Like nga é yó naan y’a fa nzuɛn uflɛ’n | Like suanlɛ liɛ\n“Amu’an fa nzuɛn uflɛ b’ɔ maan amu’an yo kɛ sran bɔ Nyanmiɛn yili i uflɛ’n sa.”—KOLƆSFUƐ MUN 3:10.\nJUE: 43, 106\n?Nzuɛn benin yɛ ɔ fata kɛ e fa naan e nin e wiengu mun e bo w’a yo kun-ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e si aunnvuɛ naan e ti aklunyefuɛ-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti wun ase kanfuɛ nin wɛtɛɛfuɛ-ɔ?\n1, 2. (a) ?Ngue ti yɛ e si kɛ e nzuɛn’n kwla fa Ɲanmiɛn liɛ’n niɔn? (b) ?Nzuɛn benin mun yɛ Kolɔsfuɛ Mun 3:10-14 kan be ndɛ-ɔ?\nBIBLU Les Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau kan “nzuɛn uflɛ” i ndɛ kpɛ nɲɔn. (Efɛzfuɛ Mun 4:24; Kolɔsfuɛ Mun 3:10) Kɛ ɔ kan sɔ’n, ɔ fa e ɲin sie i sran ng’ɔ yo Ɲanmiɛn ‘klun sa’n,’ i nzuɛn’n su. Yɛle kɛ, sran sɔ’n i nzuɛn’n fa Ɲanmiɛn liɛ’n. ?Klɔ sran’n i nzuɛn kwla fa Ɲanmiɛn liɛ’n? Ɛɛn. Afin, Ɲanmiɛn yili e kɛ i bɔbɔ sa. Ɔ maan, e kwla nian like ng’ɔ yo’n su e yo.—Bo Bolɛ 1:26, 27; Efɛzfuɛ Mun 5:1.\n2 Kɛ bé wú e’n, e ti sa tɛ yofuɛ. Ɔ maan cɛn kunngun, e konvi sɔ sa tɛ yolɛ’n. Asa ekun’n, e fa e mantanfuɛ’m be nzuɛn’n. Sanngɛ, aunnvuɛ mɔ Zoova si e’n ti, ɔ uka e naan e nzuɛn’n fɛ i liɛ’n. E kunndɛ kɛ e nzuɛn’n fa Ɲanmiɛn liɛ’n. I sɔ’n ti, like suanlɛ nga nun’n, é wá kán nzuɛn fanunfanun m’ɔ fata kɛ e fa be’n, be ndɛ. (Kolɔsfuɛ Mun 3: 10-14) Kpɛkun, kɛ é bó jasin fɛ’n, wafa nga e kwla kle kɛ y’a fa nzuɛn sɔ mun’n, é kɛ́n i ndɛ wie.\n“AMUN KWLAA AN TI KUN”\n3. ?Ngue yɛ sran ng’ɔ fa nzuɛn uflɛ m’ɔ fa Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ yoman-ɔn?\n3 Pɔlu yiyili nun kɛ sran ng’ɔ fa nzuɛn uflɛ m’ɔ fa Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ kpaman sran nun. Ɔ seli kɛ: “Ɔ lɛ-man kɛ wie ti Grɛk yɛ wie ti Zuif, ɔ lɛ-man kɛ be wlali wie klɛn yɛ b’a wla-man wie klɛn, ɔ lɛ-man kɛ wie’m be nyin nin a ti-man yɛ wie ti sinnglinfuɛ, yɛ ɔ lɛ-man kɛ wie ti kanga yɛ wie ti diewa.” Asɔnun’n nun’n, nán e bu i kɛ e wunnɛn kplo’n, annzɛ e finwlɛ’n annzɛ junman nga e di’n ti, e ti kpa tra e wiengu mun. Afin Klist i sɔnnzɔnfuɛ’m be ‘kwlaa be ti kun.’—Kolɔsfuɛ Mun 3:11; Galasifuɛ Mun 3:28.\nE nianman sran kun i finwlɛ’n, annzɛ i wunnɛn kplo’n naan y’a bu i sran.\n4. (a) ?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ Zoova i sufuɛ’m be bu be wiengu mun-ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ nvle wie’m be nun’n, ɔ kwla yo kekle kɛ Klistfuɛ’m be bo yo kun-ɔn?\n4 Sran ng’ɔ fa nzuɛn uflɛ m’ɔ fa Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ nianman sran kun i finwlɛ’n annzɛ i wunnɛn kplo’n naan w’a bu i sran. Sanngɛ, ɔ bu sran kwlakwla sran. (Rɔmfuɛ Mun 2:11) Nvle wie’m be nun’n, i sɔ yolɛ’n ti kekle kpa. I wie yɛle Afliki di Sidi lɔ liɛ’n. Laa’n, lɔ awa’n kpɛli mmla kɛ nán sran ble nin blɔfuɛ’m be tran likawlɛ. Ɔ maan, ɔ le sran ble’m be tranwlɛ. Yɛ ɔ le blɔfuɛ’m be tranwlɛ liɛ. Andɛ’n, sran kpanngban be te tran lika sɔ’m be nun. Yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be o be nun wie. I sɔ’n ti, Anuannzɛ’n i ɲrun dinfuɛ’m be wlali aniaan’m be fanngan naan be kle kɛ be niaan’m be “ndɛ lo” be. Afuɛ 2013, Ɔktɔblu nun’n, be fali ajalɛ kun naan aniaan nga be ti sran ble’n, ɔ nin nga be ti blɔfuɛ’n, be fa be wun mantan be wiengu.—2 Korɛntfuɛ Mun 6:13.\n5, 6. (a) ?Nvle kun nun’n, ajalɛ benin yɛ Anuannzɛ’n fali naan aniaan’m be bo w’a yo kun-ɔn? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n) (b) ?Wafa sɛ yɛ i bo guali-ɔ?\n5 Ajalɛ nga be fali’n yɛle kɛ, sɛ asɔnun nɲɔn be nunfuɛ’m be kanman aniɛn kunngba’n, maan lemɔcuɛ wie’m be nun’n, be yo ninnge wie mun likawlɛ. Yɛ aniaan nga be ti sran ble mɔ be o asɔnun kun nun’n, maan be nin aniaan nga be ti blɔfuɛ mɔ be o asɔnun uflɛ nun’n, be yo sɔ wie. I sɔ’n ti, aniaan sɔ’m be boli jasin fɛ’n likawlɛ. Yɛ be yoli aɲia mun likawlɛ. Kpɛkun, be ɔli be wiengu awlo. Asɔnun ya kpanngban be fali ajalɛ sɔ’n su. I sɔ’n yoli aniaan’m be fɛ kpa. Yɛ be klɛli i su ndɛ fa ɔli Betɛli. Ajalɛ sɔ mɔ aniaan’m be fali’n, ɔ yoli be nga be timan Zoova i Lalofuɛ’m be ɲɛnmɛn. Ɲanmiɛn sulɛ wafa kun i su kpɛn’n seli kɛ: “N timan Zoova i Lalofuɛ. Sanngɛ, n wun kɛ amun siesie Ɲanmiɛn junman nga amun di’n i kpa. Yɛ amun kwlakwla, i blɔfuɛ o, i sran ble o, amun bo ti kun.” ?Wafa sɛ yɛ aniaan’m be wunnin ajalɛ sɔ mɔ Anuannzɛ’n fali’n niɔn?\n6 Be flɛ Afliki di Sidi lɔ aniɛn kun kɛ Sosa. Aniaan bla kun mɔ be flɛ i kɛ Noma’n, ɔ kan aniɛn sɔ’n wie. Kɛ ɔ yo naan ɔ yia aniaan nga be yo aɲia mun Angle aniɛn nun’n i awlo lɔ’n, ɔ yo i ɲannzuɛn. Afin, ɔ ti yalɛfuɛ. Sanngɛ, kɛ ɔ nin blɔfuɛ’m be boli jasin fɛ’n likawlɛ m’ɔ ɔli be awlo lɔ’n, ɔ yoli i fɛ. Ɔ seli kɛ: “Yoo, be ti kɛ e sa.” I sɔ’n ti, kɛ aniaan nga be yo aɲia mun Angle nun’n, ɔ nin be nga be yo aɲia mun Sosa aniɛn’n nun’n, be boli jasin fɛ’n likawlɛ’n, Noma flɛli be nun wie mun i awlo lɔ naan be wla asa. Noma wunnin kɛ blɔfuɛ’m be nun kun m’ɔ ti asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ trannin bia kaan kun su. I sɔ’n boli i nuan. Nanwlɛ, ajalɛ nga anuannzɛ’n fali’n ti, aniaan kpanngban be trali janvuɛ. Yɛ be fa be wun mantan be wiengu mun siɛn’n.\nMAAN E SI E WIENGU’M BE AUNNVUƐ YƐ E YO BE YE\n7. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e wiengu’m be yo e annvɔ-ɔ?\n7 Satan te sie mɛn’n. I sɔ’n ti, Zoova i sufuɛ’m be wun ɲrɛnnɛn fanunfanun. E nun wie’m be ɲanman junman. Yɛ wie’m be ti tukpacifuɛ. Sran’m be kle e yalɛ. Nzue’n annzɛ aunmuan’n, ɔ saci aniaan wie’m be ninnge mun. Sran’m be wua aniaan wie’m be ninnge mun. Nanwlɛ, sa sunman be kle e yalɛ. Kɛ sa ɲan e niaan mun’n, maan be yo e annvɔ. I liɛ’n, é yó be ye. (Efɛzfuɛ Mun 4:32) Asa ekun’n, é klé kɛ y’a fa nzuɛn uflɛ m’ɔ fa Ɲanmiɛn liɛ’n. Yɛ é fɔ́nvɔ e wiengu mun.—2 Korɛntfuɛ Mun 1:3, 4.\n8. ?Kɛ e si e niaan’m be aunnvuɛ’n, wafa sɛ yɛ i bo kwla gua-ɔ? An fa sa kun yiyi nun.\n8 Asɔnun’n nun’n, e niaan wie’m be ti aofuɛ, yɛ wie’m be ti yalɛfuɛ. ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo be ye-ɔ? Maan e sɔ be nun klanman. Yɛ maan e tra be janvuɛ naan be wun kpaja be asɔnun’n nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 12:22, 25) Be flɛ aniaan bian kun Daninkali. Ɔ jasoli Filipini lɔ ko trannin Zapɔn. Kɛ m’ɔ ti aofuɛ’n ti’n, i junman’n su lɔ be bu i lufle. Sanngɛ, kɛ ɔ ɔli Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’n i bo’n, ɔ seli kɛ: “Be kwlakwla be ti Zapɔnfuɛ. Sanngɛ, be sɔli min nun kpa kɛ be si min laa sa.” Aniaan’m be nin Daninkali be trannin klanman. I sɔ’n ti, ɔ fɛli i wun mantannin Zoova. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be yoli i batɛmun. Andɛ’n, ɔ ti asɔnun kpɛnngbɛn. Ɔ nin i yi’n be wun yo aniaan’m be fɛ. I wiengu asɔnun kpɛnngbɛn’m be seli kɛ ɔ nin i yi’n “be ti atin bofuɛ. Yɛ be kunndɛman ninnge kpanngban. Be kle kɛ be dun mmua fa be wun man Ɲanmiɛn naan ɔ sie be. I lɛ nun’n, be kle ajalɛ kpa.”—Lik 12:31.\n9, 10. ?Kɛ e bo jasin fɛ’n mɔ e kle kɛ e si sran’m be aunnvuɛ’n, wafa sɛ yɛ i bo gua-ɔ? An fa sa wie mun yiyi nun.\n9 Kɛ e bo Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n, “e yo sran’m be kwlaa be ye.” (Galasifuɛ Mun 6:10) Aniaan wie’m be mian be ɲin be suan aniɛn nga aofuɛ wie’m be kan’n. (1 Korɛntfuɛ Mun 9:23) Kɛ be yo sɔ’n, i bo gua kpa. I wie yɛle aniaan bla kun liɛ’n. Be flɛ i kɛ Tifani. Ɔ tran Ɔstrali. Be flɛ lɔ klɔ kun kɛ Blisibanin. Yɛ aniaan wie’m be yo aɲia Suaili aniɛn’n nun lɔ. Tifani kunndɛli kɛ ɔ́ súan be bo. I sɔ’n ti, ɔ suannin aniɛn sɔ’n. I suanlɛ w’a yoman pɔpɔ. Sanngɛ, i klun wa jɔli dan. I waan: “Sran nga i waan ɔ́ kló jasin fɛ’n i bolɛ’n, maan ɔ yo aɲia mun aniɛn uflɛ nun. I liɛ’n, ɔ́ yó i kɛ ɔ o nvle uflɛ nun sa. Ɔ́ sí aniaan mɔ be fin nvle uflɛ nun’n, be ninnge yolɛ wafa’n. Yɛ ɔ́ wún kɛ e bo ti kun.”\n?Ngue ti yɛ Klistfuɛ’m be uka aofuɛ mun-ɔn? (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 nun.)\n10 Zapɔn lɔ awlobo kun be suannin aniɛn uflɛ wie. Be flɛ be wa bla’n kɛ Sakiko. Ɔ seli kɛ: “Kɛ é bó jasin fɛ’n, kpɛ sunman, e to sran mɔ be fin Blezili’n. E fa be ɲin sie i Biblu’n nun ndɛ mma’m be su be bɔbɔ be Biblu’n nun. I wie yɛle Sa Nglo Yilɛ 21:3, 4, ɔ nin Jue Mun 37:10, 11, 29. Kɛ be kanngan ndɛ sɔ’m be nun Pɔtigɛ nun’n, ɔ yo be fɛ kpa. Be nun wie’m be ɲinmuɛn’n gua bɔbɔ.” Aofuɛ sɔ’m be yoli aniaan’m be annvɔ. Be kunndɛli kɛ bé klé be ndɛ nanwlɛ’n. I sɔ’n ti, be suannin Pɔtigɛ’n i kanlɛ. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be nin aniaan wie’m be takali asɔnun kun Pɔtigɛ aniɛn’n nun. Aofuɛ nga be kleli be like’n, be dan lika b’a kaci Zoova i sufuɛ. Sakiko seli kɛ: “Pɔtigɛ i suanlɛ’n w’a yoman pɔpɔ. Sanngɛ, Zoova yrali e su dan. I sɔ’n ti, é lɛ́ i ase.”—An kanngan Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35 nun.\n11, 12. (a) ?Ngue ti yɛ e kunndɛ kɛ é fá nzuɛn uflɛ’n niɔn? (b) ?Ngue yɛ é yó naan y’a kwla yo wun ase kanfuɛ titi-ɔ?\n11 E kunndɛman kɛ é fá nzuɛn uflɛ m’ɔ fa Ɲanmiɛn liɛ’n naan sran’m be manman e. Sanngɛ, e kunndɛ kɛ é yó sɔ naan Ɲanmiɛn ɲan ɲrun. Maan e wla kpɛn su kɛ anzi mɔ fɔ nunman be nun’n, be nun kun yoli tutrefuɛ. Yɛ ɔ yoli sa tɛ. (An nian Ezekiɛl 28:17.) Sɛ ɔ ti sɔ’n, e mɔ fɔ o e nun’n, sɛ y’a nianman e wun kpa’n, ɔ cɛman naan y’a yo tutrefuɛ. Sanngɛ, e kwla yo wun ase kanfuɛ. ?Ngue yɛ é yó naan y’a kwla yo sɔ-ɔ?\n12 Maan e kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun cɛn kwlakwla. Yɛ maan e bu su akunndan. I liɛ’n, é yó wun ase kanfuɛ. (Mmla’n 17:18-20) Like nga Zezi kleli’n, ɔ nin wafa ng’ɔ kleli kɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, yɛ ɔ fata kɛ e bu be su akunndan kpa-ɔ. (Matie 20:28) Kɛ mɔ Zezi ti wun ase kanfuɛ’n ti, ɔ wunnzinnin i sɔnnzɔnfuɛ’m be ja. (Zan 13:12-17) Like kun m’ɔ fata kɛ e yo’n, yɛle kɛ maan e srɛ Zoova kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man e. I wawɛ’n i fanngan nun’n, e su bumɛn i kɛ e ti kpa tra e wiengu mun.—Galasifuɛ Mun 6:3, 4; Filipfuɛ Mun 2:3.\nKɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, e bo yo kun asɔnun’n nun. Yɛ e di alaje\n13. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ wun ase kanlɛ’n, ɔ yo sa sunman ye-ɔ?\n13 An kanngan Nyanndra Mun 22:4 nun. Zoova kunndɛ kɛ e yo wun ase kanfuɛ. Afin, wun ase kanlɛ’n yo sa sunman ye. Kɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, e bo yo kun asɔnun’n nun. Yɛ e di alaje. Asa ekun’n, Zoova yó e ye. I sɔ’n ti, akoto Piɛli seli kɛ: “Amun kwlaa an yo amun wun kɛ kanga sa, yɛ an uka amun wun, afin [...] Nyanmiɛn nin be nga be tu be wun mun be lɛ i, sanngɛ ɔ yo aenvuɛfuɛ’m be ye.”—1 Piɛr 5:5.\nMAAN E YO WƐTƐƐFUƐ YƐ E TRA E AWLƐN\n14. ?Wan yɛ ɔ kle e kpa kɛ ɔ ti wɛtɛɛfuɛ dan naan ɔ trɛ i awlɛn-ɔn?\n14 Andɛ mɛn nga nun’n, sran’m be bu i kɛ sran ng’ɔ ti wɛtɛɛfuɛ m’ɔ trɛ i awlɛn’n, ɔ ti srongble. I sɔ’n timan su. Afin, Zoova mɔ like fi nunmɛn i sin’n, ɔ ti wɛtɛɛfuɛ. Yɛ ɔ trɛ i awlɛn. I sɔ yolɛ nun’n, sran fi tomɛn i. (2 Piɛr 3:9) Blɛ wie nun’n, Abraamun nin Lɔtu be usɛli i kosan kpɛ sunman. Sanngɛ, ɔ trɛli i awlɛn be wun, yɛ ɔ tɛli be su. (Bo Bolɛ 18:22-33; 19:18-21) Asa ekun’n, Izraɛlifuɛ’m be yoli ɲin kekle lele afuɛ 1.500 tra su. Sanngɛ, Zoova trɛli i awlɛn be wun.—Ezekiɛl 33:11.\n15. ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ ɔ ti wɛtɛɛfuɛ naan ɔ trɛ i awlɛn-ɔn?\n15 Zezi ti “sran wɛtɛɛ.” (Matie 11:29) Ɔ trɛli i awlɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be wun. Kpɛ sunman’n, sran’m be kɛnnin i wun ndɛ tɛtɛ, yɛ be tɔnnin i suɛn. Sanngɛ, ɔ yoli wɛtɛɛfuɛ, yɛ ɔ trɛli i awlɛn. Kɛ be boboli i waka’n su m’ɔ́ wún ɲrɛnnɛn’n, ɔ srɛli i Si kɛ ɔ yaci sa nga i kpɔfuɛ’m be su fa yo i’n cɛ be. Ɔ seli kɛ: “Sa nga bé yó i lɛ’n, be wun-mɛn i wlɛ.” (Lik 23:34) Zezi wunnin ɲrɛnnɛn. Sanngɛ, ɔ yoli wɛtɛɛfuɛ. Yɛ ɔ trɛli i awlɛn lele ɔ fa wuli.—An kanngan 1 Piɛr 2:21-23 nun.\n16. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti wɛtɛɛfuɛ naan e tra e awlɛn-ɔn?\n16 ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti wɛtɛɛfuɛ naan e tra e awlɛn-ɔn? Pɔlu kannin like kun m’ɔ fata kɛ e yo’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun, sɛ sran kun yo i wiengu sa’n, maan ɔ yaci cɛ i. [Zoova] yacili sa nga an yoli i’n cɛli amun, ɔ maan amun kusu, sa nga be yo amun’n, an yaci cɛ.” (Kolɔsfuɛ Mun 3:13) Maan e yo wɛtɛɛfuɛ, yɛ e tra e awlɛn. I liɛ’n, é kwlá yáci sa nga be yo e’n, é cɛ́. Kpɛkun, e bo yó kun asɔnun’n nun.\n17. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e yo wɛtɛɛfuɛ, yɛ e tra e awlɛn-ɔn?\n17 Zoova kunndɛ kɛ e yo wɛtɛɛfuɛ, yɛ e tra e awlɛn e wiengu’m be wun. Afin, i sɔfuɛ mun yɛ be kwla tran mɛn uflɛ’n nun-ɔn. (Matie 5:5; Zak 1:21) Kɛ e ti wɛtɛɛfuɛ mɔ e tra e awlɛn’n, Zoova ɲan ɲrun. Kpɛkun, e wiengu’m be kunndɛ kɛ bé yó sɔ wie.