Zoova dun mmua kloli e—Klolɛ like danfuɛ’n | Mantan\n1-3. ?Ngue ti yɛ Zezi i wie’n ti i liɛ ngunmin ɔn?\nBE TƆNNIN bian kun i suɛn kɛ ɔ ti sran tɛ. Be kleli i ɲrɛnnɛn lele be kunnin i. Sa sɔ’n juli i afuɛ kɔe 2.000 yɛ. Nán bian sɔ’n su yɛ sran abɔlɛ kunlɛ kɛ ngalɛ sa’n boli i bo ɔ, yɛ nɛ́n i su yɛ ɔ kali ɔ. Sanngɛ i wie’n ti i liɛ ngunmin.\n2 Kɛ bian’n ká nun’n, wafa nga ɲanmiɛn su lɔ’n fa yoli’n, ɔ kleli kɛ i wie sɔ’n ti cinnjin. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn wia’n te jran kpa. Sanngɛ aosin’n ka lɛ wlali be klɔ’n tritritri. Laa sa’m be su like suanfuɛ kun seli kɛ “wia’n kacili tuun.” (Lik 23:44, 45) Kwlaa naan bian’n w’a ka nun’n, ɔ kannin ndɛ kun mɔ e wla kwlá fiman su le ɔ. Ɔ seli kɛ: “I kwlaa w’a wie.” Nanwlɛ, i nguan ng’ɔ fa mannin lɛ’n, ɔ ti like dan kun m’ɔ yoli ɔ. Yɛle kɛ ɔ fɛli i bɔbɔ i wun yili tɛ. Anwlanmannun’n, klɔ sran fi nin a yiman sran klolɛ’n i nglo dan sɔ le.—Zan 15:13; 19:30.\n3 Be flɛ bian sɔ’n kɛ Zezi Klist. Sran kwlaa si kɛ afuɛ 33 nun’n, Nisan i le 14 su’n, ɔ wunnin i ɲrun lele ɔ fa wuli. Sanngɛ like cinnjin kpa kun o lɛ mɔ sran’m be simɛn i ɔ. Yɛle kɛ, kɛ Zezi wún ɲrɛnnɛn cɛn sɔ’n nun’n, nn sran kun ekun wún i ɲrun trá Zezi bɔbɔ’n. Nanwlɛ, sran sɔ’n yɛ ɔ yili sran klolɛ’n i danfuɛ’n i nglo ɔ. ?Yɛ like benin yɛ sran sɔ’n yoli ɔ? Kosan sɔ’n i su tɛlɛ’n úka e naan y’a fiti ndɛ’m be nun cinnjin kpafuɛ’n su. Ndɛ sɔ’n yɛle klolɛ mɔ Zoova klo sran’n.\nSran klolɛ m’ɔ leman wunsu’n\n4. ?Ngue yɛ maan sonja ya su kpɛn’n wunnin i wlɛ kɛ Zezi ti i liɛ ngunmin ɔn? ?Yɛ ngue ndɛ yɛ ɔ kannin ɔn?\n4 Kɛ Zezi wuli’n, aosin wlali lika’n nun tritritri, kpɛkun asiɛ’n kejeli. Kɛ Rɔmufuɛ’m be sonja ya su kpɛn kun wunnin i sɔ’n, ɔ seli kɛ: “Nanwlɛ, bian sɔ’n ti Nyanmiɛn Wa sakpa.” (Matie 27:54) Zezi ti i liɛ ngunmin sakpa. Sonja’m be su kpɛn sɔ’n ukali be nga be kunnin Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n i Wa kunngba’n. ?Wafa sɛ yɛ Siɛ’n klo i Wa’n niɔn?\n5. ?Afuɛ nɲɛ yɛ Siɛ’n nin i Wa’n be trannin likawlɛ kwlaa naan w’a ba asiɛ’n su wa ɔ?\n5 Biblu’n se kɛ Zezi ti Ɲanmiɛn i “Wa Kpɛn bɔ i kpa’n tra like ng’ɔ yili be’n be kwlaa.” (Kolɔsfuɛ Mun 1:15) Maan e bu i akunndan e nian. Zoova i Wa’n dun mmua trannin nguan nun lele kwlaa naan b’a yi ɲanmiɛn ng’ɔ la nglo lɔ plaii nin asiɛ’n. ?Ɔ maan afuɛ nɲɛ yɛ Siɛ’n nin i Wa’n be trannin likawlɛ ɔ? Siansifuɛ wie’m be waan asiɛ’n nin ɲanmiɛn m’ɔ la nglo lɔ plaii b’a di afuɛ ko ju akpi ngbinngbin 13. Sɛ afuɛ nga be boli i lɛ’n ti nanwlɛ’n, nn ɔ nin Zoova i Wa kpɛn’n i afuɛ’n be sɛman mlɔnmlɔn. ?Sanngɛ, ngue yɛ Zezi yoli i afuɛ kpanngban sɔ’n nun ɔn?\n6. (a) ?Kwlaa naan Zoova i Wa’n w’a ba asiɛ’n su wa’n, ngue yɛ ɔ yoli i afuɛ kpanngban sɔ’n nun ɔn? (b) ?Zoova nin i Wa’n be afiɛn’n ti sɛ?\n6 Ba’n dili aklunjuɛ i Si wun lɛ. Yɛ kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn i “sa o junman’n su.” (Nyanndra Mun 8:30) Biblu’n se kɛ: “Like fi nun-man lɛ bɔ nɛ́n i yɛ ɔ yili-ɔ.” (Zan 1:3) Zoova nin i Wa’n be dili junman likawlɛ yɛ be yili ninnge kwlaa ɔ. Nanwlɛ, be dili aklunjuɛ blɛ sɔ’n nun o! Sran kpanngban si kɛ niɛn annzɛ siɛ kun nin i wa’n be klo be wun tankaan kpa. Yɛ kusu klolɛ’n maan like ‘kwlaa kwla yo ye.’ (Kolɔsfuɛ Mun 3:14) E nun wie fi kwlá siman wafa nga Zoova nin i Wa’n be afiɛn’n fa sɛli juli blɛ kpanngban sɔ’n nun’n. Sanngɛ nanwlɛ, kɛ be se kɛ sran nɲɔn be klo be wiengu’n, naan be afiɛn’n sɛ kpa’n yɛle Ɲanmiɛn Zoova nin i Wa’n be liɛ’n.\n7. ?Kɛ be yoli Zezi i batɛmu’n, wafa sɛ yɛ Zoova yili i nglo kɛ ɔ klo i Wa’n niɔn?\n7 Sanngɛ ɔ nin i sɔ ngba’n, Zoova sunmɛnnin i Wa’n asiɛ’n su wa. Be wuli i kɛ klɔ sran sa. Ɔ nin i Si’n be afiɛn’n wa tili nun. Sanngɛ i ɲin w’a kpaman i Wa’n su. Ɔ niannin Zezi su lele ɔ ɲinnin yoli sran kaklaka. Kɛ Zezi ɲannin afuɛ 30, mɔ be yoli i batɛmu’n, wafa nga Zoova i wun fa yoli i’n, be kanman. Siɛ’n bɔbɔ ijɔli ɲanmiɛn su lɔ seli kɛ: “Min anwlɛn su ba’n yɛ, i su yɛ m’an fa n wla’n kwlaa m’an gua-a.” (Matie 3:17) Sa kwlaa nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin be ndɛ’n, mɔ Zezi yiali be nuan’n ti’n, Siɛ’n i klun jɔli dan kpa.—Zan 5:36; 17:4.\n8, 9. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zezi wunnin i ɲrun afuɛ 33 nun, Nisan anglo’n i le 14 su ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i wun fa yoli i ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn kplinnin su kɛ i Wa’n wun i ɲrun naan ɔ wu ɔ?\n8 ?Wafa sɛ yɛ Zoova i wun fa yoli i afuɛ 33 nun, Nisan le 14 su ɔ? ?Kɛ bé yí Zezi mán mɔ i kpɔfuɛ’m bé trɛ́ i’n, ɔ yoli Zoova sɛ? ?Kɛ i janvuɛ’m bé sánndi mɔ sran’m bé dí i ndɛ kwlɛ’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n yoli Zoova ɔ? ?Kɛ bé yó i finfin, mɔ bé tí be nuan nzue guɛ́ i wun, mɔ bé fá ngble bó i mɔ i wia sin’n tútú fofo’n, i sɔ’n yoli Zoova sɛ? ?Kɛ bé bóbó i sa’n nin i ja’m be nun kpɛngbɛ mɔ bé sénde i waka’n su, mɔ sran’m bé dí i tɛ úka su’n, ɔ yoli Zoova sɛ? ?Kɛ Siɛ’n wunnin kɛ i awlɛn su Ba’n, ɔ su wu’n m’ɔ́ kpán flɛ́ i kekle kpa’n, i wun yoli i sɛ? ?Kɛ Zoova i Wa Zezi m’ɔ nin i be trannin mɛn’n i bo bolɛ’n nun lele’n, ɔ wuli’n, wafa sɛ yɛ Zoova i wun fa yoli i ɔ?—Matie 26:14-16, 46, 47, 56, 59, 67; 27:38-44, 46; Zan 19:1.\n‘Ɲanmiɛn fɛli i Wa kunngba cɛ’n mannin.’\n9 Sɛ be yo Zoova i sa’n ɔ kwla yo i ya lele wluwlu i wun. Ɔ maan kɛ Zezi fɛ́ lele m’ɔ́ fá wú ɲrɛnnɛn wie’n, wafa ng’ɔ wluwluli Zoova wun’n, e kwlá wunmɛn i su ndɛ e kɛnmɛn i weinwein sa. Sanngɛ like nga ti yɛ Zoova kplinnin su kɛ sa sɔ’n ju’n, i lifuɛ’n e kwla kɛn i ndɛ. ?Yɛ ngue ti yɛ Siɛ’n kplinnin su kɛ i bɔbɔ’n wun i ɲrun sɔ ɔ? Ndɛ’n ti abonuan. Zan 3:16 nun’n, Zoova yiyi nun weiin kle e. Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n i cinnjin m’ɔ ti’n ti’n, sran wie’m be se kɛ ɔ ti Zezi Klist i jasin fɛ’n nga i akoto’m be klɛli’n i kpɔlɛ bolɛ. I waan: “Nyanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin naan sran kwlaa ng’ɔ lafi i su’n w’a mlin-man, sanngɛ ɔ nyan anannganman nguan.” Ɔ maan, like nga ti yɛ Ɲanmiɛn kplinnin su kɛ i Wa’n bla asiɛ’n su naan ɔ wa wun i ɲrun’n, naan ɔ kpɔ e ti’n, yɛle i sran klolɛ’n. Sran klolɛ’n wie fi traman ngalɛ’n.\nƝanmiɛn i sran klolɛ’n i bo’n\n10. ?Ngue like yɛ sran’m be miɛn i wun ɔn? ?Like nga be flɛ i “sran klolɛ’n” i bo’n w’a yo sran’m be ɲrun sɛ?\n10 ?“Sran klolɛ’n” i bo’n yɛle benin? Sran’m be se kɛ klolɛ’n yɛ ɔ ti ninnge nga sran miɛn i wun’n, be nun cinnjin’n niɔn. Kɛ be wu sran kun lele mɔ wie’n fá kún i’n, ɔ kunndɛ kɛ be klo i. Sɛ sran klo e’n, saan aunjuɛ cɛ yɛ é dí ɔ. ?Yɛ sɛ sran kloman e’n nin? E kwla yo koklo lele kpɛkun e kwla wu bɔbɔ. Lika kwlaa nun’n, be kan sran klolɛ ndɛ. Sanngɛ like ng’ɔ bo e nuan’n yɛle kɛ like nga be flɛ i sran klolɛ’n i bo tulɛ’n ti kekle. Fluwa nin jue nga be kan sran klolɛ’n i ndɛ’n, be diman be yalɛ. Sanngɛ be kwlá tumɛn i bo kaan sa kleman e. Ng’ɔ ti tɛ kpa’n yɛle kɛ, nga kɛn i liɛ kɔ wa, nga kɛn i liɛ kɔ wa. Ɔ maan like nga be flɛ i sran klolɛ’n, i bo’n w’a yo sran’m be ɲrun sa sukusukuu.\n11, 12. (a) ?Nin yɛ be yiyi like nga be flɛ i sran klolɛ’n i nun weinwein ɔn? ?Yɛ ngue ti ɔ? (b) ?Sran klolɛ’n i wafawafa benin mun yɛ lalafuɛ Glɛki’n kan be ndɛ ɔ? ?Yɛ ndɛ mma nga be fa kan “sran klolɛ’n” i ndɛ’n, beninfuɛ’n yɛ ɔ sɔnnin Biblu’n i bue nga i klikli nun’n be klɛli i Glɛki nun’n i nun ɔn? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun wie.) (c) ?Agapê i bo’n yɛle benin?\n11 Sanngɛ Biblu’n yiyi like nga be flɛ i sran klolɛ’n i nun weinwein. Fluwa kun m’ɔ yiyi Biblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n i nun’n se kɛ: “Sran kun i ayeliɛ’n nun yɛ be fa wun kɛ ɔ klo sran ɔn.” Sa nga Zoova yoli’n mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n be kle e weiin kɛ Zoova klo ninnge ng’ɔ yili be’n. Wafa nga Zoova yili i sran klolɛ danfuɛ’n i nglo’n, mɔ e dun mmua kɛnnin i ndɛ’n, e bu i akunndan e nian. ?Nán kɛ be se kɛ be klo sran’n yɛle ngalɛ’n? Fluwa nga i ndɛ tre nga bé bá lɛ’n be nun’n, é wá wún sa kpanngban wie mɔ be kle kɛ Zoova yili i sran klolɛ’n i nglo ekun ɔn. Asa ekun, é wún wafa nga aniɛn klikli nga be klɛli Biblu’n i nun’n, be yiyi like nga be flɛ i “sran klolɛ’n,” i nun’n. Lalafuɛ Glɛki nun’n, ndɛ mma fanunfanun nnan yɛ be fa kan “sran klolɛ’n” i ndɛ ɔ. * Be nun kun yɛle agapê (agapɛ). Ndɛ mma sɔ’n yɛ ɔ sɔnnin Biblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n i nun ɔn. Fluwa kun m’ɔ tu Biblu’n nun ndɛ mma’m be bo’n se kɛ “ndɛ mma sɔ’n yɛ be fa kan sran klolɛ dan kpafuɛ’n i ndɛ ɔ.” ?Ngue ti ɔ?\n12 Agapê ti sran klolɛ wafa ng’ɔ taka mmla’n su’n. Ɔ timan klolɛ nga mɔ kɛ be wun sran kun’n, be ka lɛ be klo i’n sa’n, sanngɛ be bu akunndan kwlaa naan b’a fa ajalɛ kɛ bé kló i. Sran ng’ɔ yi agapê i nglo’n, ɔ buman i bɔbɔ wun akunndan. Amun e nian ndɛ ng’ɔ o Zan 3:16 nun ekun. ?Ngue yɛle “mɛn” nga Nyanmiɛn kloli i lele maan ɔ fɛli i Wa kunngba cɛ’n mannin’n? Mɛn sɔ’n yɛle sran nga be nin delɛ fata’n. Be wie yɛle sran kpanngban nga be te yo sa tɛtɛ’n. ?Zoova klo be kɛ sran kun fa klo i janvuɛ sa, kɛ ɔ fa kloli Abraamu m’ɔ ti sran kpa’n sa? (Zak 2:23) Cɛcɛ, sanngɛ Zoova trɛ i awlɛn ɔ yo be kwlaa be kpa. Like ng’ɔ kunndɛ’n yɛle kɛ be kaci be nzuɛn’n. (2 Piɛr 3:9) I sɔ yɛ sran kpanngban yo ɔ. Ɔ maan ɔ fa be yo i janvuɛ.\n13, 14. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ agapê i bo’n i wie yɛle sran i klolɛ ng’ɔ ti tankaan’n?\n13 Wafa nga sran wie’m be bu agapê’n, ɔ timan su mlɔnmlɔn. Be bu i kɛ ɔ ti sran klolɛ be nuan bui su sa ngbɛn. Sanngɛ ɔ timan sɔ kaan sa. Agapê ti sran klolɛ m’ɔ ti tankaan kpa ɔ. Kɛ Zan klɛli i kɛ “e Si klo i Wa’n,” Glɛki nun ndɛ mma ng’ɔ klɛli’n yɛle agapê. (Zan 3:35) ?Sran klolɛ’n i wafa sɔ’n ti paloo sa ngbɛn? Cɛcɛ. Maan e sie i nzɔliɛ kɛ, kɛ Zezi kɛnnin i Zan 5:20 nun kɛ ‘i Si’n klo i’n,’ lalafuɛ Glɛki nun’n, ndɛ mma nga be klɛli’n yɛle phileo. Ɔ maan, ɔ ju wie’n, Zoova kwla klo sran kun i sa kpa liɛ su. Sanngɛ i sran klolɛ liɛ’n tɛkɛ i mmla mɔ be ti kpa’n ɔ nin i ngwlɛlɛ’n su. Nán sran kun i ɲrun yɛ ɔ nian naan w’a klo i ɔ.\n14 Kɛ nga e fa wunnin i sa’n, Zoova i sran’n i wafa fanunfanun’m be ti kpa lele tra su. Fiɛn kaan sa nunman be sin. Sanngɛ like kpa nga ti yɛ i wun yo e fɛ dan’n yɛle i sran klolɛ’n. Ɔ maan e klo kɛ é fá e wun é mɛ́ntɛn i. Sran klolɛ sɔ’n yɛ ɔ ti i sran’n i wafa’m be nun danfuɛ’n niɔn. ?Ɔ yo sɛ yɛ e kwla si sɔ ɔ?\n15. ?Ngue ndɛ yɛ Biblu’n kɛn i Zoova i sran klolɛ’n su ɔ?\n15 Zoova i sran klolɛ’n i su ndɛ nga Biblu’n kan’n, ɔ ti kploun kpa. I waan: “Nyanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ nin-ɔn.” (1 Zan 4:8) Ɔ ti su kɛ ngwlɛlɛ’n, ɔ nin sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n, ɔ nin kwlalɛ’n be bo’n wo Zoova wun lɔ. Yɛ wafa ng’ɔ yi i sran’n i wafa nsan sɔ’m be nglo’n, ɔ leman wunsu. Sanngɛ i sran klolɛ’n ti i liɛ ngunmin.\n16-18. (a) ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn i sran klolɛ’n ti i liɛ ngunmin ɔn? (b) ?Kɛ Zoova fali klɔ sran sieli i sran klolɛ’n i nzɔliɛ’n, ngue ti yɛ ɔ ti su ɔ?\n16 Zoova tu i klun klo sran. Sran klolɛ’n o i awlɛn’n nun. Kɛ fluwa kun yíyí 1 Zan 4:8 nun’n, ɔ seli kɛ: “Like kwlaa nga Ɲanmiɛn yo’n ɔ taka sran klolɛ’n su.” Sɛ e waan é yíyí nun’n, e kwla se kɛ: Zoova fɛli i tinmin’n fa yili ninnge mun. Kpɛkun i ngwlɛlɛ’n nin i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n be kle i ajalɛ ng’ɔ fata kɛ ɔ fa’n. Sanngɛ sran klolɛ’n yɛ ɔ su i bo maan ɔ yo like kwlaa ɔ. Zoova i sran klolɛ’n i ɲin fite i tinmin’n, ɔ nin i ngwlɛlɛ’n, ɔ nin i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n be nun tititi.\n17 Zoova yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn. Ɔ maan sɛ e waan é sí like nga be flɛ i sran klolɛ’n, ɔ fata kɛ e si Zoova. E wun kɛ nzuɛn kpa sɔ’n o sran nun wie. ?Yɛ ngue ti ɔ? I nun mɔ Zoova yí sran’n, ɔ seli i Wa’n kɛ: “E yi sran kɛ e bɔbɔ sa cɛ, maan ɔ fa e.” (Bo Bolɛ 1:26) Ninnge kwlaa nga be o asiɛ’n su wa be nun’n, saan klɔ sran’m be ngunmin yɛ be kwla klo like kɛ be Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n sa ɔ. Nán e wla fi su kɛ Zoova fali nnɛn fanunfanun fa sieli i nzuɛn wafawafa’m be nzɔliɛ. Ninnge nga Zoova yili be asiɛ’n su wa’n be nun’n, klɔ sran m’ɔ le ɲrun dan’n, i yɛ Zoova fɛli i sieli i sran klolɛ’n i nzɔliɛ ɔ.—Ezekiɛl 1:10.\n18 Kɛ e tu e klun e klo sran ngwlɛlɛ su’n, ɔ ti kɛ e su nian Zoova i sran’n i wafa’m be nun danfuɛ’n su. I sɔ kunngba’n yɛ akoto Zan kannin ɔn. Ɔ klɛli i kɛ: “E liɛ’n, e klo Nyanmiɛn, afin ɔ dun mmua kloli ye.” (1 Zan 4:19) ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ Zoova dun mmua kloli e ɔ?\nZoova yɛ ɔ dun mmua kloli e ɔ\n19. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ klolɛ mɔ i ta’n o Zoova nun dan’n, i ti yɛ maan ɔ yili mɛn’n niɔn?