1 Corinthefue 4:9\nAfin m bui ke, Nyanmien a yô é bo Jésus sunmaan yé'n ke é nu'an swran nun sa. Ya katyi finfinfue swran nin ange'm bé nyrun ke swran bo bé su wa kuin sa.\nN swran kpa mun, nanh an lafi bé nga bé sé ke bé idyo Nyanmien Wawe'n nuan'n, bé ngba su, anh sa bé nian, se bé idyo Nyanmien nuan sakpa ô, annze se liké wié ye bé idyo i nuan ô. Afin bé nga bé ton bé wun suen ke bé ti Nyanmien nuan idyofue'n, bé kpanngban kpa ba ba men'n nun.\nSa nga bé yôli'n 8:26\nÉ Min'n i ange kun kan kléé Philippe ke, o dyaô o ngua lo bué'n su atin b'o fin Jérusalem lo ko Gaza aawle'n nun lo'n su.\nSa nga bé yôli'n 12:15\nYe bé sé i ke: ?O kpa'n… liké su wa yô woo? Sannge o dyran su ke, i sakpaa. Ye bé sé ke: I angeo.\nNanh man swran b'o klô ke bé bu i aénvuefue'n, b'o kôtô ange'm bé bô, b'o fe i aôlia nun ninngé b'o wunnin bé'n di i nuan'n, o dé amun liké kpa nga an nyenniin'n. Swran so'n ke o bu liké nga o si'n i akunndan'n o tu i wun, i wun tule so'n ti ngben.\n?Ange'n kwlaa bo bé ti aôlia nun swran bo bé su Nyanmien'n, wa sunma'an bé ke bé wa nian bé nga bé wa nyan bé ti'n bé su?\nSwran ng'o tô amun'n, anh sikéé, afin swran wié'm bé yôô so bé siké ange mun, ba si'a nun.\nLé kun yalefue so'n wuli, ange'm bé wa fe oo Abraham wun lo. Anyanbéunfue'n kusu wa wuli nan ba siéé.\nAnh nian amun wun kpa, nanh amun yô ba kanngan nga bé ô ye'n bé nun kun finfin, afin nh kanh klé amun ke, bé ange'm bo bé ô nyanmien su lo'n bé nyin ta min Si b'o ô nyanmien su lo'n i nyrun tyen kwlaa.\nSa nglô yile 5:11\nN niaan lo ékun, n tii ange kpanngban kpa bo bé dyu akpingbingbi'n bé nen. Bé sin yia bia'n nin liké nga bé ti ke nnen sa'n, nin kpenngben mun.\nSa nglô yile 19:10\nYe n wutuu min nyin asé i bô le ke mh menmenh, sannge o sé n ke: Nanh yô so! N ti wo nin o niaan kwlaa nga bé fa nde nanwle nga Jésus yii nglô'n su'n, amun wiéngu dyunman difue. Kôtô Nyanmien bô menmen! Nde nanwle nga Jésus yii nglô'n ye man Nyanmien nuan idyofue'm bé ken i nde nion.


Zezi ɲinnin Nazarɛti lɔ | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 13:55, 56 MARKI 6:3\nZOZƐFU NIN MARI BE AWLOBO’N W’A TRƐ\nZEZI SUANNIN JUNMAN KUN\nZezi ɲinnin Nazarɛti lɔ. Klɔ sɔ’n ti kaan sa, yɛ sran’m be bumɛn i wie. Ɔ o Galile mɛn m’ɔ ti kongo lika’n i nun. Yɛ ɔ o fɛtɛ dan mɔ be flɛ i Galile Jenvie’n i wia atɔliɛ lɔ.\nAtrɛkpa’n, kɛ Zozɛfu nin Mari bé fá Zezi Ezipti lɔ bé bá’n, nn ɔ le afuɛ nɲɔn. Blɛ sɔ nun’n, kɔlɛ i yɛ ɔ ti be wa kunngba cɛ-ɔ. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be wa wuli ba yasua wie mun. Be yɛle Zaki nin Zozɛfu nin Simɔn, ɔ nin Zida. Zozɛfu nin Mari be wuli ba bla mun wie. Ɔ maan Zezi i niaan’m be kwla ju sran nsiɛn tra su bɔbɔ..\nSanngɛ Zezi le osufuɛ wie mun ekun. Be yɛle Elizabɛti nin i wa Zan, mɔ e kannin be ndɛ’n. Be tran nguangua lɔ, Zide mɛn’n nun lɔ. Kun ekun yɛle Salome. I liɛ’n, ɔ tran Galile mɛn’n nun lɔ. Kɔlɛ’n, Mari i niaan bla-ɔ. I wun’n suan Zebede. Be le ba yasua nɲɔn. Be yɛle Zaki nin Zan. Be nin Zezi be ti ngawangawa. Sɛ ba sɔ’m be bakan nun’n, be nin Zezi be trannin likawlɛ’n, e siman nun ndɛ. Sanngɛ kɛ be yoli kaklaka’n, be nin Zezi be afiɛn mantannin kpa, yɛ be kacili i akoto wie.\nZozɛfu i awlobo’n wa trɛli. Ɔ maan ɔ fata kɛ ɔ di junman kekle kpa naan w’a niɛn i awlobo’n i lika. Zozɛfu ti waka sɛfuɛ. Ɔ tali Zezi kɛ i bɔbɔ i klun ba sa. I sɔ’n ti’n, be wa flɛli Zezi kɛ ‘waka sɛfuɛ’n i wa.’ (Matie 13:55) Zozɛfu kleli Zezi waka sɛlɛ junman’n wie. I kusu fɛli i ɲin sieli su kpa. I sɔ’n ti’n, ɔ sili junman sɔ’n i di. Ɔ maan sran’m be wa flɛli i kusu kɛ ‘waka sɛfuɛ’ wie.—Marki 6:3.\nZoova i sulɛ’n yoli Zozɛfu nin i awlobofuɛ’m be cinnjin kpa. Kɛ nga Ɲanmiɛn Mmla’n seli kɛ siɛ nin niɛn’m be fa yo’n sa’n, Zozɛfu nin Mari be kannin Ɲanmiɛn i ndɛ kleli be mma mun titi. Kɛ ‘be ti be awlo lɔ-o, be kan, kɛ be o atin su be su kɔ lika-o, be kan, kɛ bé wá lá-o, kɛ bé tínnge-o, be kan.’ (Mmla’n 6:6-9) Asa ekun’n, Ɲanmiɛn sulɛ sua kun o Nazarɛti lɔ. Ɔ maan e kwla lafi su kɛ Zozɛfu nin i awlobofuɛ’m be ko suli Ɲanmiɛn lɔ titi. Asa kusu’n, Zozɛfu nin i awlobofuɛ’m be kɔ Zerizalɛmun, Zoova i sua’n nun lɔ titi. Kɛ be yo sɔ’n, ɔ yo be fɛ dan. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ Zezi ɔli Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun lɔ ‘kɛ ng’ɔ fa yo i Wunmiɛn-lolɛ-cɛn kwlaa nun’n sa.’—Liki 4:16.\n?Zezi i niaan’m be kwla ju sran nɲɛ?\n?Junman benin yɛ Zozɛfu kleli Zezi-ɔ? ?Ngue ti-ɔ?\n?Wan ndɛ yɛ Zozɛfu kan kleli i mma mun-ɔn?\nZozɛfu yoli siɛ kpa, yɛ ɔ suli Ɲanmiɛn nanwlɛ su\n?Ngue nun yɛ Zozɛfu sɛsɛli i awlobo’n niɔn? ?Ngue ti yɛ ɔ fali Mali nin Zezi ɔli Ezipti ɔ?