—Galasifuɛ Mun 6:1; 2 Timote 2:24, 25.\n18. ?Ngue yɛ sran m’ɔ klo sran’n, ɔ yoman-ɔn?\n18 Nzuɛn kpa nga y’a kan be ndɛ’n, be kwlaa be ti nin i bo’n yɛle Ɲanmiɛn nin sran klolɛ. Kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ Zaki wunnin kɛ i niaan’m be bu aɲanbeufuɛ’m be kpa tra yalɛfuɛ mun’n, ɔ tuli be fɔ. Afin, kɛ be yo sɔ’n, be tɔn Ɲanmiɛn mmla m’ɔ se kɛ “klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa’n.” Zaki seli be kɛ: “Sɛ an bu sran’n wie kpa tra wie’n, wuun amu’an yo sa tɛ.” (Zak 2:8, 9) Sran m’ɔ klo sran’n, ɔ kpaman sran nun. Yɛle kɛ, ɔ nianman sran kun i like ng’ɔ si i yo’n, annzɛ i finwlɛ’n, annzɛ i junman ng’ɔ di’n naan w’a klo i. Maan wafa nga e nin e wiengu mun e tran’n, ɔ kle kɛ e kpaman sran nun. Yɛ maan i sɔ yolɛ’n, ɔ kaci e nzuɛn.\n19. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e klo e wiengu-ɔ?\n19 Sran m’ɔ klo sran’n, “ɔ trɛ i anwlɛn sran wun, [...] ɔ yo aklunye.” Yɛ “ɔ tu-mɛn i wun.” (1 Korɛntfuɛ Mun 13:4) Kɛ é bó jasin fɛ’n, ɔ fata kɛ e tra e awlɛn, e yo sran ye, yɛ e yo wun ase kanfuɛ naan y’a kwla bo i titi. (Matie 28:19) Asa ekun’n, sɛ e fa nzuɛn sɔ mun’n, e nin e niaan Klistfuɛ’m be kwlaa e nuan sɛ́. Kɛ asɔnun’n nun’n, aniaan’m be klo be wiengu’n, be kwlaa be bo yo kun. Kpɛkun, Zoova ɲan ɲrun. Kɛ sran’m be wun kɛ e bo ti kun’n, be kunndɛ kɛ bé sú Zoova wie. I sɔ’n ti, Biblu’n se kɛ: “Sa ng’ɔ ti cinnjin trɛ i ngba b’ɔ maan i kwlaa sɔ’n kwla yo ye’n yɛlɛ kɛ an klo amun wiengu.”—Kolɔsfuɛ Mun 3:14.\n“MAAN NYANMIƐN BO AMUN UFLƐ”\n20. (a) ?Kosan benin mun yɛ ɔ fata kɛ e fa usa e wun-ɔn? (b) ?Ngue ti-ɔ? (c) ?Ɔ cɛ kan’n, nzuɛn benin yɛ e kwlakwla é fá-ɔ?\n20 Maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Ngue yɛ ɔ fata kɛ n yo naan m’an wla min nzuɛn tɛ’n i ase-ɔ?’ Maan e srɛ Zoova yɛ e jran su kpa kɛ ɔ uka e. Ɔ fata kɛ e mian e ɲin e wla akunndan tɛ’n, nin ayeliɛ tɛ’n be ase. Sɛ e yo sɔ’n, é trán “be nga Nyanmiɛn sie be’n be nun.” (Galasifuɛ Mun 5:19-21) Kosan ng’ɔ fata kɛ e fa usa e wun ekun yɛle kɛ: ‘?N nian min wun su titi naan m’an buman akunndan tɛ?’ (Efɛzfuɛ Mun 4:23, 24) E ti sa tɛ yofuɛ. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e mian e ɲin kpa titi naan y’a kwla fa nzuɛn uflɛ m’ɔ fa Ɲanmiɛn liɛ’n. Ɔ cɛ kan’n, e kwlakwla é fá nzuɛn uflɛ m’ɔ fa Ɲanmiɛn liɛ’n. Yɛ like nga Ɲanmiɛn yo’n, é nían su é yó i kpa. Ɔ maan, asiɛ’n i su tranlɛ’n wá yó fɛ dan.\nE fa nzuɛn uflɛ’n: E wla akunndan tɛ’n nin ayeliɛ tɛtɛ’m be ase. Kpɛkun e fa Zoova i nzuɛn’n. I wie yɛle kɛ, e si aunnvuɛ, e yo aklunye, e yo wun ase kanfuɛ, yɛ e yo wɛtɛɛfuɛ.


Zezi seli kɛ srɛlɛ yɛ wun ase kanlɛ’n ti kpa | Wafa nga Zezi nantili’n\nANGBETI BLA NG’Ɔ SRƐLI LIKE JRANNIN SU CƐLI KPA’N I SU NDƐ\nFARIZIFUƐ’N NIN LAPO DEFUƐ’N BE SU NDƐ\nZezi kannin ndɛ kun ɲanndra nun kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun i osu nin-a cɛman. Ɔ seli be kɛ ɔ ti cinnjin kɛ, kɛ bé srɛ́ Ɲanmiɛn’n, be jran su kpa. (Liki 11:5-13) Atrɛkpa’n, ɔ te o Samari annzɛ Galile mɛn’n nun lɔ. Ɔ flannin ndɛ kunngba sɔ’n nun lɔ. Ɔ seli kɛ:\n“Klɔ kun su’n, bian kun o lɛ’n, ɔ ti jɔlɛ difuɛ. Bian sɔ’n sroman Ɲanmiɛn, kpɛkun ɔ sroman sran. Klɔ kunngba sɔ’n su’n, angbeti bla kun o lɛ wie. Ɔ ko wun bian sɔ’n i wun tikatika. Ɔ se i kɛ: ‘Ndɛ wie o min nin sran kun e afiɛn. Yaci nian nun kpa naan b’a buman min lufle.’ Bian’n w’a kplinman su kɛ ɔ́ úka bla’n. Ɔ jrannin su cɛli kpa. I sin’n, ɔ seli i wun kɛ: ‘N sroman Ɲanmiɛn nin sran, sanngɛ angbeti bla nga su kle min yalɛ dan. I sɔ’n ti’n, ń má nían nun kpa naan b’a bumɛn i lufle. I liɛ’n, ɔ su baman ɔ wa kleman min yalɛ kun i ndɛ sɔ’n ti.’”—Liki 18:2-5.\nZezi tuli ndɛ sɔ’n i bo seli kɛ: “Jɔlɛ difuɛ sɔ m’ɔ timan sran kpa’n, amun nian ndɛ ng’ɔ kannin’n. ?I kunngba’n, kannzɛ bɔbɔ Ɲanmiɛn trɛ i awlɛn’n, ɔ su diman be ng’ɔ fali be’n mɔ be kpan flɛ i nglɛmun nin nnɔsua’n, be jɔlɛ klanman?” (Liki 18:6, 7) ?Ngue yɛ ndɛ sɔ’n kle e Zezi i Si’n su-ɔ?\nZezi w’a seman kɛ Zoova ti kɛ bian ng’ɔ yoman sa i nuan su’n sa. Sanngɛ i waan sɛ sran kun jin jɔlɛ difuɛ kun i wun tɔkii kɛ ɔ yo like kun mɛn i’n, jɔlɛ difuɛ’n yó like sɔ’n mán sran sɔ’n. Afin ɔ yacimɛn i diin. I kunngba’n yɛle Ɲanmiɛn liɛ’n. Ɲanmiɛn ti kpa, kpɛkun ɔ yo sa i nuan su. Ɔ maan sɛ i sufuɛ’m be srɛ i titi’n, ɔ́ tɛ́ be su. Ndɛ nga Zezi kan guali su’n ti’n, e wun i sɔ liɛ’n i wlɛ. Ɔ seli kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ [Ɲanmiɛn] dí be jɔlɛ klanman. Ɔ su sisimɛn i bo.”—Liki 18:8.\nBlɛ sunman’n, kɛ be nga be timan sran dan’n nin yalɛfuɛ’m be fa be ndɛ’n be kɔ jɔlɛ difuɛ’m be ja su’n, be bu ndɛ’n be yi be su. Sanngɛ sikafuɛ mun nin sran dan’m be liɛ’n, be ndɛ yo fɛ titi. Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ diman ndɛ’n i kɛ ngalɛ’n sa. I sɔ’n ti’n, kɛ i blɛ’n wá jú’n, ɔ́ wá tú klunwifuɛ’m be fɔ. I sufuɛ’m be liɛ’n, bé ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n.\n?Wan mun yɛ be yoli kɛ angbeti bla’n sa-ɔ? ?Yɛ be nga be lafi su kɛ Ɲanmiɛn ‘dí be jɔlɛ klanman naan ɔ su sisimɛn i bo’n,’ be ti nɲɛ? Zezi seli kɛ ɔ fata kɛ e srɛ Ɲanmiɛn e jran su kpa. I sin ɔ seli kɛ, kɛ e srɛ Ɲanmiɛn’n ɔ sie i su tie, kpɛkun ɔ yo i nuan su like man e. I sɔ’n ti’n, Zezi usali kɛ: “Sɛ Sran wa’n ba’n, ɔ́ wún kɛ sran’m be lafi Ɲanmiɛn su kpa kɛ ngalɛ’n sa asiɛ’n su?” (Liki 18:8) Ndɛ sɔ’n kle kɛ atrɛkpa’n, kɛ Klisi wá bá’n sran ng’ɔ́ tó be’n, be sunman lika be lafiman Ɲanmiɛn su kun.\nBe nga be o lɛ bé tíe Zezi i nuan ndɛ’n, be nun wie’m be se be wun kɛ be lafi Ɲanmiɛn su kpa. Be bu i kɛ be kpa liɛ’n, ɔ leman wunsu. Ɔ maan be buman sran onga’m be wie. Zezi kannin ndɛ kun ɲanndra nun kleli sran sɔ mun. Ɔ seli be kɛ:\n“Sran nɲɔn be ɔli Ɲanmiɛn srɛlɛ Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Kun ti Farizifuɛ, yɛ kun ti lapo defuɛ. Farizifuɛ’n jrannin nglo yɛ ɔ seli i klun lɔ kɛ: ‘Ee Ɲanmiɛn, ń lá wɔ ase, afin n timan kɛ sran onga’m be sa. Yɛle kɛ, n timan awiefuɛ, min nzuɛn’n ti kpa, yɛ n kunndɛman bla min yi bo. I kpa bɔbɔ’n, n timan kɛ lapo defuɛ ng’ɔ o yɛ’n sa. N kpɛ srɛ nun kpɛ nɲɔn lemɔcuɛ kwlaa nun, yɛ like kwlaa nga n ɲɛn i’n, n yi i blusu’n.’”—Liki 18:10-12.\nFarizifuɛ’m be yo be wun kɛ be yo sa i nuan su sa. Be yo sɔ naan sran’m be bu be sran kpa. Kisie nin Wue mɔ be ti gua cɛn dan’n be nun bɔbɔ yɛ be yo i sɔ kpa-ɔ. Cɛn sɔ’m be nun yɛ be ci nglɛmun-ɔn. I liɛ’n, sran kpanngban wún be. Asa ekun’n, nɲa nga be ti kanngan kpa bɔbɔ’n, be yi be blusu’n. (Liki 11:42) I osu nin-a cɛman bɔbɔ’n, Farizifuɛ’m be kannin nvlefuɛ’m be wun ndɛ tɛtɛ. Be seli kɛ: “Sran nga be o yɛ’n, mɔ be siman Mmla’n [kɛ nga Farizifuɛ’m be bɔbɔ be fa wun i wlɛ sa’n], Ɲanmiɛn boli be sannzan.”—Zan 7:49.\nZezi kan guali su kɛ: “Sanngɛ lapo defuɛ’n i liɛ’n, ɔ jrannin mmua lɔ. Ɔ kunndɛman kɛ ɔ́ mɛ́n i ɲin su bɔbɔ. Ɔ finfin i wue’n nun, ɔ se kɛ: ‘Ee Ɲanmiɛn, yo min ye, n ti sa tɛ yofuɛ.’” I sɔ’n kle kɛ lapo defuɛ’n wun i wlɛ kɛ fɔ o i nun. Zezi guali ndɛ’n i bo seli kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ, kɛ bian sɔ’n sɛ́ i sin kɔ́ i awlo lɛ’n, Ɲanmiɛn bu i sran kpa tra Farizifuɛ’n. Afin sran kwlaa ng’ɔ yo i wun dandan’n, bé gúɛ i ɲin ase, sanngɛ sran ng’ɔ kɛn i wun ase’n, bé mɛ́n i su.”—Liki 18:13, 14.\nZezi i ndɛ’n kle weiin kɛ be wun ase kanlɛ’n ti cinnjin kpa. Afin Farizifuɛ mɔ be bu be wun sran kpa’n, be kle sran’m be kɛ sran ng’ɔ le ɲrun’n yɛ ɔ fata kɛ be bu i sran-ɔn. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be tili ndɛ sɔ’n wie be kaan nun lele be fa ɲinnin. I sɔ’n ti’n, be fali Zezi i ndɛ’n be tuli be wun fɔ. Sanngɛ ndɛ sɔ’n ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kwlaa be liɛ.\n?Ndɛ benin yɛ Zezi waan ɔ́ fá sran’m be ɲin síe su mɔ i ti yɛ ɔ kannin jɔlɛ difuɛ m’ɔ yoman sa’n i nuan su’n i ndɛ’n niɔn?\n?Kɛ Zezi wá bá’n, wan mun yɛ ɔ́ kúnndɛ be-ɔ?\n?Ayeliɛ tɛ benin yɛ Farizifuɛ’m be yi i nglo m’ɔ fataman kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be yi i nglo wie-ɔ?


Matie 7 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nƝANMIƐN NDƐ KANLƐ OKA’N SU LƆ (1-27)\nAmun yaci amun wiengu’m be jɔlɛ dilɛ (1-6)\nAmun srɛ like titi, amun kunndɛ like titi, amun bobo anuan titi (7-11)\nMmla kun m’ɔ kwla uka e naan e nin e wiengu mun y’a tran klanman’n (12)\nAnuan fii (13, 14)\nBe ayeliɛ’n yɛ bé fá wún be wlɛ-ɔ (15-23)\nSua nga be kplɛnnin i kpangba su’n, ɔ nin nga be kplɛnnin i aunɲan nun’n (24-27)\nWafa nga Zezi kle like’n, ɔ boli sran kpanngban be nuan (28, 29)\n7 “Amun yaci amun wiengu’m be jɔlɛ dilɛ naan b’a diman amun jɔlɛ. 2 Afin wafa nga amun di sran jɔlɛ’n, i su yɛ bé nían bé dí amun jɔlɛ-ɔ. Yɛ suliɛ nga amun fa su like man sran’n, i kunngba’n yɛ bé fá sú like bé mán amun-ɔn. 3 ?Yɛ nn ɔ yo sɛ ti yɛ a wun wla kaan m’ɔ o ɔ niaan’n i ɲinma su’n, mɔ sanngɛ a wunman waka dan kpa* m’ɔ o ɔ bɔbɔ ɔ ɲinma liɛ’n su’n niɔn? 4 ?Ɔ yo sɛ yɛ a kwla se ɔ niaan’n kɛ: ‘Jran maan n yi wla kaan m’ɔ o ɔ ɲinma’n su’n,’ kusu nn, waka dan kpa kun o ɔ bɔbɔ ɔ ɲinma liɛ’n su’n niɔn? 5 Gblɛfuɛ! Dun mmua yi waka dan m’ɔ o ɔ ɲinma liɛ’n su’n ka, i liɛ’n á wún ase naan w’a wun wafa nga á yí wla kaan m’ɔ o ɔ niaan’n i ɲinma’n su’n. 6 “Nán amun fa like ng’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ’n man alua mun. Asa kusu’n, nán amun fa amun nɛnnglɛnman mun gua kɔkɔti’m be bo, kɛ ɔ ko yo naan b’a tiatiaman su, naan i sin’n, b’a kpɛman be ɲin amun su b’a titiman amun nun’n ti. 7 “Maan amun srɛ like titi, yɛ bé fá mán amun. Amun kunndɛ like titi, yɛ amún wún i. Amun bobo anuan titi, yɛ bé tíke mán amun. 8 Afin sran kwlaa ng’ɔ srɛ like’n, ɔ ɲɛn i, yɛ sran kwlaa ng’ɔ kunndɛ like’n, ɔ wun i, yɛ sran kwlaa ng’ɔ bobo anuan’n, bé tíke mɛ́n i. 9 ?Amun nun onin yɛ sɛ i wa srɛ i kpanwun’n, ɔ́ fá yɔbuɛ tínndin i ɲrun-ɔn? 10 ?Sɛ ɔ srɛ i jue’n, ɔ́ fá wuo tínndin i ɲrun? 11 Ɔ maan amun mɔ amun ti klunwifuɛ’n, amun fa ninnge nga be ti kpa’n man amun mma mun. ?Yɛ amun Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n nin? ?Ɔ su faman ninnge kpakpa manman be nga be srɛ i’n lele? 12 “I sɔ’n ti’n, like kwlaa nga amun klo kɛ sran’m be yo be man amun’n, ɔ fata kɛ amun kusu amun yo man be wie. Mmla’n nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be ndɛ’n i ɲrun nin i sin’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ. 13 “Amun sin anuan fii’n nun. Afin anuan ng’ɔ ti tɛtrɛ’n nin akpɔ ng’ɔ ti dan’n be awieliɛ’n yɛle wie’n, yɛ sran kpanngban be sin nun. 14 Sanngɛ kusu anuan ng’ɔ ti fii’n nin akpɔ ng’ɔ ti kaan’n, be awieliɛ’n yɛle nguan’n. Yɛ be nga be wun i’n, b’a sɔnman. 15 “Amun sasa amun wun be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n be lika. Be fa bua kplo wla be wun be ba amun wun, kusu nn blo alua wlɛfuɛ mun-ɔn. 16 Be ayeliɛ’n yɛ amún fá wún be wlɛ-ɔ. Be timan viɲin mma annzɛ figie mma owieowie su. ?Nɛ́n i-ɔ? 17 I kunngba’n, waka kpa kwlaa su mma kpa, sanngɛ waka ng’ɔ timan kpa’n, ɔ su mma tɛ. 18 Waka ng’ɔ ti kpa’n ɔ kwlá suman mma tɛ, waka ng’ɔ timan kpa’n kusu ɔ kwlá suman mma kpa. 19 Waka kwlaa ng’ɔ suman mma kpa’n, be kpɛ i bo, kpɛkun be yi i sin nun. 20 I sɔ’n ti’n, sran sɔ’m be ayeliɛ’n yɛ amún fá wún be wlɛ-ɔ. 21 “Nán be kwlaa nga be flɛ min kɛ, ‘Min Min, min Min’ yɛ bé wlú ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n nun-ɔn. Sanngɛ sran ng’ɔ yo min Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i klun sa’n, i sɔfuɛ’n yɛ ɔ kwla wlu lɔ-ɔ. 22 Cɛn sɔ nun’n, sran kpanngban bé wá sé min kɛ: ‘?E Min, e Min, ɔ dunman nun y’a ijɔman Ɲanmiɛn nuan? ?Ɔ dunman nun y’a fuanman mmusu mun? ?Yɛ ɔ dunman nun y’a yoman sa kekleekle kpanngban?’ 23 Yɛ ń sé be kɛ: ‘N siman amun mlɔnmlɔn! An jaso min wun lɛ, amun mɔ amun diman mmla’n su’n!’ 24 “I sɔ’n ti’n, sran kwlaa ng’ɔ ti ndɛ nga ń kán be yɛ’n naan ɔ nanti be su’n, ɔ́ yó kɛ sran kun m’ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ m’ɔ kplɛnnin i sua’n kpangba’n su’n sa. 25 Nzue’n tɔli kpa, ɔ yili lika’n, aunmuan’n kusu tuli dan kpa, sanngɛ sua’n w’a buman, afin be wlɛli i bo ase kpangba su. 26 Sanngɛ sran kwlaa ng’ɔ ti ndɛ nga ń kán be yɛ’n naan ɔ nantiman be su’n, ɔ́ yó kɛ bian sinnglinfuɛ kun m’ɔ kplɛnnin i sua’n aunɲan’n nun’n sa. 27 Nzue’n tɔli dan kpa, ɔ yili lika’n. Aunmuan’n kusu tuli dan kpa, kpɛkun sua’n bu guali, ɔ sacili mlɔnmlɔnmlɔn.” 28 Kɛ Zezi wieli ndɛ sɔ’m be kan’n, wafa ng’ɔ kle like’n, ɔ boli sran kpanngban nga be o lɛ’n be nuan. 29 Afin wafa ng’ɔ kleli be like’n, ɔ kle kɛ ɔ le kwlalɛ. W’a kleman be like kɛ be mmla klɛfuɛ* mun sa.\n^ Be kwla se ekun kɛ “kuatrɛn.”