\n19 Sran klolɛ’n finman andɛ. ?Afin ngue yɛ ɔ suli Zoova bo m’ɔ yili ninnge mun ɔn? Nán kɛ i wun yo i flɔlɔ naan ɔ́ kúnndɛ sran naan ɔ yo i wun nglɛnglɛ ti ɔ. Zoova i sa mianman like fi wun. I kusu sran fi kwlá yomɛn i ye. Sanngɛ klolɛ mɔ i ta’n o i nun dan’n, i ti yɛ maan ɔ kunndɛli kɛ sran’m be di aklunjuɛ kɛ i sa wie ɔ. I Wa kunngba’n yɛ ɔ ti ‘Ɲanmiɛn i ninnge kwlaa m’ɔ yili’n, i bobolɛ’n’ niɔn. (Sa nglo yilɛ 3:14; Anuãsɛ Fuflɛ) Kpɛkun Zoova maan i Junman Difuɛ dan sɔ’n yili like kwlaa. Anzi mun yɛ ɔ dun mmua yili be ɔ. (Zɔb 38:4, 7; Kolɔsfuɛ Mun 1:16) Aolia nun sran sɔ mɔ be le tinmin dan’n, be di alaje. Sa kwla yo be ya annzɛ ɔ kwla yo be fɛ. Asa ekun’n, be kwla klo Ɲanmiɛn Zoova kpa yɛ be kwla klo be wiengu mun wie. (2 Korɛntfuɛ Mun 3:17) Sanngɛ Sran kun dun mmua kloli be, i ti yɛ maan be kwla klo sran wie ɔ.\n20, 21. ?Ngue yɛ maan Adam nin Ɛvu be kwla wunnin i wlɛ kɛ Zoova klo be ɔ? ?Yɛ be kusu be kloli i wie?\n20 Klɔ sran’m be wunnin i sɔ’n wie. I bo bolɛ nun’n, Zoova kloli Adam nin Ɛvu lele. Like kwlaa nga be wunnin i fie klanman’n nun lɔ’n, ɔ kle kɛ be Si’n klo be sakpa. Biblu’n se kɛ: “Nyanmiɛn [Zoova] dili fie Edɛni wia afiliɛ lɔ lika’n nun, naan w’a fa sran b’ɔ yili’n w’a sie i lɔ.” (Bo Bolɛ 2:8) ?Amun a ɔ fie klanman kpa kun su le? ?Ngue yɛ ɔ yoli amun klanman lɔ ɔ? Waka’m be bo ti fɔun kpɛkun lɔ’n ti diin. ?I sɔ’n niɔn? ?Annzɛ waka nɲrɛ mun yɛ be yoli amun klanman ɔn? ?Annzɛ nzue m’ɔ sonji’n, ɔ nin anunman mun nin kakaa kanngan’m be kpanlɛ fɛfɛ’n yɛ ɔ yoli amun fɛ ɔ? ?Yɛ waka mma nin waka nɲrɛ mun, b’a bɔnman amun bue nun fanninfannin? Sanngɛ maan fie kun yo klanman andɛ sɛ, ɔ kwlá toman Edɛni fie’n kaan sa. ?Ngue ti ɔ?\n21 Zoova bɔbɔ yɛ ɔ dili fie sɔ’n niɔn. I klanman liɛ’n be kanman. Waka nga be wun be ɔ be klo be’n, mɔ i kusu be su mma fɛfɛ’n, be o lɔ. Nzue sonji sin fie’n nun. Fie’n timan kaan yɛ nnɛn nga be o nun’n, be ti fanunfanun. Ninnge tɛkɛtɛkɛ kanngan kwlaa ng’ɔ kwla man be aklunjuɛ’n, be ɲɛnnin i lɔ. Junman ng’ɔ fata kɛ be di’n ti kpa lele. Asa ekun’n, be sran nɲɔn mɔ be tran’n, fɔ nunman be nun. Nanwlɛ, Zoova dun mmua kloli be dan. Ɔ fata kɛ be kusu be klo i wie. Sanngɛ nɛ́n i sɔ yɛ be yoli ɔ. Kɛ ɔ yo naan be ɲin yi be Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, b’a yoman sɔ. Ɲin kekle yɛ be yoli i su ɔ.—Bo Bolɛ, ndɛ tre 2.\n22. ?Kɛ Adam nin Ɛvu be yoli ɲin kekle Edɛni fie nun lɔ’n, wafa sɛ yɛ Zoova kleli kɛ i klun ufue’n wo lɛ tititi ɔ?\n22 Nanwlɛ, i sɔ’n fɔkɔli Zoova i awlɛn. ?Sanngɛ ɔ fali ya ble sieli i klun? Cɛcɛ, “afin i klun-ufue’n wo lɛ tititi.” (Jue Mun 136:1) I sɔ’n ti’n, ɔ ka lɛ fali ajalɛ wie mun naan ɔ́ dé Adam nin Ɛvu be afinliɛ nunfuɛ nga be nin delɛ fata’n. E dun mmua wunnin i kɛ ajalɛ sɔ’m be nun kun yɛle e ti kpɔlɛ tɛ’n mɔ i awlɛn su Ba’n yili’n. E ti kalɛ nga e Si’n tuali’n, ɔ ti dan.—1 Zan 4:10.\n23. ?Ngue ti yɛ Zoova ti Ɲanmiɛn kun m’ɔ ‘di aklunjuɛ’ ɔ? ?Yɛ kosan benin yɛ ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ su ɔ?\n23 Nanwlɛ, i bo bolɛ nun’n Zoova fali ajalɛ kɛ ɔ́ kló klɔ sran. Ninnge kpanngban kle kɛ “ɔ dun mmua kloli ye.” Sran ng’ɔ klo sran’n ɔ di aklunjuɛ kpɛkun ɔ nin i wiengu’m be nuan sɛ. Ɔ maan kɛ be kan Zoova ndɛ kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn m’ɔ ‘di aklunjuɛ’n,’ i sɔ’n boman e nuan. (Jue Mun 104:31) Sanngɛ kosan kun te o lɛ. Yɛle kɛ: ?Zoova klo e e tinuntinun? Ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ kosan sɔ’n su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 Kun yɛle phileo (fileo). I bo’n yɛle “sran kɛ e janvuɛ annzɛ e niaan bian sa’n, i sa klolɛ.” Ndɛ mma sɔ’n o Biblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n kpɛ sunman. Ndɛ mma kun ekun yɛle storgê (Stɔrzɛ). Be fa kan be awlobofuɛ’m be klolɛ’n i ndɛ. Sran klolɛ wafa sɔ’n 2 Timote 3:3 se kɛ ɔ́ kán ase mɛn’n i awieliɛ blɛ’n nun. Kun ekun yɛle Érôs (Erɔs). I bo’n yɛle bla kun nin yasua kun be wun klolɛ. Ndɛ mma sɔ’n o Biblu’n nun, sanngɛ be boman su kaan sa Biblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n i nun.—Nyanndra Mun 5:15-20.\nJue Mun 63:1-11 2-12 ?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu klolɛ mɔ Zoova klo sran’n niɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ i sran klolɛ’n sɔ’n cici e wla ɔ?\nOze 11:1-4; 14:5-9 ?Kannzɛ Izraɛli nvle’n (mɔ be flɛli i Efraim) yoli ɲin kekle Zoova su’n, sanngɛ wafa sɛ yɛ ɔ kleli kɛ ɔ klo i kɛ siɛ kun fa klo i wa sa ɔ?\nMatie 5:43-48 ?Wafa sɛ yɛ Zoova kleli kɛ ɔ klo klɔ sran kɛ siɛ kpa kun fa klo i wa’n sa ɔ?\nZan 17:15-26 ?Wafa sɛ yɛ srɛlɛ mɔ Zezi srɛli Ɲanmiɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be ti’n, ɔ kle kɛ Zoova klo e ɔ?


Dyunman nga Nyanmien fe siéé su'n, o nian nun di i kpa men, ke Moïse kusu yô i so Nyanmien awlô wunmuan'n nun'n sa.\n Sa ng'o ti dan tre i ngba'n yele ke an klô amun wun, afin swran ng'o klô swran'n, o wu'an sa tete kpanngban nga bé yô'n. Swran ng'o tô amun'n, anh sikéé, nanh an idyo amun kônviabô.\n O fa bé kô mianmian bé kannin'n kongue so'n, kpekuun bé yôô i nin i awlôfue'n kwlaa bé baptême. O fa bé wluu i sua lo, o man bé liké. Nyanmien su b'o nin i ôsufue'n kwlaa bé lafili'n ti, bé klun dyoo dan kpa.\n I sin, o bu nyanndra kun klé bé bo bé flee bé ke bé wa di liké'n, yele ke o wun ke bé kunnde bia kpakpa mun ye bé tran suo. Ye o sé bé ke: Se swran wié fle amun nun kun atonvle bô'n, nanh kpli kô tran bia kpafue'n su, nan se swran wié b'o le nyrun tra wo bo bé flee wié'n, se o ba'n, swran ng'o flee amun nnyon'n, wa'a sé'o o ke: Dyaô o bia lie'n su men'n ti. Ke ah dyaôh kô tran sien lo bia lie'n su'n, nyannzuen kunh o. Sannge se swran fle o ke a wa di liké'n, kô tran sien lo bia lie'n su, nan swran ng'o flee wo'n, se o dyu le'n wa sé o ke: Dyanvue, wa tran bia kpa nga su. I so'n nun, ah nyanh komin bé nga a nin bé di liké'n bé nyrun. Afin swran kwlaa ng'o yô i wun dandan'n, Nyanmien gueh i nyin asé, sannge swran ng'o tu'e i wun'n, Nyanmien man oh nyanh nyrun. Ye o séé swran ng'o flelii'n kusu ke; Se ah fleh swran ke o wa di liké'n, se wia nun ô, se nnosua ô, nanh fle o dyanvue, o niaan, nin o ôsufue, nin o tranfue anyanbéunfue mun, nan bé kusu ba fleman o, ba yôman nga a yô maan bé'n, i wunsu a ma'an wo'n ti. Sannge se ah dih tyen'n, fle yalefue, bé bo bé sa nin bé dya ti wuwa'n, nin tyetyewafue, nin anyansifue mun. Se a yô so'n, Nyanmien wa yô o lie yé. Bé lie'n bé le'a liké nan ba yô wié a man o, Nyanmien bobo ye, ke swran kpa'm bé tyen'n, oh yôh o lie'n man o.\n Ye m bo n ti famien'n nh séh bé nga bé gua n fama su'n ke: Amun bo n Si yôli amun yé'n, anh bla'a di famien bo ke b'éh bôh men'n i bô'n, bé sié maan amun'n. Afin ke awé kuun min'n, an maan min liké, nzué wé kuun min, an maan min nzué, ke n ti aôfue'n an sikéé min, ke min wun ti kplen'n an maan n tannin, n too tukpatye, an niaan n lika, bé wlaa m bisua, an niaan n wôsu. Ye nanwlefue'm bé wa usa n ke: ?Nannan, tyen ônin ye é wuun wo bo awé kun wo bo é moon o likéo, annze é wuun wo bo nzué wé kun wo bo é moon o nzuéo? ?Tyen ônin ye é wuun wo bo a ti aôfue bo é sikéli woo, annze o wun ti kplen bo é moon o tannion? ?Ye tyen ônin ékun ye é wuun ke a too tukpatye annze ba wlo o bisua bo é niannin o ôsuo? Ye m bo n ti famien'n nh séh bé ke: Nanwle, liké kwlaa nga an yô maan n nian nga bé yale'n tra wié'm bé lie'n, bé nun kun'n, min ye an yô maan mion. I sin nh séh bé nga bé gua m be su'n ke: Amun bo n Si bôô amun sannzan'n, anh dyaô min wun le o anannganman sin bo bé tro maan mmusu'm bé si Satan nin i ange mun'n nun. Afin ke awé kuun min'n, amuan ma'an min liké, nzué wé kuun min, amuan ma'an min nzué. Ke n ti aôfue'n, amuan siké'a min, ke min wun ti kplen'n, amuan ma'an n tannin, n too tukpatye, amuan nia'an n lika, bé wlaa m bisua, amuan nia'an n wôsu. Ye bé kusu béh usah n ke: ?Nannan, tyen ônin ye é wuun wo bo awé kuun wo, nzué wé kuun wo, a ti aôfue, o wun ti kplen, a too tukpatye, bé wloo o bisua bo ya nionmon o likaa? Ye nh séh bé ke: Nanwle, liké kwlaa nga amuan yô'a ma'an n niaan nga bé yale'n tra wié'm bé lie'n, bé nun kun'n, min ye amuan yô'a ma'an mion. Swran so'm bé lie'n, béh koh lika bo lo nyrennen'n wiéman'n nun, sannge nanwlefue'm béh nyanh anannganman nguan.\n Anh ti amun niaan Christfue'm bé wun nyanman nun. Anh yô aklunyéfue. Bé nga bé klé amun yale'n, anh yra amun nuan ke Nyanmien nian bé su. Nanh an wua bé amuen, sannge anh sé Nyanmien ke o nian bé su. Se swran kun i klun dyo'n, mon o yô amun fe, se swran kun sunh'n, mon o yô amun annvo. Man amun nuan se. Nanh an bu akunndan dandan, se bé sé amun ke an di dyunman b'o ti'a dyunman kpa'n, anh di. Nanh an bu amun wun ngwlelefue. Se swran yô amun te'n, nanh an yô i wié. Sa kwlaa nga amun yô'n, anh yô man swran'n kwlaa bé wun ke an ti kpa. Anh yô liké kwlaa nga an yôo amun nin swran su ka'an nde'n. N swran kpa mun, nanh amun sé ke amun bobo amunh tuh amun klunngbo'n, sannge anh yatyi man Nyanmien, afin bé klee ke: «É Min'n sé ke: Min ye n tu klunngbo nion, min ye nh tuah bé kaleo.» O man, «Se awé kun o kpofue'n, men i liké, Se nzué wé kuin'n, men i nzué, Afin se a yô so'n, O ti ke senmlen ye a fa gue i ti su sa.» (*f40*)


?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun ndɛ’n kwla yo e ye-ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lamba Letton Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mbunda Mizo Mongol Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Rarotongan Roumain Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nBiblu’n timan kɛ fluwa onga mun sa. Afɔtuɛ nga e Si Ɲanmiɛn man e’n, be o nun. (2 Timote 3:16) I nun ndɛ’n ti’n, e kwla kaci e nzuɛn’n. Biblu’n se kɛ: “Nyanmiɛn i ndɛ nga ɔ ko kan’n, wuun w’a kan ɔ kaci-mɛn i, ɔ maan sran’m be kaci.” (Ebre Mun 4:12) Biblu’n kle e wafa ng’ɔ fata kɛ e nanti’n. Yɛ i nun ndɛ’n ti’n, e kwla si Ɲanmiɛn, ɔ nin ninnge nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be’n.—1 Timote 4:8; Zak 4:8.\nWafa ng’ɔ fata kɛ e nanti’n. Biblu’n kwla uka e kpa. Ɔ man e afɔtuɛ naan...\nE nin e wiengu mun e tran klanman.—Efɛzfuɛ Mun 4:31, 32; 5:22, 25, 28, 33.\nE wla gua ase, yɛ e wun kpaje e.—Jue Mun 37:8; Nyanndra Mun 17:22.\nE nzuɛn’n yo kpa.—1 Korɛntfuɛ Mun 6:9, 10.\nYalɛ’n w’a diman e.—Nyanndra Mun 10:4; 28:19; Efɛzfuɛ Mun 4:28. *\nYasua nin bla nga b’a ja uflɛulfɛ’n, be nun sunman be timan be wun aniɛn. I sɔ sa juli yasua kun nin i yi be su. Be flɛ yasua’n kɛ Visɛnti. Yɛ i yi’n suan Analu. Be tran Azi mɛn’n nun lɔ. ?Kɛ be kanngannin Biblu’n nun mɔ be nantili i nun afɔtuɛ’m be su’n, wafa sɛ yɛ i bo’n guali-ɔ? Visɛnti waan: “Kɛ n kanngannin Biblu’n nun’n, n wunnin kɛ ɔ fata kɛ e nin min yi’n e siesie e afiɛn klolɛ su. Biblu’n nun ndɛ’n i su nantilɛ’n ti’n, e di aklunjuɛ.” I yi’n kan gua su kɛ: “Kɛ e kanngannin sran wie mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n be su ndɛ’n nun’n, ɔ ukali e kpa. E afiɛn sɛ. Yɛ ninnge nga e fa sie e ɲrun kɛ é yó be’n ti’n, min klun jɔ siɛn’n.” Visɛnti nin i yi’n be wunnin kɛ afɔtuɛ nga be o Biblu’n nun’n, be ti kpa dan.\nƝanmiɛn silɛ’n. Visɛnti seli ekun kɛ: “Biblu’n nun kannganlɛ’n ti’n, n wun kɛ e nin Zoova e afiɛn’n mantan kpa tra laa’n.” Visɛnti i ndɛ sɔ’n fa e ɲin sie i like cinnjin kun su. Yɛle kɛ, sɛ a kanngan Biblu’n nun’n, á sí Ɲanmiɛn kɛ sran kun fa si i janvuɛ’n sa. Kpɛkun i nun afɔtuɛ’m bé yó wɔ ye. Asa ekun’n, á wún kɛ Ɲanmiɛn kannin kɛ cɛn wie lele’n, ɔ liɛ kwla yo ye. Blɛ sɔ’n nun’n, á kwlá ɲán “nguan sakpa.” Yɛ a su wuman le. (1 Timote 6:19) A kwlá wunman ndɛ sɔ’n fluwa uflɛ nun.\nNanwlɛ, sɛ a kanngan Biblu’n nun titi’n, á sí Ɲanmiɛn yɛ á sí wafa ng’ɔ fata kɛ a nanti dɔ nga su’n. Sanngɛ, kɛ á kánngan nun’n, atrɛkpa’n á úsa ɔ wun kosan kpanngban. Sɛ ɔ ti sɔ’n, nian like nga i afuɛ 2.000 yɛ’n, Etiopi bian kun yoli’n su. Kɛ ɔ́ kánngan Biblu’n nun’n, ɔ usɛli i wun kosan kpanngban. Filipu m’ɔ kle sran’m be Biblu’n nun like’n usɛli i kɛ: “?Ndɛ nga a kɛnngɛn i lɛ’n a si i bo?” Etiopi bian’n tɛli i su kɛ: “?Sɛ sran a kle-man min, ɔ́ yó sɛ yɛ ń sí i bo ɔ?” * Ɔ maan, ɔ kplinnin su kɛ Filipu kle i like. (Sa Nga Be Yoli’n 8:30, 31, 34) Sɛ a kunndɛ kɛ á wún Biblu’n nun ndɛ’n i wlɛ kpa’n, kɔ www.jw.org/bci su naan klɛ ɔ su ndɛ blɛ e. Asa ekun’n, adrɛsi wie’m be o fluwa nga nun. A kwla klɛ Zoova i Lalofuɛ nga be mantan ɔ koko’n be fluwa adrɛsi sɔ’m be nun kun su. Annzɛ kan kle Zoova i Lalofuɛ nga be o wɔ akpasua’n su lɔ’n be nun kun. Annzɛ kɔ be Ɲanmiɛn Sulɛ sua kun nun. Andɛ bɔbɔ’n, kunndɛ Biblu kun naan nanti i nun afɔtuɛ’m be su. Sɛ a yo sɔ’n, ɔ liɛ yó ye dan.\nSɛ a bumɛn i kɛ Biblu’n nun ndɛ’n i ngba ti nanwlɛ’n, kɔ www.org/fr su naan nian naan nian video nga be flɛ i kɛ Comment être sûr que la Bible vient de Dieu ? Tin video i dunman’n su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 Sɛ a kunndɛ kɛ á sí wafa nga Biblu’n kwla uka ɔ sa wie mun ekun be nun’n, kɔ e ɛntɛnɛti adrɛsi jw.org/bci su. Tin lika nga be klɛli i kɛ FLUWA MUN su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 An nian ndɛ akpasua nga be flɛ i kɛ “?Sɛ a wunmɛn i wlɛ’n, ɔ timan tɛ sɔ liɛ?” i nun wie.


