, maan e mian e ɲin e yo i su sa. Maan e kanngan Biblu’n nun cɛn kwlakwla. Maan e kunndɛ blɛ e fa suan Biblu’n nun like. Yɛ maan e nin e awlofuɛ mun e su Ɲanmiɛn awlo lɔ.—An kanngan Jue Mun 119:32 nun.\n12, 13. ?Ngue yɛ ɔ ukali Klistfuɛ nɲɔn naan b’a kwla nanti sein ɔn?\n12 Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n, ɔ nin i wawɛ’n ɔ nin fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun ndɛ’n ti’n, aniaan wie’m be wlali akunndan tɛ bulɛ’n i ase. I wie yɛle gbanflɛn kan kun liɛ’n. Ɔ kanngannin afuɛ 2003, Desamblu 8, fluwa Réveillez-vous ! i bue 20 lele 21 nun. Ndɛ akpasua ng’ɔ o lɔ’n kan wafa nga be kwla wla akunndan tɛ bulɛ’n i ase’n i ndɛ. Gbanflɛn sɔ’n seli kɛ: “N kunndɛ kɛ ń wlá akunndan tɛ bulɛ’n i ase. Kɛ n kanngannin ndɛ akpasua sɔ’n nun’n, n wunnin kɛ akunndan tɛ bulɛ’n kle aniaan wie’m be yalɛ dan kpa. Ɔ maan, nán n kunngba yɛ sa sɔ’n o min su ɔ.” Gbanflɛn kan sɔ’n kanngannin afuɛ 2003, Ɔktɔblu 8, fluwa Réveillez-vous ! i bue 13 lele 15 nun wie. Ndɛ akpasua ng’ɔ o lɔ’n kan wafa nga Ɲanmiɛn bu ayeliɛ wie mun’n i ndɛ. Ɔ sieli i nzɔliɛ kɛ, sran wie’m be liɛ’n, like nga be konvi sɔ i’n, ɔ ti kɛ “tukpacɛ wie” yɛ ɔ o be “kplo’n nun” sa. Ɔ maan, ɔ fata kɛ be kplin be ɲin kpa. (2 Korɛntfuɛ Mun 12:7) Kɛ bé kplín be ɲin’n, be lafi su kɛ cɛn wie lele’n, bé fíte nun. Gbanflɛn kan’n seli kɛ: “I sɔ’n ti, n si kɛ, kɛ aliɛ cɛ́n m’ɔ́ sán’n, n kwla nanti sein. Ń lá Zoova i ase dan. Afin, i fanngan nun ti yɛ i Anuannzɛ’n uka e naan y’a kwla jran kekle cɛn kwlakwla mɛn tɛ nga nun ɔn.”\n13 Aniaan bla kun m’ɔ tran Etazini lɔ’n, ɔ klɛli Anuannzɛ’n i fluwa. Ɔ seli kɛ: “Ń lá amun ase. Afin, amun man e like nga e miɛn i wun’n blɛ ng’ɔ ti su’n i su titi. Wie liɛ’n, kɛ ń kánngan fluwa nga amun yi be’n be nun’n, ɔ ti kɛ min ti yɛ amun yili sa. N mian min ɲin titi kɛ ń wlá konvi tɛ wie i ase. Sanngɛ, ɔ yoman ye. Ɔ maan, wie liɛ’n min sa sin bubu min. N si kɛ Zoova si aunnvuɛ, naan ɔ yaci sa tɛ nga e yo’n cɛ e. Sanngɛ, min konvi sɔ sa tɛ sɔ’n i yolɛ dan. Ɔ maan, m bu i kɛ Zoova kwlá ukaman min. I sɔ’n ti, n wunman min wun fɛ mlɔnmlɔn. [...] Afuɛ 2013, Marsi 1, Sasafuɛ Tranwlɛ’n i nun ndɛ akpasua kun yoli min ye kpa. Ɔ tɛ kosan nga su: ‘?Amun le awlɛn kun mɔ be fa si Zoova’n?’ Kɛ n kanngannin nun’n, n wunnin i wlɛ kɛ Zoova kunndɛ kɛ ɔ́ súan min bo.”\n14. (a) ?Ngue yɛ ɔ yoli kekle mannin Pɔlu ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a kwla wla e nzuɛn tɛ’n i ase ɔ?\n14 An kanngan Rɔmfuɛ Mun 7:21-25 nun. Pɔlu si kɛ nzuɛn tɛ’n, i ase wlalɛ’n timan pɔpɔ. Sanngɛ, ɔ si kɛ, sɛ ɔ srɛ Zoova, naan ɔ fɛ i wla’n guɛ i su, yɛ ɔ lafi e ti kpɔlɛ tɛ’n su’n, ɔ́ kwlá yó sa ng’ɔ ti kpa’n. E kusu, e kwla wla nzuɛn tɛ’n i ase. I sɔ’n ti, maan e nian Pɔlu i ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, nán maan e lafi e bɔbɔ e wun su. Sanngɛ, maan e fa e wla gua Zoova su. Yɛ maan e lafi e ti kpɔlɛ tɛ’n su.\n15. ?Sɛ sa’m be ju e su naan e srɛ Zoova, ngue yɛ ɔ́ yó ɔ?\n15 Wie liɛ’n, kɛ sa’m be ju e su’n, Zoova yaci e lɛ naan e kle like ng’ɔ ti e cinnjin’n. Wienun ɔn, e osufuɛ kun w’a tɔ tukpacɛ kekle kpa, annzɛ be buli i lufle. ?I lɛ’n nun’n, ngue yɛ é yó ɔ? Maan e fa e wla’n gua Zoova su. Yɛle kɛ, maan e srɛ i kɛ ɔ wla e fanngan, yɛ ɔ suan e bo naan y’a kwla su i aklunjuɛ su titi. (Filipfuɛ Mun 4:13) Lalafuɛ nun’n, Klistfuɛ’m be kokoli sa ng’ɔ o be su’n kleli Zoova titi. Andɛ Klistfuɛ’m be yo sɔ wie. Ɔ maan, Zoova wla be fanngan naan b’a kwla jran sa’m be ɲrun kekle.\n16, 17. ?Ngue yɛ w’a fua kpa kɛ á yó ɔ?\n16 Sɛ e sa sin bubu e, naan e yaci Zoova sulɛ’n, ɔ́ yó Satan i fɛ dan. I sɔ’n ti, maan e mian e ɲin e yo sa “ng’ɔ ti kpa’n” titi. (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:21) Yɛ maan e lafi su kɛ Zoova súan e bo. Sɛ e yo sɔ’n, e nin Satan nin i mɛn’n, é kún lele é kwlá be. Kpɛkun, é kwlá wlá e nzuɛn tɛ’n i ase.—2 Korɛntfuɛ Mun 4:7-9; Galasifuɛ Mun 6:9.\n17 Maan e jran kekle. Nán e kpɔnzɔ. Nán maan e nin Satan nin i mɛn’n e yaci kunlɛ. Sɛ e yo sɔ’n, Zoova mán ‘e ninnge kpakpa lele ɔ́ bóbó e su.’—Malasi 3:10.


Maan e lafi ninnge nga Zoova seli kɛ ɔ́ yó be’n be su | Like suanlɛ liɛ\n“Sran ng’ɔ to amun’n, an sike i”\nKɛ amún súan aniɛn uflɛ’n, maan amun nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n mantan kpa titi\nMaan e lafi like nga e wla o su kɛ é ɲɛ́n i’n i su kpa\nMaan e lafi ninnge nga Zoova seli kɛ ɔ́ yó be’n be su\nLIFE STORY N niannin be ajalɛ kpa’n su\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Central) Cambodgien Chokwe Chol Chopi Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Lao Lifu Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Southern Greece) Saramaccan Sena Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tzeltal Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Ɔktɔblu 2016\n“Nyanmiɛn su bɔ e lafi’n ti, [...] e si kpa kɛ like nga e wun-mɛn i’n wo lɛ.”—EBRE MUN 11:1.\nJUE: 54, 125\n?Wafa sɛ yɛ Nowe kleli kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e lafi Ɲanmiɛn su ɔ?\n?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n be ti nzuɛn kpa ɔ?\n1. ?Kɛ e si kɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ yɛ maan e kwla lafi i su’n, i sɔ’n yo e sɛ?\nSRAN ngba lafiman Ɲanmiɛn su. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 3:2) Sanngɛ, e mɔ e ti Zoova i sufuɛ’n, ɔ man e awlɛn. Ɔ maan, e lafi i su. (Rɔmfuɛ Mun 12:3; Galasifuɛ Mun 5:22) Kɛ e si kɛ Zoova bɔbɔ yɛ maan e kwla lafi i su’n, i sɔ’n yo e fɛ dan.\n2, 3. (a) ?Sran ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, mmlusuɛ benin yɛ ɔ kwla ɲɛn i ɔ? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ nga wá tɛ́ be su ɔ?\n2 Zoova fɛli i Wa Zezi mannin naan sran kwlaa ng’ɔ lafi Zezi su’n, ɔ́ yáci i sa tɛ’n cɛ́ i. Ɔ maan, Zoova kwla fa sran mun yo i janvuɛ. Yɛ ɔ kwla man be anannganman nguan. (Zan 6:44, 65; Rɔmfuɛ Mun 6:23) Zoova yoli e ye dan! Afin e ti sa tɛ yofuɛ. Like ng’ɔ nin e fata’n yɛle wie’n. Sanngɛ, kɛ Zoova nian e’n, ɔ wun kɛ e kwla yo sa ng’ɔ ti kpa’n. (Jue Mun 103:10) Zoova fanngan nun’n, e si Zezi. Yɛ e si e ti kpɔlɛ tɛ m’ɔ fɛli i wun yili’n, i su ye nga e kwla ɲɛn i’n. Kɛ e lafi Zezi su mɔ e niɛn i ajalɛ’n su’n, e kwla lafi su kɛ é ɲán anannganman nguan.—An kanngan 1 Zan 4:9, 10 nun.\n3 ?Kɛ be se kɛ sran kun lafi Ɲanmiɛn su’n, i bo’n yɛle benin? ?Sɛ e si like nga Ɲanmiɛn yoli’n, ɔ nin like nga cɛn wie lele’n ɔ́ yó mán e’n, i sɔ’n ti’n, é sé kɛ e lafi Ɲanmiɛn su? ?Ngue yɛ e kwla yo e kle kɛ e lafi Ɲanmiɛn su ɔ? Like suanlɛ nga wá tɛ́ kosan sɔ’m be su.\nMAAN E LAFI ƝANMIƐN SU KPA\n4. ?Ngue yɛ sran ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ yo ɔ?\n4 Sran ng’ɔ lafi Zoova nin Zezi be su’n, ɔ si like nga be yoli’n, ɔ nin nga bé wá yó be’n. Sanngɛ, ɔ kɛmɛn i sɔ’n ngunmin su. Ɔ kunndɛ kpa kɛ ɔ́ yó like nga be kle i kɛ ɔ yo’n. Kpɛkun, ɔ kunndɛ kpa kɛ ɔ́ klé i wiengu’m be like naan be si Zoova nin Zezi wie. Akoto Pɔlu seli kɛ: “Sɛ ɔ fite ɔ nuan kɛ Jésus ti ɔ Min’n, yɛ sɛ a lafi su kpa kɛ Nyanmiɛn cɛnnin i’n, á fíte nun. Afin kɛ be lafi su kpa’n, Nyanmiɛn bu be sran kpa, yɛ kɛ ɔ fite be nuan’n, be fite nun.”—Rɔmfuɛ Mun 10:9, 10; 2 Korɛntfuɛ Mun 4:13.\n5. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e lafi Ɲanmiɛn su ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a lafi Ɲanmiɛn su kpa ɔ? An fa sunnzun ase kun yiyi nun.\n5 Sɛ e waan é ɲán anannganman nguan mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, ɔ fata kɛ e lafi Ɲanmiɛn su kpa titi. Sɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti waka yɛ e tali’n, é sé kɛ maan e gua su nzue kpa titi naan ɔ yo kpa. Afin, sɛ be ta waka naan be guaman su nzue’n, ɔ́ wú. I sɔ’n kle kɛ, ɔ fata kɛ e nian e wun su kpa naan e “jran kekle” e lafi Ɲanmiɛn su “kpa tra laa’n.”—Tit 2:2; 2 Tɛsalonikfuɛ Mun 1:3; Lik 22:32; Ebre Mun 3:12.\n?KƐ BE SE KƐ SRAN KUN LAFI ƝANMIƐN SU’N I BO’N YƐLE BENIN?\n6. ?Kɛ be se kɛ sran kun lafi Ɲanmiɛn su’n, wafa sɛ yɛ Ebre Mun 11:1 yiyi nun ɔn?\n6 Kɛ be se kɛ sran kun lafi Ɲanmiɛn su’n, Ebre Mun 11:1 yiyi nun kle e. (An kanngan nun.) (1) Sran ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ ‘si weiin kpa kɛ w’a ɲan like nga i wla o su’n.’ Like nga e “wla o su’n,” i wie yɛle ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n. Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ núnnún klunwifuɛ mun naan ɔ́ mán e mɛn uflɛ kun. (2) Sran ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ “si kpa kɛ like nga e wun-mɛn i’n wo lɛ.” E wunman Ɲanmiɛn Zoova, nin Zezi Klist, nin anzi mun, ɔ nin Ɲanmiɛn Sielɛ’n. Sanngɛ, e si kpa kɛ be o lɛ. (Ebre Mun 11:3) ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e lafi ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ nin ninnge nga e wunman be’n be su ɔ? E ijɔlɛ’n, nin e ayeliɛ’n, ɔ nin wafa nga e di e mɛn’n, be nun yɛ e kwla kle sɔ ɔ.\n7. ?Wafa sɛ yɛ Nowe kleli kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i lɛ’n.)\n7 Sran kun m’ɔ lafili Ɲanmiɛn su’n yɛle Nowe. Akoto Pɔlu seli kɛ Ɲanmiɛn su mɔ Nowe lafi’n ti, kɛ Ɲanmiɛn ‘boli like nga be nian wunmɛn i le’n su kleli i’n, ɔ boboli mmeli kun ɔ fa deli i osufuɛ mun srolɛ m’ɔ sro i’n ti.’ (Ebre Mun 11:7) Nowe lafili ndɛ nga Zoova kan kleli i’n su. I ti’n, ɔ boboli mmeli dan kun. Atrɛkpa’n, i mantanfuɛ’m be usɛli i sa nga ti yɛ ɔ su bobo mmeli’n. E kwla se kɛ ɔ tɛli be su. Afin, Biblu’n se kɛ Nowe boli “sa nga be yo-ɔ ɔ ti su’n” i ndolo. (2 Piɛr 2:5) Ɔ kan kleli sran mun kɛ Ɲanmiɛn su wa tɔ anannganman su nzue kun, naan ɔ́ fá núnnún klunwifuɛ mun. Atrɛkpa’n, ndɛ nga Zoova kan kleli i’n, i kunngba’n yɛ ɔ kan kleli be ɔ. Zoova seli i kɛ: “E nin sran mun e liɛ’n w’a wie. Sa tɛtɛ nga b’a yo i asiɛ’n su’n w’a sɔn ngboko. Ń wá núnnún be. Afin ń wá tɔ́ anannganman su nzue kun asiɛ’n su, ń fá núnnún ninnge nga be wo asiɛ’n su’n be kwlaa. Ń kún asiɛ’n su ninnge’m be kwlaa.” Yɛ atrɛkpa’n, like ng’ɔ fata kɛ be yo naan b’a fite nun’n, Nowe kan kleli be wie. Zoova seli i kɛ: “An wlu mmeli’n nun.”—Bo Bolɛ 6:13, 17, 18.\n8. ?Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i su ndɛ benin yɛ Zaki kannin ɔn?\n8 Kɛ akoto Pɔlu klɛli fluwa ko mannin Ebre mun’n, i sin’n, Zaki kannin Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i ndɛ wie. Ɔ seli kɛ: “Maan n nian ɔ Nyanmiɛn su bɔ a lafi bɔ a yo-man sa kpa’n, yɛ n kusu’n, sa kpakpa nga n yo be’n, ḿ má fá klé wɔ kɛ n lafi Nyanmiɛn su.” (Zak 2:18) Zaki seli kɛ sɛ sran kun lafi su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ’n, i sɔ’n kleman kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su. Afin, mmusu’m be lafi su sɔ wie. Sanngɛ, be lafiman Ɲanmiɛn su. I kpa bɔbɔ’n, be tɛnndɛn i ɲrun. (Zak 2:19, 20) Sran ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, i nzuɛn’n ti kpa. Ɔ yo sa nga Ɲanmiɛn klun jɔ su’n. I sɔ yɛ Abraamun yoli ɔ. Zaki seli kɛ: “?Kɛ e nannan Abraam fɛli i wa Izaak kɛ ɔ́ fá sɔ́ Nyanmiɛn’n, Nyanmiɛn a bu-mɛn i sran kpa i sa sɔ’n ti? ?An wun-mɛn i? I Nyanmiɛn sulafilɛ’n nin i sa kpa yolɛ’n be san nun, ɔ maan i Nyanmiɛn sulafilɛ’n i nyin fiteli weiin i sa kpa b’ɔ yoli be’n ti.” Kpɛkun, ɔ seli ekun kɛ: “Sɛ sran kun o sa b’ɔ de-man wunmiɛn’n, wuun w’a wu. I kunngba nin-ɔn, sɛ sran kun se kɛ ɔ lafi Nyanmiɛn su bɔ be wun-mɛn i sɔ i nzuɛn’n nun’n, wuun i Nyanmiɛn sulafilɛ’n ti ngbɛn.”—Zak 2:21-23, 26.\n9, 10. ?Ngue yɛ é yó é klé kɛ e lafi Ɲanmiɛn i Wa’n su ɔ?\n9 Kɛ be se kɛ sran kun lafi Ɲanmiɛn su’n, be nga Ɲanmiɛn maan be klɛli i nuan ndɛ’n be wunnin i bo kpa. Be nun kun yɛle Zan. Kɛ Zaki klɛli i fluwa’n m’ɔ dili afuɛ 30, Zan klɛli Zezi Klist i jasin fɛ’n, ɔ nin fluwa nsan ekun. Kɛ ɔ́ klɛ́ fluwa sɔ mun Glɛki’n nun’n, ɔ boli ndɛ mma kun su kpɛ sunman. Wie liɛ’n, ndɛ mma sɔ’n i bo’n yɛle kɛ “lafi Ɲanmiɛn su.”\nMaan e ɲin yi Zezi. I liɛ’n, é klé kɛ e lafi Ɲanmiɛn i Wa’n su.