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Ebre 2\n'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ bɛ, te 'ka -fɔla 'ka "trɔɛn -sru "dɩ!\n1 Bali -pɩ -dan "mlian Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ o da. -Yee "wɛan 'wɩ pɛɛnɔn nɛn -kaa 'man -yee 'wɩ 'a bɛ, e ya "le -kaa yiɛ -trɔa "da, -e -kaa vɩlɛ -kaa 'si -si tɩglɩ da dɩ! 2 -Kaa -tɔa 'nan, 'wɩnun nɛn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ waa 'vɩ 'li -kaa tranun lɛ bɛ, Bali -a "va 'nan 'o 'ta wʋla "da. 'Pian min nɛn ya'a 'ta wʋlɛa "da "dɩɛ, Bali 'wɩ "nɛn kɔɔn -a san lɛ. 3 'Wɩ 'tʋwli zɩɛ, -yɛɛ bɔa "nyian min nɛn ya'a 'wɩlɛ "man -e Bali 'e 'si 'wɩ 'ji dɩɛ -a man. Bali 'wɩ "nɛn -kɔɔnman -yrɛ, e -ciala "da. Zozi nɛn Minsan a bɛ, -yɛɛ 'vɩ 'e tɛdɛ 'nan Bali min "sia 'wɩ 'ji. Minnun nɛn o 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, waa 'vɩ -cɛɛ 'wein 'nan 'wɩ 'kpa nɛn. 4 Ɛn 'wɩ nɛn waa 'vɩ bɛ, Bali 'bɔ -a -ci kɔɔn 'nan 'wɩ tɩglɩ nɛn, kɔɔ e ciɩla o va, ɛn o -cɛ srɔn "wɩ -dandannun 'lee 'lɛbo "fɔ wɩ 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn drɛ. Ɛn "nyian bɛ, "yi 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn Bali lei 'saun -a -nɔan "min lɛ bɛ, Bali -a pli o man 'e 'ci 'sɔ 'a.\nZozi 'va nɛn min "sia 'wɩ 'ji\n5 'Trɛ -trɛ nɛn e -taa "bɛ, kʋa -nan wɩ 'vɩ 'cɛɛ. 'Ka -tɔ 'nan 'trɛ zɩɛ, Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -wɛɛ "cɛɛ "paala dɩ. 6 'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, 'ka 'ci "nrɔn "da. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ fɛ -tʋ -nan 'nan:\n«-Mɛ "nɛn blamin -a,\nɛn 'i 'bɔ Bali,\n'i 'ci "nrɔnman "da?\nƐn -mɛ "nɛn Blamin -pɩ -a,\n-a -nan wɩ a 'i man?\n7 I Blamin -pɩ drɛ "wɛnnɔn\n'yie 'pasianɔn nɛn laji bɛ\no man tʋ "wɛnnɛn 'a.\n"Bɛ -sru, i 'tɔ -dan nɔn -yrɛ,\nɛn yia 'tɔ wɩɩ.\n8 Yia -tɔ mingɔnnɛn -a fɛ pɛɛnɔn da.»\n-Te waa 'vɩ 'nan Bali Blamin -pɩ -tɔ mingɔnnɛn -a fɛ pɛɛnɔn da bɛ, fɛ -tʋ 'ka 'e 'sidɩ "va "fo "dɩ. 'Pian ka'a 'wɩ zɩɛ -a -kɔnnɛn 'ye tʋ 'gʋɛ -a -ji dɩ. 9 'Wɩ nɛn -cɛɛ -tɔa "bɛ, -nyrɛn 'gʋ. Bali Zozi drɛ "wɛnnɔn 'yee 'pasianɔn nɛn laji bɛ o man tʋ "wɛnnɛn 'a. Bali ci a "yi "le "wɛan e 'wɩ zɩɛ -a drɛ, 'nan -e Zozi 'e 'ka blamin pɛɛnɔn 'lɛji. 'Bɛ nɛn 'gʋɛ -kaa -tɔa "mɛn 'nan, Bali 'tɔ -dan -nɔn -yrɛ, ɛn yaa 'tɔ wɩɩ, -a yra nɛn yaa 'yɩ -kaa man bɛ -yee "wɛan.\n10 'Wɩ 'kpa nɛn, Bali nɛn e fɛ pɛɛnɔn drɛ, ɛn -yɛɛ -maan e ya -nan tian bɛ, e ya "va 'nan 'yee 'nɛnnun "kaga 'o 'yee -dan ci yɩ. -Yee "wɛan yra yɩdɩ man bɛ Bali Zozi drɛ min tɩglɩ 'a, 'nan -e 'e Bali va -si 'lɛ 'sʋ minnun lɛ. 'Wɩ nɛn Bali cɩ "va "bɛ -nyrɛn zɩɛ.\n11 Zozi nɛn e blamin -le 'wɩ 'wlidɩ fui bɛ, -a "tɩ "nɛn Bali -a. Ɛn minnun nɛn Zozi 'wee 'wɩ 'wlidɩ fui bɛ 'o "tɩ "dra -tʋwli 'o 'vale Zozi 'a. -Yee "wɛan Zozi 'ka 'yra tɛa o laabʋdɩ -a 'e "bʋɩnun dɩ. 12 Kɔɔ yaa 'vɩ Bali lɛ 'nan:\n«Mɛin 'nan wɩ ve 'an "bʋɩnun lɛ.\nMɛin 'tɔ dra -dan minnun pɛɛnɔn nɛn\no drɛ 'yie vɛ -a bɛ o yiɛ man.»\n13 Ɛn yaa 'vɩ "nyian 'nan:\n«'Mɛn yi -tɛradɩ pɛɛnɔn a Bali da.»\nYaa -tɔ "nɛn "nyian -a vɩdɩ -a 'nan:\n«Maan nɛn 'gʋ,\nkʋɛ cɩ 'nɛnnun nɛn i o -nɔn 'mɛn bɛ waa.»\n14 'Nɛnnun zɩɛ o o -ya blamin -a. Ɛn -kaa -tɔa 'nan, yi -tʋ bɔa "bɛ -e blamin 'e 'ka Satan -le 'plɛblɛ a blamin da -le "wɛan. 'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan nɛn o Zozi 'ya blamin -a, ɛn e -ka yiba "plan da, 'nan -e 'e Satan -le 'plɛblɛ 'lɛ 'ka. 15 E drɛ zɩɛ 'nan -e minnun nɛn -wee "klandɩ -ka 'lɔ -le "wɛan o ya Satan -le nɔannun a bɛ, Zozi 'e o 'si Satan -lɔ nɔanba -ji.\n16 Maan 'nan 'an ve 'cɛɛ 'nan, Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, o va 'padɩ -le "wɛan "cɛɛ Zozi 'ta dɩ, 'pian e -ta 'palɛ Abraam kluda 'nɔn 'va. 17 -Yee "wɛan nɛn Zozi drɛ blamin -a. E drɛ zɩɛ 'nan -e 'e -kaa blaminnun 'sia -pɛ pɛɛnɔn 'ji. 'Nan -e 'e -kɔla "drɛdɩ -a Bali -panzan -dan nɛn minnun nyrinda -sɛan "da ɛn 'e 'ta wʋla Bali wei da bɛ -a. E wɩɩ "man ɛn 'e -ka 'nan -e minnun pɛɛnɔn 'o drɛ 'saun Bali 'lɛ. 18 Zozi 'kɔlaman 'padɩ -a -kaa 'va, kɔɔ yra yɩdɩ nɛn e bɔa -kaa man bɛ, e 'bɔ -yee "man. Ɛn "nyian Satan nɛn e -kaa man -taan "bɛ, e -yee "man -tan.


Afuɛ ya kpɔlɛ nsan annzɛ nnan nun’n, Symmachus fluwa’n i bue kun nun’n, be wunnin Ɲanmiɛn i dunman’n Jue Mun 69:32 nun\nI afuɛ ko ju wie yɛ’n, Zoova i Lalofuɛ’m be fali Biblu fanunfanun be dili junman yɛ be yili wie cɛcɛli sran mun. Sanngɛ, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be fali ajalɛ kɛ bé yí Biblu kun m’ɔ kwla uka sran mun kpa ɔ. Afin Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ sran kwlaa “wun sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n i wlɛ kpa.” (1 Timote 2:3, 4) Ɔ maan, afuɛ 1950 nun’n, be boli Biblu’n Traduction du monde nouveau i bue wie’m be yilɛ bo. Be kacili i klanman kpa aniɛnaniɛn 130 tra su be nun.\nBe kunndɛ kɛ Biblu’n nun ndɛ’n, ɔ yi sran nga Biblu’n fin i’n, i nglo. (2 Samiɛl 23:2) Biblu’n Traduction du monde nouveau nga Zoova i Lalofuɛ’m be yili nun’n, lika kɔe 7.000 nga Ɲanmiɛn i dunman’n o lɛ laa’n, be fali sieli i osu. (Jue Mun 83:18, NW) Be fali blɛ kpanngban naan b’a kaci Biblu’n Traduction du monde nouveau. Ɔ maan i nun kannganlɛ’n yo fɛ, afin ɔ yi Ɲanmiɛn i klun akunndan’n i nglo weiin kpa. Sɛ b’a yi Biblu’n Traduction du monde nouveau ɔ aniɛn’n nun o, annzɛ be nin a yiman o, kanngan Zoova i Ndɛ’n nun cɛn kwlaa.—Zozie 1:8; Jue Mun 1:2, 3.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 3\n'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ Sardo 'nɔn 'le vɛ -a bɛ -nyrɛn 'gʋ\n1 «'Wɩ 'gʋɛ 'i crɛn -tɛ -e 'i 'pa 'sia Bali -le 'pasiazan nɛn Sardo -leglizi -ji bɛ -yrɛ. 'I crɛn -tɛ 'nan:\n'An 'lɔ nɛn Bali lei 'sɔravli "cɩ, ɛn 'an 'lɔ nɛn mlɛn crɛn 'sɔravli "cɩ. 'An 'bɔ "e 'nan:\n'Ka Zozinɔn nɛn Sardo bɛ, an 'ka drɛ wɩnun -tɔa. 'Ka 'tɔ "we 'nan 'belidɩ a 'ka 'lɔ, 'pian -a tɩglɩ da bɛ ka ya 'ka 'kadɩ. 2 'Ka drɛ "yi, "tɔgɔ ka -kaala 'nan "fo! Ka 'wɩ "wɛnwɛnnɛn -mienun dra bɛ, e ya 'an 'ci 'sɔ wɩnun yra man, 'wɩnun zɩɛ -a -sru "nɛn 'ka 'kʋla, "tɔgɔ 'ka -kaala 'nan "fo! Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, zɩ an 'ka drɛ wɩnun -nanjɛɛn bɛ, maan 'yɩ 'nan ya'a 'sɔlɛ 'an "tɩ "lɛ dɩ. 3 Bali -le 'wɩnun nɛn kaa 'man bɛ, 'ka 'ci "nrɔn "da, ɛn 'wɩnun nɛn waa paa 'ka 'ji "da "bɛ, 'ka 'ci "nrɔn "da! 'Wɩnun zɩɛ -a -cin 'e 'fɔla 'ka 'ji -e 'ka 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man. -Te ka'a 'wɩ zɩɛ -a manlɛ "yi "dɩ, ɛn ka -fʋ yi -tɛnan bɛ, an bɔa 'ka man kligli, "le zɩ crinzan -taa "min va bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 'Ka drɛ "yi, kɔɔ tʋ nɛn an -taa "man "bɛ ka'a tɔa dɩ.\n4 Maan -tɔa 'nan, Zozinɔn -mienun a Sardo bɛ, wa'a 'o 'fli "tri "tɔlɛ Bali 'lɛ dɩ. -Yee "wɛan nɛn Bali -taa sɔ 'fuvu wʋlɛ o da, -e 'kʋ 'ta wʋla waa. -A -nɔan da nɛn -e Bali 'e 'wɩ zɩɛ -a drɛ -wlɛ. 5 Min nɛn e 'ta 'wʋla 'wɩnun zɩɛ -a da ɛn -a -wulo 'bɔla "va "bɛ, sɔ 'fuvu zɩɛ -a 'bɔ nɛn e -taa -a wʋlɛ. Ɛn "nyian bɛ, min zɩɛ -a 'tɔ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le min 'beli 'fluba 'ji bɛ, ma'an fuiman "fo "dɩ. 'Pian maan ve 'an "tɩ 'lee 'yee 'pasianɔn nɛn laji bɛ -wlɛ 'nan, 'mɛn min nɛn.\n6 Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, 'wɩ nɛn Bali lei cɩ -a vɩnan Zozinɔn lɛ bɛ -a san 'e man.»\n'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ Filadɛfi 'nɔn 'le vɛ -a bɛ -nyrɛn 'gʋ\n7 «'Wɩ 'gʋɛ 'i crɛn -tɛ -e 'i 'pa 'sia Bali -le 'pasiazan nɛn Filadɛfi -leglizi -ji bɛ -yrɛ. 'I crɛn -tɛ 'nan:\n'An 'bɔ 'gʋɛ, an ya 'saun, ɛn an ya tɩglɩ. 'An 'lɔ nɛn David -le -lagle cɩ, -a -ci nɛn 'nan mɛɛn Bali -le mingɔnnɛn trɛ "paala. -Te maan 'lɛ 'sʋ bɛ, min pee 'ka 'kɔlaman -a 'lɛ wʋdɩ -a dɩ. Ɛn -te maan -fɔ -ji bɛ, min pee 'ka 'kɔlaman -a 'lɛ 'sʋdɩ -a dɩ. 'An 'bɔ "e 'nan:\n8 'Ka Zozinɔn nɛn Filadɛfi bɛ, an 'ka drɛ wɩnun -tɔa. Maan -tɔa 'nan, minnun yiɛ 'ka 'naan 'ka man dɩ, 'pian ka 'ta 'wʋla 'an wei da, ɛn ka'a 'silɛ 'an -sru "dɩ. -Yee "wɛan an -kpɛin 'lɛ 'sʋ 'cɛɛ. -Kpɛin zɩɛ min pee 'ka 'kɔlaman -a 'lɛ wʋdɩ -a dɩ. 9 'Wɩ nɛn an -taa -a drɛlɛ bɛ -nyrɛn 'gʋ. Zuif 'nɔn nɛn waa ve 'o 'fli man 'nan, 'o ya Bali -le minnun -a, te o 'ka 'a dɩɛ, 'wlunɔn nɛn waa. Kɔɔ Bali 'nanmanzan nɛn Satan -a bɛ, -a -srunɔn nɛn waa. Minnun zɩɛ an -taa "tɔlɛ o man -sa -a 'nan 'o "po -sɔɔn 'ka 'wlu, -e 'o -tɔ 'nan an 'ka ye "yi. 10 'Ka 'pɛ 'ka plʋlɛ dɩ, 'wɩnun nɛn maan 'vɩ 'cɛɛ bɛ ka 'ta 'wʋla "da. -Yee "wɛan yra yɩdɩ -dan nɛn e -taa "bɔlɛ 'trɛdanɔn man bɛ, 'an yiɛ -tɔa 'ka 'va. Yra yɩdɩ zɩɛ an -taa "a 'trɛda 'nan -e 'an o drɛ wɩnun -nanjɛn.\n11 -A -nan 'ka "nyian mɔan dɩ, te an "ta "lo. 'Wɩnun nɛn kaa -tɔa 'va bɛ, 'ka yiɛ -trɔa "da. 'Ka drɛ zɩɛ -e 'ka -kopa 'e -fʋ 'ka 'lɔ, "tɔgɔ 'e drɛ min pee -le vɛ -a. 12 Min nɛn e 'ta 'wʋla 'wɩnun zɩɛ -a da ɛn -a -wulo 'bɔla "va "bɛ, maan dra 'kɔladrɛn 'a 'an "tɩ Bali -le 'kuin. 'Kɔn zɩɛ -a -ji nɛn e -fo 'li "fo. 'An "tɩ Bali 'tɔ nɛn maan crɛn -tɛa min zɩɛ -a man. Ɛn 'an "tɩ Bali -le 'fla 'tɔ nɛn maan crɛn -tɛa "nyian "man. 'Fla zɩɛ Zeruzalɛm -trɛ nɛn e "sia 'an "tɩ Bali "srɔn "laji bɛ -nyrɛn. Ɛn "nyian bɛ, 'an 'tɔ -trɛ nɛn 'an man 'gʋɛ, -a 'bɔ nɛn maan crɛn -tɛa min zɩɛ -a man.\n13 Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, 'wɩ nɛn Bali lei cɩ -a vɩnan Zozinɔn lɛ bɛ -a san 'e man.»\n'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ Laodize 'nɔn 'le vɛ -a bɛ -nyrɛn 'gʋ\n14 «'Wɩ 'gʋɛ 'i crɛn -tɛ -e 'i 'pa 'sia Bali -le 'pasiazan nɛn Laodize -leglizi -ji bɛ -yrɛ. 'I crɛn -tɛ 'nan:\nMɛɛn cɩ Amɛn -a. Mɛɛn cɩ 'wɩ nɛn Bali -a drɛ bɛ, -a -nan yɩzan tɩglɩ 'a, ɛn ma'an 'wɩ 've 'wlu 'a dɩ. Bali ciɩla 'an 'va ɛn e fɛ pɛɛnɔn drɛ. 'An 'bɔ "e 'nan:\n15 'Ka Zozinɔn nɛn Laodize bɛ, an 'ka drɛ wɩnun -tɔa. Maan -tɔa 'nan, ka 'ka 'mɛn 'wɩ 'ji 'plɛblɛ dɩ, ɛn ka 'ka 'mɛn 'wɩ 'ji 'ka tɔadɩ dɩ. Ka -kɔan paan 'pɛ -tʋ da. 16 'Pian ka ya -a yei, -yee "wɛan an "ta 'ka -pian 'an -sru. 17 'Ka 'fli "siala fɛnɔn 'a. Kaa ve 'ka 'fli man 'nan, fɛ a 'kʋ 'lɔ, kʋ 'ka "nyian fɛ pee -va dɩ. Ka'a -ci tɔa dɩ, -yee "wɛan nɛn ka 'wɩ zɩɛ -a ve. -A tɩglɩ da bɛ, -pɛ nɛn ka cɩ -ji bɛ, e ya -wlidɩ "fo. 'Yalɛ 'ka 'tɛ, 'ka yiɛ a 'e 'widɩ, ɛn ka ya 'ka plʋdɩ. 18 -Yee "wɛan an 'wɩ "paala 'cɛɛ 'nan, -siga nɛn o -yee 'kpa -nanjɛn 'tɛ 'va bɛ, 'ka 'ta -a 'lɔ 'an 'lɔ. -Te ka 'wɩ zɩɛ -a drɛ bɛ, ka -taa "drɛlɛ fɛnɔn tɩglɩ 'a. Ɛn "nyian bɛ, an 'wɩ "paala 'cɛɛ 'nan, 'ka 'ta sɔ 'fuvu 'lɔ 'an 'lɔ, -e 'ka wʋ 'ka da. -Te ka 'wɩ zɩɛ -a drɛ bɛ, 'yra -taa 'silɛ 'ka yiɛ man. Ɛn "nyian bɛ, an 'wɩ "paala 'cɛɛ 'nan, 'ka 'ta yiɛ 'yile 'lɔ 'an 'lɔ, -e 'ka -sɛn 'ka yiɛ -goei -e 'ka -kɔla "fɛnan yɩdɩ -a.\n19 -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, minnun nɛn an o ye "yi "bɛ, an 'wɩ "paala -wlɛ, ɛn an 'wɩ 'tɔdɩ "paaman o ji sɔnba "a. -Yee "wɛan 'ka 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man -e 'ka 'tɔ 'mɛn 'wɩ 'ji 'plɛblɛ. 20 Maan nɛn, 'an -tɔdɩ 'cee 'kɔn -yrɛ "nɛn 'gʋ. An ya -a -tɛnan 'ka da. Min nɛn yaan wei 'man ɛn e 'kɔn 'lɛ 'sʋ 'mɛn bɛ, an -wlamlan -a san -le 'kuin -e 'kʋ fɛnun -blɩ -a 'e cin va.\n21 Zɩ an 'wɩ pɛɛnɔn drɛ, ɛn 'an 'wulo 'bɔla "va "bɛ, -a -nan nɛn 'an "tɩ Bali 'an 'nyran 'e "srɔn 'yee mingɔnnɛn pɛin -da. Min nɛn e 'ta 'wʋla 'wɩnun zɩɛ -a da ɛn -a -wulo 'bɔla "va "bɛ, 'wɩ 'tʋwli zɩɛ -a 'bɔ nɛn 'an 'bɔ "nyian "an "dra -a san lɛ. Maan -nyɛanla 'an "srɔn 'mɛn mingɔnnɛn pɛin -da.\n22 Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, 'wɩ nɛn Bali lei cɩ -a vɩnan Zozinɔn lɛ bɛ -a san 'e man.»


