‘Jran kekle naan di junman sɔ’n’—1 Be Nyoliɛ 28:20 | Like suanlɛ liɛ’n\n“Jran kekle, yɛ tra wɔ anwlɛn naan di junman sɔ’n. Nán srɛ kun wɔ, nán ɔ klun titi wɔ, afin Anannganman Nyanmiɛn’n [...] jrán wɔ sin.”—1 BE NYOLIƐ 28:20.\nJUE: 60, 29\n?Wafa sɛ yɛ gbanflɛn nin talua mun, nin be si nin be nin’m be kwla kle kɛ be ti yakpafuɛ-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ aniaan bla kpɛnngbɛn’m be kwla kle kɛ be ti yakpafuɛ-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ aniaan yasua nga b’a yo be batɛmun’n, be kwla kle kɛ be ti yakpafuɛ-ɔ?\n1, 2. (a) ?Junman cinnjin kpa benin yɛ Zoova mannin Salomɔn-ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ Davidi kokoli Salomɔn-ɔn?\nZOOVA mannin Salomɔn i junman cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ, maan Salomɔn kplan sua kun Zerizalɛmun lɔ mɛn i. Ɔ fata kɛ sua sɔ’n yo dan, yɛ ɔ “yo klanman kpa” naan sran’m be kwlaa be kannvun i. Ɔ fata kɛ sua sɔ’n yo i liɛ ngunmin. Afin, ɔ ti ‘Anannganman Ɲanmiɛn i sua.’—1 Be Nyoliɛ 22:1, 5, 9-11.\n2 Famiɛn Davidi si kɛ Ɲanmiɛn jrán Salomɔn sin. Sanngɛ, “Salomɔn te yo gbanflɛn kan, i akunndan’n nin a tin-man.” ?Salomɔn trɛ́ i awlɛn naan ɔ́ kplán Ɲanmiɛn i sua’n? ?Annzɛ ɔ́ sé kɛ ɔ te yo gbanflɛn kan, naan ɔ kwlá diman junman sɔ’n? Ɔ fata kɛ ɔ jran kekle naan w’a kwla kplan sua sɔ’n.\n3. ?Ngue yɛ Davidi yoli mɔ atrɛkpa’n, be kan kleli Salomɔn-ɔn?\n3 Ninnge nga Davidi yoli be’n, atrɛkpa’n, be kan kleli Salomɔn. Davidi yoli yakpafuɛ. Kɛ ɔ́ níɛn i si i bua’m be su i bakan nun’n, ɔ fuannin nnɛn wlɛfuɛ mun. (1 Samiɛl 17:34, 35) Cɛn kun’n, ɔ ko jrannin Goliati m’ɔ ti safuɲrɛn’n i ɲrun naan ɔ nin i bé kún. Ɲanmiɛn fanngan nun’n, ɔ fali yɛbuɛ kunnin Goliati.—1 Samiɛl 17:45, 49, 50.\n4. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Salomɔn yo yakpafuɛ-ɔ?\n4 Davidi bɔbɔ yoli yakpafuɛ. Ɔ maan, sɛ ɔ se Salomɔn kɛ ɔ jran kekle naan ɔ kplan Ɲanmiɛn i sua’n, i su-ɔ. (An kanngan 1 Be Nyoliɛ 28:20 nun.) Sɛ srɛ kun Salomɔn’n, ɔ su kwlá boman junman’n i bo, naan w’a se kɛ i dilɛ yɛ ɔ́ dí-ɔ.\nZoova fanngan nun’n, e kwla di junman ng’ɔ man e’n.\n5. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e yo yakpafuɛ-ɔ?\n5 Salomɔn i wun ndɛ’n kle kɛ Zoova fanngan nun’n, e kwla yo yakpafuɛ. Ɔ maan, e kwla di junman ng’ɔ man e’n. Biblu’n kan sran wie mun ekun mɔ be yoli yakpafuɛ’n, be ndɛ. É wá kán be nun wie’m be ndɛ. I liɛ’n, é wún wafa nga e kwla jran kekle e di junman nga Zoova man e’n.\nSRAN WIE MƆ BE YOLI YAKPAFUƐ’N\n6. ?Ngue yɛ Zozɛfu yoli mɔ a kunndɛ kɛ á nían su-ɔ?\n6 Potifar i yi’n jrannin Zozɛfu i wun titi kɛ ɔ nin i be la. Zozɛfu si kɛ sɛ w’a kplinman su’n, i bo su guaman kpa mɛnmɛn i. Sanngɛ, ɔ jrannin kekle. Ɔ nin bla’n b’a laman.—Bo Bolɛ 39:10, 12.\n7. ?Wafa sɛ yɛ Raabu kleli kɛ ɔ ti yakpafuɛ-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n7 Sran kun ekun m’ɔ yoli yakpafuɛ’n, yɛle Raabu. Kɛ Izraɛlifuɛ wie’m be ɔli Zeriko i kpla nianlɛ’n, be wluli i awlo lɔ. Bla sɔ’n kwla se kɛ ɔ sikeman be naan srɛ kun i. Sanngɛ, ɔ lafili Zoova su. I sɔ’n ti, ɔ fali Izraɛlifuɛ sɔ mun fiali. Kpɛkun, ɔ ukali be naan b’a fin klɔ’n nun b’a fite. (Zozie 2:4, 5, 9, 12-16) Raabu lafili su kɛ Zoova yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn Kpli’n niɔn. Ɔ si kɛ Zoova fá be mɛn’n mán Izraɛlifuɛ mun. I sɔ’n ti, srɛ w’a kunmɛn i Zerikofuɛ mun nin be famiɛn’n, be wun. Ɔ jrannin kekle. Ɔ maan, ɔ nin i osufuɛ’m be fiteli nun.—Zozie 6:22, 23.\n8. ?Kɛ mɔ Zezi yoli yakpafuɛ’n ti’n, ngue yɛ i akoto’m be yoli-ɔ?\n8 Zezi i akoto’m be wunnin kɛ Zezi ti yakpafuɛ. Ɔ maan, be yoli yakpafuɛ wie. (Matie 8:28-32; Zan 2:13-17; 18:3-5) Kɛ Sadisefuɛ’m be seli be kɛ nán be kan Zezi i ndɛ kle sran mun’n, b’a kplinman su.—Sa Nga Be Yoli’n 5:17, 18, 27-29.\n9. ?Kɛ nga 2 Timote 1:7 fa kan sa’n, ngue yɛ maan e kwla yo yakpafuɛ-ɔ?\n9 Zozɛfu, nin Raabu, nin Zezi, nin akoto’m b’a lafiman be bɔbɔ be wun su. Sanngɛ, be lafili Zoova su. Ɔ maan, be jrannin kekle be yoli sa ng’ɔ ti kpa’n. Sɛ e waan é yó yakpafuɛ wie’n, ɔ fata kɛ e lafi Zoova su. (An kanngan 2 Timote 1:7 nun.) Awlo lɔ nin asɔnun nun’n, ɔ fata kɛ e yo yakpafuɛ. Wafa nga e kwla yo sɔ’n é wá kɛ́n i ndɛ.\nMAAN E YO YAKPAFUƐ\n10. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Klistfuɛ gbanflɛn nin talua’m be yo yakpafuɛ-ɔ?\n10 Sa sunman ti’n, ɔ fata kɛ Klistfuɛ gbanflɛn nin talua’m be yo yakpafuɛ naan b’a kwla su Zoova titi. I lɛ nun’n, be kwla nian Salomɔn i ayeliɛ’n su. Salomɔn jrannin kekle, yɛ ɔ fali ajalɛ wie mun naan w’a kwla kplan Ɲanmiɛn i sua’n. Gbanflɛn nin talua mun, kannzɛ amun si nin amun nin’m be te kle amun like’n, sanngɛ ɔ fata kɛ amun fa ajalɛ cinnjin wie mun. (Nyanndra Mun 27:11) Sran nga amún trá be janvuɛ’n, nin like nga amún fá yíyí amun ɲin su’n, amun nian nun kpa. Amun nian amun wun su naan amun a yoman sa tɛ, yɛ ɔ fata kɛ amun fa ajalɛ kɛ be yo amun batɛmun. Nanwlɛ, ɔ fata kɛ amun yo yakpafuɛ. Afin, ninnge sɔ’m be yolɛ’n, ɔ jɔman Satan m’ɔ kan Ɲanmiɛn i wun ndɛ tɛ’n i klun.\n11, 12. (a) ?Wafa sɛ yɛ Moizi kleli kɛ ɔ ti yakpafuɛ-ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ gbanflɛn nin talua’m be kwla niɛn i ajalɛ’n su-ɔ?\n11 Like nga cɛn wie lele gbanflɛn nin talua’m bé yó’n, ɔ fata kɛ be bu i akunndan. Nvle wie’m be nun’n, be wla gbanflɛn nin talua’m be fanngan kɛ be di suklu dan, annzɛ be di junman nga be kwla tua be kalɛ dan’n. Nvle wie’m be nun kusu’n, sika ndɛ’n ti kekle. Ɔ maan, like ng’ɔ ti gbanflɛn nin talua’m be cinnjin’n yɛle kɛ bé dí junman naan bé nían be osufuɛ’m be lika. Sanngɛ i kwlaa yoli o, gbanflɛn nin talua mun, maan amun wla kpɛn Moizi su. Ezipti famiɛn’n i wa bla’n yɛ ɔ tɛli i-ɔ. Ɔ maan, ɔ kwla kunndɛ kɛ ɔ́ yó aɲanbeunfuɛ, annzɛ ɔ́ yó sran dan. Atrɛkpa’n, Ezipti famiɛn’n i awlo nun sran mun, nin i like klefuɛ mun, nin i afɔtuɛ manfuɛ’m be wlɛli i fanngan naan ɔ yo i sɔfuɛ. Sanngɛ, Moizi yoli yakpafuɛ. Ɔ kloli kɛ ɔ́ fɛ́ i wun mántán Ɲanmiɛn i sran mun. I sɔ’n ti, ɔ jasoli Ezipti lɔ. Kpɛkun, ɔ fɛli i wun wlali Zoova sa nun mlɔnmlɔn. (Ebre Mun 11:24-26) I sɔ’n ti, Zoova yrɛli i su. Yɛ cɛn wie lele’n, i liɛ yó ye dan.\n12 Kɛ gbanflɛn nin talua’m be fa be wun wla Zoova sa nun, mɔ be kunndɛ kɛ bé dí i junman’n, ɔ yra be su. Ɔ maan, be kwla nian be osufuɛ’m be lika wie. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, Timote m’ɔ ti gbanflɛn kan’n, ɔ dili Ɲanmiɛn junman’n mlɔnmlɔn. Gbanflɛn nin talua mun, amun kwla yo sɔ wie. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.)—An kanngan Filipfuɛ Mun 2:19-22 nun.\nMaan e yo yakpafuɛ sa’n kwlaa nun. (An nian ndɛ kpɔlɛ 13-17 nun.)\n13. ?Wafa sɛ yɛ aniaan bla kun kleli kɛ ɔ ti yakpafuɛ-ɔ?\n13 Etazinin lɔ aniaan bla kun yoli yakpafuɛ naan w’a kwla su Ɲanmiɛn. Ɔ seli kɛ: “N sa ɲan. Ɔ maan, kɛ n kɔ aɲia’m be bo’n, e nin sran mun e kokoman yalɛ. N tran min ngunmin.” Talua sɔ’n i si nin i nin’n, ɔ nin aniaan wie’m be ukɛli i. Ɔ maan, ɔ kwla dili Ɲanmiɛn i junman mɔ i awlɛn o su’n. Yɛle kɛ, ɔ yoli titi atin bofuɛ. Ɔ seli kɛ: “Like ng’ɔ ti Satan i mɛn’n nunfuɛ’m be cinnjin’n yɛle suklu dan dilɛ’n, annzɛ sran dan yolɛ’n, nin sika nin ninnge kpanngban kunndɛlɛ’n.” Sanngɛ, ɔ sieli i nzɔliɛ kɛ like nga sran sunman be kunndɛ’n, be ɲɛnmɛn i. Ɔ maan, be wla bo be wun dan. Ɔ seli kɛ: “Zoova mɔ n su i’n ti’n, min wla gua ase. N wun kɛ like kpa yɛ n yo-ɔ.”\n14. ?Sa benin yɛ ɔ kwla ju m’ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be yo yakpafuɛ-ɔ?\n14 Siɛ nin niɛn mun, ɔ fata kɛ amun kle kɛ amun ti yakpafuɛ. Wienun-ɔn, cɛn nga amun sieli i kɛ amún fá sú Ɲanmiɛn awlo lɔ’n, annzɛ amún fá bó jasin fɛ’n, annzɛ cɛn nga amun le aɲia’n yɛ amun min’n se kɛ amun di junman tra dɔ’n su-ɔ. I lɛ nun’n, ɔ fata kɛ amun yo yakpafuɛ naan amun a kplinman su. Sɛ amun yo sɔ’n, amún klé amun mma’m be ajalɛ kpa. Wie liɛ kusu’n, aniaan wie’m be man be mma’m be atin be yo ninnge wie mun. Kpɛkun, amun manman amun mma liɛ’m be atin kɛ be yo wie. Sɛ siɛ nin niɛn sɔ’m be usa amun like nga ti yɛ amun yo sɔ’n, maan amun yo yakpafuɛ naan amun yiyi nun kle be amanniɛn su.\n15. ?Ndɛ benin yɛ ɔ o Jue Mun 37:25 nin Ebre Mun 13:5 be nun mɔ siɛ nin niɛn’m be kwla lafi su-ɔ?\n15 Sran ng’ɔ timan yakpafuɛ’n, ɔ kwlá wlɛmɛn i wa kun i fanngan kɛ ɔ di Ɲanmiɛn junman’n. Siɛ nin niɛn wie’m be wlaman be mma’m be fanngan kɛ be yo atin bofuɛ, annzɛ be wɔ lika nga be sa mian jasin bofuɛ’m be wun lɔ’n, annzɛ be ko di junman Betɛli lɔ, annzɛ be kplan Ɲanmiɛn sulɛ sua nin aɲia dandan’m be yowlɛ mun wie. Afin be bu i kɛ, kɛ be mma’m bé wá yó oke’n, be su ɲanman like naan b’a fa ti be wun ɲanman nun. Sanngɛ, siɛ nin niɛn wie’m be kle kɛ be ti yakpafuɛ. Be lafi su kɛ Zoova yía nda ng’ɔ tali’n i nuan. (An kanngan Jue Mun 37:25 nin Ebre Mun 13:5 be nun.) Siɛ nin niɛn sɔ’m be uka be mma mun. Ɔ maan, be yo yakpafuɛ yɛ be lafi Zoova su wie.—1 Samiɛl 1:27, 28; 2 Timote 3:14, 15.\n16. (a) ?Ngue yɛ siɛ nin niɛn wie’m be yoli naan be mma’m b’a di Ɲanmiɛn junman’n niɔn? (b) ?I su mmlusuɛ benin yɛ be ɲɛnnin i-ɔ?\n16 Etazinin lɔ’n, aniaan kun nin yi’n be ukali be mma mun naan be di Zoova junman’n. Aniaan bian’n seli kɛ: “Kwlaa naan e mma’m b’a si ijɔ’n, e kannin atin bolɛ’n nin asɔnun’n nun junman’m be dilɛ’n be su aklunjuɛ nga sran kun kwla di’n be ndɛ e kleli be. Ɔ maan siɛn’n, be kunndɛ kɛ bé dí junman sɔ mun wie.” I waan kɛ mɔ be mma’m be dili junman sɔ mun wie ti’n, be kwla jrannin ninnge nga Satan fa laka sran mun’n, be ɲrun kekle. Kpɛkun, be ɲin trannin Zoova i sulɛ’n su. Aniaan kun le ba nɲɔn. Ɔ seli kɛ: “Siɛ nin niɛn sunman be tu be klun be wla be mma’m be fanngan, yɛ be tua sika naan be mma’m be yo be wun kpinngbinlɛ ninnge mun, annzɛ be yiyi be ɲin su, annzɛ be di suklu dan. Sɛ e fa e blɛ nin e sika’n e wla e mma’m be fanngan naan be yo like ng’ɔ su saciman be nin Zoova be afiɛn’n, ɔ flunman. Kɛ e wun kɛ e mma’m be di Ɲanmiɛn junman’n, mɔ e nin be e kwla kan ninnge nga be yoli’n be su ndɛ’n, ɔ yo e fɛ dan.” Siɛ nin niɛn nga be wla be mma’m be fanngan mɔ be di Ɲanmiɛn junman’n, be kwla lafi su kɛ Ɲanmiɛn yrá be su.\nMAAN E YO YAKPAFUƐ ASƆNUN’N NUN\n17. Amun kan sa wie mɔ aniaan’m be yo m’ɔ kle kɛ be ti yakpafuɛ’n i ndɛ.\n17 Asɔnun nun’n, ɔ fata kɛ e yo yakpafuɛ wie. I wie yɛle asɔnun kpɛnngbɛn’m be liɛ’n. Kɛ aniaan kun yo sa tɛ’n, ɔ fata kɛ be tu i fɔ. Sɛ like yaya yo aniaan kun naan be lɛ i dɔɔtrɔ’n, ɔ fata kɛ be niɛn i lika. Asɔnun kpɛnngbɛn wie’m be ko kle bisuafuɛ’m be like, annzɛ be nin be yo aɲia mun. Kɛ bé dí be junman sɔ mun’n, ɔ fata kɛ be yo yakpafuɛ. E niaan bla wie’m be nin a jaman bian. Sɛ be tu be klun be su Zoova’n, bé klé kɛ be ti yakpafuɛ. I wie yɛle kɛ, be kwla yo atin bofuɛ. Annzɛ be kwla ko bo jasin fɛ’n lika nga be sa mian jasin bofuɛ’m be wun lɔ’n, annzɛ be kwla uka aniaan nga be kplan asɔnun sua mun’n. Yɛ be kwla di Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin bofuɛ’m be suklu’n wie. Be nun wie mun bɔbɔ’n, be di ngaliɛ difuɛ’m be suklu’n.\n18. ?Wafa sɛ yɛ aniaan bla kpɛnngbɛn’m be kwla kle kɛ be ti yakpafuɛ-ɔ?\n18 E klo aniaan bla kpɛnngbɛn mun. Kɛ e nin be e o asɔnun nun’n, ɔ yo e fɛ. Be nun wie’m be kwlá diman Ɲanmiɛn junman’n i dan kɛ laa’n sa. Sanngɛ, be kwla kle kɛ be ti yakpafuɛ. (An kanngan Tit 2:3-5 nun.) Wienun-ɔn, aniaan bla talua kun wlɛwlɛmɛn i wun kpa. Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be se aniaan bla kpɛnngbɛn kun kɛ ɔ mɛn i afɔtuɛ’n, ɔ fata kɛ ɔ yo yakpafuɛ naan w’a kwla yo sɔ. Ɔ su kunndɛman kɛ ɔ́ gúa talua kan’n i ɲin ase. Sanngɛ, ɔ́ yíyí nun klé i amanniɛn su kɛ wafa ng’ɔ wlɛwlɛ i wun’n, ɔ kwla yo aniaan’m be kɛnsrɛn. (1 Timote 2:9, 10) Kɛ e niaan bla kpɛnngbɛn’m be kle kɛ be klo be niaan mun kɛ ngalɛ’n sa’n, asɔnun’n ɲan su ye dan.\n19. (a) ?Wafa sɛ yɛ aniaan yasua’m be kwla kle kɛ be ti yakpafuɛ-ɔ? (b) ?Ndɛ benin yɛ ɔ o Filipfuɛ Mun 2:13 nin 4:13 nun m’ɔ kwla yo aniaan yasua’m be ye-ɔ?\n19 Aniaan yasua nga b’a yo be batɛmun’n be kusu, ɔ fata kɛ be yo yakpafuɛ wie. Kɛ be yo asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ, annzɛ asɔnun kpɛnngbɛn’n, asɔnun’n ɲan su ye dan. (1 Timote 3:1) Sanngɛ, aniaan wie’m be sisi be bo. Afin atrɛkpa’n, sa tɛ wie mɔ be yoli i laa ti’n, be bu i kɛ be kwlá yoman asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ, annzɛ asɔnun kpɛnngbɛn. Wie’m be liɛ’n, be bu i kɛ be kwlá diman junman sɔ mun wie. Aniaan yasua mun, sɛ amun bu i sɔ akunndan’n, maan amun wun i wlɛ kɛ Zoova kwla wla amun fanngan. (An kanngan Filipfuɛ Mun 2:13; 4:13 nun.) Maan amun wla kpɛn Moizi su. Junman nga Zoova mɛnnin i’n, ɔ buli i kɛ ɔ su kwlá diman. (Ezipt Lɔ Tulɛ 3:11) Sanngɛ Zoova fanngan nun’n, ɔ yoli yakpafuɛ. Ɔ maan, ɔ kwla dili i junman’n. Sɛ amun kunndɛ kɛ amun yo yakpafuɛ’n, an srɛ Zoova. Yɛ amun kanngan Biblu’n nun cɛn kwlakwla. Sran nga be yoli yakpafuɛ mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n, amun bu be akunndan. Amun wun asɔnun kpɛnngbɛn’m be wun naan junman nga be o asɔnun’n nun’n, be kle amun i dilɛ. Aniaan yasua mun, sɛ b’a yo amun batɛmun’n, e srɛ amun kɛ an tu amun klun be di asɔnun’n nun junman. I liɛ’n, amún klé kɛ amun ti yakpafuɛ.\n“NYANMIƐN’N JRÁN WƆ SIN”\n20, 21. (a) ?Ndɛ benin yɛ Davidi kan kleli Salomɔn-ɔn? (b) ?Sɛ e tu e klun e su Zoova’n, ngue yɛ e lafi su kɛ ɔ́ yó-ɔ?\n20 Famiɛn Davidi seli Salomɔn kɛ Zoova jrɛ́n i sin, naan ɔ́ wíe sua’n i kplan. (1 Be Nyoliɛ 28:20) Salomɔn i wla wa fiman ndɛ sɔ’n su. Ɔ maan, w’a bumɛn i kɛ ɔ ti gbanflɛn kan, annzɛ i akunndan’n nin a tinman naan ɔ kwlá kplanman sua’n. Sanngɛ, ɔ yoli yakpafuɛ. Kpɛkun, Zoova fanngan nun’n, sua’n i kplanlɛ’n dili afuɛ nso nin sin.\n21 Zoova jrannin Salomɔn sin. Ɔ kwla jran e sin wie. Ɔ maan, e kwla di junman ng’ɔ man e’n. Yɛ e kwla yo yakpafuɛ awlo lɔ nin asɔnun’n nun. (Ezai 41:10, 13) Sɛ e yo yakpafuɛ naan e tu e klun e su Zoova’n, ɔ́ yrá e su dɔ nga su. Kpɛkun, cɛn wie lele e liɛ yó ye. I sɔ’n ti, maan e ‘jran kekle, [...] naan e di junman.’\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Sɛ a kunndɛ kɛ á yó Ɲanmiɛn i junman difuɛ’n, nian afuɛ 2004, Zuie 15, blɔfuɛ’n nun Sasafuɛ Tranwlɛ’n i nun ndɛ Glorifiez votre Créateur en vous fixant des objectifs spirituels i nun. Afɔtuɛ kpakpa wie’m be o lɔ.\nYakpa yolɛ: Sɛ srɛ kun e’n, e su kwlá diman Ɲanmiɛn junman’n. I sɔ’n ti, maan e lafi Zoova su naan e di junman ng’ɔ man e’n.