Liki 5 | Online Bible | New World Translation\nJue tralɛ m’ɔ boli sran’m be nuan’n.\nKokowefuɛ kun yoli juejue (12-16)\nZezi yoli bubuwafuɛ kun i juejue (17-26)\nZezi flɛli Levi (27-32)\nSrɛ nun kpɛlɛ’n i su ndɛ usalɛ (33-39)\n5 Cɛn kun m’ɔ jin Zenezarɛti nzue’n* i nuan lɛ’n, sran kpanngban kpa be yiɛli i wun lɛ, be miɛnnin i fii. Be su tie Ɲanmiɛn ndɛ’n. 2 Ɔ wunnin kɛ alie nɲɔn be o nzue’n i nuan lɛ. Jue trafuɛ’m b’a fin be nun b’a jra, be su kpu be lala mun. 3 Ɔ fuli alie’m be nun kun nun. Alie sɔ’n ti Simɔn liɛ. Kpɛkun ɔ seli i kɛ ɔ wɔ i ɲrun lɔ kan. I sin’n, ɔ trannin ase alie’n nun, kpɛkun ɔ kleli sran’m be like. 4 Kɛ ɔ kannin ndɛ kleli be wieli’n, ɔ seli Simɔn kɛ: “Fa alie’n kɔ lika nga nzue’n i bo ti kploun’n nun lɔ, naan amun gua amun lala mun.” 5 Sanngɛ Simɔn seli i kɛ: “Like klefuɛ, e guali be kɔnguɛ wunmuan’n nun lele, y’a traman like fi. Sanngɛ kɛ mɔ ɔ waan n ngua be’n ti’n, ń má gúa.” 6 Kɛ be yoli sɔ’n, be trali jue kpanngban kpa. Ɔ maan be lala’m be su titi bɔbɔ. 7 I sɔ’n ti’n, be fali be sa flɛli be wiengu nga be o alie uflɛ nun’n naan be wa uka be. Kɛ be bali’n, alie nɲɔn’m be yili. Ɔ maan ɔ ka kan naan b’a mlɔn. 8 Kɛ Simɔn Piɛli wunnin i sɔ’n, ɔ kotoli Zezi bo naan w’a se kɛ: “Min Min, nán fa ɔ wun mantan min. Afin n ti sa tɛ yofuɛ.” 9 Ɔ seli sɔ afin jue kpanngban m’ɔ nin be nga be o lɛ’n be trali be’n ti’n, be siman wie se. 10 Sa sɔ’n boli Zebede i wa Zaki nin Zan mɔ be nin Simɔn be di junman’n be nuan wie. Sanngɛ Zezi seli Simɔn kɛ: “Nán srɛ kun wɔ. Kɛ ɔ fin andɛ’n, sran mun yɛ á wá trá be-ɔ.” 11 Ɔ maan be wa sili alie mun aunɲan’n su lɛ. Be yacili be ninnge’m be kwlaa lɛ, kpɛkun be suli i su. 12 Cɛn kun ekun m’ɔ o klɔ kun su’n, bian kun o lɛ’n, kokowe’n w’a di i wunnɛn’n ngba. Kɛ ɔ wunnin Zezi’n, ɔ utuli i ɲin ase, kpɛkun ɔ srɛli i kɛ: “Min Min, sɛ ɔ ti ɔ klun su’n, a kwla yo min juejue.” 13 Ɔ maan ɔ tinngɛli i sa’n kɛnnin i naan w’a se i kɛ: “Ɔ ti min klun su! Yo juejue.” Be ja nun lɛ’n, i kokowe’n wieli weiin. 14 Yɛ ɔ seli bian’n kɛ nán maan ɔ bo su kle sran fi. Ɔ seli i kɛ: “Sanngɛ kɔ, fa ɔ wun ko kle Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’n. Kpɛkun like nga Moizi seli kɛ sɛ be yo juejue’n be fa man’n, fa man naan Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be wun kɛ w’a yo juejue.” 15 I wun ndɛ fɛ nga sran’m be kan’n, ɔ truli lika kwlaa. Ɔ maan sran kpanngban kpa be wa yiɛli i wun lɛ kɛ bé tíe i ndɛ’n, naan ɔ yo maan be tukpacɛ’m be wie. 16 Sanngɛ blɛ sunman’n, ɔ kɔ aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ ko srɛ Ɲanmiɛn. 17 Cɛn kun’n, kɛ ɔ́ klé like’n, nn Farizifuɛ mun nin Mmla klefuɛ’m be titi lɛ. Be fin Galile nin Zide mɛn’n nun klɔ’m be kwlakwla be su, ɔ nin Zerizalɛmun klɔ’n su. Zoova i tinmin’n wo i su, yɛ ɔ fa yo sran’m be juejue. 18 Yɛ sran wie’m be fali bubuwafuɛ kun bali-ɔ. Ɔ la bɛ kun su. Be waan bé fɛ́ i wlú lika nga Zezi o lɔ’n naan bé fɛ́ i síe i ɲrun lɛ. 19 Sanngɛ sran’m be ti’n, be ɲanman sinwlɛ naan b’a fɛ i b’a sin. Ɔ maan be fuli sua’n i ti su lɔ. Be kpɛli toklo kun, kpɛkun be fali bian’n nin i bɛ’n be sinnin nun naan b’a jrɛ i be nga be o Zezi i ɲrun lɛ’n, be afiɛn. 20 Kɛ ɔ wunnin kɛ be lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ seli bubuwafuɛ’n kɛ: “Ɔ sa tɛ’m b’a wie.” 21 Mmla klɛfuɛ* mun nin Farizifuɛ’m be seli be afiɛn lɔ kɛ: “?Wan yɛle bian nga m’ɔ saci Ɲanmiɛn wun sɔ-ɔ? ?Sɛ w’a yoman kɛ Ɲanmiɛn ngunmin sa’n, wan yɛ ɔ kwla yaci sran kun i sa tɛ mun cɛ i-ɔ?” 22 Sanngɛ Zezi si ndɛ nga be su kan’n. Ɔ maan ɔ seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ amun kwla bu akunndan kɛ ngalɛ’n sa-ɔ? 23 ?Kɛ be se kɛ, ‘Ɔ sa tɛ’m b’a wie’n,’ ɔ nin kɛ be se kɛ, ‘Jaso naan nanti’n,’ onin yɛ i kanlɛ’n ti pɔpɔ-ɔ? 24 Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan amun a si kɛ Sran wa’n le atin yaci sran’m be sa tɛ mun cɛ be asiɛ’n su wa’n...” ɔ seli bubuwafuɛ’n kɛ: “Ń kán klé wɔ, jaso, fa ɔ bɛ’n naan kɔ wɔ awlo.” 25 Ɔ jaso jrannin be ɲrun lɛ. Kpɛkun ɔ mannin like ng’ɔ la su’n su ɔ ɔli i awlo. Kɛ ɔ́ kɔ́’n, nn ɔ́ mánmán Ɲanmiɛn. 26 I sɔ’n boli be kwlaa be nuan. Ɔ maan be manmannin Ɲanmiɛn. Asa kusu’n, srɛ kunnin be dan, ɔ maan be seli kɛ: “E wunnin abonuan sa andɛ-o!” 27 I sin’n, kɛ ɔ fiteli’n, ɔ wunnin lapo defuɛ kun, be flɛ i Levi. Ɔ ti ase lapo suwlɛ lɛ. Ɔ seli i kɛ: “Bla! Su n su.” 28 Ɔ maan ɔ yacili i ninnge’m be kwlaa be lɛ, ɔ jaso suli i su. 29 I sin’n, Levi tɔnnin aliɛ kpanngban kpa i awlo lɔ mɛnnin i. Lapo defuɛ kpanngban nin sran wie mun ekun be o lɛ wie, be nin be su di like.* 30 Kɛ Farizifuɛ mun nin be mmla klɛfuɛ’m* be wunnin i sɔ’n, be ijɔli be konviabo, naan b’a usɛ i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ: “?Nzu ti yɛ amun nin lapo defuɛ mun nin sa tɛ yofuɛ’m be di be nɔn-ɔn?” 31 Zezi tɛli be su kɛ: “Be nga be ti juejue’n, be mianman ayre yofuɛ wun, sanngɛ be nga be kpinndinman’n, be yɛ be miɛn i wun-ɔn. 32 M’an baman sɛsɛfuɛ’m be flɛlɛ. Sanngɛ n bali kɛ ń má sé sa tɛ yofuɛ’m be kɛ be kaci be akunndan’n.” 33 Be seli i kɛ: “Zan i sɔnnzɔnfuɛ’m be kpɛ srɛ nun titi, kpɛkun be tu be klun srɛ Ɲanmiɛn. Farizifuɛ’m be sɔnnzɔnfuɛ’m be yo sɔ wie. Sanngɛ ɔ liɛ’m be di, be nɔn.” 34 Yɛ Zezi seli be kɛ: “Sɛ yasua ng’ɔ su ja bla’n, ɔ nin i janvuɛ’m be te o likawlɛ’n, be kwlá mianman be kɛ be kpɛ srɛ nun. ?Nɛ́n i-ɔ? 35 Sanngɛ blɛ kun wá jú’n, bé wá dé yasua’n i janvuɛ’m be sa nun. Blɛ sɔ’n nun yɛ bé kpɛ́ srɛ nun-ɔn.” 36 Ɔ fali sunnzun ase uflɛ ekun. Ɔ seli be kɛ: “Sran fi kpɛman tannin sin uflɛuflɛ taman tannin nvuɛn nun. Afin sɛ ɔ yo sɔ’n, tannin sin uflɛuflɛ’n ɔ́ tí. Asa kusu’n, tannin sin uflɛuflɛ’n nin tannin nvuɛn’n, be timan kun. 37 Kusu’n, be faman duvɛn mɔ b’a yi i uflɛuflɛ’n, be guaman kplo kotokun nvuɛn nun. Sɛ be yo sɔ’n, duvɛn uflɛuflɛ’n yó maan kplo kotokun’n kpúke, yɛ duvɛn’n gúa, kpɛkun kplo kotokun’n sáci. 38 Sanngɛ kplo kotokun m’ɔ ti uflɛuflɛ’n, i nun yɛ be fa duvɛn mɔ b’a yi i uflɛuflɛ’n be gua-ɔ. 39 Kɛ sran kun ko nɔn duvɛn nga be yili w’a cɛ’n, ɔ kunndɛman kɛ ɔ́ nɔ́n duvɛn nga b’a yi i uflɛuflɛ’n kun. Afin ɔ se kɛ: ‘Duvɛn nga w’a cɛ’n yɛ ɔ ti kpa-ɔ.’”\n^ Yɛle Galile Jenvie’n.\n^ Be kwla se ekun kɛ “be lala tabli sin bé dí like.”


Matie 19 | Ɛntɛnɛti su Biblu |Mɛn Uflɛ Biblu’n\nBla annzɛ bian jalɛ’n ɔ nin be wun yralɛ’n (1-9)\nBe nga Ɲanmiɛn maan be jaman bla annzɛ bian’n (10-12)\nZezi yrali ba kanngan’m be nguan (13-15)\nKosan nga gbanflɛn aɲanbeunfuɛ’n usali’n (16-24)\nNinnge nga Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n ti’n, be yacili be’n (25-30)\n19 Kɛ Zezi wieli ndɛ sɔ’m be kan’n, ɔ tuli i bo Galile lɛ, ɔ kpɛli Zurdɛn’n, kpɛkun ɔ ɔli Zide mɛn’n i awɛ’n i wun lɔ. 2 Sran kpanngban kpa be suli i su yɛ ɔ yoli be juejue lika sɔ’n nun lɛ. 3 Farizifuɛ’m be bɛli i wun lɛ naan bé sɛ́ i bé nían. I sɔ’n ti’n, be usɛli i kɛ: “?Yasua kun le atin jran sa kwlaa su yrɛ i yi’n?” 4 Ɔ tɛli be su kɛ: “Mɛn’n i bo bolɛ nun’n, Ɲanmiɛn yili yasua nin bla 5 kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘I sɔ’n ti’n, yasua’n yáci i si nin i nin, yɛ ɔ́ fɛ́ i wun mɛ́ntɛn i yi, kpɛkun be nɲɔn’n bé káci sran wunmuan.’ ?Amun nin-a kɛnngɛnmɛn i le? 6 Ɔ maan be timan sran nɲɔn kun, sanngɛ be ti sran wunmuan. I sɔ’n ti’n, like nga Ɲanmiɛn kan boli nun’n, nán maan sran fi ti nun.” 7 Be seli i kɛ: “?Yɛ ɔ yo sɛ ti yɛ Moizi seli kɛ sɛ be waan bé yrá bla kun’n, be mɛn i fluwa m’ɔ kle kɛ b’a yrɛ i’n, naan be yrɛ i-ɔ?” 8 Ɔ seli be kɛ: “Kɛ mɔ amun awlɛn’n ti ketewa dan’n, i ti yɛ Moizi mannin amun atin kɛ amun yra amun yi mun-ɔn. Sanngɛ i bo bolɛ nun’n, ɔ timan sɔ. 9 Ń kán klé amun kɛ sran ng’ɔ yrɛ i yi’n, sɛ nán kɛ i yi’n w’a kunndɛ bian i bo* ti’n, naan ɔ ko ja bla uflɛ’n, nn w’a kunndɛ bla i yi bo.” 10 I sɔnnzɔnfuɛ’m be seli i kɛ: “Sɛ i sɔ yɛ ɔ fata kɛ yasua nin bla be tran’n, nn ɔ flunman kɛ nán sran’m be ja.” 11 Ɔ seli be kɛ: “Nán sran ngba yɛ ɔ sɔ ndɛ sɔ’n nun-ɔn, saan be nga Ɲanmiɛn maan be kwlɛ i sɔ’n i yo’n. 12 Afin yasua wie’m be o lɛ’n, be timan yasua, be nin i sɔ liɛ’n fin be nin klun. Yɛ wie’m be liɛ’n, sran mun yɛ be sali be-ɔ. Wie’m be kusu’n, be yo be wun sɔ ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n ti. Sran ng’ɔ kwla kplin i sɔ’n su’n, maan ɔ kplin su.” 13 Yɛ sran wie’m be fali ba kanngan mun be blɛli i kɛ ɔ fɛ i sa fuafua be su naan ɔ srɛ Ɲanmiɛn man be. Sanngɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be ijɔli sran sɔ mun. 14 I sɔ’n ti’n, Zezi seli be kɛ: “An yaci ba kanngan’m be nun maan be bla min sin, nán an tanndan be ɲrun. Afin ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n ti be nga be yo be wun kɛ be sa’n, be liɛ.” 15 Yɛ ɔ fɛ i sa fuafuali be su-ɔ, kpɛkun ɔ tuli i bo lɛ ɔli. 16 Kpɛkun sran kun bɛli i wun lɛ wa seli i kɛ: “?Like klefuɛ, like kpa onin yɛ ɔ fata kɛ n yo naan m’an ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n niɔn?” 17 Ɔ seli i kɛ: “?Ngue ti yɛ a usa min sa ng’ɔ ti kpa’n i su kosan-ɔn? Ɲanmiɛn kunngba cɛ yɛ ɔ ti kpa-ɔ. Sanngɛ kusu sɛ a klo kɛ á ɲán nguan’n, fa Ɲanmiɛn i mmla’m be su titi.” 18 Sran sɔ’n usɛli i kɛ: “?Ɲanmiɛn i mmla onin mun?” Zezi tɛli i su kɛ: “Nán kun sran, nán kunndɛ bla ɔ yi bo annzɛ bian ɔ wun bo, nán wua, nán tɔn sran suɛn, 19 bu ɔ si nin ɔ nin be sran, yɛ klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa.” 20 Gbanflɛn’n seli i kɛ: “Kɛ ɔ fɛ i min kaan nun lele’n, n nian mmla sɔ’m be kwlaa be su n nanti. ?Ngue ekun yɛ ɔ ka-ɔ?” 21 Zezi seli i kɛ: “Sɛ a klo kɛ á yó kpa dan’n,* ko yo ɔ ninnge’m be atɛ naan fɛ i sika’n man yalɛfuɛ mun, yɛ á ɲán like kpa ɲanmiɛn su lɔ. Kpɛkun bla naan su min su.” 22 Kɛ gbanflɛn’n tili ndɛ sɔ’n, i wla boli i wun yɛ ɔ ɔli-ɔ. Afin ɔ le ninnge kpanngban. 23 Yɛ Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “Nanwlɛ ń kán klé amun kɛ, kɛ ɔ ko yo naan aɲanbeunfuɛ kun w’a kwla wlu ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n nun’n, ɔ ti kekle. 24 Ń kán klé amun ekun kɛ ɲɔnngɔnmɛn kun i dɔluwa buɛ nun sinlɛ’n ti pɔpɔ tra kɛ aɲanbeunfuɛ kun wlu Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n nun’n.” 25 Kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be tili i sɔ’n, ɔ boli be nuan dan kpa naan b’a se kɛ: “?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, wan yɛ ɔ́ kwlá fíte nun-ɔn?” 26 Zezi niannin be siin, naan w’a se be kɛ: “Klɔ sran’m be kwlɛmɛn i yo, sanngɛ Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ kwla sa kwlaa yo.” 27 Yɛ Piɛli tɛli su kɛ: “Nian! Y’a yaci like kwlaa y’a su ɔ su. ?Ɔ maan ngue yɛ é ɲɛ́n i-ɔ?” 28 Zezi seli be kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ, kɛ bé wá bó ninnge’m be uflɛ’n, mɔ Sran wa’n wá trɛ́n i famiɛn bia m’ɔ le ɲrun’n su’n, amun mɔ an suli min su’n, amún wá trán famiɛn bia blu-nin-nɲɔn (12) mɔ be le ɲrun’n be su, amún dí Izraɛli akpasua blu-nin-nɲɔn (12) mun be jɔlɛ. 29 Yɛ sran kwlaa nga min ti’n ɔ yacili i awlo, annzɛ i niaan bian, annzɛ i niaan bla, annzɛ i si, annzɛ i nin, annzɛ i wa, annzɛ i fie’n, ɔ́ ɲán be wunsu kpɛ ya (100) yɛ ɔ́ ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. 30 “Sanngɛ be nga be dun mmua’n, be nun kpanngban bé wá ká siɛn, yɛ be nga be ka siɛn’n, bé dún mmua.\n^ Be kwla se ekun kɛ “á yíɛ i kwlaa nuan’n.”


Anh tye swran liké, ye Nyanmien kusu oh tyeh amun wié, oh manh amun kpanngban ke liké bo bé su, bé tintin su, bé kédyékédyé, o yi bu gua'n sa, afin sulie nga an su nun man swran wié mun'n, i kunngba'n nun ye Nyanmien suh nun man amuon.\nBé nga bé wla a bô'n, bé lie su ti yé, afin Nyanmien wa fonvo bé!\nLiké kwlaa ng'o mian amun'n, ke min Nyanmien i anyanbéun b'o ô Christ-Jésus sa nun'n i dan'n ti'n, oh feh i so man amun.\n Nanh amun kôkô sa fii su, sannge sa'n kwlaa nun, nin liké kwlaa ng'o mian amun'n, anh kan klé Nyanmien, anh sree, anh dyran su kpa, ye anh le i asé. Ye Nyanmien man amun wun dyoh amun fouun bo an su wu'en i bô mlonmlon. Aundyue so'n man amun wla su bôman, ye amun akunndan su sannganman, swran wunmuan bo amun nin Christ-Jésus ti'n ti.\nLiké kpa kwlaa nga bé fa man swran'n, nin liké kpa kwlaa nga bé nyen'n, bé fin é Si b'o ô nglô lo, b'o yii anglô'n, nin nzraama, nin wia'n bo bé kpadya'n. I lie'n o katyi'a mlonmlon, o kpe'e i wun ke lôle b'o kpe i wun'n sa.\nÉ kwlaa é nyeen i liké kpakpa'n wié, o yô é yé nan wa yô é yé ékun.\nÉ si ke swran kwlaa ng'o ti Nyanmien wa'n, o ka'a sa te yôle'n su, afin Nyanmien Wa'n sese, o man Klunwifue'n kwla yô'e i sa fi.\n2 Corinthefue 9:8\nNyanmien kwla man amun liké kpakpa'n kwlaa lélé bé ti sinh yia amun. O man tyen kwlaa amunh nyanh liké kwlaa ng'o mian amun sa'n, ye amunh nyanh wié kpanngban amunh fah yô aklunyé,\nYe Nyanmien man amun wun dyoh amun fouun bo an su wu'en i bô mlonmlon. Aundyue so'n man amun wla su bôman, ye amun akunndan su sannganman, swran wunmuan bo amun nin Christ-Jésus ti'n ti.