\n10 Zan seli kɛ: “Sran ng’ɔ lafi i Wa’n su’n, ɔ lɛ Anannganman nguan, sanngɛ sran nga i nyin yi-mɛn’n, ɔ nyan-man nguan le, sanngɛ i wun ya o Nyanmiɛn klun.” (Zan 3:36) Maan e ɲin yi Zezi. I liɛ’n, é klé kɛ e lafi Ɲanmiɛn i Wa’n su. Kɛ e kanngan fluwa nga Zan klɛli be’n be nun’n, e wun kɛ blɛ sunman’n, Zezi seli kɛ sɛ e waan é ɲán anannganman nguan’n, maan e lafi i bɔbɔ nin i Si’n be su.—Zan 3:16; 6:29, 40; 11:25, 26; 14:1, 12.\n11. ?Ngue yɛ e kwla yo e kle kɛ e si ye ɔ?\n11 Zoova fɛ i wawɛ’n man e naan e si i bɔbɔ nin i Wa’n. Ɔ fɛ i wawɛ’n man e naan e lafi be su wie. (An kanngan Lik 10:21 nun.) Zoova mannin e like kpanngban. I wie yɛle kɛ ɔ fali Zezi mannin, naan e nin i e afiɛn’n mantan. E “Nyanmiɛn sulafilɛ’n fin i, i yɛ maan é láfi i su lele gúɛ i ti nin i bo-ɔ.” I sɔ’n ti, maan e la Ɲanmiɛn i ase titi. (Ebre Mun 12:2) Maan e srɛ Zoova titi, yɛ e suɛn i Ndɛ’n nun like. Sɛ e yo sɔ’n, é láfi i su kpa.—Efɛzfuɛ Mun 6:18; 1 Piɛr 2:2.\nMaan e bo jasin fɛ’n e kle sran kwlakwla. I liɛ’n, é klé kɛ e lafi Ɲanmiɛn su. (An nian ndɛ kpɔlɛ 12 nun.)\n12. ?Sɛ e lafi Ɲanmiɛn su’n, ngue yɛ é yó ɔ?\n12 Maan e ayeliɛ’n nun’n, e kle kɛ e lafi ninnge nga Zoova seli kɛ ɔ́ yó be’n be su kpa. I wie yɛle kɛ, maan e kan Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ e kle sran mun titi naan be kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ. Asa ekun’n, maan “e yo sran’m be kwlaa be ye, sanngɛ maan e dun mmua yo man e niaan nga e nin be e lafi Krist su’n.” (Galasifuɛ Mun 6:10) Yɛ maan e yo like kwlaa nga e kwla yo’n, naan e ‘wla e nzuɛn laa m’ɔ maan e yo sa tɛtɛ’n i ase.’ Afin, e kunndɛman kɛ like wie ti’n, e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n saci.—Kolɔsfuɛ Mun 3:5, 8-10.\nƝANMIƐN SULAFILƐ’N TI KƐ SUA BO ASE WLALƐ’N SA\n13. (a) ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti like cinnjin ɔn? (b) ?Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn? (c) ?Ngue ti ɔ?\n13 Biblu’n se kɛ: “Sɛ be lafi-mɛn i su’n, i klun jɔ-man be wun mlɔnmlɔn. Ɔ maan sran nga i waan ɔ́ fɛ́ i wun mántan Nyanmiɛn’n, maan ɔ lafi su kɛ ɔ o lɛ, yɛ be nga be kunndɛ i’n, ɔ́ yí i wun klé be.” (Ebre Mun 11:6) Biblu’n kle kɛ Ɲanmiɛn su lafilɛ’n ti ninnge ng’ɔ fata kɛ Klistfuɛ kun yo be’n, be nun cinnjin kun. Like ng’ɔ fata kɛ e yo naan, sɛ é kwlá sé’n, e ‘bo’n w’a wla ase’n’ be nun kun yɛle kɛ maan e lafi Ɲanmiɛn su. (Ebre Mun 6:1) Yɛ ɔ fata kɛ e fa nzuɛn cinnjin wie mun ekun. I liɛ’n, e nin Zoova e afiɛn’n mántan kpa titi.—An kanngan 2 Piɛr 1:5-7 nun; Zid 20, 21.\n14, 15. ?Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti cinnjin tra Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n?\n14 Be nga Ɲanmiɛn maan be klɛli Biblu’n be kannin Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i ndɛ kpanngban tra nzuɛn onga mun. ?I sɔ’n ti, é sé kɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n yɛ ɔ ti nzuɛn ng’ɔ fata kɛ e fa be’n, be nun cinnjin’n niɔn?\n15 Pɔlu fali Ɲanmiɛn sulafilɛ’n fa sunnzunnin sran klolɛ’n. Ɔ seli kɛ: “Sɛ n lafi Nyanmiɛn su kpa bɔbɔ b’ɔ maan n kwla se oka’m be kɛ be tu be bo wɔ’n, sanngɛ sɛ n klo-man sran’n, wuun m’an yo-man like fi.” (1 Korɛntfuɛ Mun 13:2) Zezi seli kɛ Ɲanmiɛn klolɛ’n yɛ ɔ ti “mmla klikli nin i nun dan nin-ɔn.” (Matie 22:35-40) Sɛ e klo sran’n, é fá nzuɛn kpa wie m’ɔ maan Ɲanmiɛn klun jɔ́ e wun’n. Biblu’n se kɛ sran m’ɔ klo sran’n, “sa’n kwlaa nun ɔ lafi Nyanmiɛn su.” Ɔ maan, sɛ e klo Ɲanmiɛn’n, é láfi ndɛ kwlaa nga Ɲanmiɛn kannin m’ɔ o Biblu’n nun’n su.—1 Korɛntfuɛ Mun 13:4, 7.\n16, 17. (a) ?Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn sulafilɛ’n be su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn? (b) ?Nzuɛn sɔ’m be nun onin yɛ ɔ ti dan ɔn? (c) ?Ngue ti ɔ?\n16 Ɲanmiɛn sulafilɛ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n be ti nzuɛn kpa. Be nga Ɲanmiɛn maan be klɛli Biblu’n, be kannin nzuɛn nɲɔn sɔ’m be ndɛ kpɛ sunman. Pɔlu seli i niaan Klistfuɛ mun kɛ: ‘Maan Krist su mɔ e lafi’n nin e sran nin Ɲanmiɛn klolɛ’n ɔ yo kɛ like kokloko mɔ e fa kata e wue su’n sa.’ (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:8) Piɛli kannin Zezi i ndɛ seli kɛ: ‘Amu’an wunmɛn i le, sanngɛ an klo i. Kannzɛ an nian wunmɛn i’n, an lafi i su.’ (1 Piɛr 1:8) Zaki usɛli i niaan Klistfuɛ mɔ Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin’n be kɛ: ‘?Ɲanmiɛn a faman mɛn nga nun yalɛfuɛ mun kɛ be yo aɲanbeunfuɛ i su mɔ be lafi’n ti naan famiɛn nga i waan be nga be klo i’n bé dí’n be di wie?’ (Zak 2:5) Zan seli kɛ mmla nga Ɲanmiɛn fa mannin e’n yɛle kɛ, maan ‘e lafi i Wa Zezi Klist su, yɛ e klo e wun.’—1 Zan 3:23.\n17 Pɔlu kusu seli kɛ: “Siɛn’n, like nsan nga be ka lɛ’m be yɛ: Nyanmiɛn su lafilɛ, e wla bɔ e fa guɛ i Nyanmiɛn su’n, nin klolɛ bɔ e fa klo Nyanmiɛn nin sran’n, sanngɛ be nun dan’n yɛlɛ Nyanmiɛn nin sran be klolɛ.” (1 Korɛntfuɛ Mun 13:13) Ɲanmiɛn wá yó ninnge ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó be’n mɛn uflɛ’n nun lɔ. É ɲán ninnge kpakpa nga Biblu’n kan be ndɛ’n. Blɛ sɔ’n nun’n, ɔ su yoman cinnjin kɛ e lafi ninnge sɔ’m be su kun. Sanngɛ, Ɲanmiɛn nin i sufuɛ’m be klolɛ’n liɛ’n, bé yó e cinnjin tititi. I kpa bɔbɔ’n, é kló be kpa trá laa’n.\nZOOVA SU MƆ E LAFI’N TI, E LIƐ SU TI YE\n18, 19. (a) ?Ɲanmiɛn su mɔ e lafi’n ti’n, wafa sɛ yɛ e nin e niaan mun e tran ɔn? (b) ?I sɔ’n ti, wan yɛ ɔ nin manmanlɛ’n fata ɔ?\n18 Andɛ’n, Zoova i sufuɛ’m be lafi su kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n o lɛ. Yɛ be suan sran mɔ Ɲanmiɛn sieli i famiɛn’n i bo. Asa ekun’n, be lo be wun man Ɲanmiɛn. Ɔ maan be yo sa nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n. I wie yɛle kɛ be klo be wun. (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) I sɔ’n ti, aniaan miliɔn mɔcuɛ tra su mɔ be o mɛn wunmuan’n nun’n, be bo’n ti kun, yɛ be tran fɛfɛ asɔnun’n nun. I sɔ’n kle weiin kɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n, ɔ nin sran nin Ɲanmiɛn klolɛ’n, be ti nzuɛn kpa dan.\n19 E Ɲanmiɛn’n bɔbɔ i fanngan nun ti yɛ e bo’n ti kun ɔn. Ɔ maan, ɔ nin manmanlɛ’n fata. (Ezai 55:13) Ɲanmiɛn yoli maan ‘y’a ɲan e ti i su mɔ e lafi’n ti.’ I sɔ’n yo e fɛ dan. (Efɛzfuɛ Mun 2:8) Zoova yó maan sran kpanngban kpa ekun bé láfi i su. Ɔ maan i agualiɛ su’n, sran kpa ngunmin yɛ bé trán asiɛ’n su ɔ. Fɔ’n su tranman be nun kun. Yɛ bé mɛ́nmɛ́n i aklunjuɛ su tititi!\nƝanmiɛn nin i Wa’n be su lafilɛ: Like kwlaa nga Zoova nin Zezi be yo mannin e’n ti’n, e kle kɛ e si ye. Asa ekun’n, e ayeliɛ’n nin e ijɔlɛ’n nun’n, e nian Zezi i ajalɛ’n su.\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Ɔktɔblu 2016


Liki 9 | Online Bible | New World Translation\nZezi kleli akoto 12 mun jasin bolɛ (1-6)\nZezi ti’n, Erɔdu i akunndan’n sanngannin (7-9)\nZezi mannin sran 5.000 be aliɛ (10-17)\nPiɛli wunnin Klisi’n i wlɛ (18-20)\nZezi i wie’n i su bolɛ (21, 22)\nLike ng’ɔ fata kɛ sran kun yo naan w’a kwla su Zezi su’n (23-27)\nZezi kacili (28-36)\nBa yasua nga mmusu’n kle i yalɛ’n yoli juejue (37-43a)\nZezi i wie’n i su bolɛ ekun (43b-45)\nZezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kunndɛli kɛ bé sí be nun sran ng’ɔ ti dan’n (46-48)\nSran ng’ɔ tanndanman e ɲrun’n, ɔ o e sin (49, 50)\nSamari klɔ kun nunfuɛ’m b’a sɔman Zezi nun (51-56)\nZezi i su sulɛ (57-62)\n9 I sin’n, ɔ flɛli i akoto blu-nin-nɲɔn (12) mun. Ɔ mannin be tinmin nin kwlalɛ mmusu’m be kwlaa be su, ɔ nin tukpacɛ’m be su. 2 Kpɛkun ɔ sunmannin be kɛ be ko kan Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i ndɛ kle sran mun yɛ be yo sran’m be juejue. 3 Ɔ seli be kɛ: “Nán amun fa like fi be wɔ. I kpɔnman-o, i aliɛ-o, i sika-o,* nán amun fa wie fi. Asa ekun’n, nán amun fa tralɛ nɲɔn.* 4 Sanngɛ awlo kwlaa nga amun wlu nun’n, amun tran lɛ lele naan amun kɔlɛ blɛ’n ju. 5 Yɛ lika kwlaa nga amun kɔ’n, sɛ sran’m b’a sɔman amun nun’n, kɛ amún fín klɔ sɔ’n nun fíte’n, amun kpukpu amun ja wun ndutre’n naan be wun kɛ like nga be yoli’n timan kpa.” 6 I sin’n, be ɔli klɔ kanngan’m be su. Be ko boli jasin fɛ’n kleli sran mun, kpɛkun be yoli sran’m be juejue. 7 Sa sɔ’m be kwlaa be tɔli Erɔdu* m’ɔ sie mɛn’n i bue’n,* i su nun. Ɔ maan, i akunndan’n sanngannin, afin sran wie’m be seli kɛ Zan m’ɔ wuli’n, w’a cɛn. 8 Sanngɛ wie’m be waan Eli yɛ w’a sɛ i sin w’a ba ekun-ɔn. Wie mun ekun be waan laa Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be nun kun yɛ w’a cɛn nguan-ɔn. 9 Erɔdu seli kɛ: “N kpɛli Zan i ti’n. ?Yɛ nn wan yɛ ɔ yo ninnge kwlaa nga be su kɛn i ndɛ yɛ’n niɔn?” I sɔ’n ti’n, ɔ kunndɛli kpa kɛ ɔ́ wún i. 10 Kɛ akoto’m be sali be sin’n, be boli like kwlaa nga be yoli’n su kleli Zezi. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ fali be ngunmin, kpɛkun be ɔli klɔ kun m’ɔ suan Bɛtsaida’n i su lɔ. 11 Sanngɛ sran’m be sili sɔ, ɔ maan be suli i su. I kusu ɔ sɔli be nun klanman. Ɔ kannin Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i ndɛ kleli be. Kpɛkun ɔ yoli be nga be wunnɛn yo be ya’n be juejue. 12 Siɛn’n, aliɛ su wa san. Akoto blu-nin-nɲɔn (12) mun be bali be wa seli i kɛ: “Se sran mun naan be wɔ klɔ nin nanmue nga be mantan wa’n be su be ko kunndɛ sikewlɛ nin aliɛ. Afin e o blo.” 13 Sanngɛ ɔ seli be kɛ: “Amun bɔbɔ amun man be like maan be di.” Be seli i kɛ: “Like fi nunman e sa nun wa, saan kpanwun nnun nin jue nɲɔn cɛ. Sɛ e bɔbɔ yɛ é kó tó aliɛ é blɛ́ sran sɔ’m be kwlaa-o.” 14 Yasua kɔe akpi nnun (5.000) be o lɛ. Sanngɛ ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “Amun se be naan be trantran ase akpasuaakpasua. Maan akpasua kun nun’n, be yo sran ablenun (50).” 15 Be niannin su yoli, be yoli maan be kwlaa be trannin ase. 16 Ɔ fali kpanwun nnun mun nin jue nɲɔn mun, ɔ niannin ɲanmiɛn su lɔ, kpɛkun ɔ yrali su. I sin’n, ɔ bubuli be nun, kpɛkun ɔ fa mɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ mun naan be fa man sran mun. 17 Ɔ maan be kwlaa be dili, yɛ be ku yili. Be isaisali i sinsin ng’ɔ kali’n, ɔ yili gbogbo blu-nin-nɲɔn (12). 18 Kɛ i osu cɛli kan’n, mɔ i ngunmin srɛ́ Ɲanmiɛn’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunngeli i wun lɔ. Yɛ ɔ usali be kɛ: “?Sran’m be waan wan yɛle min?” 19 Be tɛli su kɛ: “Be waan Zan Batɛmun yofuɛ’n yɛle wɔ. Sanngɛ wie’m be kusu be waan Eli yɛle wɔ, wie mun ekun be waan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ laa’m be nun kun yɛ w’a jaso-ɔ.” 20 Yɛ ɔ seli be kɛ: “?Yɛ amun bɔbɔ amun li? ?Amun waan wan yɛle min?” Piɛli tɛli su kɛ: “Ɲanmiɛn i Klisi’n yɛle wɔ.” 21 Ɔ maan ɔ wlali be su nun kpa kɛ nán be bo su kle sran fi. 22 Yɛ ɔ seli be kɛ: “Sran wa’n wá wún ɲrɛnnɛn kpanngban. Kpɛkun kpɛnngbɛn mun nin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun ɔ nin mmla klɛfuɛ’m* be su sɔmɛn i nun, kpɛkun bé kún i. Sanngɛ i cɛn nsan su’n, ɔ́ cɛ́n nguan.” 23 I sin’n, ɔ seli be kwlaa be kɛ: “Sɛ sran kun waan ɔ́ sú min su’n, maan ɔ klɛn i wun yɛ maan ɔ fɛ i ɲrɛnnɛn waka’n* cɛn kwlakwla naan ɔ su min su titi. 24 Afin sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sɛ́sɛ́ i nguan’n, i nguan’n fí i sa. Sanngɛ sran nga min ti’n, i nguan’n fi i sa’n, sran sɔ’n yɛ ɔ́ ɲɛ́n i ekun-ɔn. 25 ?Nanwlɛ, sɛ sran kun ɲan mɛn’n nun ninnge’m be ngba naan sanngɛ ɔ yo i wun like yaya annzɛ ɔ wu’n, nn like yɛ ɔ yoli i lɛ-ɔ? 26 Afin sran nga ɲannzuɛn kun i min nin min ndɛ’n ti’n, blɛ mɔ Sran wa’n kusu nin i aɲrunɲan’n nin i Si i aɲrunɲan’n, nin Ɲanmiɛn i anzi’m be aɲrunɲan’n bá’n, ɲannzuɛn wá kún i sran sɔ’n i wun wie. 27 Sanngɛ nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ be nga be jinjin wa yɛ’n, be nun wie’m bé dún mmua wún Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n ka naan b’a wu.” 28 Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ mɔ cɛn ba mɔcuɛ sinnin’n, ɔ fali Piɛli nin Zan nin Zaki fuli oka’n su kɛ ɔ́ kó srɛ́ Ɲanmiɛn. 29 Kɛ ɔ́ srɛ́ Ɲanmiɛn’n, i ɲrun’n kacili. Kpɛkun i tralɛ’n yoli ufue ɲanɲanɲan. 