Rɔmɛn 10 YRENT - 'An "bʋɩ Zozinɔn, 'an 'nanman wɩ a - Bible Search\nRɔmɛn 9 Rɔmɛn 11\n1'An "bʋɩ Zozinɔn, 'an 'nanman wɩ a -tʋwli, ɛn 'wɩ nɛn maan laabo Bali lɔ Zuif 'nɔn 'le vɛ -a bɛ e ya -tʋwli. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'nan Bali 'e Zuif 'nɔn 'si 'wɩ 'ji. 2'Wɩ 'kpa, maan ve o man 'nan, o ya 'o kɔaladɩ Bali man 'kpa tɩglɩ. 'Pian wa'a 'wɩ 'tɔdɩ paa "va "dɩ. 3Kɔɔ 'wɩ nɛn Bali -a drɛ 'nan -e 'e blamin 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ bɛ, wɛɛ -fɔla 'o "trɔɛn -sru. 'Wɩ zɩɛ wa'a -ci maan "fo "dɩ, ɛn waa -wɛɛman tian 'nan 'o dra 'o 'bɔ 'le 'plɛblɛ 'a -e 'o -kɔn min tɩglɩ 'a Bali 'lɛ. 4'Pian -kaa -tɔa 'nan, 'ta wʋladɩ -pei -tɔ wɩnun da -e Bali 'e min 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ bɛ, Crizi -a yi -ka. E Bali -le -pei -tɔ wɩnun 'lɛ sɔɔ, -yee "wɛan 'bɛ nɛn 'gʋɛ, yi -tɛradɩ Crizi 'bɔ da man nɛn Bali min "siala 'e 'lɛ min tɩglɩ 'a.\n5'Wɩ nɛn Moizi -a 'vɩ bɛ, 'ka 'ci "nrɔn "da "tʋ! 'Ta wʋladɩ -pei -tɔ wɩnun da -e Bali 'e min 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ bɛ, Moizi -a 'wɩ crɛn -tɛ. Yaa crɛn -tɛ 'nan:\n«Min nɛn e 'ta 'wʋla -pei -tɔ wɩnun da,\nɛn ya'a -a -tʋwli "cɛ "srɛlɛ dɩɛ,\ne 'belidɩ ye.»\n6Ɛn min -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn Bali o 'sia 'e 'lɛ min tɩglɩ 'a 'wee yi -tɛradɩ 'e da man bɛ, -wee vɛ a "yi. Kɔɔ Moizi -a crɛn -tɛ "nyian 'nan:\n«Te 'i 'ci "nrɔn 'nan,\n-tɩɛ -taa "kʋlɛ laji\n-e 'e 'ta min 'sizan 'wɩ 'ji -a dɩ?»\n7«Ɛn te 'i 'ci "nrɔn "nyian 'nan,\n-tɩɛ -taa "kʋlɛ -yremo fla\n-e 'e min 'sizan 'wɩ 'ji wluan -kanɔn 'va dɩ?»\n8'Pian -wee vɛ nɛn 'gʋ. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n«Bali wei a 'e -plidɩ 'ka man -kogo.\nE ya 'ka 'bɔ 'le,\nɛn e ya 'ka souba ji.»\n'Wɩ zɩɛ e ya yi -tɛradɩ Bali da 'wɩ nɛn kʋa ve 'cɛɛ bɛ -a. 9-Nyrɛn 'nan, min oo min nɛn yaa ve 'e 'le 'nan, Zozi a Minsan -a, ɛn e yi -tɛala "da 'nan, Bali -a wluan -kanɔn 'va bɛ, min zɩɛ Bali -taa -a 'silɛ 'wɩ 'ji. 10Kɔɔ -te min yi -tɛala Crizi da 'e 'bli pɛɛnɔn 'a, ɛn yaa ve 'e 'le 'nan, -yɛɛ cɩ Minsan -a bɛ, min zɩɛ Bali -taa -a 'silɛa min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ, ɛn yaa "sia 'wɩ 'ji. 11'Wɩ zɩɛ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n«Min oo min nɛn\ne yi -tɛra Minsan da bɛ,\n-a -pɛ 'ka 'sɛanla 'e "tun "dɩ.»\n12'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ zɩɛ e ya blamin -tʋdʋ pɛɛnɔn 'le vɛ -a. -Te min a Zuif min -a oo, ɛn -te min a 'lɛglɔn 'pee -ji min -a oo, o san a -tʋwli. Ɛn e "yi "dra min -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn waa trʋ "baa bɛ -wlɛ. 13Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\ne Minsan trʋ "baa bɛ,\nBali -taa -a 'silɛ 'wɩ 'ji.»\nIzraɛl 'nɔn 'le toba wei "ka "dɩ\n14-Kaa -tɔa 'nan, -te minnun 'ka yi tɛala Minsan da dɩɛ, wa'a -kɔlaman -e 'o trʋ 'ba dɩ. Ɛn -te minnun 'ka Minsan -le 'wɩ manlɛ dɩɛ, wa'a -kɔlaman -e 'o yi -tɛra "da "dɩ. Ɛn -kaa -tɔa "nyian 'nan, -te min 'ka Minsan -le 'wɩ vɩlɛ minnun lɛ dɩɛ, wa'a -kɔlaman -e 'o man dɩ. 15Ɛn min -tʋ "ka -e 'e Minsan -le 'wɩ vɩ minnun lɛ, te Minsan 'ka -a 'palɛ -sia dɩ. 'Pian 'wɩ zɩɛ Bali -a drɛ Izraɛl 'nɔn "le "lɛ. 'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'e 'cɛn bɛ, -a da wɩ 'bɛ drɛ -wee vɛ -a. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n«E drɛ 'wɩ "yi "a,\nɛn minnun nɛn\no 'wɩ 'nɔnnɔn ve bɛ o -ta.»\n16'Pian Izraɛl 'nɔn "kaga 'ka 'ta wʋlɛa 'wɩ 'nɔnnɔn zɩɛ -a da dɩ. 'Wɩ 'bɔ nɛn waa drɛ zɩɛ Bali 'lewei vɩzan Ezai nɛn 'li bɛ yaa 'vɩ -a -nan 'mɔn. Kɔɔ yaa crɛn -tɛ Bali -le 'fluba 'ji 'nan:\n«Minsan, min "kaga 'ka yi -tɛlɛa 'yie 'wɩ nɛn\nkʋa 'vɩ bɛ -a da dɩ.»\n17Maan ve 'cɛɛ 'nan, yi -tɛradɩ Bali da bɛ -a pou 'sia 'wɩ nɛn min -a maan "bɛ -a va. Ɛn 'wɩ zɩɛ 'wɩ 'pee "cɛɛ dɩ, Crizi -le 'wɩ nɛn.\n18-Yee "wɛan maan laabo "mɛn 'nan, 'wɩ zɩɛ -a 'bɔ nɛn Izraɛl 'nɔn 'ka "o "manlɛ dʋʋ? -Cɛjɛ, -njɛɛ dɩ. Waa 'man -goezee. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'nan:\n«Minsan -le 'pasianɔn 'kʋ\n'trɛda fɛ pɛɛnɔn 'nan,\nɛn o wei fuilaman 'trɛda "fo.»\n19-Te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ, 'wɩ nɛn waa 'man bɛ -a 'bɔ nɛn wa'a -ci manlɛ dʋʋ? -Cɛjɛ, -njɛɛ dɩ. Waa -ci 'man -goezee. Moizi -wee 'wɩ 'vɩ 'e 'cɛn. Kɔɔ yaa crɛn -tɛ o man 'nan:\n«Bali "e 'nan,\nan -taa -a drɛlɛ\n-e 'ka man bʋ minnun nɛn\nwa'a 'kɔan paan 'mɛn minnun -a dɩɛ o va.\nƐn an -taa 'bli 'fɔlɛ 'ka 'ji minnun nɛn\nwa'a paan 'an 'tɔa dɩɛ o man.»\n20Ɛn Ezai "e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ "nyian. Kɔɔ yaa crɛn -tɛ 'nan:\nminnun nɛn o 'ka paan 'an -wɛɛnan dɩɛ waan 'yɩ.\nwa'a -wɛɛlɛ paan 'nan\n'waan -tɔa "dɩɛ,\n'an 'fli kɔɔn -wlɛ.»\n21'Pian Ezai -a 'vɩ Izraɛl 'nɔn 'le vɛ -a 'nan:\n'an 'pɛ -fʋ 'e 'sʋdɩ "ji minnun nɛn\no "trɔɛn "yuyu "taan,\nte waan wei fuimlan 'nan bɛ -wlɛ.»