Su Ɲanmiɛn kɛ nga ɔ klo’n sa—Kpalo ato ndɛ mun | Biblu’n Kle\nNDƐ TRE BLU NIN NSIƐN\n?Ngue like yɛ Biblu’n kle i waka sran mun nin wunmiɛn’m be sɔlɛ’n su ɔ?\n?Klistfuɛ’m be bu Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be cɛn dilɛ’m be sɛ?\n?Wafa sɛ yɛ a kwla yiyi ɔ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nun kle sran naan w’a lomɛn i ngasi ɔ?\n1, 2. ?Kɛ a ko tu Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n nun’n, kosan benin yɛ ɔ fata kɛ a fa usa ɔ wun ɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ a bu i kɛ i sɔ’n ti cinnjin ɔn?\nMAAN ɔ yo ɔ kɛ nvialiɛ nun’n, sran kun w’a fa like tɛ wie w’a gua nzue nga amun sa fa yo amun ninnge mun’n nun sa. I sɔ like’n kwla kun ɔ. ?Ngue yɛ á yó ɔ? Nanwlɛ, á fá ajalɛ ndɛndɛ kúnndɛ lika uflɛ mɔ a kwla ɲan nzue ng’ɔ ti sanwun’n. Kannzɛ bɔɔ a yo sɔ’n, sanngɛ á úsa ɔ wun kosan cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ: ‘?Like tɛ sɔ’n kannin min wie?’\n2 Kɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n ɔ ti sɔ wie ɔ. Biblu’n kle kɛ like klelɛ tɛtɛ nin ayeliɛ tɛtɛ’m b’a saci Ɲanmiɛn sulɛ wafa sɔ’n. (2 Korɛntfuɛ Mun 6:17) I sɔ ti yɛ ɔ ti cinnjin kpa kɛ a tu “Babilɔni klɔ dan’n” m’ɔ ti mɛn wunmuan’n nun Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n be nzɔliɛ’n, i nun’n niɔn. (Sa Nglo Yilɛ 18:2, 4) ?W’a a yo sɔ? Sɛ w’a yo sɔ’n, é yó ɔ mo. Sanngɛ sɛ a tu Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n i nun’n, nɛ́n i ngba ɔ. I sin’n, ɔ fata kɛ a usa ɔ wun kɛ: ‘?Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n i like kaan sa te o min wun?’ É wá wún i su sunnzun ase wie mun.\nWAKA SRAN MUN NIN WUNMIƐN’M BE SƆLƐ’N\n3. (a) ?Ngue ndɛ yɛ Biblu’n kɛn i waka sran nin foto nin waka nda nga be fa wlɛ Ɲanmiɛn sulɛ nun’n, i su ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ wafa nga Ɲanmiɛn bu ninnge sɔ mun’n, i su falɛ’n kwla yo kekle man sran wie mun ɔn? (b) ?Ninnge kwlaa nga a le be’n, mɔ be nin Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n be kɔ likawlɛ’n, ɔ fata kɛ a yo be sɛ?\n3 Sran wie’m be fa waka sran mun annzɛ amuɛn annzɛ waka nda nin foto wie mun sie be awlo’n nun. Yɛ be su be kɛ Ɲanmiɛn sa. Be sɔ i sɔ yolɛ nán andɛ sa ɔ. ?A yo i sɔ wie? Sɛ ɔ ti sɔ’n, kɛ bé srɛ́ Ɲanmiɛn mɔ be faman ninnge sɔ mɔ sran ɲinma ta be’n, i sɔ’n kwla bo ɔ nuan annzɛ a kwla bu i kɛ ɔ timan su. Atrɛkpa’n ninnge sɔ mɔ a fa be wla ɔ Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n be nun wie’m be lo ɔ kpa. Sanngɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ fata kɛ ɔ kle wafa nga ɔ ti mɔ e su i’n niɔn. Kusu Biblu’n kle kɛ ɔ kloman kɛ e fa waka sran annzɛ foto annzɛ waka nda e wla i sulɛ’n nun mlɔnmlɔn. (Kanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 20:4, 5 nun; Jue Mun 115:4-8; Ezai 42:8; 1 Korɛntfuɛ Mun 10:14) Ɔ maan, like kwlaa nga a le i m’ɔ nin Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n be kɔ likawlɛ’n, wla be ase naan w’a su Ɲanmiɛn kɛ nga ɔ klo’n sa. I kwlaa yoli o, ɔ fata kɛ ɔ ‘ɲin ci be’ kɛ Zoova ɲin ci be’n sa.—Mmla’n 27:15.\n4. (a) ?Wafa sɛ yɛ e si kɛ e nannan’m be wunmiɛn’m be sɔlɛ’n ti ngbɛn ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ Zoova tanninnin Izraɛlifuɛ mun kɛ be nin wunmiɛn be ijɔ’n niɔn?\n4 Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be timan su’n, be nun pɛ lika nun’n, sran’m be sɔ be nannan’m be wunmiɛn mun. Kwlaa naan sran wie’m b’a si Biblu’n nun nanwlɛ ndɛ’n, be bu i kɛ be nga be wuli’n be o lɔ naan be kwla uka be nga be te o nguan nun’n, annzɛ be kwla yo be abɔlɛ. Atrɛkpa’n a tu ɔ klun kpa sɔ ɔ nannan’m be wunmiɛn mun titi naan b’a faman ɔ wun ya. Sanngɛ, kɛ nga a suɛnnin i fluwa nga i ndɛ tre 6 nun sa’n, be nga be wuli’n be nunman lɔ, be kwlá yoman like fi kun. Ɔ maan sɛ e waan e nin be é kókó yalɛ’n, i sɔ’n ti e wun yalɛ klelɛ ngbɛn. Ndɛ kwlaa nga ɔ yo e kɛ ɔ fin e awlɛn su sran nga be wuli’n, nanwlɛ, i sɔ’n fin mmusu mun. I sɔ ti yɛ Zoova tanninnin Izraɛlifuɛ mun kɛ be nin wunmiɛn be ijɔ annzɛ be di bae’n niɔn.—Kanngan Mmla’n 18:10-12 nun.\n5. ?Sɛ laa’n waka sran annzɛ wunmiɛn’m be sɔlɛ’n ɔ o ɔ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n nun’n, ngue like yɛ ɔ fata kɛ a yo ɔ?\n5 ?Sɛ laa nun waka sran annzɛ wunmiɛn’m be sɔlɛ’n ɔ o ɔ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n nun’n, ngue like yɛ a kwla yo ɔ? Biblu’n i bue nga be kan wafa nga Ɲanmiɛn bu ninnge sɔ mun’n, kanngan be nun naan bu be su akunndan. Srɛ Zoova cɛn kwlaa kɛ a kunndɛ kɛ á sú i kɛ nga ɔ klo’n sa. Kpɛkun, srɛ i naan ɔ uka ɔ, naan a bu akunndan nga ɔ bu’n wie.—Ezai 55:9.\nKLISTFUƐ KLIKLI’M B’A DIMAN NOWƐLI\n6, 7. (a) ?Sran’m be ɲrun’n, ngue yɛle Nowɛli’n? ?Yɛ, Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be dili cɛn sɔ’n wie? (b) ?I nun mɔ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be o asiɛ’n su wa’n, ngue like yɛ ɔ nin awuliɛ cɛn dilɛ’n be kɔ likawlɛ ɔ?\n6 Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga ɔ timan su’n mɔ i ayeliɛ’n i wie yɛle nvlenvle’m be cɛn dilɛ mun’n, ɔ kwla saci sran kun i Ɲanmiɛn sulɛ’n. Maan e fa Nowɛli dilɛ’n e nian. Sran’m be waan Nowɛli dilɛ’n ti Zezi Klist i awuliɛ cɛn dilɛ, ɔ maan asɔnun nga be se be wun kɛ be ti Klistfuɛ’n, be pɛ lika be di cɛn sɔ’n. Sanngɛ like wie fi kleman kɛ Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be dili cɛn sɔ’n. Fluwa kun seli kɛ: “Kɛ be wuli Klist lele m’ɔ dili afuɛ ya nɲɔn’n, sran fi siman i awuliɛ cɛn’n sa trele, kpɛkun sran sunman be ndɛ nunmɛn i sɔ liɛ’n nun.”—Sacred Origins of Profound Things.\n7 Sɛ bɔɔ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be sili cɛn nga be wuli Zezi jrɛiin sa bɔbɔ’n, be su diman i awuliɛ cɛn’n. ?Ngue ti ɔ? Afin kɛ nga fluwa kun fa kan’n sa’n, Klistfuɛ klikli’m be ɲrun’n, “awuliɛ cɛn dilɛ’n ti be nga be suman Ɲanmiɛn be nzuɛn.” (The World Book Encyclopedia) Awuliɛ cɛn dilɛ nɲɔn cɛ nga Biblu’n kan be ndɛ’n, yɛle mɛn siefuɛ nɲɔn mɔ be suman Zoova’n be liɛ’n. (Bo Bolɛ 40:20; Mark 6:21) I kusu’n, be nga be suman Zoova’n be amuɛn’m be sɔlɛ ti yɛ be kpɛli awuliɛ cɛn dilɛ’m be ba ɔ. I wie yɛle kɛ afuɛ nuan kwlaa nun Mɛ anglo’n i le 24 su’n, Rɔmufuɛ’m be di amuɛn bla Dina i takalɛ’n i ti cɛn. I cɛn ng’ɔ bɛ i sin’n, Apollo mɔ yɛle wia’n m’ɔ ti be amuɛn’n, be di i takalɛ’n i ti cɛn. Ɔ maan, afuɛ nuan kwlaa nun awuliɛ cɛn dilɛ’n fin be nga be suman Zoova’n, nán Klistfuɛ’m be nzuɛn ɔn.\n8. Wafa nga awuliɛ cɛn dilɛ’n taka ato ndɛ’m be su’n, yiyi nun.\n8 Ɔ le like uflɛ ekun mɔ i ti yɛ Klistfuɛ klikli’m b’a diman Zezi i awuliɛ cɛn’n niɔn. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be si kɛ awuliɛ cɛn dilɛ’n i bo’n fin ato ndɛ mun. I wie yɛle kɛ laa Glɛki mun nin Rɔmufuɛ’m be bu i kɛ aolia nun sran kun tran sran kwlaa nga be wu i’n i awuliɛ’n i bo, naan ɔ niɛn i sɔfuɛ’n su lele naan w’a fa wu. Fluwa kun se kɛ: “Amuɛn nga mɔ i takalɛ cɛn dilɛ nun’n yɛ be wuli sran’n, ɔ nin aolia nun sran sɔ’n be tra janvuɛ dan kpa.” (The Lore of Birthdays) Nanwlɛ, Zoova i klun kwlá jɔman cɛn dilɛ kwlaa ng’ɔ fa Zezi wlɛ i ato ndɛ’m be nun’n, i su. (Ezai 65:11, 12) ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, ngue ti yɛ sran kpanngban be di Nowɛli’n niɔn?\nNOWƐLI’N I FINWLƐ’N\n9. ?Wafa sɛ yɛ Desamblu i le 25 wa kacili Zezi i awuliɛ cɛn dilɛ ɔ?\n9 Kɛ Zezi jasoli asiɛ’n su’n, i sin m’ɔ́ dí afuɛ kɔe 300 yɛ sran’m be boli i awuliɛ cɛn dilɛ bo Desamblu i le 25 nun ɔn. Sanngɛ, nn ɔ ti weiin kɛ nán blɛ sɔ’n nun yɛ be wuli Zezi ɔ. * ?Sanngɛ yoo, ngue ti yɛ be di cɛn sɔ’n Desamblu i le 25 nun ɔn? Be nga i sin’n be wa seli be wun kɛ be ti Klistfuɛ’m be “kunndɛli kɛ bé kpánndan Zezi i awuliɛ cɛn dilɛ’n ɔ nin Rɔmufuɛ’m be cɛn dilɛ m’ɔ ti ‘wia m’ɔ kwla’n i takalɛ’n i cɛn dilɛ’n,’ cɛn kunngba sɔ’n nun.” (The New Encyclopædia Britannica) Ayrɛ blɛ nun mɔ wia’n i ta’n kan ase dan kpa’n, amuɛn sɔfuɛ sɔ’m be di cɛn naan wia’n sɛ i sin kpaja naan lika’n yo nglɛnglɛ ekun. Be bu i kɛ Desamblu i le 25 nun yɛ wia’n bo i sin salɛ’n i bo ɔ. Kɛ ɔ ko yo naan amuɛn sɔfuɛ sɔ’m b’a fa be wun b’a wlɛ i asɔnun’m be nun ti’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be yoli maan be fali cɛn sɔ’n kacili be nga be se be wun kɛ be ti “Klistfuɛ’m” be cɛn dilɛ. *\n10. ?Laa nun’n, ngue ti yɛ sran wie’m b’a diman Nowɛli’n niɔn?\n10 Nán andɛ sa yɛ sran’m be si kɛ Nowɛli’n ɔ fin be nga be suman Zoova ɔ. Kɛ mɔ cɛn dilɛ sɔ’n takaman Ɲanmiɛn Ndɛ’n su’n ti’n, afuɛ koe 1650 be nun lɛ’n be tanninnin cɛn sɔ’n i dilɛ Angle’m be nvle nin asiɛ’n i lika nga Amlɛnkɛn’m be sie be’n be nun. Nowɛli cɛn nun’n, sran kwlaa nga ɔ ka awlo m’ɔ koman junman’n, ɔ tannin i sɔ liɛ’n i ti alamannin. Sanngɛ, w’a cɛman yɛ sran’m be fali be nzuɛn laa mun ɔn, yɛ be fali uflɛ mun ekun be ukali be su ɔ. Nowɛli dilɛ’n wa kacili cɛn dan kpa kun ekun, kpɛkun andɛ nin andɛ kɛ ɔ te yo sɔ nvle kpanngban nun ɔn. Sanngɛ, kɛ mɔ i sɔ liɛ’n nin Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n be kɔ likawlɛ’n ti’n, be nga be kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn klun jɔ be wun’n, be diman Nowɛli nin cɛn uflɛ mɔ be nin amuɛn sɔlɛ’n be kɔ likawlɛ’n mlɔnmlɔn. *\n?CƐN NGA BE DI BE’N BE FINWLƐ’N TI CINNJIN SAKPA?\n11. ?Ngue ti yɛ sran wie’m be di cɛn mun ɔn? ?Sanngɛ, ngue like yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo e cinnjin tra like kwlaa ɔ?\n11 Sran wie’m be wun i wlɛ kpa kɛ cɛn dilɛ sɔ mun kɛ Nowɛli sa’n, be fin be nga be suman Ɲanmiɛn Zoova’n, sanngɛ be te bu i kɛ cɛn sɔ’m be dilɛ’n timan tɛ. I kpa bɔbɔ’n, kɛ sran’m be dan lika bé dí cɛn sɔ mun’n, be buman Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n i akunndan. Cɛn dilɛ sɔ’m be yo maan awlobofuɛ’m be yia likawlɛ. ?Kɛ a bu i sɔ ɔ? Sɛ ɔ ti sɔ’n, klolɛ mɔ a klo ɔ osufuɛ mun’n yɛ ɔ yo maan a suman Ɲanmiɛn kɛ nga ɔ klo’n sa’n niɔn, nán Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n i klolɛ’n niɔn. Maan ɔ tran ɔ klun kɛ Zoova mɔ osuosu kwlaa be fin i’n, ɔ klo kɛ a nin ɔ awlobofuɛ mun amun tran klanman. (Efɛzfuɛ Mun 3:14, 15) Sanngɛ a kwla yo maan ɔ awlobofuɛ’m be afiɛn mantan kpa kɛ nga Ɲanmiɛn klo’n sa. Like nga ɔ fata kɛ ɔ yo e cinnjin tra like kwlaa’n, i su ndɛ nga akoto Pɔlu klɛli’n yɛ: ‘An mian amun ɲin an yo sa ng’ɔ yo e Min’n i fɛ’n.’—Efɛzfuɛ Mun 5:10.\n?Sɛ bɔnbɔn kun o nzue fiɛn kun sonjiwlɛ nun’n, á fá dí?\n12. Like nga ti yɛ ɔ fataman kɛ e fa e wun wla cɛn dilɛ nga be finwlɛ’n timan kpa’n be nun’n, fa sunnzun ase yiyi nun.\n12 Atrɛkpa’n, a bu i kɛ nán like nga ti yɛ be kpɛli cɛn sɔ’m be dilɛ’n i ba’n, i ti yɛ be te di be andɛ ɔ. ?Cɛn nga be di be’n be finwlɛ’n ti cinnjin sakpa? Ɛɛn! Maan e fa sunnzun ase kun e nian. Wie liɛ’n, w’a wun bɔnbɔn kun nzue fiɛn sinwlɛ kun nun. ?Á fá bɔnbɔn sɔ’n á dí? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn! Afin bɔnbɔn sɔ’n ti fiɛn. Kɛ bɔnbɔn ngalɛ’n sa’n, nvlenvle’m be cɛn dilɛ’m be kwla yo fɛ sɔ, sanngɛ be finwlɛ’m be timan kpa mlɔnmlɔn. Kɛ ɔ ko yo naan y’a su Ɲanmiɛn kɛ ɔ klo’n sa’n ti’n, ɔ fata kɛ e bu akunndan nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai buli’n wie. Ɔ kannin Ɲanmiɛn sufuɛ kpa’m be ndɛ seli kɛ: “Nán amun kan ninnge fiɛn fi.”—Ezai 52:11.\nMAAN E NIN E WIENGU MUN E NANTI NGWLƐLƐ SU\n13. ?Sɛ a diman cɛn mun wie’n, ngue ti yɛ ɔ kwla yo kekle maan wɔ ɔ?\n13 Kɛ a ko fa ajalɛ kɛ a diman cɛn sɔ mun wie’n, kekle kwla tɔ ɔ su. Yɛle kɛ, like nga ti yɛ a diman amun junman su lɔ cɛn mun wie’n, be nga a nin be di junman’n be kwla usa be wun kosan. ?Yɛ sɛ be cɛ ɔ like Nowɛli nun’n nin? ?Sɛ a sɔ nun’n, ɔ ti tɛ? ?Yɛ sɛ sran nga a jɛli i’n, ɔ suman Ɲanmiɛn kɛ ɔ sa’n nin? ?Á yó i sɛ naan cɛn mɔ a diman’n ti ɔ mma’m b’a yoman annvɔ?\n14, 15. ?Sɛ be bo muae man ɔ cɛn dilɛ nun annzɛ kusu sɛ be waan bé cɛ́ ɔ like cɛn dilɛ nun’n, á yó i sɛ?\n14 Kɛ é kán like nga ti yɛ e diman cɛn mun’n i ndɛ’n, ɔ fata kɛ e yo i ngwlɛlɛ su. Sɛ cɛn dilɛ’m be nun’n, sɛ sran wie yo e like naan ɔ bo muae man e’n, e kwla yo i kwla ngbɛn. Sanngɛ, wie liɛ’n e nin sran sɔ’n e wun e wun titi annzɛ e nin i e di junman likawlɛ. Sɛ ɔ ti sɔ’n, e kwla yiyi nun kan kle i. I kwlaa yoli o, ɔ fata kɛ e yo sɔ ngwlɛlɛ su. Biblu’n wla e su nun kpa kɛ: ‘Maan amun ijɔlɛ wafa’n yo sran’m be fɛ, maan amun nuan nun ndɛ’n yo fɛ kɛ njin sa naan amun a tɛ sran ng’ɔ usa amun sa’n, i su klanman.’ (Kolɔsfuɛ Mun 4:6) Nian ɔ wun kpa naan w’a loman ɔ wiengu’m be ngasi. Sanngɛ, maan yiyi ndɛ nga a jran su’n i nun aɲinyiɛ nun. Kle weiin kɛ sran like cɛlɛ’n ɔ nin yialɛ nga sran’m be yia’n be timan ɔ ciliɛ, sanngɛ ɔ le blɛ uflɛ mɔ a yo ninnge sɔ mun ɔn.\n15 ?Yɛ sɛ sran wie waan ɔ́ mán ɔ like’n nin? Ɔ le blɛ kun nin i nun ndɛ. Sran nga ɔ man ɔ like’n kwla se kɛ: “N si kɛ a diman cɛn’n. Sanngɛ, min waan ń fá like nga ń mán wɔ.” A kwla se ɔ wun kɛ, sɛ ɔ ti sɔ’n, nn like sɔ’n i nun sɔlɛ’n timan cɛn sɔ’n i dilɛ. Nanwlɛ, sɛ sran nga ɔ cɛ ɔ like’n ɔ siman ɔ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i nun ndɛ fi’n, a kwla se i kɛ a diman cɛn sɔ’n wie. I sɔ liɛ’n, ɔ́ kwlá uka ɔ naan like nga ti yɛ a sɔ like m’ɔ cɛ wɔ’n i nun, mɔ sanngɛ a kwlá cɛmɛn i wie’n, w’a yiyi nun. Sanngɛ kusu’n, sɛ a wun i jrɛiin kɛ sran nga ɔ man ɔ like’n ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sá ɔ nían naan sɛ ɔ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i su yɛ a nanti’n, annzɛ ɔ timan cinnjin traman ninnge nga be cɛ wɔ’n, naan a sɔ nun’n, ɔ timan ngwlɛlɛ like.\n?SƐ E AWLOBOFUƐ’M BE SUMAN ZOOVA NIN?\n16. ?Wafa sɛ yɛ cɛn dilɛ’m be su ndɛ kanlɛ nun’n, a kwla nanti ngwlɛlɛ su ɔ?