Zan Batɛmun yofuɛ’n siesieli atin’n | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 3:1-12 MARKI 1:1-8 LIKI 3:1-18 ZAN 1:6-8, 15-28\nZAN KANNIN ƝANMIƐN I NDƐ, YƐ Ɔ YOLI SRAN’M BE BATƐMUN\nW’A YOMAN SRAN NGBA BE BATƐMUN\nKɛ Zezi usali like klefuɛ’m be kosan Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n, i afuɛ blu-nin-nso (17) yɛ. Blɛ sɔ’n nun’n, nn ɔ le afuɛ blu-nin-nɲɔn (12). Siɛn’n, afuɛ 29 w’a bo i bo. Sran kwlakwla su kan Zan i ndɛ. Afin ɔ kan Ɲanmiɛn ndɛ Zurdɛn nzue ba’n i wia atɔliɛ lɔ bue liɛ’n su. Zan ti Zezi i osufuɛ.\nZan i wafa ng’ɔ fa ti’n nin ndɛ ng’ɔ kan be’n ti’n, ɔ ti i liɛ ngunmin. Yɛle kɛ ɔ wla ɲɔnngɔnmɛn ndrɛ tralɛ, yɛ kplo kun ci i bo. Kpɛkun lalo nin blo awɛma nzue yɛ be ti i aliɛ-ɔ. Asa kusu ndɛ ng’ɔ kan’n yɛ: “An kaci amun akunndan’n, afin ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn dilɛ’n w’a mantan koko.”—Matie 3:2.\nBe nga be ba be wa tie ndɛ nga Zan kan’n, i ndɛ’n wluwlu be wun. Be wun i wlɛ kɛ wafa nga be nantili laa’n, ɔ timan su naan ɔ fata kɛ be kaci be akunndan’n nin be nzuɛn’n. “Zerizalɛmun lɔfuɛ mun nin be kwlaa nga be o Zide mɛn wunmuan’n nun’n, ɔ nin lika nga be mantanmantan Zurdɛn’n be kwlaa be su sran’m” be kɔ Zan i wun lɔ. (Matie 3:5) Sran kpanngban kpa mɔ b’a kaci be akunndan’n, be ba Zan sin. Kpɛkun Zan yo be batɛmun Zurdɛn nzue ba’n nun. ?Ngue ti yɛ ɔ yo be batɛmun-ɔn?\nZan i batɛmun m’ɔ yo’n kle kɛ sran’m b’a kaci be akunndan’n, naan b’a wun i wlɛ kɛ be fɔnnin Moizi Mmla’n. (Sa Nga Be Yoli’n 19:4) Sanngɛ nán sran’m be ngba yɛ be nin batɛmun yolɛ’n fata-ɔ. I wie yɛle Farizifuɛ mun nin Sadisefuɛ mun. Kɛ be bali Zan i wun wunlɛ’n, ɔ flɛli be kɛ “ɔnda mma mun.” Yɛ ɔ seli be kɛ: “An yo sa ng’ɔ kle kɛ amun a kaci amun akunndan’n. Nán an se amun wun kɛ: ‘E si yɛle Abraamun.’ Afin ń kán klé amun kɛ Ɲanmiɛn kwla fa yɔbuɛ nga mun kaci ba man Abraamun. Kɛ é sé yɛ’n, kpɛliɛ’n la waka’m be bo wun lɛ. Ɔ maan waka kwlaa ng’ɔ suman mma kpa’n, ɔ fata kɛ be kpɛ i bo, kpɛkun be to yi i sin nun.”—Matie 3:7-10.\nSran kpanngban kpa be fa Zan i ndɛ’n su. Yɛ ndɛ ng’ɔ kan’n ɔ wluwlu sran’m be wun, kpɛkun ɔ yo sran kpanngban be batɛmun. I kwlaa sɔ’n ti’n, be sunmannin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun nin Levifuɛ mun Zan sin naan be ko usɛ i kɛ: “?Wan yɛle wɔ?”\nZan dili be nanwlɛ seli be kɛ: “Nán min yɛ n ti Klisi’n niɔn.”\nYɛ be usɛli i kɛ: “?Yɛ wan yɛle wɔ? ?Eli yɛle wɔ?”\nƆ tɛli be su kɛ: “Nán Eli yɛle min.”\nBe usɛli i ekun kɛ: “?Wɔ yɛ a ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n niɔn?” Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ nga be kɛn i ndɛ wa’n, yɛle Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ dan mɔ Moizi seli kɛ ɔ́ bá’n.—Mmla’n 18:15, 18.\nZan tɛli be su kɛ: “Cɛcɛ!”\nSanngɛ be usɛli i ekun kɛ: “?Yɛ nn wan yɛle wɔ? Tɛ e su, i liɛ’n é wún ndɛ kun é kán klé be nga be sunmannin e’n. ?Kɛ a bu ɔ klun lɔ nian’n, wan yɛle wɔ?” Zan tɛli su kɛ: “Min yɛ n kpan aawlɛ flɛnnɛn’n nun n se kɛ, ‘Amun yo atin’n i seiin man Zoova’n’ niɔn. Ndɛ sɔ’n yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai kannin’n niɔn.”—Zan 1:19-23.\nBe kunndɛli kɛ ɔ kan sa nga ti yɛ ɔ yo sran’m be batɛmun’n i ndɛ kle be. Ɔ maan be usɛli i kɛ: “?Sɛ nán wɔ yɛ a ti Klisi’n annzɛ Eli annzɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, ngue ti yɛ a yo sran’m be batɛmun-ɔn?” Ndɛ nga Zan fa tɛli be su’n, i bo’n ti kploun kpa. Ɔ seli be kɛ: “N yo amun batɛmun nzue’n nun. Sran kun o amun afiɛn mɔ amun simɛn i-ɔ. Ɔ o siɛn, ɔ su ba.”—Zan 1:25-27.\nI lɛ nun’n, Zan su kle kɛ ɔ su uka nvlefuɛ mun naan be kaci be akunndan’n, naan b’a kwla sɔ Mesi mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n i nun klanman. Mesi sɔ’n, ɔ́ káci Famiɛn. Zan kɛnnin i ndɛ seli kɛ: “Sanngɛ sran kun o siɛn, ɔ su ba. Ɔ le kwlalɛ tra min, min nin i ngbabua’n i yilɛ fataman bɔbɔ.” (Matie 3:11) Ɔ seli ekun kɛ: ‘Sran ng’ɔ su ba min sin’n, siɛn’n i dan tra min, afin kwlaa naan b’a wu min’n, ɔ o lɛ.’—Zan 1:15.\nNanwlɛ, kɛ Zan seli sran’m be kɛ: ‘An kaci amun akunndan’n, afin ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn dilɛ’n w’a mantan koko’n,’ i su-ɔ. (Matie 3:2) Afin Zan i junman’n kle kɛ Zezi Klisi mɔ Zoova wá síe i famiɛn’n, ɔ su wa bo i junman’n i dilɛ bo.\n?Ngue ti yɛ Zan ti i liɛ ngunmin-ɔn? ?Junman benin yɛ ɔ dili-ɔ?\n?Ngue yɛ batɛmun mɔ Zan yo’n, ɔ kle-ɔ?\n?Ngue yɛ Zan seli sran’m be kɛ be yo-ɔ? ?Yɛ ngue yɛ i junman’n kle-ɔ?


Liki 14 | Online Bible | New World Translation\nBian kun mɔ w’a wlawla’n yoli juejue Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun (1-6)\nSɛ be yia amun’n, amun kan amun wun ase (7-11)\nAmun yia be nga be su kwlá yi manman amun’n (12-14)\nBe nga be yiali be mɔ be waan be kɔman’n be wun ɲanndra (15-24)\nLike ng’ɔ fata kɛ sran kun yo naan w’a kwla su Zezi su’n (25-33)\nNjin nga i ta’n kpɔ’n (34, 35)\n14 Cɛn kun’n, ɔ ɔli Farizifuɛ’m be su kpɛn kun i sua’n nun lɔ like dilɛ. Cɛn sɔ’n ti Wunmiɛn-lolɛ-cɛn. Be nga be o sua’n nun lɛ’n, be niɛnnin i siin. 2 Bian kun mɔ tukpacɛ wie ti’n w’a wlawla’n, ɔ o i ɲrun lɛ. 3 Ɔ maan Zezi usali be nga be si Mmla’n i kpa’n nin Farizifuɛ’m be kɛ: “?Sran kun le atin yo sran kun juejue Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun, annzɛ ɔ leman atin?” 4 B’a tɛman su. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ bitili bian’n, ɔ yoli i juejue, kpɛkun ɔ seli i kɛ ɔ wɔ. 5 Yɛ ɔ seli be kɛ: “?Amun nun onin yɛ sɛ i wa yasua, annzɛ i nannin tɔ gbo kun nun Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun’n, ɔ su kaman lɛ yimɛn i-ɔ?” 6 B’a kwlá tɛman kosan sɔ’n su. 7 Ɔ wunnin kɛ be nga be yiali be kɛ be wa di like’n, be su trantran tranwlɛ kpakpa’m be nun. Ɔ maan ɔ kannin ndɛ kun ɲanndra nun kleli be. Ɔ seli be kɛ: 8 “Sɛ sran kun yia wɔ aja kun bo’n, nán tran* tranwlɛ kpafuɛ’n nun. Atrɛkpa’n, ɔ yiali sran kun m’ɔ le ɲrun tra wɔ’n wie. 9 Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, sran ng’ɔ yiali amun sran nɲɔn’n, ɔ́ bá wá sé wɔ kɛ: ‘Jaso ɔ bia’n su man bian nga.’ Kpɛkun kɛ á kó trán siɛn lɔ’n, á wún ɲannzuɛn. 10 I sɔ’n ti’n, kɛ be yia wɔ’n, tran siɛn lɔ. I liɛ’n, sɛ sran ng’ɔ yiali wɔ’n ba’n, ɔ́ sé wɔ kɛ: ‘Janvuɛ, ko tran be ɲrun lɔ.’ Ɔ maan á ɲán ɲrun be nga be yiali be’n, be kwlaa be ɲrun. 11 Afin sran kwlaa ng’ɔ yo i wun dandan’n, bé kɛ́n i ase, yɛ sran ng’ɔ kɛn i wun ase’n, bé mɛ́n i su.” 12 I sin’n, ɔ seli bian ng’ɔ yiɛli i’n kɛ: “Sɛ ɔ waan á yía sran kɛ ɔ wa di like wia nun annzɛ nnɔsua’n, nán yia ɔ janvuɛ, annzɛ ɔ niaan, annzɛ ɔ osufuɛ, annzɛ ɔ mantanfuɛ nga be ti sikafuɛ’n. Sɛ a yo sɔ’n, bé yía wɔ wie. Kpɛkun ɔ ti kɛ b’a yi b’a man wɔ sa. 13 Sanngɛ sɛ á dí cɛn’n, yia yalɛfuɛ mun nin be nga be sa annzɛ be ja yo be ya’n nin bubuwafuɛ mun, yɛ aɲinsifuɛ mun. 14 Sɛ a yo sɔ’n, á dí aklunjuɛ. Afin be liɛ’n, be leman wie naan b’a yo i wunsu b’a man wɔ. Sanngɛ sran kpa’m be cɛnlɛ blɛ’n nun yɛ bé yí ɔ liɛ’n bé mán wɔ-ɔ.” 15 Kɛ be nga be yiali be’n, be nun kun tili ndɛ sɔ’n, ɔ seli i kɛ: “Sran ng’ɔ di like* Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n nun lɔ’n, i liɛ su ti ye.” 16 Zezi seli i kɛ: “Bian kun tɔnnin aliɛ kpanngban kpa. Kpɛkun ɔ yiali sran kpanngban. 17 Kɛ aliɛ dilɛ dɔ’n juli’n, ɔ sunmɛnnin i sran’n kɛ ɔ ko se be ng’ɔ yiali be’n, be kɛ: ‘Amun bla. Afin b’a wie yo.’ 18 Sanngɛ be kwlaa be waan be su kwlá kɔman. Be nun klikli’n seli i kɛ: ‘N toli fie kun, ɔ fata kɛ n wɔ n ko nian. Yaci, n su kwlá kɔman wie.’ 19 Uflɛ seli kɛ: ‘N toli nannin blu, n su ko nian be. Yaci, n su kwlá kɔman wie.’ 20 Kun ekun seli kɛ: ‘N jali bla ɔ nin-a cɛman. I sɔ’n ti’n, n su kwlá kɔman wie.’ 21 Junman difuɛ’n ko kɛnnin i kwlaa sɔ’n kleli i min’n. Ɔ maan i min’n fali ya dan kpa naan w’a se i junman difuɛ’n kɛ: ‘Kɔ klɔ’n nun akpɔ nin i nun atin’m be su ndɛndɛ, naan flɛ yalɛfuɛ mun nin be nga be sa annzɛ be ja yo be ya’n, ɔ nin bubuwafuɛ mun naan be bla.’ 22 Kɛ ɔ cɛli kan’n, junman difuɛ’n seli kɛ: ‘Min min, n yoli like nga ɔ waan n yo’n. Sanngɛ tranwlɛ te o lɛ.’ 23 Yɛ junman difuɛ’n i min’n seli i kɛ: ‘Kɔ atin dandan mun nin atin kanngan’m be su. Mian be naan be bla, maan min sua’n yi. 24 Afin ń kán klé wɔ kɛ, be nga n yiali be i klikli’n nun’n, be nun wie fi su diman min aliɛ nga wie.’” 25 Le kun ɔ nin sran kpanngban kpa be su kɔ lika. Ɔ kpɛli i ɲin seli be kɛ: 26 “Sɛ sran kun ba min sin naan ɔ kpɔmɛn* i si nin i nin, nin i yi, nin i mma mun, nin i niaan mun’n, nanwlɛ, sɛ ɔ kpɔmɛn i bɔbɔ wun’n, ɔ kwlá yoman min sɔnnzɔnfuɛ. 27 Sran nga w’a suɛmɛn i ɲrɛnnɛn waka’n* naan w’a suman min su’n, ɔ kwlá yoman min sɔnnzɔnfuɛ. 28 ?Amun nun onin yɛ sɛ i waan ɔ́ kplán sua fleiin kun’n, ɔ tranman ase bumɛn i sika’n i akunndan ka-ɔ? ?Sɛ i sika’n ju sua’n i kplanlɛ naan ɔ kwla wie i kplan’n, ɔ su wunmɛn i wlɛ? 29 Sɛ w’a yoman sɔ’n, ɔ́ wlá sua’n i bo ase, sanngɛ ɔ su wiemɛn i kplan. Ɔ maan be kwlaa nga bé wún i sɔ’n, bé srí i. 30 Bé sé kɛ: ‘Yasua nga boli sua’n i kplanlɛ bo, sanngɛ w’a guɛmɛn i bo.’ 31 Sɛ famiɛn kun le sonja akpiakpi blu (10.000) naan ɔ nin famiɛn uflɛ m’ɔ le sonja akpiakpi ablaɔn (20.000) be su ko kun’n, ɔ dun mmua tran ase usa ngwlɛlɛ afɛ, sɛ ɔ kwla jran famiɛn ng’ɔ nin i su wa kun’n, i ɲrun-o. 32 Nanwlɛ, sɛ ɔ wun kɛ ɔ su kwlá jrɛnmɛn i ɲrun’n, kɛ i wiengu famiɛn sɔ’n te o mmua lɔ’n, ɔ́ súnmɛn i janunfuɛ mun naan be ko siesie be afiɛn. 33 I kunngba’n, amun nun sran nga w’a kpɔciman ninnge kwlaa ng’ɔ le be’n, ɔ kwlá kaciman min sɔnnzɔnfuɛ. 34 “Nanwlɛ, njin ti like kpa. ?Sanngɛ sɛ i ta’n kpɔ’n, ngue yɛ bé yó naan w’a yo klakla ekun-ɔn? 35 Kannzɛ be guɛ i asiɛ wun annzɛ waka’m be bo naan ɔ yo like ye’n, ɔ ti ngbɛn. I blo gualɛ cɛ yɛ w’a ka-ɔ. Sran ng’ɔ si fa sie’n, maan ɔ fa sie.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “la.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “di kpanwun.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “ɔ kloman min traman.”