Samiɛli ɲinnin kan Ɲanmiɛn i tannin sua’n o lɔ’n | Sulafilɛ Kpafuɛ’n\nNDƐ TRE NSO\nKɛ ‘ɔ́ dí Zoova i junman’n kɔ́’n, nn ɔ́ ɲín kɔ́’\n1, 2. ?Nin yɛ Samiɛli yiali Izraɛlifuɛ mun ɔn? ?I sɔ blɛ nun’n, lika’n ti sɛ lɔ? ?Yɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ be wun i wlɛ ɔ?\nWAWA blɛ’n w’a ɔ i ɲrun lɔun kpa. Fie’m be su ble’n w’a blo klanman kpa. Ɔ kɛ i kpɛlɛ siɛn’n. Sɛ ɔ ti andɛ’n, nn é sé kɛ e o Mɛ annzɛ Zuɛn anglo’n nun. Blɛ sɔ’n nun yɛ Samiɛli m’ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n mɔ i kunngba’n ti jɔlɛ difuɛ i osu w’a cɛ’n, ɔ yiali Izraɛlifuɛ mun Gilgali klɔ’n su ɔ. B’a gua bliin. Samiɛli jin lɛ diin, ɔ nian be ɲrun siin.\n2 Izraɛlifuɛ’m be jrannin Samiɛli wun tɔkii kɛ ɔ sie sran kun be su naan ɔ yo be su famiɛn. Nanwlɛ, i sɔ mɔ be yoli’n kle kɛ be yili Ɲanmiɛn mɔ i yɛ ɔ ti be Siefuɛ’n nin i nuan ijɔfuɛ Samiɛli be blo. Yɛle kɛ Zoova bɔbɔ ba’n yɛ be kloman kɛ ɔ yo be famiɛn kun ɔn. Sa tɛ kpa yɛ be yoli i lɛ ɔ. Sanngɛ be wunmɛn i wlɛ. ?Ngue like yɛ Samiɛli yó naan b’a wun kɛ like nga be yoli’n ti tɛ ɔ?\nSamiɛli i kaan nun’n, w’a yoman kɛ i wiengu mun sa, ɔ lafili Zoova su. I sɔ’n ti ajalɛ kpa.\n3, 4. (a) ?Ngue ti yɛ Samiɛli boli i gbanflɛn blɛ’n su ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ wafa nga Samiɛli lafili Ɲanmiɛn su’n ɔ kwla uka e andɛ ɔ?\n3 Yɛ Samiɛli seli Izraɛlifuɛ’m be kɛ: “M’an yo kpɛnngbɛn. N ti’n w’a bo je.” I ti’n mɔ w’a kpa fuaii’n kle kɛ w’a yo kpɛnngbɛn sakpa. Ɔ seli ekun kɛ: “Ń síe amun’n, wuun n ti gbanflɛn kan lele yɛ w’a fa ju ndɛ yɛ.” (1 Sam. 11:14, 15; 12:2) Sakpa, Samiɛli w’a yo kpɛnngbɛn. Sanngɛ i wla te kpɛn i gbanflɛn kan blɛ nun’n su kpa. Ajalɛ nga ɔ fali be blɛ sɔ nun’n ti’n, lele m’ɔ́ fá yó kpɛnngbɛn’n ɔ nin i Ɲanmiɛn Zoova be afiɛn’n mantannin kpa.\n4 Samiɛli i wiengu’m b’a lafiman Ɲanmiɛn su kpa yɛ b’a suman Ɲanmiɛn nanwlɛ su. Sanngɛ Samiɛli miɛnnin i ɲin fɛli i wun mantannin Ɲanmiɛn cɛn kwlakwla. Andɛ kusu i kunngba’n niɔn. Mɛn nga nun sran’m be lafiman Ɲanmiɛn su yɛ sa tɛtɛ ngunmin sa yɛ be yo ɔ. Ɔ maan Ɲanmiɛn sulafilɛ’n timan pɔpɔ manman e. (An kanngan Lik 18:8 nun.) É wá kán wafa nga Samiɛli i ajalɛ’n kwla uka e’n, i ndɛ. Maan e bo i bo i bakan nun.\n‘Samiɛli kan’n di i junman’n Zoova i ɲrun’\n5, 6. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Samiɛli i bakan blɛ’n yoli i liɛ ngunmin ɔn? ?Ngue ti yɛ Ani nin Ɛlkana be si kɛ sɛ be yaci be wa’n Silo lɔ’n, ɔ́ ɲán sran níɛn i lika ɔ?\n5 Samiɛli i bakan blɛ’n yoli i liɛ ngunmin. Afin kɛ i nin Ani kpɛli i ɲɔnflɛn’n, ɔ nin Ɛlkana be fɛ i ɔli Ɲanmiɛn i tannin sua ng’ɔ o Silo lɔ’n nun. Kɛ a fɛ i Rama lɛ mɔ á fá jú lɔ’n, ɔ ti kilo 30. Kɛ ɔ́ yó sɔ nn Samiɛli te yo bakan kpa. Kɔlɛ ɔ le afuɛ nsan. Be fɛ i ɔli lɔ kɛ ɔ ko di junman man Zoova naan ɔ yo i liɛ klonglo. * Sanngɛ nán kɛ Ɛlkana nin Ani be kloman be wa’n naan be waan bé yí i blo ti yɛ be fɛ i ɔli lɔ ɔ.\n6 Ani nin Ɛlkana be si kɛ sɛ be yaci be wa’n Silo lɔ’n, bé ɲán sran níɛn i lika. Kɛ mɔ Samiɛli nin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ Eli yɛ bé dí junman’n, kɔlɛ Eli w’a dun mmua bu i kwlaa sɔ’n i akunndan. Asa’n, bla wie’m be di junman lɔ wie. Bla sɔ’m be nian be junman’n nun sɛsɛsɛ be di.—Tul. 38:8; Jɔl. 11:34-40.\n7, 8. (a) ?Ngue ti yɛ afuɛ nuan kwlaa Samiɛli i si nin i nin be ko niɛn i osu ɔ? (b) ?Ajalɛ benin yɛ like nga Samiɛli i si nin i nin be yoli’n, ɔ kle siɛ nin niɛn mun andɛ ɔ?\n7 Ani nin Ɛlkana be si jrɛiin kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ fali ba sɔ’n mannin be ɔ. Afin Ani srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ mɛn i ba yasua kun. I waan sɛ Ɲanmiɛn yo sɔ’n, ɔ́ fá ba sɔ’n mɛ́n i naan ɔ yo i liɛ mlɔnmlɔn. I sɔ’n ti’n, afuɛ kwlaa kɛ Ani kɔ́ Silo lɔ’n, ɔ wu tralɛ kun mɛn i wa’n naan ɔ fa di junman Ɲanmiɛn i sua’n nun. E si kɛ, kɛ Samiɛli wun i si nin i nin’n, i wun blibli i. Afin be wlɛ i fanngan kpɛkun be kle i ngwlɛlɛ. Be se i kɛ nán maan ɔ fa junman’n kan ngowa afin nán sran ngba yɛ ɔ di junman lɔ ɔ. I sɔ’n kle kɛ ba’n, i ndɛ lo be kpa.\n8 Ba’m be talɛ nun’n, ajalɛ nga Ani nin Ɛlkana be fali’n, siɛ nin niɛn’m be kwla fa tu be wun fɔ nun andɛ. Yɛle kɛ titi’n, like nga be ko yo naan be mma’m b’a ɲan be sa ti like’n, yɛ be wla be wun ase be yo ɔ, sanngɛ be ɲin kpa Ɲanmiɛn sulɛfuɛ’n su. Sanngɛ Samiɛli i si nin i nin b’a yoman sɔ. Be liɛ’n, Ɲanmiɛn sulɛ’n yɛ be fa sieli i like kwlaa ɲrun ɔn. Atin sɔ mɔ be kleli be wa’n, ɔ kali su lele fa yoli kpɛnngbɛn.—An kanngan Nyanndra Mun 22:6 nun.\n9, 10. (a) Wafa nga Ɲanmiɛn i tannin sua’n ti’n, an yiyi nun. ?Wafa sɛ yɛ Samiɛli bu Ɲanmiɛn i sua sɔ’n niɔn? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun wie.) (b) ?Junman nga Samiɛli di i Ɲanmiɛn i sua’n nun’n, be nun wie mun yɛle benin? ?Yɛ wafa sɛ yɛ andɛ gbanflɛn nin talua’m be kwla fɛ i ajalɛ’n su ɔ?\n9 Maan ɔ yo e kɛ Samiɛli w’a ɲin naan w’a ɔ wlanwlanlɛ kpɔlɛ nga be bo sin yia Silo klɔ’n be su sa. Kɛ ɔ o kpɔlɛ’m be su m’ɔ́ nían ja ngua wa’n, m’ɔ wun Ɲanmiɛn i tannin sua’n, ɔ yo i fɛ tratra su. Sua sɔ’n ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo. * Be kplannin i afuɛ kɔe 400 yɛ. Moizi yɛ ɔ niannin i kplanlɛ’n su ɔ. Blɛ sɔ nun’n, sran kwlaa wie ala mɔ i waan ɔ́ sú Zoova’n, saan sua sɔ’n nun yɛ ɔ́ kɔ́ ɔ.\n10 Kɛ Samiɛli ɲín kɔ́ nn ɔ́ kló Ɲanmiɛn i sua’n. I bɔbɔ wa klɛli i kasiɛn kɛ: “Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, wuun Samiɛl kan’n kusu dí i junman’n [Zoova] i nyrun, [‘efɔdu kun wlɛ i wun yɛ,’ NW] i lɛn tannin’n ci i bo.” (1 Sam. 2:18) Tralɛ sɔ m’ɔ leman sa’n, m’ɔ wlɛ i wun’n, ɔ kle kɛ ɔ uka Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun Ɲanmiɛn i tannin sua’n nun. Kannzɛ ɔ timan Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ wie’n, sanngɛ ɔ di junman wie mun man Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun. I wie yɛle kɛ ɔ tike Ɲanmiɛn i tannin sua’n i awlo klun’n i anuan mun nglɛmun kwlakwla, yɛ ɔ uka Eli. Nanwlɛ, Samiɛli klo Ɲanmiɛn i tannin sua’n i nun junman dilɛ. Sanngɛ sa wie sɛnngɛn i akunndan’n. Yɛle kɛ sran wie’m be yo sa tɛtɛ kpa Ɲanmiɛn i sua’n nun.\nW’a yoman be sa tɛtɛ mun wie\n11, 12. (a) ?Ngue ti yɛ Ɔfni nin Fine be yoli tete sa’n niɔn? (b) ?Sa tɛtɛ wafa benin mun yɛ Ɔfni nin Fine be yo be Ɲanmiɛn i sua’n nun ɔn? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun wie.)\n11 Eli le ba yasua nɲɔn. Be yɛle Ɔfni nin Fine. Samiɛli i gbanflɛn kan nun’n, be yoli tete sa i ɲin bo lɛ. Biblu’n kan be ndɛ se kɛ: “Eli i mma’m be ti finfinfuɛ. Be bu-man [Zoova] like fi.” (1 Sam. 2:12) Ndɛ sɔ’n kle kɛ, kɛ mɔ Ɔfni nin Fine be buman Zoova like fi’n i ti yɛ be ti finfinfuɛ’n niɔn. Be buman Zoova i mmla mɔ be ti sɛsɛ’n be like fi. I sɔ ti yɛ be yoli tete sa’n niɔn.\n12 Junman nga Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be di’n ɔ nin wafa nga ɔ fata kɛ be yi tɛ mun’n, Moizi Mmla’n yiyi i kwlaa nun. Nán ngbɛn ti yɛ ɔ yoli sɔ ɔ. Afin tɛ nga be yi be’n, be ti ninnge kwlaa nga Zoova yoli naan w’a kwla yaci sran’m be sa tɛ’n w’a cɛ be’n, be nzɔliɛ. Ɔ maan Izraɛlifuɛ’m be tɛ nga be yi be man Ɲanmiɛn’n ti’n, ɔ yaci be sa tɛ’n cɛ be, yɛ ɔ sɔ be nun, ɔ yra be su yɛ ɔ sie be. Sanngɛ Ɔfni nin Fine be wlawla be wiengu Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun maan be buman tɛ nga sran’m be yi man Ɲanmiɛn’n, be like fi. *\n13, 14. (a) ?Kɛ be nga be klo sa seiin yolɛ’n, be wunnin ninnge tɛtɛ nga sran wie’m be yo i Ɲanmiɛn i sua’n nun’n, wafa sɛ yɛ be wun yoli be ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Eli w’a yoman Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ nin siɛ kpa ɔ?\n13 Kɛ Samiɛli wunnin sa tɛtɛ sɔ mɔ be yo be’n, mɔ sanngɛ sran fi nin a fɛmɛn i wun ajalɛ’n, ɔ yoli i ya kpa. I ti’n, i wla’n boli i wun. Asa’n, ɔ wunnin yalɛfuɛ ɔ nin ɲrɛnnɛnfuɛ kpanngban mɔ be ba Ɲanmiɛn sua’n nun kɛ be cici be wla’n. Sanngɛ kɛ bé fín lɛ bé kɔ́’n, be wla guaman ase. Asa ekun’n, kɛ ɔ tili i kɛ Ɔfni nin Fine be nin bla nga be di junman Ɲanmiɛn sua’n nun’n be nun wie’m be la’n, ɔ yoli i ya kpeli nun. (1 Sam. 2:22) Atrɛkpa’n, Samiɛli lafili su kɛ Eli wá fá ajalɛ naan ninnge sɔ’m be wie.\nNanwlɛ, Eli i mma’m be sa tɛtɛ nga be yoli’n, ɔ yoli Samiɛli i ya kpa!\n14 Sran nga ɔ kwla yo naan Ɔfni nin Fine b’a yaci finfin sa’m be yolɛ’n yɛle Eli. Afin i yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n niɔn. I yɛ ɔ nian ninnge kwlaa nga be yo i tannin sua’n nun’n i su ɔ. Asa’n, Ɔfni nin Fine be ti i mma mun. I sɔ’n ti’n, i yɛ ɔ fata kɛ ɔ tu be fɔ ɔ. Nanwlɛ, nán be bɔbɔ ngunmin yɛ be su yo be wun abɔlɛ ɔ. Sran kpanngban be fa be ayeliɛ tɛ’n i su afɛ’n wie. Sanngɛ kɛ ɔ yo naan Eli ijɔ be kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa, naan ɔ kle kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ ɔ nin be si’n, i liɛ ng’ɔ́ yó’n yɛle i mma’m be ijɔlɛ nvɛɛ su’n. (An kanngan 1 Samiɛl 2:23-25 nun.) Ba’m be su kete be kɔ, yɛ sa nga be su yo i lɛ’n, w’a fa be w’a sie i wie’n i atin’n su. ?Ɔ maan sɛ be kan ndɛ kle be nvɛɛ su’n, ɔ́ yó be wun sa ye yɛ ɔ o lɛ?\n15. ?Ndɛ benin yɛ Zoova sunmannin i nuan ijɔfuɛ’n kɛ ɔ ko kan kle Eli ɔ? ?Kɛ Eli i awlobofuɛ’m be tili ndɛ sɔ’n, ngue yɛ be yoli ɔ?\n15 Lika’n i tɛ mɔ ɔ wa yoli kasiɛn’n ti’n, be to nun yɛbuɛ ɔ, ɔ toman. I sɔ ti’n, Zoova sunmannin i “nuan ijɔfuɛ kun” naan ɔ ko kan sa ng’ɔ́ wá jú’n, i ndɛ kle Eli. B’a boman Ɲanmiɛn i sran sɔ’n i dunman. Zoova sinnin sran sɔ’n i lika usali Eli kɛ: “?Ɔ yo sɛ ti yɛ a bu ɔ mma’m be sran tra min nin-ɔn?” Asa’n, Ɲanmiɛn seli Eli kɛ i mma’m bé wú le kunngba naan sa yalɛ wá tɔ́ Eli i awlo’n su. Asa ekun’n, Eli i awlo’n nin i akpasua’n be su jranman Ɲanmiɛn ɲrun yiman tɛ kun. Afin Ɲanmiɛn dé nanndoliɛ junman sɔ’n be sa nun. ?Kɛ Eli i awlobofuɛ’m be tili ndɛ sɔ’n, srɛ kunnin be yɛ be kacili be sa? Ɲanmiɛn Ndɛ’n seman kɛ be yoli sɔ.—1 Sam. 2:27–3:1.\n16. (a) ?Ndɛ benin mun yɛ Biblu’n kɛn i Samiɛli su ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ ndɛ sɔ’m be ti ndɛ fɛ ɔ?\n16 ?Sa tɛ yolɛ sɔ’n i ɲrun, ngue yɛ Samiɛli yoli ɔ? Samiɛli kleli ajalɛ kpa. Biblu’n kɛn i 1 Samiɛl 2:18 nun kɛ: “Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, wuun Samiɛl kan’n kusu [nian nun] dí i junman’n” klanman. I sɔ’n kle kɛ i nun nga Samiɛli te yo kaan bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn sulɛ’n yɛ ɔ fa cicili i ti ɔ. Asa ekun’n, 1 Samiɛl 2:21 se kɛ: “Kɛ Samiɛl ɔ́ dí [Zoova] i junman kɔ́’n, wuun ɔ́ nyín kɔ́.” Ndɛ sɔ’n kle kɛ, kɛ ba’n ɲín kɔ́ nn ɔ nin i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, be afiɛn’n mántan kɔ́. Nanwlɛ, sran ng’ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n mantan sɔ’n, kannzɛ be nga be bo sin yiɛ i’n be nzuɛn’n sáci sɛ’n, i liɛ’n su saciman le.\n17, 18. (a) ?Wafa sɛ yɛ Klistfuɛ gbanflɛn nin talua’n be kwla nian Samiɛli i ajalɛ’n su ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ atin nga Samiɛli fali’n ti kpa ɔ?\n17 Samiɛli kwla se i wun kɛ sɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n nin i mma’m be yo sa tɛ’n, nn i kusu kwla yo wie. Sanngɛ sɛ e wiengu’m be yo sa tɛ’n, ɔ wie be nga be le junman asɔnun’n nun’n bɔbɔ’n, nɛ́n i ti yɛ e kusu é yó wie ɔ. Andɛ Klistfuɛ gbanflɛn nin talua’m be nian Samiɛli i ajalɛ’n su. Be nianman be wiengu’m be ajalɛ tɛ’n su. Ɔ maan “kɛ [bé] dí [Zoova] i junman kɔ́’n, wuun [bé] nyín kɔ́.” Yɛle kɛ, kɛ bé ɲín kɔ́ nn be nin Zoova be afiɛn’n mántan kɔ́.\n18 ?Atin nga Samiɛli fali’n, i bo’n guali sɛ mɛnnin i? Biblu’n se kɛ: “Samiɛl kan’n kusu ɔ nyin kɔ i nyrun. I wun yo [Zoova] ɔ nin sran’m be fɛ.” (1 Sam. 2:26) Ndɛ sɔ’n kle kɛ sran’m be kloli Samiɛli i sa kpa. I li sran kpa mun yɛ be wa kloli i sa dan ɔn. Ba sɔ’n i ndɛnman su nantilɛ’n ti’n, Zoova kusu kloli kpa. Samiɛli bɔbɔ si kɛ Ɲanmiɛn su kwlá tranman lɛ nianman tete nga be bo i Silo lɔ’n. Saan ɔ́ fɛ́ i wun ajalɛ. Kusu sɛ i osu’n cɛ́ naan w’a yi i wun nglo o annzɛ sɛ ɔ su cɛman o, i lifuɛ’n ɔ wunmɛn i wlɛ. Sanngɛ kɔnguɛ kun’n, Zoova wa yili i wun nglo kleli i.\n‘Sɛ ɔ waan á kán ndɛ ɔ, kan, n ti ɔ sufuɛ, n su o ɔ nuan bo’\n19, 20. (a) ?Kɔnguɛ kun mɔ Samiɛli su la lafi’n, sa benin yɛ ɔ juli ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Samiɛli nin Eli be trannin ɔn? (c) ?Wafa sɛ yɛ Samiɛli wunnin sran nga ɔ su flɛ i’n i wlɛ?\n19 Aliɛ njɛnniɛn’n su mantan. Ɲanmiɛn i tannin sua’n i kannin dan’n te kpaja. Lika’n ti bliin. Samiɛli lɛ i sua ba’n nun lɔ láfi. Ɔ́ tíe ɔ, be su flɛ i. Ɔ bu i kɛ Eli mɔ kpɛnngbɛn yolɛ ti ɔ wunman ase kpa kun’n yɛ ɔ su flɛ i ɔ. Yɛ i ja ngbɛn, ɔ́ kplí wánndi kɔ́ Eli wun lɔ ɔ. Nanwlɛ, i ɲin yi Eli yɛ ɔ ukɛ i kpa. Afin kannzɛ bɔɔ Eli yo sa tɛ’n, sanngɛ ɔ te yo Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn.—1 Sam. 3:2-5.\n20 Samiɛli tinngeli Eli naan w’a se i kɛ: “Nannan, a flɛli min’n m’an ba.” Sanngɛ Eli seli i kɛ w’a flɛmɛn i naan ɔ sɛ i sin ko la. Samiɛli la lɛ ɔ, ɔ́ tí ɔ b’a flɛ i ekun. Ɔ yoli sɔ lele kpɛ nɲɔn ka naan Eli w’a wun ndɛ’n i bo siɛn’n. Zoova nin i nuan ijɔfuɛ’m be yacili ijɔlɛ w’a cɛ kpa. E si like ti’n. Siɛn’n Eli su wun i wlɛ kɛ Zoova nin sran mun b’a bo ijɔlɛ bo naan ɔ nin Samiɛli kan’n yɛ be su ijɔ ɔ. Yɛ Eli se Samiɛli kɛ ɔ ko la naan sɛ be flɛ i ekun’n, ɔ se sa se sa. Yɛ ɔ ɔli ɔ. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun kan’n, Samiɛli tí ɔ, be su flɛ i: “Samiɛl, Samiɛl!” Ɔ tɛli sran’n su kɛ: “Sɛ ɔ waan á kán ndɛ-ɔ, kan, n ti ɔ sufuɛ, n su o ɔ nuan bo.”—1 Sam. 3:1, 5-10.\n21. ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn kan ndɛ kle e andɛ ɔ? ?Sɛ e sie e su tie Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n, i bo’n gúa sɛ mán e?\n21 Zoova w’a ɲɛn i sufuɛ kun Silo lɔ m’ɔ sie i su tie i nuan ndɛ’n siɛn’n niɔn. I sufuɛ sɔ’n yɛle Samiɛli. Lele mɔ Samiɛli fá wu’n, i ɲin yili Ɲanmiɛn. ?Kɛ amun kusu amun yo sɔ wie ɔ? Andɛ’n, nán kɛ Ɲanmiɛn kpán flɛ́ e kɔnguɛ naan w’a kan ndɛ w’a kle e ɔ. Sanngɛ Biblu’n yɛ ɔ sin i lika fa kan ndɛ kle e ɔ. I sɔ’n ti’n, sɛ e sie e su e tie ndɛ ng’ɔ kan kle e naan e fɛ i afɔtuɛ’n su’n, e nin i e afiɛn’n sɛ́ kpa trá laa’n, kɛ nga ɔ nin Samiɛli be afiɛn’n fa sɛli kpa’n sa.\nSamiɛli trɛli i awlɛn kannin sa nga Zoova waan ɔ́ fá yó Eli’n i kwlaa kleli i.\n22, 23. (a) ?Wafa sɛ yɛ Eli i su ndɛ nga Ɲanmiɛn kannin’n, ɔ kpɛnnin su ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Samiɛli i dunman’n fuli ɔ?\n22 Nanwlɛ wafa nga Samiɛli nin Zoova be wa nantili siɛn’n, w’a yoman kɛ laa’n sa kun. Afin kɛ ɔ fɛ i kɔnguɛ nga Zoova kannin ndɛ’n kleli i Silo lɔ’n, ɔ wa kacili Zoova i nuan ndɛ kanfuɛ. I klikli nun’n, srɛ m’ɔ kunnin Samiɛli ti’n, w’a kwlá boman sa nga Zoova waan ɔ́ fá yó Eli’n i su w’a klemɛn i. Sanngɛ i sin’n, ɔ trɛli i awlɛn kannin ndɛ’n. Eli kusu sɔli nun. Ndɛ kasiɛn nga Zoova kannin naan ɲrɛnnɛn sa’n w’a tɔ Eli su’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. Nanwlɛ, Kisie w’a yiaman Jɔlɛ yɛ ndɛ kwlaa nga Zoova kannin’n, be kpɛnnin su ɔ. Kɛ Izraɛlifuɛ’m be nin Filistifuɛ’m be ko kunnin’n, be kunnin Ɔfni nin Fine le kunngba. Kɛ Eli kusu ɔ wa tili i kɛ be fali Ɲanmiɛn i alaka’n be ɔli’n, ɔ ka lɛ wuli.—1 Sam. 3:10-18; 4:1-18.\n23 Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Samiɛli liɛ’n, kɛ aliɛ’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n nn i dunman’n fú kpa kɔ́. Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “[Zoova] nin i o nun.” Ɔ kɛn i ekun kɛ ndɛ kwlaa nga Samiɛli kan’n, Zoova yia i kwlakwla sɔ’n i nuan.—An kanngan 1 Samiɛl 3:19 nun.\n‘Samiɛli kpan flɛli Zoova’\n24. ?Ngue yɛ Izraɛlifuɛ’m be seli Samiɛli kɛ ɔ yo man be ɔ? ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ be fɔnnin tɛ kpa ɔ?\n24 Izraɛlifuɛ’m b’a nianman atin kpa nga Samiɛli kleli be’n su b’a nantiman naan se kɛ be nin Zoova be afiɛn’n mántan. Afin kɛ i osu cɛli kan’n, be seli Samiɛli kɛ ɔ man be famiɛn naan sran sɔ’n sie be kɛ nvle kun nga mun sa, naan nán maan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ ngbɛn sa ɔ yo be jɔlɛ difuɛ kun. Zoova seli i kɛ ɔ tie ndɛ nga be kan’n naan ɔ niɛn i kwlakwla’n su yo. Sanngɛ ɔ ti mɔ be wun i wlɛ kɛ nán klɔ sran yɛ be yili i blo ɔ naan i bɔbɔ Zoova yɛ be yili i blo ɔ! Ɔ maan kɛ ɔ ko yo naan b’a wun i kɛ fɔnlɛ tɛ kpa yɛ be fɔnnin Zoova wun’n ti’n, Samiɛli yiali be Gilgali lɔ.\nSamiɛli lafili su kɛ Zoova tili i srɛlɛ’n. Zoova kusu yoli maan ɲanmiɛn’n kpannin kplannankplannan kpɛkun nzue’n tɔli.\n25, 26. ?Gilgali lɔ’n, ngue yɛ Samiɛli yoli naan Izraɛlifuɛ’m b’a wun i kɛ be fɔnnin Zoova i wun tɛ kpa ɔ?\n25 Maan ɔ yo e kɛ, kɛ Samiɛli kán ndɛ klé Izraɛlifuɛ mun Gilgali lɔ’n, nn e o lɛ sa. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn Samiɛli w’a yo kpɛnngbɛn. Ɔ seli Izraɛlifuɛ’m be kɛ, kɛ ɔ fɛ i kaan nun lele’n, w’a kpɔciman Zoova le. I sin’n, ɔ yoli sa kun. Ɲanmiɛn ndɛ’n waan: “Samiɛl kpan flɛli [Zoova].” Yɛle kɛ ɔ srɛli Zoova kɛ nzue’n bo nun naan ɔ tɔ.—1 Sam. 12:17, 18.\n26 Wawa nun’n, nzue tɔman. Ɔ maan kɔlɛ’n, Izraɛlifuɛ wie’m b’a bumɛn i kɛ sa sɔ’n kwla yo. Atrɛkpa’n, wie’m be fa dili aɔwi. Sanngɛ bé nían o, nzue’n w’a mlan, aunmuan’n fita fɛɛfɛɛ. Ɔ keje ble ja nga be o fie’m be su’n kɔ wa kɔ wa. Ɲanmiɛn’n kpan kplannankplannan. Yɛ nzue’n tɔli ɔ. ?Kɛ Izraɛlifuɛ’m be wunnin i sɔ’n, ɔ yoli be sɛ? “Izraɛlfuɛ’m be kwlaa be sroli [Zoova] ɔ nin Samiɛl.” Ɔ yoli sɔ afin be wunnin i kɛ be fɔnnin tɛ kpa.—1 Sam. 12:18, 19.\n27. ?Wafa sɛ yɛ Zoova uka be nga be lafi i su kɛ Samiɛli sa’n niɔn?\n27 Nán Samiɛli dunman nun ti yɛ Izraɛlifuɛ’m be wa wunnin i wlɛ kɛ ajalɛ nga be fali’n timan kpa ɔ, be Ɲanmiɛn Zoova ti ɔ. Samiɛli liɛ’n, kɛ ɔ fɛ i kaan nun lele’n, ɔ lafili Ɲanmiɛn su. I kusu yrɛli i su. Zoova w’a kaciman. Ɔ maan, be nga be lafi i su kɛ Samiɛli sa’n, ɔ yaciman be bo suanlɛ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 Laa’n, sran nga ɔ klɛn i wun man Zoova kɛ ɔ́ yó i liɛ klonglo’n, ɔ leman atin nɔnman nzan ng’ɔ bo’n, kpɛkun ɔ leman atin yimɛn i ti’n. Wie’m be klɛnnin be wun be mannin Zoova kɛ be yo i liɛ klonglo blɛ kpe kan. Wie mun kusu be kali sɔ lele be fa wuli. I wie yɛle Samsɔn nin Samiɛli ɔ nin Zan Batɛmu Yofuɛ’n be liɛ’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 Ɲanmiɛn i sua sɔ’n i tɛnndɛn nun’n ɔ fuanfuan mɛtri 13 nin sin yɛ i tɛtrɛ nun’n ti mɛtri 4 nin sin. Be fali waka yɛ be fa boboli ɔ. Sanngɛ ninnge kpakpa ngunmin yɛ be fa wlawlali nun ɔn. I wie yɛle nnɛn kplo nga be sɔ kpa’n, ɔ nin tannin tanmue mɔ be dili nun aba nglanmannglanman kpa mun’n, ɔ nin waka kpakpa nga be kloli jɛtɛ ufue nin sika ɔkwlɛ be fa guali be wun’n. Ɲanmiɛn i sua sɔ’n le awlo klun. Awlo klun sɔ’n nun’n, tɛ yiwlɛ dan kpa kun jin lɛ. Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be lawlɛ mun be o nun wie. Kasiɛn su yɛ be wa kplannin be ɔ. Kɔlɛ be nun kun nun yɛ Samiɛli lali ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Biblu’n kan tete sa nɲɔn ndɛ. I kun yɛle kɛ Moizi Mmla’n kle nnɛn nga be fa yili tɛ’n i lika ng’ɔ fata kɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be di’n. Sanngɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ klunwifuɛ’m be kpɛli be bɔbɔ be mmla liɛ. (Mml. 18:3) Yɛle kɛ, kɛ nnɛn kasrɔ’n jin sin’n su’n, be se be sufuɛ’m be kɛ be fa atiɛ m’ɔ le je nsan’n, be fa wla kasrɔ’n nun, naan nnɛn kwlaa ng’ɔ sran atiɛ’n su’n be fa! Sa tɛ nga be yo i ekun’n, yɛle kɛ, kɛ sran kun fa nnɛn ba kɛ be kun i fa yi tɛ’n, kwlaa naan b’a yra nnɛn’n i lui’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ klunwifuɛ sɔ’m be sunman be sufuɛ mun kɛ be ko de nnɛn mɔnnɛn sran ng’ɔ yi tɛ’n i sa nun we kekle su.—Sau. 3:3-5; 1 Sam. 2:13-17.\n?Samiɛli i bakan nun’n, ngue yɛ ɔ yoli naan w’a lafi Ɲanmiɛn su kpa ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Samiɛli i Ɲanmiɛn su lafilɛ kpa’n, ɔ ukɛli i naan w’a yoman ninnge tɛtɛ kɛ i wiengu mun sa ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ kpa’n, ɔ ukali Samiɛli naan w’a yoman srongble ɔ?\n?Kɛ Samiɛli sa’n, ngue yɛ amun kunndɛ kɛ amún yó naan amun a kle kɛ amun lafi Ɲanmiɛn su ɔ?\nKɛ Samiɛli ‘dí Zoova i junman’n kɔ́’n, nn ɔ́ ɲín kɔ́’