Wafa nga’ɔ fata kɛ amun ta amun wa’n | Awlobo aklunjuɛ\nAmun awlobo’n kwla di aklunjuɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abui Acoli Afrikaans Ahanta Ajië Albanais Allemand Altaï Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arabic (Morocco) Arabic (Tunisia) Arménien Assamais Ateso Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Balinese Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Bomu Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Citonga Comorian (Ngazidja) Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Diola Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Goun Grec Groenlandais Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabardino-tcherkesse Kabye Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kongo Kpelle Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurde Sorani Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes malawite Langue des signes mexicaine Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes polonaise Langue des signes portugaise Langue des signes russe Langue des signes suédoise Langue des signes taïwanaise Langue des signes tchèque Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lao Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Macédonien Madagascar Sign Language Madura Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mandjak Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Maré Maya Mayo Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Motu Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nambya Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Nepali Sign Language Ngabere Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Roumain Rumanyo Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Shuar Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Sérèr Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Toraja Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Udmurt Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamese Sign Language Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Wolof Xhosa Xârâcùù Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nWafa nga’ɔ fata kɛ amun ta amun wa’n\n“Maan mmla nga n su fa man amun ndɛkɛn yɛ’n be ka amun klun. Amun fa kle amun mma mun.”—Mmla’n 6:6, 7.\nKɛ Zoova kpɛli awlobo’n i ba’n ɔ fali ba’m be lika nianlɛ’n wlɛli i siɛ nin niɛn’m be sa nun. (Kolɔsfuɛ Mun 3:20) Ɔ maan siɛ nin niɛn mun, amun yɛ ɔ fata kɛ amun uka amun wa’n naan ɔ klo Zoova naan ɔ yo sran kpa ɔ. (2 Timote 1:5; 3:15) Asa ekun’n, ɔ fata kɛ amun si amun wa’n i klun akunndan’n. I yo, amun nantilɛ wafa’n ti cinnjin. Afin sɛ amun bɔbɔ amun dun mmua suan Zoova i Ndɛ’n yɛ amún kwlá fá klé amun wa’n niɔn.—Jue Mun 40:9.\n1 AMUN YO MAAN AMUN MMA’M BE KAN BE KLUN NDƐ KLE AMUN\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Maan sran’m be [...] sie be su be tie ndɛ nga be kan’n kpa, nán maan sran fi kan ndɛ ndɛndɛ.” (Zak 1:19) Sɛ amun kunndɛ kɛ amun mma’m be kan be klun ndɛ kle amun’n, ɔ fata kɛ be wun i kɛ amún síe amun su be nuan bo. Amun yo naan be wun be wun fɛ naan be klun ndɛ kanlɛ’n w’a yoman kekle be sa nun. (Zak 3:18) Sɛ be wun kɛ amun like yolɛ yo ya’n, annzɛ amún kpútu be’n, be su kanman be klun ndɛ kleman amun. Maan amun tra amun awlɛn be lika, yɛ titi’n, amun se be kɛ amun klo be.—Matie 3:17; 1 Korɛntfuɛ Mun 8:1.\nLIKE NGA AMUN KWLA YO’N:\nSɛ ba’m be waan bé kán ndɛ klé amun’n, nán amun se kɛ amun leman blɛ.\nAmun nin be koko yalɛ titi, nán amun minndɛ kɛ ndɛ ɲan be ka.\n2 AMUN KUNNDƐ BE NDƐ’N I BO\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Sran ng’ɔ bu akunndan’n ɔ wun i wun fɛ.” (Nyanndra Mun 16:20) Kɛ amun wa’n kan ndɛ kle amun’n, ɔ ju wie’n, ɔ fata kɛ amun bu i sin naan amun a wun wafa nga i wun fa yo i’n i wlɛ. Bakanngan’m be blɔ ndɛ, kpɛkun wie liɛ’n, ndɛ ng’ɔ o be klun’n, nɛ́n i yɛ be kan ɔn. Kusu e si kɛ “sran ng’ɔ sie-mɛn i su ti-man ndɛ naan w’a sɔ su’n, ɔ yi i sinnzin’n nglo.” (Nyanndra Mun 18:13) Ɔ maan nán an fa ba’m be wun ya ndɛndɛ.—Nyanndra Mun 19:11.\nSɛ ndɛ’n ti sɛ ti sɛ naan ba’m be su bo su kle amun’n, nán amun kpɛ be nuan ndɛ, yɛ nán amun fa ya ndɛndɛ.\nI nun nga amun bɔbɔ amun te yo kaan’n, wafa nga amun wun yoli amun’n ɔ nin like ng’ɔ yoli amun cinnjin’n, maan amun wla kpɛn su.\n3 MAAN AMUN BO YO KUN\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Min wa, ndɛ nga ɔ si kan kle wɔ’n, sie ɔ su tie. Fɔ nga ɔ nin tu wɔ’n, nán se kɛ a ti-man.” (Nyanndra Mun 1:8) Zoova fali ba’m be ngwlɛlɛ klelɛ’n wlɛli i siɛ nin niɛn’m be bue nɲɔn’m be sa nun. Ɔ maan amun kle amun mma’m be like naan be ɲin yi amun. (Efɛzfuɛ Mun 6:1-3) Sɛ siɛ’n nin niɛn’n be nuan sɛman ba’m be talɛ wafa’n su’n, ba’m be kwla sie i nzɔliɛ. (1 Korɛntfuɛ Mun 1:10) Ɔ maan sɛ amun nuan sɛman like wie su’n, nán amun si akplowa be ɲrun lɛ. Sɛ ɔ yo sɔ’n, be ɲin su yiman amun kun.\nAmun koko wafa nga amún tú ba’m be fɔ’n su yalɛ naan amun nuan sɛ su.\nSɛ amun nuan sɛman wafa ng’ɔ fata kɛ amun ta amun mma mun’n su’n, maan an mian amun ɲin be ti be wun aniɛn.\n4 AMUN FA AJALƐ KUN SIE\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Atin b’ɔ ti klanman bɔ bakan’n ko fa su’n, kle i.” (Nyanndra Mun 22:6) Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ tɛ́ i wa’n naan ɔ yo kpa’n, ɔ dun mmua buɛbuɛ i wun sie. Ɔ fata kɛ amun jaja wafa nga amún tá ba mun’n, ɔ nin wafa nga amún tú be fɔ’n, amun dun mmua bu i akunndan. (Jue Mun 127:4; Nyanndra Mun 29:17) Ba’m be fɔ tulɛ’n, nɛ́n i yɛle be nun klelɛ’n annzɛ be bolɛ ngbɛn sa’n. Sanngɛ i wie yɛle kɛ amun uka be maan be wun like nga ti yɛ ɔ fata kɛ be nanti mmla wie’m be su’n i wlɛ. (Nyanndra Mun 28:7) Asa ekun’n, amun uka be naan be klo Zoova i Ndɛ’n, naan be wun i mmla’m be wlɛ kpa. (Jue Mun 1:2) I sɔ’n úka be maan be klun akunndan’n yó kpa.—Ebre Mun 5:14.\nAmun uka amun mma mun naan be wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn o lɛ sakpa naan be kwla lafi i su.\nAmun uka be naan be kwla si ninnge nga be kwla saci be akunndan’n naan be kpalo be. I wie yɛle ɛntɛnɛti su janvuɛ tralɛ’n nin i su sa sukusuku mun. Amun kle be like nga bé yó naan bla nin bian kunndɛfuɛ’m b’a ɲanman be’n.\n“Atin b’ɔ ti klanman bɔ bakan’n ko fa su’n, kle i.”\nZOOVA YÓ AMUN MO\nSiɛ nin niɛn mun, amun le junman ngunmin kun. Yɛle kɛ amun uka ba mun naan be si like nga Zoova kunndɛ kɛ be yo’n. (Efɛzfuɛ Mun 6:4) Zoova si kɛ junman sɔ’n ti dan, sanngɛ sɛ amun nian nun di i kpa’n, i sɔ’n mánmán Ɲanmiɛn kpɛkun amún dí aklunjuɛ dan.—Nyanndra Mun 23:24.\nUSA Ɔ WUN KƐ . . .\n?Ń yó sɛ naan min wa’n w’a kɛn i klun ndɛ kwlaa w’a kle min?\n?Ba talɛ nun’n, ngue yɛ siɛ nin niɛn wie’m be ayeliɛ’n kwla kle min ɔn?\nBa talɛ Aja’n nin Awlobo\nAKPASUA 1 Ɲanmiɛn yɛ maan aklunjuɛ kwla tran aja’n nun ɔn\nAKPASUA 2 Nán amun kunndɛ bla annzɛ bian amun wiengu bo\nAKPASUA 3 Wafa ng’ɔ fata kɛ amun siesie awlo’n nun ndɛ mun’n\nAKPASUA 4 Wafa nga amun kwla yo sika’n i cɛcɛ’n\nAPKASUA 5 Wafa nga e nin e osufuɛ mun e klwa tran klanman’n\nAKPASUA 6 Wafa nga ba wulɛ’n kaci amun mɛn dilɛ wafa’n\nAKPASUA 7 Wafa nga’ɔ fata kɛ amun ta amun wa’n\nAKPASUA 8 Kɛ sa kekle wie tɔ’n\nAKPASUA 9 Wafa nga amun yó naan amun awlobo’n w’a su Zoova’n\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n Amun awlobo’n kwla di aklunjuɛ


“Sɛ sran kun yo i wiengu sa’n, maan ɔ yaci cɛ i.” —KOLƆSFUƐ MUN 3:13.\n?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn yrɛ i sufuɛ’m be su ɔ?\n?Ndɛ benin yɛ Biblu’n kan m’ɔ kle kɛ e kwlakwla e ti sa tɛ yofuɛ ɔ?\n?Kɛ e yo e wiengu’m be sa, annzɛ be yo e sa’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?\n1, 2. ?Ndɛ benin yɛ Biblu’n kannin m’ɔ kle kɛ Zoova i sufuɛ’m bé sɔ́n ɔn?\nASIƐ wunmuan’n su’n, Zoova le sran wie mɔ be klo i mɔ be su i ɔ. Sran sɔ mun yɛle i lalofuɛ mun. Kannzɛ be fɔn’n, sanngɛ Zoova fɛ i wawɛ’n man be. Yɛ ɔ yra be su. ?Ngue yɛ ɔ kle sɔ ɔ?\n2 Afuɛ 1914 nun’n, be nga be su Zoova’n b’a sɔnman. Sanngɛ, Zoova yrali jasin fɛ’n mɔ be bo’n su. Yɛle kɛ, sran miliɔn kpanngban be sili Biblu’n nun ndɛ’n. Kpɛkun be kacili i lalofuɛ wie. Zoova kannin sa sɔ’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Be nun kaan’n i osu nunfuɛ’m bé trɛ́ lele bé jú sran akpi, be nun kaan kpa’n, i osu’n ɔ́ káci nvle dan kpa kun. Sɛ sa sɔ’m be blɛ’n ju’n, m bɔbɔ min Anannganman’n, ń kán min wun ń yó be.” (Ezai 60:22) Andɛ’n, e wun kɛ ndɛ sɔ’n kpɛn su. Zoova i sufuɛ’m be ti kɛ nvle dan kun sa. Be sɔnnin tra nvle kpanngban be nun sran mun.\n3. ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be kle kɛ be klo be wiengu ɔ?\n3 Mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun’n, Zoova maan i sufuɛ’m be klo be wun kpa. I lɛ’n nun’n, be fɛ i nzuɛn’n. Afin “Nyanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ nin-ɔn.” (1 Zan 4:8) Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ: “An klo amun wiengu. [...] Sɛ an klo amun wiengu’n, i sɔ’n nun yɛ sran’m be kwlaa bé sí kɛ an ti n sɔnnzɔnfuɛ-ɔ.” (Zan 13:34, 35) Kɛ alɛ tɔ bɔbɔ’n, Zoova i sufuɛ’m be kle kɛ be klo be wiengu. I wie yɛle kɛ alɛ dan nɲɔn su’n nun’n, sran miliɔn kɔe 55 be wuli. Sanngɛ, Zoova i sufuɛ’m b’a kunman alɛ sɔ’n wie. (An kanngan Mise 4:1, 3 nun.) I sɔ’n ti’n, be kwlá saciman be dunman kɛ be kunnin sran.—Sa Nga Be Yoli’n 20:26.\n4. ?Ngue ti yɛ kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be yaciman trɛlɛ’n, i sɔ’n ti abonuan ɔn?\n4 Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be yaciman trɛlɛ. Sanngɛ nn, be kpɔfuɛ Satan yɛ ɔ ti “mɛn nga i min’n” niɔn. (2 Korɛntfuɛ Mun 4:4) Satan laka nvle siefuɛ mun nin be nga be kan mɛn’n nun nganniɛn mun’n. Ɔ yo sɔ naan be kle e yalɛ naan e yaci jasin fɛ’n i bolɛ. Sanngɛ, ɔ kwlá yoman ye le. Satan si kɛ i cɛn’n w’a sɔnman kun. I sɔ’n ti, ɔ yo like kwlaa ng’ɔ kwla yo’n naan y’a suman Zoova kun.—Sa Nglo Yilɛ 12:12.\n?SRAN WIE I AYELIƐ TƐ’N TI’N, É YÁCI ƝANMIƐN SULƐ?\n5. ?Ngue ti yɛ cɛn kunngun’n e wiengu’m be yo e sa annzɛ be kan e ndɛ tɛ ɔ?\n5 Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be si kɛ ɔ ti cinnjin kɛ be klo Ɲanmiɛn nin sran. Zezi seli kɛ: “‘Klo ɔ Min Nyanmiɛn’n kpa, fa ɔ wla’n kwlaa guɛ i su, maan wɔ akunndan’n kwlaa trɛn i su.’ I yɛ ɔ ti mmla klikli nin i nun dan nin-ɔn. Yɛ i nnyɔn su b’ɔ fɛ’n yɛ ɔ o yɛ: ‘Klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa.’” (Matie 22:35-39) Biblu’n kle kɛ sran’m be kwlaa be ti sa tɛ yofuɛ. Afin be ti Adam i mma mun. (An kanngan Rɔmfuɛ Mun 5:12, 19 nun.) I sɔ’n ti’n, aniaan’m be kan be wiengu i ndɛ tɛ annzɛ be yo be wiengu sa cɛn kunngun. ?Sɛ i sɔ sa ju’n, ngue yɛ é yó ɔ? ?É kló Zoova kpa titi? ?E nin i sufuɛ mun e bo’n yó kun é sú i titi? Biblu’n kan kɛ laa’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ wie’m be kannin be wiengu i ndɛ tɛ, annzɛ be yoli be wiengu sa. ?Ngue yɛ be ndɛ sɔ’n kle e ɔ?\n?Sɛ Eli nin i mma’m be blɛ su e o lɛ’n, ngue yɛ é yó ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 6 nun.)\n6. ?Kɛ Eli i mma’m bé yó sa tɛ’n, ngue yɛ Eli w’a yoman ɔn?\n6 Maan e kan Eli i ndɛ. Ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn. Sanngɛ, i wa nɲɔn’n be nantiman Zoova i mmla’n su. Biblu’n se kɛ: “Eli i mma’m be ti finfinfuɛ. Be bu-man Anannganman like fi.” (1 Samiɛl 2:12) Eli si kɛ i mma’m be yo sa tɛtɛ mun. Sanngɛ, w’a tuman be fɔ kpa. Ɔ maan, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Zoova tuli Eli nin i mma’m be fɔ kekle. Kpɛkun, w’a kplinman su kɛ Eli i osu nunfuɛ yo i ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn kun. (1 Samiɛl 3:10-14) ?Sɛ e o lɛ blɛ sɔ’n nun naan e wun kɛ Eli tran lɛ yɛ i mma’m be yo sa tɛtɛ’n, ngue yɛ é yó ɔ? ?E sa sin búbú e? ?É yáci Zoova su lafilɛ, yɛ é yáci i sulɛ?\n7. (a) ?Sa tɛ benin yɛ Davidi yoli ɔ? (b) ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn yoli i ɔ?\n7 Davidi ti sran kpa. I sɔ’n ti, Zoova kloli i sa kpa. (1 Samiɛl 13:13, 14; Sa Nga Be Yoli’n 13:22) Sanngɛ, Davidi yoli sa tɛ wie mun. Yɛle kɛ, kɛ Iri ɔli alɛ kunlɛ’n, Davidi kunndɛli i yi Bat-seba. Kpɛkun bla’n wunnzɛli. Davidi kunndɛli kɛ ɔ́ fía sa tɛ ng’ɔ yoli’n su. Ɔ maan, ɔ seli Iri kɛ ɔ blɛ i awlo. I liɛ’n, atrɛkpa’n ɔ nin i yi’n bé sí sua. Ɔ maan, sran’m bé bú i kɛ Iri yɛ maan bla’n wunnzɛli ɔ. Sanngɛ, Iri w’a lɛmɛn i awlo lɔ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Davidi seli kɛ maan be fa Iri be sie i kɛ alɛ’n yri kpa lɛ’n naan be kun i. Sa tɛ dan sɔ mɔ Davidi yoli’n ti’n, i bɔbɔ nin i osufuɛ’m be wunnin be ɲrun dan. (2 Samiɛl 12:9-12) Sanngɛ Zoova sili i aunnvuɛ, yɛ ɔ yacili i sa tɛ’n cɛli i. Afin, ɔ si kɛ Davidi ti sran nanwlɛfuɛ. (1 Famiɛn Mun 9:4) ?Sɛ e o lɛ blɛ sɔ’n nun’n, ngue yɛ é yó ɔ? ?