Nán maan e fa “mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n” su | Sasafuɛ Tranwlɛ’n, Like suanlɛ liɛ’n\n“Mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n ti sinnzin Ɲanmiɛn ɲrun.” —1 KOR. 3:19.\nJUE 98 Biblu’n fin Ɲanmiɛn\n1. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n maan e kwla yo-ɔ?\nE KWLA wun sa fanunfanun kwlaa nga be tɔ e su’n be trawlɛ. Afin Zoova m’ɔ ti e like klefuɛ’n, ɔ leman wunsu. (Eza. 30:20, 21) Biblu’n nun ndɛ’n ti’n, e “si like kwlaa yo,” yɛ e “ɲan like fa di junman kwlaa ng’ɔ ti kpa’n.” (2 Tim. 3:17) Kɛ e nanti Biblu’n nun ndɛ’n su’n, e si ngwlɛlɛ tra be nga be fa “mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n” su’n.—1 Kor. 3:19; Jue. 119:97-100.\n2. ?Ngue yɛ é wá kɛ́n i ndɛ like suanlɛ nga nun-ɔn?\n2 Like suanlɛ nga nun’n, é wá wún kɛ mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n yo maan e ɲin blo ninnge nga klɔ sran konvi sɔ be’n, be su. I sɔ’n ti’n, kɛ ɔ ko yo naan y’a mian e ɲin naan y’a buman akunndan kɛ mɛn’n nunfuɛ’m be sa’n, annzɛ y’a nianman be ayeliɛ su’n, ɔ kwla yo kekle e sa nun. Biblu’n se kɛ: “Amun nian amun wun. Nán maan sran wie fa mɛn nunfuɛ’m be ngwlɛlɛ’n nin ndɛ ngbɛnngbɛn mɔ be ti gblɛ ngunmin’n, ɔ laka amun naan amun kaci i kanga.” (Kol. 2:8) É wá wún kɛ sran kpanngban be fa gblɛ ndɛ nɲɔn mɔ Satan kan be’n, be su. Kɛ é kán be ndɛ kunngunngun’n, like nga ti yɛ mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n ti sinnzin Ɲanmiɛn ɲrun’n, é wá wún i wlɛ. Asa ekun’n, like ng’ɔ kle kɛ ngwlɛlɛ nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle e’n leman wunsu’n, é wá kɛ́n i ndɛ wie.\nWAFA NGA SRAN’M BE BU BIAN NIN BLA NNA’N W’A YO TƐ DAN\n3-4. ?Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1900 m’ɔ́ fá jú afuɛ 1930, akunndan benin yɛ sran’m be bu mɔ be wa yacili i bulɛ-ɔ?\n3 Laa’n, Etazinin lɔ sran sunman be bu i kɛ ɔ fata kɛ yasua kun nin bla kun be ja awa ja su kwlaa naan b’a si sua. Asa ekun’n, be bu i kɛ ɔ fataman kɛ be kan bian nin bla nna ndɛ nzra nun. Sanngɛ kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1900 m’ɔ́ fá jú afuɛ 1930, sran’m be yacili akunndan sɔ’m be bulɛ. Siɛn’n be nzuɛn’n w’a yo tɛ dan, yɛ be ti nun w’a saci tɛtɛ kpa.\n4 Kɛ be kunnin Alɛ dan klikli’n, sran’m be ayeliɛ’n, ɔ nin bian nin bla nna i su akunndan nga be bu’n wa yoli tɛ dan. Fluwa sifuɛ kun seli kɛ: “Like nga sran’m be tɛ i ndɛ kan flimun nin jue mun, nin fluwa mun, ɔ nin be ɲin su yiyilɛ ninnge’m be nun’n, yɛle bian nin bla kunndɛlɛ’n.” Blɛ sɔ’n nun’n, able nga sran’m be si’n, ɔ nin tralɛ nga be wla’n, be fa sran’m be ɲin sie i bian nin bla kunndɛlɛ’n su. I sɔ’n kusu boman e nuan. Afin Biblu’n se kɛ mɛn’n i awieliɛ blɛ nun’n, fɛ dilɛ’n yɛ sran’m bé kló i-ɔ.—2 Tim. 3:4.\nZoova i sufuɛ’m be nianman mɛn’n nunfuɛ’m be ayeliɛ’n su. (An nian ndɛ kpɔlɛ 5 nun.) *\n5. ?Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1960, ngue yɛ sran’m be yoli m’ɔ kle kɛ be sacili dan-ɔn?\n5 Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1960, yasua nin bla kpanngban be si sua, kusu nn b’a jaman awa ja su. Asa ekun’n, yasua kpanngban be kunndɛ be wiengu yasua, bla kpanngban be kunndɛ be wiengu bla. Yɛ be nga be jali’n kusu’n, be nun sunman be yra. Ninnge nga sran’m be fa yiyi be ɲin su’n, be nun sunman be yi bian nin bla nna’n i nglo. ?Kɛ sran’m be yoli i sɔ sa mun’n, wafa sɛ yɛ i bo’n guali-ɔ? Fluwa sifuɛ kun seli kɛ: ‘Awlobo sunman be nunfuɛ’m be afiɛn saci, siɛ annzɛ niɛn wie’m be ngunmin yɛ be ta be mma mun-ɔn, awlabɔɛ’n ti dan, bian nin bla nna nga be fa fite nzra nun’n i nianlɛ’n w’a kaci sran’m be nzuɛn.’ Tukpacɛ nga be flɛ i kɛ Sida’n mɔ w’a tru mɛn’n nun’n, ɔ kle kɛ ngwlɛlɛ nga mɛn’n nunfuɛ’m be waan be si i’n, nɛ́n i kpa’n wie-ɔ, ɔ ti sinnzin.—2 Piɛ. 2:19.\n6. ?Ngue ti yɛ wafa nga sran’m be bu bian nin bla nna’n, ɔ yo Satan i fɛ dan-ɔn?\n6 Wafa nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu bian nin bla nna’n, ɔ yo Satan i fɛ dan. Nanwlɛ, kɛ Satan wun kɛ sran’m be buman aja mɔ Ɲanmiɛn siesieli’n i like fi’n, mɔ be kunndɛ bian nin bla sukusuku’n, saan aklunjuɛ cɛ yɛ ɔ́ dí-ɔ. (Efɛ. 2:2) Ɲanmiɛn kpɛli aja’n i ba naan sran’m be kwla wu ba. Ɔ maan, be nga be kunndɛ bian nin bla sukusuku’n, be yo Ɲanmiɛn i like kpa sɔ’n i finfin. I sɔ’n ti’n, be su kwlá ɲanman nguan m’ɔ leman awieliɛ’n.—1 Kor. 6:9, 10.\nBIAN NIN BLA NNA’N I SU NDƐ NGA BIBLU’N KAN’N\n7-8. ?Ngue ti yɛ bian nin bla nna’n i su like nga Biblu’n kle e’n, ɔ ti kpa tra mɛn’n nunfuɛ’m be liɛ’n niɔn?\n7 Be nga be fa mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n su’n, be buman Biblu’n nun mmla’m be like fi. Be waan be kwlá nantiman be su. Wie liɛ’n, sran sɔ’m be usa kɛ: ‘?Ai, ngue ti yɛ Ɲanmiɛn mɔ yili e kɛ e konvi sɔ bla annzɛ bian’n, i kunngba’n ɔ se e kɛ nán é yó i sɔ like’n niɔn?’ Be nga be usɛ i sɔ kosan’n, be bu i kɛ ɔ fataman kɛ sran kun yo i bɔbɔ i wun awɛn. Yɛle kɛ like kwlaa nga i konvi sɔ i’n, ɔ fata kɛ ɔ yo. Sanngɛ Biblu’n kleman sɔ. Biblu’n kle kɛ sɛ e konvi sɔ sa tɛ yolɛ’n, ɔ fata kɛ e tra e awlɛn naan y’a yoman. (Kol. 3:5) Asa ekun’n, Zoova siesieli i kɛ yasua kun nin bla kun mɔ b’a ja awa ja su’n, be yɛ be le atin be si sua-ɔ. (1 Kor. 7:8, 9) Ajalɛ sɔ’n ti’n, kɛ yasua kun nin i yi bé sí sua’n, be kwla di su aklunjuɛ, be klun titiman be. Afin be su bumɛn i kɛ bé wá wún i sin afɛ kɛ be nga be kunndɛ bla nin bian sukusuku’n sa.\n8 Bian nin bla nna’n i su ndɛ nga Biblu’n kan’n, ɔ timan kɛ mɛn’n nunfuɛ’m be liɛ’n sa. Biblu’n kle e kɛ maan e bu bian nin bla nna’n i su akunndan kɛ ɔ nin i fata’n sa. Ɔ se kɛ bian nin bla nna’n kwla man aklunjuɛ. (Nya. 5:18, 19) Sanngɛ, ɔ se ekun kɛ: “Maan amun si amun bɔbɔ amun wun su nian naan amun yo sanwun naan Ɲanmiɛn i klun jɔ amun wun. Nán maan amun wun yrayra amun bla nin bian kunndɛlɛ nun kɛ be nga be timan Zuifu mɔ be siman Ɲanmiɛn’n be sa.”—1 Tes. 4:4, 5.\n9. (1) ?I afuɛ kɔe 100 kun yɛ, ngue yɛ be wlali Zoova i sufuɛ’m be fanngan kɛ be yo naan b’a kle kɛ be nanti ngwlɛlɛ ng’ɔ o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n su-ɔ? (2) ?Afɔtuɛ benin yɛ 1 Zan 2:15, 16 man e-ɔ? (3) ?Kɛ nga Rɔmunfuɛ Mun 1:24-27 fa kan’n sa’n, ayeliɛ tɛtɛ benin mun yɛ ɔ fataman kɛ e nian be su-ɔ?\n9 I afuɛ kɔe 100 kun yɛ, Zoova i Lalofuɛ’m be kleli weiin kɛ be buman akunndan kɛ be nga “be siman ɲannzuɛn” kun’n be sa. (Efɛ. 4:19) Be miannin be ɲin kpa naan b’a nanti Zoova i mmla’m be su. Afuɛ 1926, Mɛ i le 15 Sasafuɛ Tranwlɛ’n nga be yili i Angle nun’n, ɔ seli kɛ: “Ɔ fata kɛ yasua annzɛ bla kun yo sanwun i akunndan’n nin i ayeliɛ’n nun.” Zoova i sufuɛ’m b’a nianman be blɛ su sran’m be ayeliɛ’n su. Ngwlɛlɛ ng’ɔ o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, i su yɛ be fali-ɔ. Ngwlɛlɛ sɔ’n kusu leman wunsu. (An kanngan 1 Zan 2:15, 16 nun.) Nanwlɛ i sɔ’n yo e fɛ dan. Zoova kle e like blɛ ng’ɔ ti su’n i su naan y’a faman bian nin bla nna i su ndɛ nga mɛn’n nunfuɛ’m be kan’n su. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e lɛ i ase. *—An kanngan Rɔmunfuɛ Mun 1:24-27 nun.\nSIƐN’N SRAN’M BE BU BE BƆBƆ WUN AKUNNDAN NGBOKO\n10-11. ?Sa benin yɛ Biblu’n kɛnnin i ndɛ mɔ e wun i mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun-ɔn?\n10 Biblu’n se kɛ mɛn’n i awieliɛ blɛ nun’n, “sran’m bé bú be bɔbɔ be wun akunndan.” (2 Tim. 3:1, 2) Ɔ maan kɛ andɛ e wun i sɔ ayeliɛ’n mɛn’n nun’n, i sɔ’n boman e nuan. Fluwa kun seli kɛ, kɛ afuɛ 1970 sinnin’n, fluwa nga sran’m be yili be’n, be nun sunman be kle like ng’ɔ fata kɛ sran kun yo naan i liɛ w’a yo ye’n. Fluwa sɔ’m be nun wie’m be se sran’m be kɛ nán be kaci be nzuɛn’n i wie fi, naan like kwlaa nga be yo’n i wie fi timan tɛ. Fluwa sɔ’m be nun kun seli kɛ: “Ɔ fata kɛ a klo ɔ bɔbɔ wun. Afin sran fi timan klanman kɛ wɔ sa, yɛ sran fi leman ɲrun kɛ wɔ sa.” Fluwa sɔ’n se kɛ “ajalɛ kwlaa nga sran kun kunndɛ kɛ ɔ́ fá’n, maan ɔ fa. Like kwlaa ng’ɔ bu i kɛ ɔ ti kpa’n, maan ɔ yo.”\n11 Atrɛkpa’n, amun a ti i sɔ ndɛ’n i wie le. Ndɛ kɛ ngalɛ sa’n i wie yɛ Satan kan kleli Ɛvu-ɔ. Ɔ seli i kɛ ɔ kwla yo kɛ Ɲanmiɛn sa, ɔ kwla si sa kpa’n nin sa tɛ’n. (Bob. 3:5) Andɛ’n, sran sunman be bu be bɔbɔ be wun akunndan ngboko ti’n, be bumɛn i kɛ sran uflɛ annzɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ kwla kle be sa ng’ɔ ti kpa’n nin ng’ɔ ti tɛ’n. I wie yɛle kɛ be kunndɛman kɛ be kle be wafa ng’ɔ fata kɛ be bu aja’n.\nKlisifuɛ’m be ndɛ lo be wiengu mun dan. Be yi i sɔ liɛ’n i nglo kpa be wun’n annzɛ be yi’n i lika. (An nian ndɛ kpɔlɛ 12 nun.) *\n12. ?Aja’n i su akunndan benin yɛ mɛn’n nunfuɛ’m be bu-ɔ?\n12 Biblu’n wla yasua mun nin be yi’m be su nun kɛ maan be ɲin yi be wiengu, naan nda nga be tali be wiengu’n be yiɛ i nuan. Ɔ wla be fanngan kɛ maan be mian be ɲin be tran likawlɛ titi. Biblu’n se kɛ: “Ɔ fata kɛ yasua kpaci i si nin i nin, yɛ ɔ fɛ i wun mɛntɛn i yi naan be nnyɔn’n be kaci sran wunmuan.” (Bob. 2:24) Be nga be fa mɛn’n nunfuɛ’m be ngwlɛlɛ’n su’n, be nantiman ndɛ sɔ’n su. Be se kɛ ɔ fata kɛ yasua’n annzɛ bla’n ɔ fɛ i ɲin sie i like ng’ɔ ti i cinnjin’n su. Fluwa kun kannin yasua nin bla nga be yra’n be ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ yasua kun nin bla kun bé já’n, nvle wie’m be nun’n, laa be se be wiengu kɛ ‘saan wie’n yɛ ɔ́ títí e nun-ɔn.’ Sanngɛ siɛn’n be seman sɔ kun. Be se kɛ ‘saan y’a yaci e wun klolɛ, yɛ é títí nun-ɔn.’” Sran’m be buman aja’n i like dan. Yɛ i bo’n gua tɛ kusu. Yɛle kɛ awlobo sunman be nunfuɛ’m be afiɛn sacili mlɔnmlɔn, yɛ be wun be ɲrun sa fiaan. Nanwlɛ, aja’n i su akunndan nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu’n, ɔ kle kɛ be ti sinnglinfuɛ.\n13. ?Ngue ti yɛ Zoova i ɲin ci be nga be yo be wun dandan’n mun-ɔn?\n13 Biblu’n se kɛ: “Be nga be yo be wun dandan’n, Anannganman i nyin ci be” (Nya. 16:5) ?Ngue ti yɛ Zoova i ɲin ci be nga be yo be wun dandan’n mun-ɔn? Afin Satan i ayeliɛ’n su yɛ be nian-ɔn. Satan buli i kɛ Zezi mɔ Ɲanmiɛn fɛli i kɛ ɔ yi like kwlaa’n, ɔ́ wá kóto i bo naan ɔ́ mɛ́nmɛ́n i. (Mat. 4:8, 9; Kol. 1:15, 16) Nanwlɛ, be nga be yo be wun dandan’n Ɲanmiɛn ɲrun’n be ti sinnglinfuɛ sakpa.\n?BE WUN AKUNNDAN BULƐ’N I SU NDƐ BENIN YƐ BIBLU’N KAN-ƆN?\n14. ?Wafa sɛ yɛ Rɔmunfuɛ Mun 12:3 kwla uka e naan y’a buman e bɔbɔ e wun akunndan ngboko-ɔ?\n14 Biblu’n uka e naan y’a buman e bɔbɔ e wun akunndan ngboko. Ɔ kle kɛ sɛ e klo e wun’n, ɔ timan tɛ. Zezi seli kɛ: “Klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa.” I sɔ’n kle kɛ ɔ fata kɛ e bu ninnge nga e mian be wun’n be akunndan wie. (Mat. 19:19) Sanngɛ Biblu’n kleman kɛ maan e bu i kɛ e ti kpa tra e wiengu mun. Ɔ se e kɛ: “Nán an yo like fi utre su, yɛ nán an yo amun wun kpakpa. Sanngɛ an yo wun ase kanfuɛ naan an bu amun wiengu mun kɛ be ti kpa tra amun.”—Fp. 2:3; An kanngan Rɔmunfuɛ Mun 12:3 nun.\n15. ?Ngue ti yɛ a bu i kɛ e bɔbɔ e wun akunndan bulɛ’n i su ndɛ nga Biblu’n kan’n, ɔ ti kpa dan-ɔn?\n15 Kɛ Biblu’n kan kɛ nán e bu e bɔbɔ e wun akunndan ngboko’n, be nga sran’m be bu be ngwlɛlɛfuɛ’n be faman ndɛ sɔ’n su. Wie liɛ’n, be se kɛ sɛ sran kun bu i kɛ i wiengu’m be ti kpa trɛ i’n, bé bú i lufle. ?Kɛ sran’m be fa ndɛ nga Satan i mɛn’n nunfuɛ’m be kan’n su’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gua-ɔ? ?Ngue yɛ amun sie i nzɔliɛ-ɔ? ?Be nga be bu be bɔbɔ be wun akunndan’n, be klun jɔ? ?Be awlobo’n nun ti fɔuun? ?Be le janvuɛ? ?Be nin Ɲanmiɛn be afiɛn mantan? ?Kɛ e niɛn i sa’n, sɛ sran kun fa mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n su’n, naan sran uflɛ fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n su’n, be nun oninfuɛ’n yɛ i liɛ’n yó ye-ɔ?\n16-17. (1) ?Ngue yɛ ɔ yo e fɛ dan-ɔn? (2) ?Yɛ ngue ti-ɔ?\n16 Be nga be su mɛn’n nun ngwlɛlɛfuɛ’m be su’n, be ti kɛ aofuɛ nɲɔn mɔ be su kɔ lika’n sa. Be sran nɲɔn’n be siman lika sɔ’n nun. Sanngɛ kun usɛ i wiengu’n kɛ ɔ kle i atin naan w’a mlinman. Zezi blɛ su’n, sran wie’m be o lɛ’n, be wiengu’m be bu i kɛ be si ngwlɛlɛ dan. Kɛ Zezi kán ngwlɛlɛfuɛ sɔ’m be ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Be kle sran uflɛ atin, sanngɛ nn be bɔbɔ be ti aɲinsifuɛ. Kusu sɛ aɲinsifuɛ kun tra i wiengu aɲinsifuɛ i kpɔnman’n, be nɲɔn’n bé tɔ́ kunman nun.” (Mat. 15:14) Nanwlɛ, mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n ti sinnzin Ɲanmiɛn ɲrun sakpa.\nKɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ wie’m be bu ninnge nga be yoli be Zoova i sulɛ nun’n i akunndan’n, be klun jɔ dan. (An nian ndɛ kpɔlɛ 17 nun.) *\n17 Ngwlɛlɛ nga Biblu’n kle e’n, ɔ ti kpa dan. “I kpa m’ɔ ti’n ti’n, be fa kle sran like, be fa kle sran atin, be fa siesie sa mun, be fa tu sran fɔ naan ɔ yo sa kpa.” (2 Tim. 3:16) Zoova fanngan nun’n, anuannzɛ’n kle e like naan y’a faman mɛn’n nunfuɛ’m be ngwlɛlɛ’n su. I sɔ’n yo e fɛ dan. (Efɛ. 4:14) Ninnge ng’ɔ kle e’n ti’n, e ɲan wunmiɛn e nanti Ɲanmiɛn ndɛ’n su titi. Sɛ e fa Biblu’n nun ndɛ’n su’n, e su mlinman le. Nanwlɛ, ɔ ti e cenjele like dan.\n?Ngue ti yɛ bian nin bla nna’n i su akunndan nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu’n, ɔ ti sinnzin Ɲanmiɛn ɲrun-ɔn?\n?Ngue yɛ ɔ kle kɛ bian nin bla nna’n i su ndɛ nga Biblu’n kan’n, ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn bu klɔ sran’m be sran-ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ Biblu’n uka e naan y’a buman e bɔbɔ e wun akunndan ngboko-ɔ?\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 Like suanlɛ nga wá wlá e fanngan naan e lafi su kpa kɛ Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ kwla kle e atin kpa-ɔ. Asa ekun’n, ɔ́ wá klé e kɛ sɛ e fa mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n su’n, i bo’n gúa tɛ́ mán e. Sanngɛ sɛ e fa Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n su’n, é ɲán su ye dan.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 An nian fluwa Les jeunes s’interrogent— Réponses pratiques, Volumes 1 i ndɛ tre 24 nin 25, nin 26, ɔ nin Volume 2 i ndɛ tre 4 nin 5 be nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 50 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ’N: kle e ninnge wie mɔ Zoova i Lalofuɛ kun nin i yi be yoli’n. Aniaan bian’n nin i yi’n be su bo jasin fɛ’n. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn afuɛ 1960 w’a sin.\n^ ndɛ kpɔlɛ 52 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ’N: Kɛ afuɛ 1980 sinnin’n, bla’n tɔli tukpacɛ, yɛ aniaan bian’n su niɛn i lika. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn be wa bla’n wo be wun lɛ. Andɛ’n, aniaan bian’n nin i yi’n b’a yo oke. Be su nian Zoova i junman nga be dili’n i su foto wie mun. Be wa bla mɔ w’a ɲin’n, ɔ nin i wun nin be wa’n be su nian foto sɔ mun wie.\n^ ndɛ kpɔlɛ 54 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ’N: Andɛ’n, aniaan bian’n nin i yi’n b’a yo oke. Be su nian Zoova i junman nga be dili’n i su foto wie mun. Be wa bla mɔ w’a ɲin’n, ɔ nin i wun nin be wa’n be su nian foto sɔ mun wie.