Ɲanmiɛn Wa’n “ti mɛn’n nun kannin’n” | Wafa nga Zezi nantili’n\nZEZI KLELI SRAN NG’Ɔ TI ƝANMIƐN WA’N\n?NGUE TI YƐ E KWLA SE KƐ ZUIFU’M BE TI KANGA-Ɔ?\nKpata bo tranlɛ cɛn’n, i dilɛ’n i le nso su m’ɔ ti i cɛn kasiɛn’n, Zezi kleli sran’m be like. Ɔ yoli i sɔ Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ “sika guawlɛ’n” i wun lɛ. (Zan 8:20; Liki 21:1) Lɔ yɛ sran’m be fa be sika be gua-ɔ. Kɔlɛ ɔ o lika nga be flɛ i Bla’m be lika’n i nun lɛ.\nKpata bo tranlɛ cɛn dilɛ’n nun’n, be taka kannin siewlɛ dandan nnan, ɔ nin sɛ dandan nnan mɔ ngo w’a yi be’n Ɲanmiɛn i sua’n i lika sɔ’n i nun. Yɛ be su kannin’n be ti nnannnan. Kɛ lika’n ko san’n, be sɔ kannin sɔ’m be nuan. I sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn i sua’n i lika sɔ’n i nun kpaja kpa. Kannin’m be kpaja lele ju lika nga be mantanmantan lɛ’n be nun wie bɔbɔ. Kɛ Zezi klé sran’m be like Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n, ɔ kannin ndɛ kun m’ɔ fa be ɲin sie i sɔ’n su’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Min yɛ n ti mɛn’n nun kannin’n niɔn. Sran ng’ɔ su min su’n, ɔ su nantiman aosin’n nun le. Sanngɛ ɔ́ ɲán kpajalɛ m’ɔ man nguan’n.”—Zan 8:12.\nYɛ Farizifuɛ’m be tɛli Zezi su kɛ: “A di ɔ bɔbɔ ti lalo. Ɔ maan ɔ ndɛ’n timan nanwlɛ.” I kusu seli be kɛ: “Kannzɛ n di min bɔbɔ min ti lalo’n, min ndɛ’n ti nanwlɛ. Afin n si lika nga n fin’n, ɔ nin lika nga n su kɔ’n. Sanngɛ amun liɛ’n, amun siman lika nga n fin’n, ɔ nin lika nga n su kɔ’n.” Ɔ kan guali su kɛ: “Be klɛli i amun bɔbɔ amun Mmla’n nun’n kɛ: ‘Lalo nga sran nɲɔn be di’n ti nanwlɛ.’ N bɔbɔ n di min ti lalo, kpɛkun Siɛ’n m’ɔ sunmannin min’n i kusu di min ti lalo wie.”—Zan 8:13-18.\nSanngɛ ndɛ nga Zezi kannin’n, w’a yoman Farizifuɛ’m be fɛ. I sɔ’n ti’n, be seli kɛ: “?Ɔ Si’n wo nin?” Zezi tɛli be su kɛ: “Amun siman min, yɛ amun siman min Si’n. Sɛ ɔ ti kɛ amun si min’n, nn amún sí min Si’n wie.” (Zan 8:19) Farizifuɛ’m be kunndɛli kɛ bé trɛ́ i. Sanngɛ sran fi w’a kɛnmɛn i.\nZan boli ndɛ kun m’ɔ dun mmua kannin’n i su ekun. Ɔ seli kɛ: “N su kɔ. Amún wá kúnndɛ min. Sanngɛ amún ká amun sa tɛ’n nun amún wú. Lika nga n su kɔ lɔ’n, amun kwlá kɔman lɔ.” Farizifuɛ’m b’a wunman ndɛ nga Zezi kannin’n i ba kun sa i wlɛ. Ɔ maan be seli be wun kɛ: “?Ɔ́ wá kó kún i wun ti-ɔ? Afin i waan, ‘Lika nga n su kɔ lɔ’n, amun kwlá kɔman lɔ.’” Like nga ti yɛ b’a wunman ndɛ nga Zezi kannin’n i wlɛ’n, yɛle kɛ be siman lika ng’ɔ fin’n. I sɔ’n ti’n, Zezi seli be kɛ: “Amun ti asiɛ’n su wafuɛ. Min liɛ’n, n ti ɲanmiɛn su lɔfuɛ. Amun ti mɛn nga nunfuɛ. Min liɛ’n, n timan mɛn nga nunfuɛ.”—Zan 8:21-23.\nZezi su se kɛ ɔ dun mmua trannin ɲanmiɛn su lɔ ka naan w’a ba asiɛ’n su wa. Asa ekun’n, Mesi annzɛ Klisi nga be boli i jɔ kɛ ɔ́ bá’n, m’ɔ fata kɛ Zuifu’m be su kpɛnngbɛn’m be sɔ i nun klanman’n, yɛle i bɔbɔ. Sanngɛ kɛ mɔ i wun yo be tɛ’n ti’n, be usɛli i kɛ: “?Wan yɛle wɔ?”—Zan 8:25.\nKɛ mɔ b’a sɔman Zezi nun klanman’n ti’n, ɔ tɛli be su kɛ: “?Ngue bɔbɔ ti yɛ n kan ndɛ n kle amun-ɔn?” I sin’n, ɔ kɛnnin i Si’n i ndɛ. Kpɛkun ɔ kannin like nga ti yɛ ɔ fata kɛ Zuifu’m be sie be su be tie i bɔbɔ m’ɔ ti Siɛ’n i Wa’n, i ndɛ wie. Ɔ seli kɛ: “Sran ng’ɔ sunmannin min’n ti nanwlɛfuɛ. Ndɛ kwlaa ng’ɔ kan kleli min’n, yɛ n kan be mɛn’n nun-ɔn.”—Zan 8:25, 26.\nZuifu sɔ’m be lafiman Zezi i Si’n su. Sanngɛ Zezi liɛ’n, ɔ lafi i su. I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ: “Kɛ amun ko man Sran wa’n su ko wie’n, amún sí kɛ sran sɔ’n yɛle min, naan n kpɛman min ti nun n yoman like fi. Like nga Siɛ’n kleli min’n, i ndɛ yɛ n kan-ɔn. Yɛ kusu Sran ng’ɔ sunmannin min’n wo min sin. W’a yaciman min. Afin ninnge ng’ɔ klo be’n, n yo be titi.”—Zan 8:28, 29.\nZuifu wie’m be liɛ’n, be lafili Zezi su. Ɔ seli be kɛ: “Sɛ amun fa min ndɛ’n su titi’n, nn amun ti min sɔnnzɔnfuɛ sakpa, yɛ amún sí ndɛ nanwlɛ’n, kpɛkun ndɛ nanwlɛ’n ti’n amún ɲán amun ti.”—Zan 8:31, 32.\nSanngɛ kɛ wie’m be tili ndɛ nga Zezi kannin’n, ɔ yoli sukusuku be ɲrun. I ti’n, be seli kɛ: “E ti Abraamun i anunman. E nin-a yoman sran fi i kanga le. ?Ɔ yo sɛ ti yɛ a se kɛ, ‘Amún ɲán amun ti-ɔ’?” Blɛ wie nun’n, nvle uflɛ nunfuɛ mun yɛ be sieli Zuifu mun-ɔn. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Zuifu’m be kloman kaan sa kɛ be flɛ be kanga. Sanngɛ Zezi seli be kɛ, sɛ ɔ ti be klun su-o sɛ ɔ timan be klun su-o, be te yo kanga. I waan: “Nanwlɛ, ń kán klé amun kpa kɛ sa tɛ yofuɛ kwlaa ti sa tɛ’n i kanga.”—Zan 8:33, 34.\nSɛ Zuifu’m be kplinman su kɛ be ti sa tɛ’n i kanga’n, ɔ cɛman naan nzue flɔlɔ w’a wlu be bo. Afin Zezi seli be kɛ: “Kanga’n kaman awlo’n nun tititi, sanngɛ ba’n i liɛ’n, ɔ ka lɛ tititi.” (Zan 8:35) Awlobo nun ba mun yɛ be kwla lafi su kɛ bé dí aja-ɔ. Kanga i liɛ’n, ɔ leman atin diman aja. Asa ekun’n, be kwla kɛn i bo ndɛndɛ kpa. Sanngɛ ba ng’ɔ ti awlobo nunfuɛ annzɛ ba mɔ be fa wla be klun’n, i liɛ’n “ɔ ka lɛ tititi.”\nI sɔ’n kle kɛ be nga be si Ɲanmiɛn i Wa’n i su ndɛ’n be ɲan be ti sa tɛ’n, mɔ i agualiɛ’n yɛle wie’n, i sa nun mlɔnmlɔnmlɔn. Zezi seli kɛ: “Sɛ Ba’n de amun’n, amún ɲán amun ti sakpa.”—Zan 8:36.\n?Kpata bo tranlɛ cɛn dilɛ’n nun’n, ngue yɛ be siesie be Ɲanmiɛn i sua’n nun kɔnguɛ-ɔ? ?Ndɛ benin yɛ Zezi kannin m’ɔ yoli maan sran’m be wla kpɛnnin sa sɔ’n su-ɔ?\n?Zezi waan ɔ fin nin? ?Yɛ i sɔ’n kle kɛ ɔ ti wan wa?\n?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Zuifu’m be te yo kanga-ɔ? ?Wan mun yɛ bé ɲán be ti-ɔ?


Bible Verses On The Topic: Violence -> Bad Character\nNanh mon o yô nzanbôefue nin utré klôfue, sannge mon o yô weteefue b'o kunnde'a ndengan, nanh mon o yô swran bo i nyin yi'a liké.\nKe Jésus-Christ yôô Nyanmien klun sa, b'o fe i wun men kpe kunngba b'o su yô'e kun'n, é ti te ye o fe i wun yilio.\nSwran nga ke o lafii Christ su'n o nian wu'an sa ng'o yôo o ti su'n i wle'n, anh bui amun niaan, nanh amun nin i si akplôwa.\nNanh man bé kan swran wun nde, nanh man bé klô utré, man bé yatyi sa tye, man swran'n kwlaa bé wun ke bé ti weteefue.\n Afin swran klun lo i awlen'n nun ye akunndan te'n wôo, bla nin bian kunndele, awié, swran kunle, bla nin bian bé yi annze bé wun i bô kunndele, bé nyin b'o yi'a liké'n, klunwi, gble, sa sukusuku yôle, ainblôe, swran wun nde kanle, wun tule nin sinnzin yôle.\n Nanh an bu swran fo man Nyanmien bu amun fo. Fo kunngba nga an fa bu swran'n, ye Nyanmien wa fa bu amuon, ye liké kwlaa nga an sé ke, se swran yôo o ti kpa'n, i kunngba so'n ye Nyanmien wa sé amun ke an yôo.\n ?O kpa'n, a fin o lie nin bo a kon o niaan i wun nde, annze a yô i finfion? Afin bé wa fa é kwlaa ko Nyanmien dyasu. Afin bé klee ke: «É Min Nyanmien sé ke: Ke n ti alulua'n, O man swran'n kwlaa bé wa kôtô m bô, O wa fité swran'n kwlaa bé nuan ke n ti Nyanmien.» O man é kwlaa é wa kan sa nga é yôô bé'n klé Nyanmien. I so'n ti, nanh man é kan é wiéngu wun nde kun, sannge anh bu akunndan, nanh an yô sa ng'o satyi amun niaan b'o man o yô sa te'n.