É yáci Zoova sulɛ?\n8. (a) ?Ndɛ benin yɛ Piɛli kannin mɔ w’a kwlá nantiman su ɔ? (b) ?Kɛ Piɛli yoli sa tɛ’n, ngue ti yɛ Zoova kwla mɛnnin i junman ekun ɔn?\n8 Maan e kan Zezi i sɔnnzɔnfuɛ Piɛli i ndɛ. Zezi fali Piɛli kɛ ɔ yo i akoto. Sanngɛ cɛn wie’n, Piɛli kannin ndɛ tɛtɛ mun, annzɛ ɔ yoli sa tɛ. I wie yɛle kɛ, Piɛli seli kɛ sɛ i wiengu’m be yaci Zezi lɛ be wanndi’n, i liɛ’n, ɔ su yoman sɔ le. (Mark 14:27-31, 50) Sanngɛ, kɛ Zezi i kpɔfuɛ’m be trɛli i’n, Piɛli nin i wiengu’m be kwlaa be wanndili. I sin’n, Piɛli seli kpɛ nsan kɛ ɔ siman Zezi. (Mark 14:53, 54, 66-72) Sanngɛ, Piɛli i ayeliɛ’n yoli i nsisɔ dan. I sɔ’n ti, Zoova yaci cɛli i. Kpɛkun, ɔ mɛnnin i junman ekun. ?Sɛ blɛ sɔ’n nun’n e o lɛ, yɛ e wunnin like nga Piɛli yoli’n, ngue yɛ é yó ɔ? ?É yáci Zoova su lafilɛ?\nMaan e lafi su kɛ Zoova yó sa i nuan su titi.\n9. ?Ngue ti yɛ a lafi su kɛ Zoova yo sa i nuan su titi ɔ?\n9 Ndɛ kwlaa sɔ’m be kle e kɛ Zoova i sufuɛ wie’m be yoli sa tɛ, yɛ be yoli be wiengu’m be sa. ?Sɛ e wiengu’m be yo e sa’n, ngue yɛ é yó ɔ? ?É yáci aɲia’m be bo kɔlɛ? ?É yáci Zoova sulɛ? ?E nin i sufuɛ mun é bú? ?Annzɛ é wún i wlɛ kɛ Zoova si aunnvuɛ naan ɔ trɛ i awlɛn sa tɛ yofuɛ’m be wun? Ɔ ju wie’n, sran kun yo sa tɛ dan. Kpɛkun, ɔ yomɛn i nsisɔ kaan sa. ?I lɛ’n nun’n, é láfi su kɛ blɛ ng’ɔ ti su’n i su’n, Zoova tú i fɔ? Sɛ ɔ nin i fata bɔbɔ’n, bé tú sran sɔ’n asɔnun’n nun. ?E lafi su kɛ Zoova yó sa i nuan su titi?\nNÁN E YACI ƝANMIƐN SULƐ\n10. ?Kɛ Zidas Iskariɔtu nin Piɛli be yoli Zezi i sa’n, ajalɛ kpa benin yɛ Zezi kleli e ɔ?\n10 Biblu’n kle kɛ sran kpanngban be nin Zoova nin i sufuɛ’m be nantili klanman titi. Kusu nn be mantanfuɛ’m be yoli sa tɛtɛ mun. Cɛn kun’n, Zezi srɛli Ɲanmiɛn lele aliɛ’n cɛnnin i naan w’a fɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be nun 12. Sanngɛ be nun kun m’ɔ suan Zidas Iskariɔtu’n, ɔ fɛli i mɛnnin i kpɔfuɛ mun. Asa ekun’n, akoto Piɛli seli kɛ ɔ simɛn i. (Lik 6:12-16; 22:2-6, 31, 32) Ɔ nin i sɔ ngba’n, Zezi w’a faman Zoova nin i sufuɛ’m be wun ya le. Zezi kle e ajalɛ kpa dan. Ɔ nin i Si’n be afiɛn’n mantannin kpa. Yɛ ɔ suli i lele guɛli i ti’n nin i bo. I sɔ’n ti, kɛ ɔ wuli’n, Zoova cɛnnin i. Kpɛkun, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ sieli i Famiɛn ɲanmiɛn su lɔ.—Matie 28:7, 18-20.\n11. ?Zoova i sufuɛ’m be wun ndɛ benin yɛ i bɔbɔ kannin ɔn?\n11 Zezi kleli e kɛ maan e nin Zoova nin i sufuɛ mun e nanti klanman titi. Sɛ e yo sɔ’n, ɔ ti kpa. Afin, e wun kɛ Zoova nin i sufuɛ’m be o nun mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun. Ɔ suan be bo naan be bo jasin fɛ’n mɛn wunmuan’n nun. Yɛ be ngunmin cɛ yɛ be di junman sɔ’n niɔn. Asa ekun’n Zoova kle be like. I sɔ’n ti, be bo’n ti kun, yɛ be di aklunjuɛ. Zoova kɛnnin i sufuɛ’m be ndɛ kɛ: “Be klun jɔ́ lele trátrá su, i ti bé bó sro.”—Ezai 65:14.\nNán e se kɛ e niaan kun w’a yo e sa naan e nin Zoova nin i sufuɛ mun e nantiman kun. Sɛ e yo sɔ’n, nn y’a yo e bɔbɔ e wun tɛ.\n12. ?Kɛ e wiengu’m be yo e sa’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ e yo ɔ?\n12 Zoova kle e like naan e yo sa nga be ti kpa’n. I sɔ’n ti, e klun jɔ. Sanngɛ Satan i mɛn’n nunfuɛ’m be liɛ’n, be leman like kpa kun mɔ be kwla fa be wla gua su ɔ. Yɛ be klun jɔman. I sɔ’n ti, nán e se kɛ e niaan kun w’a kan e ndɛ tɛ, annzɛ w’a yo e sa naan e nin Zoova nin i sufuɛ mun e nantiman kun. Sɛ e yo sɔ’n, nn y’a yo e bɔbɔ e wun tɛ. Sanngɛ, maan e nin Zoova e nanti klanman titi. Like ng’ɔ kle e’n, maan e fa su. Asa ekun’n, kɛ be yo e sa’n, akunndan ng’ɔ fata kɛ e bu’n ɔ nin like ng’ɔ fata kɛ e yo’n, maan e wun i wlɛ.\n?KƐ BE YO E SA’N, NGUE YƐ Ɔ FATA KƐ E YO Ɔ?\n13, 14. (a) ?Ngue ti yɛ e kwlá seman kɛ nán e niaan’m be yo e sa le ɔ? (b) ?Ndɛ fɛ benin yɛ Ɲanmiɛn kannin m’ɔ fata kɛ e wla kpɛn su titi ɔ?\n13 ?Kɛ e niaan kun kan e ndɛ tɛ annzɛ ɔ yo e sa’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? Biblu’n se kɛ: “Nán fa ya ndɛndɛ. Afin sinnglinfuɛ yɛ i anwlɛn’n ɔ ti fufu-ɔ.” (Akunndanfuɛ’n 7:9) E kwlakwla e yo sa tɛ. Ɔ maan, e kwlá seman kɛ nán e niaan’m be kan e ndɛ tɛ le, annzɛ be yo e sa le. Sɛ be yo e sa kusu’n, ɔ fataman kɛ e fa sie e klun. Afin sɛ e yo sɔ’n, e su kwlá suman Zoova aklunjuɛ su. Ng’ɔ ti tɛ kpa bɔbɔ’n yɛle kɛ e su lafimɛn i su kun, yɛ e kwla tu asɔnun’n nun. Yɛ e su lafiman su kun kɛ é trán mɛn uflɛ’n i nun wie.\n14 ?Ngue yɛ é yó naan sɛ e wiengu’m be yo e sa’n, y’a kwla su Zoova aklunjuɛ su titi ɔ? Maan e wla kpɛn ndɛ fɛ kun mɔ Zoova kannin’n su titi. Ɔ seli kɛ: “Ń wá yí nyanmiɛn ng’ɔ la nglo lɔ plaii’n, nin asiɛ’n be uflɛ. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, be su bo-man laa sa’m be su be di-man jɔlɛ kun. Be su bu-man be akunndan kun.” (Ezai 65:17; 2 Piɛr 3:13) Sɛ e nin Zoova e nanti klanman titi’n, ninnge kpakpa ng’ɔ́ wá fá mɛ́n i sufuɛ mun’n, é ɲán wie.\n15. ?Kɛ e wiengu’m be yo e sa’n, ngue yɛ Zezi seli kɛ e yo ɔ?\n15 E te o Satan i mɛn tɛ’n nun. I sɔ’n ti, sɛ sran kun yo e sa’n, maan e bu like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n i akunndan. Zezi seli kɛ: “Sɛ an yaci sa nga sran’m be yo amun’n cɛ be’n, amun Si b’ɔ o nyanmiɛn su lɔ’n, i kusu ɔ́ yáci amun liɛ’n cɛ́ amun. Sanngɛ sɛ an yaci-man sa nga sran’m be yo amun’n cɛ-man be’n, amun Si kusu su yaci-man amun liɛ’n cɛ-man amun.” Cɛn kun’n, Piɛli usali Zezi kɛ: “?Nannan, sɛ n niaan kun yo min tɛ’n, kpɛ nnyɛ yɛ n yaci cɛ i-ɔ? ?Lele kpɛ nso?” Zezi seli i kɛ: “Nán kpɛ nso-ɔ, sanngɛ lele kpɛ ableso fa nso.” Zezi i ndɛ’n kle e kɛ sɛ e wiengu’m be yo e sa’n, maan e yaci e cɛ be titi.—Matie 6:14, 15; 18:21, 22.\n16. ?Ajalɛ kpa benin yɛ Zozɛfu kle e ɔ?\n16 Kɛ Zozɛfu i niaan’m be yoli i tɛ’n, like ng’ɔ yoli’n, e kwla nian su wie. Zakɔbu wuli ba yasua 12. Ba ng’ɔ nin Rasɛli be wuli be’n, be yɛle Zozɛfu nin i sinma yasua’n. Sanngɛ, Zakɔbu kloli Zozɛfu trali be ngba. I sɔ’n ti’n, i niaan’m be ɲin cili i. Kpɛkun be yoli i atɛ kɛ kanga sa. Be nga be toli i’n, be fɛ i ɔli Ezipti mɛn’n nun. Kɛ afuɛ kpanngban sinnin’n, Ezipti famiɛn’n fali Zozɛfu kɛ ɔ niɛn i mɛn’n su. Afin, ɔ wunnin kɛ Zozɛfu di junman klanman. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, awe’n kpɛnnin mɛn’n nun. Ɔ maan, Zozɛfu i niaan’m be ɔli aliɛ kunndɛlɛ Ezipti lɔ. Kɛ be wunnin Zozɛfu’n, b’a wunmɛn i wlɛ. Sanngɛ i liɛ’n, ɔ wunnin be wlɛ. Sa nga i niaan’m be yoli i’n, w’a yiman w’a manman be. Sanngɛ, ɔ sa be niannin naan sɛ b’a kaci’n, ɔ́ wún i wlɛ. Kɛ Zozɛfu wunnin kɛ be kacili’n, ɔ dili be nanwlɛ kɛ ɔ ti be niaan. Kpɛkun kɛ ɔ cɛli kan’n, ɔ guali be awlɛn su nzue. Ɔ seli be kɛ: “Nán srɛ kun amun. Ń nían amun nin amun mma mun amun lika.”—Bo Bolɛ 50:21.\n17. ?Sɛ ɔ wiengu’m be yo ɔ sa’n, ngue yɛ a kunndɛ kɛ á yó ɔ?\n17 Nán maan e wla fi su kɛ e bɔbɔ e kwla yo e wiengu’m be sa wie. Afin e kwlakwla e ti sa tɛ yofuɛ. I sɔ’n ti, sɛ e wun kɛ y’a yo e wiengu kun sa’n, maan e nanti afɔtuɛ nga Biblu’n man e’n su. Yɛle kɛ maan e se i yaci. Kpɛkun, maan e siesie e afiɛn. (An kanngan Matie 5:23, 24 nun.) Kɛ e yo e wiengu’m be sa mɔ be yaci cɛ e’n, ɔ yo e fɛ. Maan e kusu e yo sɔ wie. Efɛzfuɛ Mun ndɛ tre 4 i mma 32 se kɛ: “Sa nga amun wiengu yo amun’n, an yaci cɛ i kɛ Nyanmiɛn kusu yaci sa nga an yoli i’n cɛli amun Krist ti’n sa.” Sɛ e klo e niaan mun sakpa’n, e su faman sa nga be yoli i laa’n e sieman e klun. (1 Korɛntfuɛ Mun 13:5) Sɛ e yaci sa nga e wiengu’m be yo e’n e cɛ be’n, Zoova yáci e sa tɛ mun cɛ́ e wie. E Si Zoova si e aunnvuɛ. Maan e si e wiengu’m be aunnvuɛ wie.—An kanngan Jue Mun 103:12-14 nun.\nE nin Zoova nin i sufuɛ mun e nanti klanman titi: Sɛ e wiengu’m be yo sa tɛ’n, nán e yaci aɲia’m be bo kɔlɛ. Yɛ nán e tu asɔnun’n nun. Sanngɛ, maan e lafi su kɛ Zoova m’ɔ nian asɔnun’n su’n, ɔ́ yó sa i nuan su tititi. Asa ekun’n, sa nga e wiengu yo e’n, maan e yaci cɛ i kɛ Zoova kusu yaci sa nga e yo i’n cɛ e’n sa.


Like ti yɛ Ɲanmiɛn fali Zezi kpɔli e ti’n (1 Korɛntfuɛ Mun 15) | Mantan\n“I yɛ ɔ ti e Nyanmiɛn nin-ɔn”\n‘I wunmiɛn’n ti dan’\nZoova “i wunmiɛn’n ti dan”\nZoova i wunmiɛn ng’ɔ fa nunnun sran mun’n\nƝanmiɛn kwla sasa e\nZoova kwla yo ninnge’m be uflɛ ekun\n‘Klist ti e si kɛ Ɲanmiɛn kwla sa kwlaa yo’\n‘An nian like nga Ɲanmiɛn yo’n su, an yo’\nƆ “klo kɛ be yo like mun sɛsɛsɛ”\nZoova “i mmla’n, fiɛn kaan sa nun-mɛn i wun”\nZoova yili tɛ fa ‘kpɔli sran sunman be ti’\n‘I ngwlɛlɛ’n ɔ leman sin’\n‘Eee, Ɲanmiɛn si ngwlɛlɛ o!’\n‘Ɲanmiɛn i ngwlɛlɛ’n m’ɔ fiɛli i sran’m be ɲrun’n’\n‘I ngwlɛlɛ’n leman sin’ sanngɛ ɔ kɛn i wun ase\nZezi yi ‘ngwlɛlɛ m’ɔ fin Ɲanmiɛn’n’ i nglo\n?Amun fa ‘ngwlɛlɛ m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n’ nanti?\n‘Ɲanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn’\n“Ɔ dun mmua kloli ye”\nNLike fi nunman lɛ mɔ maan ‘Ɲanmiɛn i ɲin kwla tu e su ɔ’\n‘Aunnvuɛ dan mɔ e Ɲanmiɛn’n si e’n’\nƝanmiɛn “yaci sran i wun sa cɛ i”\n“Ɔ klun-ufue’n ɔ cɛnnin o!”\n‘Fa ɔ wun mantan Ɲanmiɛn, yɛ i kusu fɛ́ i wun mántan wɔ’\n1, 2. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n yiyi sa ng’ɔ o klɔ sran’m be su’n nun ɔn? ?Yɛ ngue yɛ maan be kwla ɲan be ti ɔ?\nAKOTO PƆLU kannin ɲrɛnnɛn nga e o nun yɛ’n i ndɛ seli kɛ: “Like nga Nyanmiɛn yili be’n, be kwlaa be oto, yɛ be wun nyrɛnnɛn kɛ bla bɔ w’a tran awuliɛ’n sa.” (Rɔmfuɛ Mun 8:22) Klɔ sran’m be kwlá deman be bɔbɔ be wun ɲrɛnnɛn’n nin sa tɛ’n ɔ nin wie’n be sa nun le. Sanngɛ Zoova liɛ’n, ɔ kwla like kwlaa yo. (Kalɛ 23:19) Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa nuan su sɛsɛsɛ’n fali like kun deli e. Like sɔ’n yɛle e ti kpɔlɛ tɛ’n.\n2 Ninnge nga Zoova fa cɛli klɔ sran mun’n be nun danfuɛ’n, yɛle e ti kpɔlɛ tɛ’n. E ti kpɔlɛ tɛ’n ti yɛ e kwla ɲan e ti fɔ’n nin wie’n be sa nun ɔn. (Efɛzfuɛ Mun 1:7) Asa ekun’n, i ti yɛ maan e kwla lafi su kɛ cɛn wie lele é ɲán anannganman nguan ɲanmiɛn su lɔ annzɛ asiɛ’n su wa ɔ. (Zan 3:16; 1 Piɛr 1:4) ?Sanngɛ ngue yɛle e ti kpɔlɛ tɛ’n? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ kle kɛ Zoova i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ɔ leman wunsu ɔ?\nSa nga ti yɛ ɔ fatali kɛ be kpɔ sran’m be ti’n\n3. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ nin i fatali kɛ be kpɔ sran’m be ti ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn w’a bluman Adam nin Ɛvu be sa tɛ’n su ɔ?\n3 Sa tɛ mɔ Adam yoli’n ti yɛ ɔ nin i fatali kɛ be kpɔ sran’m be ti ɔ. Kɛ Adam fɔnnin Ɲanmiɛn Mmla’n, ɔ fali tukpaciɛ, nin ɲrɛnnɛn ɔ nin wie’n, ɔ yili i mma’m be su. (Bo Bolɛ 2:17; Rɔmfuɛ Mun 8:20) Sɛ ɔ ti kɛ Ɲanmiɛn bluli Adam nin Ɛvu be sa tɛ’n su’n, yɛ kusu b’a wuman’n, nn ɔ tɔnnin i bɔbɔ i mmla’n. Afin mmla’n se kɛ: “Sa tɛ’n i akatua’n yɛlɛ wie.” (Rɔmfuɛ Mun 6:23) Yɛ sɛ Zoova dimɛn i bɔbɔ i mmla’n su’n, nn ninnge kwlaa ng’ɔ yili be’n be tɔli nvati.\n4, 5. (a) ?Suɛn benin yɛ Satan tɔnnin Zoova ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ Zoova wunnin kɛ ɔ ti cinnjin kɛ ɔ tɛ i su ɔ? (b) ?Suɛn benin yɛ Satan tɔnnin Zoova i sufuɛ nanwlɛfuɛ mun ɔn?\n4 Fluwa nga i ndɛ tre 12 nun’n, e wunnin kɛ ɲin kekle nga be yoli i Edɛni fie’n nun lɔ’n, ɔ mannin kosan cinnjin wie’m be su. Satan sacili Ɲanmiɛn dunman. Ɔ tɔnnin Zoova i suɛn kɛ ɔ ti gblɛfuɛ naan ɔ miɛnmiɛn i mma mun dan, naan be wunman be wun fɛ kaan sa. (Bo Bolɛ 3:1-5) Zoova fali ajalɛ kɛ sran seiin ngunmin yɛ be yi asiɛ’n niɔn. Sanngɛ Satan tɛnndɛnnin i ɲrun. I waan ɔ́ yó sɔ naan ɔ́ klé kɛ Ɲanmiɛn kwlá yomɛn i sɔ’n. (Bo Bolɛ 1:28; Ezai 55:10, 11) Sɛ Zoova bubuli i sa nin i ja trannin su yɛ w’a yoman like fi’n, nn atrɛkpa klɔ sran nin anzi mun be pɛ lika be su lafimɛn i sielɛ’n su kun.\n5 Satan tɔnnin Zoova i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be suɛn wie. I waan ninnge kpakpa nga Zoova man be’n ti yɛ be su i ɔ, naan sɛ ɲrɛnnɛn tɔ be su’n, bé yáci i sulɛ. (Zɔb 1:9-11) Akplowa nga Satan kpɛli be ba lɛ’n, be nun kpɛlɛ’n ti cinnjin tra afɛ ng’ɔ o e su’n. Zoova wunnin kɛ ɔ ti cinnjin kɛ ɔ tɛ suɛn nga Satan tɔnnin i’n su. ?Sanngɛ ajalɛ benin yɛ Ɲanmiɛn fá naan w’a kpɛ akplowa sɔ’n nun naan i kunngba’n w’a de klɔ sran mun ɔn?\nƆ fata kɛ be nɲɔn’n be sɛ sɛsɛsɛ\n6. ?Ajalɛ nga Ɲanmiɛn fali naan w’a de klɔ sran mun’n, i su ndɛ fanunfanun benin mun yɛ be kan be Biblu’n nun ɔn?