Siɛ annzɛ niɛn: Kle ɔ wa kan’n i like naan ɔ su Zoova wie\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitumbuka Chiyao Citonga Coréen Croate Créole d’Haïti Danois Efik Espagnol Estonien Fidjien Finnois Français Goun Grec Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrois Hébreu Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kannada Kazakh Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Krio Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Letton Lhukonzo Lifu Lituanien Luganda Luo Macédonien Malay Malayalam Malgache Marathi Maya Mixe Mongol Mooré Ndébélé (Zimbabwe) Norvégien Néerlandais Népali Oromo Ossète Ourdou Ouzbek Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Serbe Serbe (Romain) Shona Sidama Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Tagalog Tajiki Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tzotzil Télougou Ukrainien Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wolaitsa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme)\n“Nyanmiɛn sran nga a sunmɛnnin i’n, [...] maan ɔ wa kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo e man ba bɔ é wá wú i’n.”—JƆL. 13:8.\nJUE: 88, 120\nwafa sɛ yɛ amun kwla kle kɛ amun klo amun mma kanngan mun ɔn?\nwafa sɛ yɛ amun kwla kle kɛ amun ti wun ase kanfuɛ ɔ?\nwafa sɛ yɛ amun kwla kle kɛ amun ti akunndanfuɛ ɔ?\n1. ?Kɛ Manɔak tili i kɛ ɔ́ wá wú ba yasua kun’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ?\nBE FLƐ bian kun kɛ Manɔak. Ɔ nin i yi’n be leman ba. Afin, bla’n i klun ti kpan. Cɛn kun’n, Zoova i anzi kun fiteli bla sɔ’n i ɲrun. Kpɛkun, ɔ seli bla’n kɛ ɔ́ wá wú ba yasua kun. Ndɛ sɔ’n boli bla’n i nuan dan. Kɛ ɔ kan kleli i wun’n, ɔ yoli i fɛ kpa. Sanngɛ, ɔ si kɛ ba’n i talɛ’n su yoman pɔpɔ. Afin be blɛ su’n, Izraɛlifuɛ’m be yo sa tɛ dan. Ɔ maan, wafa nga Manɔak wá tá ba’n naan ba’n w’a su Ɲanmiɛn wie’n, ɔ buli i akunndan kpa. I sɔ’n ti’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn. Ɔ seli kɛ: “Nannan, yaci, Nyanmiɛn sran nga a sunmɛnnin i’n, maan ɔ bla ekun. Maan ɔ wa kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo e man ba bɔ é wá wú i’n.”—Jɔl. 13:1-8.\n2. ?Ngue yɛ amún yó naan amun mma’m b’a klo Zoova naan b’a su i wie ɔ? (An nian kuku nga be flɛ i “ Sran ng’ɔ fata kɛ be Biblu’n nun like klelɛ’n yo amun cinnjin kpa’n” i nun wie.)\n2 Siɛ nin niɛn mun, atrɛkpa’n, amun wun akunndan nga Manɔak buli’n i wlɛ kpa. Afin, amun kusu, ɔ fata kɛ amun kle amun mma’m be like naan be si Zoova naan be klo i wie. (Nya. 1:8) Kɛ amún sú Ɲanmiɛn awlo lɔ’n, ɔ fata kɛ amun fa Biblu’n kle be Ɲanmiɛn i su like. Sanngɛ, nán Biblu’n nun like ngunmin yɛ ɔ fata kɛ amun kle be le mɔcuɛ kwlaa nun ɔn. Ninnge wie mun ekun be o lɛ m’ɔ fata kɛ amun yo be ɔ. (An kanngan Mmla’n 6:6-9 nun.) ?Ngue yɛ amún yó naan amun mma’m b’a klo Zoova naan b’a su i wie ɔ? Like suanlɛ nga, ɔ nin ng’ɔ́ bá lɛ’n, bé wá fá e ɲin síe i Zezi i ayeliɛ wie’m be su. Zezi w’a wuman ba. Sanngɛ, amun kwla niɛn i ayeliɛ’n su. Kɛ ɔ́ klé i sɔnnzɔnfuɛ’m be like’n, ɔ kloli be. Yɛ ɔ yoli wun ase kanfuɛ. Asa ekun’n, ɔ yoli akunndanfuɛ.