Maan e kle titi kɛ Zoova yɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn | Like suanlɛ liɛ\n“E Min Nyanmiɛn, kɛ bé yí wɔ ayɛ bé mánmán wɔ bɔ be se kɛ a kwla sa’n kwlaa yo’n i su-ɔ, afin wɔ yɛ a yili like’n kwlaa-a.”—SA NGLO YILƐ 4:11.\nJUE: 112, 133\n?Ngue ti yɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn?\n?Ngue ti yɛ Zoova yɛ ɔ ti Siefuɛ kpafuɛ’n niɔn?\n?Wafa sɛ yɛ dɔ nga su’n, e kwla kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn?\n1, 2. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e tinuntinun e wun i wlɛ-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nLIKE suanlɛ ng’ɔ sinnin lɛ’n nun’n, e wunnin kɛ Mmusu’m be si Satan kannin ndɛ wie mun naan sran’m be bu i kɛ ɔ fataman kɛ Zoova sie be. Ndɛ ng’ɔ kannin’n kle ekun kɛ sɛ sran’m be sie be bɔbɔ be wun’n, be liɛ yó ye. ?Sanngɛ, Satan i ndɛ yo fɛ? ?Sɛ sran’m be sie be bɔbɔ be wun naan be le anannganman nguan’n, bé klun jɔ́? ?Yɛ wɔ li? ?Sɛ Ɲanmiɛn sieman wɔ naan a le anannganman nguan’n, ɔ klun jɔ́?\n2 E tinuntinun yɛ ɔ fata kɛ e tɛ kosan sɔ’m be su-ɔ. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e bu be su akunndan kpa. I liɛ’n, é wún i wlɛ kɛ Zoova yɛ ɔ ti Siefuɛ kpafuɛ’n niɔn, naan ɔ fata kɛ e kle kɛ e ti i liɛ. Biblu’n nun ndɛ mma wie’m be kle weiin kɛ Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn, naan i yɛ ɔ ti Siefuɛ kpafuɛ’n niɔn. Like suanlɛ nga nun’n, é wá fá e ɲin sie i Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’m be su.\nZOOVA YƐ Ɔ FATA KƐ Ɔ SIE NGLO NIN ASIƐ’N NIƆN\n3. ?Ngue ti yɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn?\n3 Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. Afin, i yɛ ɔ yili ninnge kwlaa-ɔ. Yɛ ɔ kwla sa’n kwlaa yo. (1 Be Nyoliɛ 29:11; Sa Nga Be Yoli’n 4:24) Sran 144.000 mɔ be nin Klist bé dí famiɛn’n, Akoto Zan wunnin be aolia nun. Be seli kɛ: “E Min Nyanmiɛn, kɛ bé yí wɔ ayɛ bé mánmán wɔ bɔ bé sé kɛ a kwla sa’n kwlaa yo’n i su-ɔ, afin wɔ yɛ a yili like’n kwlaa-a, a klo kɛ á yí be ti yɛ a yili be-ɔ, yɛ ɔ ti yɛ be o lɛ-ɔ.” (Sa Nglo Yilɛ 4:11) Zoova yɛ ɔ yili ninnge kwlaa-ɔ. Ɔ maan, i yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie be mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n nin be mɔ be o asiɛ’n su wa’n mun-ɔn.\n4. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e yo ɲin kekle Ɲanmiɛn su-ɔ?\n4 Satan w’a yiman like fi. Ɔ maan, nɛ́n i yɛ ɔ le atin sie nglo nin asiɛ’n niɔn. Satan, nin Adam nin Ɛvu b’a kunndɛman kɛ Zoova sie be. (Zeremi 10:23) Zoova kusu mianmianman sran. Sanngɛ, i sɔ’n kleman kɛ Satan nin Adam nin Ɛvu be le atin be yo ɲin kekle i su. Nanwlɛ, ɔ fataman kɛ e yo ɲin kekle Zoova su. Zoova yɛ ɔ yili i-ɔ. E ti klɔ sran. Sran ng’ɔ yo ɲin kekle i su’n, nn w’a yo sa tɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ Zoova yɛ ɔ sie e-ɔ.\nAjalɛ kwlaa nga Zoova fa be’n, ɔ nin i mmla’m be kwlaa be ti kpa.\n5. ?Ngue ti yɛ ajalɛ kwlaa nga Zoova fa be’n, be ti kpa-ɔ?\n5 Like kun ekun m’ɔ kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n yɛle kɛ, ɔ sie ninnge ng’ɔ yili be’n, be kpa. Ɔ se e kɛ ɔ ti ‘klun-ufuefuɛ, naan ɔ yo sa i nuan su, ɔ di nanwlɛ.’ (Zeremi 9:23) Zoova usaman sran’m be ngwlɛlɛ afɛ naan w’a yo sa ng’ɔ ti i nuan su’n. I kpa bɔbɔ’n, i yɛ ɔ kle sa ng’ɔ ti i nuan su’n niɔn. Yɛ ɔ kpɛ mmla naan sran’m be nanti su. Jue tofuɛ kun seli kɛ i “famiɛn bia’n taka ndɛ nanwlɛ bulɛ nin mmla’n i su falɛ’n su.” I sɔ’n ti, ajalɛ kwlaa nga Zoova fa be’n, ɔ nin i mmla’m be kwlaa be ti kpa. (Jue Mun 89:15; 119:128) Satan waan Zoova timan Siefuɛ kpa. Sanngɛ, i bɔbɔ kwlá yoman naan sran’m be yo sa ng’ɔ ti i nuan su’n.\n6. ?Like kun ekun m’ɔ kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n yɛle benin?\n6 Like kun ekun m’ɔ kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n yɛle kɛ, i sa silɛ nin i ngwlɛlɛ’n be leman wunsu. Ɔ maan, ɔ kwla nian ninnge ng’ɔ yili be’n be lika kpa. Like nga i fanngan nun i Wa’n yoli’n, ɔ kle sɔ weiin. Yɛle kɛ, ɔ yoli tukpacifuɛ’m be juejue. Dɔɔtrɔ’m be siman tukpacɛ sɔ’m be ayre. (Matie 4:23, 24; Mark 5:25-29) Sa sɔ m’ɔ yoli’n, be ti abonuan. Sanngɛ Zoova liɛ’n, ɔ bomɛn i nuan. Afin, i yɛ ɔ yili klɔ sran-ɔn. Ɔ maan, sɛ like yo e’n, ɔ kwla yo e juejue. Asa ekun’n, ɔ kwla man be nga be wuli’n, be nguan ekun. Yɛ ɔ kwla yo naan sa kɛ aunmuan m’ɔ tu saci lika’n annzɛ asiɛ’n m’ɔ keje’n sa’n, b’a juman kun.\n7. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ sran’m be ngwlɛlɛ’n kwlá toman Zoova liɛ’n niɔn?\n7 Satan i mɛn nga nun sran fi kwlá yoman naan fɔunndi w’a tran nvlenvle’m be afiɛn. Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ kwla yo maan sran’m be di alaje-ɔ. (Ezai 2:3, 4; 54:13) I sɔ’n ti, e kwla kan ndɛ nga akoto Pɔlu kannin’n wie. Ɔ seli kɛ: “Eee, Nyanmiɛn ti anyanbeunfuɛ o! Ɔ si ngwlɛlɛ o! Ɔ si sa’n kwlakwla kpan! ?Wan yɛ ɔ si i klun lɔ akunndan nin-ɔn? ?Wan yɛ ɔ wun sa ng’ɔ yo be’n be wlɛ-ɔ?”—Rɔmfuɛ Mun 11:33.\nZOOVA YƐ Ɔ SI SRAN’M BE SIE-Ɔ\n8. ?Wafa sɛ yɛ a bu wafa nga Zoova sie sran mun’n niɔn?\n8 Biblu’n kle weiin kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. Asa ekun’n, ɔ kle kɛ i yɛ ɔ ti Siefuɛ kpafuɛ’n niɔn. Afin, ɔ sie sran mun klolɛ su. Ɔ ti ‘Ɲanmiɛn aklunyefuɛ, nin aunnvuɛ sifuɛ, ɔ fa-man ya ndɛndɛ. I aklunye’n ti dan, yɛ sa nga ɔ kan kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ́ yó be.’ I sɔ’n ti, e fa e wun e mɛntɛn i. (Ezipt Lɔ Tulɛ 34:6) Ɲanmiɛn bu e sran. Wafa ng’ɔ nian e lika’n, e bɔbɔ e kwlá yomɛn i sɔ. Kɛ Mmusu’m be si Satan yo mɔ sran’m be bu i kɛ Zoova kunndɛman kɛ i sufuɛ’m be liɛ yo ye’n, i sɔ’n timan su. Afin, Zoova fɛli i awlɛn su ba’n mannin naan e ɲan anannganman nguan.—An kanngan Jue Mun 84:12, ɔ nin Rɔmfuɛ Mun 8:32 be nun.\nWafa nga Zoova nian e lika’n, e bɔbɔ e kwlá yomɛn i sɔ.\n9. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn nian e tinuntinun e lika-ɔ?\n9 Zoova klo i nvle nunfuɛ mun. Sanngɛ, i sufuɛ’m be tinuntinun be ndɛ lo i. Maan e kan sa kun mɔ Izraɛlifuɛ’m be blɛ su’n, Zoova yoli’n i ndɛ. Zoova mannin Izraɛlifuɛ’m be jɔlɛ difuɛ mun naan be kle be like, naan be kwla be kpɔfuɛ mun. Ɔ yoli sɔ lele afuɛ kɔe ya nsan. Sanngɛ blɛ sɔ nun’n, Zoova niɛnnin i sufuɛ’m be tinuntinun be lika. Be nun kun yɛle Riti. Ɔ timan Izraɛlifuɛ. Sanngɛ, ɔ yacili ninnge kpanngban naan ɔ́ káci Zoova i sufuɛ. I sɔ’n ti, Zoova yrɛli i su. Yɛle kɛ, Zoova i sufuɛ kun jɛli i. Kpɛkun, be wuli ba yasua kun. Ba sɔ’n yoli Mɛsi’n i nannan. Asa ekun’n, Zoova yoli maan be klɛli Riti i su ndɛ sieli i Biblu’n nun. Nanwlɛ, kɛ Ɲanmiɛn wá cɛ́n Riti mɔ bé kɛ́n i kwlaa sɔ’n bé klé i’n, i klun wá jɔ́ dan.—Rit 4:13; Matie 1:5, 16.\n10. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova mianmianman sran-ɔn?\n10 Zoova mianmianman sran. Be nga be ɲin yi i’n, be di alaje yɛ be klun jɔ. (2 Korɛntfuɛ Mun 3:17) Kɛ Davidi kán Zoova ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Ɔ ti dan sakpa, ɔ nin sulɛ fata. Aklunjuɛ o kan ɔ tran lɛ’n, yɛ ɔ yi i fanngan i nglo lɛ.” (1 Be Nyoliɛ 16:7, 27) Be flɛ Jue tofuɛ kun kɛ Etanin. Ɔ seli kɛ: “Sran nga be bo sro be yi be aklunjuɛ nglo be kle wɔ’n, be liɛ su ti ye! Be sɔfuɛ mun’n, ɔ nyrun’n ti kɛ kannin sa yɛ ɔ kpaja be nyrun’n ɔn. Kɛ a ti be Nyanmiɛn’n ti be wun kpaja be cɛn’n kwlaa. Ɔ sa nuan su bɔ a yo’n ti be lɛ kɔmin.”—Jue Mun 89:16, 17.\n11. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a wun i wlɛ kpa kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie e-ɔ?\n11 Maan e bu sa kpakpa nga Zoova yo man e’n be akunndan titi. I liɛ’n, é wún i wlɛ kpa kɛ i yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie e-ɔ. Kpɛkun, é kwlá kán ndɛ nga jue tofuɛ kun kannin’n wie. Ɔ seli kɛ: “Nanwlɛ, sɛ be tran ɔ sua’n i awlo’n nun cɛn ba kunngba cɛ bɔbɔ’n, ɔ ti kpa tra kɛ b’a di cɛn akpi lika uflɛ’n.” (Jue Mun 84:11) Zoova yɛ ɔ yili e-ɔ. Ɔ maan, ɔ si like ng’ɔ kwla man e aklunjuɛ’n. Like ng’ɔ man e’n, ɔ ju e lele tra su. Asa ekun’n, like kwlaa nga Zoova se kɛ e yo’n, e bɔbɔ e kpa yolɛ ti-ɔ. Wie liɛ’n, like ng’ɔ se e kɛ e yo’n, ɔ kwla yo kekle. Sanngɛ, kɛ e mian e ɲin e yo’n, e klun jɔ.—An kanngan Ezai 48:17 nun.\n12. ?Ngue ti yɛ e kunndɛ kɛ Zoova sie e-ɔ?\n12 Biblu’n kle kɛ Zezi wá dí famiɛn afuɛ akpi. I sin’n, sran wie’m bé wá yó ɲin kekle Zoova su. (Sa Nglo Yilɛ 20:7, 8) Atrɛkpa blɛ sɔ nun’n, Mmusu’m be si Satan yó maan sran’m bé bú be bɔbɔ be wun akunndan. I sɔ yɛ ɔ yo i titi-ɔ. Yɛle kɛ, ɔ́ yó maan sran’m be bu i kɛ sɛ be ɲin w’a yiman Ɲanmiɛn’n, be kwla ɲan anannganman nguan. Maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Ń fá ato ndɛ kɛ ngalɛ sa’n su?’ Sɛ e klo Zoova sakpa, naan e lafi su kɛ ɔ ti klun ufuefuɛ’n, naan i yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie e’n, e su faman ato ndɛ kɛ ngalɛ sa’n i su mlɔnmlɔn. Sanngɛ, é kúnndɛ kɛ Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ sie e-ɔ.\nMAAN E KLE KƐ ƝANMIƐN YƐ Ɔ SIE LIKE’N KWLAA-Ɔ\n13. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie like kwlaa-ɔ?\n13 Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. I yɛ ɔ ti Siefuɛ kpafuɛ’n niɔn. I sɔ’n ti, maan e kle kɛ e ti i liɛ. Yɛle kɛ, maan e nin i e nanti klanman. Yɛ maan e fɛ i nzuɛn’n. Asa ekun’n, maan e mian e ɲin e yo like ng’ɔ se e kɛ e yo’n. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ e klo i naan i yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie like kwlaa-ɔ.—An kanngan Efɛzfuɛ Mun 5:1, 2 nun.\n14. ?Wafa sɛ yɛ siɛ mun nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla nian Zoova i ayeliɛ’n su-ɔ?\n14 Biblu’n kle kɛ Zoova sie sran mun klolɛ su. Ɔ fata kɛ siɛ mun, nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be niɛn i ayeliɛ sɔ’n su. Akoto Pɔlu miɛnnin i ɲin niannin like nga Ɲanmiɛn nin Klist be yo’n su. (1 Korɛntfuɛ Mun 11:1) W’a guaman sran’m be ɲin ase. Yɛ w’a mianmianman be. Sanngɛ, ɔ kannin ndɛ kleli be wɛtɛɛ su naan be yo sa ng’ɔ ti kpa’n. (Rɔmfuɛ Mun 12:1; Efɛzfuɛ Mun 4:1; Filemɔn 8-10) Nanwlɛ, Pɔlu niannin like nga Zoova yo’n su yoli. Kɛ e yo e wiengu’m be kpa’n, e kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn.\n15. ?Wafa sɛ yɛ e kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn?\n15 Be nga Zoova sieli be kɛ be nian e su’n, maan e ɲin yi be. Kɛ e yo sɔ’n, e kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. Sɛ kpɛnngbɛn sɔ’m be fa ajalɛ wie naan e wunmɛn i wlɛ’n, annzɛ ɔ timan e liɛ’n su’n, nán e yo ɲin kekle. Mɛn’n nunfuɛ’m be ɲin yiman be siefuɛ mun. Sanngɛ e liɛ’n, e yoman sɔ wie. (Efɛzfuɛ Mun 5:22, 23; 6:1-3; Ebre Mun 13:17) Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e liɛ yo ye. I sɔ’n ti, maan e ɲin yi be ng’ɔ sieli be kɛ be nian e su’n.\n16. ?Kɛ é fá ajalɛ’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ Zoova yɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn?\n16 Maan ajalɛ nga e fa be’n, be kle kɛ e wun i wlɛ kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. Zoova w’a sieman like kwlaa i su mmla kunngunngun. Sanngɛ, ɔ kle e like naan e si i bɔbɔ i akunndan’n naan e si like ng’ɔ fata kɛ e yo’n. I wie yɛle tralɛ nga e wla’n. Zoova w’a kleman e tralɛ ng’ɔ fata kɛ e wla’n, ɔ nin ng’ɔ fataman kɛ e wla’n. Sanngɛ, ɔ kle e kɛ ɔ fata kɛ e wlawla e wun kpa naan be wun kɛ e ti i Lalofuɛ. (1 Timote 2:9, 10) Asa ekun’n, Zoova kunndɛ kɛ ajalɛ kwlaa nga é fá’n, e bu e wiengu’m be akunndan. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:31-33) Nanwlɛ, maan ajalɛ nga e fa’n, be kle kɛ e si Zoova bɔbɔ i akunndan’n. Kɛ e yo sɔ’n, e kle kɛ e klo i naan i yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn.\nKɛ é fá ajalɛ’n, yɛ kɛ e nin e awlofuɛ mun é yó ninnge mun’n, maan e kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. (An nian ndɛ kpɔlɛ 16-18 be nun.)\n17, 18. ?Wafa sɛ yɛ Klistfuɛ nga b’a ja bla annzɛ bian’n, be kwla kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn?\n17 Klistfuɛ nga b’a ja bla annzɛ bian’n, be kwla kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. Wie liɛ’n, yasua kun nin i yi be tranman fɛfɛ. Annzɛ kusu, ndɛ kekle wie’m be tɔ be afiɛn. Sɛ ɔ ti sɔ’n, maan be bu wafa nga Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantili’n i akunndan. Zoova seli kɛ, sɛ é kwlá sé’n, ɔ ti be wun. (Ezai 54:5; 62:4) Sanngɛ kpɛ sunman’n, Izraɛlifuɛ’m be yoli sa ng’ɔ jɔman Zoova klun’n. I lɛ nun’n, be yoli kɛ yasua nin i yi mɔ ndɛ o be afiɛn’n sa. Sanngɛ, Zoova w’a kaman lɛ w’a yiman Izraɛli nvle’n i blo. Ɔ yacili sa tɛ nga be yoli’n cɛli be kpɛ sunman. Yɛ ɔ yoli like ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó mán be’n.—An kanngan Jue Mun 106:43-45 nun.\n18 Klistfuɛ nga b’a ja bla annzɛ bian mɔ be klo Zoova’n, be nian like ng’ɔ yo’n su. Sɛ ndɛ tɔ be afiɛn’n, be kunndɛman kɛ bé yrá. Be si kɛ Zoova bu aja’n i like dan, naan ɔ kunndɛ kɛ yasua’n “fɛ i wun mɛntɛn” i yi’n. Biblu’n kle kɛ, sɛ yasua kun kunndɛ bla i yi bo’n, annzɛ bla’n kunndɛ bian i wun bo’n, yɛ be kwla yra-ɔ. Kpɛkun, be kwla ja sran uflɛ. (Matie 19:5, 6, 9) Maan Klistfuɛ nga b’a ja bla annzɛ bian’n, be yo like kwlaa nga be kwla yo’n naan be aja’n yo ye. I liɛ’n, bé klé kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn.\n19. ?Kɛ e yo sa tɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n19 E kwlakwla e ti sa tɛ yofuɛ. Ɔ maan wie liɛ’n, e yo sa ng’ɔ jɔman Zoova klun’n. Zoova bɔbɔ si sɔ. I sɔ’n ti, ɔ fɛli i Wa’n mannin naan ɔ fɛ i wun yi e ti tɛ. Kɛ e yo sa tɛ’n, ɔ fata kɛ e srɛ Zoova kɛ ɔ yaci cɛ e. (1 Zan 2:1, 2) Sa tɛ nga e yo’n, nán maan ɔ yo e nsisɔ ngunmin. Sanngɛ, maan e fa tu e wun fɔ. Yɛ maan e fa e wun mantan Zoova titi. I liɛ’n, ɔ́ yáci sa tɛ nga e yo’n cɛ́ e. Yɛ é kwlá sú i titi.—Jue Mun 103:3.\n20. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ dɔ nga su’n, e kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn?\n20 Mɛn uflɛ nun lɔ’n, Zoova síe sran’m be kwlakwla. Yɛ ɔ́ klé be sa kpa yolɛ. (Ezai 11:9) Sanngɛ kɛ é sé yɛ bɔbɔ’n, Zoova kle e like naan e si i bɔbɔ i akunndan’n, ɔ nin like ng’ɔ kunndɛ kɛ e yo’n. Ɔ ka kan’n, sran’m be kwlaa bé wún i wlɛ kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. I sɔ’n ti dɔ nga su’n, maan e ɲin yi i. Maan e nin i e nanti klanman. Yɛ maan e mian e ɲin e nian like ng’ɔ yo’n su e yo. I liɛ’n, é klé kɛ i yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn.\nE kle kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn: E kplin su kɛ Zoova sie e. E ɲin yi i. Kpɛkun, e nin i e nanti klanman.


Fa ndɛ nga Klistfuɛ’m be lafi su’n sunnzun ɔ Biblu’n i nun ndɛ’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrois Hébreu Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lamba Letton Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mbunda Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Roumain Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Vietnamien Wallis Wawle Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nASIƐ wunmuan’n su’n, sran miliar nɲɔn tra su be waan be ti Klist i sɔnnzɔnfuɛ. ?A se sɔ wie? Sɛ ɔ ti sɔ’n, nn a o sran kpanngban sɔ’m be nun wie. Andɛ’n, asɔnun’m b’a sɔn. Yɛ be bo’n timan kun. Ɔ le kun nin i like m’ɔ kle ɔ. Ɔ maan atrɛkpa’n, ndɛ nga a lafi su’n, nɛ́n i kunngba’n yɛ sran uflɛ m’ɔ se kɛ ɔ ti Klistfuɛ wie’n ɔ lafi su ɔ. Like nga sran kun lafi su’n, ɔ ti cinnjin. Afin sɛ ɔ waan á yó Klist i sɔnnzɔnfuɛ sakpa’n, ɔ fata a lafi like nga Biblu’n kle’n i su.\nBe flɛli Zezi Klist i sɔnnzɔnfuɛ klikli mun kɛ ‘Klistfuɛ’ mun. (Sa Nga Be Yoli’n 11:26) Be flɛlɛ sɔ’n, ɔ nin be fata. Afin blɛ sɔ’n nun’n, be nga be lafi Klist su’n, be timan akpasuaakpasua. Ndɛ kwlaa nga Zezi Klist kleli be’n, be nantili be su. ?Yɛ asɔnun nga i nun yɛ a kɔ’n nin? ?Like nga Zezi kleli’n, i wie yɛ be kle ɔ? ?Ndɛ nga Klistfuɛ klikli’m be lafili su’n, yɛ be lafi su wie ɔ? ?Ngue yɛ á yó naan w’a wun i wlɛ ɔ? Ɔ ti like kunngba cɛ. Yɛle kɛ, nian sɛ like nga Biblu’n kle’n, ɔ nin ndɛ nga a lafi su’n be ti kun o.\nZezi Klist buli Ɲanmiɛn ndɛ nga be klɛli’n i like cinnjin kpa. Be nga be nantiman su mɔ be kle like uflɛ’n, ɔ buli be fɔ. (Mark 7:9-13) Ɔ maan, like nga Biblu’n kle’n i su yɛ ɔ fata kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be lafi ɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ Klistfuɛ’m be tinuntinun be usa be wun kɛ: ‘?Ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n yɛ asɔnun nga n wo nun’n, ɔ kle ɔ?’ Sɛ ɔ waan á wún i wlɛ’n, fa ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun sunnzun like nga asɔnun nga a o nun’n kle’n nian, sɛ be ti kun o.\nZezi seli kɛ sɛ e waan é sú Ɲanmiɛn’n, ɔ fata kɛ e su i nanwlɛ’n nun. Yɛ Biblu’n nun yɛ ndɛ nanwlɛ’n wo ɔ. (Zan 4:24; 17:17) Akoto Pɔlu kusu seli kɛ sɛ e waan é fíte nun’n, ɔ fata kɛ e wun ndɛ “nanwlɛ’n i wlɛ kpa.” (1 Timote 2:4) Nanwlɛ, ɔ ti cinnjin kpa kɛ ndɛ nga e lafi su’n, ɔ fin Biblu’n mɔ i nun ndɛ’n ti nanwlɛ’n nun. Afin, i yɛ maan é kwlá fíte nun ɔn.\nFA LIKE NGA BE KLELI WƆ’N SUNNZUN NDƐ NG’Ɔ O BIBLU’N NUN’N NIAN\nKanngan kosan nsiɛn nga bé bá lɛ’n mun. Kpɛkun, nian wafa nga Biblu’n tɛ be su’n. Yɛ bu be su akunndan. I sin’n, usa ɔ wun kosan yɛ’n: ‘?Like nga Biblu’n kle’n, ɔ nin like nga be kle i min asɔnun’n nun lɔ’n, be ti kun?’\nSɛ a yo sɔ’n, ɔ ti kpa dan. Atrɛkpa’n, ɔ wla kpɛn like uflɛ m’ɔ asɔnun nga a kɔ nun’n, ɔ kle’n su. Yɛ á kúnndɛ kɛ á nían sɛ ɔ o Biblu’n nun o. Sɛ a klo’n, Zoova i Lalofuɛ’m be kwla uka wɔ naan w’a si Biblu’n nun ndɛ m’ɔ ti nanwlɛ’n. Be su deman wɔ sika. Sɛ a klo kusu’n, a kwla kɔ be ɛntɛnɛti adrɛsi jw.org/fr su.\n1 KOSAN’N: ?Wan yɛle Ɲanmiɛn Kpli?\nI SU TƐLƐ’N: Ɲanmiɛn Kpli yɛle Zezi i Si’n. Be flɛ i kɛ Zoova. Ɔ ti anannganman. I yɛ ɔ yili ninnge’n kwlaa ɔ.\nLIKE NGA BIBLU’N KLE’N:\n“E la e Min Jésus-Krist i Si Nyanmiɛn’n i ase, yɛ e srɛ i titi kɛ ɔ nian amun su.”—Kolɔsfuɛ Mun 1:3.\n“E Min Nyanmiɛn, kɛ bé yí wɔ ayɛ bé mánmán wɔ bɔ be se kɛ a kwla sa’n kwlaa yo’n i su-ɔ, afin wɔ yɛ a yili like’n kwlaa-a.” —Sa Nglo Yilɛ 4:11.\nNian Rɔmfuɛ Mun 10:13, ɔ nin 1 Timote 1:17 be nun wie.\n2 KOSAN’N: ?Wan yɛle Zezi Klist?\nI SU TƐLƐ’N: Zezi ti Ɲanmiɛn i Wa Kpɛn. Ɲanmiɛn dun mmua yili i naan w’a yi ninnge’n kwlaa. Zezi w’a fɛmɛn i wun w’a sunnzunman Ɲanmiɛn. Yɛ ɔ yoli Ɲanmiɛn klun sa’n.\n“E Si’n lɛ nyrun tra min.”—Zan 14:28.\n“[Zezi] fa Nyanmiɛn bɔ be wun-mɛn i’n, ɔ ti i Wa Kpɛn bɔ i kpa’n tra like ng’ɔ yili be’n be kwlaa.”—Kolɔsfuɛ Mun 1:15.\nNian Matie 26:39, ɔ nin 1 Korɛntfuɛ Mun 15:28 be nun wie.\n3 KOSAN’N: ?Ngue yɛle Ɲanmiɛn wawɛ’n?\nI SU TƐLƐ’N: Yɛle wunmiɛn mɔ Ɲanmiɛn fa di junman’n. Ɔ timan sran. Ɲanmiɛn kwla fɛ i wawɛ’n man sran mun, annzɛ ɔ kwla fa tin be.\n“Kɛ Elizabɛt tili like bɔ Mari yoli i’n, i ku’n jaojaoli, Nyanmiɛn Wawɛ’n wluli i nun.”—Lik 1:41.\n“Kɛ Nyanmiɛn Wawɛ’n ko ba amun wun’n, ɔ́ tín amun.”—Sa Nga Be Yoli’n 1:8.\nNian Bo Bolɛ 1:2, ɔ nin Sa Nga Be Yoli’n 2:1-4; 10:38 be nun wie.\n4 KOSAN’N: ?Ngue yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n?\nI SU TƐLƐ’N: Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti famiɛn diwlɛ kun. Yɛ ɔ o ɲanmiɛn su lɔ. Zezi Klist yɛ Ɲanmiɛn sieli i famiɛn ɔn. Ɔ ka kan’n, Zezi wá yó maan sran kwlaa nga bé trán asiɛ’n su’n bé yó Ɲanmiɛn klun sa’n.\n“Kɛ anz i nso su’n boli i awɛ liɛ’n, sran wie’m be kpannin kekle kpa nyanmiɛn su lɔ, be seli kɛ: ‘E Min Nyanmiɛn’n nin i Krist’n be yɛ be sie mɛn’n siɛn nin-ɔn. Ɔ́ ká be sa nun tititi!’”—Sa Nglo Yilɛ 11:15.\nNian Daniɛl 2:44, ɔ nin Matie 6:9, 10 be nun wie.\n5 KOSAN’N: ?Sran kpa’m be kwlakwla bé kɔ́ ɲanmiɛn su?\nI SU TƐLƐ’N: Cɛcɛ. Sran nga Ɲanmiɛn fali be naan be ɔ ɲanmiɛn su’n, b’a sɔnman. Be flɛ be kɛ “bua akpasua kaan.” Be nin Zezi bé dí famiɛn. Yɛ bé síe sran mun.\n“Amun bɔ an ti kɛ bua akpasua kaan kun sa’n, nán srɛ kun amun, yɛlɛ kɛ amun Si klo kɛ amun tran be ng’ɔ sie be’n be nun.”—Lik 12:32.\n‘Bé yó Nyanmiɛn nin Krist be nyrun jranfuɛ, be nin Krist yɛ bé dí famiɛn’n niɔn.’—Sa Nglo Yilɛ 20:6.\nNian Sa Nglo Yilɛ 14:1, 3 nun wie.\n6 KOSAN’N: ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn wá yó i asiɛ’n su mán sran mun ɔn?\nI SU TƐLƐ’N: Kɛ Zezi wá síe sran mun’n, asiɛ wunmuan’n káci lika klanman. Asiɛ’n yó sran kpa’m be liɛ. Bé trán su tititi. Be su tɔman tukpacɛ kun, yɛ be wun jɔ be kpa fɔuun.\n“[Wun ase kanfuɛ] mun yɛ mɛn’n ɔ́ wá yó be liɛ ɔ. Be wun jɔ́ be kpa fɔuun.”—Jue Mun 37:10, 11.\n“Ɔ́ núnnún be nyinmuɛn’n kwlaa, wie’n su tran-man lɛ kun. Be su yo-man sɛ kun, be su sun-man kun, be su wun-man nyrɛnnɛn kun, afin laa ninnge sɔ’m be su tran-man lɛ kun.”—Sa Nglo Yilɛ 21:3, 4.\nNian Jue Mun 37:29, ɔ nin 2 Piɛr 3:13 be nun wie.