30 Kpɛkun-ɔn, sran nɲɔn be nin i be su koko yalɛ. Be yɛle Moizi nin Eli. 31 Be ɲrun’n kpaja ɲanɲanɲan. Be kokoli i kɔlɛ m’ɔ́ wá kɔ́’n, mɔ Zerizalɛmun lɔ yɛ ɔ́ kpɛ́n su’n, i su yalɛ. 32 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn lafilɛ’n w’a fa Piɛli nin be nga be nin i be o lɛ’n. Sanngɛ kɛ be tinngeli’n, be wunnin i aɲrunɲan’n, ɔ nin yasua nɲɔn nga be jinjin i wun lɛ’n. 33 Kɛ sran sɔ’m bé wá jáso i wun lɛ bé kɔ́’n, Piɛli seli Zezi kɛ: “Like klefuɛ, kɛ e o wa yɛ’n, ɔ ti kpa dan. I sɔ’n ti’n, maan e kplan tannin sua nsan. Ɔ liɛ kun, Moizi liɛ kun, kpɛkun Eli liɛ kun.” Nanwlɛ i bɔbɔ wunman ndɛ ng’ɔ su kan’n, i wlɛ. 34 Sanngɛ i nuan nin-a tɔman, kpɛkun ɲanmiɛn ufue kun katali be su. Ɔ maan srɛ kunnin be. 35 Nɛn kun tɛli ɲanmiɛn ufue’n nun seli kɛ: “Min Wa’n yɛ. I yɛ n kpɛli i-ɔ. Amun tie ndɛ ng’ɔ kan’n.” 36 Kɛ bé tí nɛn sɔ’n, nn Zezi kunngba yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Be nun wie fi w’a ijɔman. Yɛ b’a boman like mɔ be wunnin i’n su b’a kleman sran fi blɛ sɔ’n nun. 37 Kɛ aliɛ cɛnnin mɔ bé fín oka’n su lɔ bé jrá’n, ɔ nin sran kpanngban kpa be yiali. 38 Bian kun m’ɔ o be nun’n kpan seli kɛ: “Like klefuɛ, ń srɛ́ ɔ kpa. Bla wa nian min wa yasua’n. Afin ɔ ti min wa kunngba. 39 Mmusu kun tɔ i su. Kpɛkun ba’n ka lɛ kpan, ɔ usu kpa, yɛ i nuan nzue’n bo nglo. Ɔ yo i like yaya kpa ka naan w’a yaci i diin. 40 N srɛli ɔ sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be fuɛn i, sanngɛ b’a kwlá fuɛnmɛn i.” 41 Zezi seli kɛ: “Ɔo, blɛ nga nunfuɛ mun, amun lafiman Ɲanmiɛn su, kpɛkun amun a saci. ?E nin amun é trán lele jú cɛn onin? ?Yɛ ń trá min awlɛn amun wun lele jú cɛn onin? Fa ɔ wa’n bla wa.” 42 Kɛ ba’n wá jú lɛ’n, mmusu’n tɛli i ase. Kpɛkun ɔ yoli maan ɔ usuli kpa. Sanngɛ Zezi ijɔli mmusu’n, kpɛkun ɔ yoli ba yasua’n i juejue naan w’a fɛ i w’a mɛn i si. 43 Nanwlɛ, Ɲanmiɛn i tinmin dan’n boli be kwlaa be nuan. Like kwlaa ng’ɔ yoli’n, ɔ boli be nuan. Blɛ sɔ’n nun’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ: 44 “Amun sie amun su kpa, nán amun wla fi ndɛ sɔ’m be su. Afin bé wá yí Sran wa’n mán sran mun.” 45 Sanngɛ b’a wunman ndɛ ng’ɔ su kan’n i wlɛ. I kpa bɔbɔ’n, ndɛ sɔ’n ti fiawa be ɲrun, kɛ ɔ ko yo naan b’a wunmɛn i wlɛ’n ti. Kusu b’a usɛmɛn i ndɛ sɔ’n i bo, afin srɛ kun be. 46 I sin’n, akplowa wie wa tɔli be afiɛn. Yɛle kɛ be su kunndɛ be nun sran ng’ɔ le ɲrun tra be kwlaa’n. 47 Kɛ mɔ Zezi si akunndan nga be bu’n ti’n, ɔ fali ba kaan kun jrɛnnin i wun lɛ, 48 yɛ ɔ seli be kɛ: “Sran ng’ɔ sɔ ba kaan nga nun min dunman nun’n, nn w’a sɔ min nun wie. Yɛ sran ng’ɔ sɔ min nun’n, ɔ sɔ Sran ng’ɔ sunmannin min’n, i nun wie. Afin sran ng’ɔ yo i wun kaan amun kwlaa amun nun’n, i sɔfuɛ’n yɛ ɔ le ɲrun-ɔn.” 49 Zan seli kɛ: “Like klefuɛ, e wunnin sran kun, ɔ su fa ɔ dunman’n fuan mmusu mun. E waan nán maan ɔ yo sɔ kun, afin ɔ suman ɔ su kɛ e sa.” 50 Sanngɛ Zezi seli i kɛ: “Nán amun se kɛ amún tɛ́nndɛn i ɲrun. Afin sran ng’ɔ tanndanman amun ɲrun’n, ɔ wo amun sin.” 51 Kɛ blɛ ng’ɔ́ wá kɔ́ ɲanmiɛn su’n mantannin koko’n,* ɔ fuali kpa kɛ ɔ́ kɔ́ Zerizalɛmun. 52 I sɔ’n ti’n, ɔ sunmannin sran wie mun i ɲrun lɔ. Yɛ be ɔli-ɔ. Be wluli Samarifuɛ’m be klɔ kun nun naan bé kó síesíe ninnge mun mɛ́n i. 53 Sanngɛ kɛ m’ɔ fuali kpa* kɛ ɔ́ kɔ́ Zerizalɛmun’n ti’n, b’a sɔmɛn i nun. 54 Kɛ Zaki nin Zan mɔ be ti i sɔnnzɔnfuɛ’n be wunnin i sɔ’n, be seli kɛ: “?E Min, a kunndɛ kɛ e flɛ sin naan ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ ɔ wa nunnun be?” 55 Sanngɛ ɔ kpɛli i ɲin be wun lɔ naan w’a ijɔ be. 56 Ɔ maan be ɔli klɔ uflɛ su. 57 Kɛ be o atin’n su mɔ bé kɔ́’n, sran kun seli i kɛ: “Lika kwlaa nga á kɔ́’n, ń sú wɔ su.” 58 Sanngɛ Zezi seli i kɛ: “Blo alua’m be le buɛ be la nun, yɛ anunman mɔ be tu sin ɲanmiɛn su lɔ’n be le sua. Sanngɛ Sran wa’n leman lika fi naan w’a sie i ti ase.” 59 I sin’n, ɔ seli sran kun ekun kɛ: “Kaci min sɔnnzɔnfuɛ.” Sran sɔ’n seli i kɛ: “Min Min, man min atin maan n ko sie min si ka.” 60 Sanngɛ ɔ seli i kɛ: “Yaci be mɔ b’a wu’n maan be sie be sran nga b’a wu’n. Sanngɛ ɔ liɛ’n, ko kan Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i ndɛ.” 61 Sran kun ekun seli kɛ: “E Min, n kunndɛ kɛ ń sú wɔ su. Sanngɛ man min atin maan n ko kale min awlofuɛ mun ka.” 62 Zezi seli i kɛ: “Sɛ sran kun biti saru’n naan ɔ nian ninnge nga be o i sin’n, sran sɔ’n nin Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n fataman.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “jɛtɛ ufue.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “tralɛ uflɛ.”\n^ Nian Mt 14:1 i su ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “blɛ’n wá jú sɛsɛsɛ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “ɔ kpɛli i ɲin.”


Nanh an yô amuen sofue ke bé klelii ke bé nun wié'm bé yôli'n sa, bé klee ke: «Swran so'm bé tran asé bé di liké, bé non nan, ye bé dyaô kan ngôwa.»\n?Se swran'm bé nuan ti ye min nin nnen tete mun é tu ngôndin Éphèse lo'n, nzu ye nh nyenh nuon? Se swran'm bé wuo bé tyenman'n, «Man é di liké é non nzan, ainman éh wuh, wuun é lie a wié.»\nBé agualie yele bé mlinle, bé Nyanmien'n yele bé ku'n. Liké nga swran yôo o gue i nyin asé'n ye bé fa di bé nuaan. Men'n nun ninngé'n ye o lô béo.\n I so'n ti, nanh man é kan é wiéngu wun nde kun, sannge anh bu akunndan, nanh an yô sa ng'o satyi amun niaan b'o man o yô sa te'n. Swran wunmuan bo min nin é Min Jésus é ti'n ti, n si wéiin kpa ke liké kwlaa nga bé ô le'n, bé wié fi ti'a liké te, sannge se swran kun bu liké kun ke o ti'a kpa'n, wuun o ti'a kpa i nyrun. Se liké nga a si ke sa a dio a sanngan o niaan i akunndan, nan a di'n, wuun wa yô'e ke swran ng'o klô swran'n o yô'n sa. Nanh man liké nga a di'n satyi swran nga ti ye Christ wuli'n. Liké nga amun nyrun o ti kpa'n, nanh man amun dunman satyi su. Nanh ke liké bo swran di'n nin nzan bo bé non'n ye o klé ke Nyanmien sié béo, sannge i Wawe'n b'o man swran katyi swran kpa, b'o man bé di aladyé, bo bé klun dyo'n ye o klé ke o sié béo.\n Nde nga m ma kan klé o ye'n, fa sié o klun kpa: tyen wié lélé ke men'n oh koh i bué nuan'n, lika'n oh yôh kéklé. Afin swran'm béh buh bé bobo bé wun akunndan, béh yôh sika klôfue, béh dih bé nuan, béh tuh bé wun, béh satyih Nyanmien wun, bé nyin su yi'a bé si nin bé nin mun bé su si'a yé, bé nyin su yi'a Nyanmien, bé su klô'a swran, bé yô bé saa bé su yatyi tyeman, béh dih abla, bé su si'a bé wun su nian, béh yôh wle, béh kpoh swran kpa mun, béh yih bé dyanvue mun man, béh yôh liké bé su bué i akunndan, béh dih tutré, béh klôh men dile'n tra Nyanmien, béh yôh bé wun ke bé srô Nyanmien sa, sannge bé su lafi'e i su ke o kwla sa yô. Nanh fo o wun mantan swran so mun. Bé wié'm bé wlu awlô'm bé nun blelele bé fa bla nga be wu'an sa wle kpa'n, bo bé wun sa sonnin, bo liké fanunfanun bo bé nyin blô bé su'n ti bé yatyi atin kpafue'n. Bé klô ke bé klé bé liké titi, bé klé bé sannge bé kwla wu'an nde b'o ti nanwle'n i wle mlonmlon. Ke Jannès nin Jambrès (*f42*) bé nin Moïse bé sii akplôwa'n, swran so'm bé kusu bé si nde nanwle bo é kan'n i akplôwa. Swran so'm ba satyi, bé akunndan'n ti'a kpa kun, ke bé nian bé wafa nga bé fa lafi Nyanmien su'n, bé wun ke bé lafi'e i su kpa. Sannge bé su kwla yô'e i so dyu'a mmua, afin bé sinnzin'n o wa fité nglô swran'n kwlaa bé nyrun ke swran nnyon so'n bé lie'n sa.


Kan klé ble nga é ô nun ye'n i nun anyanbéunfue'm bé ke, nanh man bé di tutré, nanh man bé fa bé wla gue bé anyanbéun b'o su ka'a le'n su, sannge bé fa gue Nyanmien b'o man é liké kwlaa b'o man é klun dyo'n i su. Sé bé ke bé yô sa ng'o ti kpa'n, bé yô swran yé, ye o ti anyanbéun kpa nion. Man bé yô aklunyé, bé tye swran liké. Se bé yô so'n, wuun tro kpa kun b'o satyiman'n ye ba kpe a siéo, ye béh nyanh nguan sakpa.\n Ke Jésus dyuu Jéricho b'oh kpatyih klo'n nun ko'n, bian anyanbéunfue kun bo bé flee Zachée b'o ti guabô sika défue'm bé kpenngben'n, o klô ke o si Jésus, sannge swran'm bé ti o kwla wunmen, yele ke o ti swran tika. O wanndi kô fuu waka bo bé flee sycomore'n su nan se o sion oh wuinh, afin le ye oh sionh. Ke Jésus dyuu waka so'n bô le'n, o men i nyin su nieen lo, o sé i ke: Zachée, dyra ndende, o lika lo ye nh sikéh ndeo. I wun bliblii, o dyrali ndende kpa, nan wa fe i a kô sikéé. Ke swran'm bé wunnin i so'n, bé kwlaa bé ken i nde, bé sé ke: Wa kô siké bian sa tete yôfue'n. Sannge Zachée dyaô dyraan é Min'n i nyrun le, o sé i ke: Nannan, nian, nh fah min ninngé'n i bué man yalefue mun, ye swran nga n dii i ndrunmun'n, nh yih i wunsu kpe nnan men. Ye Jésus sé i ke: Ndeken, awlô nga nunfue'm ba nyan bé ti, yele ke bian nga kusu ti Abraham i anunman, afin m bo n katyii Swran'n m baa bé bo bé mlinnin'n bé kunndele o nin bé déle.\nsannge men'n nun ninngé'n i ngôkôe'n, nin anyanbéun i klôle'n, nin bé nyin b'o blô ninngé wié'm bé su'n, o tra Nyanmien nde'n, o man o wloman.\n Juif'm bé kpen kun wa usa Jésus ke: ?Ndya, o bo a ti swran kpa'n, nzu ye n yô nan man nyan anannganman nguan nion? Ye Jésus use i ke: ?Nzu ti ye a sé n ke n ti swran kpa nion? Swran fi ti'a kpa, san Nyanmien kunngba tye. A si mmla nga bé klee ke: «Nanh kunnde bla o yi bô, nanh kun swran, nanh wua, nanh ton swran suen, bu o si nin o nin bé swran'n.» Ye o sé ke: Ke o fin m ba kaan nun'n, n fe i kwlaa so'n su. Ke Jésus tii i nde so'n, o sé i ke: O te ka o liké kun yôle, yô o bô ninngé'n kwlaa ate, fe i sika'n man yalefue mun, ye a wa nyan ninngé kpakpa nyanmien su lo. Ke a kô yô i so'n, bla'a su n su. Ke o tii nde so'n, o yôô i ya kpa, afin o ti anyanbéunfue dan. Ke Jésus wuun ke i wla'n wa bô'n, o sé ke: Anh nian ke bé nga bé ti anyanbéunfue'n, ke bé fa bé wun man Nyanmien nan o sié bé'n, o ti kékléo! Ke chameau kun sin dolua bue nun'n, o ti popo tra ke anyanbéunfue kun fe i wun man Nyanmien nan o siéé'n. Bé nga bé tii nde so'n, bé sé ke: ?Se o ti so'n, wuun wan ye o kwla fité nuon? Ye Jésus sé ke: Liké nga swran kwle'e i yô'n, Nyanmien kwle i yô. Ye Pierre sé ke: Nian, ya yatyi é ninngé mun ya su o su. Ye Jésus sé bé ke: Nanwle, swran kwlaa ng'o yatyi se i awlô ô, i yi ô, i niaan mun ô, i si ô, i nin ô, i wa ô, ke Nyanmien siéé'n, oh nyanh bé wunsu kpe ya ke é sé ye'n, ye ble ng'o ba lo'n, oh nyanh anannganman nguan.\nSa nglô yile ୩:୧୭\nAn sé ke an ti anyanbéunfue, amuan nyan amun wun, liké fi mia'an amun. An si'a ke an ti nyrennenfue, an yô annvo, an ti yalefue, an ti anyansifue, amun wun kplen.\n Jésus kan klé i sonnzonfue'm bé kusu ke: Anyanbéunfue kun le i swran kun, o nien i ninngé'm bé su. Lé kun bé wa kan kléé i ke o su satyi i ninngé mun. O flelii, o usé i ke: ?Nzu sa ye a yôli bo bé wa kan kléé min nion? Kan o dyunman'n i nun nde klé min, afin a su kwla nia'an n ninngé'm bé su kun. Ye ninngé sunianfue so'n bu akunndan sé ke: ?Ke bé kô tu n dyunman'n nun bo ba dé bé ninngé mun n sa nun'n, nh yôéh se sien'n? N le'a wunmien nan man di fié, ye kusu n kwla yô'a lala sinfue, se n yô so'n, o ti n nyannzuen.\n Ye Jésus flee i sonnzonfue mun, o sé bé ke: Nanwle, angbôti bla yalefue nga i sika lie'n b'o yili'n o tra bé nga'm bé lie nga bé yi guaa sika guawle'n nun'n, afin bé kwlaa nga'm bé lie nga bé yi'n, o bu'a bé kple, sannge bla nga lie'n, o yi i yale lie kan'n, i kwlaa ng'o le b'o fa di liké'n, ye o fa mannion.