Galasifuɛ Mun 6 | Online Bible | New World Translation\nMatie Marki Liki Zan Sa Nga Be Yoli’n Rɔmunfuɛ Mun 1 Korɛntifuɛ Mun 2 Korɛntifuɛ Mun Galasifuɛ Mun Efɛzifuɛ Mun Filipufuɛ Mun Kolɔsufuɛ Mun 1 Tesalonikifuɛ Mun 2 Tesalonikifuɛ Mun 1 Timote 2 Timote Titi Filemɔn Ebre Mun Zaki 1 Piɛli 2 Piɛli 1 Zan 2 Zan 3 Zan Zidi Sa Nglo Yilɛ 1 2 3 4 5 6\nGalasifuɛ Mun 6:1-18\nAn uka amun wiengu ng’ɔ su fɛ’n (1-10)\nLike nga sran kun lua’n, yɛ ɔ́ tí-ɔ (7, 8)\nKlɛn wlalɛ’n timan cinnjin (11-16)\nLike uflɛ nga Ɲanmiɛn yoli’n (15)\nNdɛ’n i agualiɛ’n (17, 18)\n6 Aniaan mun, sɛ sran kun yo sa wie m’ɔ timan kpa’n, ka naan w’a wun i sɔ liɛ’n i wlɛ bɔbɔ’n, amun mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n sie amun’n, an fɛ i sie atin kpa’n su. An yo i sɔ wɛtɛɛ su. Sanngɛ an nian amun wun su naan amun kusu amun konvi w’a tranman sa tɛ yolɛ’n su wie. 2 Sɛ amun wun kɛ amun wiengu su fɛ’n, an ukɛ i. Sɛ amun yo sɔ’n, nn amun a wie Klisi i mmla’n su fa. 3 Afin sɛ sran kun bu i wun kɛ ɔ ti sran dan’n, kusu nn ɔ timan sɔ’n, ɔ su lɛkɛ i bɔbɔ i wun. 4 Maan sran kun bu like nga i bɔbɔ yo’n i sin nian. I liɛ’n, sɛ ɔ́ dí aklunjuɛ’n, like nga i bɔbɔ yo’n i ti yɛ ɔ́ dí aklunjuɛ-ɔ. Nán maan ɔ fa like nga sran uflɛ yo’n sunnzun i liɛ’n. 5 Afin sran kun bɔbɔ yɛ ɔ́ súɛ i trɔ’n niɔn. 6 Asa ekun’n, maan sran nga be kan Ɲanmiɛn ndɛ’n be kle i’n, ɔ man sran ng’ɔ kle i like’n i ninnge kpakpa ng’ɔ le be’n wie. 7 Nán amun laka amun wun: Be kwlá yoman Ɲanmiɛn i finfin. Afin like nga sran kun lua’n, yɛ ɔ́ tí-ɔ. 8 Ɔ maan sran nga ninnge nga klɔ sran konvi sɔ be’n yɛ ɔ lua’n, i mma ng’ɔ́ tí’n yɛle wie’n.* Ninnge nga klɔ sran konvi sɔ be’n be ti yɛ ɔ́ wú-ɔ. Sanngɛ sran nga ninnge nga Ɲanmiɛn wawɛ’n klo be’n yɛ ɔ lua’n, i mma ng’ɔ́ tí’n yɛle nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Ɲanmiɛn wawɛ’n ti yɛ ɔ́ ɲɛ́n i-ɔ. 9 I sɔ’n ti’n, nán e sa sin bubu e sa kpa yolɛ’n nun. Afin sɛ y’a fɛman’n, kɛ i blɛ’n wá jú’n, é ɲɛ́n i nuan like. 10 Ɔ maan blɛ mɔ e te le i wun atin’n, maan e yo like ng’ɔ ti kpa’n e man sran kwlaa. Sanngɛ maan e dun mmua e yo man e niaan nga e nin be e lafi e Min’n su’n. 11 Kɛ mɔ min bɔbɔ min sa yɛ n fa klɛli amun fluwa’n ti’n, amun nian kɛ fluwa mma’m be ti dandan-ɔn. 12 Be kwlaa nga be waan bé klé kɛ be ti sran kpa’n, be yɛ be kunndɛ kɛ bé míanmían amun naan amun wla klɛn-ɔn. Kɛ ɔ ko yo naan b’a kleman be yalɛ Klisi* ti’n, i ngunmin ti yɛ be yo sɔ-ɔ. 13 I kpa bɔbɔ’n, be nga be wla klɛn’n, be faman Mmla’n i nun ndɛ’n su. Sanngɛ be kunndɛ kɛ amun wla klɛn naan bé fá like nga be yoli i amun wunnɛn’n su’n bé dí be nuan. 14 Min liɛ’n, sɛ w’a yoman kɛ e Min Zezi Klisi m’ɔ wuli ɲrɛnnɛn waka’n* su’n ti’n, n su diman min nuan le. Yɛ n bu i kɛ i wie’n ti’n, b’a bu asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be fɔ kɛ be wu.* Sanngɛ asiɛ’n sufuɛ’m be liɛ’n, be bu i kɛ i ti’n, b’a bu min fɔ kɛ n wu. 15 Afin sɛ be wlali sran kun klɛn-o, sɛ b’a wlɛmɛn i klɛn-o, nɛ́n i sɔ’n yɛ ɔ ti cinnjin-ɔn. Sanngɛ like uflɛ nga Ɲanmiɛn yoli’n yɛ ɔ ti cinnjin-ɔn. 16 Be kwlaa nga be nian mmla sɔ’n su nanti sɛsɛsɛ’n, mɔ be yɛle be nga be ti Izraɛli ng’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ’n i nunfuɛ mun’n, maan be wun jɔ be fɔun. Yɛ maan Ɲanmiɛn si be aunnvuɛ. 17 Kɛ ɔ fɛ i andɛ’n, nán maan sran fi kle min yalɛ kun. Afin kannvuɛn nga be o min wunnɛn’n su’n be kle kɛ n ti Zezi i kanga. 18 Aniaan mun, akunndan kpa nga amun bu’n ti’n, maan e Min Zezi Klisi yo amun ye. Maan ɔ yo sɔ.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “sacilɛ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “Klisi i ɲrɛnnɛn waka.” Nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika’n nun lɔ.\n^ Be kwla se ekun kɛ “b’a kun be waka’n su.”\nGalasifuɛ Mun 6


Mark 8 YRENT - Tʋ zɩɛ -a man nɛn, min "kaga 'o cin 'yɩ - Bible Search\nZozi -blɩfɛ -nɔn min -kpi sinjɛn lɛ\n1Tʋ zɩɛ -a man nɛn, min "kaga 'o cin 'yɩ "nyian Zozi man. Ɛn zɩ o -blɩfɛ "ka -e 'o -blɩ dɩɛ, -a -nan nɛn yaa 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: 2«Minnun 'labɛ, o nyrinda -sɛan 'an da. Kɔɔ yi yaaga nɛn 'gʋ, te o ya 'an "srɔn, ɛn -blɩfɛ -tʋ 'ka -wlɔ "dɩ. 3-Te an o 'li 'o da 'o 'ci le dra -a bɛ, o man -taa tɔalɛ -sia. Ɛn "nyian bɛ, o -mienun 'sinan a -kɔɔbli.»\n4-A -srunɔn -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Nyin zia nɛn min -blɩfɛ ye -e 'e -nɔn -wlɛ fɛnan nɛn min 'ka 'nyɛanla 'gʋ dɩɛ -a -nan?»\n5Ɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «'Kpɔun a 'ka 'lɔ wɛa?»\nO 'nan -yrɛ 'nan: «E ya 'sɔravli.»\n6Tɔɔn e 'nan minnun "kaga zɩɛ -wlɛ 'nan, 'o -nyran "tra. E 'kpɔun 'sɔravli zɩɛ -a 'si, e Bali muo "fɔ, ɛn yaa "nɛn jɛɛn. Yaa -nɔn 'e -srunɔn lɛ 'nan, 'o -pli "o man. Ɛn waa pli o man. 7Pɔ "wɛnwɛnnɛn -mie a "nyian -wlɔ "tiɛnnɔn. Zozi Bali muo "fɔ, ɛn yaa 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «'Ka -pli "nyian o man!» 8Minnun pɛɛnɔn -a blɩ, o 'kan. Ɛn -a ponɛnnun nɛn o -fʋ bɛ, waa tre 'e cin man, e saannɛn 'fa 'sɔravli. 9Minnun nɛn waa blɩ bɛ o "nɛn bɔa -kpi sinjɛn. "Bɛ -sru ɛn Zozi -si -nɔn -wlɛ 'nan 'o 'li 'o da 'o fla. 10Ɛn Zozi 'lee 'e -srunɔn -fɔ -klʋ -ji. O -kʋ 'trɛ nɛn, waa laabo Damanuta bɛ -a da.\nFarizɛn 'nɔn 'ka Zozi 'le 'wɩ 'ci manlɛ dɩ\n(Mt 16.1-4; Lk 12.54-56)\n11Farizɛn 'nɔn 'ta, ɛn o -sa -fɔdɩ 'sia Zozi 'va. -A man -tandɩ -le "wɛan, waa laabʋ -yrɔ 'nan, -te -yee -kɔladɩ "sia Bali va bɛ, 'e 'lɛbo "fɔ wɩ -tʋ drɛ laji. 12Zozi flin -vɛɛ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn 'ka -naagʋnɔn, 'lɛbo "fɔ wɩ nɛn kaa -wɛɛman? Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, wa'a 'lɛbo "fɔ wɩ -tʋ -kɔɔnman 'ka -naagʋnɔn lɛ dɩ.» 13-A -nan nɛn e 'si o va, e -fɔ -klʋ -ji, ɛn e -kʋ 'yi -sru.\nZozi -srunɔn 'ka Zozi 'le 'wɩ 'ci manlɛ dɩ\n14Zozi -srunɔn 'ci 'san 'kpɔun siadɩ man. 'Kpɔun -tʋwli "nɛn -wlɔ "klʋ -ji. 15Ɛn Zozi 'wɩ pladɩ 'sia -wlɛ. Yaa 'vɩ 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Erodi 'lee Farizɛn 'nɔn 'le 'mannyan 'le "wɛan nɛn maan ve zɩɛ.»\n16-A -nan nɛn -a -srunɔn -a vɩdɩ 'sia 'o cin yei 'nan, 'kpɔun nɛn e 'ka -kaa 'lɔ dɩɛ, -yee "wɛan nɛn e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ.\n17Zozi 'wɩ zɩɛ -a -kɔnnɛn 'yɩ, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Mɛ "wɛan nɛn kaa ve 'nan, 'kpɔun -le "wɛan nɛn an 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ? Ka'a tian 'wɩ 'ci manlɛ dʋʋ? Ɛn ka'a 'wɩ 'paala 'ka 'ka 'ji dʋʋ? -Mɛ "le "wɛan 'cee 'wɩ mandɩ 'lɛ 'wʋ? 18'Ka yiɛ nɛn "ji "bɛ, fɛnan yɩvɛ "cɛɛ dʋʋ? 'Ka "trɔɛn "nɛn 'ka 'wulo -man bɛ, 'wɩ manvɛ "cɛɛ dʋʋ? 'Wɩ 'cin 'ka 'fɔala 'ka 'ji dʋʋ? 19Tʋ nɛn an 'kpɔun 'soolu -pliman min -kpi 'soolu man -e 'o 'kan bɛ, 'kpɔun ponɛn nɛn, e -fʋ bɛ, e saannɛn 'fa wɛa?»\nO -yrɛ 'nan: «-Fuda "fli.»\n20Ɛn Zozi 'a laabʋ "nyian 'nan: «Tʋ nɛn an 'kpɔun 'sɔravli -pliman min -kpi sinjɛn man -e 'o 'kan bɛ, 'kpɔun ponɛn nɛn, e -fʋ bɛ, e saannɛn 'fa wɛa?»\nO -yrɛ 'nan: «'Sɔravli.»\n21Zozi "e -wlɛ 'nan: «-Te 'bɛ a zɩɛ, -mɛ "le "wɛan ka'a tian 'wɩ 'ci manlɛ dɩ?»\nZozi yiɛ 'wizan -tʋ beli Bɛzaida\n22Zozi 'lee 'e -srunɔn 'bɔla Bɛzaida, ɛn minnun -ta yiɛ 'wizan -tʋ -a -yrɛ. O toba -fɔ Zozi lɛ 'nan 'e klɛ "man. 23-A -nan nɛn Zozi yiɛ 'wizan zɩɛ, -a 'kun 'e 'pɛ -man, ɛn e -kʋ -a 'fla lunɛn. E 'le 'yi 'pa -a yiɛ da, ɛn e 'e 'pɛ 'pla min zɩɛ -a da. "Bɛ -sru ɛn yaa laabʋ -yrɔ 'nan: «'I fɛ -tʋ ye?»\n24E fɛnan -nanjɛn, ɛn e 'nan: «An minnun ye. E dra "le 'nan yibanun 'bɛ cɩ 'ta wʋnan.»\n25Ɛn Zozi 'e 'pɛ 'pla "nyian -a yiɛ da. -A -nan nɛn min zɩɛ e fɛnan 'yɩ 'wein, e beli. 26Zozi -a 'li 'e da 'e fla 'wɩ pladɩ -a -yrɛ. Yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: «'I 'kʋ 'i 'mangulinun va, 'pian te 'i 'ciɩla Bɛzaida 'fla yei "dɩ!»\nMin nɛn Zozi cɩ -a bɛ Piɛri -a 'vɩ\n(Mt 16.13-20; Lk 9.18-21)\n27Zozi 'lee 'e -srunɔn a -kʋnan 'flanun nɛn Sezare Filipʋ "srɔn "bɛ -a da. O ya -sia, ɛn e 'wɩ 'gʋɛ -a laabʋ 'e -srunɔn 'lɔ. Yaa laabʋ 'nan: «Minnun "o 'nan, -tɩ nɛn 'maan?»\n28Ɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «Min -mienun "o 'vɩ 'nan, min -batize drɛzan Zan nɛn 'yia. Ɛn min plɔɛnnun "o 'vɩ 'nan, Bali 'lewei vɩzan Eli nɛn 'li bɛ -nyrɛn 'yia. Ɛn min -mienun "o 'vɩ 'nan, Bali 'lewei vɩnɔn nɛn 'li bɛ, -a -tʋ nɛn 'yia.»\n29Ɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «Kaa "nun, "ka 'vɩ 'nan, -tɩ nɛn 'maan?»\nPiɛri "e -yrɛ 'nan: «I ya Crizi nɛn Bali -a 'pa 'sia -e 'e minnun 'si 'wɩ 'ji bɛ -a.»\n30Ɛn Zozi 'o "trɔɛn nyuɔn 'wɩ pladɩ -a -wlɛ 'nan, te 'o 'yee 'wɩ vɩ min lɛ "fo "dɩ.\nZozi 'e 'kanan 'lee 'e wluandɩ -kanɔn 'va wɩ 'vɩ\n(Mt 16.21-23; Lk 9.22)\n31"Bɛ -sru ɛn Zozi 'wɩ "paadɩ 'sia 'e -srunɔn 'ji. Yaa vɩdɩ 'sia -wlɛ 'nan: «Yra yɩdɩ "kaga "ta -daa "bɔlɛ 'an 'bɔ Blamin -pɩ man. Min cejenun 'lee Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn -taa 'an drɛlɛ 'o 'pɛla koda. Waan -tɛa. 'Pian -a yi yaagazan da bɛ, -e 'an 'wluan -kanɔn 'va.»\n32E 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ -wlɛ 'wein. -A -nan nɛn Piɛri Zozi laabʋ 'o "fli yei, ɛn e 'wɩ 'pla Zozi lɛ. E -yrɛ 'nan: «Te 'i 'wɩ zɩɛ -a vɩ "fo "dɩ!»\n33Zozi 'e 'man lila, 'e -srunɔn 'nanjɛɛn, ɛn e 'wɩ 'pla Piɛri lɛ 'klagla. Yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: «Satan, 'i 'si 'an "srɔn "kogo! 'Wɩ nɛn 'i 'ci "nrɔnman "da "bɛ, -a 'bɔ "cɛɛ Bali -a nrɔn 'e 'ji dɩ. 'Pian 'yie ci "nrɔndɩ a blamin -le vɛ da.»\nZozi -sru 'ta wʋdɩ\n(Mt 16.24-28; Lk 9.23-27)\n34-A -nan nɛn Zozi minnun pɛɛnɔn 'lee 'e -srunɔn laabʋ 'e "srɔn. Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «-Te min nɛn e ya "vale 'e 'ta wʋla 'an -sru "bɛ, 'e 'bli 'si 'e 'fli da, ɛn 'e 'wɩ yra yɩdɩ man, ɛn 'e 'wɩ 'kadɩ man yiba "plan da 'vaa, -e 'e -sɔɔnla 'an -sru. 35Min oo min nɛn e ya 'e 'ladɩ 'yee 'trɛda da bɛ, -yee 'trɛda -taa 'silɛ -yrɔ. 'Pian min nɛn 'e 'pɛ 'si -yee 'trɛda da "fo, ɛn yaa -nɔn 'mɛn 'an yɩdɩ "yi 'lee Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn yɩdɩ "yi "le "wɛan bɛ, Bali -le 'belidɩ dra -a san -le vɛ -a. 36-Te min 'trɛda fɛ pɛɛnɔn 'yɩ, ɛn 'belidɩ 'si -yrɔ "bɛ, -a -trɔn nɛn -mɛ "a? E 'ka "fo "dɩ. 37Kɔɔ ya'a 'kɔlaman -e 'e 'belidɩ zɩɛ -a ta pan wʋ 'e 'lɔ fɛ -tʋ -a dɩ. 38-Naagʋnɔn 'o 'fli cɛɛn Bali man, ɛn o ya 'wɩ 'wlidɩ "kaga "drɛnan. Min nɛn, yra -a -tɛ o 'lɛ -a vɩdɩ -a 'nan 'e ya 'an -sruzan 'a bɛ, -te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'mɛn 'wɩ vɩdɩ -wlɛ yra -a -tɛ bɛ, Blamin -pɩ -yee vɛ yra -tɛa "nyian tʋ nɛn e -taa "man "bɛ -a man. E -taa 'e "tɩ "le 'tɛ 'san 'lee 'e "tɩ "le 'pasianɔn 'le 'tɛ 'san da.»