“Laa n fa ya tɛtɛ”—Ɔ wlali sa kekleekle yolɛ’n i ase\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Aboua Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Azéri Belize Kriol Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chol Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Féroïen Ga Gallois Goun Grec Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrois Hébreu Iban Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Kannada Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Letton Lingala Lituanien Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mambwe-Lungu Maya Mongol Mooré Myama Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Norvégien Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Ourdou Ouzbek Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Cuzco) Rarotongan Romany (Macedonia) Cyrillic Roumain Russe Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Shona Sidama Singhalais Slovaque Slovène Sunda Suédois Swahili Tagalog Tamoul Tarascan Tatar Tchèque Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Urhobo Vietnamien Wawle Xhosa Yoruba Zoulou\nLewisibugu lɔ’n, min nzuɛn’n wa yoli tɛ kpa trali laa’n. Ɲin keklefuɛ nga n fali min wun mantannin be bisua nga n fin nun lɔ’n, be janvuɛ’m be nun wie’m be o lɔ. Kɛ be wunnin kɛ like nga be fa sie be nzɔliɛ’n, i wie klɛ min wun’n be nin min trali janvuɛ ndɛndɛ kpa. Sa tɛtɛ mun yɛ n yo be bisua lɔ-ɔ. Blɛ kwlaa nun n nin bisuafuɛ mun e tu ngondin. Cɛn kun’n, e nin bisuafuɛ mun e tuli, w’a yoman blɛblɛ. E fali waka nin ninnge nɔnninnɔnnin wie mun e finfinnin e wiengu. Bisua sunianfuɛ’m be fali gazi laklimozɛnin yili e afiɛn, blɛ li yɛ é yáci tulɛ-ɔ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, bisua su kpɛn’m be fali min sieli bisua’n nun lɔ lika kun nun. Bisuafuɛ nga be yo be wiengu’m be tɛtɛ kpa’n, yɛ be fa be kɔ lɔ-ɔ. Blɛ sɔ’n nun’n, n fa ya ble, n kpɛ sran’m be nzowa, yɛ ndɛ tɛtɛ mun yɛ n kan be-ɔ. I kan nn n su bo sran. N klo i sɔ yolɛ kpa. Ɔ maan, ɔ yoman min kɛ sa tɛ yɛ n su yo-ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 13 Zoova i Lalofuɛ’m be yiman fluwa sɔ’n kun. Siɛn’n fluwa cinnjin kpafuɛ nga be fa kle sran’m be Biblu’n nun like’n, yɛle fluwa ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ?


Ɔ fa “aɲanbeun ninnge” tra janvuɛ (Liki 16) | Wafa nga Zezi nantili’n\nJUNMAN SUNIANFUƐ NG’Ɔ YOMAN SA KPA’N I SU NDƐ’N\nAMUN FA AMUN AƝANBEUN NINNGE MUN “TRA JANVUƐ”\nƆ fata kɛ lapo defuɛ nin mmla klɛfuɛ, ɔ nin Farizifuɛ’m be fa ba ng’ɔ mlinnin’n i su ndɛ nga Zezi kannin’n, be tu be wun fɔ. Yɛle kɛ ɔ fata kɛ be wun i wlɛ kɛ sɛ sa tɛ yofuɛ kun kaci i nzuɛn’n, Ɲanmiɛn yáci sran sɔ’n i wun sa’n cɛ́ i. (Liki 15:1-7, 11) I sin’n, Zezi kannin ndɛ kun ekun ɲanndra nun kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun. Ɔ kannin bian kun m’ɔ tili i kɛ i junman sunianfuɛ’n w’a yoman sa kpa’n, i ndɛ.\nZezi waan be seli bian’n kɛ i junman sunianfuɛ’n w’a saci i ninnge mun. I sɔ’n ti’n, bian’n flɛli i junman sunianfuɛ sɔ’n naan w’a se i kɛ ɔ́ wá tú i junman’n nun. Ɔ maan junman sunianfuɛ’n seli i wun kɛ: “Min min’n su wa tu min junman’n nun. ?Ń yó nga sɛ? N leman wunmiɛn naan se kɛ ń dí fie su junman. Kusu n kwlá srɛsrɛman like, afin ɲannzuɛn kun min.” Kɛ ɔ ko yo naan lika’n w’a yoman kekle i su’n ti’n, ɔ buli akunndan kun. Ɔ seli kɛ: “M’an wun like nga ń má yó’n naan kɛ bé wá tú min junman’n nun’n, sran’m b’a sɔ min nun’n.” Ɔ maan ɔ flɛli be kwlaa nga i min’n i kalɛ o be su’n, naan w’a usa be tinuntinun kɛ: “?Min min’n i kalɛ ng’ɔ o ɔ su’n ti nɲɛ?”—Liki 16:3-5.\nBe nun klikli’n tɛli i su kɛ: ‘Ɔ ti olivie ngo suliɛ ya (100).’ Suliɛ ya’n (100) ti litri akpi nɲɔn ya nɲɔn (2.200). Atrɛkpa’n, bian nga kalɛ o i su’n, ɔ le olivie fie dan kun annzɛ ɔ yo olivie ngo atɛ. Junman sunianfuɛ’n seli i kɛ: “Fa fluwa nga ɔ kalɛ’n klɛ su’n, tran ase naan klɛ ablenun (50) ndɛndɛ.” Suliɛ ablenun’n (50) ti litri akpi kun ya kun (1.100).—Liki 16:6.\nJunman sunianfuɛ’n usali be nun kun ekun kɛ: “?Yɛ ɔ li? ?Kalɛ ng’ɔ o ɔ su’n ti nɲɛ?” Ɔ tɛli i su kɛ: “Ɔ ti ble suliɛ ya (100).” Yɛ ɔ seli bian sɔ’n kɛ: “Fa fluwa nga ɔ kalɛ’n klɛ su’n, naan klɛ ablaɔcuɛ (80).”—Liki 16:7.\nBe nin-a tuman junman sunianfuɛ sɔ’n junman’n nun. Ɔ maan ɔ le atin kpɛ i min’n i kalɛ ng’ɔ o sran’m be su’n, i su. Ɔ yoli sɔ naan sɛ be tu i junman’n nun’n, sran sɔ’m b’a kwla ukɛ i.\nJunman sunianfuɛ’n i min’n tili like ng’ɔ yoli’n. Ɔ si kɛ like nga i junman sunianfuɛ’n yoli’n ti’n, i sika’n i wie mlín. Sanngɛ like nga i junman sunianfuɛ’n yoli’n, ɔ yoli i ɲɛnmɛn dan. Afin sɛ i li bɔbɔ “w’a yoman sa kpa’n,” sanngɛ ɔ yoli i mo afin “ɔ fali ngwlɛlɛ nantili.” Zezi kan guali su kɛ: “Kɛ mɛn nga nunfuɛ’m be nin be blɛ sufuɛ’m bé yó ninnge mun’n, be kle kɛ be si ngwlɛlɛ tra be nga Ɲanmiɛn i kannin’n kpaja be su’n.”—Liki 16:8.\nZezi w’a seman kɛ like nga junman sunianfuɛ’n yoli’n ti kpa. Asa ekun’n, w’a seman kɛ ndrunmun dilɛ’n ti like kpa. ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, ndɛ benin yɛ i waan ɔ́ kán-ɔn? Ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “Amun fa mɛn tɛ nga nun aɲanbeun ninnge mun tra janvuɛ. I liɛ’n, sɛ ninnge sɔ’m be nunman lɛ kun’n, amun janvuɛ sɔ’m bé sɔ́ amun nun tranwlɛ m’ɔ ti anannganman’n i nun.” (Liki 16:9) Zezi su wla e fanngan kɛ e fa ngwlɛlɛ e nanti. Ɔ fata kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ mɔ be yɛle “be nga Ɲanmiɛn i kannin’n kpaja be su’n” be fa be aɲanbeun ninnge mun be yo like kpa. Kɛ be yo sɔ’n, be kle kɛ be bu nguan m’ɔ leman awieliɛ’n i akunndan.\nZoova nin i Wa’n be ngunmin yɛ be kwla sɔ sran kun nun Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n nun ɲanmiɛn su lɔ-ɔ, annzɛ Mɛn klanman’n nun asiɛ’n su wa-ɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e nin be e tra janvuɛ. Yɛle kɛ e fa e sa nun ninnge mun e fa suan Ɲanmiɛn junman’n i bo. Sɛ e yo sɔ’n, e kwla lafi su kɛ, kɛ blɛ wie wá jú mɔ sika ɔkwlɛ nin jɛtɛ ufue nin aɲanbeun ninnge uflɛ wie mun bé wá tɔ́ nvati annzɛ bé wíe’n, Zoova nin i Wa’n bé sɔ́ e nun.\nZezi seli ekun kɛ be nga be nian be aɲanbeun ninnge’m be su kpa, kpɛkun be fa yo like kpa’n, bé nían ninnge kpakpa’m be su kpa wie. I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ: “?Kɛ amún fá mɛn tɛ nga nun aɲanbeun ninnge mun yó like’n, sɛ amun kleman kɛ amun ti ndɛnmanfuɛ’n, wan yɛ ɔ́ fɛ́ i kpafuɛ’n [kɛ Ɲanmiɛn ninnge mun sa’n] mán amun-ɔn?”—Liki 16:11.\nZezi su se i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ sɛ be kunndɛ kɛ be sɔ be nun “tranwlɛ m’ɔ ti anannganman’n” nun’n, ɔ fata kɛ be nian be wun su kpa. Afin sran kun kwlá yoman mɛn tɛ nga nun aɲanbeun ninnge’m be kanga naan i kunngba’n w’a yo Ɲanmiɛn sufuɛ kpa. I sɔ’n ti’n, Zezi guali i ndɛ’n i bo seli kɛ: “Sran fi kwlá yoman sran nɲɔn be kanga. Afin saan ɔ́ kpɔ́ kun yɛ ɔ́ kló kun, annzɛ kusu ɔ́ fɛ́ i wun mántan kun kpa, yɛ ɔ́ yó kun finfin. Amun kwlá yoman Ɲanmiɛn i kanga naan amun kunngba’n amun a yo Aɲanbeun’n i kanga.”—Liki 16:9, 13.\n?Zezi i ndɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ junman sunianfuɛ’n trali be nga be kwla ukɛ i cɛn wie’n be janvuɛ-ɔ?\n?Ngue yɛle “mɛn tɛ nga nun aɲanbeun ninnge mun”? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla fa be e ‘tra janvuɛ-ɔ’?\n?Sɛ e fa “mɛn tɛ nga nun aɲanbeun ninnge mun” e yo like kpa’n, wan mun yɛ ‘bé sɔ́ e nun tranwlɛ m’ɔ ti anannganman’n’ i nun-ɔn?


JW Klistfuɛ mun nin be junman’n aɲia siesielɛ Zanvie 4-10, 2016\n2 BE NYOLIƐ 29–32\nJue 114 yɛ srɛlɛ\n“Sɛ e waan é sú Ɲanmiɛn kpa’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin”: (Min. 10)\n2Nyo 29:10-17—Ezekiasi dili junman kekle kpa naan w’a kwla taka Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ’n ekun.\n2Nyo 30:1-5, 6, 10-12—Ezekiasi yiali be kwlaa nga be awlɛn ti kpa’n kɛ be wa su Ɲanmiɛn.\n2Nyo 32:25, 26—Ezekiasi yacili i wun tulɛ, kpɛkun ɔ kɛnnin i wun ase. (w05 1/11 8 § 20)\n2Nyo 29:11—?Ninnge ng’ɔ fata kɛ e dun mmua e yo be’n, i su ajalɛ kpa benin yɛ Ezekiasi kleli ɔ? (w13 1/11 18 § 6-7)\n2Nyo 32:7, 8—?Like cinnjin kpafuɛ nga e kwla yo naan y’a kwla jran e ɲrun lɔ sa’m be ɲrun kekle’n yɛle benin? (w13 1/11 21 § 17)\nBiblu’n nun kannganlɛ: 2Nyo 31:1-10 (Min 4)\nWafa nga anglo nga nun e kwla fa fluwa mun e man’n: (Min. 15)\nIjɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ. Bo video ng’ɔ kle wafa nga e kwla fa Sasafuɛ Tranwlɛ’n e man’n. Kpɛkun amun koko i nun ndɛ cinnjin’m be su yalɛ. Fa nzrafuɛ’m be ɲin sie i like nga jasin bofuɛ’n yo naan w’a kwla ko nian sran’n i osu’n, i su. Fa fluwa nɲa ?Amun bu Biblu’n i sɛ? ɔ nin fluwa Jasin fɛ naan yo i kunngba’n. Ndɛ akpasua ng’ɔ suan “Wafa nga e kwla fa fluwa Jasin fɛ e kle sran’m be like’n” fa be ɲin sie su. Wla jasin bofuɛ’m be fanngan naan be klɛ ajalɛ uflɛ mɔ be kwla fa’n.\n“E aɲia yowlɛ’m be kplanlɛ’n nin be lika nianlɛ’n ti e cenjele junman.”: (Min. 15) Ijɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ. Be nga be ukali aniaan mun mɔ be kplannin Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n, se be naan be kan aklunjuɛ nga be dili’n i ndɛ. Usa aniaan ng’ɔ nian asɔnun sua’n i yɛinyɛin yolɛ junman su’n, i kosan. Maan ɔ kan wafa nga be siesieli junman sɔ’n i ndɛ.\nAsɔnun’n i Biblu’n nun like suanlɛ: ia ndɛ tre 6 § 1-14 (Min. 30)\nJue 142 yɛ srɛlɛ\nNán ɔ wla fi su: Ka naan b’a to jue’n, maan be dun mmua bo i su miziki’n naan nzrafuɛ’m be tie.\nKlistfuɛ mun nin be junman’n afuɛ 2016, Zanvie 4-10 aɲia’n i siesielɛ