\n Ke Jésus dyuu Jéricho b'oh kpatyih klo'n nun ko'n, bian anyanbéunfue kun bo bé flee Zachée b'o ti guabô sika défue'm bé kpenngben'n, o klô ke o si Jésus, sannge swran'm bé ti o kwla wunmen, yele ke o ti swran tika. O wanndi kô fuu waka bo bé flee sycomore'n su nan se o sion oh wuinh, afin le ye oh sionh. Ke Jésus dyuu waka so'n bô le'n, o men i nyin su nieen lo, o sé i ke: Zachée, dyra ndende, o lika lo ye nh sikéh ndeo. I wun bliblii, o dyrali ndende kpa, nan wa fe i a kô sikéé. Ke swran'm bé wunnin i so'n, bé kwlaa bé ken i nde, bé sé ke: Wa kô siké bian sa tete yôfue'n. Sannge Zachée dyaô dyraan é Min'n i nyrun le, o sé i ke: Nannan, nian, nh fah min ninngé'n i bué man yalefue mun, ye swran nga n dii i ndrunmun'n, nh yih i wunsu kpe nnan men. Ye Jésus sé i ke: Ndeken, awlô nga nunfue'm ba nyan bé ti, yele ke bian nga kusu ti Abraham i anunman, afin m bo n katyii Swran'n m baa bé bo bé mlinnin'n bé kunndele o nin bé déle. Ke béh tiéh i nde so'n, o buu bé nyanndra kun, yele ke bé su wa dyu Jérusalem, ye bé bu i ke o tye kaan Nyanmien wa yi i famien'n nglô. O sé ke: Wléngbi kun waan oh koh nvlé wié nun mmua kpa nan bé fe sié famien, nan wa ba. Ke o wa ko'n, o fle i swran'm bé nun blu, o maan bé min (*f27*) blu, o sé bé ke: Anh fa kô katyikatyi amun sa lélé man n tô su. Sannge i nvléfue'm bé kpoe, ye bé yi swran wié mun su i su ke bé kô sé ke, bé klô'a ke i ye o sié béo. Ke bé siéé famien b'o bali'n, o man bé flee i swran b'o maan bé sika'n, nan o wun swran kun i aata ng'o dili'n, o nin ng'o nyeen i su'n. Kun bali, o sé ke: Baba, mine kun bo a maan min'n, n fa katyikatyi n sa wa dyu blu. Ye o sé i ke: O ti kpa, a ti swran kpa, liké kaan nga m maan wo bo a yôli i kpa'n ti, mh manh o klo blu nan a sié bé. Kun ékun bali, o sé ke: Baba, mine kun bo a maan min'n n fa katyikatyi n sa wa dyu nnun. Ye o sé i ke: O kusu sié klo nnun. Kun ékun kusu bali o sé ke: Baba, nian o mine'n ye, dé, sre kuun min o wun ti n tyityi i wun siéli, yele ke a ti swran bo i liké yôle yô ya, a fa liké ng'o ti'o o lie'n, ye lika nga a guaman awié le'n, a kpe awié le. Ye o sé i ke: A ti swran te, o nde'n b'o fin o nuan fité'n o bu o fo, a si ke n ti swran bo i liké yôle yô ya, n fa liké ng'o ti'a n lie'n, ye n kpe awié nga nanh min ye n guali'n. ?B'o li a si so'n, nzu ti ye a fa'a n sika'n a kô ma'an sika siéfue wiéo? Se a yôli i so'n, wuun ke m bali bo n kô fa'n, nh nyanh su nvasue. Ye o sé bé nga bé ô le'n bé ke: Anh dé mine kun ng'o ô i sa nun'n, anh fa man swran ng'o le blu'n. Ye bé sé i ke: Baba, o le mine blu. Ye o sé bé ke: Swran ng'o le liké'n ye béh menh i wiéo, sannge swran ng'o le'a liké'n, kaan ng'o ô i sa nun'n, béh déh. Sien'n, bé nga bé kpo min bo bé klô'a ke n sié bé'n, anh fa bé bla'a kun bé min nyrun wa.\n Ke Jésus tii i nde so'n, o sé i ke: O te ka o liké kun yôle, yô o bô ninngé'n kwlaa ate, fe i sika'n man yalefue mun, ye a wa nyan ninngé kpakpa nyanmien su lo. Ke a kô yô i so'n, bla'a su n su. Ke o tii nde so'n, o yôô i ya kpa, afin o ti anyanbéunfue dan.\nYe nduin'n bo awié'n toli nun'n, yele swran ng'o ti Nyanmien nde'n, sannge men'n nun ninngé'n i ngôkôe'n nin anyanbéun'n i klôle'n o tra Nyanmien nde'n, o man o yô'a kpa.\nKe o yô nan ba minnde'a ke n dyu lo nan ba bô ndo'n, monnen'n b'o ti lé motyue'n i tyen ba klikli'n i kwlaa nun, man amun kwlaa an yiyi sika nga amun sa dyu su'n sié.\n Laa bian anyanbéunfue kun ô le, o kla agô nin tannin kpakpa, tyen kwlaa o di fe. Bé fa yalefue kun kusu bo bé flee Lazare'n bo kannin tru gue i wunnen'n kwlaa su'n, bé wa siéé anyanbéunfue'n i anuan'n nun le. O klô ke oh dih liké kanngan ng'o guagua anyanbéunfue'n i table'n bô'n, ye alua'm bé wa tafitafi i kannin'm bé nun. Lé kun yalefue so'n wuli, ange'm bé wa fe oo Abraham wun lo. Anyanbéunfue'n kusu wa wuli nan ba siéé. Ke o ô blolo lo b'oh wunh i nyrun kpa'n, o nian mmua lo, o wuun Abraham, ye Lazare kusu ô i wun le. Ye o kpannion, o sé ke: Nannan Abraham, yatyi wun min aunnvue, sunman Lazare mon o fe i sama ti bô nzué nun wa kpen n taaman'n su, n su wun min nyrun dan kpa sin'n nun wa. Ye Abraham sé i ke: ?N wa, o wla fi ke, ke a ô asie'n su lo'n a nyannin o ninngé kpakpa'n kwlaa? Lazare kusu wuun i nyrun. Ye kusu sa ng'o ti sa so'n i nun kéklé'n, bé kpee kunman dan kpa é nin amun é afien, nan se swran nga i waan oh finh é wun wa ko amun wun lo'n, wa kwla oman, ye swran nga i waan oh finh amun wun lo ba é wun wa'n, wa kwla kpemen'n ti. Ye anyanbéunfue'n sé ke: Nannan, se o ti so'n, nh sreh o, yatyi, sunman Lazare n si awlô lo, n niaan nnun ô lo. Man o kô kan sa ng'o ô wa'n klé bé, nan bé kusu ba ba'a nyrennen nga nun wa wié. Ye Abraham sé i ke: Moïse nin Nyanmien nuan idyofue'm bé nde'n wô lo, man bé fa su. Ye o sé ke: Tyetye, Nannan Abraham, bé su faman, sannge se swran fin blolo wa o kô kan nde klé bé'n, béh fah. Ye Abraham sé i ke: Se bé faman Moïse nin Nyanmien nuan idyofue'm bé nde'n, kannze man swran fin blolo wa bobo, bé su wu'en i wle.\nAfin sika klôle'n ye o ti sa tete'n kwlaa i bo nion. Swran wié'm bé fa bé nyin blôô nun lélé bé lafi'a Nyanmien su kun, o man awlabôe'n wa kun bé kpô.\nO nieen i sonnzonfue mun o sé bé ke: Amun bo an ti yalefue'n, amun lie su ti yé, afin Nyanmien men'n nun ninngé kpakpa'm bé ti amun lie!


Be nga be su Ɲanmiɛn kpa’n, bé ɲɛ́n i su mmlusuɛ tititi!\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Amharique Anglais Attié Batak (Karo) Chitonga Créole Portugais Créole d’Haïti Douala Espagnol Français Icibemba Indonésien Kinyarwanda Kwanyama Luganda Nyungwe Nzema Oromo Portugais Rutooro Shona Sidama Urhobo Wawle Wolaitsa Xhosa Yacouba Yoruba\n1. ?Ngue yɛ sɛ e fa e “wun mantan Ɲanmiɛn’n,” é ɲɛ́n i-ɔ?\nZOOVA klo i sufuɛ mun. Sɛ an su Zoova’n, ɔ́ yrá amun su dɔ nga su, ɔ nin blɛ ng’ɔ́ bá lɔ’n nun. Biblu’n se kɛ: “An fa amun wun mantan Nyanmiɛn, yɛ i kusu fɛ́ i wun mantan amun-ɔn.”—Zak 4:8.\n2. ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa e wun mantan Ɲanmiɛn-ɔn, yɛ wafa sɛ yɛ kɛ é srɛ́ Ɲanmiɛn’n, i sɔ’n kwla uka e-ɔ?\n2 Sɛ e waan é fá e wun mantan Ɲanmiɛn’n, ɔ fata kɛ e suan Biblu’n nun like naan e nian su e nanti. Sɛ like nga amun srɛ’n Zoova’n, ɔ ti i klun su’n, ɔ́ tí amun srɛlɛ’n yɛ ɔ́ tɛ́ su mán amun. Akoto Zan klɛli i kɛ: “An nian, sa nga ti yɛ e wla’n wo Nyanmiɛn su dan’n yɛ: e si kɛ like kwlaa nga e srɛ i’n, b’ɔ ti i klun su’n, ɔ́ mán ye. Sɛ e si kɛ like nga e srɛ i’n ɔ́ mán ye’n, like kwlaa nga e srɛ i’n, sɛ ɔ ti sɛ ɔ ti sɛ o, e si kɛ y’a nyɛn i.”—1 Zan 5:14, 15.\n3-7. ?Wafa sɛ yɛ e kwla ɲan ngwlɛlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n niɔn, yɛ wafa sɛ yɛ ɔ kwla uka e-ɔ?\n3 Sɛ kusu, an fa amun wun mantan Ɲanmiɛn’n, ɔ́ mán amun ngwlɛlɛ ng’ɔ nin i fata’n naan amun a kwla jran sa fanunfanun nga be tɔ amun su’n be ɲrun kekle. Biblu’n se kɛ: “Sɛ ngwlɛlɛ’n w’a ti-man amun nun wie kpa’n, maan ɔ kan kle Nyanmiɛn bɔ i sa ti-man tankaan’n.”—Zak 1:5.\n4 ?Wafa sɛ yɛ ngwlɛlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n kwla uka amun-ɔn? Ɔ kwla uka amun naan amun a wun like nga Zoova klomɛn i’n, i wlɛ. Kpɛkun, sa nga ti yɛ like sɔ’n i yolɛ’n ti tɛ’n, ɔ nin ajalɛ nga amun ko fa naan amun a yomɛn i sɔ like’n, ɔ kwla uka amun naan amun a wun i wlɛ. I sɔ’n sa silɛ’n sásá amun ɲrɛnnɛn nga be tɔ sran’m be su’n, be dan lika be wun. I wie yɛle kɛ sɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be nanti bla nin bian nna’n i su mmla nga Ɲanmiɛn mannin’n be’n i su’n, bla’m be su faman kuɛ nga b’a sunnzunman’n, annzɛ be su ɲanman tukpacɛ ng’ɔ sa ndɛndɛ’n, kpɛkun be aja’n su saciman.\n5 ?Wafa sɛ yɛ ngwlɛlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n, ɔ kwla uka amun ekun-ɔn? Ɔ kwla uka amun naan amun a wun mɛn dilɛ’n i kpa lika’n. Ɔ kwla uka amun ekun naan amun a fa ajalɛ ngwlɛlɛ su. I wie yɛle kɛ amun kwla yo amun sika’n i cɛcɛ. Ɔ kwla uka amun naan amun yo ninnge kpakpa mun. I liɛ’n, amun ɲin su tranman ninnge nga be cɛman’n be su.\n6 Ngwlɛlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n kwla uka amun naan amun a si wafa nga amun nin amun wiengu’m bé trán’n. Amun awlo nun jɔ́ fɔun tra laa’n. Ɔ kwla uka amun naan amun a kwla tra janvuɛ kpa. Kpɛkun sran nga be timan Ɲanmiɛn i sufuɛ bɔbɔ’n, be ɲin yí amun.\n7 Ng’ɔ o su ekun, yɛle kɛ ngwlɛlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n, ɔ́ yó maan amun si like nga ti yɛ amun o mɛn nun’n. Ɔ kwla uka amun naan ɲrɛnnɛn blɛ nun’n amun a jran kekle naan amun sa sin w’a bubuman amun. Ɔ kwla uka amun naan amun a sroman amun ɲrun lɔ sa mun. Ɔ kwla yo maan amun kplo nun o, amun akunndan nun o, amun wun fa amun feke.—Nyanndra mun 14:30; Ezai 48:17.\n8. ?Sɛ amun su Ɲanmiɛn’n, ngue yɛ amun su sromɛn i kun-ɔn?\n8 Sɛ amun su Ɲanmiɛn kpafuɛ’n, ninnge wie’m be su kunman amun sran kun. I wie yɛle kɛ, kɛ mɔ amun si kɛ be nga be wuli’n, be kwla yoman like fi’n ti’n, amun su sroman be. Amun su sroman wie’n kun. Afin amun lafi ndɛ nga Ɲanmiɛn kɛnnin i kɛ ɔ́ cɛ́n be nga be wuli’n be nguan’n, i su. Asa ekun’n, amun su sroman baefuɛ mun. Afin amun si kɛ Ɲanmiɛn le tinmin dan naan ɔ kwla sasa amun.—Zan 8:32.\nAsiɛ’n ɔ́ yó sran kpa’m be liɛ\n9-11. ?Wan mun yɛ bé wá ɲán nguan mɛn klanman’n nun-ɔn, yɛ wan mun yɛ be su ɲɛnmɛn i-ɔ?\n9 Sɛ an fa amun wun mantan Ɲanmiɛn’n, an su sroman e ɲrun lɔ sa mun kun. Kɛ nga e fa wunnin i sa’n, Biblu’n dun mmua kannin sa nga e wun be asiɛ’n su andɛ’n, be ndɛ. Zoova yi i nglo kle e kɛ i sɔ ninnge liɛ’m be su cɛman. Afin ɔ ka kan’n, Ɲanmiɛn Sielɛ’n ɔ́ wá yó maan asiɛ’n káci lika klanman.—Lik 21:10, 11, 31; 23:43.\n10 Saan be nga be su Zoova mɔ be fa be wun mɛntɛn i’n, be ngunmin yɛ bé trán asiɛ m’ɔ́ wá káci mɛn klanman’n, i su-ɔ. Biblu’n se kɛ: “Ɔ ka kaan sa, be su wun-man klunwifuɛ’n kun. Sɛ a nian kan ɔ tran lɛ’n, a su wun-man sran. Yalɛfuɛ mun yɛ mɛn’n ɔ́ wá yó be liɛ-ɔ. Be wun jɔ́ be kpa fɔuun!”—Jue Mun 37:10, 11.\n11 Be nga be nantiman Ɲanmiɛn i mmla saun’m be su’n, be su ɲanman nguan tititi. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 1:8, 9) Be su tranman lɛ kun. Sran sɔ mun ɔ nin Satan nin i mmusu mun, bé núnnún. (Sa Nglo Yilɛ 20:10, 14) Sanngɛ be nga be suan Zoova i silɛ’n mɔ be su i’n, bé dí aklunjuɛ mɛn klanman’n nun asiɛ’n su.\nE ɲrun lɔ like ɲɛnmɛn kun!\n12. ?E ɲrun lɔ sa’m be su ndɛ nga Biblu’n kan’n, yɛle benin?\n12 Nanwlɛ, Zoova w’a siesie ninnge nglanman mun kɛ ɔ́ fá mán be nga be klo i’n. Amun nian asiɛ’n su wa mɛn klanman’n nun tranlɛ’n i su ndɛ nga Biblu’n kan’n:\nAliɛ’n ɔ́ bú : “Maan ble’n ɔ su lele [annzɛ aliɛ’n] ɔ bu mɛn’n nun. Maan kpɔlɛ’m be su’n, be wun kɛ aunngban’n ɔ keje ble ja kpanngban.”—Jue Mun 72:16.\nSua kpakpa mun: “Sɛ min sran’m be kplan sua’n, bé trán be nun.”—Ezai 65:21.\nJunman m’ɔ man aklunjuɛ’n: “Yɛ min sran kpa’m bé dí be bɔbɔ be sa nuan ninnge’m be su. Be su fɛ-man ngbɛn.”—Ezai 65:22, 23.\nTukpacɛ’n ɔ́ wíe: “Zerizalɛmfuɛ’n wie fi su se-mɛn kɛ: ‘N kpinndin-man.’ ”—Ezai 33:24.\nBubuwafuɛ nin cɛcɛwafuɛ’m bé yó juejue: “I blɛ sɔ nun’n, anyansifuɛ’m bé wún ase, sutrefuɛ’m bé tí sa. Blɛ sɔ nun’n, cɛcɛwafuɛ’m bé tú kpɛ́n kɛ flete mun sa. Yɛ aklunjuɛ’n ti bobofuɛ’m bé kpán.”—Ezai 35:5, 6.\nAwlabɔɛ, nin ɲrɛnnɛn’n, ɔ nin wie’n bé wíe: “[Ɲanmiɛn] ɔ́ núnnún be nyinmuɛn’n kwlaa, wie’n su tran-man lɛ kun. Be su yo-man sɛ kun, be su sun-man kun, be su wun-man nyrɛnnɛn kun, afin laa ninnge sɔ’m be su tran-man lɛ kun.”—Sa Nglo Yilɛ 21:4.\nAlɛ’n wíe: “Kɛ ɔ fɛ i lele b’ɔ́ fá jú mɛn’n i awieliɛ lɔ’n, [Ɲanmiɛn] w’a yo maan alɛ kunlɛ’n w’a wie.”—Jue Mun 46:10.\nAnannganman nguan’n: “Mɛn’n ɔ́ yó sran kpa’m be liɛ. Bé trán nun tititi.”—Jue Mun 37:29.\n13. ?Wan kunngba cɛ yɛ ɔ kwla yo naan asiɛ’n w’a kaci mɛn klanman-ɔn, yɛ ngue ti-ɔ?\n13 Klɔ sran’m be kwla yomɛn i sɔ’n ninnge mun. Sanngɛ Zoova liɛ’n, like kun ng’ɔ se kɛ ɔ́ yó’n, ɔ kwla yo. Like fi kwlá tanndanman like nga i waan ɔ́ yó’n i ɲrun. Biblu’n se kɛ: “Afin sa kwlaa nga Nyanmiɛn waan ɔ́ yó’n, ɔ kwlɛ i yo.”—Lik 1:37.\n14. ?Wafa sɛ yɛ an kwla fa anannganman nguan i atin’n su-ɔ?\n14 Zoova sunmɛn i Lalofuɛ mun naan lika kwlaa nga sran’m be o lɛ’n, be ko uka be naan “be sin anuan fii’n” nun naan be fa anannganman nguan i atin’n su. Maan amun mian amun ɲin be tran sran sɔ’m be nun wie. Maan amun su Ɲanmiɛn kɛ ng’ɔ nin i fata sa’n, naan Zoova yra amun su tititi!—Matie 7:13, 14.\n?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn nin i Ndɛ’n be su like nga a suannin’n kwla uka sran uflɛ ɔ? ?Wafa sɛ yɛ a nin Ɲanmiɛn amun afiɛn kwla yo ɔ?