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Mark 12\n1 Zozi 'wɩ tin 'badɩ 'sia -wlɛ -kɔnnɛn "ji. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Min -tʋ 'bɛ 'yee rɛzɛn fei 'pa, e -klɔn 'bʋ "man, e rɛzɛn 'blʋnan drɛ, ɛn e fɛ -tʋ drɛ, min -tɔa "da -e 'e fei 'bɔ ta 'pin. "Bɛ -sru e fei zɩɛ -a -pɛba 'wʋ minnun lɔ 'nan 'o 'nyranman 'pa "da, te o 'yee vɛ -nɔan. Yaa drɛ zɩɛ, ɛn e -kʋ 'lɛglɔn 'pee -ji. 2 Zɩ rɛzɛn nan tʋ 'bɔ bɛ, ɛn min zɩɛ 'e 'suzan 'tʋ 'pa 'sia minnun nɛn o 'nyranman "paa -yee rɛzɛn fei bɛ o va, 'nan 'nyranman nɛn waa 'pa bɛ 'o 'yee vɛ -nɔn. 3 'Pian waa 'suzan zɩɛ -a 'kun, waa -sɔn, ɛn waa 'li 'e da 'e 'lɔ 'a 'e "tun. 4 "Bɛ -sru ɛn e 'suzan 'pee 'pa 'sia "nyian o va. Wɛɛ 'kun, wɛɛ 'sɔn 'e 'wulo -man, wɛɛ srɔn. 5 Yaa yaagazan 'pa 'sia, ɛn wɛɛ 'tɛ. "Bɛ -sru min "kaga "le vɛ drɛ "nyian zɩ, waa -mienun -sɔn, ɛn waa -mienun tɛɛ.\n6 Min -tʋwli "nɛn, e -fʋ fei san zɩɛ -yrɔ "bɛ, -yɛɛ cɩ -a 'bɔ 'pɩ -tʋwli "nɛn, e 'sɔ -yrɛ tɩglɩ bɛ -a. Yaa 'pa 'sia fei 'panɔn zɩɛ o va 'e -fɔla "da. Yaa 'vɩ 'e 'ji 'nan, o -taa 'yra -tɛlɛ 'e 'pɩ man.\n7 'Pian fei 'panɔn -a 'vɩ 'o cin lɛ 'nan: ‹Min 'labɛ -yɛɛ 'e "tɩ -zia -ble. -Kaa -tɛ, -e -zia zɩɛ 'e drɛ -cee vɛ -a.› 8 -A -nan nɛn waa 'kun, waa -tɛ, ɛn waa -kadɩ tuʋ fei lunɛn -klɔn -sru.\n9 'Wɩ zɩɛ -a -ji bɛ, -mɛ "wɩ nɛn fei san -taa -a drɛlɛ? Maan ve 'cɛɛ 'nan, e -taa -e 'e 'yee fei 'panɔn zɩɛ o -tɛɛ, -e 'e 'yee rɛzɛn fei 'bɔ 'nɔn min peenun lɛ. 10 'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a ta vɩlɛ dʋʋ? Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n11 Minsan 'bɛ drɛ ɛn -kɔlɛ zɩɛ\n'e drɛ 'kɔn 'pʋ -fɔ -kɔlɛ -a.\ne min 'plo -fɔa.› »\n12 Zɩ Zuif 'nɔn 'tanɔn -kɔnnɛn zɩɛ -a 'man bɛ, waa -tɔ 'nan 'wee 'wɩ nɛn Zozi -a ve. -Yee "wɛan o ya "vale 'o "kuan, 'pian minnun lɔ "klandɩ -le "wɛan waa 'tʋɩ, ɛn o -kʋ.\n13 "Bɛ -sru ɛn Zuif 'nɔn 'tanɔn zɩɛ o Farizɛn 'nɔn -mienun 'lee Erodi -le minnun -mienun 'pa 'sia Zozi 'va -a man -wɛɛdɩ 'nan -e 'o wei 'kun 'le "wɛan. 14 O -kʋ, ɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, kʋa -tɔa 'nan, i ya 'wɩ tɩglɩ vɩzan -a. Yi'a 'klanman min lɔ 'wɩ tɩglɩ ci 'sidɩ -a -yrɛ dɩ. Ɛn yi'a min bo "va "dɩ. 'Pian i Bali -sru 'ta wʋdɩ "paaman minnun ji 'e tɩglɩ da. -Yee "wɛan kʋa laabo 'i 'lɔ 'nan, -a -si a -kaa 'lɔ -e -kaa 'sukɔlɛ -pan wʋ Rɔm 'nɔn 'le mingɔnnɛn Seza lɛ, -baa te -ka'a drɛ dɩ? 'I vɩ 'kʋɛ!»\n15 'Pian 'wɩ nɛn -a -cin cɩ o ji bɛ, Zozi -a -kɔnnɛn 'yɩ, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn, ka ya "vale kaan wei "kuan? 'Ka 'ta 'lein 'wlɛ 'tʋ -a 'mɛn -e 'an yɩ!»\n16 Waa -tʋ -nɔn -yrɛ. -A -nan nɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Tɩ -wulo -fodo nɛn 'gʋ? Ɛn -tɩ 'tɔ 'crɛn nɛn 'gʋ?»\nO -yrɛ 'nan: «Rɔm 'nɔn 'le mingɔnnɛn Seza -le vɛ nɛn.»\n17 Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Fɛ nɛn Seza -le vɛ -a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn Seza lɛ! Ɛn fɛ nɛn Bali -le vɛ -a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn Bali lɛ!»\n'Wɩ zɩɛ -a mandɩ o 'plo 'fɔ.\n18 "Bɛ -sru ɛn Saduze 'nɔn -mie pli Zozi man. Saduze 'nɔn "o "ve 'nan, -te min -ka bɛ, ya'a 'wuanla -kanɔn 'va dɩ. Zɩ o pli "man "bɛ, ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: 19 «Bali -le 'wɩ "paazan, 'wɩ nɛn Moizi -a crɛn -tɛ 'kʋɛ bɛ, -nyrɛn 'gʋ: ‹-Te min lɩ 'pa, ɛn -a san zɩɛ e -ka, te wa'a tian 'nɛn 'yalɛ 'o 'vale 'e nan 'bɔ 'a dɩɛ, -yee -cale zɩɛ -a "bʋɩ 'e 'pa, -e 'e "bʋɩ klu bɔla!› 20 Min -tʋ -le 'nɛn -klɔnmɔn a 'sɔravli. -A tɛdɛ lɩ 'pa, ɛn e -ka, te wa'a 'nɛn 'yalɛ 'e nan 'bɔ 'a dɩ. 21 -A "flizan "e -cale -tʋwli zɩɛ -a 'pa, ɛn e -ka, te wa'a 'nɛn 'yalɛ dɩ. -A yaagazan 'le vɛ drɛ "nyian zɩ. 22 O 'sɔravli "lɩ zɩɛ -a 'pa, ɛn o pɛɛnɔn kaa, te wa'a 'nɛn 'yalɛ dɩ. "Bɛ -sru ɛn lɩ 'bɔ "e "ka 'wʋ "nyian. 23 Tʋ nɛn minnun wuanla -kanɔn 'va bɛ, lɩ zɩɛ e -kɔan -tɩ nan -a? 'I vɩ 'kʋɛ! Kɔɔ o 'sɔravli 'bɔ -a 'pa lɩ -a.»\n24 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Ka'a tian 'wɩ 'tʋ -ci manlɛ "fo "dɩ. 'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a -ci maan dɩ, ɛn Bali -le 'plɛblɛ bɛ, ka'a tɔa dɩ. 25 Kɔɔ tʋ nɛn minnun wuanla -kanɔn 'va bɛ, -klɔnmɔnnun 'ka lɩ paa dɩ, ɛn lɩmɔnnun 'ka -kɔnnɛn paa dɩ. O -kɔan "le Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -wee 'wɩ 'zʋ. 26 -Te -a -cin a 'ka 'ji 'nan, minnun nɛn o kaa bɛ wa'a 'wuanla -kanɔn 'va dɩɛ, te ka ya 'ka 'fli see "paanan. 'Wɩ 'nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Moizi -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a tian -a ta vɩlɛ dʋʋ? Kɔɔ tʋ nɛn Bali a yiba "kpizrɛnnɛn 'va ɛn e 'wɩ tin 'ba Moizi lɛ bɛ, yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹An ya Abraam -le Bali -a, ɛn an ya Izak -le Bali -a, ɛn an ya Zago 'le Bali -a.› 27 Tʋ nɛn Bali 'wɩ zɩɛ -a ve bɛ, te -kaa tranun zɩɛ o kaa -a -nan 'mɔn. 'Pian Bali "le 'va bɛ, o yiɛ a "man tian, kɔɔ Bali a minnun nɛn o yiɛ cɩ "man "bɛ -wee Bali -a, e 'ka minnun nɛn o kaa bɛ -wee Bali -a dɩ. -Yee "wɛan ka'a 'wɩ 'tʋ -ci manlɛ "fo "dɩ.»\n28 'Fluba 'ci vɩzan -tʋ -sa zɩɛ -a 'man. Zɩ yaa 'yɩ 'nan Zozi -a -ci 'vɩ Saduze 'nɔn lɛ fɛnyian bɛ, e pli Zozi man, ɛn yaa laabʋ -yrɔ 'nan: «Bali -le -pei -tɔ wɩ pɛɛnɔn bɛ, -a "cɛn 'bɛ cɩ "va -dan?»\n29 Ɛn Zozi "e 'nan -yrɛ 'nan: «Bali -le -peinun pɛɛnɔn 'va bɛ, -pei -dan nɛn 'gʋ:\n'ka "trɔɛn "tɔ!\n-Kaa 'san Bali\n'bɛ cɩ Minsan -a 'e 'tʋwli.\n30 Ɛn 'i Minsan 'bɔ nɛn 'yie Bali -a bɛ,\n-a yɩ "yi 'i 'bli pɛɛnɔn 'a!\n'I yɩ "yi 'yie ci "nrɔndɩ pɛɛnɔn 'a!\n'I yɩ "yi 'yie 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'a!›\n31 Ɛn -a "flizan nɛn 'gʋ:\nBali -le -pei -tɔ wɩ pee -dan 'ka 'mlian -pei "fli zɩɛ o da dɩ.»\n32 Ɛn 'fluba 'ci vɩzan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, yia 'vɩ fɛnyian. 'Yie tin a 'nɔnnɔn -a vɩdɩ -a 'nan, Minsan 'bɛ cɩ Bali a 'e 'tʋwli, -a pee "ka "dɩ. 33 -Yee "wɛan min 'e Bali yɩ "yi 'e 'bli pɛɛnɔn 'a, 'lee 'yee ci "nrɔndɩ pɛɛnɔn 'a, 'lee 'yee 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'a! Ɛn 'e bɔɛzan -tʋ yɩ "yi "le 'e 'bɔ 'le 'wɩ 'zʋ! 'Wɩ zɩɛ -a drɛdɩ -dan "mlian 'sraga nɛn waa 'tɛ 'ble Bali lɛ bɛ, -a da. Ɛn -a -dan "mlian 'sraga pɛɛnɔn bʋdɩ Bali lɛ da.»\n34 Zɩ Zozi -a 'yɩ 'nan, min zɩɛ yaa -sru 'vɩ 'wɩ 'tɔdɩ -a bɛ, ɛn e 'nan -yrɛ 'nan: «E -fʋ "wɛnnɔn -e Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'e pou 'sia 'i 'va.» "Bɛ -sru 'wɩ laabʋdɩ -yrɔ "cin 'ka "nyian -tɔlɛ min -tʋ ji dɩ.\n-Tɩ -pɩ nɛn Crizi -a\n35 Zozi a 'wɩ "paanan minnun ji Bali -pan 'kuin. Ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «E drɛ 'kɔ ɛn 'fluba 'ci vɩnɔn "o 'nan, min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi a David kluda min -a? 36 Kɔɔ David 'bɔ -a 'vɩ, tʋ nɛn Bali lei 'saun 'ta 'tɔ "man "bɛ, -a 'nan:\n37 -Te David 'bɔ Crizi laabo 'e 'san bɛ, e drɛ 'kɔ ɛn 'bɛ -kɔan David kluda min -a?»\nMin "kaga "trɔɛn "a 'e 'tɔdɩ -yrɛ ci "nrandɩ -a.\n38 Ɛn yaa 'vɩ "nyian 'yee 'wɩ "paadɩ 'bɔ 'va 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! -Te 'ka 'wɩ drɛ "le 'fluba 'ci vɩnɔn 'le 'wɩ 'zʋ! O -tɔɔdɩ ye "yi -tralɛ -gblɔnun nɛn fɛnyian bɛ -a -ji. Ɛn waa ye "yi "le 'nan min 'e o 'tɔ bʋ -guada. 39 -Te e ya cin yɩ 'kuin -a oo, ɛn -te e ya "fɛdi da -a oo, -nyran "nan 'kpagba nɛn waa 'sidɩ ye "yi. 40 O fɛnun "sia -calenun lɔ -dawli -a. "Bɛ -sru -e 'o Bali trʋ 'ba -plɔun 'nan -e minnun 'o o "sia min tɩglɩ 'a. 'Wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ -le "wɛan Bali -wee tin "paa 'plɛblɛ 'kpa.»\n41 "Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ -nyɛnlɛa -gbogbo nɛn minnun "lala -sɛan "ji Bali -le vɛ -a bɛ -a "srɔn. Minnun nɛn o cɩ "lala -sɛnnan -ji bɛ, e o -nanjɛndɩ 'sia. Fɛnɔn "kaga "ta, ɛn o "lala -sɛn -ji "kaga. 42 "Bɛ -sru ɛn -cale seezan -tʋ -ta, e -bablu 'wlɛ 'tʋdʋ -fɔ -ji "fli.\n43 -A -nan nɛn Zozi 'e -srunɔn laabʋ 'e "srɔn, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -cale seezan 'labɛ, e fɛ -nɔn Bali lɛ e mlin minnun pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ o da. 44 Kɔɔ o pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ, "lala a -wlɔ "kaga. 'Pian lɩ 'labɛ, "lala pɛɛnɔn nɛn -yrɔ -yee fɛ -blɩ "man "vɛ -a bɛ, -a 'bɔ nɛn yaa -nɔn Bali lɛ.»


Rɔmunfuɛ Mun 9 | Online Bible | New World Translation\nRɔmunfuɛ Mun 9:1-33\nzraɛlifuɛ’m be ti’n, Pɔlu i wla boli i wun (1-5)\nBe nga be ti Abraamun i osu’n nunfuɛ sakpa’n (6-13)\nSran fi kwlá siman sa nga Ɲanmiɛn yo be’n be su akplowa (14-26)\nBe nga Ɲanmiɛn fa be wun ya’n nin be ng’ɔ si be aunnvuɛ’n (22, 23)\nSran kaan sa yɛ bé ɲán be ti-ɔ (27-29)\nIzraɛlifuɛ’m be ja kplali (30-33)\n9 Kɛ mɔ n ti Klisi i sɔnnzɔnfuɛ’n ti’n, n di nanwlɛ. N buaman ato, yɛle kɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n maan min akunndan’n kle min kɛ 2 min wla w’a bo min wun dan, kpɛkun min awlɛn’n kpɛ min klun tititi. 3 Ɔ ka min ngunmin’n, nn e nin Klisi y’a bu kɛ sran wie mɔ b’a bo i sannzan’n sa min niaan mɔ e nin be e fin nvle kunngba’n nun’n be ti. 4 Min niaan sɔ mun yɛle Izraɛlifuɛ mun. Ɲanmiɛn fa be kacili i wa, ɔ yoli maan be ɲannin ɲrun, kpɛkun ɔ nin be trali aenguɛ. Ɔ fali Mmla’n mannin be, yɛ ɔ mannin be atin kɛ be su i, kpɛkun ɔ tali be nda. 5 Be ti e nannan’m be wa, yɛ Klisi ti be wa wie. Maan manmanlɛ’n yo Ɲanmiɛn m’ɔ o like kwlaa ti su’n i liɛ tititi. Maan ɔ yo sɔ. 6 Sanngɛ nán kɛ ndɛ nga Ɲanmiɛn kannin’n w’a kpɛnman su ti-ɔ. Afin be nga Izraɛli wuli be’n nán be kwlaa yɛ be ti Izraɛlifuɛ sakpa-ɔ. 7 Asa kusu’n, nán be ngba yɛ be ti Abraamun i wa-ɔ. I kpa bɔbɔ’n be klɛli i kɛ: “Be nga bé flɛ́ be kɛ ɔ osu’n nunfuɛ mun’n, Izaaki yɛ ɔ́ wú be-ɔ.” 8 Yɛle kɛ nán Abraamun i klun ba’m be ngba yɛ be ti Ɲanmiɛn i mma mun sakpa-ɔ. Sanngɛ nda nga Ɲanmiɛn tali’n ti’n ba nga be wuli be’n, be yɛ be ti Abraamun i mma mun Ɲanmiɛn ɲrun-ɔn. 9 Afin Ɲanmiɛn tali nda seli kɛ: “Kɛ blɛ sɔ’n ɔ́ wá jú’n, ń bá yɛ Sara wá wú ba yasua kun.” 10 Sanngɛ nán blɛ sɔ’n nun ngunmin yɛ Ɲanmiɛn tali nda-ɔ. I nun nga e nannan Izaaki nin Rebeka be wunnzɛli nda mun’n, ɔ tali nda wie. 11 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn be nin-a wuman be bɔbɔ naan se kɛ bé sí sa kpa annzɛ sa tɛ’n. Sa sɔ’n yoli sɔ naan y’a wun i wlɛ weiin kɛ, kɛ Ɲanmiɛn fɛ i sa sie sran kun su’n, ɔ finman like nga sran’n yo’n, sanngɛ ɔ fin i bɔbɔ m’ɔ flɛ sran’n. 12 Ɲanmiɛn seli i kɛ: “Kpɛnngbɛnfuɛ’n, ɔ́ yó i sinma’n i kanga.” 13 I sɔ kusu yɛ be klɛli-ɔ. Be klɛli i kɛ: “N kloli Zakɔbu sa, sanngɛ n kpɔli Ezau.” 14 ?Ɔ maan, é sé sɛ? ?É sé kɛ Ɲanmiɛn yoman sa i nuan su? Ɔ si’ɛ! 15 Afin ɔ seli Moizi kɛ: “Sran nga n klo kɛ ń sí i aunnvuɛ’n, ń sí i aunnvuɛ. Yɛ sran nga n klo kɛ ń yó i ye’n, ń yó i ye.” 16 Ɔ maan i sɔ’n finman sran’n i like ng’ɔ klo kɛ ɔ́ yó’n annzɛ i wunmiɛn’n, sanngɛ ɔ fin Ɲanmiɛn m’ɔ si sran aunnvuɛ’n. 17 Afin ndɛ nga Ɲanmiɛn ndɛ’n kɛn i Faraɔn su’n yɛ: “Like nga ti yɛ m’an kplinman su kɛ a wu’n yɛ: Ń fá wɔ ń klé kɛ n le tinmin, naan be bo min dunman’n asiɛ wunmuan’n su.” 18 Ɔ maan sran ng’ɔ klo kɛ ɔ́ sí i aunnvuɛ’n, ɔ si i aunnvuɛ. Sanngɛ sran kwlaa ng’ɔ klo kɛ ɔ́ yáci i lɛ naan i awlɛn’n kete’n, ɔ yaci i lɛ. 19 Sanngɛ amún sé min kɛ: “?Yɛ ngue ti yɛ ɔ te bu sran’m be fɔ-ɔ? ?Yɛ wan yɛ ɔ kwla tɛnndɛn i ɲrun kɛ nán ɔ yo i klun sa’n niɔn?” 20 ?Sanngɛ klɔ sran, a ti ɔ liɛ sɛ mɔ kɛ Ɲanmiɛn ko kɛn i ndɛ liɛ’n, ɔ kusu a kan wie-ɔ? ?Like nga be fa ufa be wuli’n, ɔ kwla se i wufuɛ’n kɛ: “Ngue ti yɛ a yoli min kɛ nga sa-ɔ”? 21 Sɛ wufuɛ’n fa ufa ng’ɔ o i sa nun’n yo like ng’ɔ klo’n. ?Nɛ́n i-ɔ? Sɛ ɔ́ fá fa tɔlɛ kunngba’n wú sɛ kun mɔ be fa yo like kpa ngunmin annzɛ ɔ́ fá wú sɛ kun mɔ be fa yo like m’ɔ leman ɲrun’n, ɔ ti kɛ i bɔbɔ sa. ?Nɛ́n i-ɔ? 22 Ɲanmiɛn waan ɔ́ yí i ya’n i nglo klé sran mun, yɛ i waan ɔ́ klé kɛ ɔ le tinmin. Ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yí i ya’n i nglo klé sran sɔ mɔ be ti kɛ sɛ sa’n. Sanngɛ ɔ trɛ i awlɛn be wun, kusu nn be nin nunnunlɛ fata. 23 Ɔ yoli sɔ naan be nga be ti kɛ sɛ sa mɔ be nin aunnvuɛ silɛ’n fata’n, be wun i wlɛ kɛ ɔ le ɲrun dan. Ɔ fɛli i sa sieli sran sɔ’m be su laa kɛ be ɲan ɲrun. 24 Sran sɔ mun yɛle e. Ɲanmiɛn niannin Zuifu mun ɔ nin be nga be timan Zuifu’n be nun ɔ flɛli e. ?I sɔ m’ɔ yoli’n, ɔ ti tɛ? 25 I sɔ’n yɛ ɔ kɛnnin i ndɛ Oze fluwa’n nun-ɔn. Ɔ seli kɛ: “Be nga be timan min nvlefuɛ’n, ń flɛ́ be ‘min nvlefuɛ.’ Yɛ bla nga b’a klomɛn i’n, bé flɛ́ i ‘bla mɔ be klo i’n.’ 26 Kpɛkun lika nga n seli lɔfuɛ’m be kɛ, ‘Amun timan min nvlefuɛ’n,’ lika sɔ’n nun’n, bé wá flɛ́ amun ‘Ɲanmiɛn m’ɔ lafiman’n i mma mun.’” 27 Asa ekun’n, Ezai sunnin Izraɛli nvle’n i ti. Ɔ seli kɛ: “Kannzɛ Izraɛlifuɛ’m be sɔnnin kɛ jenvie nuan aunɲan sa’n, sanngɛ be nun kaan sa yɛ bé ká lɛ-ɔ. Be yɛ bé ɲán be ti-ɔ. 28 Afin Zoova wá dí jɔlɛ asiɛ’n su wa. Ɔ́ yó gúɛ i bo, kpɛkun ɔ́ yó i ndɛndɛ.” 29 Asa kusu’n, ɔ yoli kɛ nga Ezai fa kannin’n sa cɛ. Ɔ seli kɛ: “Sɛ Zoova m’ɔ ti sonja’m be kwlaa be su kpɛn’n, w’a yaciman e osu’n nun sran wie mun w’a manman e’n, nn e kacili kɛ Sodɔmun nin Gomɔru sa.” 30 ?Ɔ maan, é sé sɛ? É sé kɛ kannzɛ be nga be timan Zuifu’n be mianman be ɲin naan Ɲanmiɛn bu be sran kpa’n, Ɲanmiɛn su mɔ be lafi’n ti’n, Ɲanmiɛn bu be sran kpa. 31 Sanngɛ Izraɛlifuɛ’m be liɛ’n, kannzɛ bɔbɔ be mian be ɲin be nanti mmla’n su naan Ɲanmiɛn bu be sran kpa’n, b’a kwlá nantiman mmla sɔ’n su lele b’a guɛmɛn i bo. 32 ?Ngue ti-ɔ? Afin be mian be ɲin be yo sa kpa naan Ɲanmiɛn bu be sran kpa, sanngɛ be lafiman Ɲanmiɛn su. Ɔ maan be ja kplali “yɔbuɛ ng’ɔ fin sran ase’n” i su 33 kɛ nga be fa klɛli’n sa. Be klɛli i kɛ: “An nian! N su fa yɔbuɛ kun m’ɔ fin sran ase m’ɔ lo sran’m be ngasi’n, ń síe i Siɔn lɔ. Sanngɛ sran ng’ɔ lafi i su’n, i ɲin su guaman ase.”\nRɔmunfuɛ Mun 9