\n16 ?Yɛ sɛ ɔ awlobofuɛ’m be suman Ɲanmiɛn kɛ ɔ sa nin? Yo aɲinyiɛfuɛ wie. Nán bowɛ fa ɔ awlobofuɛ’m be nzuɛn’n annzɛ be cɛn dilɛ’n kwlaa fa yo ndɛ. Sanngɛ, kɛ nga sran’m be ɲin yi like nga a le atin yo’n, ɔ nin wafa nga a bu ninnge mun’n sa’n, ɔ kusu yo i sɔ wie be lika. (Kanngan Matie 7:12 nun.) Sasa ɔ wun naan w’a faman ɔ wun w’a wlɛmɛn i be cɛn dilɛ’n nun. Sanngɛ yo ngwlɛlɛfuɛ ninnge nga be nin cɛn dilɛ sɔ’m be kɔman likawlɛ’n be nun. Nanwlɛ, ɔ fata kɛ like nga á yó’n ɔ nin ɔ klun akunndan’n be yo kunngba naan ɔ klun w’a titiman wɔ.—Kanngan 1 Timote 1:18, 19 nun.\n17. ?Kɛ sran’m bé dí be cɛn mun mɔ ɔ mma’m be diman wie’n, ngue like yɛ a kwla yo naan ɔ mma’m b’a bumɛn i kɛ a kloman kɛ be di aklunjuɛ ɔ?\n17 ?Kɛ mɔ ɔ mma’m be diman sran’m be cɛn dilɛ mɔ be takaman Ɲanmiɛn Ndɛ’n su wie’n, ngue like yɛ a kwla yo naan b’a bumɛn i kɛ a kloman kɛ be di aklunjuɛ ɔ? I sɔ liɛ’n, ɔ fin ninnge nga amun yo be blɛ uflɛ’m be nun’n. Siɛ nin niɛn wie’m be kunndɛ blɛ uflɛ be sie, naan blɛ sɔ nun b’a cɛ be mma’m be like. Ninnge’m be nun cinnjin kpafuɛ mɔ a kwla fa cɛ ɔ mma mun’n, yɛle klolɛ nga a klo be’n nin be lika nianlɛ’n.\nSU ƝANMIƐN KƐ NGA Ɔ NIN I FATA’N SA\nƝanmiɛn sulɛ kpa’n ɔ man aklunjuɛ’n i kpafuɛ’n.\n18. ?Wafa sɛ yɛ Klistfuɛ’m be aɲia’m be bo kɔlɛ’n kwla uka ɔ naan w’a su Ɲanmiɛn kɛ nga ɔ klo’n sa ɔ?\n18 Kɛ ɔ ko yo naan Ɲanmiɛn klun w’a jɔ ɔ wun’n, ɔ fata kɛ a kpalo Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n naan a su Ɲanmiɛn kɛ nga ɔ nin i fata’n sa. ?Yɛle kɛ sɛ? Biblu’n se kɛ: ‘Maan e bu e wiengu’m be akunndan e wla be fanngan naan be klo be wun yɛ be yo sran ye. Nán maan e yaci yialɛ’n kɛ sran wie’m be yo’n sa. Sanngɛ maan e yia e tu e wun fɔ. Siɛn’n mɔ an wun kɛ e Min’n i cɛn’n su mantan’n, an yo i sɔ tra su.’ (Ebre Mun 10:24, 25) Klistfuɛ’m be aɲia’m be ti aklunjuɛ dilɛ blɛ mɔ be kwla uka ɔ naan w’a su Ɲanmiɛn kɛ nga ɔ klo’n sa ɔ. (Jue Mun 22:23; 122:1) Aɲia sɔ’m be bo’n, Klistfuɛ nanwlɛfuɛ’m ‘be wla be wun fanngan.’—Rɔmfuɛ Mun 1:12.\n19. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ a kan ninnge nga a suannin be Biblu’n nun’n be ndɛ kle ɔ wiengu mun ɔn?\n19 Wafa nga a kwla su Ɲanmiɛn kɛ nga ɔ klo’n sa’n, i kun ekun yɛle kɛ, kɛ a nin Zoova i Lalofuɛ’m be suannin Biblu’n nun like’n, ninnge nga a sili be’n, kan be ndɛ kle ɔ wiengu mun. Nanwlɛ, sran kpanngban ‘be bo awuyomo be kplin’ sa tɛtɛ nga andɛ be yo be mɛn nun’n ti. (Ezekiɛl 9:4) Atrɛkpa a si i sɔfuɛ’m be nun wie mun. ?Ngue ti yɛ ninnge nga Biblu’n maan ɔ wla o su kɛ á ɲán be’n, a boman su kleman be ɔ? Kɛ a nin Klistfuɛ kpa mun amún yía’n, mɔ amún kán Biblu’n nun ndɛ nanwlɛ ɲɛnmɛn nga amun suannin’n klé amun wiengu mun’n, yɛ sran’m be nzuɛn’n ɔ nin Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n i osu kwlaa ng’ɔ te o ɔ awlɛn nun’n, ɔ́ wíe blɛblɛblɛ ɔ. Lafi su kpa kɛ sɛ a su Ɲanmiɛn kɛ nga ɔ klo’n sa’n, á dí aklunjuɛ kpɛkun á ɲán suyralɛ kpanngban.—Malasi 3:10.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 Nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika’n i nun ndɛ ?Be wuli Zezi Desamblu anglo’n nun? i nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 Saturnali’n i kusu ti yɛ be fali Desamblu i le 25 fa yoli Zezi i awuliɛ cɛn’n niɔn. Cɛn sɔ’n ti Rɔmufuɛ’m be fie dilɛ amuɛn’n i cɛn dilɛ. Ɔ fɛ i Desamblu i le 17 lele fa ju le 24 nun. Aliɛ dilɛ nin nzan nɔnlɛ’n, ɔ nin able silɛ’n, ɔ nin ngowa kanlɛ’n yɛ be wun be Saturnali cɛn dilɛ’n nun ɔn.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Sɛ ɔ waan á wún nvlenvle’m be cɛn dilɛ’m be su akunndan nga Klistfuɛ’m be bu’n, nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika’n i nun ndɛ ?Ɔ fata kɛ e di cɛn mun? i nun.\nƆ fataman kɛ waka sran nin wunmiɛn’m be sɔlɛ’n be tran Ɲanmiɛn sulɛ kpa’n nun mlɔnmlɔn.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:4, 5; Mmla’n 18:10-12.\nSɛ e fa e wun wlɛ i cɛn dilɛ mɔ be fin be nga be suman Zoova’n be nun’n, i sɔ’n ti tɛ. —Efɛzfuɛ 5:10.\nKɛ Klistfuɛ kpa’m bé yíyí be Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nun klé be wiengu mun’n, ɔ fata kɛ be yo i aɲinyiɛ nun.—Kolɔsfuɛ Mun 4:6.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee 2 Tesalonik 3\n'Ka Bali trʋ 'ba 'kʋɛ!\n1 'Kʋ "bʋɩ Zozinɔn, kʋa 'le -sɛanla -a laabʋdɩ 'ka 'lɔ 'nan, 'ka Bali trʋ 'ba 'kʋe 'wɩ man. 'Ka Bali trʋ 'ba 'nan -e Minsan -le 'wɩ 'e fuila "man fɛ pɛɛnɔn 'nan. Ɛn 'ka trʋ 'ba 'nan min "kaga 'o 'wɩ "man ci "nrandɩ -a, "le zɩ ka wɩɩ "man "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 2 'Ka Bali trʋ 'ba "nyian 'nan, 'e 'pɛ 'pa 'kʋ da min -wlidɩnun nɛn o "naan 'kʋ man bɛ, -wee "wɛan. Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, minnun pɛɛnɔn "cɛɛ "we "man -e 'o yi -tɛra Bali wei da dɩ.\n3 'Wɩ nɛn Minsan -a 'vɩ bɛ, yaa dra. E 'ka man -tɔa 'plɛblɛ 'ta wʋdɩ -a Bali -sru. Ɛn ya'a 'ka 'tʋe -e Satan nɛn e 'wɩ 'wlidɩ "paa 'nyranman -a bɛ 'e 'ka man yɩ dɩ. 4 Kʋ yi -tɛala Bali da 'nan, 'wɩnun nɛn kʋa 'pla 'cɛɛ bɛ, ka ya -a drɛnan, ɛn kaa dra 'li 'trilii. 5 Kʋa laabo Minsan lɔ 'nan, 'e 'cee ci "nrɔndɩ 'pla Bali -le min yɩdɩ "yi "da, ɛn e 'pla -pɔan 'sɔdɩ nɛn Zozi 'ji bɛ -a da.\nTe 'ka drɛ kɔannɔn 'a dɩ!\n6 'Kʋ "bʋɩ Zozinɔn, kʋ 'wɩ "paala 'cɛɛ -kaa san Zozi Crizi 'tɔ da 'nan, Zozinɔn pɛɛnɔn nɛn o kɔan wo, te wa'a 'nyranman paa dɩɛ, ɛn te wa'a 'ta wʋla 'wɩnun nɛn kʋa paa 'ka 'ji bɛ -a da dɩɛ, te 'ka -blɩ waa dɩ! 7 Kaa -tɔa 'ka 'bɔ 'a 'nan, e ya "le 'ka drɛ 'kʋ si drɛnɔn 'a. Kɔɔ kʋ 'lʋ 'ka 'va bɛ, kʋ'a kɔan wʋlɛ dɩ, 8 ɛn kʋ'a min lɔ fɛ -blɩlɛ 'e "tun "dɩ. Bodrun funnin, te 'kʋ "koe -nyaan 'nyranman 'padɩ -a, 'nan -e 'kʋe -blɩfɛ 'e vɩlɛ 'e drɛ 'ka 'tʋ -win -ji -trɔ -a dɩ. 9 'Kʋ 'blɩfɛ "sia paan 'ka 'lɔ, 'pian ya'a drɛlɛ zɩ dɩ. Kɔɔ kʋa wɛɛ 'nan, 'kʋ drɛ 'cee 'wɩ -kɔɔn "mannɔn 'a, ɛn 'ka drɛ 'kʋ si drɛnɔn 'a. 10 Ɛn tʋ nɛn te kʋ ya tian 'ka 'va bɛ, kʋa paa 'ka 'ji 'nan, min nɛn 'e 'ka "vale 'e 'nyranman "paa dɩɛ, te 'ka fɛ -nɔn -yrɛ "dɩ.\n11 'Bɛ nɛn 'gʋɛ, kʋa 'man 'nan, 'ka 'va min -mienun 'o 'fli drɛ kɔannɔn 'a. Wa'a 'nyranman paa dɩ, te o -cia 'o 'tɔ wʋdɩ -a min peenun -le 'wɩ 'ji. 12 Kʋ 'wɩ "paala minnun zɩɛ -wlɛ Minsan Zozi Crizi 'tɔ da 'nan, 'nyranman 'padɩ da nɛn 'o yiɛ 'trɔa, te waa "nɛn "fɛ -ble.\n13 'Kʋ "bʋɩ Zozinɔn, te 'ka "koe 'e 'si 'ka da 'wɩ "yi "drɛdɩ -a dɩ!\n14 Min nɛn ya'a 'ta wʋlɛa 'wɩ nɛn kʋa crɛn -tɛ zɩɛ -a da dɩɛ, 'ka 'san -kɔnnɛn 'pla, te 'ka "nran waa dɩ. 'Ka drɛ zɩɛ -e 'yra 'e -tɛ. 15 'Pian te 'ka 'san 'sia "le 'ka 'nanmanzan 'zʋ dɩ! E ya 'ka "bʋɩ Zozizan 'tʋ -a, 'wɩ nɛn 'ka 'pla -yrɛ!\n16 Minsan nɛn -fʋdɩ -trɔɔ "sia "va "bɛ, kʋa laabo -yrɔ 'nan, 'e 'fʋdɩ -trɔɔ -nɔn 'cɛɛ. 'E -nɔn yi pɛɛnɔn man, ɛn 'e -nɔn -pɛ pɛɛnɔn 'ji! Minsan 'e 'pa 'ka pɛɛnɔn 'va!\n17 An 'bɔ Pɔl 'bɛ 'ka 'tɔ bʋdɩ 'gʋɛ -a crɛn -tɛ 'an 'pɛ -a. Zɩ maan dra 'mɛn 'fluba pɛɛnɔn 'ji zɩɛ -e 'ka -tɔ 'nan mɛɛn 'pa 'sia 'cɛɛ.\n18 -Kaa 'san Zozi Crizi -le "yi 'e 'kɔn 'ka pɛɛnɔn 'va!


Sa nglô yile 6:3-8\n Ke Bua Gbanflen'n kpee liké nga bé fa tyityi fluwa'n i nnyon su'n nun'n, n tii liké bo bé ti ke nnen sa'n bé nun kun b'o fa nannin gbanflen'n ke o sé ke: Bla. Ye nnenkpanngo kun ékun b'o ti okwle'n fitélio. Bé maan swran ng'o ti su'n i atin ke o kpe ale, nan swran'm bé kun bé wun. Bé meen i kaka dan kun. Ke Bua Gbanflen'n kpee liké nga bé fa tyityi fluwa'n i nsan su'n nun'n, n tii liké bo bé ti ke nnen sa'n bé nun kun bo i nyrun'n fa swran'n ke o sé ke: Bla. Nh niaanh… nnenkpanngo blé kun ye. Tôé kun ô swran ng'o ti su'n i sa nun. Ye n tii swran kun nen liké nnan bo bé ti ke nnen sa'n bé afien le, o sé ke: Awié kilo kun denier (*f10*) kun, ye orge (*f28*) kilo nsan, denier kun. Sannge ngô'n nin du vin'n, nanh kan bé. Ke Bua Gbanflen'n kpee liké nga bé fa tyityi fluwa'n i nnan su'n nun'n, n tii liké bo bé ti ke nnen sa'n bé nun kun b'o fa anunman nyin'n i nen, o sé ke: Bla. Nh niaanh… nnenkpanngo nzuennzuen kun ye. Swran ng'o ti su'n, bé flee Wié, ye lika nga bé flee blolo'n o su i su. Bé bubu asie'n sufue'm bé nun fa nnan, bé man bé atin ke bé kun bé nun fa kun. Bé fa kaka, nin awé, nin wié b'o kun bé tututu'n, nin asie'n su nnen nga bé yô wle'n ye bé fa kun béo.\n2 Corinthefue 4:7\nÉ bo é le Nyanmien ninngé kpakpa so mun'n, é ti ke se sa, o man bé wun i wle ke é kwla yô'a liké fi, sannge Nyanmien Kpli'n ye o yô sa'n kwlaaa.\nAnh yô amun wun aénvue é Min Nyanmien'n i nyrun, ye o man amunh nyanh nyrun.\nSwran kun min kwla yô'a nnyon, san oh kpoh kun, oh klôh kun, oh feh i wun mantan kun, ye oh yôh kun finfin. An kwla yô'a Nyanmien i swran, nan amun kunngba'n amuan yô sika'n i klôfue.\nNanh amun kôkô sa fii su, sannge sa'n kwlaa nun, nin liké kwlaa ng'o mian amun'n, anh kan klé Nyanmien, anh sree, anh dyran su kpa, ye anh le i asé.\n N niaan mun, sa fanunfanun ng'o to amun su'n, anh bui amun tyéndyélé liké, afin an si ke, ke an lafi Nyanmien su, bo bé sa amun nian'n, ye man an katyi swran b'o tre i awleon. Anh tra amun awlen lélé gue i ti nin i bô nan amuan yô swran, ye liké fi su mia'an amun. Se ngwlele'n wa ti'a amun nun wié kpa'n, mon o kan klé Nyanmien bo i sa ti'a tankaan'n, b'o fa liké man swran'n kwlaa, o idyo'e i sin'n. O man swran so'n oh wunh sa wle. Sannge ke oh kanh kléé'n, mon o lafi i su. Nanh mon o sié i nyin nnyonnyon, afin swran ng'o lafi'e i su kpa'n, o ti ke dyénvié'n bo aunngban'n kpe su, b'o man o kédyé ko wa ko wa'n sa.\nSa nglô yile 9:15-19\n Ye bé nyanndyii ange nnan so'n bo bé siéé bé le ke bé minnde do, nin tyen, nin anglô, nin afue so'n nan bé kun swran bo bé bubuu bé nun nsan'n bé bué kun. Bé bô sôndya nga bé fu nnenkpanngo'n bé nuan kléé min. Bé dyu akpi-ngbingbi-ya-nnyon. N wuun nnenkpanngo nin bé nga bé fu bé su'n aôlia nun, bé le liké kôklôôklô bé fa kata bé wué'n su, wié blô ke sin sa, wié ti blé, wié ti kôkônun ke soufre (*f26*) sa. Nnenkpanngo'm bé ti'n ti ke dyra'm bé lie'n sa. Sin, nin wensren, nin soufre bé fin bé nuan nun fité. Liké srôésrôé nsan so'n bé kuun swran bo bé bubuu bé nun nsan'n bé bué kun, liké so'n yele sin, nin wensren, nin soufre bo bé fin bé nuan nun fité'n. Bé liké nga bé fa kwla swran'n wô bé nuan nin bé lua'n nun. Bé lua'n ti ke wuô sa, bé le ti, bé ti so'n ye bé fa klé swran'm bé yale nion.\n Sannge tyen so'n nin i do so'n swran fi simen, ange'm bo bé ô nyanmien su lo'n nin m bo n ti i Wa'n bobo é simen, san n Si kunngba tye ye o si io. Anh fa sié amun klun kpa, anh tran minnde, afin an si'a tyen nga sa so'm bé yô'n. Oh yôh ke swran kun b'o su ko lika sa, o tu i bô i awlô'n nun, o fe i ninngé'n kwlaa wle i swran'm bé sa nun, o man bé kwlaa bé dyunman, ye o sé anuan sunianfue'n ke o nian su kpa. I so'n i, anh nnosua ô, se kongue ô, se ako nyinman klikli su ô, se nglemun ô. Anh tran minndee, nanh man o wa tô amun nvlunuen nun ke an su lafi. Nde nga n kan klé amun ye'n, n kan klé swran'n kwlaa ke bé tran minnde.\n Ke swran wié'm béh kanh yebue nglaan nin ninngé bo swran'm bé fa maan Nyanmien bo bé fa yôô Nyanmien sua dan'n i klaan'n i nde'n, Jésus sé ke: Tyen wié liké nga an wun bé ye'n, yebue fi su ke'e i wiéngu yebue su b'o su kan guamaan. Bé use i ke: ?Ndya, ble ônin ye sa so'm béh yôoh? ?Ye liké ônin ye o klé ke sa so'm bé su wa yôo? Ye o sé bé ke: Anh sasa amun wun, nanh man bé laka amun, afin swran kpanngban bé wa fa n dunman'n béh séh ke bé ye bé ti Christ nion, ye béh séh ke, ble'n wa mantan. Nanh an fa su. Ke amunh tih ale nin kpenngben'm bé wun dyaôle nde'n, nanh sre kun amun, afin kannze o yô se… san sa so'm béh yôh, sannge men'n su ka'a le wiéman. Ye o sé bé ékun ke: «Nvlé kun wa dyaô nvlé kun wun, ye famien kun wa dyaô i wiéngu famien kun wun.» Asie'n wa kédyé dan kpa, ye lika wié'm bé nun tukpatye tete'n o wa son, awé wa kpen. Bé wa wun liké srôesrôé nin abônuan sa dandan nyanmien su lo. Sannge béh dunh mmua tra amun klé amun yale, béh fah amun ko Nyanmien sua'm bé nun, béh wlah amun bisua, béh fah amun ko famien nin kpenngben'm bé dyasu min ti, i sin nan sa so'm ba yô. Ke béh yôh amun so'n, o man amunh kwlah kan min nde'n klé bé. I so'n ti, anh fa sié amun klun kpa, nanh an dun mmua bu nde nga amunh kanh nan amuan nyan amun ti'n i akunndan. Afin m bobo ye nh fah nde nga amunh kanh'n wla amun nuaan, ye nh kléh amun ngwlele, o man amun kpofue'm bé su kwla kpalôman amun nuan, ye bé su si'a amun akplôwa. Amun si nin amun nin, nin amun niaan nin amun tranfue nin amun dyanvue mun bobo bé ye béh fah amun man swran muon, ye béh kunh amun nun wié. Min ti swran'n kwlaa béh kpoh amun. Sannge amun ti ndre kun sa su mlinman. Se an tra amun awlen'n, amunh nyanh amun ti. Ke amunh wunh ke sôndya'm ba sin a yia Jérusalem'n, an si ke i satyile a dyu. Man bé nga bé ô Judée men'n nun'n, bé wanndi o ôka'n su lo, ye bé nga bé ô Jérusalem klo'n su le'n, man bé dyaô le, nanh man bé nga bé ô blô'n bé sa bé sin klo le. Ke o yô nan nde kwlaa nga bé kleli'n wa kpen su'n, ble so'n nun Nyanmien wa tu swran'm bé fo dan kpa. Ble so'n nun wunnzefue nin bla ta'm bé yakô! Afin nyrennen'n oh yôh dan men nga nun, ye Nyanmien fah ya swran nga'm bé wun. Béh fah kaka kun bé, béh trah bé lômuen ko nvlé'n kwlaa nun, bé bo bé ti'a Juif'n, béh satyih Jérusalem, lélé san bé ble lie'n i nuan dyuh. Bé wa wun liké wié wia'n nin anglô'n, nin nzraama'm bé su, awlabôe'n yôh dan nvlé'm bé nun, dyénvié'n i bôle b'oh bôh b'oh teh'n ti, o man swran'm bé su si'a sa nga béh fah yô bé wuon. Sa srôésrôé ng'o wa dyu asie'n su'n ti, swran'm bé wawe'n toh blô, afin bé wa kédyé nyanmien su lo ninngé ngblingbli'm bé nun. Ye béh wunh «m bo n katyii Swran'n ke n wô nyanmien blé'n su n su ba,» mh bah yasua su, min nyrun nyannyan ke senze'n sa, o yô srô. Ke amunh wunh ke sa so'm bé su yô'n, anh dyaô dyran, anh man amun ti su, ke oh yôh so'n, wuun an su wa nyan amun ti. Ye o bu nyanndra kun klé bé o sé ke: Anh nian blofue aloma'n nin waka nga mun. Ke amunh wunh ke bé su fefe'n, amun bobo an si ke munngun'n su mantan. I kunngba nion, amun kusu ke amunh wunh ke sa so'm bé su yô'n, an si ke Nyanmien siéle ble'n wa mantan. Nanwle, swran nga bé ô le'n, bé su wiéman nan sa so'm ba yô. Nyanmien nin asie'n béh sinh, sannge min nde'n i ble'n su si'an lé. Anh sasa amun wun, nanh an yô alie safue nin nzan bôefue, nanh an kôkô ninngé'm bé ti, se an yô so'n, o tyeman nan tyen so'n wa fu amun nun. Afin tyen so'n o wa fu swran'n kwlaa bo bé ô men wunmuan'n nun'n bé nun ke aya sa. I so'n ti, anh tran minndee tyen kwlaa, anh sre Nyanmien man an kwla fité sa kwlaa b'o wa ba men'n nun'n i nun, nan amuan kwla dyran m bo n katyii Swran'n min nyrun. Ble so'n nun Jésus klé liké Nyanmien sua dan'n nun wia nun, ye kongue o ko Olive Ôka'n su lo. Ke alie kô tyen'n, nglemun swran'n kwlaa bé nin i yia Nyanmien sua dan'n nun bé wa tié i nde'n.