Drɛwɩ (Actes) 12 YRENT - Tʋ zɩɛ -a man nɛn mingɔnnɛn - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 11 Drɛwɩ (Actes) 13\nDrɛwɩ (Actes) 12\nMinnun Zaji -tɛ, ɛn o Piɛri -fɔ -pʋ 'kuin\n1Tʋ zɩɛ -a man nɛn mingɔnnɛn Erodi 'tɛ 'padɩ 'sia -leglizi 'nɔn da. 2-Yee 'sounjanun Zan "bʋɩ Zaji -tɛ -kuli -tan sɛn -a. 3Zɩ yaa 'yɩ 'nan, 'wɩ zɩɛ e ya Zuif 'nɔn 'ci 'sɔ 'a bɛ, ɛn e 'nan 'yee 'sounjanun lɛ 'nan, 'o Piɛri 'kun. "Fɛdi nɛn o 'kpɔun nɛn 'mannyan 'ka "va "dɩɛ -a -ble "da "bɛ -a drɛnan nɛn. 4Zɩ o Piɛri 'kun, ɛn waa -fɔ -pʋ 'kuin bɛ, -a -nan nɛn Erodi min -fuda 'shɛɛdʋ 'pla 'nan 'o yiɛ 'tɔ "va. E bɔa "o da min siɛnziɛn. E ya Erodi 'ji 'nan, -te 'si nɔanba -ji "fɛdi ciɩ bɛ, -e 'o -yee tin 'ba min pɛɛnɔn yiɛ man.\n5Piɛri a -pʋ 'kuin, 'pian te Zozinɔn -yee Bali trʋ "baa 'kpa tɩglɩ.\n6'Bɛ ta tʋ nɛn e "cɛan bɛ, -a 'bɔ 'a nɛn Erodi Piɛri -le tin "baa min pɛɛnɔn yiɛ man. -Pei zɩɛ -a man, te Piɛri a 'e nyinnandɩ 'sounja "fli yei, te e ya yi -tɛnan. E ya 'e -yrɩdɩ -bulalɛ baa "fli "a, ɛn minnun nɛn o yiɛ cɩ "va "bɛ o yra 'o "pa 'ji -pʋ 'kɔn 'lɛ "nɛn. 7'Nun tɔɔn Minsan -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -a -tʋ -ta, ɛn 'tɛ 'san -tʋ bii 'kɔn "bʋ 'bɔ 'ji. 'Pasiazan zɩɛ, 'e 'pɛ -tɛ Piɛri man, yaa fʋʋ, ɛn e -yrɛ 'nan: «'I 'wluan lou "nyiandʋ.» -A -nan nɛn -bulalɛ baa 'si -a -pɛ -man.\n8Ɛn Minsan -le 'pasiazan "e -yrɛ 'nan: «'I 'yie sɔnun -yrɩ 'i man tɩglɩ -e 'i 'yie -manwua "wʋ.» Yaa drɛ zɩ. E 'nan "nyian -yrɛ 'nan: «'I 'yie sɔ -gblɔ -fɔ 'i da -e 'i sɔɔnla 'an -sru.»\n9Piɛri 'bɔla, ɛn e sɔɔnla -a -sru. "Yee 'ji "le 'nan nyrinvla nɛn, "tɔgɔ te Bali -le 'pasiazan -ta 'palɛ 'va 'yiɛ -goei 'wein 'a. 10O ciɩ 'sounja tɛdɛ da, ɛn o ciɩ -a "flizan da, tɔɔn ɛn o 'bɔ -bulalɛ -kpɛin "nɛn, e 'lɛ "so -e 'o bɔla 'ji 'fla bɛ -a man. -Kpɛin zɩɛ 'e 'lɛ 'sʋ 'e 'bɔ 'a o 'lɛ. O 'bɔla, ɛn o sɔɔnla 'fla yei "si -tʋ da, 'nun tɔɔn ɛn Bali -le 'pasiazan 'si -a "srɔn.\n11Zɩ Piɛri yiɛ da 'si tɩglɩ bɛ, ɛn e 'nan: «'Bɛ 'gʋɛ maan -tɔ "mɛn 'nan 'wɩ 'kpa nɛn, Minsan 'bɛ 'yee 'pasiazan -tʋ 'pa 'sia, ɛn yaan 'si Erodi 'lee 'wɩ pɛɛnɔn nɛn Zuif 'nɔn cɩ -a -pɛnnan bɛ -yrɔ.»\n12Zɩ 'wɩ zɩɛ -a -cin -trɔa Piɛri ji bɛ, ɛn e -kʋ Zan nɛn waa laabo Mark bɛ -a "bʋ Mari -le "kɔnnɛn. Min -mienun a 'o cin yɩdɩ -nan nun Bali trʋ 'banan. 13Zɩ Piɛri 'kɔn 'tɛ bɛ, ɛn lɩmɔn -tʋ nɛn e 'nyranman "paa 'kɔn zɩɛ -a -ji, waa laabo Rode bɛ, e pli "man 'nan -e 'e 'lɛ 'sʋ, 14ɛn e Piɛri wei -kɔnnɛn 'yɩ. Tɔɔn -a ci "nrandɩ 'sia, ɛn -a ci 'san 'kɔn 'lɛ 'sʋdɩ man, ɛn e -kʋ 'pian flan -a 'kuin zia nun -a vɩlɛ 'nan: «Piɛri a bei.»\n15Ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: «'I 'ta 'ka 'e yɩdɩ dʋʋ?»\n'Pian te lɩ zɩɛ yaa ve 'nan: «'Wɩ 'kpa nɛn.»\n-A -nan nɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «Piɛri lei nɛn.»\n16Te Piɛri 'ka 'flian 'kɔn 'tɛdɩ -a dɩ. Zɩ o 'kɔn 'lɛ 'sʋ bɛ, o Piɛri 'yɩ, ɛn 'wɩ o 'kan "fo. 17Ɛn Piɛri 'e 'pɛ drɛ -wlɛ 'nan 'o 'lɛbo 'pla "da. -A -nan nɛn zɩ Minsan -a 'bɔla 'pʋ 'kuin bɛ, yaa pɛɛnɔn 'sinan 'pa -wlɛ. Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'wɩ zɩɛ -a vɩ Zaji 'lee -kaa "bʋɩ Zozinɔn -mienun lɛ.» Tɔɔn ɛn e 'bɔla e -kʋ fɛ pee -nan.\n18Zɩ tʋ cɛɛn bɛ, 'wɩ -dan fɔla 'sounjanun yei, te waa laabo 'o cin lɔ 'nan: «Piɛri wla nyin?» 19Erodi "e 'nan 'sounjanun 'o -wɛɛ, waa wɛɛ, 'pian wa'a yɩlɛ dɩ. Erodi 'wɩ laabʋ 'sounjanun nɛn o yiɛ 'tɔ "va "bɛ -wlɔ, ɛn e 'nan 'o 'sounjanun zɩɛ 'o -tɛɛ. -A -nan nɛn Erodi 'si Zude 'lɛglɔn 'ji, ɛn e -kʋ Sezare 'fla, e 'mɔn 'nan nun.\nMingɔnnɛn Erodi -ka\n20'Bli a 'e 'fɔdɩ Erodi 'ji Tir 'nɔn 'lee Sidɔn 'nɔn man. 'Pian minnun zɩɛ o ci drɛ 'tʋ, ɛn o -fɔ min -tʋ nɛn waa laabo Blasitu bɛ -a -sru, 'nan -e 'e 'o yei "paala 'o 'vale Erodi nun -a. Blasitu zɩɛ, -yɛɛ Erodi 'bɔ 'le 'kɔn 'ta -nanjɛan. -Yɛɛ cɩ 'nan -wee -blɩfɛ pɛɛnɔn "sia 'trɛ nɛn Erodi -a "paala bɛ -a da.\n21Yi 'bɔ nɛn o -sɛan 'e cin va "da "bɛ, zɩ e 'bɔ bɛ, Erodi 'yee mingɔnnɛn sɔ 'wʋ, ɛn e -nyran 'yee mingɔnnɛn pɛin -da, ɛn e 'wɩ tin 'ba -wlɛ min pɛɛnɔn yiɛ man. 22Minnun pla "man -a vɩdɩ -a 'nan: «Blamin "cɛɛ "we "bɛ dɩ, Bali 'bɛ cɩ 'wɩnan.» 23'Nun tɔɔn tʋ 'bɔ zɩɛ -a wlu bɛ, ɛn Minsan -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -a -tʋ 'wɩ "nɛn kɔɔn Erodi lɛ, kɔɔ 'e 'fli 'sia "le Bali -le 'wɩ 'zʋ. -Cɛ -tʋ -sɛn "man, 'e sri 'si, ɛn e -ka.\n24-A -nan nɛn Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn 'kʋ fuiladɩ -a "man te minnun yi -tɛala "da 'kpa tɩglɩ.\nPɔl cɛin tɛdɛ nɛn te e -ko Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩlɛ\n25Zɩ Barnaba 'lee Saul cɛɛn 'wɩ nɛn o -kʋ "man Zeruzalɛm bɛ -a drɛdɩ man bɛ, ɛn o 'li 'o da Antiɔs. -Wɛɛ ta 'o 'vale Zan nɛn waa laabo Mark bɛ waa.


Like fi nunman lɛ mɔ maan ‘Ɲanmiɛn i ɲin kwla tu e su ɔ’ | Mantan\n1. ?Akunndan benin yɛ sran wie mun ɔ nin Klistfuɛ nanwlɛfuɛ wie mun bɔbɔ be bu ɔ?\nSRAN wie’m be waan Ɲanmiɛn klo klɔ sran, kɛ nga Zan 3:16 fa kan’n sa. Sanngɛ be bumɛn i kɛ be liɛ’n, Ɲanmiɛn kwla klo be wie. Klistfuɛ nanwlɛfuɛ wie mun bɔbɔ be bu akunndan sɔ’n wie. Bian kun liɛ’n, i sa sin m’ɔ bubuli i’n ti’n, ɔ seli kɛ: “Kɛ ɔ yo naan m bu i kɛ min ndɛ lo Ɲanmiɛn’n, ɔ ti kekle man min.” ?Ɔ ju wie’n, a bu i sɔ wie?\n2, 3. ?Wan yɛ ɔ kunndɛ kɛ e bu i kɛ e nunman sran nun naan Zoova kloman e ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla kpalo akunndan sɔ’n niɔn?\n2 Satan kunndɛ ɔ́ yó naan e bu i kɛ Ɲanmiɛn Zoova kloman e sa naan ɔ buman e sran. Ɔ wlɛ i wun ase yo i sɔ’n kpa. Kpɛ sunman’n, Satan lakalaka sran mun naan be fa ninnge nga be le i’n be tu be wun. (2 Korɛntfuɛ Mun 11:3) Asa ekun’n, like ng’ɔ klo i yolɛ kpa’n, yɛle kɛ ɔ́ yó naan be nga be awlɛn sɔman’n be bu i kɛ be nunman sran nun. (Zan 7:47-49; 8:13, 44) Mɛn nga ‘w’a ju i bue nuan’ yɛ’n i nun’n, Satan bo manndrɛn yo i sɔ kpa liɛ su. Andɛ’n, awlobo nga i nunfuɛ’m be “klo-man” be wun’n, be nun yɛ sran wie’m be ɲinnin ɔn. Wie’m be kusu, be nin sran nga be ti wlɛfuɛ’n nin be nga be bu be ngunmin be wun akunndan’n, ɔ nin ɲin keklefuɛ mun yɛ be tran cɛn kwlaa ɔ, afin be lemɛn i yowlɛ. (2 Timote 3:1-5) Wie’m be kusu be yoli be tɛtɛ, annzɛ be wunnɛn kplo’n ti’n, be yoli be finfin, annzɛ be kpɔli be. I sɔ’n ti’n, sran sɔ’m be kwla bu i kɛ be liɛ’n be nunman sran nun naan be nin klolɛ fataman.\n3 Sɛ ɔ kusu ɔ wun yo ɔ sɔ wie’n, nán maan i sɔ’n bubu ɔ sa sin. Wie liɛ’n, e klun akunndan’n bu e fɔ tratra su. Sanngɛ nán e wla fi kɛ be fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n “kle sran mun lele be wun nanwlɛ’n.” (2 Timote 3:16) Biblu’n se kɛ: ‘E wla’n kwla gua ase Ɲanmiɛn ɲrun. Afin sɛ e klun akunndan’n maan e bu e wun fɔ’n, maan e si kɛ Ɲanmiɛn ti dan tra e klun akunndan’n, yɛ ɔ si sa’n kwlaa.’ (1 Zan 3:19, 20) Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle e ninnge nnan mɔ be kwla uka e naan e ‘wla’n w’a gua ase’ naan y’a kwla lafi su kɛ Zoova klo e ɔ. Maan e fa e ɲin e sie be su.\nƆ ndɛ lo Zoova\n4, 5. ?Wafa sɛ yɛ ndrofia’m be su sunnzun ase’n, ɔ kle kɛ e ndɛ lo Zoova ɔ?\n4 I klikli’n yɛle kɛ, Biblu’n kle kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be tinuntinun be ndɛ lo i. Zezi seli kɛ: “?Be yo-man ndrofia nnyɔn atɛ bablu kun? Sanngɛ ɔ nin i sɔ’n ngba, sɛ amun Si a kplin-man su’n, be nun kun sa tɔ-man. Amun ti ndrɛ’n bɔbɔ, ɔ si i nuan. Ɔ maan nán srɛ kun amun mlɔnmlɔn, afin an ti kpa tra ndrofia kpanngban.” (Matie 10:29-31) Maan e nian sa nga ti yɛ Zezi i ndɛ tiefuɛ’m be wunnin ndɛ sɔ’n i bo kpa’n.\n“An ti kpa tra ndrofia kpanngban.”\n5 Atrɛkpa’n e usa e wun kɛ: ?Ngue ti yɛ sran kun kó tó anunman kɛ ndrofia sa yɛ? Zezi blɛ su’n, anunman nga be kwla to be di’n be nun’n, kun ng’ɔ leman gua’n, yɛle ndrofia’n. Be kwla fa bablu kun to ndrofia nɲɔn. Sanngɛ Zezi seli kɛ sɛ sran kun le bablu nɲɔn’n, nán ndrofia nnan ngunmin yɛ be fa mɛn i ɔ, sanngɛ ɔ kwla ɲan ndrofia lele nnun. Afin be fa ndrofia kun be yi su be mɛn i. I sɔ’n kle kɛ atrɛkpa laa’n, sran’m be buman anunman sɔ’m be like fi. ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ e Yifuɛ’n bu be ɔ? Zezi seli kɛ: “Nyanmiɛn nyin fi-man be nun kun [nga be fa yi su’n bɔbɔ o].” (Lik 12:6, 7) E kwla wun Zezi i ndɛ’n i wlɛ kpa siɛn’n. Yɛle kɛ sɛ ndrofia ngbɛn sa’n i ndɛ lo Zoova’n, nán klɔ sran m’ɔ le ɲrun lele kpe nun’n, yɛ ɔ su bumɛn i sran ɔn. Kɛ nga Zezi bɔbɔ yiyili nun’n sa’n, Zoova si e wun ninnge kanngan’n kwlaa. Ɔ si e ti ndrɛ’n bɔbɔ i nuan!\n6. ?Ngue ti yɛ e si kɛ e ti ndrɛ’n i su ndɛ nga Zezi kannin’n, ɔ timan ndɛ blɔlɛ ɔ?\n6 ?Be kwla si sran kun i ti ndrɛ i nuan? Sran wie’m be waan Zezi blɔli ndɛ’n. Sanngɛ maan e bu sran cɛnlɛ’n i akunndan e nian. Sran’m be cɛnlɛ’n nun’n, Zoova wá bó be uflɛ. Kɛ m’ɔ si klɔ sran kpa’n i ti yɛ ɔ́ kwlá yó sɔ ɔ. E ndɛ m’ɔ lo i dan’n ti’n, ɔ si e wun ninnge tɛkɛtɛkɛ kwlaa. Ɔ si e mmoja nun lɔ ninnge kanngan ngba ɔ nin e ninnge nga e si be’n nin ninnge nga e yoli be laa’n. * Ɔ maan sɛ Zoova si i kwlaa sɔ’n, nán e ti ndrɛ’n mɔ i nuan’n traman 100.000 i kalɛ’n yɛ ɔ ti kekle i sa nun ɔn.\n?Ngue yɛ Zoova wun i e nun ɔn?\n7, 8. (a) ?E ayeliɛ benin wie mun yɛ Zoova klo be ɔ? (b) ?Ninnge benin wie mun yɛ e yo be mɔ Zoova bu be like dan ɔn?\n7 I nɲɔn su’n, Biblu’n kle e like nga Zoova klo i e lika’n. Sɛ e waan é bó i kpɔlɛ’n, é sé kɛ e ayeliɛ kpa mun, ɔ nin e ɲin mɔ e mian e su i’n yɛ ɔ klo be ɔ. Famiɛn Davidi seli i wa Salomɔn kɛ: “[Zoova] nian kɛ e anwlɛn’n fa ti’n. Ɔ si e klun akunndan’n kwlaa.” (1 Be Nyoliɛ 28:9) Kɛ Zoova niannian asiɛ’n su wa’n, m’ɔ wun kɛ sran nanwlɛfuɛ mɔ be klo fɔundi’n, ɔ nin sa kpa yolɛ’n, be o nzajefuɛ nin klunwifuɛ’m be afiɛn’n, nanwlɛ i sɔ’n jɔ i klun dan! ?Sran nga be klo Ɲanmiɛn’n, mɔ bé kúnndɛ bé sí i naan bé kɛ́n i ndɛ klé sran uflɛ’n, kɛ ɔ wun be sɔfuɛ mun’n, ngue yɛ ɔ yo ɔ? Zoova se e kɛ be nga be kɛn i ndɛ be kle be wiengu’n, ɔ sie be sɔfuɛ’m be nzɔliɛ. I kpa bɔbɔ’n, ‘be nga be ɲin yi i m’ɔ kan ndɛ kle be ɔ be fa’n, be klɛ be dunman i bɔbɔ i ɲrun lɛ.’ (Malasi 3:16) Afin ɔ klo be ayeliɛ sɔ mun.\n8 ?Ninnge kpakpa nga e yo mɔ Zoova klo be’n be nun wie mun yɛle benin? I wie yɛle e ɲin mɔ e mian e sɔnnzɔn i Wa Klist Zezi’n. (1 Piɛr 2:21) I kun ekun yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n mɔ e bo i lika kwlaa’n. Rɔmfuɛ Mun 10:15 nun’n, e kɛnngɛn i kɛ: ‘Be mɔ be kan aunjuɛ’n ɔ nin jasin kpa’n be ndɛ’n, be ja mun be ti klanman!’ (Anuãsɛ Fuflɛ) Nán maan e bu i kɛ e ja nga be o e bo’n be ‘klanman’ mɔ be ti’n, i ndɛ yɛ be kɛn i wa ɔ. Sanngɛ be ti Zoova i sufuɛ’m be ɲin mɔ be mian be bo jasin fɛ’n i nzɔliɛ. Kɛ e mian e ɲin sɔ’n, Zoova ɲrun’n ɔ ti like dan, kpɛkun ɔ yo i ɲɛnmɛn.