Kɛ Moizi ɲinnin’n, ɔ suli Zoova | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nMoizi waan ɔ́ sú Zoova\nEzipti lɔ’n, be flɛli Zakɔbu i awlofuɛ mun kɛ Izraɛlifuɛ mun. Kɛ Zakɔbu nin Zozɛfu be wuli’n, Faraɔn uflɛ yɛ ɔ wa sieli Ezipti mɛn’n niɔn. Ɔ buli i kɛ Izraɛlifuɛ mun bé wá ɲán kwlalɛ trá Eziptifuɛ mun. I sɔ’n ti’n, srɛ kunnin i. Ɔ yoli maan Izraɛlifuɛ mun be kacili be kanga. Ɔ miannin be kɛ be kpɛ bliki, yɛ be di junman kekle kpa be fie mun be nun. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Izraɛlifuɛ mun be te trɛ. I sɔ’n w’a yoman Faraɔn fɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ sɛ Izraɛlifuɛ kun wu ba yasua’n, maan be kun i. Nanwlɛ, srɛ kunnin Izraɛlifuɛ mun dan.\nBe flɛ Izraɛli bla kun kɛ Zokebɛdi. Ɔ wuli ba yasua klanman kpa kun. Kɛ ɔ ko yo naan b’a kunman ba’n, ɔ fɛ i sieli i gbogbo kun nun, kpɛkun ɔ fali gbogbo’n ko wlɛli i ijre mun be afiɛn Nili nzue ba’n i nuan lɔ. Be flɛ ba’n i niaan bla’n kɛ Mari. Ɔ sali koko lɛ naan ɔ́ nían sa ng’ɔ́ wá jú’n.\nKɛ Faraɔn i wa bla’n bali wunnzinlɛ nzue ba’n nun’n, ɔ wunnin gbogbo’n. Ɔ́ nían gbogbo’n nun-ɔn, ba nɔnman kun yɛ, ɔ su sun. Ba’n yoli i annvɔ. Mari usɛli i kɛ: ‘?N ko kunndɛ bla kun naan ɔ wa nian ba’n i lika?’ Kɛ Faraɔn i wa bla’n kplinnin su’n, Mari ko flɛli i nin Zokebɛdi. Faraɔn i wa bla’n seli i kɛ: ‘Fa ba nga. Niɛn i lika, ń má tannin ɔ kalɛ.’\nKɛ ba’n yoli kaklaka kan’n, Zokebɛdi fɛ i ko mannin Faraɔn i wa bla’n. Faraɔn i wa bla’n flɛli i kɛ Moizi, yɛ ɔ tɛli i kɛ i bɔbɔ i klun ba sa. Be tali Moizi kɛ famiɛn ba sa. Ɔ kwla ɲan like kwlaa ng’ɔ klo’n. Sanngɛ i wla w’a fiman Zoova su le. Ɔ si weiin kɛ ɔ ti Izraɛlifuɛ, naan ɔ timan Eziptifuɛ. I sɔ’n ti’n, Zoova yɛ i waan ɔ́ sú i-ɔ.\nKɛ Moizi ɲannin afuɛ ablanan’n (40), ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ úkɛ i nvle’n nunfuɛ mun. Cɛn kun’n, ɔ wunnin kɛ Eziptifuɛ kun su bo Izraɛlifuɛ kun. Ɔ maan ɔ finnin Eziptifuɛ’n i like kekle kpa, ɔ kunnin i. Ɔ fɛli i fuɛn’n fiɛli i aunɲan’n nun. Kɛ Faraɔn tili ndɛ sɔ’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kún Moizi. Sanngɛ Moizi wanndi ɔli Madian mɛn’n nun lɔ. Kɛ ɔ ɔli lɔ’n, Zoova niɛnnin i lika.\n“Ɲanmiɛn su mɔ Moizi lafili’n ti’n, [...] w’a kplinman su kɛ be flɛ i Faraɔn i wa bla’n i wa. Ɔ kloli kɛ be kle i nin Ɲanmiɛn i nvle’n be ɲrɛnnɛn.”—Ebre Mun 11:24, 25.\nKosan: ?Sa benin yɛ ɔ juli Izraɛlifuɛ mun be su Ezipti lɔ-ɔ? ?Ngue ti yɛ Moizi wanndili-ɔ?\nBo Bolɛ 49:33; Ezipt Lɔ Tulɛ 1:1-14, 22; 2:1-15; Sa Nga Be Yoli’n 7:17-29; Ebre Mun 11:23-27.


?Wan mun yɛle Zoova i Lalofuɛ’m be atin bofuɛ mun?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Ahanta Aja Albanais Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arménien Assamais Attié Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Citonga Comorian (Ngazidja) Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Digor Douala Dusun Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fante Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Gokana Goun Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Guéré Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Hunsrik Hébreu Iban Ibanag Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabyle Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khasi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Kpelle Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes péruvienne Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes tchèque Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lao Latgalian Lenje Letton Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malaysian Sign Language Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mangareva Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshall Maya Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Nias Niue Norvégien Nuer Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Otomi Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Pilagá Polonais Ponape Portugais Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Roumain Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sarnami Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swati Tagalog Tahitien Tajiki Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thai (Northeastern) Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaita Tojolabal Tok Pisin Tokelau Tongien Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Udmurt Ukrainien Urhobo Uruguayan Sign Language Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Xhosa Yacouba Yoruba Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nAwloawlo’m be nun\nAwlo lɔ Biblu’n nun like klelɛ\nSran’n i ngunmin i Biblu’n nun like suanlɛ\n“Atin bofuɛ’n” yɛle sran ng’ɔ bo atin mɔ sran uflɛ fa su’n. Zezi ti kɛ atin bofuɛ kun sa. Afin Ɲanmiɛn sunmɛnnin i asiɛ’n su wa naan ɔ fɛ i blɛ’n kwlaa bo jasin fɛ’n, naan sran’m be wun nguan’n i atin’n. (Matie 20:28) Andɛ’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be yo sɔ wie. Be fa blɛ kpanngban be kle sran’m be like naan be ‘kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ.’ (Matie 28:19, 20) Be nga be kwla yo atin bofuɛ’n, be yo atin bofuɛ.\nAtin bofuɛ’n bo jasin fɛ’n blɛ kwlaa nun. Zoova i Lalofuɛ kwlaa ti jasin fɛ’n bofuɛ. Sanngɛ be nun wie’m be siesie be wun naan b’a bo jasin fɛ’n anglo kwlaa nun b’a di dɔ 70. Be ti titi atin bofuɛ. Kɛ ɔ ko yo naan b’a kwla yo i sɔ’n, be mian be ɲin naan be bɔbɔ be junman liɛ’n w’a faman be blɛ wunmuan’n. Be fa be nun wie kɛ be yo ngunmin atin bofuɛ lika nga be le jasin bofuɛ’m be awuliɛ lɔ’n. Be liɛ’n, anglo kwlaa nun’n, be di dɔ 130. Sɛ be klo’n, be kwla di dɔ sɔ’n tra su. Be lafi su kɛ Zoova nían be lika, i ti be kunndɛman ninnge kpanngban. (Matie 6:31-33; 1 Timote 6:6-8) Be nga be kwlá boman jasin fɛ’n blɛ kwlaa nun’n, be kwla yo cɛn kunngun atin bofuɛ. Be liɛ’n, anglo kun nun’n, be bo jasin fɛ’n be di dɔ 30 annzɛ 50.\nAtin bofuɛ’n klo Ɲanmiɛn nin sran. Kɛ Zezi sa’n, e wun i kɛ andɛ’n, sran kpanngban be wla w’a bo be wun, afin be siman like nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ ɔ́ yó’n. (Mark 6:34) Sanngɛ Zoova i Lalofuɛ’m be liɛ’n, be si like nga ɔ kwla cici be wla ikisa naan b’a lafi su kɛ e ɲrun lɔ’n yó kpa’n. Atin bofuɛ’n klo be i wiengu. I ti’n, ɔ wlɛ i wun ase kan Ɲanmiɛn ndɛ’n kle sran kwlaa. (Matie 22:39; 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:8) I sɔ’n yo maan i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo’n wla ase kpa, yɛ ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n mantan kpa, kpɛkun ɔ di aklunjuɛ dan.—Sa Nga Be Yoli’n 20:35.\n?Sɛ be waan a kan atin bofuɛ’n i ndɛ’n, á sé sɛ?\n?Ngue yɛ ɔ su atin bofuɛ’m be bo mɔ be di blɛ kwlaa nun junman’n niɔn?


Biblu’n nun ndɛ: Lika kpla nianfuɛ mun - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nWAKA mma nga’m be ti dandan o! I kpatrɛ’n timan kaan. Ɔ ti gbuyrɔ. Grenadie mma nin figie mma’m be o nun. Be fa be ukali viɲi mma kpatrɛ kun su. Kɛ mɔ be yo nɔnnin’n, be fa be sieli i waka flolo wie su naan sran nɲɔn b’a kwla sua. ?Waka mma kpakpa sɔ’m be fin nin? Be fin Kanaan mɛn’n nun lɔ. Nán e wla fi su kɛ Kanaan mɛn’n nun lɔ yɛ Abraamu, Izaaki nin Zakɔbu be trannin laa ɔ. Awe m’ɔ kpɛnnin klɔ sɔ’n su’n ti Zakɔbu nin i bo mma’m be tuli lɔ be ko trannin Ezipti mɛn’n nun lɔ. I sin’n, kɛ ɔ dili afuɛ ya nɲɔn afuɛ blu nin nsiɛn’n (216), Moizi nin Izraɛlifuɛ’m be sali be sin Kanaan mɛn nun lɔ ekun. B’a ju Kadɛsi aawlɛ flɛnnɛn nun.\nKanaanfuɛ’m be ti sa tɛtɛ yofuɛ. Ɔ maan Moizi sunmannin sran blu nin nɲɔn (12) kɛ be ko kpla mɛn sɔ’n be nian. Ɔ seli be kɛ: ‘Amun nian kɛ mɛn sɔ’n i nunfuɛ’m be fa ti’n. Sɛ be le wunmiɛn o, sɛ be leman wunmiɛn o, sɛ be sɔnnin o, sɛ b’a sɔnman o, amun nian kɛ be asiɛ’n fa ti’n, sɛ be yo su like ɔ yo kpa o, sɛ kusu be yo su like ɔ, ɔ yoman kpa o. Kɛ amún sá amun sin’n, amun fa mɛn sɔ nun waka mma wie’m be bla.’\nKɛ lika kpla nianfuɛ’m be fin Kadɛsi lɔ bali’n, be seli Moizi’n kɛ: ‘Nanwlɛ, ɔ ti mɛn kun m’ɔ ti klanman ɔn.’ Kɛ ɔ ko yo naan Moizi w’a kpɛ be nanwlɛ’n i bo’n w’a nian ti’n, be fali lɔ waka mma wie’m be wa kleli i. Sanngɛ be nun sran blu (10) be seli kɛ: ‘Mɛn sɔ’n nun sran’m be ti tinwa, be ti jajraajra ngunmin. Sɛ e waan é kó trán nun’n, saan bé kún e.’\nI sɔ ndɛ mɔ be kannin’n, ɔ wlali Izraɛlifuɛ’m be srɛ. Ɔ maan be seli kɛ: ‘?Ngue sa yɛle nga? Sɛ e wuli Ezipti mɛn’n nun lɔ’n annzɛ aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ’n, wuun ɔ flunman!’ Be seli ekun kɛ: ‘Alɛ’n dí e mlɔnmlɔn. Kpɛkun e yi nin e mma’m bé káci kanga. E sie e su kpɛnngbɛn uflɛ kun Moizi ja nun, naan e sa e sin Ezipti lɔ!’\nSanngɛ lika kpla nianfuɛ’m be nun nɲɔn, Kalɛbu nin Zozie be lafili Zoova su. Be fɔnvɔli nzrafuɛ mun kɛ be gua be wla ase. Be seli be kɛ: ‘Nán srɛ kun amun, Zoova jin e sin, be lika’n wá yó e liɛ mlɔnmlɔn.’ Sanngɛ nvlefuɛ’m be bu be su nun waka, ɔ maan bé wá lé kún Kalɛbu nin Zozie bɔbɔ.\nI lɛ’n w’a yoman Zoova fɛ, naan w’a se Moizi kɛ: ‘Amun nunfuɛ nga be lɛ afuɛ ablaɔn lele gua su’n, amun ja su tiaman Kanaan asiɛ’n su. Amun wunnin atrɛ nga n yili be Ezipti lɔ’n nin aawlɛ flɛnnɛn nun lɔ’n. Sanngɛ amun a lafiman n su. Ɔ maan i ti’n, amún wá wlán aawlɛ flɛnnɛn nun sa daan lele afuɛ ablanan. Ɔ́ yó sɔ lele saan amun fuɛn’m bé ká aawlɛ flɛnnɛn nun wa. Saan Zozie nin Kalɛbu cɛ yɛ bé wlú Kanaan mɛn’n nun lɔ ɔ.’\nKalɛ 13:1-33; 14:1-38.\n?Wafa sɛ yɛ waka mma nga be o desɛn’n su lɛ’n be kpatrɛ’n ti ɔ? ?Yɛ be fin nin?\n?Ngue ti yɛ Moizi sunmannin sran blu nin nɲɔn (12) kɛ be ko kpla Kanaan klɔ’n be nian ɔn?\n?Kɛ be sali be sin’n, lika kpla nianfuɛ blu be seli Moizi sɛ?\n?Wafa sɛ yɛ lika kpla nianfuɛ nɲɔn’n be kleli kɛ be lafi Zoova su ɔ? ?Yɛ be flɛ be nɲɔn sɔ’n sɛ?\n?Ngue ti yɛ Zoova fali ya ɔ? ?Yɛ ɔ seli Moizi sɛ?\n?Wan mun yɛ be kpali be kɛ be ko kpla klɔ’n be nian ɔn? ?Yɛ cenjele junman benin yɛ be ɲɛnnin i ɔ? (Kal. 13:2, 3, 18-20)\n?Ngue ti yɛ Zozie nin Kalɛbu be angunndan bulɛ nin be nga’m be liɛ’n w’a yoman kun ɔn? ?Yɛ ajalɛ benin yɛ i sɔ’n kle e ɔ? (Kal. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Kor. 5:7)\nKanngan Kalɛ 14:1-38 nun.\n?Asiɛ’n su wa Zoova i ja nunfuɛ’m be wun ijɔlɛ tɛtɛ i su afɔtuɛ benin yɛ ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie su ɔ? (Kal. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Kor. 10:10)\n?Wafa sɛ yɛ Kalɛ 14:24 kle kɛ Zoova fɛ i ɲin sie i sufuɛ’m be su be tinuntinun ɔn? (1 Fam. 19:18; Nya. 15:3)


Biblu’n uka e naan y’a tra e awlɛn —Kɛ e sran wu’n, annzɛ e tukpacɛ’n kle e yalɛ’n\nSa wie’m be o lɛ’n, e kwlá yoman naan b’a tɔman e su. Wie’m be kusu’n, sɛ be tɔ e su’n e kwlá yoman naan b’a wie. I wie yɛle e awlɛn su sran m’ɔ wu’n, ɔ nin tukpacɛ nga be nin a ɲanman be ayre’n. ?Kɛ sa sɔ’m be ju’n, Biblu’n kwla uka e naan y’a jran kekle?\nKƐ TUKPACƐ’N KLE E YALƐ TRILILI’N\nBe flɛ bla kun kɛ Rozu. Ɔ seli kɛ: “Tukpacɛ wie mɔ n fa fin min nin klun’n, ɔ kle min yalɛ kpa. Min wunnɛn’n yo min ya trilili. Ɔ maan, n kwlá yoman ninnge sunman.” Ɔ ju wie’n, Biblu’n nun like suanlɛ’n nin Ɲanmiɛn sulɛ’n ti kekle mɛn i. Sanngɛ, ndɛ nga Zezi kannin m’ɔ o Matie 19:26 nun’n yoli i ye kpa. Ɔ se kɛ: “Nyanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo.” Rozu wunnin i wlɛ kɛ ɔ kwla fa ajalɛ uflɛ naan w’a suan Biblu’n nun like. Ɔ ju wie’n, ɔ kwlá kannganman fluwa nun. I sɔ’n ti’n, Biblu’n nin fluwa nga be kanngannin nun’n, ɔ bo wie naan w’a kwla ti be nun ndɛ mun. * Ɔ seli kɛ, sɛ ɔ ti kɛ b’a kannganman fluwa sɔ’m be nun’n, nn ɔ siman like nga ɔ́ yó naan ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn w’a mantan’n.\nKɛ Rozu kwlá yoman ninnge ng’ɔ yo be laa’n, mɔ i sa sin bubu i’n, ndɛ ng’ɔ o 2 Korɛntfuɛ Mun 8:12 nun’n wlɛ i fanngan kpa. Ndɛ mma sɔ’n se kɛ: “Sɛ sran kun bɔbɔ klun su i waan ɔ́ mán Nyanmiɛn like’n, like nga i sa ju su b’ɔ fa mɛn i’n, ɔ sɔ nun, ɔ mian-man sran kɛ ɔ mɛn i like b’ɔ lɛ-mɛn i’n.” Ndɛ sɔ’n ti’n, Rozu wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn klun jɔ like ng’ɔ yo mɛn i’n su. Afin, ng’ɔ kwla yo’n yɛ ɔ yo-ɔ.\nDɛlfinin mɔ e kɛnnin i ndɛ’n seli kɛ: “Kɛ min wa bla m’ɔ le afuɛ 18 wuli’n, ɔ yoli min ya dan. I ya m’ɔ yo min ti’n n buli i kɛ n liɛ w’a wie.” Ndɛ ng’ɔ o Jue Mun 94:19 nun’n fɔnvɔli i kpa. Jue tofuɛ’n seli Ɲanmiɛn kɛ: “Blɛ bɔ min akunndan’n sanngan sa sunman ti’n, a fɔnvɔ min ɔ maan n nyan aklunjuɛ.” Dɛlfinin seli kɛ: “N srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ uka min naan n wun like nga n kwla yo naan min wla w’a gua ase kan’n.”\nƆ tuli i klun dili junman wie mun. Wie liɛ’n, ɔ fɛ i wun sunnzun klɛyɔn nga bakanngan’m be fa yi desɛn’n. Afin, kannzɛ klɛyɔn kun w’a bu’n, be kwla fa yi desɛn. I wafa kunngba’n, kannzɛ bɔbɔ i awlɛn’n w’a kpɛ i klun’n, sanngɛ ɔ wunnin kɛ ɔ kwla ukɛ i wiengu mun. Ɔ seli kɛ: “Kɛ n fa ndɛ nga Biblu’n kan’n n fɔnvɔ be nga n kle be Biblu’n nun like’n, n wun kɛ Zoova kusu fɔnvɔ min wie.” Be nga be awlɛn su sran wuli mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n ɔ klɛklɛli be dunman fluwa kun su. Ɔ wunnin kɛ, sran sɔ’m be kwlaa be srɛli Ɲanmiɛn titi. Ɔ wunnin ekun kɛ, sɛ e kanngan Biblu’n nun’n, yɛ e kwla wun sa nga be o e su’n be trawlɛ-ɔ.\nBiblu’n nun like suanlɛ’n ukali Dɛlfinin naan w’a wun i wlɛ kɛ ɔ fataman kɛ i ɲin tran sa nga be juli laa’n, be su sa trilili. Sanngɛ, ɔ fata kɛ ɔ bu sa nga bé wá jú e ɲrun lɔ’n be akunndan. Ndɛ ng’ɔ o Sa Nga Be Yoli’n 24:15 nun’n fɔnvɔli i kpa. Ɔ se kɛ: “N lafi Nyanmiɛn su kɛ sran kpa mun o, sran tɛ mun o, bé cɛ́n.” Dɛlfinin lafi su kpa kɛ Zoova cɛ́n i wa bla’n. Ɔ seli kɛ: “ N lafi su kɛ sɛ blɛ nga Zoova sieli’n ju’n, ń wún min wa bla’n ekun. E nin i é wlánwlán e awlo’n nun fie’n nun. Yɛ kɛ nga n fa wuli i mɔ n kloli i’n, ń kló i sɔ ekun.”\n^ ndɛ kpɔlɛ 4 Be kanngannin fluwa sunman nun be sieli i jw.org su.\nBlɛ kekle nun’n, Biblu’n nun ndɛ’n kwla fɔnvɔ e.\nWAFA NGA ƝANMIƐN UKA E’N\nNdɛ nga Biblu’n kan’n ti weiin. Ɔ se kɛ: “Be kwlaa nga be kpan flɛ Anannganman’n, ɔ mantan be. Sɛ be kpan flɛ i bɔ gblɛ nunman nun’n, ɔ mantan be. Be nga be nyin yi i’n, ɔ fa like bɔ be kunndɛ’n man be. Ɔ ti be nɛn’n yɛ ɔ de be.” (Jue Mun 145:18, 19) Nanwlɛ ndɛ sɔ’n wla e fanngan dan! ?Sanngɛ, wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn tɛ be nga be srɛ i’n, be srɛlɛ’n su-ɔ?\nƆ MAN E WUNMIƐN:\nWie liɛ’n sa nga be tɔ e su ti’n, e sa sin bubu e, kpɛkun e ɲanman wunmiɛn naan y’a fa su Zoova. (Nyanndra Mun 24:10) Sanngɛ, Biblu’n se kɛ “sran nga w’a fɛ’n, [Ɲanmiɛn] mɛn i wunmiɛn. Yɛ ɔ wla sran ng’ɔ ti fakafaka’n i nun fanngan.” (Ezai 40:29) Akoto Pɔlu m’ɔ wunnin i ɲrun sa sunman nun’n seli kɛ: “[Ɲanmiɛn] b’ɔ wla n fanngan’n ti’n, n kwla like kwlaa yo.” (Filipfuɛ Mun 4:13, NW) Ɲanmiɛn ti yɛ maan Pɔlu ɲannin wunmiɛn dili i junman’n niɔn. E kusu e kwla srɛ Ɲanmiɛn naan ɔ fɛ i wawɛ’n uka e.—Lik 11:13.\nƆ MAN E NGWLƐLƐ:\n?Sɛ e wunman Biblu’n nun afɔtuɛ’m be wlɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Zezi i sɔnnzɔnfuɛ Zaki seli kɛ: “Sɛ ngwlɛlɛ’n w’a ti-man amun nun wie kpa’n, maan ɔ kan kle Nyanmiɛn bɔ i sa ti-man tankaan’n, b’ɔ fa like man sran’m be kwlaa ɔ ijɔ-mɛn i sin’n. Ɔ maan sran sɔ’n ɔ́ wún sa wlɛ.” (Zak 1:5) Sɛ e srɛ Ɲanmiɛn kusu’n, ɔ fata kɛ e yo i nuan sa. Yɛle kɛ maan e kanngan Biblu’n nun, kpɛkun e nanti afɔtuɛ ng’ɔ man e’n su. (Zak 1:23-25) Sɛ e yo sɔ’n, é wún kɛ afɔtuɛ nga Biblu’n man e’n be ti kpa dan.\nƆ YO MAAN E WUN JƆ E FƆUUN:\nKannzɛ sa ng’ɔ wo e su’n ti sɛ’n, Zoova kwla uka e maan e wun jɔ́ e fɔuun. I nuan ndɛ’n se kɛ: “Nán amun koko sa fi su, sanngɛ sa’n kwlaa nun nin like kwlaa ng’ɔ mian amun’n, an kan kle Nyanmiɛn, an srɛ i, an jran su kpa, yɛ an lɛ i ase. Yɛ ɔ maan amun wun jɔ́ amun fɔuun, amun su wun-man sa ti bɔ amun wun jɔ amun fɔuun sɔ’n i bo mlɔnmlɔn. Aunjuɛ sɔ’n maan amun wla su bo-man, yɛ amun akunndan su sanngan-man sran wunmuan bɔ amun nin Krist-Jésus ti’n ti.” (Filipfuɛ Mun 4:6, 7) I sɔ’n ti’n, kɛ sa tɔ e su’n, maan e srɛ Zoova naan e wun jɔ e fɔuun.\n?Yɛ sɛ e srɛ Zoova naan e su sa’m be wieman ndɛndɛ nin? Nán maan e ka lɛ e bu i kɛ Zoova w’a yi e blo. Kannzɛ sa nga be o e su’n be wieman’n, Zoova kwla wla e yakpa naan y’a jran kekle. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:13) Biblu’n se kɛ blɛ wie wá jú’n, e su boman sa nga be o e su andɛ’n be su diman jɔlɛ kun. Yɛle kɛ bé wíe mlɔnmlɔnmlɔn.\nBiblu’n uka e naan y’a tra e awlɛn