\n Ke Jésus fin Nyanmien sua dan'n nun fitéli b'oh koh'n, i sonnzonfue'm bé wunngéé i wun le, bé fa Nyanmien sua dan'n i wafa nga bé fa kplannin'n klélii. Ye o sé bé ke: ?An wun ninngé kwlaa nga? Nanwle, i yebue fi su ke'e i wiéngu yebue su b'o su kan guamaan. O kô traan asé Olive Ôka'n su. Ye i sonnzonfue'm bé bee i wun le, bé use blele ke: ?Ble ônin ye sa so'm bé yôo, ye nzu ye o ti o bale'n nin men'n i awiélie'n i nzolie nion? Klé é. Jésus sé bé ke: Anh sasa amun wun kpa, nanh man bé laka amun. Afin wa ti ale i wun nde nin i ngannien, béh séh ke, bé ye bé ti Christ (*f1*) nion. Bé wa laka swran kpanngban. Amun wa ti ale i wun nde nin i ngannien, nanh man amun klun titi amun, afin san sa so'm béh yôh. Sannge o su yô'e i awiélie. Nvlé kun wa dyaô nvlé kun wun, ye famien kun wa dyaô i wiéngu famien kun wun. Lika wié'm bé nun awé wa kpen, asie'n o wa kédyé. I kwlaa so'n ti nyrennen'n i bué nuan kaan sa. Bé wa fa amun wla nyrennen nun, béh kunh amun, ye nvlé'n kwlaa béh kpoh amun n dunman nun. O man swran sunman bé ti nun oh satyih, béh fah bé wiéngu wle swran'm bé sa nun, béh kpoh bé wiéngu. Swran kpanngban bo bé ton bé wun suen ke bé ti Nyanmien nuan idyofue'n, bé wa dyaô laka swran kpanngban. Sa tete'n b'o wa son'n ti swran kpanngban bé swran klôle'n oh wiéh. Sannge swran ng'o tre i awlen lélé dyu i awiélie'n, oh fitéh nun. Bé wa kan Nyanmien siéle'n i dyasin fe nga men wunmuan'n nun nan swran'n kwlaa bé ti Nyanmien nde'n. I sin ye men i awiélie'n oh dyuoh. I so'n ti, ble nga an wun «tété liké» bo Nyanmien nuan idyofue Daniel keen i nde'n, ke o ô Nyanmien lika'n nun'n, man bé nga bé ô Judée'n bé wanndi o ôka'n su lo. —Man swran ng'o kanngan nde so'n o bu i akunndan! — *** Ye swran ng'o ô sua ti gbagblagba'n su'n, ke o dyra'n, nanh mon o kô fa liké sua lo. Ye swran ng'o ô fié su'n, nanh mon o se i sin ke o wa fe i trale dan'n. Ble so'n nun wunnzefue nin bla ta'm bé yakô! Anh sre Nyanmien ke, nanh man amun wanndile'n yô ayre nun, annze sabbat b'o ti amun tyen te'n. Afin ble so'n nun nyrennen'n oh yôh dan, bo ke o fin men'n i bôbôle'n nun lélé nde i wunsu nian yô'a le, ye i wunsu su yô'a kun lé. Se Nyanmien a kpe'a tyen so'n su'n, swran fi su fité'a nun, sannge bé b'o faa bé'n bé ti, oh kpeh tyen so'n su. I ble so'n nun, se swran wié sé amun ke Christ (*f1*) ô wa'n, annze o ô lé sa'n, nanh an fa su. Afin bé bo bé ton bé wun suen ke bé ti Christ'n, o nin bé bo bé ton bé wun suen ke bé ti Nyanmien nuan idyofue'n, bé wa dyaô, béh yih atre, béh yôh abônuan sa mun lélé ke bé fa laka bé bo Nyanmien faa bé'n bobo, se bé kwla nyan bé ô. Man dun mmua bô su a klé amun. I so'n ti, se bé sé amun ke, o ô blô lo'n, nanh an wo se bé sé amun ke, anh nian o ô sua lo'n, nanh an fa su. Afin ke nyanmien'n kpasin wia afilie lo o kpadya lélé dyu wia atolie lo'n, ke m bo n katyii Swran'm m bale'n oh yôh soo. Lika nga liké fuen ô le'n, le ye apetekuasi'm bé yiaa. Ke tyen so'n nun nyrennen lie'n kô sin tye'n, wia'n katyih tuun, anglô'n su ta'a kun, nzraama'm béh finh nyanmien su lo gua, ye bé wa kédyé nyanmien su lo ninngé ngblingbli'm bé nun. Ye nzolie ng'o klé ke m bo n katyii Swran'n n su ba'n oh fitéh nyanmien su lo, nvlénvlé'n kwlaa béh bôh auyé, béh wunh m bo n katyii Swran'n ke n wô nyanmien blé'n su n su ba. Mh bah yasua su, min nyrun nyannyan o yô srô. Ke awe'n kô te'n, nh sunmanh min ange mun, bé wa yia bé bo Nyanmien faa bé bo bé ô men wunmuan'n nun'n, ke o fin nyanmien'n i bué kun su lélé fa dyu i bué kun ékun. Anh fa sunnzun blofue aloma'n bé nian. Ke oh nyrenh, bo i nnya'n treh'n, an si ke munngun'n wa mantan. I kunngba nion, amun kusu ke an wun ninngé so'm bé kwlaa'n, man amun si ke m bo n katyii Swran'n min nin wa a mantan, n dyin anuan'n sin. Nanwle, swran nga bé ô le'n, bé su wiéman nan sa so'm ba yô. Nyanmien'n nin asie'n béh sinh, sannge min nde'n i ble'n su si'an lé.


?Ngue yɛ sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n yo-ɔ? | Like suanlɛ liɛ\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Fevrie 2018\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Akha Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cambodgien Chin (Hakha) Chokwe Chopi Chuabo Chuuk Créole de Maurice Créole des Seychelles Dayak Ngaju Gallois Groenlandais Hmong (White) Iban Ibinda Javanese Kachin Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kimbundu Kisi Krio Lao Lhukonzo Lifu Lomwe Makua Maltais Mapudungun Mizo Navajo Ndau Ngangela Nias Niue Nyaneka Nyungwe Ourdou Ouïghour (Cyrillique) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Southern Greece) Runyankore Rutooro Sangir Saramaccan Sena Sunda Tahitien Tshwa Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\n?Ngue yɛ sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n yo-ɔ?\n“An bu akunndan kunngba nga Krist-Jésus buli’n wie.” —FILIPFUƐ MUN 2:5.\nJUE: 17, 13\n?Ajalɛ kpa benin yɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ wie’m be kle e-ɔ?\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e “bu akunndan kunngba nga Krist-Jésus buli’n” wie-ɔ?\n1, 2. (a) ?Ndɛ benin yɛ aniaan wie’m be kannin-ɔn? (b) ?Kosan benin mun yɛ é wá tɛ́ be su like suanlɛ nga nun-ɔn?\nANIAAN bla kun tran Kanada. Ɔ seli kɛ, kɛ mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n ti’n, i klun jɔ. Yɛ ɔ wun i su sa’m be trawlɛ. Aniaan bian kun m’ɔ tran Brezili lɔ’n, ɔ nin i yi’n be jali w’a di afuɛ 23. Ɔ seli kɛ, ɔ nin i yi be afiɛn sɛ kpa. Afin, Ɲanmiɛn wawɛ’n sie be. Aniaan bian kun ekun tran Filipinin. Ɔ seli kɛ, kɛ mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n ti’n, i wla gua ase, yɛ ɔ nin aniaan mɔ be finwlɛ’n timan kun’n, be tran klanman.\n2 Kɛ Ɲanmiɛn i wawɛ’n sie e’n, e ɲan su ye dan. ?I sɔ’n ti, ngue yɛ é yó naan Ɲanmiɛn i wawɛ’n w’a sie e kpa-ɔ? Ka naan y’a tɛ kosan sɔ’n su’n, ɔ fata kɛ e si be nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie be’n, be su ndɛ nga Biblu’n kan’n. I sɔ’n ti, like suanlɛ nga nun’n, é wá tɛ́ kosan cinnjin nsan su: (1) ?Ngue yɛ sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n yo-ɔ? (2) ?Sran benin mun yɛ Biblu’n kan be ndɛ mɔ e kwla nian be ayeliɛ’n su-ɔ? (3) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e “bu akunndan kunngba nga Krist-Jésus buli’n” wie naan Ɲanmiɛn wawɛ’n w’a sie e-ɔ?\nSRAN NGA ƝANMIƐN WAWƐ’N SIE I’N\n3. ?Ngbaciɛ benin yɛ ɔ o sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n, ɔ nin sran nga klɔ sran ninnge’n lo i’n, be afiɛn-ɔn?\n3 Ngbaciɛ ng’ɔ o “sran nga Nyanmiɛn wawɛ sie” i’n, ɔ nin sran nga klɔ sran ninnge’m be lo i’n be afiɛn’n, akoto Pɔlu kɛnnin i ndɛ. (An kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 2:14-16 nun.) Sran nga klɔ sran ninnge’m be lo i’n, “ɔ fa-man Nyanmiɛn wawɛ ninnge’m be su, afin be ti i nyrun sinnzin like, ɔ kwlá wun-man be wlɛ mlɔnmlɔn.” Sanngɛ, sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n, “ɔ si sa ngbɛsunngbɛsun’n kwlaa.” Sran sɔ’n ‘nin Klist be akunndan’n ti kun.’ Pɔlu wla e fanngan kɛ maan e lo e wun naan Ɲanmiɛn wawɛ’n sie e. ?Ngbaciɛ benin ekun yɛ ɔ o sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n, ɔ nin sran nga klɔ sran ninnge’m be lo i’n be afiɛn-ɔn?\n4, 5. ?Ngue yɛ be nga klɔ sran ninnge’m be lo be’n, be yo-ɔ?\n4 Sran nga klɔ sran ninnge’m be lo i’n, akunndan nga Satan i mɛn’n nunfuɛ’m be bu’n, i wie yɛ ɔ bu-ɔ. Ninnge nga klɔ sran konvi sɔ i’n, yɛ ɔ ti i cinnjin-ɔn. Akoto Pɔlu seli kɛ i sɔ sran’n i “nyin yi-man Nyanmiɛn.” (Efɛzfuɛ Mun 2:2) Andɛ sran’m be dan lika be buman Ɲanmiɛn i mmla’m be like fi. Like nga be bɔbɔ be bu i kɛ ɔ ti kpa’n, yɛ be yo-ɔ. Sran nga klɔ sran ninnge’m be lo i’n, aɲrunɲan’n, annzɛ sika, annzɛ kusu i klunklo ninnge mun yɛ be ti i cinnjin-ɔn.\n5 Biblu’n kan “klɔ sran’n i nzɛn’n” i ndɛ. Nzuɛn sɔ’n yɛ sran nga klɔ sran ninnge’m be lo i’n, ɔ yi i nglo-ɔ. (Galasifuɛ Mun 5:19-21) Kɛ Pɔlu klɛ́ Klistfuɛ nga be o Korɛnti lɔ’n be fluwa klikli’n, ɔ kannin sa wie mun ekun mɔ be nga klɔ sran ninnge’m be lo be’n be yo’n, be ndɛ. I sɔfuɛ’m be kpɛ ndɛnngan ba. Kɛ ndɛ tɔ aniaan’m be afiɛn’n, be jran wie’m be sin. Be wlawla be wiengu mun kɛ be yo ɲin kekle. Be fa be niaan mun kɔ jɔlɛ difuɛ’m be ja su. Be ɲin yiman kpɛnngbɛn mun. Yɛ aliɛ dilɛ nin nzan nɔnlɛ’n, yɛ ɔ ti be cinnjin-ɔn. Be nga klɔ sran ninnge’m be lo be’n, kɛ be konvi sɔ sa tɛ yolɛ’n, be kwlá traman be awlɛn, saan bé yó. (Nyanndra Mun 7:21, 22) Zidi seli kɛ sɛ sran kun su Ɲanmiɛn naan klɔ sran ninnge’m be lo i’n, Ɲanmiɛn su fɛmɛn i wawɛ’n mɛnmɛn i kun.—Zid 18, 19.\n6. ?Ngue yɛ sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n, ɔ yo-ɔ?\n6 Sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n, i liɛ’n, like ng’ɔ ko yo naan ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn w’a mantan’n yɛ ɔ ti i cinnjin-ɔn. Atin nga Ɲanmiɛn kle’n, i su yɛ ɔ nanti-ɔ. Yɛ ɔ fa Ɲanmiɛn i nzuɛn’n. (Efɛzfuɛ Mun 5:1) Sa’n kwlaa nun’n, akunndan nga Zoova bu’n, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ wún i wlɛ. Ɔ lafi su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ. Yɛ ɔ nanti i mmla’m be su sa’n kwlaa nun. (Jue Mun 119:33; 143:10) Asa ekun’n, “sa nga Nyanmiɛn Wawɛ’n maan sran yo’n,” yɛ ɔ yo-ɔ. (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) Ɲanmiɛn i sulɛ’n ti i cinnjin tra like kwlakwla.\n7. ?Be nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie be’n, be su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan-ɔn?\n7 Zezi seli kɛ be nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie be’n, be di alaje. Matie ndɛ tre 5 i mma 3 nun’n, ɔ seli kɛ: “Be nga be si kɛ be di Nyanmiɛn ninnge’m be yalɛ’n, be liɛ su ti ye, afin Nyanmiɛn yɛ ɔ sie be sakpa-a!” Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 8 i mma 6 kle kɛ, sɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n sie e’n, yɛ é kwlá ɲán nguan-ɔn. Ndɛ mma sɔ’n se kɛ: “Be nga klɔ sran ninnge’n lo be’n, bé wú, sanngɛ be nga Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo be’n, bé nyán nguan nin alaje.” Ɔ maan, sɛ e fa atin nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle e’n su’n, kɛ é sé yɛ’n, e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n mántan. Yɛ e bɔbɔ é dí alaje. Kpɛkun, cɛn wie lele é ɲán anannganman nguan.\n8. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su kpa titi-ɔ?\n8 Mɛn nga e o nun yɛ’n w’a saci. Be nga e nin be e tran’n, be buman akunndan nga Zoova bu’n wie. Ɔ maan, ɔ fata kɛ e nian e wun su kpa. Maan e mian e ɲin naan e bu akunndan nga Zoova bu’n wie. Sɛ y’a yoman sɔ’n, akunndan nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu’n i wie yɛ é bú-ɔ. Ɔ maan, e nzuɛn’n yó tɛ. ?Ngue yɛ é yó naan i sɔ sa’n w’a juman-ɔn? ?Ngue yɛ é yó naan y’a su Ɲanmiɛn kpa w’a tra laa-ɔ?\nMAAN E NIAN BE NGA BE KLE E AJALƐ KPA’N BE AYELIƐ’N SU\n9. (a) ?Ngue yɛ e kwla yo naan Ɲanmiɛn wawɛ’n w’a sie e-ɔ? (b) ?Wan mun yɛ é wá kán be ndɛ-ɔ?\n9 Sɛ ba’m be nian be si nin be nin’m be nzuɛn kpa’n su’n, be nzuɛn’n yó kpa. I wafa kunngba’n, maan e fa e ɲin sie i be nga be nin Zoova be afiɛn mantan’n be nzuɛn kpa’n su. Yɛ maan e nian be ayeliɛ’n su. Sɛ e yo sɔ’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n síe e. Asa ekun’n, kɛ e wun be nga klɔ sran ninnge’m be lo be’n be ayeliɛ’n, ɔ nin wafa nga i bo’n gua’n, e si like ng’ɔ fataman kɛ e yo’n. (1 Korɛntfuɛ Mun 3:1-4) Biblu’n kan sran wie m’ɔ fata kɛ e nian be ayeliɛ’n su’n, ɔ nin be ng’ɔ fataman kɛ e nian be ayeliɛ’n su’n, be ndɛ. Be ng’ɔ fata kɛ e nian be ayeliɛ’n su’n, maan e kan be nun wie’m be ndɛ. Be yɛle Zakɔbu, nin Mali yɛ Zezi.\n?Ajalɛ kpa benin yɛ Zakɔbu kle e-ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 nun.)\n10. ?Wafa sɛ yɛ Zakɔbu kleli kɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i-ɔ?\n10 Zakɔbu wunnin i ɲrun kpa kɛ andɛ e nun sunman e fa wun e ɲrun’n sa. I niaan bian Ezau kunndɛli kɛ ɔ́ kún i. Kpɛkun, i sia’n buli i lufle. Sanngɛ, Zakɔbu lafili su kɛ Zoova yó like ng’ɔ seli Abraamun kɛ ɔ́ yó mɛ́n i’n. Zakɔbu si kɛ i bɔbɔ i awlofuɛ’m be dunman’n tɛ́ nun wie. I sɔ’n ti, ɔ niannin be lika kpa. (Bo Bolɛ 28:10-15) Zakɔbu i mantanfuɛ’m be nzuɛn’n ti tɛ. Sanngɛ, i wla w’a fiman like nga Zoova seli kɛ ɔ́ yó’n su le. Kɛ ɔ buli i kɛ i niaan bian Ezau kwla yo i like yaya’n, ɔ kpan flɛli Zoova kɛ ɔ de i. Ɔ seli Zoova kɛ: “A seli min kɛ: ‘Ń yó wɔ ye, ń yó maan ɔ osu’n ɔ́ trɛ́ kɛ jenvie nuan aunnyan sa, be ka be-ɔ, ɔ su yo-man ye.’” (Bo Bolɛ 32:7-13) Zakɔbu lafili su kɛ Zoova yó i ye. Yɛ ɔ kleli kɛ ɔ lafi Zoova i ndɛ’n su sakpa.