—Matie 24:14; 28:19, 20.\n9, 10. (a) ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ Zoova bu e awlɛn nga e tra’n i like dan ɔn? (b) ?Akunndan tɛ benin yɛ Zoova bumɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be wun ɔn?\n9 Zoova bu e awlɛn nga e tra’n i like dan wie. (Matie 24:13) Nán e wla fi kɛ Satan kunndɛ kɛ e kaci e sin e si Zoova. Kɛ aliɛ’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n mɔ e kpɔciman Zoova’n, i sɔ’n yo maan i kusu ɔ kwla tɛ klɔklɔlɛ nga Satan klɔklɔ i’n su. (Nyanndra Mun 27:11) Ɔ ju wie’n, awlɛn tralɛ’n timan pɔpɔ e sa nun. Afin tukpaciɛ’n, ɔ nin sika ndɛ’n, ɔ nin awlabɔɛ’n, yɛ sa uflɛ wie’m be kwla tin e su. Like nga e lafi su kɛ é ɲɛ́n i mɔ e ɲɛnmɛn i’n kusu, ɔ kwla bubu e sa sin. (Nyanndra Mun 13:12) E awlɛn nga e trɛ i sa kwlaa sɔ’m be nun’n, ɔ ti Zoova i ɲrun like dan kpa. I sɔ’n ti yɛ Famiɛn Davidi srɛli Zoova kɛ: “Sɔ min nyinmuɛn nzue’n ɔ sɛ’n nun nian. Sɛ m bua-man ato ɔ, a sunnzunnin min nyinmuɛn sɔ’n a niannin.” (Jue Mun 56:9) Kɛ é kplín e ɲin naan y’a kpɔciman Zoova’n, wie liɛ’n e wun ɲrɛnnɛn, yɛ e sun bɔbɔ. Zoova i wla fiman ɲrɛnnɛn nga e wun i’n ɔ nin e ɲinmuɛn sɔ’m be su. Be ti like dan i ɲrun.\n10 Sanngɛ ɔ nin i sɔ ngba’n, e klun akunndan’n ti’n e kwla bu e wun fɔ. Yɛle kɛ e kwla se e wun kɛ: “Ninnge nga n yo’n, be juman min wiengu’m be liɛ nun kaan sa. Kɔlɛ’n kɛ Zoova wun min’n, i klun jɔman kaan sa.” Zoova faman e sunnzunman sran uflɛ. Ɔ buman e wun akunndan tɛ. (Galasifuɛ Mun 6:4) Kɛ ɔ bo i ɲin ase nian e awlɛn’n nun lɔ’n, m’ɔ wun like kpa kun’n, kannzɛ ɔ ti kaan sɛ o, ɔ bu i like dan.\nZoova kpanndanman nzuɛn kpa’n nin nzuɛn tɛ’n\n11. ?Ngue yɛ Abiza i ndɛ’n kle e Zoova su ɔ?\n11 I nsan su’n, kɛ Zoova niannian e awlɛn’n nun’n, e nzuɛn ng’ɔ ti kpa’n yɛ ɔ kunndɛ ɔ. I wie yɛle Famiɛn Zeroboamu i wa Abiza liɛ’n. Kɛ Zoova waan be nunnun Zeroboamu i osu’n nun sran mɔ be nin Ɲanmiɛn be buli’n be kwlaa’n, ɔ seli kɛ Abiza i kunngba cɛ yɛ be sie i asieliɛ nun ɔn. ?Ngue ti ɔ? Afin “[Zoova] m’ɔ ti Izraɛl Ɲanmiɛn’n wunnin i kɛ ɔ yoli sa kpa.” (1 Famiɛn Mun 14:1, 10-13) Zoova wunnin kɛ ba sɔ’n “yoli sa kpa.” Kannzɛ sa kpa sɔ’n ti kaan sɛ’n sanngɛ ɔ yoli maan be klɛli ba sɔ’n i su ndɛ Biblu’n nun. I kpa bɔbɔ’n, Zoova yoli i ye, yɛle kɛ ɔ sili i aunnvuɛ trali i osufuɛ mɔ be nin Zoova buli’n.\n12, 13. (a) ?Wafa sɛ yɛ Famiɛn Zozafati i su ndɛ’n kle kɛ kannzɛ e yo sa tɛ’n, Zoova ɲin kpaman sa kpa nga e yo be’n be su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Zoova yo kɛ siɛ kpa kun sa ɔ?\n12 Famiɛn Zozafati m’ɔ ti sran kpa’n i ndɛ’n kusu kle e like cinnjin kpa kun. Kɛ famiɛn’n yoli sa kun m’ɔ timan su’n, Zoova i nuan ijɔfuɛ’n seli i kɛ: “Ɔ sa nga a yoli i lɛ’n ti [Zoova] w’a fa ɔ wun ya.” Ndɛ’n kun srɛ o! Sanngɛ Zoova w’a kaman ndɛ ngalɛ’n su. Ɔ seli i ekun kɛ: “Sanngɛ a buli sa kpa wie’m be akunndan yɛ a yoli be.” (2 Be Nyoliɛ 19:1-3) Ɔ maan, sɛ i li bɔbɔ Zoova fali Zozafati i wun ya’n, sanngɛ i ɲin w’a kpaman sa kpa ng’ɔ yoli be’n be su. E klɔ sran mun e liɛ’n e timan sɔ mlɔnmlɔn. Yɛle kɛ, sa tɛ nga sran yo e’n i su yɛ e fa e ɲin e sie i sa trilili ɔ. Asa kusu kɛ e yo sa tɛ’n, sɛ é kwlá sé’n, e sa sin m’ɔ bubu e’n, annzɛ ɲannzuɛn’n ɔ nin e akunndan’n m’ɔ bu e fɔ’n be kata e ɲin. I sɔ’n ti’n, e wunman sa kpa nga e yo be’n. Sanngɛ maan e wla kpɛn su kɛ sɛ sa nga e yoli’n ɔ yo e nsisɔ’n, naan e mian e ɲin e kaci e sa’n, Zoova yaci e wun sa’n cɛ e.\n13 Kɛ sika ɔkwlɛ kunndɛfuɛ’n, ɔ́ kúnndɛ sika ɔkwlɛ’n naan i sa tɔ yɛbuɛ su’n, ɔ yi i blo. Sanngɛ sɛ ɔ tɔ sika ɔkwlɛ su’n, ɔ fa sie i kpa. I kunngba’n yɛ Zoova yo ɔ. Sɛ sa tɛ ng’ɔ o e nun’n be ti yɛbuɛ’n, nn é sé kɛ ɔ yi be blo. ?Yɛ e nzuɛn kpa’n nin sa kpakpa nga e yo be’n nin? Be ti kɛ sika ɔkwlɛ sa. Zoova fa be sie i kpa. Siɛ wie’m be sie desɛn nga be mma kanngan’m be yi be suklu lɔ’n annzɛ junman nga be di i lɔ’n i kpa. Wie liɛ’n ɔ cɛ be sa nun kpa. Klolɛ nga Zoova fa klo i sufuɛ mun’n, ɔ tra nga siɛ’m be fa klo be mma mun’n. Sɛ e nin i e nanti kpa titi’n, i wla su fiman sa kpa nga e yo’n ɔ nin e nzuɛn kpa’n su le. Ɔ si kɛ sɛ i wla fi be su’n, ɔ timan su, yɛ kusu ɔ yoman sa m’ɔ timan su’n le. (Ebre Mun 6:10) Maan e nian wafa uflɛ kun ekun mɔ Zoova nian e awlɛn’n nun lɔ’n.\n14, 15. (a) ?Ngue ti yɛ kannzɛ fɔ o e nun’n, sanngɛ Zoova ɲin kpaman e nzuɛn kpa’n su ɔ? An fa sunnzun ase kun yiyi nun. (b) ?Sɛ e su Zoova titi’n, wafa sɛ yɛ ɔ́ úka e ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ bu i sufuɛ nanwlɛfuɛ mun ɔn?\n14 Nán fɔ ng’ɔ o e nun’n yɛ Zoova nian ɔn. Sanngɛ like kpa nga e kwla yo’n yɛ ɔ fɛ i ɲin sie su ɔ. Maan e fa sunnzun ase kun: Desɛn annzɛ ninnge nga sran’m be yi’n, sran wie’m be klo be kpa. I ti’n, sɛ ninnge sɔ’m be saci’n be kplin be ɲin be siesie be ye. Angle’m be le be lika kun mɔ be sendesende desɛn kpakpa nga sran’m be yili’n be lɔ ɔ. Be flɛ lika sɔ’n kɛ National Gallery de Londres. Bian nga be flɛ i Léonard de Vinci i desɛn m’ɔ yili mɔ be sendeli i lɔ’n, sran kun ko toli nun tui. Desɛn sɔ’n le gua kpa, ɔ kwla ju i liɛ kotokun akpi ngbinngbin 23. Sanngɛ kɛ ɔ yoli sɔ’n, sran fi w’a seman kɛ desɛn sɔ’n w’a saci naan be yi i blo. Sanngɛ desɛn sɔ’n mɔ bian’n yili i afuɛ 500 yɛ’n, be wa wlali be wun ase be siesieli i ye ndɛndɛ kpa. ?Ngue ti ɔ? Afin be nga be klo desɛn sɔ’n be bu i like dan. ?Like ngbɛn kɛ desɛn sa’n, e kpa trɛmɛn i? Ɔ maan kannzɛ bɔbɔ fɔ’n wo e nun’n, sanngɛ Ɲanmiɛn bu e sran lelele. (Jue Mun 72:12-14) Ɲanmiɛn Zoova, mɔ i yɛ ɔ yili klɔ sran mun’n, ɔ́ wá yó like kwlaa ng’ɔ nin i fata’n naan fɔ’n ɔ wie be nga be klo i’n be nun.—Sa Nga Be Yoli’n 3:21; Rɔmfuɛ Mun 8:20-22.\n15 E nzuɛn kpa nga e bɔbɔ e wunmɛn i’n, Zoova wun i. Sɛ e su i titi’n, ɔ́ úka e naan nzuɛn sɔ’n yo kpa titi wɔ i ɲrun. Ɔ́ úka e sɔ lele naan sɛ fɔ’n wíe e nun’n, w’a wie. Kannzɛ Satan i mɛn’n yó Zoova i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be wannzo sɛ’n, sanngɛ Zoova liɛ’n, ɔ bu be sran kpa.—Aze 2:7.\nZoova yi i sran klolɛ’n i nglo\n16. ?Like benin yɛ ɔ kle kpa kɛ Zoova klo e ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e si kɛ e tinuntinun e ti tɛ yɛ Zoova yili ɔ?\n16 I nnan su’n, Zoova kle e kɛ ɔ klo e. Like nanndoliɛ kpa nga Zoova fa kle kɛ Satan i ndɛ ng’ɔ se kɛ klɔ sran mun be nin klolɛ fataman’n ɔ ti ato’n, yɛle e ti kpɔlɛ tɛ ng’ɔ yili’n. Nán maan e wla fi su le kɛ ɲrɛnnɛn nga Zezi wunnin i’n lele m’ɔ fa wuli’n, ɔ nin ɲrɛnnɛn nga Zoova bɔbɔ wunnin i blɛ sɔ’n nun’n, be kle kpa kɛ Zoova nin i Wa’n be klo e dan. Sanngɛ sran kpanngban be lafiman su kɛ Zezi yili be ti tɛ wie. Be bu i kɛ be nin i sɔ’n fataman. Maan e wla kpɛn akoto Pɔlu su. Laa’n, ɔ kleli Klist i sɔnnzɔnfuɛ’m be yalɛ. Sanngɛ, ɔ wa klɛli i kɛ: ‘Ɲanmiɛn i Wa’n kloli min ɔ fɛ i wun mannin min ti’n, i ti yɛ n wo lɛ-ɔ.’—Galasifuɛ Mun 1:13; 2:20.\n17. ?Ngue yɛ Zoova yo naan e nin i nin i Wa’n e afiɛn’n w’a mantan ɔn?\n17 Wafa kun ekun nga Zoova kle kɛ ɔ klo e’n yɛle kɛ ɔ uka e naan y’a kwla ɲan tɛ nga Klist yili’n i su ye. Zezi seli kɛ: “Sran fi kwlá ba-man n sin saan be nga n Si b’ɔ sunmannin min’n ɔ maan be ba n sin’n.” (Zan 6:44) Zoova bɔbɔ yɛ ɔ yo naan e nin i Wa’n e afiɛn’n w’a mantan naan y’a kwla ɲan anannganman nguan ɔn. ?Wafa sɛ yɛ ɔ yo sɔ ɔ? Ɔ sin jasin fɛ’n bolɛ junman’n i lika. Junman sɔ’n ti’n, sran’m be tinuntinun be kwla tie Ɲanmiɛn ndɛ’n. Kpɛkun Zoova fɛ i wawɛ’n uka be maan kannzɛ bɔbɔ fɔ’n o be nun’n, sanngɛ be kwla wun nanwlɛ ndɛ’n i wlɛ, naan b’a fa su. Ɔ maan ndɛ kunngba ng’ɔ kan kleli Izraɛlifuɛ mun’n, ɔ ti e liɛ wie. Ɔ seli be kɛ: “Klolɛ nga n fa klo wɔ’n, ɔ lɛ-man kpɛbo. N tɛ di wɔ nɛnnɛn kɛ ɔ́ yó naan w’a mantan min’n ti.”—Zeremi 31:3.\n18, 19. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zoova kle kpa kɛ ɔ klo e ɔ? ?Yɛ ngue yɛ ɔ kle kɛ ɔ bu srɛlɛ nga e srɛ i’n i like dan ɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle e kɛ Zoova tieman e srɛlɛ’n ngbɛn naan ɔ si e aunnvuɛ wie ɔ?\n18 Kɔlɛ’n, cenjele like kɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ sa’n yɛ maan e wun kɛ Ɲanmiɛn klo e kpa ɔ. Biblu’n se e tinuntinun kɛ maan e ‘koko yalɛ kle Nyanmiɛn titi.’ (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:17) Ɔ tie srɛlɛ nga e srɛ i’n. Biblu’n se kɛ ‘sɛ be srɛ i ɔ, ɔ ti.’ (Jue Mun 65:3) W’a manman sran uflɛ fi i atin kɛ ɔ tie srɛlɛ nga e srɛ i’n. I Wa’n bɔbɔ leman i sɔ yolɛ’n i wun atin. Maan e bu i akunndan e nian. Nglo nin asiɛ’n be Yifuɛ’n ɔ se e kɛ e srɛ i naan e kan e klun ndɛ’n kwlaa e kle i. ?Sanngɛ srɛlɛ nga e srɛ Zoova’n, ɔ tɔ i su nun ngbɛn? Cɛcɛ.\n19 Zoova si aunnvuɛ. Blɛ kun nun’n, kɛ Izraɛlifuɛ’m bé wún ɲrɛnnɛn’n, wafa nga i wun yoli i blɛ sɔ’n nun’n, ɔ yi i sɔ liɛ’n i nglo kpa. Biblu’n se kɛ: “Be ɲrɛnnɛn sɔ’n, ɔ kacili i bɔbɔ liɛ wie.” (Ezai 63:9) Nán be su afɛ’n i ngunmin yɛ Zoova wunnin i ɔ, sanngɛ be yoli i annvɔ wie. Kɛ Zoova i sufuɛ’m be fɛ’n, wafa nga i wun fa yo i’n, i bɔbɔ kɛnnin i ndɛ seli kɛ: “Sran ng’ɔ kan amun’n, wuun w’a fɛ i sa w’a wɔ min nyin su.” * (Zakari 2:12) ?Sɛ sran kun fɛ i sa wɔ e ɲinma su’n, ɔ su yoman e ya kpa? I kunngba’n niɔn. Kɛ e wun ɲrɛnnɛn’n mɔ e fɛ’n, Zoova kusu fɛ wie.\n20. ?Akunndan benin yɛ ɔ fataman kɛ e bu ɔ? Amun nian Rɔmfuɛ Mun 12:3 nun.\n20 Klistfuɛ ng’ɔ ti akunndanfuɛ’n ɔ su nianman kɛ Ɲanmiɛn klo i ti’n, ɔ́ tú i wun. Akoto Pɔlu klɛli kɛ: “Ye dan nga Nyanmiɛn yoli min’n ti, ń sé amun kwlakwla kɛ nán an bu amun wun sran dan tra wafa nga an ti’n su, sanngɛ an nian wafa nga Nyanmiɛn maan an lafi i su’n, sɛ an lafi i su kpa o, yɛ maan amun si wafa nga amun ti’n.” (Rɔmfuɛ Mun 12:3) Biblu kun nun’n, be kacili ndɛ sɔ’n kɛ: “Ń sé amun kɛ nán amun nun kun sa bu i wun sran dan tra wafa ng’ɔ ti’n su. Sanngɛ maan amun wun akunndan nga amun bu’n, ɔ yo sɛsɛ.” Ɔ maan kɛ é dí klolɛ nga e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su’n fa klo e’n i su aklunjuɛ’n, nán maan e wla fi kɛ, aunnvuɛ mɔ Zoova si e’n ti yɛ ɔ yi i klolɛ’n i nglo e lika ɔ.—Lik 17:10.\n21. ?Satan i ato ndɛ benin yɛ ɔ fata kɛ e kpalo be ɔ? ?Biblu’n nun ndɛ benin yɛ ɔ́ gúa e awlɛn su nzue titi ɔ?