1 Korɛntifuɛ Mun 10 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\n1 Korɛntifuɛ Mun 10:1-33\nIzraɛlifuɛ’m be su ndɛ’n man afɔtuɛ (1-13)\nAmuɛn sɔlɛ’n i su afɔtuɛ (14-22)\nZoova i tabli’n nin mmusu’m be tabli’n (21)\nLike nga e le atin e yo’n nin e wiengu’m be akunndan bulɛ (23-33)\n‘Like kwlaa nga amún yó’n, an yo naan Ɲanmiɛn ɲan ɲrun’ (31)\n10 Aniaan mun, n kunndɛ kɛ an si kɛ e nannan’m be trannin ɲanmiɛn ble’n i bo, yɛ be kwlaa be kpɛli jenvie’n. 2 Yɛ kɛ be kwlaa be suli Moizi su ɲanmiɛn ble’n i bo’n, ɔ nin jenvie’n nun’n, ɔ ti kɛ batɛmun yɛ be yoli be sa. 3 Be kwlaa be dili aliɛ kunngba ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n. 4 Asa ekun’n, nzue kunngba ng’ɔ fin Ɲanmiɛn’n yɛ be kwlaa be nɔnnin-ɔn. Afin be nɔnnin Ɲanmiɛn i yɔbuɛ m’ɔ su be su’n i nun nzue’n. Yɔbuɛ sɔ’n yɛle Klisi. 5 Sanngɛ Ɲanmiɛn i klun w’a jɔman be nun sunman be wun. I sɔ’n ti’n, be wuli aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ. 6 Sa sɔ’m be juli naan e fa tu e wun fɔ naan e konvi w’a sɔman sa tɛ’n kɛ be sa. 7 Nán e kaci amuin sɔfuɛ kɛ be nun wie’m be fa yoli’n sa. I sɔ yɛ be klɛli i Ɲanmiɛn ndɛ’n nun-ɔn. Be klɛli i kɛ: “Nvle’n i nunfuɛ’m be trannin ase be dili like, kpɛkun be nɔnnin nzan. I sin’n, be boli ngowa kanlɛ bo.” 8 Asa kusu’n, nán e kunndɛ bla nin bian sukusuku, yɛ nán e yo i wunsu ɲannzuɛn sa mun* kɛ be nun wie’m be fa yoli’n sa. Afin kɛ be yoli sɔ’n, be nun akpiakpi ablaɔn-nin-nsan (23.000) be wuli le kunngba. 9 Nán e sa Zoova e nian kɛ nga be nun wie’m be fa sɛli i be niannin’n sa. Afin kɛ be yoli sɔ’n, wuo’m be kali be, kpɛkun be wuli. 10 Asa ekun’n, nán e ijɔ e konviabo kɛ be nun wie’m be fa yoli’n sa. Afin kɛ be yoli sɔ’n, sran kunfuɛ’n kunnin be. 11 Sa sɔ’m be juli be su naan e fa tu e wun fɔ. Yɛ be klɛli ndɛ sɔ mun naan e mɔ e o mɛn’n i awieliɛ blɛ nun’n, y’a yoman kɛ be sa. 12 I sɔ’n ti’n, maan sran ng’ɔ bu i kɛ w’a jran kpa’n, ɔ niɛn i wun su naan w’a tɔman. 13 Sa nga be tɔ amun su mɔ be sa amun nian’n, nán amun ngunmin amun su yɛ be tɔ-ɔ. Sanngɛ e kwla lafi Ɲanmiɛn su. Sɛ sa ng’ɔ o amun su’n su sɔnman amun nun’n, ɔ su yaciman amun lɛ. Sɛ sa’n tɔ amun su’n, ɔ́ fá ajalɛ naan amun a kwla jrɛn i ɲrun kekle. 14 I sɔ’n ti’n, min sran kpa mun, amun kpalo* amuin sɔlɛ’n i wafawafa’n kwlaa. 15 N su kan ndɛ n kle sran mɔ be bu sa sin’n. Ɔ maan amun bu ndɛ nga n kan’n i akunndan be nian. 16 ?Kɛ e srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ yra suyralɛ klowa’n su’n, nán Klisi i mmoja’n i su ye’n i wie yɛ y’a ɲɛn i lɛ-ɔ? ?Kɛ e bubu kpanwun’n nun’n, nán Klisi i wunnɛn’n i su ye’n i wie yɛ y’a ɲɛn i lɛ-ɔ? 17 Kannzɛ kpanwun’n ti kunngba naan e sɔnnin’n, sanngɛ e ngba e ti kun. Afin e kwlaa e cɛcɛ kpanwun kunngba sɔ’n nun. 18 An bu Izraɛlifuɛ’m be liɛ’n i akunndan: ?Kɛ be di nnɛn nga be fa yili tɛ tɛ yiwlɛ’n su’n, ɔ timan kɛ be nin Ɲanmiɛn yɛ be su di like sa-ɔ? 19 ?Ɔ maan ń sé sɛ? ?Ń sé kɛ nnɛn nga be fa sɔ amuin’n ti like dan? ?Annzɛ amuin’n ti like dan? 20 Cɛcɛ, be timan like fi. Sanngɛ n se kɛ tɛ nga amuin sɔfuɛ’m be yi’n, be yi be man mmusu mun, nán Ɲanmiɛn yɛ be yi be mɛn i-ɔ. Yɛ n kunndɛman kɛ amun nin mmusu mun amun di. 21 Amun kwlá nɔnman Zoova i klowa’n nun naan amun kunngba’n amun a nɔn mmusu’m be klowa’n nun. Amun kwlá tranman “Zoova i tabli’n” i sin, naan amun kunngba’n amun a tran mmusu’m be tabli’n i sin. 22 ?Annzɛ ‘e su klɔklɔ Zoova i ya’n’? ?E le wunmiɛn trɛ i? 23 E le atin e yo like kwlaa, sanngɛ nán like kwlaa yɛ ɔ yo sa ye-ɔ. E le atin e yo like kwlaa, sanngɛ nán like kwlaa yɛ ɔ wla sran fanngan-ɔn. 24 Nán maan sran fi bu i bɔbɔ i wun akunndan, sanngɛ maan ɔ bu i wiengu akunndan titi. 25 Nnɛn kwlaa nga be yo i atɛ gua bo’n, amun kwla di, nán an usausa nun, kɛ ɔ ko yo naan amun akunndan w’a sannganman’n ti. 26 Afin “asiɛ’n, ɔ nin i su ninnge’n kwlaa be ti Zoova liɛ.” 27 Sɛ sran m’ɔ lafiman e Min’n su’n flɛ amun kɛ amun ko di like’n, naan amun klo kɛ amún kɔ́’n, like kwlaa ng’ɔ́ fá síe amun ɲrun’n, an di. Nán amun usausa nun naan sran wie i akunndan’n w’a sannganman. 28 Sanngɛ sɛ sran kun se amun kɛ, “Be fali like nga be sɔli amuin’n,” nán an di, naan sran ng’ɔ seli amun sɔ’n, ɔ nin sran uflɛ’m be akunndan’n w’a sannganman. 29 Nán amun bɔbɔ amun akunndan’n i ndɛ yɛ n kan-ɔn, sanngɛ sran uflɛ liɛ’n i ndɛ yɛ n kan-ɔn. Kannzɛ n le atin n yo like nga n klo’n, n kunndɛman kɛ ń yó sɔ, kɛ ɔ ko yo naan sran uflɛ i akunndan’n w’a buman min fɔ’n ti. 30 ?Sɛ ń dí aliɛ naan n la Ɲanmiɛn i ase’n, ngue ti yɛ sran uflɛ kán like nga ti yɛ n lali Ɲanmiɛn i ase’n i ndɛ tɛ-ɔ? 31 Ɔ maan sɛ amún dí like-o, sɛ amún nɔ́n nzan-o, sɛ amún yó like uflɛ-o, i kwlaa nga amún yó’n, an yo naan Ɲanmiɛn ɲan ɲrun. 32 An nian amun wun su naan amun a kaciman kɛ yɔbuɛ wie sa naan Zuifu mun nin Glɛki mun, ɔ nin Ɲanmiɛn i asɔnun’n i nunfuɛ’m be ja w’a kplaman su. 33 I sɔ kusu yɛ n yo-ɔ. N mian min ɲin naan sa’n kwlaa nun’n, m’an yo like ng’ɔ yo sran’m be kwlaa be fɛ’n. Ɔ maan n buman min bɔbɔ min wun akunndan, sanngɛ n bu sran kpanngban be akunndan, kɛ ɔ ko yo naan b’a kwla fite nun’n ti.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “wanndi.”\n1 Korɛntifuɛ Mun 10


Siɛ nin niɛn mun, an kle amun mma’m be like naan be lafi Ɲanmiɛn su | Like suanlɛ liɛ\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N E kwlakwla e kunndɛ kɛ be fɔnvɔ e\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Wafa nga Ɲanmiɛn fɔnvɔ e’n\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Ɲanmiɛn fɔnvɔ e blɛ kekle’n nun\n“Nán amun sa sin bubu amun”\nMaan e jran kekle naan Zoova yra e su\nMaan e wlawla e wun kpa naan Ɲanmiɛn ɲan ɲrun\nGbanflɛn nin talua mun, amun lafi Ɲanmiɛn su kpa\nSiɛ nin niɛn mun, an kle amun mma’m be like naan be lafi Ɲanmiɛn su\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Sɛptanblu 2016\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel Cambodgien Chokwe Chol Chopi Chuabo Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Lao Lifu Lingala Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Otètèla Pidgin (Cameroon) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Southern Greece) Saramaccan Sena Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tzeltal Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\n“Gbanflɛn mun o, talua mun o, [...] amun bo flɛ Anannganman.”—JUE MUN 148:12, 13.\nJUE: 88, 115\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ siɛ nin niɛn’m be si be mma mun kpa ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla fa sunnzun ase kle be mma’m be like ɔ?\n?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be tra be awlɛn, be lafi Ɲanmiɛn su yɛ be srɛ i kɛ ɔ suan be bo ɔ?\n1, 2. (a) ?Ngue ti yɛ ba’m be like klelɛ’n timan pɔpɔ ɔ? (b) ?Wan fanngan nun yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla kle be mma’m be like kpa ɔ? (c) ?Like nnan benin yɛ like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe su ɔ?\nAFLANSI lɔ’n, aniaan kun nin i yi’n be seli kɛ: “E lafi Zoova su. Sanngɛ, i sɔ’n kleman kɛ e mma’m bé láfi i su wie. Be wuman sran kun nin i Ɲanmiɛn sulafilɛ. Kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, yɛ e mma’m bé láfi Ɲanmiɛn su ɔ.” Ɔstrali lɔ’n, aniaan bian kun seli kɛ: “Ɔ ti cinnjin kpa kɛ e kle e mma’m be like naan be lafi su. Sanngɛ, ɔ timan pɔpɔ e sa nun.” Ɔ seli ekun kɛ: “Kɛ ɔ wa’n usa kosan’n, mɔ a tɛ i su’n, a bu i kɛ w’a tɛ su kpa w’a mɛn i. Sanngɛ cɛn uflɛ’n, á nían ɔn, ɔ su usa kosan kunngba’n ekun. Sɛ ɔ wun ndɛ kun wlɛ andɛ’n, ainman’n ɔ kunndɛ kɛ be yiyi nun kpa ekun be kle i.” Kɛ ba’m bé ɲín’n, ɔ yo kekle man siɛ nin niɛn sunman. Afin, ɔ fata kɛ be yiyi ndɛ kunngba’n nun weinwein kle ba mun naan be wun i wlɛ kpa. Asa ekun’n, be wun kɛ be kwlá jranman ajalɛ kunngba su be kleman ba’m be like naan be klo Zoova.\n2 Siɛ nin niɛn mun, atrɛkpa’n, amun usa amun wun kɛ: ‘?Wafa sɛ yɛ ń klé min mma’m be like naan b’a klo Zoova naan b’a su i titi ɔ?’ I lɛ’n nun’n, amun kwlá lafiman amun bɔbɔ amun akunndan liɛ’n su naan w’a yo ye. (Zeremi 10:23) Ɔ fata kɛ Zoova suan amun bo. I sɔ’n ti’n, Zoova kleli like ng’ɔ fata kɛ amun yo naan amun mma’m b’a lafi i su’n. Ɔ ti like nnan. (1) Ɔ fata kɛ amun si amun mma mun kpa. (2) I su like nga amun si i’n, amun fa kle be. (3) Amun fa sunnzun ase mun fa yiyi ndɛ’m be nun. (4) Amun srɛ i kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man amun. Yɛ amun tra amun awlɛn amun mma’m be wun.\nMAAN AN SI AMUN MMA MUN KPA\n3. ?Wafa sɛ yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla nian wafa nga Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ’m be like’n su ɔ?\n3 Zezi usɛli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kosan naan ɔ́ sí like nga be lafi su’n. (Matie 16:13-15) Kɛ amun nin amun mma’m bé kókó yalɛ annzɛ bé yó ninnge wie mun likawlɛ’n amun nian Zezi i ajalɛ’n su. Yɛle kɛ, amun usa be kosan naan be kan be klun ndɛ. Ɔstrali lɔ’n, aniaan bla kun le afuɛ 15. Ɔ seli kɛ: “Wie liɛ’n, e nin baba e koko like nga n lafi su’n, i su yalɛ. Kpɛkun, ɔ usa min kosan naan m bu akunndan. Ɔ usa min kɛ: ‘?Ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?’ ‘?A lafi ndɛ sɔ’n su?’ ‘?Ngue ti yɛ a lafi su ɔ?’ Ɔ se min kɛ nán maan n kan ndɛ kunngba nga ɔ nin manmin be kan kleli min’n. Sanngɛ, maan n kan n liɛ nga n wun i’n. Kɛ ń ɲín’n, n sili ndɛ’m be nun yiyi kpa.”\n4. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ siɛ nin niɛn’m be tra be awlɛn naan be tɛ ba’m be kosan’m be su ɔ? An fa sa kun yiyi nun.\n4 Sɛ amun kle amun mma’m be Biblu’n nun like naan be kaman lɛ be faman su’n, amun tra amun awlɛn. Amun uka be naan be wun kosan nga be usa’n, be su tɛlɛ’n. Siɛ kun seli kɛ: “Nán amun bu i kɛ kosan nga amun mma’m be usa’n, be timan cinnjin. Kannzɛ ninnge wie’m be ndɛ kanlɛ ti kekle man amun’n, nán amun ɲin kpa su.” Sɛ amun mma’m be usa kosan’n, ɔ ti kpa. Afin, be kunndɛ kɛ bé sí sa. Zezi bɔbɔ i bakan nun’n, ɔ usali kosan mun. (An kanngan Lik 2:46 nun.) Danimaki lɔ gbanflɛn kun seli kɛ: “Cɛn kun’n, n seli min si nin min nin’n be kɛ, n lafiman su kpa kɛ e yɛ e su Ɲanmiɛn kpa ɔ. Kɛ n kannin sɔ’n, b’a faman min wun ya. Sanngɛ, kosan kwlaa nga n usali’n, be fali Biblu’n tɛli min su.”\n5. ?Kannzɛ siɛ nin niɛn’m be bu i kɛ ba’m be lafi Ɲanmiɛn su’n, sanngɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ be yo ɔ?\n5 Maan amun si amun mma mun kpa. Nán amun bu i kɛ jasin fɛ’n mɔ be bo’n, annzɛ aɲia’m be bo mɔ be kɔ’n ti’n, be lafi Ɲanmiɛn su. Ɔ fata kɛ amun si wafa nga be bu Zoova, ɔ nin Biblu’n. Ɔ fata kɛ amun si like nga ti yɛ Zoova i sulɛ’n ti kekle man be’n. Kɛ amun nin bé yó ninnge wie mun likawlɛ’n, amun kan Zoova i ndɛ kle be. Amun srɛ Zoova, yɛ amun nin ba mun be srɛ wie.\nAN KLE BE ZOOVA I SU LIKE NGA AMUN SI I’N\n6. ?Kɛ siɛ nin niɛn’m be si Zoova nin ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n i kpa’n, ngue yɛ be kwla yo ɔ?\n6 Zezi kleli kɛ ɔ klo Zoova nin sran mun. Asa ekun’n, ɔ si Ɲanmiɛn Ndɛ’n kpa. I sɔ’n ti, kɛ ɔ́ kán ndɛ’n, sran’m be sieli be su kpa. (Lik 24:32; Zan 7:46) I wafa kunngba’n, sɛ amun mma’m be wun kɛ amun klo Zoova, bé kló i wie. (An kanngan Mmla’n 6:5-8, ɔ nin Lik 6:45 be nun.) I sɔ’n ti, amun suan Biblu’n nun like kpa. Yɛ amun kanngan fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun titi. Ninnge nga Zoova yili be’n, amun suan be su like. (Matie 6:26, 28) Sɛ amun si Zoova kpa’n, amún kwlá kɛ́n i ndɛ klé amun mma mun.—Lik 6:40.\n7, 8. (a) ?Kɛ siɛ nin niɛn’m be suan Zoova i su like kun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ be yo ɔ? (b) ?Ngue yɛ siɛ nin niɛn wie’m be yoli naan b’a kle be mma’m be like ɔ?\n7 Zoova i su like nga amun si i’n, amun kan kle amun mma mun. Nán amun minndɛ blɛ mɔ amún sú Ɲanmiɛn awlo lɔ’n, annzɛ amún síesíe amun wun naan b’a ɔ aɲia’m be bo’n ngunmin, naan amun a kan. Sanngɛ, blɛ kwlaa nga amun nin be o likawlɛ’n, amun kan kle be. I sɔ yɛ Etazini lɔ siɛ nin niɛn kun be yo ɔ. Sɛ be wun like ɲɛnmɛn kun mɔ Zoova yili’n, annzɛ sɛ be di aliɛ fɛfɛ kpa kun’n, be kan wafa nga like sɔ’n yi Zoova i ayɛ’n, i ndɛ kle be mma mun. Be seli kɛ: “E kle e mma mun kɛ klolɛ mɔ Zoova klo e’n ti, ɔ man e ninnge fanunfanun.” Afriki di Sidi lɔ’n, aniaan kun nin i yi’n be le ba bla nɲɔn. Kɛ be nin bé dí be fie’n nun junman’n, be kan ninnge nga Zoova yili’n be ndɛ. I wie yɛle kɛ, wafa nga waka mma’n ɔ fifi m’ɔ kaci waka’n, be kɛn i ndɛ. Be seli kɛ: “E kle be kɛ Zoova yili ninnge ɲɛnmɛn fanunfanun. Naan ɔ fataman kɛ be yo ninnge sɔ’m be finfin.”\n8 Ɔstrali lɔ sua kun o lɛ’n, be siesie nnɛn nga be osu w’a nunnun’n be foto nin be owie mun lɔ. Cɛn kun’n, siɛ kun nin i wa yasua kan m’ɔ le afuɛ blu’n, be ɔli lɔ ninnge’m be niannianlɛ. Siɛ’n waan ɔ́ klé i wa’n kɛ Zoova yɛ ɔ yili ninnge’n kwlaa ɔ, naan ɔ fata kɛ ɔ lafi i su. Ɔ seli kɛ: “E wunnin jenvie nun nnɛn wie mɔ be osu w’a nunnun’n be owie. Nnɛn sɔ’m be yo ɲɛnmɛn dan. Ɔ le kun i wafa m’ɔ ti ɔ. Yɛ ɔ leman be lika kun m’ɔ nunman lɛ ɔ. ?Sɛ nnɛn kun yɛ ɔ kacili nnɛn uflɛ’n, nn ngue ti yɛ lalafuɛ nun nnɛn sɔ’m be lika’n kwlaa wo lɛ sɛsɛsɛ ɔ? Like nga ninnge sɔ’m be kleli min’n, ɔ yoli min fɛ dan. Yɛ n fa kleli min wa’n.”\nAMUN FA SUNNZUN ASE MUN YIYI NDƐ’M BE NUN\n9. (a) ?Ngue ti yɛ kɛ e fa sunnzun ase e yiyi ndɛ’m be nun’n, ɔ ti kpa ɔ? (b) ?Ngue yɛ niɛn kun yoli naan w’a kle i mma’m be like ɔ?\n9 Kpɛ sunman kɛ Zezi klé like’n, ɔ fali sunnzun ase. Ɔ yoli sɔ naan sran’m be wun ndɛ cinnjin wie’m be wlɛ. (Matie 13:34, 35) Kɛ amun fa sunnzun ase yiyi ndɛ’m be nun’n, amun mma’m be bu akunndan. Be wun ndɛ’n i wlɛ kpa. Yɛ be wla fiman su. Asa ekun’n, like suanlɛ yo be fɛ. Zapɔn lɔ’n, aniaan bla kun le ba yasua nɲɔn. Kun le afuɛ mɔcuɛ, yɛ kun’n le afuɛ blu. Aniaan bla’n kunndɛli kɛ i mma’m be wun i wlɛ kɛ e ndɛ lo Zoova dan. I sɔ’n ti, ɔ kannin like nga ti yɛ e kwla lo wunmiɛn asiɛ’n su’n, i ndɛ kleli be. Kɛ ɔ ko yo naan b’a wun i ndɛ’n i wlɛ’n, ɔ mannin be nɔnnɔn, nin sukwla, ɔ nin kafe nzuɛn. Kpɛkun, ɔ seli be kɛ be yo kafe be mɛn i. Be nian nun be yoli i kpa. Aniaan bla’n seli kɛ: “N usali be like nga ti yɛ be yoli i kpa sɔ’n. Be tɛli min su kɛ be kunndɛ kɛ be kafe’n yo min fɛ ti ɔ. N seli be kɛ i wafa kunngba’n, Ɲanmiɛn sanngan sanngannin ninnge wie mun yɛ ɔ kacili aunmuan mɔ i ti yɛ e lo wunmiɛn’n niɔn.” Ba’m be wunnin ndɛ sɔ’n i wlɛ kpa. Ɔ maan, be wla w’a fiman su le.\nAmun fa sunnzun ase be kle amun mma mun kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ yili ninnge’n kwlaa ɔ. (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 nun.)