\n?Ajalɛ kpa benin yɛ Mali be kle e-ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 11 nun.)\n11. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn ninnge’m be lo Mali-ɔ?\n11 Siɛn’n, maan e kan Mali i ndɛ. Ɔ ti Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa. I sɔ’n ti, Ɲanmiɛn fɛli i kɛ ɔ yo Zezi i nin. Cɛn kun’n, Mali ɔli Elizabɛti, ɔ nin i wun Zakari mɔ be ti i osufuɛ’n be wun wunlɛ. (An kanngan Lik 1:46-55 nun.) Kɛ e kanngan ndɛ nga Mali kannin’n nun’n, e wun kɛ ɔ klo Ɲanmiɛn Ndɛ’n, yɛ ɔ si i kpa. (Bo Bolɛ 30:13; 1 Samiɛl 2:1-10; Malasi 3:12) Kɛ Mali nin Zozɛfu be jali’n, be minndɛli, Mali wuli Zezi kwlaa naan b’a si sua. Afin, junman nga Ɲanmiɛn mannin be’n, ɔ yoli be cinnjin dan. (Matie 1:25) Asa ekun’n, kɛ Zezi ɲín kɔ́’n, Mali fɛli i ɲin sieli i sa nga be juli’n be su kpa. Kpɛkun, like nga Zezi kleli’n, ɔ fɛli i su sieli i bo. Yɛ ɔ ‘fa sa sɔ mun sieli i klun.’ (Lik 2:51) I sɔ’n kle kɛ, Mɛsi’n i su ndɛ nga Ɲanmiɛn kannin’n, be yoli i cinnjin kpa. Maan e kusu, e mian e ɲin e yo like nga Zoova se e kɛ e yo’n. I liɛ’n, é klé kɛ e nian Mali i ayeliɛ’n su.\n12. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ ɔ niɛnnin i Si i ayeliɛ’n su-ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Zezi i ayeliɛ’n su-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n12 Sran ng’ɔ kleli kɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n mɔ e kwla niɛn i ayeliɛ’n su kpa’n yɛle Zezi. I nun m’ɔ o asiɛ’n su wa’n, ɔ kleli kɛ ɔ bu akunndan kunngba nga Zoova bu’n wie. Ɔ niɛnnin i ayeliɛ’n su. Kpɛkun, ɔ yoli i klun sa. (Zan 8:29; 14:9; 15:10) Ndɛ nga Izai kannin’n, ɔ nin nga Marki kannin’n, be kle kɛ Zezi si sran aunnvuɛ kɛ Zoova sa. (An kanngan Ezai 63:9; Mark 6:34 nun ) ?Yɛ e li, e si sran aunnvuɛ kɛ Zezi sa? ?E tu e klun e bo jasin fɛ’n, yɛ e kle sran’m be like kɛ Zezi sa? (Lik 4:43) Be nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie be’n, be si sran aunnvuɛ, yɛ be yo be wiengu’m be ye.\n13, 14. (a) ?Andɛ’n, ngue yɛ aniaan kpanngban be yo-ɔ? (b) An fa sa kun yiyi nun.\n13 Andɛ’n, aniaan kpanngban be mian be ɲin be nian Klist i ayeliɛ’n su. Be bo jasin fɛ’n juejue su. Be yo sran ye. Yɛ be si sran aunnvuɛ. Fɔ o aniaan sɔ’m be nun. Sanngɛ, be mian be ɲin naan be nzuɛn’n yo kpa titi. Yɛ be yo like nga Zoova kunndɛ kɛ be yo’n. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Rasɛli. Ɔ tran Brezili. Ɔ seli kɛ: “Laa’n, n klo wafa nga mɛn’n nunfuɛ’m be wlawla be wun’n kpa. I sɔ’n ti, n wlawlaman min wun kɛ ɔ fata’n sa. Sanngɛ, kɛ n sili Zoova’n, n miannin min ɲin naan i wawɛ’n sie min. Kɛ ɔ yo naan n kaci min nzuɛn’n, w’a yoman pɔpɔ. Sanngɛ, kɛ mɔ n kacili min nzuɛn’n ti’n, min klun jɔ tra laa’n.”\n14 Be flɛ aniaan bla kun kɛ Rɛlɛnin. Ɔ tran Filipinin. I liɛ’n, sa uflɛ yɛ ɔ kleli i yalɛ-ɔ. Yɛle kɛ, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ dí suklu dan naan ɔ́ ɲán junman kpa kun. Sanngɛ, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ wunnin kɛ ɔ tumɛn i klun suman Ɲanmiɛn kpa kun. Ɔ seli kɛ: ‘N ma wunnin i wlɛ kɛ nán junman dilɛ’n yɛ maan min klun jɔ́-ɔ.’ Rɛlɛnin wa buli akunndan uflɛ. Ɔ maan, Zoova i sulɛ’n wa yoli i cinnjin trali like kwlaa. Siɛn’n, ɔ lafi ndɛ ng’ɔ o Matie 6:33, 34 nun’n su. Rɛlɛnin seli kɛ: “N si kɛ Zoova nían min lika titi.” Atrɛkpa’n, amun asɔnun’n nun lɔ aniaan wie’m be fa ajalɛ kpa kɛ Rɛlɛnin sa. Yɛ amun wun kɛ be nian Klist i ayeliɛ’n su sakpa. Ɔ maan, amun kunndɛ kɛ án yó kɛ be sa.—1 Korɛntfuɛ Mun 11:1; 2 Tɛsalonikfuɛ Mun 3:7.\nMAAN “E NIN KRIST YE AKUNNDAN’N” YO KUN\n15, 16. (a) ?Ngue yɛ é yó naan y’a kwla nian Klist i ayeliɛ’n su-ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ kwla uka e naan y’a ‘bu akunndan kunngba ng’ɔ buli’n’ wie-ɔ?\n15 ?Ngue yɛ é yó naan y’a kwla nian Klist i ayeliɛ’n su-ɔ? Korɛntfuɛ Mun fluwa klikli’n ndɛ tre 2 i mma 16 se kɛ maan ‘e nin Klist e akunndan’n yo kun.’ Filipfuɛ Mun ndɛ tre 2 i mma 5 kusu se kɛ maan e “bu akunndan kunngba nga Krist-Jésus buli’n wie.” Sɛ e kunndɛ kɛ é nían Klist i ayeliɛ’n su’n, ɔ fata kɛ e wun akunndan ng’ɔ buli’n i wlɛ. Yɛ ɔ fata kɛ e si ninnge ng’ɔ yoli be’n. Ɲanmiɛn i sulɛ’n yoli Zezi i cinnjin trali like kwlaa. Sɛ e nian Zezi i ajalɛ’n su’n, é fá Zoova i nzuɛn’n. I sɔ’n ti, ɔ ti cinnjin kɛ e bu akunndan kunngba nga Zezi buli’n wie.\n16 ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sɔ-ɔ? I nun mɔ Zezi o asiɛ’n su wa’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunnin atrɛ ng’ɔ yili be’n. Be tili ndɛ ng’ɔ kan kleli sran mun’n. Be wunnin wafa nga ɔ nin sran’m be trannin’n. Kpɛkun, be wunnin kɛ ɔ nin Zoova be akunndan’n ti kun. Be bɔbɔ be seli kɛ ‘sa mɔ Zezi yoli be’n, i kwlaa yoli be ɲrun.’ (Sa Nga Be Yoli’n 10:39) Andɛ’n, e kwlá wunman Zezi. Sanngɛ, i su ndɛ nga Matie, nin Marki, nin Liki, ɔ nin Zan be klɛli’n ti’n, e kwla si i kpa. Kɛ e kanngan ndɛ sɔ’m be nun mɔ e bu su akunndan’n, e wun akunndan nga Zezi buli’n i wlɛ. Ɔ maan, e kwla “nanti i ajalɛ liɛ’n su.” Yɛ e kwla “bu akunndan kunngba ng’ɔ buli’n wie.”—1 Piɛr 2:21; 4:1.\n17. ?Sɛ e bu akunndan kunngba nga Klist buli’n wie’n, mmlusuɛ benin yɛ é ɲɛ́n i-ɔ?\n17 ?Sɛ e bu akunndan kunngba nga Klist buli’n wie’n, mmlusuɛ benin yɛ é ɲɛ́n i-ɔ? Kɛ e di aliɛ kpa’n, e ɲan wunmiɛn. I wafa kunngba’n, kɛ e bu akunndan nga Klist buli’n wie’n, e su Zoova juejue su. Asa ekun’n, sa’n kwlaa nun’n, e usa e wun kɛ: “?Sɛ Zezi yɛ sa sɔ’n o i su’n, nn ngue yɛ ɔ́ yó-ɔ?” Kɛ e yo sɔ’n, e fa ajalɛ ng’ɔ jɔ Ɲanmiɛn klun’n. Kpɛkun, e akunndan’n buman e fɔ. Nanwlɛ, kɛ ‘e nian sa nga e Min Zezi Klist yoli’n su’n,’ e liɛ yo ye dan.—Rɔmfuɛ Mun 13:14, NW.\n18. ?Sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n, i su ndɛ benin yɛ e wunnin i like suanlɛ nga nun-ɔn?\n18 Like suanlɛ nga nun’n, e wunnin like nga sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n yo’n. E kannin sran wie mɔ e kwla nian be ayeliɛ’n su’n be ndɛ. Asa ekun’n, e wunnin kɛ, kɛ e “bu akunndan kunngba nga Krist buli’n” wie’n, e fa Zoova i nzuɛn’n, yɛ e nin i e afiɛn mantan kpa. ?Sanngɛ, sɛ e nin Ɲanmiɛn e afiɛn mantan kpa sakpa’n, ngue yɛ maan e kwla wun i wlɛ-ɔ? ?Ngue yɛ é yó naan e nin Ɲanmiɛn e afiɛn w’a mantan kpa w’a tra laa-ɔ? ?Sran ng’ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn mantan’n, ajalɛ benin mun yɛ ɔ fa be-ɔ? É wá tɛ́ kosan sɔ’m be su like suanlɛ ng’ɔ bɛ i sin’n nun.\nSran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n, ɔ fa atin nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle i’n su. Ɔ nin Zoova be afiɛn mantan kpa. Yɛ like ng’ɔ ko yo naan Zoova i klun w’a jɔ i wun’n, ɔ ti i cinnjin tra like kwlakwla.\nSran nga klɔ sran ninnge’m be lo i’n, i klunklo ninnge’m be yolɛ yɛ ɔ ti i cinnjin-ɔn. Ɔ nin Zoova be afiɛn mantanman. Like ng’ɔ jɔ i bɔbɔ i klun’n, yɛ ɔ yo-ɔ.\nMaan e lafi Ɲanmiɛn su, yɛ e ɲin yi i kɛ Nowe nin Daniɛli nin Zɔbu be sa\n?E si Zoova kɛ Nowe nin Daniɛli nin Zɔbu be sa?\nMaan e fa e wun mantan Ɲanmiɛn kpa\nƝanmiɛn maan e klun kwla jɔ\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Fevrie 2018\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Fevrie 2018


Sa Nglo Yilɛ 15 | Online Bible | New World Translation\nSa Nglo Yilɛ 15:1-8\nAnzi nso nin be sa nun ɲrɛnnɛn nso (1-8)\nMoizi nin Bua ba’n be jue’n (3, 4)\n15 N wunnin sa kun ekun ɲanmiɛn su lɔ. Ɔ yo sro, yɛ ɔ ti abonuan. N wunnin anzi nso nin be sa nun ɲrɛnnɛn nso. Ɲrɛnnɛn sɔ’m be ti ɲrɛnnɛn’m be kwlaa be kasiɛn, afin be su yɛ Ɲanmiɛn i ya’n kwlaa wíe-ɔ. 2 Kpɛkun n wunnin like kun kɛ jenvie sa. Ɔ fa vitri, yɛ sin sanngan nun. Be nga be kwlali nnɛn’n nin i wunsu nga be yoli’n, mɔ be kwlali i like nuan m’ɔ nin i dunman’n be kɔ sɛsɛsɛ’n, be jinjin jenvie sɔ m’ɔ ti kɛ vitri sa’n i nuan lɛ. Yɛ Ɲanmiɛn i jru’m be o be sa nun. 3 Be su to Moizi m’ɔ ti Ɲanmiɛn i sran’n, ɔ nin Bua ba’n be jue’n. Be to se kɛ: “Ɲanmiɛn Zoova, wɔ mɔ a kwla sa’n kwlaa yo’n, sa nga a yo be’n be ti dandan, yɛ be ti abonuan. Wɔ mɔ kɛ ɔ fɛ i laa lele’n a ti Famiɛn’n, ɔ atin’m be ti seiin, yɛ be ti kpa. 4 Zoova, ɔ kunngba cɛ yɛ a ti nanwlɛfuɛ-ɔ. ?Ɔ maan wan cɛ yɛ ɔ su sroman wɔ-ɔ? ?Wan yɛ ɔ su boman ɔ dunman fɛ-ɔ? Nvlenvle’m be kwlaa be nunfuɛ’m bé bá ɔ ɲrun lɛ, yɛ bé mánmán wɔ. Afin be wunnin weiin kɛ jɔlɛ nga a di’n, ɔ ti su.” 5 I sin’n, n wunnin Ɲanmiɛn i tannin sua nga i lalofuɛ’n wo nun’n, ɲanmiɛn su lɔ. I anuan’m be la su. 6 Kpɛkun anzi nso nin be sa nun ɲrɛnnɛn nso’m be fin Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ be fiteli. Be wun lɛn tralɛ’n ti sanwun, ɔ bo mianmianmian. Kpɛkun like ng’ɔ ci be wue nun’n ti sika ɔkwlɛ. 7 Anzi nnan’m be nun kun fali sika ɔkwlɛ kpongbo ba nso mannin anzi nso mun. Ɲanmiɛn m’ɔ o lɛ tititi’n, i ya’n w’a yi kpongbo ba sɔ mun. 8 Kpɛkun Ɲanmiɛn i aɲrunɲan’n nin i tinmin’n ti’n, wɛnsrɛn yili Ɲanmiɛn i sua’n. Yɛ sran fi w’a kwlá wluman Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ lele ɲrɛnnɛn nso nga be o anzi nso’m be sa nun’n be wieli.\nSa Nglo Yilɛ 15


Ɔ yo awlobo’m be ye—An yaci sa cɛ\nKɛ an yaci sa cɛ’n, ɔ ti kɛ sin mɔ amun su nuɛn i’n sa.\nYASUA NIN I YI BE LIɛ\nKɛ be se kɛ be yaci sa cɛ’n, yɛle kɛ be faman sa sɔ’n be sieman be klun. Sanngɛ i sɔ’n kleman kɛ sa nga be yoli e’n, w’a yoman e ya.\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun, sɛ sran kun yo i wiengu sa’n, maan ɔ yaci cɛ i.”—Kolɔsfuɛ Mun 3:13.\n“Kɛ a klo sran kun’n, a faman ɔ ɲin siemɛn i fɔnlɛ’m be su. Sanngɛ, sa kpa ng’ɔ miɛn i ɲin yo’n, yɛ a fa ɔ ɲin sie su-ɔ.”—Aarɔn.\nSɛ amun fa sa sie amun klun’n, ɔ kwla man amun tukpacɛ. Yɛ amun wla su guaman ase. I sɔ’n kwla yo maan amun aja’n saci.\n“Cɛn kun’n, min wun’n yoli sa wie m’ɔ yoli min ya kpa-ɔ. I sin’n, ɔ wa kpatali min. Kɛ ɔ yo naan n yaci n cɛ i’n, w’a yoman pɔpɔ. Sanngɛ i sin’n, ɲannzuɛn wa kunnin min. Afin, n sisili min bo naan m’an yaci m’an cɛ i. Min ayeliɛ sɔ’n ti’n, blɛ kun nun’n, e afiɛn w’a sɛman kpa.”—Zulia.\nAMUN BU KOSAN NGA’M BE AKUNNDAN\nCɛn nga amun yi’n annzɛ amun wun’n yo sa wie, annzɛ ɔ kan ndɛ wie m’ɔ yo amun ya’n, amun usa amun wun kɛ:\n‘?N ti sran m’ɔ fa ya ndɛndɛ ti-ɔ?’\n‘?Ɔ ti cinnjin kɛ ɔ kpata min naan m’an yaci m’an cɛ i? ?Yɛ sɛ n blu su nin?’\nAMUN KOKO NDƐ NGA’M BE SU YALƐ\n?Kɛ amun wiengu kun’n yo amun sa’n, ɔ cɛ naan amun a yaci b’a cɛ i?\n?Ngue yɛ amun kwla yo naan amun a yaci sa nga amun wiengu kun’n yo’n, b’a cɛ i ndɛndɛ-ɔ?\nKɛ amun yi’n annzɛ amun wun’n yo sa wie m’ɔ yo amun ya’n, nán amun bu i wun akunndan tɛ.\nKɛ ɔ ko yo naan amun a blu sa ng’ɔ yoli’n su’n, maan amun wla kpɛn su kɛ “e kwlaa e fɔn sa sunman nun.”—Zak 3:2.\n“Sɛ e sran nɲɔn’n ti yɛ ndɛ tɔli’n, e yaci e cɛ e wiengu ndɛndɛ. Sanngɛ, sɛ e nun kun ti yɛ ndɛ tɔli’n, kɛ ɔ yo naan y’a yaci y’a cɛ’n, ɔ ti kekle. I lɛ nun’n, ɔ fata kɛ e yo wun ase kanfuɛ. I liɛ’n sɛ ɔ kpata e’n, é yáci é cɛ́.”—Kinbɛɛli.\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “An siesie ndɛ sɔ’n wɛtɛɛ su ndɛndɛ.”—Matie 5:25.\nBla nin bian aja Aja’n nin Awlobo


Zezi i ɲin yili Ɲanmiɛn nin sran titi | Amun kle amun mma’m be like\n?Ɔ ti pɔpɔ man wɔ kɛ ɔ ɲin yi ɔ baba annzɛ ɔ manmin cɛn kwlaa?— Cɛn wie’n, ɔ ti kekle. ?A si be nga Zezi i ɲin yili be’n?— I ɲin yili Zoova, ɔ nin i baba nin i manmin. Zezi i su ndɛ’n kwla uka ɔ. I liɛ’n, sɛ blɛ wie nun’n ɔ timan pɔpɔ manman ɔ bɔbɔ’n, ɔ ɲin kwlá yí ɔ baba nin ɔ manmin. Maan e suan i sɔ’n su like kan.\nKa naan Zezi w’a ba asiɛ’n su wa’n, ɔ nin i Baba Zoova be o ɲanmiɛn su lɔ. Sanngɛ Zezi wa ɲannin baba kun ɔ nin manmin kun asiɛ’n su wa wie. I baba suan Zozɛfu yɛ i manmin suan Mali. ?A si wafa nga be wa yoli Zezi i baba nin i manmin’n?—\nZoova fali Zezi i nguan’n ɲanmiɛn su lɔ, ɔ fa wlali Mali ku sɛ’n nun. Ɔ yoli sɔ naan be wu Zezi asiɛ’n su wa. Abonuan sa kun ɔn! Zezi yoli ba nɔnman Mali i ku sɛ’n nun kɛ bla kwlaa i ku sɛ nun ba nɔnman sa. Kpɛkun kɛ ɔ ɲannin anglo ngwlan’n, yɛ be wuli i ɔ. I sɔ’n ti yɛ Mali yoli Zezi i manmin, kpɛkun Zozɛfu yoli i baba asiɛ’n su wa’n niɔn.\nKɛ Zezi ɲannin afuɛ 12, ɔ yoli sa kun. Sa sɔ’n kle kɛ ɔ klo i Baba Zoova kpa. Kɛ ɔ nin i osufuɛ mun be ɔli Delɛ cɛn’n i dilɛ Zerizalɛmu’n yɛ ɔ yoli sa sɔ’n niɔn. Zerizalɛmu klɔ’n o mmua kpa. Kɛ bé sá be sin be klɔ’n, Zozɛfu nin Mali be kunndɛ Zezi’n, be wunmɛn i. ?A si lika nga ɔ wo’n?—\n?Ngue ti yɛ Zezi o Ɲanmiɛn sua’n nun lɔ ɔ?\nZozɛfu nin Mali be sali be sin Zerizalɛmu ndɛndɛ kpa. Be kunndɛli Zezi lika kwlaa, sanngɛ b’a wunmɛn i. Ɔ maan srɛ kunnin be kpa. I cɛn nsan’n su’n, be ko wunnin i Ɲanmiɛn sua’n nun lɔ. ?A si like nga ti yɛ Zezi o Ɲanmiɛn sua’n nun lɔ’n?— Ɔ kwla suan i Baba Zoova i su like lɔ ti ɔ. Ɔ klo Zoova yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sí like nga ɔ kwla yo naan Zoova i klun w’a jɔ i wun’n. Kɛ Zezi yoli kaklaka bɔbɔ’n, i ɲin yili Zoova titi. Kannzɛ bɔbɔ blɛ wie ɔ yoli kekle mɛnnin i, naan i sɔ’n ti’n be kleli i ɲrɛnnɛn’n, sanngɛ i ɲin yili Zoova. ?Zezi ɲin yili Zozɛfu nin Mali wie?— Ɛɛn. Biblu’n waan i ɲin yili be.\n?Ngue yɛ Zezi i su ndɛ’n kle wɔ ɔ?— Kannzɛ ɔ ti kekle man ɔ’n, sanngɛ maan ɔ ɲin yi ɔ baba nin ɔ manmin. ?Á yó sɔ?—\nEfɛzfuɛ Mun 6:1\nEbre Mun 5:8\n?Ɔ yoli sɛ yɛ Zozɛfu nin Mali be wa yoli Zezi i baba nin i manmin asiɛ’n su wa ɔ?\n?Kɛ Zezi i baba nin i manmin be kunndɛli i Zerizalɛmu lɔ’n, nin yɛ be ko wunnin i ɔ?\n?Ngue yɛ Zezi i su ndɛ’n kle wɔ ɔ?