\n21 Maan e tinuntinun e yo like kwlaa nga e kwla yo’n naan y’a kpalo Satan i ato ndɛ mun. Ato ndɛ sɔ’m be nun kun yɛle kɛ e nin klolɛ fataman. Sɛ sa wie m’ɔ tɔli ɔ su’n ti’n, a bu i kɛ Ɲanmiɛn kwlá kloman wɔ’n, sɛ a bu i kɛ sa kpakpa nga a yo’n be timan like fi i ɲrun’n, naan sa tɛ nga a yoli’n, be cɛnnin ngboko ti i Wa’n i tɛ’n kwlá nunnunman su’n, ɔ fata kɛ a si kɛ i kwlaa sɔ’n ti ato. Mian ɔ ɲin kpalo akunndan tɛtɛ sɔ mun. Maan nanwlɛ ndɛ yɛ mɔ akoto Pɔlu kannin’n ɔ gua ɔ awlɛn su nzue titi. Ɔ seli kɛ: “N si kpa kɛ klolɛ nga Nyanmiɛn fa klo e bɔ maan Jésus-Krist yi i nglo kle ye’n, like fi maan i nyin kwlá tu-man e su. Sɛ wie o, sɛ nguan o, sɛ anzi mun o, sɛ mmusu mun o, sɛ bae o, sɛ blɛ nga nun ninnge mun o, sɛ cɛn wie ninnge mun o, sɛ nglo lɔ nin asiɛ’n su wa ninnge mun o, like fi nun-man lɛ b’ɔ maan i nyin kwla tu e su-ɔ.”—Rɔmfuɛ Mun 8:38, 39.\n^ ndɛ kpɔlɛ 6 Biblu’n nun’n, sran cɛnlɛ’n ɔ nin Zoova i wla m’ɔ kwla kpɛn sran su’n be kɔ likawlɛ. Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ Zɔbu seli i kɛ: “Á klé cɛn, sɛ ɔ ju’n, kpɛkuun ɔ wla kpɛ́n min su.” (Zɔb 14:13) Zezi kannin “be kwlaa nga be o ndia nun’n [mɔ i wla w’a fiman be su’n, NW],” be cɛnlɛ ndɛ, afin Zoova i wla w’a fiman be kwlaa nga ɔ sunnzun kɛ ɔ́ cɛ́n be’n be su.—Zan 5:28, 29.\n^ ndɛ kpɔlɛ 19 Biblu wie’m be nun’n, be kacili ndɛ sɔ’n kɛ sran ng’ɔ kan Ɲanmiɛn i nvle’n nn w’a fɛ i sa w’a wɔ Izraɛli nvle’n i ɲin su annzɛ w’a fɛ i sa w’a wɔ i bɔbɔ i ɲin su. I kacilɛ sɔ’n timan su. Laa fluwa kacifuɛ mun yɛ be kpɛli ndɛ’n i wun sɔ ɔ. Afin be buli i kɛ wafa nga be dun mmua klɛli ndɛ sɔ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn fataman. I sɔ mɔ be yoli’n ti’n Zoova i aunnvuɛ silɛ’n i ɲin w’a fiteman kpa.\nJue Mun 139:1-24 ?Wafa sɛ yɛ Famiɛn Davidi i ndɛ mɔ Ɲanmiɛn maan ɔ klɛli’n, ɔ kle kɛ e tinuntinun e ndɛ lo Zoova ɔ?\nEzai 43:3, 4, 10-13 ?Wafa sɛ yɛ Zoova bu be nga be ti i Lalofuɛ mun ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ yili i sɔ’n i nglo ɔ?\nRɔmfuɛ Mun 5:6-8 ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ kannzɛ bɔɔ fɔ o e nun’n, sanngɛ Zoova klo e naan ɔ yo e ye ɔ?\nZid 17-25 ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n niɔn? ?Yɛ ninnge benin mun yɛ ɔ fata kɛ e jran be ɲrun kekle naan y’a kwla yo i sɔ liɛ’n niɔn?\nLike fi nunman lɛ mɔ maan ‘Ɲanmiɛn i ɲin kwla tu e su ɔ’


Sa Nga Be Yoli’n 7 | Online Bible | New World Translation\nSa Nga Be Yoli’n 7:1-60\nNdɛ nga Etiɛnin kɛnnin i Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m be ɲrun’n (1-53)\nAwlobo kpɛn’m be blɛ su (2-16)\nMoizi sieli nvle’n. Izraɛlifuɛ’m be sɔli amuɛn (17-43)\nƝanmiɛn tranman sua mɔ klɔ sran kplan’n i nun (44-50)\nBe finfinnin Etiɛnin yɔbuɛ (54-60)\n7 Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n usali kɛ: “?Ɔ yoli sɔ sakpa?” 2 Etiɛnin tɛli su kɛ: “Nja mun, min niaan nin min si mun, amun tie. Kwlaa naan e nannan Abraamun w’a ko tran Aran lɔ’n, Ɲanmiɛn mɔ i ɲrun’n kpaja ɲanɲan’n, ɔ yili i wun nglo kleli i Mezopotamin lɔ. 3 Kpɛkun ɔ seli i kɛ: ‘Jaso ɔ mɛn’n nun, tu ɔ osufuɛ’m be wun wa naan kɔ mɛn nga ń wá klé wɔ’n nun lɔ.’ 4 Yɛ ɔ jasoli Kaldefuɛ’m be mɛn’n nun ko trannin Aran lɔ-ɔ. Kɛ i si wuli’n, Ɲanmiɛn maan ɔ jasoli Aran lɔ, ɔ wa trannin mɛn nga andɛ amun tran nun yɛ’n i nun. 5 Kusu’n, w’a mɛnmɛn i aja fi mɛn sɔ’n nun. W’a mɛnmɛn i i ja tiawlɛ kaan sa bɔbɔ. Sanngɛ ɔ seli kɛ mɛn sɔ’n wá káci i liɛ, naan ɔ́ káci i mma’m be liɛ wie. Kusu nn ɔ nin-a wuman ba. 6 Asa ekun’n, Ɲanmiɛn seli i kɛ i mma’m bé káci aofuɛ mɛn kun m’ɔ timan be liɛ’n i nun. Kpɛkun mɛn sɔ’n i nunfuɛ’m bé fá be káci kanga, bé klé be yalɛ afuɛ ya nnan (400). 7 Ɲanmiɛn seli kɛ: ‘Nvle nga bé káci kanga nun’n, ń dí i jɔlɛ. I sin’n, bé fín nvle sɔ’n nun bé fíte, kpɛkun bé wá sú min lika nga nun wa.’ 8 “Ɔ nin i be trali klɛn wlalɛ aenguɛ. I sin’n, ɔ wuli Izaaki. Kɛ ɔ dili lemɔcuɛ kun’n, ɔ wlɛli i klɛn. Kpɛkun Izaaki kusu wuli* Zakɔbu, yɛ Zakɔbu wuli awlobo kpɛn* blu-nin-nɲɔn (12) mun. 9 Awlobo kpɛn’m be ɲin wa cili Zozɛfu, ɔ maan be yoli i atɛ Eziptifuɛ’m be sa nun. Sanngɛ Ɲanmiɛn jrɛnnin i sin. 10 Ɔ deli i ɲrɛnnɛn kwlaa ng’ɔ wunnin i’n nun. Ɔ yoli maan Faraɔn m’ɔ ti Ezipti famiɛn’n kloli i sa. Ɔ mɛnnin i ngwlɛlɛ Faraɔn ɲrun, kpɛkun Faraɔn fɛli i sieli i Ezipti mɛn’n nin i awlo wunmuan’n su. 11 Sanngɛ awe wie wa kpɛnnin Ezipti mɛn’n nin Kanaan mɛn’n nun. W’a yoman blɛblɛ. I sɔ’n ti’n, e nannan’m be ɲanman like be diman. 12 Zakɔbu tili i kɛ aliɛ o Ezipti mɛn’n nun lɔ. Ɔ maan ɔ sunmannin e nannan mun lɔ kun. 13 I kpɛ nɲɔn su’n, Zozɛfu fɛli i wun kleli i niaan mun, ɔ maan Faraɔn wa sili Zozɛfu i osufuɛ mun. 14 Zozɛfu ko mɛnnin i si Zakɔbu i ngaliɛ kɛ ɔ nin i osufuɛ’m be kwlaa be bla. Yɛ sran ableso-nin-nnun (75) be jasoli be mɛn’n nun be ɔli-ɔ. 15 Ɔ maan Zakɔbu ɔli Ezipti, naan w’a wu lɔ. E nannan’m be kusu be wuli lɔ wie. 16 Be fali be ɔli Sekɛmun. Asieliɛ nga Abraamun fali jɛtɛ ufue toli i Amɔɔ i mma’m be sa nun Sekɛmun lɔ’n, i nun yɛ be sieli be-ɔ. 17 “Kɛ nda nga Ɲanmiɛn tali Abraamun’n i su kpɛnlɛ blɛ’n mantannin’n, e nvle’n nunfuɛ’m be wa sɔnnin kpanngban kpa Ezipti mɛn’n nun lɔ. 18 Sanngɛ famiɛn uflɛ m’ɔ siman Zozɛfu’n, ɔ wa sieli Ezipti mɛn’n. 19 Famiɛn sɔ’n lakali e nvle’n nunfuɛ mun, ɔ miannin e nannan’m be kɛ be yaci be mma’m be nun naan be wu. 20 Blɛ sɔ’n nun yɛ be wuli Moizi-ɔ. Ɔ ti klanman Ɲanmiɛn ɲrun. Be tɛli i i si i awlo’n nun anglo nsan. 21 Sanngɛ kɛ be yili i blo’n, Faraɔn i wa bla’n fɛli i, naan w’a tɛ i kɛ i bɔbɔ i klun ba sa. 22 Ɔ maan be fali Eziptifuɛ’m be ngwlɛlɛ’n i kwlaa kleli Moizi. I sɔ’n ti’n, ɔ si ijɔ kpa, kpɛkun i sa si like yo. 23 “Kɛ ɔ ɲannin afuɛ ablanan’n (40), akunndan wie bɛli i ti nun* kɛ ɔ́ kó nían i niaan Izraɛlifuɛ’m be osu. 24 Kɛ ɔ wunnin kɛ Eziptifuɛ kun su yo i niaan Izraɛlifuɛ kun i tɛtɛ’n, ɔ jrɛnnin i niaan’n i sin. Kpɛkun ɔ kunnin Eziptifuɛ’n. 25 Ɔ buli i kɛ i niaan’m bé wún i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn su sin i lika de be. Sanngɛ b’a wunmɛn i wlɛ sɔ. 26 Kɛ aliɛ cɛnnin’n, ɔ́ fíte i niaan’m be su-ɔ, be su di utre. Ɔ maan ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ síesíe be afiɛn. I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ: ‘Nja mun, amun ti niaan. ?Ngue ti yɛ amun yo amun wiengu tɛtɛ sɔ-ɔ?’ 27 Sanngɛ kun ng’ɔ su yo i wiengu kun’n i tɛtɛ’n suli i bo, naan w’a se i kɛ: ‘?Wan yɛ ɔ sieli wɔ kɛ a yo e su kpɛn nin e jɔlɛ difuɛ-ɔ? 28 ?Á kúnndɛ kún min wie kɛ anunman’n a fa kunnin Eziptifuɛ’n sa?’ 29 Kɛ Moizi tili ndɛ sɔ’n, ɔ wanndi ko trannin aofuɛ Madian mɛn’n nun lɔ. I sin’n, ɔ wuli ba yasua nɲɔn lɔ. 30 “Kɛ afuɛ ablanan (40) sinnin’n, anzi kun fiteli i ɲrun Sinai oka’n i wun lɛ aawlɛ flɛnnɛn’n nun. Ɔ o owieowie susrɛ kun mɔ sin o nun’n, i nun. 31 Kɛ Moizi wunnin i sɔ’n, ɔ boli i nuan. Sanngɛ kɛ ɔ wunngeli lɔ kɛ ɔ́ kó níɛn i kpa’n, ɔ tili Zoova i nɛn’n. Ɔ seli kɛ: 32 ‘N ti ɔ nannan’m be Ɲanmiɛn. N ti Abraamun nin Izaaki nin Zakɔbu be Ɲanmiɛn.’ Yɛ Moizi boli usulɛ bo-ɔ. Srɛ m’ɔ kunnin i’n ti’n, w’a ɲanman fanngan kɛ ɔ́ kó nían lɔ ekun. 33 Zoova seli i kɛ: ‘Yi ɔ ja ngbabua’n. Afin lika nga a jin nun lɛ’n ti min liɛ. 34 N wunnin afɛ ng’ɔ o min nvle’n nunfuɛ’m be su Ezipti mɛn’n nun lɔ’n, yɛ n tili fɛfɛlɛ mɔ be fɛfɛ’n. I sɔ’n ti’n, n bali be delɛ. Ɔ maan bla maan n sunman wɔ Ezipti mɛn’n nun lɔ.’ 35 Moizi kunngba sɔ’n, be kacili be sin be sili i. Afin be seli kɛ: ‘?Wan yɛ ɔ sieli wɔ kɛ a yo e su kpɛn nin e jɔlɛ difuɛ-ɔ?’ Kusu nn sran sɔ’n yɛ Ɲanmiɛn sunmɛnnin i kɛ ɔ sie be naan ɔ de be-ɔ. Ɔ sinnin anzi ng’ɔ fiteli i ɲrun owieowie susrɛ’n nun’n i sin naan w’a sunmɛn i. 36 Bian sɔ’n fali be fiteli. Ɔ yoli abonuan sa mun nin sa dandan mun Ezipti mɛn’n nun lɔ, ɔ nin Jenvie Ɔkwlɛ’n su lɔ, ɔ nin aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ lele afuɛ ablanan (40). 37 “Moizi sɔ’n seli Izraɛlifuɛ’m be kɛ: ‘Ɲanmiɛn wá nían amun niaan’m be nun, ɔ́ fá sran kun naan ɔ ijɔ i nuan kɛ min sa man amun.’ 38 Bian sɔ’n wo be nga be yiali aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ’n be nun wie. Anzi kun kannin ndɛ kleli i nin e nannan mun Sinai oka’n su lɔ. Kpɛkun be fali Ɲanmiɛn i ndɛ m’ɔ le ta’n be mɛnnin i kɛ ɔ fa man e. 39 E nannan’m be ɲinfu be ɲin w’a yimɛn i, be yili i blo. Kpɛkun be wla loli Ezipti mɛn’n. 40 Be seli Aarɔn kɛ: ‘Yo ɲanmiɛn kun man e naan ɔ dun e ɲrun mmua. Afin Moizi sɔ m’ɔ fali e Ezipti mɛn’n nun fiteli’n, e siman sa nga w’a ju i su’n.’ 41 Ɔ maan be yoli nannin ba kun blɛ sɔ’n nun. Kpɛkun be yili tɛ mannin amuin sɔ’n. Be dili be sa nuan like sɔ mɔ be yoli’n, i su aklunjuɛ. 42 I sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn yili be blo. Ɔ maan be ko suli ɲanmiɛn su lɔ ninnge mun, kɛ nga be klɛli i Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be fluwa’n nun’n sa. Be klɛli i kɛ: ‘?Izraɛlifuɛ mun, ninnge nga amun fa mannin’n, ɔ nin tɛ nga amun yili be lele afuɛ ablanan’n (40), amun bu i kɛ min yɛ amun yoli i kwlaa sɔ’n mannin min-ɔn? 43 Molɔki i tannin sua’n, ɔ nin amuin Refan i nzraama’n, yɛ amun fali-ɔ. Amun yoli amuin sɔ’m be nzɔliɛ ninnge mun, kpɛkun amun sɔli be. I sɔ’n ti’n, ń wá fá amun ń kɔ́ Babilɔnin sin lɔ.’ 44 “Aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ’n, tannin sua’n* o e nannan’m be sa nun. Kɛ Ɲanmiɛn kán ndɛ klé Moizi’n, ɔ seli i kɛ ɔ nian ng’ɔ wunnin i’n su yo. 45 Tannin sua sɔ’n yoli e nannan’m be liɛ. Kpɛkun be nin Zozie be fa ɔli be nga Ɲanmiɛn fuannin be e nannan’m be ɲrun’n, be mɛn’n nun lɔ. Ɔ kali lɔ lele Davidi i blɛ su. 46 Ɲanmiɛn klun jɔli i wun. Ɔ maan ɔ srɛli atin kɛ ɔ́ kplán sua kun mán Zakɔbu i Ɲanmiɛn’n. 47 Sanngɛ Salomɔn yɛ ɔ wa kplannin sua kun mɛnnin i-ɔ. 48 Sanngɛ kɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n fa kannin’n sa’n, Ɲanmiɛn m’ɔ o like kwlaa ti su’n, ɔ tranman sua mɔ klɔ sran kplan’n i nun. Ɔ seli kɛ: 49 ‘Zoova waan ɲanmiɛn su’n ti min famiɛn bia, yɛ asiɛ’n ti min ja takatakawlɛ. ?Sua wafa onin yɛ amún kplán mán min-ɔn? ?Annzɛ lika onin nun yɛ ń trán ń ló wunmiɛn-ɔn? 50 ?Nán min yɛ n yili ninnge sɔ’m be kwlaa-ɔ?’ 51 “Amun ɲin ti kekle. Amun awlɛn’n w’a kete, yɛ amun a tannin amun su mun. Amun loman amun wun manman Ɲanmiɛn wawɛ’n naan ɔ sie amun. Like nga amun nannan’m be yoli’n, i wie yɛ amun yo-ɔ. 52 ?Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ onin yɛ amun nannan’m b’a klemɛn i yalɛ-ɔ? Be kunnin be nga be kannin Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’n i balɛ’n i ndɛ’n. Sran sɔ’n, amun yili i mannin, yɛ amun kunnin i. 53 Amun yɛ anzi’m be fali Mmla’n mannin amun-ɔn, sanngɛ amun a nantiman su.” 54 Nanwlɛ, kɛ be tili ndɛ sɔ mun’n, be fali ya dan kpa, ɔ maan be waan bé yó i like yaya. 55 Sanngɛ i liɛ’n, kɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n wo i su’n ti’n, ɔ mɛnnin i ɲin su niannin ɲanmiɛn su lɔ, naan w’a wun Ɲanmiɛn i aɲrunɲan’n. Kpɛkun ɔ wunnin Zezi, ɔ jin Ɲanmiɛn i sa fama su lɛ, 56 naan w’a se kɛ: “An nian! N wun kɛ ɲanmiɛn su lɔ’n w’a tike. Yɛ Sran wa’n jin Ɲanmiɛn i sa fama su.” 57 Kɛ be tili ndɛ sɔ’n, be kpannin kekle kpa. Be fali be sa be tannintanninnin be su mun, kpɛkun be kwlaa be ko fɔli i su. 58 Be cuɛnnin i ɔli klɔ’n i sin lɔ, naan b’a ko finfin i yɔbuɛ. Be nga be tɔnnin i suɛn’n be fali be tralɛ mun guɛli i gbanflɛn kun mɔ be flɛ i kɛ Sɔlu’n i bo lɛ. 59 Kɛ bé fínfín Etiɛnin yɔbuɛ’n, ɔ mɛnnin i nɛn’n su seli kɛ: “E Min Zezi, ń fá min nguan’n* ń wlá ɔ sa nun.” 60 Ɔ kotoli, kpɛkun ɔ mɛnnin i nɛn’n su kekle kpa seli kɛ: “Zoova, yaci sa tɛ nga cɛ be.” Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n, yɛ ɔ wuli-ɔ.\n^ Annzɛ “ɔ yoli i sɔ wie.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “nannan mun.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “ɔ fali ajalɛ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “tannin sua m’ɔ ti lalofuɛ’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “pnema.”\nSa Nga Be Yoli’n 7