Nanh liké nga é Min'n i nyrun o ti nanwle'n i ngunmin ye é yôo, sannge é yô ng'o ti nanwle swran'm bé nyrun'n kusu wié.\nNanh an bua atô klé amun wiéngu, afin amuan wla amun nzuen laa b'o man an yô sa tete'n i asé,\nNgwlele b'o fin nyanmien su'n, se o ti swran'n, wuun éh séh ke, sa te kaan sa nu'en i wun. O klô'a ndengan, o ti wetee fue, bé nin i kwla kôkô yale, o si aunnvue dan, o yô sa kpa, o bu'a swran'n wié kpa tra'a wié, o klô'a dunman.\nI ye Nyanmien man o yii ninngé'n kwlaaa, liké fi nu'an le bo nenh i ye o yilio.\nSwran ng'o lafi i su'n bé bu'e i fo, sannge swran nga wa lafi'e i su'n, Nyanmien a dun mmua bu i fo, afin wa lafi'e i a kunngba tye'n su.\n Aniaan mun, min nde'n i atabô'n ye: man amun akunndan'n tran liké kwlaa ng'o ti kpa'n nin sa kwlaa bo swran yôo o ti kpa'n bé su, yele nde nanwle'n, nin liké nga bé bui liké kpa'n, nin liké ng'o ti i nuan su'n, nin sa ng'o ti a te mlonmlon'n, nin liké ng'o ti klaan'n, ye nde nga bé tio o dyo bé klun'n. Liké nga n kléé amun bo an tili an fa su'n, nin liké nga an wun ke n yô'n, anh nian su yô, ye Nyanmien b'o man é wun dyo yé'n, o nin amunh tranh.\n «Swran ng'o klô ke oh dih aladyé, Nan i klun dyo titi'n, Nanh mon o idyo tete kun, Mon o yatyi atô buale'n Mon o wla sa tete'n i asé, o yô sa kpa, Mon o nin swran'n kwlaa bé nuan se, man swran'm bé afien siésiéle'n katyi i dyunman, Afin é Min'n i nyin ta bé nga bé ti kpa'n, Ye i su ô yale nga bé kôkô kléé'n su, Sannge o katyi i sin si bé nga bé yô sa te'n.»


“Atin bofuɛ’n” yɛle sran ng’ɔ yi atin’n, mɔ sran uflɛ fa su’n. Zezi ti kɛ atin bofuɛ kun sa. Afin Ɲanmiɛn sunmɛnnin i asiɛ’n su wa naan ɔ fɛ i blɛ’n kwlaa bo jasin fɛ’n, naan sran’m be wun nguan’n i atin’n. (Matie 20:28) Andɛ’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be yo sɔ wie. Be fa blɛ kpanngban be kle sran’m be like naan be ‘kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ.’ (Matie 28:19, 20) Be nga be kwla yo atin bofuɛ’n, be yo atin bofuɛ.\nAtin bofuɛ’m be klo Ɲanmiɛn nin sran. Kɛ Zezi sa’n, e wun i kɛ andɛ’n, sran kpanngban be wla w’a bo be wun, afin be siman like nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ ɔ́ yó’n. (Mark 6:34) Sanngɛ Zoova i Lalofuɛ’m be liɛ’n, be si like nga ɔ kwla cici be wla ikisa naan b’a lafi su kɛ e ɲrun lɔ’n yó kpa’n. Kɛ mɔ atin bofuɛ’m be klo be wiengu ti’n, be wla be wun ase be kan Ɲanmiɛn ndɛ’n kle be. (Matie 22:39; 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:8) I sɔ’n yo maan atin bofuɛ’n i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo’n wla ase kpa, yɛ ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n mantan kpa, kpɛkun ɔ di aklunjuɛ dan.—Sa Nga Be Yoli’n 20:35.\nATIN BOFUƐ’M BE SUKLU WAFAWAFA MUN\nTiti atin bofuɛ nga be kwla di atin bofuɛ’m be suklu’n, be yia be kɛ be trɛn i bo le mɔcuɛ nɲɔn. Atin bofuɛ nga be nin a jaman bla’n mɔ be kunndɛ kɛ bé kɔ́ lika nga be le jasin fɛ’n bofuɛ’m be awuliɛ lɔ’n, be kwla tran aniaan nga be nin a jaman bla’n be suklu’n, i bo anglo nɲɔn. Be nga b’a ja bla’n mɔ be kunndɛ kɛ bé úka be Ɲanmiɛn junman’n su’n, be kwla tran aniaan nga be o aja nun’n be suklu’n, i bo. Suklu sɔ’m be uka atin bofuɛ mun naan ‘junman nga Nyanmiɛn fa wlali be sa nun’n, b’a guɛguɛ i bo.’—2 Timote 4:5.


Ɔ uka be maan be tra janvuɛ kpa mun. Aniaan nga be nin be yia aɲia’m be bo lɔ’n, be timan sran ngbɛn sa, be janvuɛ kpa mun ɔn. Blɛ wie nun be yia be yiyi be ɲin su. ?Mmlusuɛ benin yɛ be ɲɛn i i sɔ yolɛ’n nun ɔn? Be suan be wiengu’m be klolɛ, ɔ maan be afiɛn’n mantan kpa. Ɔ maan kɛ sa ɲan be niaan wie mun’n, be uka be ndɛndɛ kpa afin be klo be dan. (Nyanndra Mun 17:17) Kɛ be nin be niaan’m be kwlaa’n be yia’n, be kle kɛ be ‘kwlaa be uka be wun.’—1 Korɛntfuɛ Mun 12:25, 26.\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin man e kɛ e nin e niaan Klistfuɛ mun e yia ɔ?