\n6 Ajalɛ nga Zoova fali’n kle kɛ ɔ si sran aunnvuɛ naan ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ. Sran wie fi w’a lafiman su kɛ i sɔ ajalɛ’n yɛ ɔ́ fá ɔ. Biblu’n nun’n, be kan ajalɛ ɲɛnmɛn dan sɔ’n i su ndɛ fanunfanun. Be se kɛ Ɲanmiɛn toli sran mun gua kpan, ɔ siesieli be ɔ nin i be afiɛn, ɔ toli be ti, ɔ yacili be wun sa mun cɛli be. (Jue Mun 49:9; Daniɛl 9:24; 1 Korɛntfuɛ Mun 6:20; Kolɔsfuɛ Mun 1:20; Ebre Mun 2:17) Sanngɛ atrɛkpa’n, Zezi yɛ ɔ tu ajalɛ sɔ’n i ɲin kle e weinwein ɔn. Afin Matie 20:28 nun’n, ɔ kan kɛ: “M bɔ n kacili Sran’n kɛ m balɛ’n ɔ ti sɔ-ɔ, afin m’an ba-man kɛ be su min, sanngɛ m bali kɛ ń sú sran, naan ń fá min wun kpɔ́ sran sunman be ti.”\n7, 8. (a) ?Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n “be ti kpɔlɛ’n” i bo’n yɛle benin? (b) ?Wafa sɛ yɛ kalɛ nga be tua’n naan b’a kpɔ sran kun i ti’n, ɔ nin sa tɛ ng’ɔ yoli’n be sɛ ɔ?\n7 ?Ngue yɛle e ti kpɔlɛ tɛ’n? Glɛki nun’n, ndɛ mma nga be fa kan e ti kpɔlɛ tɛ’n i ndɛ’n yɛle lutron. I bo’n yɛle “sran nun yacilɛ.” Sɛ sonja kun kɔ alɛ kunlɛ naan i kpɔfuɛ’m be trɛ i’n, sika nga be tua naan b’a yaci i nun’n, Glɛki nun’n be flɛ i kɛ lutron. Sika nga be tua’n yɛ ɔ ti like nga be fa kpɔ sran sɔ’n i ti’n niɔn. Biblu’n i lika nga be klɛli i Ebre nun’n, ndɛ mma kophèr yɛ Wawle nun’n, be kaci i kɛ “sran ti kpɔlɛ’n” niɔn. Ndɛ mma sɔ’n i bo’n yɛle yaci cɛlɛ. Ɔ maan kɛ be kpɔ sran kun i ti’n, nn ɔ ti kɛ b’a kata i sa tɛ’m be su sa.\n8 Fluwa kun se kɛ be fa ndɛ mma kophèr be fa kan “like nɲɔn mɔ be sɛ sɛsɛsɛ’n be ndɛ titi.” (Dictionnaire théologique du Nouveau Testament) I wie yɛle kɛ Ɲanmiɛn i alaka’n i su tre’n kata alaka bɔbɔ’n su sa sɛsɛsɛ. I kunngba’n, ka naan b’a kpɔ sran kun i ti’n, annzɛ b’a yaci sran kun i sa’n b’a cɛ i’n, ɔ fata kɛ i ti kalɛ’n nga be tua’n, sɛ é kwlá sé’n, ɔ kata sa tɛ’n ng’ɔ yoli’n i su sɛsɛsɛ. Afin Ɲanmiɛn seli Izraɛlifuɛ’m be kɛ: “Sɛ sran kun ɔ kun sran’n, be kun i wie sie i osu. Sɛ ɔ bo sran kun nyinma’n, be bo i liɛ’n wie sie i osu. Sɛ ɔ tu sran je’n, be tu i liɛ’n wie sie osu. Sɛ ɔ bu sran sa’n, be bu i liɛ’n wie sie osu. Sɛ ɔ bu sran ja’n, be bu i liɛ’n wie sie osu.”—Mmla’n 19:21.\n9. ?Ngue ti yɛ laa Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be fali nnɛn be yili tɛ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Zoova sɔli be tɛ nga be yili’n nun ɔn?\n9 Kɛ ɔ fɛ i Abɛli blɛ su lele’n, nnɛn yɛ sran nga be lafili Ɲanmiɛn su’n be fa yili tɛ mannin Ɲanmiɛn ɔn. I sɔ’n kle kɛ be wunnin i wlɛ kɛ fɔ o be nun, naan ɔ fata kɛ be kpɔ be ti. Nda nga Ɲanmiɛn tɛli i kɛ ɔ́ fá “osu” kun dé be’n, be kleli ekun kɛ be lafi su. (Bo Bolɛ 3:15; 4:1-4; Saun Yolɛ 17:11; Ebre Mun 11:4) Zoova sɔli be tɛ nga be yili’n nun klanman yɛ ɔ buli be sran kpa. Sanngɛ tɛ sɔ’m be ti nzɔliɛ like, afin nnɛn ngbɛn sa’n be nin klɔ sran sɛman kaan sa, ɔ maan be kwlá kataman sran’n i sa tɛ’n su. (Jue Mun 8:5-9) I sɔ’n ti’n, Biblu’n se kɛ: “Nannin tola’n nin boli kpakpuɛ’m be mmoja’n ɔ kwlá wie-man be wun sa’n.” (Ebre Mun 10:1-4) Sran’m be ti mɔ Ɲanmiɛn wá kpɔ́’n i nzɔliɛ like yɛle tɛ nga be yili be laa’n.\nƆ fɛli i bɔbɔ i wun kpɔli sran’m be ti\n10. (a) ?Sran nga be fɛ i kpɔ sran’m be ti’n, ɔ nin wan yɛ ɔ fata kɛ be sɛ ɔ? ?Yɛ ngue ti ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ sran kunngba cɛ yɛ ɔ fata kɛ be fɛ i yi tɛ’n niɔn?\n10 Akoto Pɔlu seli kɛ: ‘Adam ti sran’m be kwlaa be wu.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 15:22) I sɔ’n ti’n, sran kɛ Adam sa mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, i wie’n yɛ be kwla fa kpɔ sran’m be ti ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 5:14) Sran’n i wafa uflɛ fi kwlá diman junman sɔ’n, naan Ɲanmiɛn i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n i ɲin w’a fite. Saan sran ng’ɔ nin Adam be sɛ sɛsɛsɛ’n, mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, mɔ wie’n m’ɔ fin Adam’n ɔ leman ta i su’n, yɛ ɔ kwla fɛ i wun kpɔ sran’m be ti ɔ. (1 Timote 2:6) Ɔ nunman nun kɛ be fa sran akpingbin kpanngban be yi Adam i mma’m be tinuntinun be ti tɛ. I sɔ yɛ akoto Pɔlu yiyili nun ɔn. I waan: ‘Sran kun [Adam] ti yɛ sa tɛ yolɛ’n bali mɛn nun ɔn, yɛ sa tɛ sɔ’n ti yɛ maan wie’n bali ɔ.’ (Rɔmfuɛ Mun 5:12) “Kɛ b’ɔ sran kun ti yɛ wie’n bali’n,” “sran kun” kusu yɛ Ɲanmiɛn fɛ i kpɔli klɔ sran’m be ti ɔ. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:21) ?Wafa sɛ yɛ ɔ yoli ɔ?\nZezi nin Adam be sɛ. I ti’n, ɔ ‘kpɔli sran’m be kwlaa be ti.’\n11. (a) ?Wafa sɛ yɛ sran ng’ɔ fɛli i wun yili tɛ’n ɔ “wuli sran’m be kwlaa be ti” ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Adam nin Ɛvu be kwlá ɲanman e ti kpɔlɛ tɛ’n i su ye’n wie ɔ? (An nian ja ngua lɔ nzɔliɛ’n.)\n11 Zoova kunndɛli sran mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, m’ɔ́ kplín su kɛ ɔ́ fɛ́ i wun yí tɛ’n. Kɛ nga Rɔmfuɛ Mun 6:23 fa kan sa’n, ‘sa tɛ’n i akatua’n yɛle wie’n.’ Sran ng’ɔ fɛli i wun yili tɛ’n, “ɔ wuli sran’m be kwlaa be ti.” Sɛ é kwlá sé’n, ɔ tuali Adam i sa tɛ’n i ti kalɛ’n. (Ebre Mun 2:9; 2 Korɛntfuɛ Mun 5:21; 1 Piɛr 2:24) Ɔ maan sannzan nga Ɲanmiɛn boli klɔ sran’n mɔ i ti yɛ e wu’n, e ti kpɔlɛ tɛ’n buli i nuan nɲa. I agualiɛ su’n, fɔ m’ɔ tin e su kplɔlɔ’n, e ti kpɔlɛ tɛ’n, ɔ́ núnnún i weiin. *—Rɔmfuɛ Mun 5:16.\n12. ?Sran kunngba kwla yo naan sran kpanngban b’a ɲan be ti? Amun yiyi nun.\n12 Maan ɔ yo amun kɛ klɔ nga amun tran su’n, i nun sran sunman be di junman susute dan kun nun sa. Amun nin amun tranfuɛ’m be tran pɔɔ nun, afin kalɛ nga be tua amun’n ɔ timan kaan. Kpɛkun cɛn kun o, b’a ɲin amun susute’n i anuan’n, afin be mannin susute’n i su kpɛn’n i adi ninnge, yɛ ɔ sɔli nun. Ɔ dili ndrunmun, kpɛkun ɔ wuali sran mun. Kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, sika wa wieli amun sa nun. Kalɛ nga be o amun su’n amun kwlá tuaman be kun. Siɛ nin niɛn nin ba mun, ɔ nin be nga be sika o susute’n su’n, sa tɛ nga sran kunngba yoli’n ti’n, be kwlaa be o afɛ nun. Kpɛkun Ɲanmiɛn sa, aɲanbeunfuɛ kun fali ajalɛ kɛ ɔ́ tí amun wun ɲanman nun. Afin ɔ klo amun susute’n. Asa ekun’n, junman difuɛ mun nin be awlobofuɛ’m be yo i annvɔ. Kalɛ kwlaa nga laa amun su kpɛn’n kpɛli yili susute’n su’n, aɲanbeunfuɛ sɔ’n ɔ tuɛli i wunmuan’n. Kalɛ ng’ɔ tuɛli i lɛ’n ti’n, i junman difuɛ mun o, i awlobofuɛ mun o, be nga be sika o susute’n su mun o, be kwlaa b’a ɲan be ti. I kunngba’n yɛle e liɛ’n. Sɛ é kwlá sé’n, kalɛ nga Adam kpɛli mɔ Zoova tuali’n ti’n, sran akpinngbin kpanngban kpa bé ɲán be ti.\n?Wan yɛ ɔ mannin e ti kpɔlɛ like’n niɔn?\n13, 14. (a) ?Ngue yɛ Zoova yoli naan w’a yi e ti kpɔlɛ tɛ’n niɔn? (b) ?Wan yɛ be yili e ti kpɔlɛ tɛ’n mɛnnin i ɔ? ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ be yi tɛ sɔ’n niɔn?\n13 Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ kwla man ‘Bua Gbanflɛn’n mɔ wá fɛ́ i wun yí mɛn’n i ti tɛ’n’ niɔn. (Zan 1:29) Nán anzi ngbɛn sa yɛ Zoova sunmɛnnin i kɛ ɔ wa de klɔ sran mun ɔn. Sanngɛ be nun kun ng’ɔ kwla kle kɛ suɛn nga Satan tɔnnin Zoova i sufuɛ mun’n ɔ ti ato’n, yɛ ɔ sunmɛnnin i ɔ. Kannzɛ w’a yoman pɔpɔ Zoova sa nun’n, sanngɛ ɔ sunmɛnnin i Wa kunngba’n mɔ ‘i su yɛ ɔ fɛ i wla’n kwlaa ɔ gua’n.’ (Ezai 42:1) Ɲanmiɛn i Wa’n bɔbɔ kplinnin su. Aɲrunɲan ng’ɔ le i ɲanmiɛn su lɔ’n, “w’a bu-mɛn i sɔ’n like fi.” (Filipfuɛ Mun 2:7) Zoova yili atrɛ kun. Ɔ fɛli i Wa’n m’ɔ ti ɲanmiɛn su lɔ ninnge’m be nun klikli’n, i nguan’n wlali Mali i ku sɛ nun. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Mali nin a siman bian. (Lik 1:27, 35) Kɛ ɔ wuli ba’n, dunman nga be fa mɛnnin i’n yɛle Zezi. Sanngɛ be kwla flɛ i ekun kɛ Adam kasiɛnfuɛ’n, afin ɔ ti kɛ Adam sa sɛsɛsɛ. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:45, 47) I sɔ’n ti’n, ɔ kwla fɛ i wun yi klɔ sran mɔ fɔ o be nun’n, be ti kpɔlɛ tɛ’n.\n14 ?Wan yɛ be yili e ti kpɔlɛ tɛ’n mɛnnin i ɔ? Jue Mun 49:8 tɛ su kɛ “Nyanmiɛn” ɔn. ?Sanngɛ nán Zoova bɔbɔ yɛ ɔ fali ajalɛ kɛ be yi tɛ fa kpɔ sran’m be ti ɔ? I ɔ. Sanngɛ nán e bu i kɛ Zoova ti kɛ sran kun m’ɔ yi sika i pɔsu kun nun kpɛkun ɔ fa wlɛ i pɔsu uflɛ nun sa. E ti kpɔlɛ tɛ’n timan kɛ like kun mɔ be fa kaci like uflɛ sa, ɔ taka mmla su. E ti kpɔlɛ tɛ’n i yilɛ’n w’a yoman pɔpɔ w’a manman Zoova. Sanngɛ i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n ti yɛ ɔ yili tɛ sɔ’n niɔn.—Bo Bolɛ 22:7, 8, 11-13; Ebre Mun 11:17; Zak 1:17.\n15. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ Zezi wun i ɲrun kwlaa naan w’a wu ɔ?\n15 Afuɛ nga be flɛ i 33 nun’n, Zezi Klist wunnin i ɲrun lele naan w’a fɛ i wun w’a yi sran’m be ti kpɔlɛ tɛ’n. Ɔ kplinnin su kɛ sran’m be tɔn i suɛn, be di i ndɛ kwlɛ, kpɛkun be bobo i waka kun su. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Zezi wun i ɲrun sɔ ɔ? Suɛn nga Satan tɔnnin Ɲanmiɛn i sufuɛ mun’n ti ɔ. Ɔ seli kɛ ɲrɛnnɛn nun’n, bé yáci Ɲanmiɛn sulɛ. I nun mɔ Zezi te yo bakan’n, Ɲanmiɛn w’a kplinman su kɛ Erɔdu kun i. (Matie 2:13-18) Sanngɛ kɛ Zezi yoli kpɛnngbɛn m’ɔ wunnin sa wlɛ’n, i bɔbɔ fali ajalɛ kɛ ɔ́ jrán ɲrɛnnɛn nga Satan kle i’n i ɲrun kekle. * I sɔ’n ti’n, kannzɛ Zezi wunnin ɲrɛnnɛn sɛ’n, sanngɛ ɔ yoli ‘Ɲanmiɛn liɛ klonglonglo, sa tɛ kaan sa w’a trɛnmɛn i wun, yɛ ɔ nin sa tɛ yofuɛ’m b’a sanman nun.’ I lɛ nun’n, ɔ kleli kɛ kannzɛ ɲrɛnnɛn’n tɔ Zoova i sufuɛ wie’m be su sɛ’n, sanngɛ be kpɔcimɛn i le. (Ebre Mun 7:26) Ɔ maan sa nga kɛ Zezi wá wú’n ɔ́ yoli’n, ɔ boman e nuan. Yɛle kɛ ɔ kpan seli kɛ: “I kwlaa w’a wie.”—Zan 19:30.\nSran’m be ti kpɔlɛ tɛ’n i bo guagualɛ\n16, 17. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zezi guaguali e ti kpɔlɛ tɛ’n i bo ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ yoli cinnjin kɛ Zezi ju “Nyanmiɛn wun lɔ” ɔ?\n16 Ɔ fata kɛ Zezi guagua e ti kpɔlɛ tɛ’n i bo. Kɛ ɔ wuli’n, i le nsan su’n, Zoova cɛnnin i. (Sa Nga Be Yoli’n 3:15; 10:40) Zoova yoli sɔ yoli i mo, i junman m’ɔ dili i kpa’n ti. Sanngɛ nɛ́n i sɔ’n ngunmin ti ɔ. Ɔ cɛnnin Zezi m’ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n naan ɔ kwla guɛ i junman’n bo. (Rɔmfuɛ Mun 1:4; 1 Korɛntfuɛ Mun 15:3-8) Akoto Pɔlu yiyili nun kɛ: “Krist bali, ɔ wa yoli Nyanmiɛn nyrun jranfuɛ’m be su kpɛn [...]. Kɛ Krist wlú Nyanmiɛn lika kpa nun’n, nán boli kpakpuɛ nin nannin ba mmoja yɛ ɔ fa ɔli-ɔ, sanngɛ ɔ fɛli i bɔbɔ i mmoja’n, ɔ wluli lɔ kpɛ kunngba cɛ, ɔ su wlu-man lɔ kun, ɔ maan ɔ deli ye mlɔnmlɔn. Afin nán Nyanmiɛn lika b’ɔ ti sran sa nuan b’ɔ ti i kpafuɛ’n i nzɔliɛ i nun yɛ Krist wluli-ɔ, sanngɛ ɔ ɔli nyanmiɛn bɔbɔ’n su lɔ Nyanmiɛn wun lɔ, ɔ maan kɛ é sé yɛ’n, ɔ jran e nuan.”—Ebre Mun 9:11, 12, 24.\n17 Klist kwlá fɛmɛn i mmoja’n fuman ɲanmiɛn su lɔ. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:50) Sanngɛ like ng’ɔ ti i mmoja’n i nzɔliɛ’n yɛ ɔ fa ɔli ɔ. Like sɔ’n yɛle i nguan mɔ fɔ nunman nun’n. Kɛ ɔ juli lɔ’n, i nguan sɔ’n m’ɔ fa kpɔli sran’m be ti’n, ɔ fa kleli Ɲanmiɛn. ?Zoova sɔli tɛ ng’ɔ yili’n nun klanman? Ɛɛn. ?Ngue yɛ ɔ kle sɔ ɔ? Afuɛ 33 nun’n Pantekɔtu nun’n, Ɲanmiɛn i wawɛ’n wluli Zezi i sɔnnzɔnfuɛ kɔe 120 be nun Zerizalɛmu lɔ. (Sa Nga Be Yoli’n 2:1-4) Sɛ sa sɔ’n yoli ɲɛnmɛn’n, sanngɛ ɔ kle kɛ e ti kpɔlɛ tɛ’n i su mmlusuɛ nga sran’m bé wá ɲɛ́n i’n, ɔ timan aɔwi.\nE ti kpɔlɛ tɛ’n i su ye mun\n18, 19. (a) ?Sran akpasua nɲɔn benin yɛ Klist i mmoja’n ti’n be nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n sɛli ɔ? (b) ?E ti kpɔlɛ tɛ’n i su mmlusuɛ benin yɛ be nga be ti ‘sran kpanngban kpa’n’ be ɲɛn i ikisa ɔ? ?Yɛ i su mmlusuɛ benin yɛ bé ɲɛ́n i mɛn uflɛ’n nun lɔ ɔ?\n18 Kolɔsfuɛ Mun fluwa’n nun’n, Pɔlu yiyili nun kɛ, Ɲanmiɛn wunnin kɛ, ɔ ti kpa kɛ Zezi wu waka’n su naan ɔ fɛ i mmoja’n fa siesie i bɔbɔ Ɲanmiɛn’n nin ninnge kwlaa be afiɛn. Ɔ yiyili nun ekun kɛ sran akpasua nɲɔn be nin Ɲanmiɛn be afiɛn yɛ Zezi siesieli ɔ. Sran akpasua nɲɔn sɔ’n yɛle ‘like nga be o nyanmiɛn su lɔ’n,’ ɔ nin ‘like nga be o asiɛ’n su wa’n.’ (Kolɔsfuɛ Mun 1:19, 20; Efɛzfuɛ Mun 1:10) Sran akpasua kliklifuɛ’n yɛle Klistfuɛ 144.000. Be lafi su kɛ be nin Zezi bé yó Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ, naan bé síe sran nga bé trán asiɛ’n su’n. (Sa Nglo Yilɛ 5:9, 10; 7:4; 14:1-3) Sran sɔ’m bé yó maan klɔ sran’m bé dí e ti kpɔlɛ tɛ’n i su ye lele afuɛ akpi.—1 Korɛntfuɛ Mun 15:24-26; Sa Nglo Yilɛ 20:6; 21:3, 4.\n19 ‘Like nga be o asiɛ’n su wa’n’ yɛle be nga be lafi su kɛ bé ɲán nguan mɔ fɔ nunman nun’n, asiɛ’n su wa’n. Sa Nglo Yilɛ 7:9-17 se kɛ “sran kpanngban kpa” bé fín “afɛ dan’n nun” bé fíte. Sanngɛ be su minndɛman lele naan b’a ɲan e ti kpɔlɛ tɛ’n i su ye’n. Afin “be kpuli be tralɛ mun Bua Gbanflɛn’n i mmoja’n nun yɛ be fieli-ɔ.” Kɛ mɔ be lafi e ti kpɔlɛ tɛ’n su’n ti’n, ikisa bɔbɔ be ɲan su mmlusuɛ. Ɲanmiɛn fali be yoli i janvuɛ. Ɔ maan ɔ bu be sran kpa. (Zak 2:23) Tɛ nga Zezi yili’n ti’n, ‘be fa be wla gua Ɲanmiɛn su be wunnge i bia’n mɔ be kɔ lɔ ɔ be ɲan ye’n i wun lɔ naan ɔ si be aunnvuɛ.’ (Ebre Mun 4:14-16) Kɛ be fɔn’n, Ɲanmiɛn yaci cɛ be weiin. (Efɛzfuɛ Mun 1:7) Kannzɛ bɔbɔ fɔ o be nun’n, sanngɛ be klun titiman be. (Ebre Mun 9:9; 10:22; 1 Piɛr 3:21) Be nin Ɲanmiɛn be afiɛn sɛ, ɔ maan be minndɛman kɛ ɔ siesie be nin i be afiɛn ekun. (2 Korɛntfuɛ Mun 5:19, 20) Kɛ Afuɛ akpi Blɛ’n kɔ́ i ɲrun blɛblɛblɛ’n, “bé nyán be ti, be su saci-man kun, yɛ nyrun nga Nyanmiɛn mma’m bé nyɛ́n i cɛn nga bé nyán alaje’n, be dunman’n tɛ́ nun wie.”—Rɔmfuɛ Mun 8:21.\n20. ?Kɛ amun bu e ti kpɔlɛ tɛ’n i su akunndan’n, amun wun yo amun sɛ?\n20 E ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n é yó “Nyanmiɛn kwla o!” (Rɔmfuɛ Mun 7:25) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn si ngwlɛlɛ o! (Rɔmfuɛ Mun 11:33) Kɛ e bu e ti kpɔlɛ tɛ’n i su akunndan’n, ɔ kan e awlɛn’n dan. Kpɛkun ɔ yo maan e fa e wun mantan Ɲanmiɛn m’ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ’n. Kɛ jue tofuɛ’n sa’n, ɔ ti su kɛ e manman Zoova e se kɛ: “Ɔ klo sa nga be yo i i nuan su’n, ɔ klo sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n.”—Jue Mun 33:5.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 Adam nin Ɛvu be kwlá ɲanman e ti kpɔlɛ tɛ’n i su ye. Kɛ sran kun i ɲinfu ɔ kun i wiengu’n, Moizi Mmla’n se kɛ: “Nán amun sɔ sran b’ɔ kunnin sran b’ɔ fata kɛ be kun i wie’n i ti kpatalɛ like’n nun.” (Kalɛ 35:31) Ɔ maan Adam nin Ɛvu be nin wulɛ fata. Afin be ɲinfu yɛ be fɔnnin Ɲanmiɛn i mmla’n niɔn. B’a kplinman su kɛ bé ɲán anannganman nguan.\n^ ndɛ kpɔlɛ 15 Kɛ ɔ ko yo naan b’a bu Adam i sa tɛ m’ɔ yoli’n i nuan nɲa’n, ɔ fata kɛ Zezi mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, ɔ yo kaklaka, ɔ wun sa wlɛ kwlaa naan w’a wu. Afin kɛ Adam yó sa tɛ’n nn ɔ wun sa wlɛ. Ɔ si jrɛiin kɛ sa tɛ dan yɛ ɔ su yo ɔ, naan i bo’n gúa tɛ. I sɔ’n ti’n, kɛ ɔ ko yo naan Zezi w’a yo “Adam kasiɛnfuɛ’n” naan w’a bu sa tɛ sɔ’n i nuan nɲa’n, ɔ fata kɛ ɔ fa ajalɛ kɛ ɔ́ jrán Zoova sin. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:45, 47) Lele mɔ Zezi fá wú’n, ɔ jrannin Ɲanmiɛn sin sakpa. Yɛ “sa kpa ng’ɔ yoli’n ɔ maan Nyanmiɛn bu sran’m be kwlaa be sran kpa.”—Rɔmfuɛ Mun 5:18, 19.\nKalɛ 3:39-51 ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ be ti kpɔlɛ like’n, ɔ nin like nga be kpɔ i ti’n, be nɲɔn’n be sɛ sɛsɛsɛ ɔ?\nJue Mun 49:8, 9 ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n, e si Ɲanmiɛn i ye dan ɔn?\nJue Mun 79:9 ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun ndɛ mma nga kle e like cinnjin kpafuɛ nga ti yɛ Zoova yili e ti kpɔlɛ tɛ’n niɔn?\n1 Korɛntfuɛ Mun 6:20 ?Ta benin yɛ ɔ fata kɛ e ti kpɔlɛ tɛ’n, ɔ ɲɛn i e su ɔ?\nJZoova yili tɛ fa ‘kpɔli sran sunman be ti’


?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yili asiɛ’n niɔn? | Jasin fɛ kun\n1. ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yili asiɛ’n niɔn?\nZoova fali asiɛ’n mannin klɔ sran mun kɛ be tran su. Ɔ maan w’a yiman Adam nin Ɛvu kɛ be tran ɲanmiɛn su lɔ, naan be wu ba lɔ naan be trɛ. Afin w’a dun mmua yi anzi mun kɛ be tran ɲanmiɛn su lɔ. (Zɔb 38:4, 7) Adam nin Ɛvu be liɛ’n, ɔ fali be sieli i asiɛ’n su wa lika klanman kun nun. Be flɛ lika sɔ’n kɛ Edɛni fie’n. (Bo Bolɛ 2:15-17) I waan be nin be mma nga bé wú be’n, bé kwlá trán asiɛ’n su wa tititi.—Kanngan Jue Mun 37:29 nin 115:16 be nun.\nI bo bolɛ nun’n, Edɛni fie’n ngunmin yɛ ɔ ti lika klanman ɔn. Sanngɛ, kɛ ɔ ko yo naan asiɛ’n wunmuan’n w’a kaci lika klanman’n, Ɲanmiɛn seli Adam nin Ɛvu kɛ be wu ba. Ɔ maan kɛ bé wú ba’m bé kɔ́’n, nn bé yó lika onga’n i klanman kɔ́, nn blɛblɛblɛ asiɛ’n wunmuan’n káci lika ɲɛnmɛn. (Bo Bolɛ 1:28) Asiɛ’n su nunnunman le. Ɔ́ yó klɔ sran’m be tranwlɛ tititi.—Kanngan Jue Mun 104:5 nun.\nNian video nga be flɛ i ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yili asiɛ’n niɔn?\n2. ?Ɔ yo sɛ yɛ andɛ asiɛ’n timan lika klanman kun ɔn?\nAdam nin Ɛvu be ɲin w’a yiman Ɲanmiɛn Zoova. I sɔ’n ti ɔ fuannin be fie’n nun. I sɔ’n nun yɛ mɛn klanman’n i nun tranlɛ’n wa fili klɔ sran’m be sa ɔ. Lele m’ɔ́ fá jú yɛ’n, klɔ sran wie fi w’a kwlá yoman naan asiɛ’n w’a kaci mɛn klanman ekun. Sanngɛ, sran tɛ mun yɛ kwlalɛ’n wo be sa nun, yɛ be wa sieli be wiengu ɔ.—Kanngan Bo Bolɛ 3:23, 24 nun.\n?Akunndan nga Zoova buli mɔ i ti yɛ ɔ yili asiɛ’n, ɔ su kwlá yiɛmɛn i nuan kun? Ɔ́ yíɛ i nuan afin Zoova ti kpli. Like nga i waan ɔ́ yó’n, ɔ su sɛnmɛn i wun le. (Ezai 45:18) Ɔ́ wá yo maan like nga ɔ sunnzunnin i klɔ sran’m be lika’n, ɔ́ kpɛ́n su.—Kanngan Jue Mun 37:11, 34 nun.\n3. ?Wafa sɛ yɛ asiɛ’n káci mɛn klanman ekun ɔn?\nKɛ Zezi mɔ Ɲanmiɛn sieli i famiɛn’n, ɔ́ wá síe mɛn’n, yɛ asiɛ’n wá káci mɛn klanman ekun ɔn. Armagedɔn alɛ nun’n, ɔ nin Ɲanmiɛn i anzi mun bé núnkun be nga be kaci be sin si Ɲanmiɛn’n. I sin’n, Zezi wá wlá Satan i bisua afuɛ lele akpi. Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be liɛ’n, bé fíte nun, afin blɛ sɔ’n nun’n, Zezi wá klé be atin, yɛ ɔ́ sásá be. Kpɛkun mɛn klanman’n nun’n, bé ɲán anannganman nguan.—Kanngan Sa Nglo Yilɛ 20:1-3 nin 21:3, 4 be nun.\n4. ?Cɛn onin ko yɛ ɲrɛnnɛn’n wíe ɔ?\n?Blɛ onin nun yɛ Ɲanmiɛn yí ɲrɛnnɛn’n asiɛ’n su ɔ? Sa wie mɔ be ti mɛn’n i awieliɛ’n i ‘nzɔliɛ’n,’ Zezi boli be su. Andɛ kusu’n, sɛ be waan bé nían sa nga be o sran’m be su’n be ti’n, nn sran’m b’a wie nunnun. I lɛ’n kle kɛ y’a ju ‘mɛn’n i awieliɛ.’—Kanngan Matie 24:3, 7-14, 21, 22 be nun.\nZezi i afuɛ akpi famiɛn dilɛ blɛ nun’n, ɔ́ wá yó maan afɛ’n kwlaa ɔ́ wíe mlɔnmlɔnmlɔn. (Ezai 9:6, 7; 11:9) Asa ekun, ɔ́ yó Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n, yɛ ɔ́ yó maan be nga be klo Ɲanmiɛn’n, be sa tɛ’n ɔ́ wíe mlɔnmlɔn. Ɔ maan, Zezi dunman nun’n, i tukpacɛ o, i oke yolɛ o, i wie o, be su tranman lɛ kun.—Kanngan Ezai 25:8 nin 33:24 be nun.\n5. ?Wan mun yɛ bé trán mɛn klanman’n nun ɔn?\nZoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo’n, amún wún kɛ sran mɔ be klo Ɲanmiɛn, mɔ i klun sa yolɛ lo be’n, yɛ be o lɔ ɔ.\nSran nga be ɲin yi Ɲanmiɛn’n yɛ bé trán mɛn klanman’n nun ɔn. (1 Zan 2:17) Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be ko kunndɛ sran wɛtɛɛfuɛ mun. Yɛ be kle be like ng’ɔ fata kɛ be yo naan Ɲanmiɛn w’a sɔ be nun’n. Andɛ’n, Zoova su yiayia sran kpanngban kpa naan be tran mɛn klanman’n nun asiɛ’n su wa. (Sofoni 2:3) I wie yɛle kɛ, wafa nga yasua kun kwla niɛn i yi nin i mma’m be lika kpa’n, mɔ bla’n kusu kwla nian i wun nin i mma’m be lika kpa’n, Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo’n, be kle sran mun i sɔ yolɛ. Aɲia sɔ’m be bo’n siɛ nin niɛn nin ba’m be kwlaa be su Ɲanmiɛn likawlɛ. Yɛ be wun wafa nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n kwla uka be naan b’a kwla nanti klanman’n.—Kanngan Mise 4:1-4 nun.


Matie 20 YRENT - Zɩ Zozi 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, ɛn e - Bible Search\n'Nyranman 'panɔn 'man -kɔnnɛn\n1Zɩ Zozi 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, ɛn e -kɔnnɛn "tʋ -fɔ -wlɛ. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ min da bɛ, -nyrɛn 'gʋ, e ya "le fei san -tʋ 'bɛ 'bɔla bodrun puunɔn ɛn e minnun -wɛɛdɩ 'sia 'nan -e 'o 'kʋ 'nyranman 'pa 'yee rɛzɛn fei. 2E min -mienun 'yɩ, ɛn o wei drɛ waa -tʋ 'nan yi -tʋ nyranman -pan nɛn 'e -nɔan -wlɛ. Ɛn o -kʋ 'yee fei zɩɛ -a da.\n3E 'bɔla "nyian te bodrun yidɛ wluan loulou 'kpa. Ɛn e min -mienun 'yɩ 'o -nyrandɩ -guada, te 'nyranman 'ka -wlɔ -e 'o 'pa dɩ. 4Ɛn "e 'nan -wlɛ 'nan: ‹'Ka 'kʋ 'nyranman 'pa 'mɛn fei! Maan man -ko "paa 'cɛɛ.› 5-A -nan nɛn minnun zɩɛ o -kʋ -yee rɛzɛn fei.\nFei san zɩɛ e 'bɔla "nyian te yidɛ 'bɔ min -win -ji 'sɛzɛ, ɛn e 'bɔla "nyian te funninmlan yidɛ tɛɛnla. Minnun nɛn e 'bɔ o man bɛ, 'wɩ 'tʋwli zɩɛ -nyrɛn yaa 'vɩ -wlɛ. 6Zɩ yidɛ 'pla plɔ da bɛ, ɛn e 'bɔla "nyian, e 'bɔ min -mienun man -guada, ɛn yaa laabʋ -wlɔ 'nan: ‹-Mɛ "le "wɛan nɛn ka -fʋ 'ka -nyrandɩ bodrun 'trilii funninmlan, ɛn ka'a 'nyranman 'tʋ 'palɛ dɩ?›\n7O 'nan -yrɛ 'nan: ‹Min -tʋ 'ka 'kʋ 'silɛ 'nan 'kʋ 'yee 'nyranman 'pa dɩ.›\nƐn fei san "e 'nan -wlɛ 'nan: ‹'Ka 'kʋ 'nyranman 'pa 'mɛn rɛzɛn fei!›\n8Zɩ funninmlan 'pla bɛ, ɛn fei san zɩɛ e min nɛn e yiɛ -tɔa 'yee 'nyranman 'panɔn 'va bɛ -a laabʋ. E 'nan -yrɛ 'nan: ‹'I 'nyranman 'panɔn pɛɛnɔn laabʋ -e 'i o -ko 'pa. 'I 'sia minnun nɛn o -fɔla "da "bɛ o da -e 'i 'le 'sran minnun nɛn o -trɔa -si 'lɛ bɛ o da.›\n9-A -nan nɛn minnun nɛn o -kʋ 'nyranman 'palɛ te yidɛ 'pla plɔ da bɛ o -ta, ɛn e yi -tʋ nyranman man "lala -nɔn o pɛɛnɔn lɛ. 10Yaa drɛ zɩɛ -trilii ɛn e 'bɔ minnun nɛn o -trɔa -si 'lɛ bɛ o da. -A -cin a o ji 'nan 'o -kopa -taa 'ciɩlɛa "da, 'pian yi -tʋ nyranman man "lala nɛn waa 'yɩ 'o pɛɛnɔn.\n11-A -nan nɛn o 'wɩ 'blɩdɩ 'sia fei san va. 12Waa 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹Minnun nɛn o -ta 'e -fɔla "da 'gʋɛ, wa'a 'mɔnlɛ 'nyranman 'panan "fo "dɩ. 'Kʋ 'bɔ nɛn kʋ 'nyranman 'pa yi -tʋ "fo, ɛn kʋ -fʋ yidɛa "trilii bɛ, i 'kʋ 'pan 'bɔ waa 'e cin man. -Mɛ "le "wɛan yaa drɛ zɩ?›\n13Ɛn fei san 'wɩ 'si "va o va min -tʋ lɛ. Yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'An bee! Ma'an 'wɩ 'wlidɩ "drɛlɛ 'yiɛ dɩ. Yi -tʋ nyranman "lala da nɛn 'kʋ wei -tria, -njɛɛ dʋʋ? 14-Yɛɛ cɩ 'yie vɛ -a, 'i 'si -e 'i 'kʋ. Min nɛn e -fɔla "da "bɛ, -te maan -ko "paa "le 'yie 'wɩ 'zʋ oo, e "siala 'an 'bɔ 'a. 15'Wɩ nɛn e 'sɔ 'an 'ji bɛ, -a 'bɔ nɛn maan dra 'an yɩfɛ -a. -Te an "yi drɛ min lɛ bɛ, -mɛ drɛ -a 'wɩ "naan 'i man?› »\n16Ɛn Zozi 'a 'le 'sran -wlɛ 'nan: «Minnun nɛn o -fɔla "da "bɛ, zɩ o -taa "drɛlɛ -si 'lɛnɔn 'a zɩɛ, ɛn minnun nɛn o -trɔa -si 'lɛ bɛ, zɩ o -taa "fɔlɛa "da zɩɛ.»\nZozi 'e 'kanan 'lee 'e wluandɩ -kanɔn 'va wɩ 'pa yaagazan 'vɩ\n(Mk 10.32-34; Lk 18.31-34)\n17Zozi 'lee 'e -srunɔn a -kʋnan Zeruzalɛm. -A -nan nɛn Zozi 'e -srunɔn 'fuda "fli laabʋ 'o 'saza, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: 18«-Kaa "ta -ko Zeruzalɛm 'gʋɛ, minnun 'an 'bɔ Blamin -pɩ -nɔan Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn lɛ. O tin -tɛa 'an da -e 'an 'ka -a 'wɩ 'ji. 19Waan -nɔan "minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ -wlɛ. Minnun zɩɛ waan sɛɛ wo, waan -sɔan -ngble -a, ɛn waan -pɛinman yiba "plan da -e 'an 'ka. 'Pian -a yi yaagazan da bɛ, -e 'an 'wluan -kanɔn 'va.»\nZaji 'lee 'e "bʋɩ Zan bɛ, o "bʋ "fɛ -tʋ -si laabʋ Zozi 'lɔ\n(Mk 10.35-45; Lk 22.24-27)\n20"Bɛ -sru ɛn Zebede nan pli Zozi man 'o 'vale -yee 'nɛnnun -a. E "po sɔɔn Zozi 'wlu 'nan -e 'e 'wɩ 'tʋ -si laabʋ -yrɔ.\n21Ɛn Zozi 'a laabʋ -yrɔ 'nan: «-Mɛ 'va nɛn i cɩ?»\nLɩ zɩɛ e 'nan Zozi lɛ 'nan: «'Mɛn 'nɛnnun "fli 'gʋɛ, tʋ nɛn i dra mingɔnnɛn -a bɛ, 'i 'wɩ "man -e 'o -nyran 'i "srɔn. -A -tʋ 'e -nyran 'i 'pɛ "yi "da, -e -a -tʋ 'e -nyran 'i 'pɛ bʋ da.»\n22Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn ka cɩ -a laabʋnan bɛ, ka'a 'ci tɔa dɩ. 'Wɩ yɩdɩ nɛn e "ta -daa "bɔlɛ 'an man bɛ, 'ka 'wulo "sɔa "wlu?»\nƐn -yee 'nɛnnun 'bɔ -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «-Inyan, 'kʋ 'wulo "sɔa "wlu.»\n23Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Wɩ 'kpa nɛn, 'wɩ nɛn e "ta -daa "bɔlɛ 'an man 'gʋɛ e bɔa "nyian "cee "man. 'Pian -nyrandɩ 'an 'pɛ "yi 'lee 'an 'pɛ bʋ da bɛ, 'an 'bɔ "cɛɛ -si -nɔan "min lɛ dɩ. Minnun nɛn 'an "tɩ -a pla o 'tɔ man bɛ -wee vɛ 'bɛ cɩ -a.»\n24Zozi -srunɔn 'fu nɛn o -fʋ bɛ, zɩ o 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn 'bli 'fɔ o ji Zan 'lee 'e "bʋɩ Zaji man. 25-A -nan nɛn Zozi o pɛɛnɔn laabʋ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «Kaa -tɔa 'nan, 'trɛda mingɔnnɛnnun min "paala -sa wɩ -a. Ɛn minnun nɛn o cɩ min -dandannun -a bɛ, o -va -ble minnun da. 26'Pian te 'wɩ zɩɛ -nyrɛn 'e 'kɔn 'ka yei "dɩ. Min oo min nɛn e ya "vale 'e dra min -dan a 'ka yei "bɛ, 'e 'fli 'pla 'ka pɛɛnɔn 'wlu o 'sudɩ -a! 27Ɛn min oo min nɛn e ya "vale 'e dra 'ka 'tazan -a bɛ, 'e 'fli drɛ 'ka pɛɛnɔn 'le nɔan -a! 28'Wɩ 'tʋwli zɩɛ -a 'bɔ nɛn an 'bɔ Blamin -pɩ maan drɛ. Ma'an 'talɛ 'nan -e minnun 'waan 'su dɩ, 'pian an -ta 'nan -e 'an minnun 'su. Ɛn an -ta 'nan -e 'an 'ka -e min "kaga 'o 'sʋ Satan -le 'plɛblɛ 'lɔ.»\nZozi yiɛ 'winɔn "fli yiɛ 'lɛ 'sʋ\n(Mk 10.46-52; Lk 18.35-43)\n29Zɩ Zozi 'lee 'e -srunɔn 'si Zeriko bɛ, min "kaga 'kpa sɔɔnla o -sru. 30Yiɛ 'winɔn "fli "a 'o -nyrandɩ -si man, waa 'man 'nan Zozi a ciɩnan, ɛn o -paandɩ 'sia. O paan 'nan: «Minsan, David kluda min, 'kʋ nyrinda 'e 'sɛn 'i da!»\n31Ɛn minnun paan o da 'nan 'o 'lɛbo 'pla da. 'Pian yiɛ 'winɔn zɩɛ o paan "nyian 'plɛblɛ 'kpa. O paan 'nan: «Minsan, David kluda min, 'kʋ nyrinda 'e 'sɛn 'i da!»\n32Zozi 'tɔ, e o laabʋ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «Ka ya "vale 'an drɛ 'cɛɛ 'kɔ?»\n33O 'nan -yrɛ 'nan: «Minsan, kʋ ya "vale 'i 'kʋ yiɛ 'lɛ 'sʋ!»\n34O nyrinda -sɛn Zozi da, -a -nan nɛn 'e 'pɛ klɛ o yiɛ man, 'nun tɔɔn o yiɛ 'lɛ 'sʋ, ɛn o sɔɔnla -a -sru.