Drɛwɩ (Actes) 1 YRENT - 'Tɩɩ Teofil, 'mɛn 'fluba tɛdɛ - Bible Search\nZan 21 Drɛwɩ (Actes) 2\nDrɛwɩ (Actes) 1\n'mɛn 'fluba tɛdɛ -ji bɛ, Zozi 'le 'wɩ nɛn yaa drɛ 'lee yaa paa minnun ji bɛ, maan crɛn -tɛdɩ 'sia 'e pou sianan "trilii, 2ɛn e 'bɔ yi nɛn Bali -a 'si bɛ -a. Te e "ta -ko laji bɛ, -yee 'wɩ nɛn 'kɔ 'o 'ta wʋla "da "bɛ, yaa paa 'yee 'pasianɔn nɛn, e o 'si "va "bɛ, o ji Bali lei 'saun -le 'plɛblɛ 'a. 3Zɩ -yee yra yɩdɩ tʋ -nyan bɛ, o lɛ nɛn 'e 'fli kɔɔn 'e 'pa -a "kaga. Yaa -ci kɔɔn -wlɛ 'nan, 'e yiɛ a "man. 'E 'fli kɔɔn -wlɛ yi -fuba sinjɛn wlu te e Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'wɩ ve -wlɛ.\n4Yi -tʋ da te Zozi a o yei "bɛ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «Te 'ka 'si Zeruzalɛm dɩ! Bali lei 'saun nɛn maan 'nan 'an -nɔan 'cɛɛ bɛ, 'kaa man -pɛn! 5Zan "e "min -batize drɛ 'yi 'a, 'pian 'cee vɛ bɛ, tʋ -fʋ "wɛnnɔn -e Bali 'e "cee -batize drɛ 'yee lei 'saun 'a.»\n6Ɛn minnun nɛn Zozi "srɔn "bɛ, waa laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «Minsan, tʋ zɩɛ -a man nɛn Izraɛl 'nɔn dra 'yie mingɔnnɛn trɛdanɔn 'a?»\n7Zozi "e -wlɛ 'nan: «'An "tɩ 'ka 'si -nɔnlɛ 'nan -e "ka "tɔ dɩ, -a 'bɔ 'tʋwli 'bɛ yi 'lee tʋ nun zɩɛ -a 'pla. 8Ɛn Bali lei 'saun -taa 'ka da, e 'plɛblɛ -nɔan 'cɛɛ, -e 'ka drɛ 'mɛn 'wɩ 'nan yɩnɔn 'a. Ka 'mɛn 'wɩ ve Zeruzalɛm, 'lee Zude 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji 'lee Samari 'lɛglɔn 'ji 'lee 'trɛ pɛɛnɔn da.»\n9Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, ɛn e wluan laji. O yiɛ a -a -sru ɛn "lolu -koei -a -sru 'san -wlɔ.\n10O yiɛ yra tian -a -sru laji, ɛn min "fli 'bɔla 'ji o va kligli 'o 'ta le sɔ 'fuvu 'a, ɛn o 'nan -wlɛ 'nan: 11«Galile 'nɔn, -mɛ "le "wɛan nɛn ka ya 'ka 'tɔdɩ te 'ka yiɛ a laji? Bali Zozi 'si 'ka yei, ɛn e -kʋ -a laji. E -ta pee wo "le zɩ kaa 'yɩ 'kʋnan bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ.»\nZozi 'le 'pasianɔn Zudazi "pa 'jizan 'tɔ\n12-A -nan nɛn Zozi 'le 'pasianɔn 'si Olivie pɔn da, ɛn o 'li 'o da Zeruzalɛm. Pɔn zɩɛ e 'ka Zeruzalɛm man -kɔɔbli "bʋʋ "dɩ. 13Zɩ o 'bɔla Zeruzalɛm bɛ, ɛn o -kʋ 'kɔn "bʋ "tʋ -ji 'kɔn 'ta lou. 'Kɔn 'bɔ zɩɛ, -a -ji nɛn 'o cin ye 'e 'cɛn. Piɛri 'lee Zan 'lee Zaji 'lee Andre 'lee Filipʋ 'lee Toma 'lee Batelemi 'lee Matie 'lee Alife -pɩ Zaji 'lee Simɔn nɛn waa laabo "nyian Zelo bɛ, 'lee Zaji -pɩ Zude, 'bɛ cɩ. 14O 'ci a -tʋwli, ɛn o pɛɛnɔn Bali trʋ "baa 'kɔn zɩɛ -a -ji tʋ pɛɛnɔn man. -Wɛɛ cɩ 'o 'vale lɩmɔn -mienun 'lee Zozi "bʋ Mari 'lee Zozi "bʋɩnun -a.\n15Yi -tʋ da, minnun nɛn o yi -tɛala Zozi da bɛ, 'o cin 'yɩ. O ya min -yaa tʋ -yɔ -tʋ (120). Piɛri wluan lou, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan:\n16«"Bʋɩnun, 'wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Zudazi man bɛ 'e 'lɛ sɔɔ. Bali lei 'saun Zudazi -le 'wɩ 'bɔla David 'le 'nan, Zudazi 'bɛ -si -kɔɔnmlan Zozi 'kunnɔn lɛ. 17E ya "nɛn -kaa 'va, ɛn -cɛɛ 'nyranman -tʋwli 'pa waa. 18"Lala nɛn waa -pan 'wʋ 'a, 'nan -e 'e Zozi -kɔɔn "bɛ, e fei -tʋ 'lɔ 'a. 'Pian -a fei 'bɔ da nɛn e -ka. -A -pɔn fɛa, ɛn -a -pɔan wɛɛn bei. 19Zeruzalɛm 'nɔn pɛɛnɔn 'wɩ zɩɛ -a 'man, -yee "wɛan nɛn o fei zɩɛ -a 'tɔ 'pa 'o wei -ji 'nan: ‹Akɛldama›, -a -ci nɛn 'nan: ‹nyɛn fei›. 20Ɛn e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ "dre 'fluba 'ji 'nan:\n‹-Yee 'kuin 'e 'fʋ 'e "tun.\nTe min -tʋ 'e 'nyran ji dɩ.›\nƐn e ya "nyian 'e 'crɛn -tɛdɩ -ji 'nan:\n‹Min pee 'e "pa 'ji nyranman 'pa.›\n21-22Zɩ Zan Zozi -batize drɛ, -trilii -e 'e 'bɔ yi nɛn Bali -a 'si -kaa yei "bɛ -a man bɛ, minnun nɛn o -ko -kaa 'palɛ fɛ pɛɛnɔn 'nan te Minsan Zozi a -kaa 'va bɛ, -kaa o -tʋ -tɔ -a "pa 'ji. -Kaa min -tʋ 'si o yei, -e 'e 'pa -kaa 'va, -e 'e drɛ Zozi 'le wluandɩ -kanɔn 'va -nan yɩzan -tʋ -a.»\n23-A -nan nɛn o min "fli kɔɔn, -a -tʋ 'tɔ nɛn Matias, ɛn -a -tʋ 'tɔ nɛn Zozɛfʋ. Waa laabo "nyian Barsaba, -te bɛ "cɛɛ dɩ Zuti. 24Tɔɔn ɛn o Bali trʋ 'ba, o 'nan: «Minsan, 'i 'bɔ nɛn, i min pɛɛnɔn souba ji ye bɛ, min "fli 'gʋɛ o yei "bɛ, min nɛn yia 'si "va "bɛ, 'i -kɔɔn 'kʋɛ. 25Zudazi 'si 'kʋ 'va, ɛn e -kʋ -a -nan nɛn kɔ 'e 'kʋ bɛ -a -nan. Min "fli 'gʋɛ o yei "bɛ -tɩɛ "pa 'ji nyranman "paa?» 26Ɛn o 'lein 'wlɛ tuʋla o 'tɔ da. Matias da nɛn e -tria, ɛn e 'pa Zozi 'le 'pasianɔn 'fuda -tʋ bɛ o va.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 3\n1 Tʋ nɛn 'wɩ 'gʋɛ e drɛ "man "bɛ, te Tibɛr 'bɛ cɩ mingɔnnɛnnun tazan -a Rɔm. -A lɛ -fuda 'sooluzan nɛn, te e ya mingɔnnɛn -a 'lɛglɔn pɛɛnɔn da. Ɛn tʋ zɩɛ -a va bɛ te Rɔm min Ponzʋ Pilati 'bɛ cɩ -kɔnmandan -a Zude 'lɛglɔn da. Ɛn te Erodi 'bɛ cɩ Galile 'lɛglɔn 'tazan -a, ɛn -a "bʋɩ Filipʋ 'bɛ cɩ Iture 'lɛglɔn 'lee Trakoni 'lɛglɔn 'tazan -a. Ɛn te Lisania 'bɛ cɩ Abilenɛn 'lɛglɔn 'tazan -a. 2 Ɛn te Ane 'lee Kaifa 'bɛ cɩ Bali -pannɔn 'tanɔn 'a. Tʋ zɩɛ -a man nɛn Bali 'wɩ tin 'ba Zakari -pɩ Zan lɛ "bui "da.\n3 -A -nan nɛn Zan ciɩdɩ 'sia 'yi nɛn waa laabo Zudan bɛ -a "srɔn 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji, te e 'wɩ tin "baa minnun lɛ. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Ka 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man -e 'ka 'fli -nɔn Bali lɛ! 'Ka 'ta 'ka -batize drɛ -e Bali 'e 'cee 'wɩ 'wlidɩ 'fui!»\n4 'Wɩ nɛn e cɩ 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali 'lewei vɩzan Ezai -le 'fluba 'ji bɛ, zɩ 'e 'lɛ sɔɔ zɩɛ. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n5 'Ka pɔn -klo pɛɛnɔn 'ji -sɛn 'e cin va!\n6 'Ka drɛ zɩɛ\n7 Minnun -ta Zan -va "kaga, 'nan -e 'e 'o -batize drɛ. -A -nan nɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Min -wlidɩnun! -Tɩɛ 'vɩ 'cɛɛ 'nan, 'ka 'si Bali -le nyran -blɩdɩ nɛn e "ta -daa "bɛ, -a wlu? 8 'Ka -kɔɔn 'ka drɛ wɩ -a 'nan, ka 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man. 'Pian te 'ka vɩ 'e "tun 'nan, ka 'si 'wɩ 'ji Abraam a 'ka tra -a -le "wɛan dɩ. Maan ve 'cɛɛ 'nan, Bali -kɔlaman e -kɔlɛnun 'labɛ o dra Abraam kludanɔn 'a. 9 'Ka drɛ "yi! Tʋ nɛn o yibanun "cɛan bɛ, e 'bɔ 'va. Yiba "nɛn e baa te -a 'blʋ 'ka "yi "dɩɛ, waa "cɛan -e 'o tuʋ 'tɛ 'va.»\n10 -A -nan nɛn minnun nɛn o -ta "va "bɛ, waa laabʋ -yrɔ 'nan: «Kʋa dra "mɛn 'kɔ?»\n11 Ɛn Zan "e 'nan -wlɛ 'nan: «Min nɛn -tralɛ -a -yrɔ "fli "bɛ, 'e -tʋ -nɔn min nɛn -yee "ka "dɩɛ -yrɛ. Ɛn min nɛn -blɩfɛ -a -yrɔ "bɛ, 'e bɔɛzan "le "nɔn.»\n12 -Va "lala 'sinɔn "o "ta wʋ "nyian 'o -batize drɛlɛ, ɛn waa laabʋ Zan -lɔ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, "kʋ "drɛ 'kɔ?»\n13 Ɛn Zan "e 'nan -wlɛ 'nan: «Te 'ka -va "lala 'si 'e 'ciɩla -nyrɛn waa 'vɩ 'cɛɛ bɛ -a da dɩ!»\n14 Ɛn 'sounjanun "o laabʋ "nyian -yrɔ 'nan: «Kʋʋ "nun, "kʋ "dra 'kɔ?»\n15 Minnun nɛn fɛ zɩɛ -a 'nan bɛ, 'wɩ nɛn Bali "e 'nan, e -taa "drɛlɛ bɛ -a -cin a o ji. -Yee "wɛan 'o 'ci nrɔn 'nan, Zan -kɔan Crizi nɛn e min "sia 'wɩ 'ji bɛ -a. 16 Tɔɔn ɛn Zan "e 'nan o pɛɛnɔn lɛ 'nan: «"An 'ka -batize dra 'yi 'a. 'Pian min nɛn -a 'plɛblɛ "mlian 'an da bɛ, e "ta -daa. An 'ka -yee -manwua "tun "da baa "fluzan -a dɩ. -Yɛɛ 'ka -batize dra Bali lei 'saun 'lee 'tɛ 'a. 17 -Yee -klu "a 'e 'lɔ, -e 'e fɛ 'lee 'e -flu 'cɛn 'e cin man. Yaa 'wlɛ -sɛan 'yee 'trɛbɔ -ji, 'pian -a -flu "bɛ yɛɛ -sɛan 'tɛ nɛn ya'a 'driman 'mlɔnmlɔn dɩɛ -a va, -e 'e 'tɛ 'blɩ.»\n18 'Wɩ zɩɛ 'lee 'wɩ "kaga "pee nɛn Zan -a 'vɩ minnun lɛ Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn 'a. 19 Ɛn "nyian bɛ, Zan 'wɩ 'pla Galile 'lɛglɔn 'tazan Erodi lɛ. Kɔɔ Erodi 'e "bʋɩ nan Erodia 'pa, ɛn e 'wɩ 'wlidɩ "pee drɛ "nyian "kaga. 20 "Bɛ -sru ɛn e 'wɩ 'wlidɩ drɛ "nyian Zan -fɔdɩ -a -pʋ 'kuin.\n21 Minnun pɛɛnɔn -ta 'o -batize drɛlɛ Zan -va. Ɛn Zozi "e "ta 'wʋ "nyian "e -batize drɛlɛ. "Bɛ -sru zɩ Zozi Bali trʋ 'badɩ 'sia bɛ, ɛn labli 'lɛ 'sʋ. 22 -A -nan nɛn Bali lei 'saun sɔɔn "da -goezee "le -plablo -le 'wɩ 'zʋ. Ɛn wei -tʋ wɩɩ laji. Yaa 'vɩ 'nan: «I ya 'an 'pɩ nɛn maan ye "yi ɛn -yee 'wɩ 'an 'ci "nranman bɛ -a.»\n23 Zozi lɛ a -fuba yaaga, ɛn e Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ 'sia. Waa "siala 'nan Zozɛfʋ nɛn Eli -pɩ -a bɛ, -yee 'nɛn nɛn.\n24 Mata -pɩ nɛn Eli -a\n25 Matatia -pɩ nɛn Zozɛfʋ -a\n26 Maati 'pɩ nɛn Nagayi 'a\n27 Yoana 'pɩ nɛn Yoda -a\n28 Mɛci -pɩ nɛn Neri 'a\n29 Yesua 'pɩ nɛn Ɛri -a\n30 Simeɔn -pɩ nɛn Levi -a\n31 Melea -pɩ nɛn Eliakim -a\n32 Jese -pɩ nɛn David -a\n33 Aminada -pɩ nɛn Naashɔn -a\n34 Zago 'pɩ nɛn Zuda -a\n35 Seru 'pɩ nɛn Nawo -a\n36 Jena 'pɩ nɛn Salmɔn -a\n37 Matuzale 'pɩ nɛn Lame 'a\n38 Eno 'pɩ nɛn Jena 'a


Bo bolε 1:26-1:29\nBe nga bɔ be wan sran fin ndo i osu nun, be nyin yi man Nyanmiε. Be bƆbƆ be afεin, be nuan sƐ man ndƐ mun be su trele. Sran nga NyanmiƐn yilli Ɔ ti kpa i nyrun. I sƆ ti Ɔ fata man kƐ e yo i finfin\nNdε su fitilε 1\nE ajalε nga e su bo i bo yε’n Ɔ wa man e wun Nyanmiεn ndε fluwa i nandoliε bƆ ti’n. Sanngɛ e nnyin su kpa man i sa fanu fanu nga be juli mεn nun Nyanmiεn ndε fluwa’n ti.\nNdε su fitilε 5\nNyanmiԑn bɔbɔ niԑn i ndԑ bɔ kannin su yԑ be klԑli’ɔ. NdƐ mma kungun nga be wo NyanmiƐn ndƐ fluwa nun, NyanmiƐn yƐ Ɔ kannin ndƐ mma sƆ mun yƐ sran mun, bƆ be ti kƐ min nin wƆ sa, be yε be klƐli Ɔ.\nBo bolε 18:20-19:12\nAnanganman yi i wun nglo kle i kε ɔ ti Ananganman, nin ɔ su kɔ Sodɔme nin Gomɔr klɔ i jɔlε dilε. Klɔ sɔ’n sufuε’m be nzuεn ɔ a yo tε dan asiε su. I sɔ tε liε’n o lε andε ekun.