\n10, 11. (a) ?Sunnzun ase benin mun yɛ amun kwla fa naan amun mma’m b’a wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ yili ninnge’n kwlaa ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ bo i bo lɛ’n.) (b) ?Sunnzun ase benin yɛ amun bɔbɔ amun a fɛ i le ɔ?\n10 ?Sunnzun ase benin yɛ amun kwla fa naan amun mma’m b’a wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ yili ninnge mun ɔn? Sɛ amun si gato tɔn’n, maan amun nin ba’n be tɔn kun. Ninnge nga be fa yo gato’n, amun kle i like nga ti yɛ ɔ fata kɛ ɔ nian su fa be sɛsɛsɛ’n. I sin’n, amun mɛn i pɔmun annzɛ waka mma uflɛ naan amun usɛ i kɛ: “?A si like ng’ɔ man pɔmun nga’n?” Kpɛkun, amun kpaci pɔmun’n nun. Yɛ an yi i klun mma’n kun mɛn i. An yiyi nun kle ba’n kɛ pɔmun’n i klun mma’n i nun yɛ like kwlaa ng’ɔ kwla man pɔmun’n ɔ wo ɔ. Ninnge sɔ’m be ti tɛkɛtɛkɛ tra gato yolɛ’n i wun ninnge mun. An kwla usa amun wa’n kɛ: “Sran yɛ ɔ klɛli ninnge nga be fa yo gato’n niɔn. ?Sanngɛ, wan yɛ ɔ yili pɔmun i klun mma’n i nun ninnge mun ɔn?” Sɛ amun wa’n ti kaklaka kan’n, amun se i kɛ be flɛ pɔmun i klun mma’n i nun like kun kɛ ADN. Sɛ ADN sɔ’n ti fluwa’n, nn é sé kɛ wafa nga pɔmun’n, ɔ fifi, ɔ yo waka, yɛ ɔ su mma’n, i kwlaa’n klɛ nun. E fluwa kun kan ninnge nga Zoova yili be’n, be ndɛ. (Cinq questions à se poser sur l’origine de la vie.) Amun kwla fa fluwa sɔ’n i bue 10 lele 20 be nun desɛn nin sunnzun ase mun kle amun wa’n i like.\n11 Fluwa Réveillez-vous ! i ndɛ akpasua kun kan ninnge nga Ɲanmiɛn yili be’n, be ndɛ. Siɛ nin niɛn sunman be nin be mma’m be kanngan ndɛ akpasua sɔ’n nun likawlɛ. Sɛ ba’m be te yo kanngan kpa’n, be yiyi ndɛ’m be nun kle be naan be wun i wlɛ. I sɔ yɛ Danimaki lɔ aniaan bian kun nin i yi’n be yoli ɔ. Be fali alapla mun sunnzunnin anunman mun. Be seli kɛ: “Alapla’m be ti kɛ anunman mun sa. Sanngɛ, alapla’m be toman klenzua. Anunman’m be liɛ’n, be leman lika trele kun mɔ lɛ yɛ ɔ fata kɛ saan fii be jran ɔn. Jue fɛfɛ nga anunman’m be to’n, alapla’m be toman wie. ?Sɛ ɔ ti sɔ niɔn, sran ng’ɔ yili alapla’n ɔ nin sran ng’ɔ yili anunman’n, be nun onin yɛ ɔ si ngwlɛlɛ dan ɔn?” Sɛ amun nin amun mma’m be koko yalɛ kɛ ngalɛ’n sa’n bé bú “akunndan.” Yɛ bé láfi Zoova su kpa.—Nyanndra Mun 2:10-12.\n12. ?Sunnzun ase benin yɛ amun kwla fa naan amun mma’m b’a wun i wlɛ kɛ Biblu’n di nanwlɛ ɔ?\n12 Amun kwla fa sunnzun ase be kle amun mma mun kɛ ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, i kwlaa ti nanwlɛ. I lɛ’n nun’n, amun kwla kanngan Zɔb 26:7 nun. (An kanngan nun.) Nán amun se i ngbɛn kɛ ndɛ sɔ’n fin Zoova. Sanngɛ, amun yo naan ɔ bu akunndan. Amun yiyi nun kle i kɛ Zɔbu blɛ su’n, sran’m be siman kɛ asiɛ’n ɔ sende lɛ sa ngbɛn. Like nga be si i’n, yɛle kɛ sɛ be to like kɛ yɛbuɛ sa’n i nglo, saan ɔ́ tɔ́. Zɔbu blɛ su’n, be leman mannzin naan b’a fa wun kɛ asiɛ’n sende lɛ sa ngbɛn. Sɛ amun yiyi ndɛ’n nun kɛ ngalɛ sa’n, amun wa’n wún i wlɛ kɛ kannzɛ be klɛli Biblu’n w’a cɛ’n, sanngɛ ɔ di nanwlɛ. Afin, ɔ fin Zoova.—Neemi 9:6.\nAN KLE BE LIKE NGA TI YƐ Ɔ FATA KƐ BE NANTI NDƐ NGA BIBLU’N KAN’N SU’N\n13, 14. ?Ngue yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla yo naan be mma’m b’a wun i wlɛ kɛ Biblu’n nun ndɛ’n i su falɛ’n ti kpa ɔ?\n13 An kle amun mma mun kɛ sɛ be nanti ndɛ nga Biblu’n kan’n su’n, bé liɛ’n yó ye. (An kanngan Jue Mun 1:1-3 nun.) Amun kwla se amun wa’n kɛ wienun ɔn, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ kó trán klɔ kun m’ɔ o nzue’n i afiɛn’n i su. Yɛ ɔ fata kɛ ɔ kle sran nga ɔ nin bé kɔ́’n. ?Sɛ ɔ kunndɛman kɛ ɔ́ ɲán ndɛ atin nun’n, sran benin mun yɛ ɔ nin bé kɔ́ ɔ? I sin’n, amun kanngan ndɛ ng’ɔ o Galasifuɛ Mun 5:19-23 nun kle i, naan ɔ si sran wafa nga Zoova kunndɛ kɛ be tran mɛn uflɛ’n nun lɔ’n.\n14 Sɛ amun yo sɔ’n, amún klé amun wa’n i like cinnjin nɲɔn. I klikli’n yɛle kɛ, Zoova kle i wafa ng’ɔ fata kɛ ɔ nanti naan i liɛ w’a yo ye, naan ɔ nin i wiengu’m b’a tran klanman’n. I nɲɔn su’n, ɔ kle i like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo naan w’a kwla tran mɛn uflɛ’n nun lɔ’n. (Ezai 54:13; Zan 17:3) Wafa nga ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n yoli aniaan wie’m be ye’n, amun kwla kle amun mma mun wie. E fluwa Sasafuɛ Tranwlɛ’n i ndɛ akpasua kun (La Bible transforme des vies) kan aniaan sɔ’m be nun wie’m be ndɛ.—Ebre Mun 4:12.\n15. ?Kɛ amún klé amun mma’m be like’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ amun yo ɔ?\n15 Kɛ amún klé amun mma’m be like’n, an yo like kwlaa nga an kwla yo naan b’a klo like suanlɛ’n. An yo naan be klo Zoova naan be fa be wun be mɛntɛn i. Kɛ bé ɲín bɔbɔ’n, nán amun yaci be like klelɛ. Siɛ kun seli kɛ: “Sɛ amun kannin ndɛ kun kleli be laa’n, nán amun yaci be kan klelɛ. Amun kunndɛ wafa nga amun kwla kan kle be ekun’n.”\nAN SRƐ ZOOVA NAAN Ɔ FƐ I WAWƐ’N MAN AMUN YƐ AN TRA AMUN AWLƐN\n16. (a) ?Kɛ siɛ nin niɛn’m bé klé be mma’m be like’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ be tra be awlɛn ɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ siɛ nin niɛn wie’m be kleli kɛ be tra be awlɛn ɔn?\n16 Zoova kwla fɛ i wawɛ’n man amun mma mun naan be lafi i su kpa. (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) Sanngɛ, nán cɛn kunngba yɛ bé ká lɛ bé láfi Ɲanmiɛn su kpa ɔ. I sɔ’n ti’n, an tra amun awlɛn. Yɛ an kle be like titi. Zapɔn lɔ’n, siɛ kun le ba bla kun nin ba yasua kun. Ɔ seli kɛ: “E nin min yi’n e ɲin kpaman e mma’m be su kaan sa. I nun nga be te yo bakan kpa’n, cɛn nga e leman aɲia’n, n kle be like miniti 15. E wunnin kɛ sɛ e kle be like miniti blu nin nnun cɛ’n, ɔ ti kpa man e kwlakwla.” Akpasua sunianfuɛ kun seli kɛ: “I nun mɔ n ti gbanflɛn kan’n, ndɛ sunman sanngannin min akunndan. Sanngɛ kɛ n kɔ aɲia’m be bo’n, ɔ nin kɛ é súan Biblu’n nun like awlo lɔ’n, annzɛ kɛ n ngunmin ń súan Biblu’n nun like’n, yɛ n wunnin ndɛ sunman be wlɛ kpa ɔ. I sɔ’n kle kɛ ɔ ti cinnjin kpa kɛ siɛ nin niɛn’m be kle be mma’m be like.”\nSɛ amun klo Ɲanmiɛn Ndɛ’n, amún sí like klé. (An nian ndɛ kpɔlɛ 17 nun.)\n17. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ siɛ nin niɛn’m be lafi Ɲanmiɛn su kpa ɔ? (b) ?Ngue yɛ Bɛrmidi lɔ siɛ nin niɛn kun be yo naan be mma’m b’a lafi Ɲanmiɛn su ɔ?\n17 Siɛ nin niɛn mun, like nga amun yo’n amun mma’m be nian su. Yɛle kɛ, sɛ be wun kɛ amun lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, bé láfi i su wie. I sɔ’n ti, amun suan like naan amun lafi Ɲanmiɛn su kpa. Yɛ amun yo like ng’ɔ kle kɛ amun lafi su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ sakpa’n. I sɔ yɛ siɛ nin niɛn kun be yo ɔ. Be tran klɔ nga be flɛ i kɛ Bɛrmidi’n i su lɔ. Sɛ sa wie ti’n, be wla bo be wun’n, be nin be mma’m be srɛ Zoova kɛ ɔ kle be atin. Asa ekun’n, be se be mma mun kɛ be ngunmin be srɛ Zoova. Be seli kɛ: “E se e wa bla kpɛnngbɛn’n kɛ: ‘Lafi Zoova su, di i junman’n kpa. Nán koko dan.’ Kɛ ɔ wun wafa nga i bo’n gua’n, ɔ si kɛ Zoova suan e bo. Ɔ maan, ɔ lafi Ɲanmiɛn su kpa. Yɛ ɔ wun i wlɛ kɛ ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n ti nanwlɛ.”\n18. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be wla kpɛn su ɔ?\n18 Siɛ nin niɛn mun, maan amun wla kpɛn su kɛ amun kwlá mianman amun mma mun kɛ be lafi Ɲanmiɛn su. Sɛ ba’m be ti waka’n, é sé kɛ amun yɛ amun ta ɔ, yɛ amun gua su nzue ɔ. Sanngɛ, Ɲanmiɛn yɛ maan bé yó kpa ɔ. (1 Korɛntfuɛ Mun 3:6) I sɔ’n ti, amun mian amun ɲin be kle be like naan be si Zoova. Amun srɛ i kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man be naan be lafi i su. Sɛ amun yo sɔ’n, Zoova yrá amun su.—Efɛzfuɛ Mun 6:4.\nSɛptanblu 2016 | ?Wan yɛ ɔ kwla fɔnvɔ e ɔ?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Sɛptanblu 2016 | ?Wan yɛ ɔ kwla fɔnvɔ e ɔ?


Famiɛn Nɛbikadnɛzali nin gbanflɛn nnan mɔ be ɲin yili Ɲanmiɛn’n | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nLIKE SUANLƐ 59\nGbanflɛn kanngan nnan be ɲin yili Zoova\nKɛ Nɛbikadnɛzali fali Zidafuɛ mun ɔli Babilɔnin’n, ɔ fa be mɛnnin i awlo lɔ sran dan kun mɔ be flɛ i Aspɛnazi’n naan ɔ nian be su. Nɛbikadnɛzali seli Aspɛnazi kɛ ɔ kpa gbanflɛn kanngan nga tukpacɛ nunman be wun’n nin be nga be si ngwlɛlɛ kpa’n, naan be kle be like afuɛ nsan. I liɛ’n, bé káci sran dan Babilɔnin famiɛn’n i awlo lɔ. Gbanflɛn kanngan sɔ mun bé wá súan Babilɔninfuɛ mun be aniɛn mɔ yɛle Akadi’n i kanlɛ, nin i kannganlɛ ɔ nin i klɛlɛ. Asa ekun’n, ɔ fata kɛ be di aliɛ nga famiɛn’n nin i awlofuɛ mun be di’n wie. Gbanflɛn sɔ mun be nun wie yɛle Daniɛli, Anania, Mikaɛli, yɛ Azaria. Aspɛnazi tɔnnin be dunman uflɛ. Daniɛli liɛ’n yɛle Bɛltsazar, Anania liɛ’n yɛle Sadraki, Mikaɛl liɛ’n yɛle Mesaki, yɛ Azaria liɛ’n yɛle Abɛdnego. ?Like nga Babilɔninfuɛ mun be kleli be’n ti’n, be yacili Zoova sulɛ?\nGbanflɛn nnan sɔ mun be fuali kpa kɛ bé sú Zoova titi. I sɔ’n ti’n, b’a kunndɛman kɛ bé dí famiɛn’n i aliɛ’n wie. Afin be si kɛ like nga famiɛn’n di’n, be nun wie mun be o lɛ’n, Zoova i Mmla’n se kɛ nán Izraɛlifuɛ mun be di. Be seli Aspɛnazi kɛ: ‘Yaci, nán man e famiɛn’n i aliɛ’n wie.’ Sanngɛ Aspɛnazi seli be kɛ: ‘Sɛ amun a diman famiɛn’n i aliɛ’n wie naan ɔ wun kɛ amun a yo koklo’n, ɔ́ kún min!’\nAkunndan kun bali Daniɛli i ti nun. Ɔ seli be sunianfuɛ’n kɛ: ‘Yaci, man e aliɛ nga nnɛn nunman nun’n, ɔ nin nzue ngunmin cɛn ba blu. I sin’n nian e, yɛ nian e wiengu nga be di famiɛn’n i aliɛ’n.’ Be sunianfuɛ’n kplinnin su.\nKɛ cɛn ba blu sinnin’n, Daniɛli nin i janvuɛ nsan mun be ɲrun’n yoli mlanmlan trali gbanflɛn kun nga mun. Zoova i klun jɔli be wun, afin be ɲin yili i. I kpa bɔbɔ’n, ɔ mannin Daniɛli i ngwlɛlɛ naan w’a kwla tu laliɛ mun be bo.\nKɛ be wieli gbanflɛn mun be like kle’n, Aspɛnazi fa be ɔli Nɛbikadnɛzali i wun lɔ. Kɛ famiɛn’n nin be ijɔli’n, ɔ wunnin kɛ Daniɛli nin Anania nin Mikaɛli, yɛ Azaria be si ngwlɛlɛ tra gbanflɛn onga mun. I sɔ’n ti’n, ɔ fali be kɛ be ko di junman i awlo lɔ. Ɔ maan ndɛ cinnjin wie mun be su’n, ɔ́ úsa be ngwlɛlɛ afɛ. Zoova yoli maan be sili ngwlɛlɛ trali famiɛn’n i sa sifuɛ mun, ɔ nin i atrɛ yifuɛ mun be kwlaa.\nKannzɛ bɔbɔ Daniɛli nin Anania nin Mikaɛli, ɔ nin Azaria be o nvle uflɛ nun’n, be wla w’a fiman su le kɛ be ti Zoova i sufuɛ. ?Ɔ kusu’n, sɛ ɔ si nin ɔ nin be nunman ɔ wun lɛ’n, á yó kɛ gbanflɛn nnan sɔ mun sa?\n“Nán man sran wie atin naan ɔ yo ɔ finfin gbanflɛn mɔ a ti’n ti. Sanngɛ ɔ ijɔlɛ’n nun-o, ɔ ayeliɛ’n nun-o, ɔ Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n nun-o, ɔ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nun-o, ɔ nin sa tɛ mɔ a yoman’n nun-o, kle be nga be tu be klun be su Ɲanmiɛn’n be ajalɛ kpa.”—1 Timote 4:12.\nKosan: ?Ngue ti yɛ Daniɛli nin i janvuɛ nsan mun be ɲin yili Zoova-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ Zoova ukali be-ɔ?\nSadraki, Mesaki, nin Abɛdnego b’a kotoman Babilɔnin famiɛn’n i sika ɔkwlɛ sran’n i bo.\nDaniɛli o asɔmɔli mun be kunman’n nun\nSrɛ Zoova cɛn kwlaa kɛ Daniɛli sa


?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yaci sran’m be lɛ maan be wun ɲrɛnnɛn ɔn? — ƐNTƐNƐTI SU FLUWA SIEWLƐ Watchtower\nCƐN BA KUN NUN BIBLU’N NUN NDƐ MMA’N\nbh ndɛ tre 11 b. 106-114\nNdɛ ce mun\nI wunsu like\n?NGUE TI YƐ SRAN’M BE WUN ƝRƐNNƐN DAN SƆ Ɔ?\nAKPLOWA CINNJIN KUN\n?NGUE TI YƐ ƝRƐNNƐN’N TE O E SU SƆ Ɔ?\n?Á YÓ LIKE NGA ƝANMIƐN MANNIN WƆ’N I SƐ?\n?Ndɛ benin yɛ Biblu’n kan-ɔn?Sasafuɛ Tranwlɛ’n Bo Zoova i Sielɛ Blɛ’n i jɔ (Nzrafuɛ’m be liɛ)—2017\nLike nga ti yɛ ɔ ka kaan sa’n, ɲrɛnnɛn’n wíe’nSasafuɛ Tranwlɛ’n Bo Zoova i Sielɛ Blɛ’n i jɔ—2007\n?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yaci sran’m be lɛ mɔ be wun ɲrɛnnɛn ɔn?\n?Ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i asiɛ’n su’n, ɔ fin Ɲanmiɛn?\n?Akplowa benin yɛ be kpɛli i ba Edɛni fie’n nun lɔ ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn núnnún ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i’n niɔn?\n1, 2. ?Ɲrɛnnɛn wafa benin yɛ sran’m be wun i andɛ ɔ? ?I sɔ’n ti’n, kosan benin mun yɛ sran kpanngban be usa ɔ?\nLIKA kun nun’n, kɛ be kunnin alɛ m’ɔ wieli’n, be sieli bla nin ba kanngan akpi kpanngban mɔ be timan alɛ kunfuɛ mɔ alɛ’n dili be’n kunman dan kun nun. Kpɛkun be siesieli waka nda mun kunman sɔ’n i nuan tɛɛn. Be klɛli waka nda sɔ’m be kwlaa su kɛ: “?Ɔ yo sɛ ti ɔ?” Blɛ wie nun’n, kɛ sa’n yo sran’m be ya’n mɔ be wunman kɛ be yo be wun’n, yɛ be usa kosan sɔ’n niɔn. Kɛ alɛ, annzɛ asiɛ’n i kejelɛ annzɛ kusu nzue m’ɔ di lika’n, annzɛ tukpaciɛ, annzɛ sa yaya’m be kun sran’m be awlɛn su sran mɔ b’a yoman like fi’n, be usa kosan sɔ’n. Be kunndɛ kɛ bé sí sa nga ti yɛ ɲrɛnnɛn sa sɔ’n ɲan be’n.\n2 ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yaci sran’m be lɛ mɔ be wun ɲrɛnnɛn ɔn? ?Sɛ Zoova ti Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n naan ɔ ti sran klofuɛ’n, naan ɔ si ngwlɛlɛ’n, yɛ ɔ yo sa i nuan su’n niɔn, ngue ti yɛ sran kpɔlɛ’n nin sran lufle bulɛ’n be sɔn mɛn nun dan sɔ ɔ? ?W a bu i sɔ liɛ’n i su akunndan le?\n3, 4. (a) ?Ngue like yɛ ɔ kle kɛ sɛ e usa kɛ, ɔ yo sɛ ti yɛ Ɲanmiɛn yaci ɲrɛnnɛn sa’m be lɛ maan be ju sran’m be su’n, i sɔ’n timan tɛ ɔ? (b) ?Klunwi sa nin ɲrɛnnɛn nga be o sran’m be su’n, be yo Zoova i sɛ?\n3 ?Sɛ e usa kɛ, ɔ yo sɛ ti yɛ Ɲanmiɛn yaci ɲrɛnnɛn sa’m be lɛ maan be ju sran’m be su’n, i sɔ’n ti tɛ? Wie’m be bu i kɛ sɛ be usa kosan sɔ’n, nn be su yi i nglo kɛ be lafiman Ɲanmiɛn su kpa, annzɛ i sɔ’n kle kɛ be ɲin yiman Ɲanmiɛn. Sanngɛ sɛ a kanngan Biblu’n nun’n, á wún kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ mɔ be sro i’n, be usali kosan kunngba sɔ mun wie. Be nun kun yɛle Abakiki m’ɔ usali Zoova kɛ: ‘?Ngue ti yɛ a yo maan n wun sa tɛ nga mun ɔn? ?Ngue ti yɛ i sɔ sa ɲrɛnnɛnɲrɛnnɛn liɛ mun a tran lɛ nian be sɔ ɔ? Mianmianlɛ nin sa kekleekle’n sin yia min pɛ! Lika’n kwlaa, jɔlɛ dilɛ nin ndɛ kpɛlɛ’n yɛ ɔ o nun ɔn.’—Abakik 1:3.\nZoova núnnún ɲrɛnnɛn’n kwlaa.\n4 ?Kɛ mɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ nanwlɛfuɛ Abakiki usali sɔ’n ti’n, Zoova fɛli i wun ya? Cɛcɛ. I kpa bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn maan be klɛli Abakiki i kosan m’ɔ usali be nanwlɛ su’n, Biblu’n nun. Ɲanmiɛn ukɛli i ekun maan ɔ wunnin ninnge’m be wlɛ kpa, kpɛkun i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n yoli dan trali laa’n. Zoova kunndɛ kɛ ɔ́ yó i sɔ kunngba’n mán ɔ. Nán ɔ wla fi su kɛ Biblu’n kle kɛ ‘ɔ nian ɔ lika.’ (1 Piɛr 5:7). Klunwi sa yolɛ’n nin i sin ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i’n, Ɲanmiɛn kpɔ be tra sran kwlaa. (Ezai 55:8, 9) ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, ngue ti yɛ afɛ’n o sran’m be su dan sɔ ɔ?\n5. ?Sran’m be waan ngue ti yɛ ɲrɛnnɛn’n o klɔ sran’m be su ɔ? ?Sanngɛ, ngue like yɛ Biblu’n kle ɔ?\n5 Ɲanmiɛn sulɛ wafa kpanngban nunfuɛ’m be usali be kpɛn mun nin be like klefuɛ mun like nga ti yɛ sran’m be wun ɲrɛnnɛn dan sɔ’n. Be tɛ su kpɛ sunman kɛ i sɔ’n ti Ɲanmiɛn klun su naan ɔ dun mmua siesieli sa kwlaa, i kekleekle mun bɔbɔ o, lele naan b’a ju. Be se sran sunman’m be kɛ, sran fi kwlá wunman Ɲanmiɛn i ninnge yolɛ wafa’m be wlɛ. Annzɛ kusu be se be kɛ Ɲanmiɛn fa sran mun, i ba kanngan mun o, naan be nin i ko tran ɲanmiɛn su lɔ. Sanngɛ, kɛ nga a fa wunnin i’n sa’n, Ɲanmiɛn Zoova kwlá yoman sa tɛ le. Biblu’n se kɛ: ‘Klunwi yolɛ’n nin ndɛ kwlɛ bulɛ’n, be timan Ɲanmiɛn i nzuɛn mlɔnmlɔn.’—Zɔb 34:10.\n6. ?Ngue ti yɛ sran kpanngban be tɔn Ɲanmiɛn i suɛn kɛ ɲrɛnnɛn kwlaa nga be wun be mɛn nun’n be fin i’n niɔn?\n6 ?A si like nga ti yɛ sran’m be tɔn Ɲanmiɛn i suɛn kɛ ɲrɛnnɛn kwlaa nga sran’m be wun be mɛn nun’n be fin i’n? Blɛ sunman nun be bu i sɔ, afin be bu i kɛ Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n yɛ ɔ sie mɛn’n sakpasakpa ɔ. Be siman ndɛ nanwlɛ cinnjin kpa kun mɔ Biblu’n kle’n. A wunnin nanwlɛ ndɛ sɔ’n fluwa nga i ndɛ tre 3 nun. Sran nga ɔ sie mɛn’n sakpasakpa’n yɛle Mmusu’m be si Satan.\n7, 8. (a) ?Wafa sɛ yɛ mɛn nunfuɛ’m be nzuɛn’n ti kɛ mɛn’n i siefuɛ’n i liɛ’n sa ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ fɔ m’ɔ o sran’m be nun’n, ɔ nin sa nga be sunnzunman mɔ be ju’n, be yo maan sran’m be wun ɲrɛnnɛn ɔn?\n7 Biblu’n se weiin kɛ: “Klunwifuɛ’n sie mɛn wunmuan’n.” (1 Zan 5:19) ?Kɛ a bu i akunndan sa’n, ɔ timan su? Mɛn nunfuɛ’m be nzuɛn’n ti kɛ aolia nun sran m’ɔ ‘laka mɛn wunmuan nunfuɛ’m be kwlaa’n,’ i bɔbɔ i liɛ’n sa. (Sa Nglo Yilɛ 12:9) Satan ti sran kpɔfuɛ, ɔ laka sran, kpɛkun ɔ yo wlɛ. I sɔ ti’n mɛn nga ɔ sie’n, sran kpɔlɛ’n ɔ nin sran lakalɛ’n, ɔ nin wlɛ yolɛ’n b’a yi i sa piɛ. Like nga ti yɛ sran’m be wun ɲrɛnnɛn’n i kun yɛ ɔ o lɛ ɔ.\n8 Like’n i nɲɔn su mɔ i ti yɛ ɲrɛnnɛn o sran’m be su’n yɛle kɛ, kɛ nga ndɛ tre 3 fa yiyili nun sa’n, ɲin kekle yolɛ mɔ sran klikli’m be yoli i Edɛni fie nun lɔ ti’n, fɔ’n o sran’m be nun, ɔ maan be yo sa tɛ. Sran mɔ fɔ o be nun’n be kpli mɛn’n, kpɛkun i sin sa mun yɛle alɛ kunlɛ’n, ɔ nin sran i mianmianlɛ’n, ɔ nin ɲrɛnnɛn’n. (Akunndanfuɛ’n 4:1; 8:9) Like’n i nsan su mɔ i ti yɛ ɲrɛnnɛn sa’m be o sran’m be su’n yɛle kɛ, ‘sa nga sran sunnzunman’n’ be ju. (Kanngan Akunndanfuɛ’n 9:12 nun.) Kɛ mɔ nán Zoova yɛ ɔ ti mɛn nga i siefuɛ’n nin i sasafuɛ’n ti’n, sran’m be wun ɲrɛnnɛn afin sa tɛ wie mɔ b’a sunnzunman’n, ɔ tɔ be su.\n9. ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ, nán ngbɛn ti yɛ Zoova yaci sran’m be lɛ maan be wun ɲrɛnnɛn’n niɔn?\n9 Kɛ mɔ e si kɛ Ɲanmiɛn faman ɲrɛnnɛn yiman sran’m be su’n ti’n, e wla gua ase. Alɛ kunlɛ’n annzɛ sran kunlɛ’n, annzɛ kusu sran mianmianlɛ’n, annzɛ awe m’ɔ kpɛn’n nin nzue m’ɔ di lika’n, ɔ nin asiɛ m’ɔ keje’n mɔ be wla sran mun ɲrɛnnɛn nun’n, be kwlaa sɔ’n be fiman Ɲanmiɛn. ?Sanngɛ yoo, ngue ti yɛ Zoova yaci sran’m be lɛ maan be wun ɲrɛnnɛn ɔn? Sɛ i yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n, nn ɔ le tinmin naan w’a jran sa sɔ’n. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ ɔ yomɛn i sɔ ɔ? Sɛ Ɲanmiɛn m’ɔ ti sran klofuɛ’n, mɔ e fali e wun mɛntɛnnin i’n, ɔ yo sɔ’n, nán ngbɛn ti ɔ.— 1 Zan 4:8.\n10. ?Ngue yɛ Satan sili su akplowa ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ yoli sɔ ɔ?\n10 Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun like nga ti yɛ Ɲanmiɛn yaci sran’m be lɛ maan be wun ɲrɛnnɛn i wlɛ’n, ɔ fata kɛ e sa e sin ɲrɛnnɛn’n i bo bolɛ blɛ’n nun. Kɛ Satan yoli mɔ Adam nin Ɛvu be yoli ɲin kekle Zoova su’n, akplowa cinnjin kpa kun tɔli. Satan w’a siman Zoova i tinmin’n i akplowa. Satan bɔbɔ si kɛ Zoova i tinmin’n leman awɛ. Sanngɛ, atin nga Zoova le i di famiɛn’n, yɛ ɔ sili su akplowa ɔ. Kɛ mɔ Satan seli kɛ Zoova ti ato buafuɛ kun m’ɔ faman ninnge kpakpa mun manman sran nga ɔ sie be’n ti’n, ɔ ti kɛ nn Satan su se kɛ Zoova siman sran sie sa. (Kanngan Bo Bolɛ 3:2-5 nun.) Satan waan sɛ sran’m be kpɔci Ɲanmiɛn’n, yɛ be wun sa’n ɔ́ yó ye ɔ. I sɔ liɛ’n, ɔ ti atin nga Zoova le i di famiɛn’n i akplowa silɛ.\n11. ?Ngue ti yɛ Edɛni fie nun lɔ’n Zoova w’a kaman lɛ w’a nunnunman ɲin keklefuɛ mun ɔn?\n11 Adam nin Ɛvu be yoli ɲin kekle Zoova su. Ɔ ti kɛ nn be seli kɛ: ‘Ɔ fataman kɛ Zoova sie e. E bɔbɔ e kwla kle like nga ɔ ti kpa’n nin nga ɔ ti tɛ’n be ngbaciɛ’n.’ ?Wafa sɛ yɛ Zoova kwla kpɛ ndɛ sɔ’n nun ɔn? ?Wafa sɛ yɛ ɔ kwla kle anzi nin klɔ sran’m be kɛ ɲin keklefuɛ’m be ndɛ yoman fɛ naan i atin liɛ’n yɛ ɔ ti kpa ɔ? Sran wie’m be kwla tɛ su kɛ, Ɲanmiɛn kwla nunnun ɲin keklefuɛ mun kpɛkun ɔ yi sran uflɛ sie be osu. Sanngɛ, Zoova seli kɛ i klun sa’n yɛle kɛ Adam nin Ɛvu be mma’m be yi asiɛ wunmuan’n naan be tran mɛn klanman kun nun asiɛ’n su. (Bo Bolɛ 1:28) Ninnge nga Zoova waan ɔ́ yó be’n, ɔ yo be tititi. (Ezai 55:10, 11) Asa ekun sɛ ɔ ti kɛ Zoova nunnunnin ɲin keklefuɛ mun Edɛni fie’n nun lɔ’n, nn w’a kpɛman atin m’ɔ le i di famiɛn’n i su akplowa’n nun.\n12, 13. Like nga ti yɛ Zoova mannin Satan i atin kɛ ɔ sie mɛn nga’n, ɔ nin like nga ti yɛ Ɲanmiɛn yacili sran mun mɔ be sieli be bɔbɔ be wun’n, fa sa kun yiyi nun.\n12 Maan e fa sunnzun ase kun e nian. Wie nun ɔn, suklu klefuɛ kun su yiyi ndɛ kekle wie nun klé i suklu mma mun. Kpɛkun suklu ba ngwlɛlɛfuɛ kun mɔ i kunngba ti ɲin keklefuɛ’n, ɔ se kɛ wafa nga suklu klefuɛ’n yiyi ndɛ sɔ’n nun’n, ɔ timan su. Ɔ maan, ɔ su se kɛ suklu klefuɛ sɔ’n siman like kle. Ɲin keklefuɛ sɔ’n se ekun kɛ ɔ si ndɛ’n i nun yiyilɛ wafa uflɛ mɔ i kpa tra like klefuɛ’n i liɛ’n lele ɔ. Suklu mma wie’m be bu i kɛ i ndɛ yo fɛ. I sɔ ti be kusu be kaci ɲin keklefuɛ wie. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ like klefuɛ’n yo ɔ? ?Sɛ ɔ kan ɲin keklefuɛ’m be bo suklu sua nun’n, suklu mma onga’m bé bú i sɔ’n sɛ? ?Be su bumɛn i kɛ be wiengu suklu ba’n ɔ nin be nga be jrɛnnin i sin’n be ndɛ yo fɛ? Atrɛkpa’n suklu mma onga’m be kwlaa be ɲin su yiman like klefuɛ’n kun, afin bé bú i kɛ ɔ kunndɛman kɛ be yi i nglo kɛ i ndɛ yoman fɛ. ?Sanngɛ sɛ like klefuɛ’n se ɲin keklefuɛ’n kɛ wafa nga i bɔbɔ ɔ́ yíyí ndɛ’n nun’n ɔ yo naan e wiengu suklu mma’m be wun i’n nin?\n?Suklu ba’n si like kle tra suklu klefuɛ’n?\n13 Like nga like klefuɛ’n yoli’n, i kunngba’n yɛ Zoova yo ɔ. Nán ɔ wla fi su kɛ nán Edɛni fie’n nun lɔ ɲin keklefuɛ’m be ngunmin yɛ sa sɔ’n kan be ɔ. Sa sɔ’n yoli anzi akpinngbin kpanngban be ɲrun. (Zɔb 38:7; Sa Nglo Yilɛ 5:11) Wafa nga Zoova kpɛ́ ɲin kekle yolɛ sa sɔ nun’n, ɔ́ ɲán ta dan kpa anzi sɔ’m be ngba ɔ nin klɔ sran kwlaa nga bé wá bá kasiɛn’n be su. ?Ɔ maan, ngue yɛ Zoova yoli ɔ? Ɔ mannin Satan i atin kɛ ɔ kle wafa nga ɔ́ síe sran mun’n. Ɲanmiɛn yacili sran’m be nun kusu kɛ Satan kle be atin maan be bɔbɔ be sie be wun.\n14. ?Atin nga Zoova mannin sran mun kɛ be sie be wun’n i su mmlusuɛ nga ɔ́ bá’n yɛle benin?\n14 Sunnzun ase’n nun’n, like klefuɛ’n si kɛ ɲin keklefuɛ’n nin suklu mma nga be jrɛnnin i sin’n, be ndɛ yoman fɛ. Sanngɛ, ɔ si ekun kɛ, sɛ ɔ man be atin naan be yiyi akunndan nga be bu’n i nun’n, suklu mma wunmuan’m bé ɲán su mmlusuɛ. Kɛ ɲin keklefuɛ’m bé fɔ́n’n, suklu mma kwlaa nga be ti nanwlɛfuɛ’n bé sí kɛ like klefuɛ’n i kunngba cɛ yɛ ɔ fata kɛ ɔ kle be atin ɔn. Ɔ maan, sɛ i sin’n like klefuɛ’n kan ɲin keklefuɛ’m be kwlaa be bo’n, bé wún like nga ti yɛ ɔ yo sɔ’n i wlɛ. I wafa kunngba’n, Zoova si kɛ klɔ sran nin anzi’m be kwlaa nga be awlɛn ti kpa’n, bé wún kɛ Satan nin ɲin keklefuɛ nga be jrɛnnin i sin’n b’a kwlá yoman like fi ye. Kpɛkun, bé wún i wlɛ ekun kɛ klɔ sran’m be bɔbɔ be kwlá sieman bé wún. I sɔ’n yó be ye. Kɛ laa sran Zeremi sa’n, bé sí ndɛ nanwlɛ cinnjin nga: ‘Anannganman, n si kɛ sran’n i nguan’n nunmɛn i sa nun. Ajalɛ ng’ɔ tu’n, ɔ finmɛn i.’—Zeremi 10:23.\n15, 16. (a) ?Ngue ti yɛ Zoova yaci ɲrɛnnɛn’n lɛ m’ɔ te o e su lele sɔ ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Zoova w’a yoman naan sa kekle’m b’a to b’a fuanman sran mun ɔn?\n15 ?Sanngɛ, ngue ti yɛ Zoova minndɛ dan sɔ ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ yoman naan sa tɛ’m b’a to b’a fuan sran mun ɔn? I yo, nian ninnge nɲɔn mɔ suklu klefuɛ nga e kɛnnin i ndɛ’n ɔ su yoman’n. I klikli su’n, kɛ suklu ba ɲin keklefuɛ’n yíyí i ndɛ’n nun’n, suklu klefuɛ’n su kpɛmɛn i nuan ndɛ. I nɲɔn su’n, like klefuɛ’n su ukaman ɲin keklefuɛ’n naan w’a yiyi i ndɛ’n nun. I kunngba’n kusu, nian like nɲɔn nga Zoova guguli kɛ ɔ su yoman be’n. I klikli su’n, kɛ ɔ ko yo naan Satan nin be nga be jrɛnnin i sin’n b’a kwla kle kɛ be ndɛ yo fɛ’n, w’a tanndanman be ɲrun. Ɔ maan, ɔ fata kɛ ɔ man be blɛ kaka. Afuɛ akpi kpanngban nga sran’m be dili’n nun’n, be kwla kpɛli sran sielɛ wafawafa kwlaa ba. Sran’m be ɔli be ɲrun like silɛ mɔ be flɛ i siansi’n nin like uflɛ wie mun ekun be nun. Sanngɛ, sran lufle bulɛ’n, ɔ nin yalɛ dilɛ’n, ɔ nin sran kunlɛ’n, ɔ nin alɛ dilɛ’n b’a yo tɛ kpa b’a tra laa’n. Ɔ ti weiin siɛn’n kɛ klɔ sran’m be sielɛ wafa kwlaa be yoman like fi ye.\n16 I nɲɔn su’n, Zoova w’a ukaman Satan naan w’a sie mɛn nga. ?Sɛ ɔ ti kɛ Ɲanmiɛn w’a yaciman sa kekle’m be lɛ b’a juman sran’m be su’n, nn nán ɲin keklefuɛ mun yɛ ɔ suannin be bo lɛ ɔ? ?Sɛ ɔ yoli sɔ nn sran’m be su bumɛn i kɛ be bɔbɔ be kwla sie be wun? Sɛ Zoova yoli sɔ nn ɔ suannin ato ndɛ sɔ’n i bo. Kusu’n, ‘Ɲanmiɛn kwlá buaman ato.’—Ebre Mun 6:18.\n17, 18. ?Klɔ sran’m be bɔbɔ be wun sielɛ’n nin sran’m be su ta nga Satan le i’n, be sin ɲrɛnnɛn sa mun’n, Zoova wá yó be sɛ?\n17 ?Yɛ sa tɛ kwlaa nga Ɲanmiɛn i su ɲin kekle yolɛ blɛ lɔun sɔ nun be yoli be’n nin? Nán maan e wla fi su mlɔnmlɔn kɛ Zoova yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n niɔn. I sɔ ti’n, ɔ kwla nunnun ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i’n i sin sa mun, yɛ ɔ́ wá núnnún be kusu. Kɛ nga y’a dun mmua y’a wun i’n sa’n, kɛ asiɛ’n káci Mɛn Klanman’n, be su wunman asiɛ’n i sacilɛ’n i osu mlɔnmlɔn kun. Sran kpa mɔ be lafi e ti kpɔlɛ tɛ mɔ Zezi yili’n su’n ti’n, sa tɛ yolɛ’n i sin sa’n wíe mlɔnmlɔn. Kpɛkun, sran cɛnlɛ’n, ɔ́ núnnún wie’n i osu’n. Ɔ maan, Ɲanmiɛn fá Zezi kɛ ɔ bu ‘sa nga mmusu’m be si Satan yo’n i nuan nɲa.’ (1 Zan 3:8) Kɛ blɛ nga ɔ nin i fata’n ko ju cɛ’n, Zoova yó maan i kwlaa sɔ’n kpɛ́n su. Nanwlɛ kɛ mɔ Ɲanmiɛn trɛli i awlɛn mɔ w’a yoman ninnge sɔ mun ndɛndɛ’n ti’n ɔ fata kɛ ɔ yo e fɛ. Afin i sɔ’n ti’n, e ɲannin blɛ naan y’a suan nanwlɛ’n naan y’a su i. (Kanngan 2 Piɛr 3:9, 10 nun.) Ka naan blɛ nga Ɲanmiɛn fá ajalɛ sɔ mun’n w’a ju’n, ɔ tu i klun kunndɛ i sufuɛ kpa mun, kpɛkun ɔ uka be naan b’a tra be awlɛn ɲrɛnnɛn kwlaa nun mɛn tɛ kain nga nun.—Zan 4:23; 1 Korɛntfuɛ Mun 10:13.\n18 ?Sran wie’m be kwla usa be wun kɛ, sɛ ɔ ti kɛ wafa nga Ɲanmiɛn yili Adam nin Ɛvu’n ɔ yo maan be kwlá yoman ɲin kekle’n, nn ɲrɛnnɛn kwlaa sɔ’m b’a to b’a fuanman e? Kɛ ɔ ko yo naan w’a wun kosan sɔ’n i su tɛlɛ’n, ɔ fata kɛ ɔ wla kpɛn like ɲɛnmɛn kun mɔ Zoova mannin wɔ’n su.\nƝanmiɛn úka wɔ naan w’a tra wɔ awlɛn ɲrɛnnɛn nun.\n19. ?Like ɲɛnmɛn benin yɛ Ɲanmiɛn mannin e ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu like sɔ’n niɔn?\n19 Kɛ nga e fa wunnin i ndɛ tre 5 nun sa’n, wafa nga Ɲanmiɛn yili sran mun’n maan be kwla fa be klunklo ajalɛ. ?A wun i wlɛ kɛ like sɔ mɔ Ɲanmiɛn mannin wɔ’n, ɔ yo ɲɛnmɛn dan’n? Nnɛn kpanngban nga Ɲanmiɛn yili be’n, be liɛ’n timan sɔ, afin be buman akunndan naan b’a yo like ng’ɔ ti kpa annzɛ ɔ ti tɛ’n. Sran’m be yili mannzin kpanngban. Mannzin sɔ’m be yo ninnge kwlaa nga be yifuɛ’m be kunndɛ kɛ be yo’n. ?Sɛ ɔ ti kɛ Ɲanmiɛn yili e sɔ’n, nn ɔ́ yó e fɛ? Cɛcɛ, afin kɛ e bɔbɔ e kwla kaci sran wafa nga e klo’n, mɔ e kwla di mɛn’n kɛ e klo’n sa, mɔ e kwla tra sran nga e klo i’n i janvuɛ’n, mɔ e bɔbɔ e kwla fa ajalɛ yo ninnge uflɛ wie mun ekun’n, i sɔ’n yo e fɛ dan kpa. Kɛ mɔ Ɲanmiɛn mianman e kplɔlɔlɔ mɔ e bɔbɔ e kwla fa e klunklo ajalɛ’n, i sɔ’n ti e klun su. I sɔ kusu yɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ kunndɛ kɛ e yo ɔ.\n20, 21. ?Atin mɔ Ɲanmiɛn mannin e kɛ e fa e klunklo ajalɛ’n, wafa sɛ yɛ e kwla fa e yo ninnge’m be nun kpafuɛ’n niɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e yo sɔ ɔ?\n20 Zoova kloman like nga be yo i mianlɛ su’n. (2 Korɛntfuɛ Mun 9:7) Maan e nian: ?Kɛ sran uflɛ fa ndɛ wla ba kaan kun i nuan kɛ ɔ la i si annzɛ i nin i ase’n, annzɛ kɛ ba’n bɔbɔ tu i klun kan ndɛ’n, i nɲɔn ngalɛ’n, benin yɛ ɔ yo siɛ annzɛ niɛn’n i fɛ ɔ? I sɔ ti’n, ndɛ nga m’ɔ ti cinnjin’n yɛ: ?Atin mɔ Zoova mannin wɔ kɛ ɔ bɔbɔ a fa ɔ klunklo ajalɛ’n, á fá yó ngue? Satan nin Adam, ɔ nin Ɛvu be fali atin mɔ Ɲanmiɛn mannin be sɔ’n be yoli ninnge’m be nun tɛ kpafuɛ’n. Yɛle kɛ be kpɔcili Ɲanmiɛn Zoova. ?Yɛ ɔ li, ngue yɛ á yó ɔ?\n21 Be klunklo ajalɛ falɛ’n i wun atin mɔ Ɲanmiɛn mannin wɔ’n, a kwla fa yo ninnge’m be nun kpafuɛ’n. A kwla yo like nga sran akpinngbin mɔ be jran Zoova sin’n, be yo’n wie. Be yo maan Ɲanmiɛn klun jɔ, afin be yo ninnge ng’ɔ kle weiin kɛ Satan ti ato buafuɛ m’ɔ siman sran sie kaan sa ɔ. (Nyanndra Mun 27:11) Ɔ kusu a kwla fa mɛn dilɛ kpafuɛ’n i ajalɛ naan w’a yo sɔ wie. Ndɛ tre nga ɔ́ bá lɛ’n, ɔ́ wá yíyí ndɛ sɔ’n nun.\nƝrɛnnɛn nga ɔ o asiɛ’n su’n, ɔ finman Ɲanmiɛn.—Zɔb 34:10.\nKɛ Satan seli kɛ Ɲanmiɛn ti ato buafuɛ kun m’ɔ manman sran nga ɔ sie be’n be like ng’ɔ ti kpa’n, ɔ sili atin nga Zoova le i sie nglo nin asiɛ’n i akplowa.—Bo Bolɛ 3:2-5.\nZoova wá fɛ́ i Wa’n m’ɔ ti Mɛsi’n, ɔ́ síe i Famiɛn diwlɛ’n su Famiɛn naan ɔ nunnun ɲrɛnnɛn kwlaa nga sran’m be wun i’n, ɔ nin i sin sa mun.—1 Zan 3:8.\nWawle nun fluwa mun (2000-2018)