Fluwa mɔ e Anuannzɛ’n i Ɲrun difuɛ’m be klɛli e’n | True Faith\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Féroïen Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hongrois Hébreu Icibemba Igbo Iloko Indonésien Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Kwangali Kwanyama Langue des signes américaine Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes espagnole Langue des signes italienne Langue des signes mexicaine Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Lhukonzo Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Macédonien Makua Malayalam Malgache Maltais Marathi Maya Mixe Mongol Mooré Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Nias Norvégien Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Roumain Russe Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Venda Vietnamien Waray-Waray Wawle Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nE niaan kpa mun:\nAfuɛ 2008 nun’n, be boli ndɛ akpasua kun mɔ be flɛ i « Imitez leur foi », (Amun lafi Ɲanmiɛn su kɛ be sa) i klɛlɛ bo Zanvie 1 i Sasafuɛ Tranwlɛ’n fluwa’n nun (blɔfuɛ nun). Kɛ ɔ fin lɛ’n, anglo nsan kwlaa ndɛ akpasua sɔ’n i nun ndɛ fɛfɛ kpa kun fite.\n?Be nga be kanngannin nun’n be seli sɛ? Kɛ be nun kun wieli Marti i su ndɛ’n i nun kanngan’n, ɔ seli kɛ: “Kɛ n kanngan nun’n, ɔ kle min srilɛ, afin n ti kɛ bla sɔ’n sa cɛ. N kunndɛ kɛ ń sɔ́ sran’m be nun klanman, yɛ n wo junman’n su sa trili, n ɲanman min ti n loman wunmiɛn bɔɔ kaan sa naan e nin min janvuɛ mun y’a yiyi e ɲin su.” Kɛ afuɛ 15 talua kaan kun kanngannin Ɛstɛli i su ndɛ’n nun’n, ɔ seli kɛ: “N kwla wun i wlɛ kɛ e ɲin kwla tran be wun wlawlalɛ nin ajulisu tralɛ’m be su. Sanngɛ ɔ fata kɛ e wlawla e wun kpa sɛsɛsɛ.” Ɔ kan guali su kɛ: “Ɲanmiɛn ɲrun’n, sran’n i wafa nga e ti i e awlɛn’n nun lɔ’n, yɛ ɔ ti i cinnjin ɔn.” Yɛ akoto Piɛli i su ndɛ kun yoli maan aniaan bla kun seli kɛ: “Kɛ ń kánngan nun’n, ɔ yo kɛ sa sɔ’m be su yo min ɲin bo lɛ sa. N ti ninnge’m be ngan, n ti be nvan.”\nFluwa kannganfuɛ sɔ mun nin kannganfuɛ wie mun mɔ be siman be nuan’n be yiali ndɛ nga akoto Pɔlu kɛnnin i laa’n i nuan. I waan: “Ndɛ nga be klɛli be laa’n, be klɛli i kwlaa sɔ’n kɛ bé fá klé e ngwlɛlɛ.” (Rɔm. 15:4) Nanwlɛ, Zoova fali ndɛ sɔ mun sieli i Biblu’n nun naan be man afɔtuɛ kpa. Kannzɛ bɔɔ e si ndɛ nanwlɛ’n w’a cɛ annzɛ blɛ yɛ y’a si i o, ndɛ sɔ be kwla kle e ngba e like.\nÉ tú e klun é wlá amun fanngan kɛ amun kanngan fluwa yɛ’n nun, nán amun bo su kokowa. Amun fa wla amun awlobofuɛ’m be Ɲanmiɛn sulɛ’n nun, bakanngan’m bé wá kló i kpa. Asɔnun’n i Biblu’n nun like suanlɛ nun’n, kɛ asɔnun’m bé wá súan nun like’n, nán maan le mɔcuɛ kun sa sin amun sin. Amun fa blɛ be kanngan nun blɛblɛblɛ, nán amun kpli. Maan ɔ yo amun kɛ, i nun mɔ sa sɔ’m bé yó’n, amun wo lɛ sa. Amun yo kɛ sran nga be kan be ndɛ Biblu’n nun’n, yɛle amun sa. Kɛ sa’m be tɔ be su’n amun nian wafa nga be yo’n. ?Sɛ ɔ ti amun’n, wafa sɛ yɛ amún yó ɔ? Amun fa be ajalɛ liɛ’n sunnzun amun liɛ’n be nian.\nƆ yo e fɛ kɛ amun kanngan fluwa yɛ’n nun wie. Maan ɔ yo amun nin amun awlobofuɛ’m be muae like. E klo amun kpa, maan Zoova yo amun liɛ ye.\nAn lafi Ɲanmiɛn su kɛ be sa—Fluwa mɔ e Anuannzɛ’n i Ɲrun difuɛ’m be klɛli e’n


Luk 5 YRENT - Yi -tʋ da, te Zozi a 'e 'tɔdɩ 'yi nɛn waa - Bible Search\n1Yi -tʋ da, te Zozi a 'e 'tɔdɩ 'yi nɛn waa laabo "nyian Jenezarɛt bɛ -a 'plo da, ɛn minnun tredɩ 'sia "man "kaga, 'nan -e 'o Bali -le 'wɩ man. 2-A -nan nɛn e -klʋ "fli 'yɩ 'e 'tɔdɩ 'yi 'bɔ zɩɛ -a 'plo man, te pɔ -tɛnɔn sɔɔnla 'ji, 'nan -e 'o 'wee pɔ -tɛ "se -sru. 3Zozi 'fɔ -klʋ zɩɛ -a -tʋ -ji, te Simɔn -le vɛ nɛn. Ɛn e 'nan Simɔn 'bɔ lɛ 'nan: «'Kʋ 'si 'yi 'plo man -kogo.» Tɔɔn ɛn e -nyran. E -fʋ -klʋ -ji, ɛn e 'wɩ "paadɩ 'sia minnun ji.\n4Zɩ e cɛɛn -a 'wɩdɩ man bɛ, ɛn e 'nan Simɔn lɛ 'nan: «'I -pli "klʋ -a fɛnan nɛn 'yi -klu cɩ bɛ -a -nan, -e 'ka 'cee "se 'wɛɛn -e 'ka pɔ -tɛ.»\n5Ɛn Simɔn "e 'nan -yrɛ 'nan: «'Kʋ 'san, kʋ 'nyranman 'pa paan 'pei -man "fo, ɛn fɛ -tʋ 'ka 'fɔlɛ 'kʋe "se "ji dɩ. 'Pian 'i wei da nɛn, an "ta "se 'gʋɛ -a wɛɛnman.»\n6Zɩ waa drɛ bɛ, ɛn pɔ -sɛn -wee "se "ji "kaga 'kpa. -Yee "wɛan -wee "se "ta 'fʋɩ bʋʋman. 7-A -nan nɛn o pɔ -tɛnɔn nɛn -klʋ -tʋ -ji bɛ o laabʋ 'nan, 'o 'ta 'pa 'o 'va. Zɩ o -ta bɛ, ɛn o 'wee -klʋ "fli 'bɔ 'fa pɔnɛn 'a. -Klʋ "fli zɩɛ o ya "vale 'o 'ko 'siɛn 'yi 'wlu.\n8Zɩ Simɔn Piɛri 'wɩ zɩɛ -a -nan 'yɩ bɛ, 'e "po sɔɔnla Zozi 'wlu, ɛn e 'nan -yrɛ 'nan: «Minsan, 'i 'si 'an "srɔn "kogo, kɔɔ an ya min nɛn e 'wɩ 'wlidɩ "dra bɛ -a.» 9Pɔ "kaga "nɛn waa -tɛ bɛ, -yee "wɛan "klan -dan sɛn Simɔn 'lee o pɛɛnɔn nɛn o cɩ waa bɛ o ji, ɛn e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ. 10'Wɩ 'tʋwli zɩɛ -yɛɛ drɛ "nyian Zebede -pɩnun Zaji 'lee Zan nɛn Simɔn "srɔn "bɛ -wlɛ.\nƐn Zozi "e 'nan Simɔn lɛ 'nan: «Te nyɛn 'e 'i 'cɛn dɩ! -Pɔ -tɛzan nɛn 'yia, 'pian -e 'e 'sia cɛɛgʋ man bɛ, i drɛ min nɛn e -taa "minnun laabʋlɛ 'an -sru "bɛ -a.» 11"Bɛ -sru ɛn o -ta 'wee -klʋ -a 'yi 'plo man. O 'si fɛ pɛɛnɔn zɩɛ -a -sru, ɛn o sɔɔnla Zozi -sru.\n12Yi -tʋ da bɛ, ɛn Zozi 'lee min -tʋ 'o cin 'yɩ 'fla 'tʋ da. Min zɩɛ -kogobe a 'kɔlɛ pɛɛnɔn da 'si "fo. Zɩ e Zozi 'yɩ bɛ, 'nun tɔɔn 'e "po sɔɔn "wlu, ɛn 'e yra blula. -A -nan nɛn e toba -fɔdɩ 'sia -yrɛ. E 'nan: «Minsan, maan -tɔa 'nan, -te i wɩɩ "man "bɛ, i -kɔlaman i -kogobe "sia 'an man, -e 'an drɛ 'saun Bali 'lɛ.»\n13Ɛn Zozi 'e 'pɛ 'sʋ "ji, e klɛ "man, ɛn yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: «An "we "man. 'I drɛ 'saun Bali 'lɛ!» 'Nun tɔɔn ɛn -kogobe 'si "man.\n14"Bɛ -sru Zozi "e -yrɛ 'nan: «Te 'i vɩ min lɛ 'nan, mɛin beli dɩ! 'Pian 'i 'kʋ Bali -panzan -tʋ -va, -e 'yei 'nanjɛn! "Bɛ -sru -e 'i 'sraga bʋ Bali lɛ, "le zɩ Moizi -a crɛn -tɛ Bali -le 'fluba 'ji bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Tɔɔn -e minnun pɛɛnɔn 'o -kɔnnɛn "yɩ 'nan, i beli.»\n15Zozi 'tɔ "yi "a min -tʋdʋ pɛɛnɔn 'le fɛ pɛɛnɔn 'nan, te minnun -taa "va 'nan -e 'o wei man -e 'e 'wee -cɛ 'si 'o man. 16'Pian Zozi 'si o va, ɛn e -kʋ fɛnan nɛn -a -nan cɩ flɩɩ bɛ -a -nan, 'nan -e 'e Bali trʋ 'ba.\n17Yi -tʋ da, te Zozi a Bali -le 'wɩ "paanan minnun ji bɛ, Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn a -nan. O 'si Galile 'lee Zude 'fla pɛɛnɔn da, ɛn o -mie 'si "nyian Zeruzalɛm. Bali -le 'plɛblɛ a Zozi 'lɔ, te e minnun "belia -a.\n18-A -nan nɛn minnun -tadɩ 'sia, te min -srandɩ -tʋ a -wlɔ "se "ji. O ya "vale 'o min zɩɛ -a -wlamlan 'kuin 'nan -e 'o 'pla Zozi 'lɛ. 19'Pian wa'a -kɔlalɛ -a -wladɩ -a dɩ, kɔɔ min -a -nan "kaga. Tɔɔn ɛn o 'kɔn tri. O 'kɔn bɔ 'fɔn 'e 'win -ji lou, ɛn o -cɛzan zɩɛ -a sɔɔnla "se "ji minnun pɛɛnɔn yei Zozi 'lɛ.\n20Zɩ Zozi -wee yi -tɛradɩ 'e da 'yɩ bɛ, ɛn e 'nan -cɛzan zɩɛ -yrɛ 'nan: «An 'yie 'wɩ 'wlidɩnun fui.»\n21-A -nan nɛn 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee Farizɛn 'nɔn 'o 'ci "nrɔndɩ 'sia, ɛn o 'nan: «-Tɩɛ Bali 'tɔ srɛman zɩɛ? Min -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e blamin -le 'wɩ 'wlidɩ "fui dɩ, -te ya'a 'silɛa Bali -tʋwli "a dɩɛ!»\n22'Pian Zozi -wee ci "nrɔndɩ 'yɩ, ɛn yaa laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "wɛan nɛn 'ka 'ci "nrɔnman zɩɛ? 23-Te maan 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'Wɩnun nɛn yia drɛ -wlidɩ "bɛ, maan fui›, 'bɛ a -tʋ. Ɛn -te maan 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'I 'wluan, 'i 'tɔ lou, 'i 'ta wʋ›, 'bɛ a -tʋ. 'Wɩ "fli zɩɛ -a "cɛn "vɩdɩ 'bɛ cɩ 'plɛblɛ? 24'Pian an "ta -a -ci -kɔɔnman 'cɛɛ 'nan, Bali -kɔladɩ -nɔn Blamin -pɩ lɛ, -e 'e min -le 'wɩ 'wlidɩnun fui 'trɛda.» -A -nan nɛn yaa 'vɩ min -srandɩ "tra zɩɛ -yrɛ 'nan: «'I 'wluan! 'I 'yie nyinnan "davɛ 'sia! 'I 'kʋ 'yie "kɔnnɛn!»\n25'Nun tɔɔn min zɩɛ e wluan o yiɛ man, ɛn e 'yee nyinnan "davɛ 'sia, ɛn e -kʋdɩ 'sia 'yee "kɔnnɛn, te e Bali 'tɔ bɔa. 26'Wɩ zɩɛ e min pɛɛnɔn 'plo 'fɔ, ɛn o Bali 'tɔ bɔdɩ 'sia. O klan Bali lɔ, ɛn waa vɩdɩ 'sia 'nan: «Cɛɛgʋ nɛn, kʋ -cɛ "srɔn wɩnun zɩɛ -a -nan 'yɩ.»\n27"Bɛ -sru, ɛn Zozi 'si fɛ zɩɛ -a -nan. "Yɛɛ -kʋ 'e 'lɛ bɛ, ɛn e 'sukɔlɛ 'sizan 'tʋ 'yɩ, te e ya 'yee 'nyranman 'panan. Waa laabo Levi. Zozi "e 'nan -yrɛ 'nan: «'I -sɔɔnla 'an -sru!» 28Levi fɛ pɛɛnɔn 'tʋɩ, e wluan, ɛn e sɔɔnla -a -sru.\n29"Bɛ -sru ɛn Levi "fɛdi -dan da fɛnun tɔɛn Zozi lɛ 'yee "kɔnnɛn. 'Sukɔlɛ 'sinɔn "kaga 'lee min -mienun 'bɛ cɩ 'o -nyrandɩ 'o 'vale Zozi nun -a fɛ -sru. 30Farizɛn 'nɔn 'lee 'wee minnun nɛn o 'fluba 'ci ve bɛ o ci 'ka 'e 'sɔdɩ dɩ. -A -nan nɛn waa laabʋ Zozi -srunɔn lɛ 'nan: «-Mɛ "wɛan nɛn ka fɛnun -ble, 'e cin va 'sukɔlɛ 'sinɔn 'lee 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'a? Ɛn -mɛ "wɛan nɛn ka 'yi -mlian 'e cin va waa?»\n31Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Minnun nɛn -cɛ 'ka o man dɩɛ, wa'a -dɔdrɔ -sru -wɛɛman dɩ. 'Pian minnun nɛn -cɛ cɩ o man bɛ, -wɛɛ cɩ -dɔdrɔ -va.» 32Ɛn e 'nan "nyian -wlɛ 'nan: «Min tɩglɩnun -le "wɛan "cɛɛ an -ta dɩ. 'Pian an -ta 'nan -e 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'o 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man, -e 'o -sɔɔnla Bali -sru.»\n33Minnun -a 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «Zan -srunɔn 'lee Farizɛn 'nɔn -srunɔn fɛ "sɔan yi -mie da, te o Bali trʋ "baa. 'Pian "yie -srunɔn fɛ -ble, te o 'yi -mlian.»\n34Zozi "e -wlɛ 'nan: «-Te minnun -a lɩ 'pa "fɛdi drɛnan bɛ, tʋ nɛn lɩ -trɛ 'pazan a o yei "bɛ, wa'a fɛ sɔan dɩ. 35'Pian tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ bɛ, o lɩ -trɛ 'pazan "sia o yei. Tʋ zɩɛ -a man nɛn o fɛ "sɔan.»\n36Ɛn Zozi -kɔnnɛn "tʋ -fɔdɩ 'sia -wlɛ. Yaa 'vɩ 'nan: «Min -tʋ 'ka sɔ -trɛ 'fʋɩ 'bo, -e 'e 'pa sɔ ceje 'fɔnnan dɩ. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ, sɔ -trɛ 'bɔ 'fʋɩ 'bʋ 'e "tun, ɛn o yiɛ 'ka 'kɔan 'e cin va dɩ.\n37Ɛn "nyian bɛ, e 'ka "le 'o -wɛn -trɛ -sɛn -wi 'kɔlɛ 'tre cejenun -ji dɩ. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ, -wɛn -trɛ -wi 'kɔlɛ 'tre cejenun fɛaman -e -wɛn 'e 'sran, te -wi 'kɔlɛ 'trenun wii. 38'Pian o -wɛn -trɛ -sɛan -wi 'kɔlɛ 'tre -trɛnun -ji!\n39Ɛn "nyian bɛ, min nɛn -wɛn 'cɛn 'mlindɩ -trɔa -a bɛ, ya'a 'wɛn -trɛ ye "yi "dɩ. Kɔɔ yaa ve 'nan: ‹-Wɛn 'cɛn 'mlindɩ 'bɛ cɩ "yi.› »


Se an fa ya'n, nanh an yô sa te. Nanh an fa ya so'n lélé man wia'n to su. Nanh an man mmusu'm bé si Satan'n i wluwle. Swran ng'o wua'n, mon o yatyi, o di dyunman nan o nyen i nuan nun alie nan o nyan wié ti swran wié'm bé wun nyanman nun. Nanh nde te kun sa fin amun nuan fité, sannge anh kan nde ng'o ti kpa bo swran tio, o yô swran'n, nan o yô bé kwlaa nga bé ti'n bé fe. Nanh an bô Nyanmien Wawe'n i wla, afin i ye Nyanmien fa maan amun b'o klé ke an ti i lie lélé fa dyu tyen nga éh nyanh é ti mlonmlon nion. Anh wla klunwi'n, nin awlen fufu'n, nin ya fale'n, nin ndengan'n, nin swran wun satyile'n, nin swran kpole'n bé kwlaa bé asé.