?Ngue yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n? ?Nguɛ ti yɛ ɔ fata kɛ e srɛ kɛ i blɛ’n ju ɔ? | Biblu’n Kle\n?Ngue like yɛ Biblu’n kle i Ɲanmiɛn Sielɛ’n su ɔ?\n?Ngue like yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n wá yó ɔ?\n?Blɛ benin nun yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n wá yó maan Ɲanmiɛn klun sa’n kpɛ́n su asiɛ’n su wa ɔ?\n1. ?Ɲanmiɛn srɛlɛ benin yɛ é wá bú su akunndan siɛn’n niɔn?\nSRAN kpanngban be si e nin Ɲanmiɛn e yalɛ kokolɛ mɔ Zezi bɔbɔ kleli’n. Ndɛ nga ɔ o Ɲanmiɛn srɛlɛ sɔ nun’n, ɔ ti cinnjin kpa. Kpɛkun like nsan klikli nga Zezi kannin be ndɛ’n, be su akunndan bulɛ’n ɔ́ úka ɔ naan w’a si like nga Biblu’n kle i sakpasakpa’n i su ninnge kpanngban.\n2. ?Ninnge nga Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ be srɛ be ti’n be nun nsan yɛle benin?\n2 Ɲanmiɛn srɛlɛ’n i su ajalɛ klelɛ nun’n, Zezi seli i ndɛ tiefuɛ mun kɛ: ‘Amun liɛ’n, an se kɛ: “E Si mɔ a o ɲanmiɛn su lɔ’n, maan sran’m be wun i wlɛ kɛ wɔ ngunmin yɛ a ti Ɲanmiɛn’n niɔn, maan ɔ sielɛ blɛ’n ju, maan e mɔ e wo asiɛ’n su wa’n e yo ɔ klun sa kɛ be mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yo’n sa.”’ (Matie 6:9-13) ?Like nsan nga Zezi kannin be ndɛ’n, be bo’n yɛle benin?\n3. ?Ɲanmiɛn Sielɛ’n i su like benin yɛ ɔ fata kɛ e si i ɔ?\n3 Y’a dun mmua y’a suan Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n i su like kpanngban. Kpɛkun, ninnge nga Ɲanmiɛn w’a yo be w’a man sran mun’n, ɔ nin nga i waan ɔ́ yó mán sran mun’n, y’a dun mmua y’a wun be su ndɛ wie mun. ?Sanngɛ, kɛ Zezi seli e kɛ e srɛ Ɲanmiɛn kɛ, “maan ɔ sielɛ blɛ’n ju’n,” ngue yɛ ɔ buli i akunndan ɔn? ?Ngue yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n? ?Wafa sɛ yɛ i balɛ’n, ɔ́ yó maan sran’m bé wún i wlɛ kɛ Zoova ngunmin yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn’n niɔn, annzɛ wafa sɛ yɛ bé bó i dunman fɛ ɔ? ?Yɛ, ngue ti yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i balɛ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn klun sa yolɛ’n be kɔ likawlɛ ɔ?\n4. ?Ngue yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n? ?Yɛ wan yɛ ɔ ti i su Famiɛn’n niɔn?\n4 Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti awa kun mɔ Ɲanmiɛn Zoova takali m’ɔ sieli i su famiɛn kun ɔn. ?Wan yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn Sielɛ’n i su Famiɛn’n niɔn? Zezi Klist ɔ. Zezi le ɲrun tra sran nga be sie mɛn’n be kwlaa. Kpɛkun be flɛ i ‘famiɛn’n m’ɔ sie famiɛn nin be kwlaa nga be sie sran’n.’ (1 Timote 6:15) Sa kpa nga ɔ kwla yo’n ɔ tra be kwlaa nga be sie sran mun’n be liɛ’n lele. Mɛn siefuɛ’m be nun kpafuɛ’n bɔbɔ’n Zezi trɛ i sa kpa yolɛ nun lele.\n5. ?Nin yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n taka ɔ? ?Yɛ ngue yɛ ɔ́ síe i ɔ?\n5 ?Ɲanmiɛn Sielɛ’n o nin? ?I kpa’n bɔɔ, nin yɛ Zezi wo ɔ? Atrɛkpa’n, ɔ te o ɔ klun kɛ be kunnin i waka’n su, kpɛkun Ɲanmiɛn cɛnnin i. I sin’n, kɛ ɔ cɛli kan’n, ɔ ɔli ɲanmiɛn su lɔ. (Sa Nga Be Yoli’n 2:33) Ɔ maan ɲanmiɛn su lɔ yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n wo ɔ. I sɔ ti yɛ Biblu’n se kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn “mɛn’n” m’ɔ o ‘ɲanmiɛn su lɔ’n,’ niɔn. (2 Timote 4:18) Kannzɛ bɔɔ Ɲanmiɛn Sielɛ’n o ɲanmiɛn su lɔ’n, sanngɛ ɔ́ síe asiɛ’n.—Kanngan Sa Nglo Yilɛ 11:15 nun.\n6, 7. ?Ngue ti yɛ Zezi ti Famiɛn kun m’ɔ lemɛn i wunsu ɔ?\n6 ?Ngue ti yɛ Zezi ti Famiɛn kun m’ɔ lemɛn i wunsu ɔ? I kun yɛle kɛ, ɔ su wuman le. Kɛ Biblu’n fá Zezi súnnzun mɛn siefuɛ mun’n, ɔ se kɛ ‘i kunngba cɛ yɛ ɔ wuman ɔn, ɔ tran lika m’ɔ kpaja ɲanɲanɲan mɔ sran fi kwlá mɛntɛnmɛn i’n nun.’ (1 Timote 6:16) I sɔ’n i bo’n yɛle kɛ ninnge kpakpa kwlaa nga Zezi yó be’n, bé cɛ́. Kpɛkun e kwla lafi su kɛ ɔ́ wá yó ninnge kpanngban mɔ sran’m bé ɲán su mmlusuɛ ɔ.\n7 Maan e nian Zezi i su ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n kannin’n. Ɔ seli kɛ: ‘Anannganman [Zoova, NW] i wawɛ’n wo i su. Wawɛ sɔ’n ɔ ti ngwlɛlɛ wawɛ, nin sa kpa’n yɛ sa tɛ’n be silɛ wawɛ, nin sa siesielɛ wawɛ, nin wawɛ m’ɔ kwla yo sa ng’ɔ siesie kɛ ɔ́ yó’n, ɔ ti wawɛ mɔ maan be si Anannganman, mɔ maan be ɲin yí i. Sran sɔ’n i ɲin yí Anannganman. Sran sɔ’n ɔ su nianman sran ɲrun naan w’a bu ndɛ, nán be waan yɛ ɔ́ fá kɛ́n i ndɛ liɛ’n niɔn. Be nga be ti yalɛfuɛ’n, ɔ́ dí be ndɛ’m be kpa. Be nga be kle be yalɛ mɛn’n nun’n, ɔ́ bú be ndɛ mun kɛ ɔ fata’n sa.’ (Ezai 11:2-4) Ndɛ sɔ’n kle kɛ Zezi m’ɔ́ síe asiɛ’n, ɔ́ yó Famiɛn kpa kun m’ɔ́ sí sran’m be aunnvuɛ ɔ. ?A kunndɛ kɛ i sɔ sran’n yɛ ɔ sie wɔ ɔ?\n8. ?Wan mun yɛ be nin Zezi bé kó dí famiɛn’n niɔn?\n8 Ɲanmiɛn Sielɛ’n i su ndɛ uflɛ kun ekun yɛle kɛ nán Zezi i ngunmin yɛ ɔ́ dí famiɛn’n niɔn. Sran wie’m be nin i bé dí famiɛn. Akoto Pɔlu seli Timote kɛ: ‘Sɛ e jran kekle’n, e nin i yɛ é dí famiɛn’n niɔn.’ (2 Timote 2:12) Ɛɛn, Ɲanmiɛn kpali Pɔlu nin Timote, ɔ nin sran ndɛnmanfuɛ wie mun ekun kɛ be nin Zezi bé kó dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. ?Sran nɲɛ yɛ bé ɲán mmlusuɛ dan sɔ’n niɔn?\n9. ?Sran nɲɛ yɛ bé kó dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ ɔ? ?Yɛ, blɛ benin nun yɛ Ɲanmiɛn boli be kpalɛ’n i bo ɔ?\n9 Kɛ nga fluwa nga i ndɛ tre 7 fa yiyili nun’n sa’n, akoto Zan wunnin aolia nun ninnge mɔ i nun’n ‘Bua gbanflɛn’n [Zezi Klist] jin Siɔn Oka’n su [i famiɛn bia’n su ɲanmiɛn su lɔ], ɔ nin sran akpiakpi ya sran akpiakpi ablanan nin nnan (144.000) mɔ i dunman’n nin i Si dunman’n klɛ be ngban su’n be yɛ be o lɛ ɔ.’ ?Wan mun yɛle sran 144.000 sɔ mun? Zan bɔbɔ se e kɛ: ‘Lika kwlaa nga Bua gbanflɛn’n kɔ́’n, be su i su. Be kpɔli be ti sran’m be nun kɛ be yo Ɲanmiɛn nin Bua gbanflɛn’n be sran’m be nun klikli.’ (Sa Nglo Yilɛ 14:1, 4) Ɛɛn, be kpali Zezi i sɔnnzɔnfuɛ nga b’a kpɔcimɛn i le’n be kɛ be nin i be ko di famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. Be nga bé cɛ́n be mɔ bé kɔ́ ɲanmiɛn su lɔ’n, ‘be yɛ bé síe sran mun asiɛ’n su wa ɔ.’ (Sa Nglo Yilɛ 5:10) Kɛ ɔ fɛ i akoto’m be blɛ su’n, Ɲanmiɛn kpa Klistfuɛ kpa wie mun naan b’a yia sran 144.000 be nuan.\n10. ?Ngue ti yɛ, kɛ Ɲanmiɛn kpali Zezi nin sran 144.000 kɛ be sie sran mun’n, i sɔ’n ti kpa dan ɔn?\n10 Kɛ mɔ Ɲanmiɛn kpali Zezi nin sran 144.000 kɛ be sie sran mun’n, nanwlɛ, i sɔ’n ti kpa dan. Zezi si wafa nga sran’m be mɛn dilɛ’n fa ti’n, ɔ nin afɛ nga ɔ o be su’n i kpa. Pɔlu kannin Zezi ndɛ seli kɛ: ‘Nyanmiɛn nyrun jranfuɛ nga e lɛ i’n, timan sran m’ɔ siman kɛ e kwlaman like fi yo ɔ, afin like nga be fa lakali e’n, be fɛ i kwlaa’n lɛkɛli i wie, sanngɛ w’a yoman sa tɛ le.’ (Ebre Mun 4:15; 5:8) Be nga be nin i bé dí famiɛn’n be kusu be ti sran mɔ be wunnin ɲrɛnnɛn sanngɛ be trali be awlɛn. I li bɔɔ, be miannin be ɲin jrannin fɔ m’ɔ o be nun’n i ɲrun kekle kpa, kpɛkun be wunnin tukpaciɛ wafa kwlaa be su afɛ’n. Nanwlɛ, sa nga be tɔ sran’m be su’n, be ɲin su kpaman be su le!\n11. ?Ngue ti yɛ Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ be srɛ naan be mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yo Ɲanmiɛn klun sa ɔ?\n11 Kɛ Zezi seli kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be srɛ naan Ɲanmiɛn Sielɛ blɛ’n ju’n, ɔ seli ekun kɛ be srɛ naan ‘e mɔ e wo asiɛ’n su wa’n e yo Ɲanmiɛn klun sa kɛ be mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yo’n sa.’ Ɲanmiɛn o ɲanmiɛn su lɔ, kpɛkun anzi nanwlɛfuɛ’m be yo i klun sa’n ɲanmiɛn su lɔ tititi. Fluwa nga i ndɛ tre 3 nun’n, e wunnin i kɛ anzi klunwifuɛ kun yacili Ɲanmiɛn i klun sa yolɛ, kpɛkun ɔ yoli maan Adam nin Ɛvu be yoli sa tɛ’n. Ndɛ tre 10 nun’n, é wá wún like uflɛ ekun nga Biblu’n kle i Mmusu’m be si Satan m’ɔ ti anzi klunwifuɛ sɔ’n i su’n. Be mannin Satan nin aolia nun sran nga be suli i su’n be atin kɛ be tran ɲanmiɛn su lɔ kan. Aolia nun sran sɔ mun yɛle mmusu mun. Ɔ maan, nán ɲanmiɛn su lɔfuɛ’m be ngba yɛ be yoli Ɲanmiɛn klun sa’n niɔn. Sanngɛ, kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n ko bo sielɛ’n i bo’n, lika’n káci. Kɛ be ko sie Zezi Klist Famiɛn cɛ’n, ɔ́ fá alɛ wlá Satan sin.—Kanngan Sa Nglo Yilɛ 12:7-9 nun.\n12. ?Sa cinnjin nɲɔn benin mun yɛ Sa Nglo Yilɛ 12:10 kan be ndɛ ɔ?\n12 Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ nga ɔ́ bá yɛ’n, ɔ kle sa nga ɔ́ wá jú’n: ‘Siɛn’n, Ɲanmiɛn maan sran’m b’a ɲan be ti, w’a yi i famiɛn’n nin i kwlalɛ’n nglo. I Klist’n yɛ ɔ sie siɛn’n niɔn. Afin e niaan’m be sanmanfuɛ [Satan] m’ɔ sanman be Ɲanmiɛn ja su wia nun nin kɔnguɛ’n, Ɲanmiɛn w’a kɛn i bo ɲanmiɛn su lɔ.’ (Sa Nglo Yilɛ 12:10) ?Sa cinnjin nɲɔn mɔ be kannin be ndɛ Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n nun’n, a sieli be nzɔliɛ? I klikli’n yɛle kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ mɔ Zezi Klist ti i su Famiɛn’n w’a bo i sielɛ’n i bo. I nɲɔn su’n, yɛle kɛ be kannin Satan bo ɲanmiɛn su lɔ yili i asiɛ’n su wa.\n13. ?Kɛ be kannin Satan bo ɲanmiɛn su lɔ’n lika’n yoli sɛ lɔ?\n13 ?Sa benin yɛ ɔ juli sa sɔ’m be sin ɔn? Sa nga ɔ juli ɲanmiɛn su lɔ’n yɛ: ‘I sɔ’n ti, ɲanmiɛn su lɔ ninnge mun nin amun kwlaa mɔ an tran lɔ’n, an si able.’ (Sa Nglo Yilɛ 12:12) Nanwlɛ, anzi nanwlɛfuɛ mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n be di aklunjuɛ, afin Satan nin i mmusu’m be nunman lɔ kun. Ɔ maan, ɲanmiɛn su lɔfuɛ kwlaa ti Ɲanmiɛn Zoova’n i sufuɛ kpa. Fɔundi nun tranlɛ nin bo kun yolɛ’n be su tuman lɔ kun mlɔnmlɔn. Siɛn’n, be yo Ɲanmiɛn klun sa’n ɲanmiɛn su lɔ.\nKɛ mɔ be kannin Satan nin i mmusu’m be bo ɲanmiɛn su lɔ’n ti’n, asiɛ’n i yako. Ɔ ka kan’n, ɲrɛnnɛn nga be fa yi sran’m be su’n ɔ́ wíe.\n14. ?Kɛ mɔ be kannin Satan bo yili i asiɛ’n su ti’n, ngue sa yɛ ɔ juli ɔ?\n14 ?Sanngɛ, asiɛ’n i liɛ’n ti sɛ? Biblu’n se kɛ: ‘Sanngɛ asiɛ’n nin jenvie’n, amun yako! Afin mmusu’m be si Satan’n w’a ba amun wun wa ya su yɛle kɛ ɔ si kɛ i cɛn’n w’a sɔnman kun.’ (Sa Nglo Yilɛ 12:12) Kɛ mɔ be kannin Satan bo ɲanmiɛn su lɔ’n, m’ɔ si kɛ i cɛn’n w’a sɔnman kun’n ti’n, ɔ fali ya. Ya sɔ mɔ w’a fa’n ti’n, ɔ fa ɲrɛnnɛn yi asiɛ’n sufuɛ’m be su. I sɔ’n ti yɛ be yo asiɛ’n sufuɛ’m be ‘yako’n’ niɔn. Ndɛ tre nga ɔ́ bá lɛ’n nun’n, é wá wún “yako” sɔ’n i bo’n ekun. ?Sanngɛ, kɛ e bu i sɔ’n i sin’n, e kwla usa e wun kɛ, wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n kwlá yó naan y’a yo Ɲanmiɛn klun sa’n asiɛ’n su ɔ?\n15. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó i asiɛ’n su ɔ?\n15 Maan ɔ wla kpɛn ninnge nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be asiɛ’n su wa’n be su. E wunnin i sɔ liɛ’n ndɛ tre 3 nun. Edɛni fie’n nun lɔ’n, Ɲanmiɛn kleli kɛ like nga ɔ sunnzun i nin asiɛ’n, yɛle kɛ asiɛ’n kaci mɛn klanman kun mɔ i su’n, sran seinfuɛ’m be su wuman le’n. Satan yoli maan Adam nin Ɛvu be yoli sa tɛ’n. I sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn klun sa’n i su kpɛnlɛ asiɛ’n su’n, ɔ kali siɛn kan. Sanngɛ, i sɔ’n w’a kaciman ninnge nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be’n. Ɔ te o Zoova klun kɛ, ‘mɛn’n ɔ́ yó sran kpa’m be liɛ. Bé trán su tititi.’ (Jue Mun 37:29) Ɲanmiɛn Sielɛ’n wá yó i sɔ liɛ’n. ?Wafa sɛ?\n16, 17. ?Ngue yɛ Daniɛl 2:44 ɔ kle e Ɲanmiɛn Sielɛ’n su ɔ?\n16 Nian Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ nga ɔ o Daniɛl 2:44 nun’n. E kɛnngɛn i lɛ kɛ: ‘Famiɛn sɔ’m be blɛ su’n, Ɲanmiɛn m’ɔ o nglo lɔ’n ɔ́ síe famiɛn diwlɛ kun m’ɔ su saciman le, yɛ mɛn uflɛ su siemɛn i le. Famiɛn diwlɛ sɔ’n ɔ́ núnnún famiɛn diwlɛ kun nga mun kpɛkun i bɔbɔ ɔ́ ká lɛ tititi.’ ?Ngue like yɛ i sɔ’n kle e Ɲanmiɛn Sielɛ’n su ɔ?\n17 I klikli su’n, ɔ kle e kɛ “famiɛn sɔ’m be blɛ su’n,” yɛle kɛ blɛ mɔ mɛn’n nun famiɛn diwlɛ’m be te o lɛ’n, i nun yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n táka ɔ. I nɲɔn su’n, ɔ kle e kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n ká lɛ tititi. Awa fi su kwlɛmɛn i naan w’a sin i osu. I nsan su’n, e wun kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n nin mɛn nun famiɛn diwlɛ’m bé kún alɛ. Kpɛkun Ɲanmiɛn Sielɛ’n yɛ ɔ́ kwlá ɔ. I agualiɛ su’n i ngunmin yɛ ɔ́ síe sran mun ɔn. Ɔ maan, famiɛn diwlɛ kpafuɛ’n mɔ be nin a wunmɛn i wunsu le’n, yɛ ɔ́ síe sran mun ɔn.\n18. ?Be flɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n ɔ nin mɛn nun awa’m be alɛ kunlɛ kasiɛn’n i sɛ?\n18 Biblu’n kan Ɲanmiɛn Sielɛ’n nin mɛn nun awa’m be afiɛn alɛ kunlɛ kasiɛn’n i su ndɛ kpanngban. I wie yɛle kɛ, kɛ mɛn’n i awieliɛ’n mántan koko’n, aolia nun sran klunwifuɛ’m bé trú ato ndɛ’m bé fá láka “asiɛ’n su famiɛn’m be kwlaa.” ?Ngue ti ɔ? ‘Be yia [famiɛn sɔ mun] naan be kun alɛ Anannganman Ɲanmiɛn m’ɔ kwla like kwlaa yo’n i cɛn dan’n nun.’ Asiɛ’n su famiɛn bé yía “lika nga Ebre nun be flɛ i Armagedɔn’n nun lɔ.” (Sa Nglo Yilɛ 16:14, 16) Ndɛ nga be kɛnnin i Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’m be nun’n ti’n, be flɛ klɔ sran’m be awa’n ɔ nin Ɲanmiɛn Sielɛ’n be alɛ kunlɛ kasiɛn’n kɛ Armagedɔn alɛ’n.\n19, 20. ?Ngue ti yɛ sran’m be kwlaa be yoman Ɲanmiɛn klun sa’n asiɛ’n su andɛ ɔ?\n19 ?Ngue like yɛ Armagedɔn alɛ’n maan Ɲanmiɛn Sielɛ’n ɔ́ yó ɔ? Bu ninnge nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be asiɛ’n su’n, be su akunndan ekun nian. Ɲanmiɛn Zoova kunndɛ kɛ sran seinfuɛ mɔ fɔ nunman be nun’n be yi asiɛ’n naan be su i Mɛn Klanman’n nun. ?Ngue ti yɛ ɔ timan sɔ andɛ ɔ? I klikli su’n yɛle kɛ e ti sa tɛ yofuɛ, kpɛkun e tɔ tukpaciɛ, yɛ e wu. Sanngɛ, e wunnin i ndɛ tre 5 nun kɛ, e dunman nun ti Zezi wuli naan y’a kwla ɲan anannganman nguan. Atrɛkpa’n, ndɛ m’ɔ o Zezi Klist i jasin fɛ’n mɔ Zan klɛli’n nun’n, ɔ wla kpɛn su. I waan: ‘Ɲanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin naan sran kwlaa ng’ɔ lafi i su’n w’a mlinman, sanngɛ ɔ ɲan anannganman nguan.’—Zan 3:16.\n20 Sa kun ekun m’ɔ o lɛ’n yɛle kɛ sran’m be yo sa tɛtɛ mun. Be bua ato, be di ndrunmun, be kunndɛ bian be wun bo annzɛ bla be yi bo. Be kunndɛman kɛ bé yó Ɲanmiɛn klun sa’n. Armagedɔn alɛ’n nun’n, bé núnnún sa tɛtɛ yofuɛ mun. (Kanngan Jue Mun 37:10 nun.) Sa nga ti yɛ sran’m be yoman Ɲanmiɛn klun sa asiɛ’n su’n, i nun kun ekun yɛle kɛ mɛn’n nun awa’m be wlaman sran’m be fanngan kɛ be yo i sɔ like’n. Awa kpanngban be leman ta sran’m be su kun, annzɛ be yo wlɛ, annzɛ kusu b’a saci mlɔnmlɔn. Biblu’n di i nanwlɛ weiin kɛ: ‘Sran kun sie i wiengu kun kpɛkun ɔ kle i ɲrɛnnɛn.’—Akunndanfuɛ’n 8:9.\n21. ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n yó maan sran’m bé yó Ɲanmiɛn klun sa’n asiɛ’n su ɔ?\n21 Kɛ Armagedɔn alɛ’n ko sin’n, awa kunngba cɛ yɛ ɔ́ síe sran mun ɔn. Awa sɔ’n yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n. Famiɛn Diwlɛ sɔ’n yó maan sran’m bé yó Ɲanmiɛn klun sa’n, kpɛkun ɔ́ mán be mmlusuɛ m’ɔ yo ɲɛnmɛn’n. I nun kun yɛle kɛ ɔ́ kán Satan nin i mmusu’m be bo. (Sa Nglo Yilɛ 20:1-3) Bé dí Zezi wun kpɔlɛ tɛ’n i su mmlusuɛ’n su. Ɔ maan, sran kpa’m be su tɔman tukpaciɛ kun, yɛ be su wuman kun. Sanngɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i bo’n, bé trán asiɛ’n su tititi. (Kanngan Sa Nglo Yilɛ 22:1-3 nun.) Asiɛ’n káci mɛn klanman. I sɔ ti’n, Ɲanmiɛn Sielɛ’n yó maan Ɲanmiɛn klun sa’n kpɛ́n su asiɛ’n su, kpɛkun sran’m bé wún i wlɛ kɛ Zoova ngunmin yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn’n niɔn. ?Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin? I bo’n yɛle kɛ be kwlaa nga bé trán Ɲanmiɛn Sielɛ’n i bo’n, bé bó Zoova i dunman fɛ, bé yó maan i dunman’n fú.\n?BLƐ BENIN NUN YƐ ƝANMIƐN SIELƐ’N FÁ KWLALƐ’N NIƆN?\n22. ?Ngue ti yɛ e si kɛ i nun mɔ Zezi o asiɛ’n su’n, annzɛ i nun mɔ be cɛnnin i uflɛuflɛ’n, Ɲanmiɛn Sielɛ’n w’a kaman lɛ w’a bomɛn i bo ɔ?\n22 Kɛ Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ be nin Ɲanmiɛn be yalɛ kokolɛ nun be se kɛ, ‘maan ɔ sielɛ blɛ’n ju’n,’ i sɔ’n kle weiin kɛ blɛ sɔ nun’n nn Ɲanmiɛn Sielɛ’n nin a faman kwlalɛ’n. ?Kɛ Zezi ɔli ɲanmiɛn su lɔ’n yɛ sielɛ sɔ’n takali ɔ? Cɛcɛ, afin Piɛli nin Pɔlu be seli kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ nga ɔ o Jue Mun 110:1 nun’n ɔ kpɛnnin su Zezi i lika. Ndɛ sɔ’n yɛ: ‘Zoova i nuan ndɛ ng’ɔ kan kleli min Min’n yɛ. Ɔ seli i kɛ yo: “Tran ase min fama su wa lele maan n yi ɔ kpɔfuɛ’m be ase ɔ bo naan n fa be yo ɔ ja siesiewlɛ.”’ (Sa Nga Be Yoli’n 2:32-35; Ebre Mun 10:12, 13) I sɔ’n kle kɛ ɔ fata kɛ ɔ minndɛ ka.\nƝanmiɛn Sielɛ’n i bo’n, be mɔ be o asiɛ’n su wa’n bé yó Ɲanmiɛn klun sa’n kɛ be mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yo’n sa.\n23. (a) ?Blɛ benin nun yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n fali kwlalɛ’n niɔn? (b) ?Ngue like yɛ é wá wún i ndɛ tre nga ɔ́ bá lɛ’n nun ɔn?\n23 ?Ɔ cɛ juli sɛ? Afuɛ koe 40 ka naan afuɛ 1914 w’a ju’n, Biblu’n nun like suanfuɛ nanwlɛfuɛ [mɔ be flɛ be Zoova i Lalofuɛ andɛ’n] be wunnin i wlɛ blɛblɛblɛ kɛ minndɛlɛ blɛ’n wíe afuɛ 1914 nun. (Sɛ a kunndɛ kɛ á sí blɛ sɔ’n i su like’n, nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika’n i nun ndɛ Afuɛ 1914: Biblu’n kle kɛ ɔ ti afuɛ cinnjin kpa kun i nun.) Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1914 nun’n, sa nga e wun be’n be kle kɛ Biblu’n nun like suanfuɛ nanwlɛfuɛ sɔ’m be like wlɛ wunlɛ’n ti su sɛsɛsɛ. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ’n i su kpɛnlɛ’n kle kɛ, afuɛ 1914 nun Klist kacili Famiɛn, kpɛkun Ɲanmiɛn Sielɛ m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n fali kwlalɛ’n. I sɔ ti’n, e o Satan ‘i cɛn’n mɔ w’a sɔnman kun’n,’ i blɛ nun. (Sa Nglo Yilɛ 12:12; Jue Mun 110:2) E kwla se ekun kɛ, ɔ cɛ kan Ɲanmiɛn Sielɛ’n wá yó maan sran’m bé yó Ɲanmiɛn klun sa’n asiɛ’n su. ?A bu i kɛ i sɔ liɛ’n ti ndɛ fɛ? ?A bu i kɛ ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ? Ndɛ tre nga ɔ́ bá lɛ’n, ɔ́ úka ɔ naan w’a wun i wlɛ kɛ Biblu’n kle ninnge sɔ mun sakpasakpa.\nƝanmiɛn Sielɛ’n ti awa kun m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ ɔ. I su Famiɛn’n yɛle Zezi Klist, kpɛkun be kpali klɔ sran’m be nun sran 144.000 kɛ be nin i be di famiɛn.—Sa Nglo Yilɛ 14:1, 4.\nAfuɛ 1914 nun’n, Ɲanmiɛn Sielɛ’n fali kwlalɛ’n, kpɛkun kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, be kannin Satan bo ɲanmiɛn su lɔ yili i asiɛ’n su wa. —Sa Nglo Yilɛ 12:9.\nƆ cɛ kan’n, Ɲanmiɛn Sielɛ’n núnnún sran’m be awa mun, kpɛkun asiɛ’n káci mɛn klanman.—Sa Nglo Yilɛ 16:14, 16.