\nKLE Ɔ WA KAN’N KƐ A KLO I\n3. ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ ɔ klo i sɔnnzɔnfuɛ mun ɔn?\n3 Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun titi kɛ ɔ klo be. (An kanngan Zan 15:9 nun.) Asa ekun’n, ɔ nin be yoli ninnge wie mun likawlɛ. (Mar. 6:31, 32; Zan 2:2; 21:12, 13) Nán be like ngunmin yɛ ɔ kleli ɔ. Sanngɛ, ɔ fa be yoli i janvuɛ wie. Ɔ maan, i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunnin i wlɛ kɛ ɔ klo be sakpa. ?Siɛ nin niɛn mun, wafa sɛ yɛ amun kwla nian Zezi i ayeliɛ sɔ’n su ɔ?\n4. ?Wafa sɛ yɛ amun kwla kle amun mma kanngan mun kɛ amun klo be ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n4 An se amun mma mun kɛ amun klo be. Yɛ an kle be kɛ be ndɛ lo amun. (Nya. 4:3; Tit 2:4) Be flɛ aniaan kun kɛ Samiɛli, yɛ ɔ tran Ɔstrali. I waan: “Min bakan nun’n, baba kanngan Biblu’n nun ndɛ’m be kpɔlɛ bolɛ fluwa’n nun kle min nnɔsua kwlakwla. Ɔ tɛ min kosan’m be su. Kpɛkun, kwlaa naan m’an ko la’n, ɔ ju min, ɔ fa min sie i wue’n nun. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun mɔ n tili i kɛ be osu nun yasua juman ba’n, i sɔ’n boli min nuan. Sanngɛ, min si kleli min titi kɛ ɔ klo min. I sɔ’n ti’n, e nin i e afiɛn’n mantannin kpa. Yɛ min wla guali ase.” Siɛ nin niɛn mun, an se amun mma kanngan mun kɛ amun klo be. Naan be wla gua ase wie. Amun ju be, amun fa be sie amun wue’n nun. Amun nin be koko yalɛ. Amun nin be di like, yɛ amun nin be kan ngowa.\n5, 6. (a) ?Klolɛ mɔ Zezi klo i sɔnnzɔnfuɛ mun ti’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ amun tu amun mma’m be fɔ ɔ?\n5 Zezi seli kɛ: “Be kwlaa nga n klo be sa’n, n ijɔ be, yɛ n tu be fɔ.” * (Ngl. 3:19) Akplowa tɔli Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be afiɛn kpɛ sunman, kɛ bé wún be nun sran ng’ɔ ti dan tra be kwlaa’n. Zezi i ɲin w’a kpaman be ndɛnngan sɔ’n su. Sanngɛ, ɔ trɛli i awlɛn tuli be fɔ titi. Lika nin blɛ ng’ɔ nin i fata’n, i nun yɛ ɔ tuli be fɔ ɔ. Yɛ ɔ yoli i sɔ klolɛ su.—Mar. 9:33-37.\n6 Klolɛ mɔ an klo amun mma mun ti’n, an tu be fɔ. Like nga ti yɛ sa kun ti kpa annzɛ ɔ timan kpa’n, amun kan kle be. Wie liɛ’n, like ng’ɔ fata kɛ amun yo’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. ?Yɛ sɛ amun kan kle be naan be timan’n nin? (Nya. 22:15) I lɛ’n nun’n, an nian Zezi i ayeliɛ’n su. W’a yacimɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be like klelɛ nin be fɔ tulɛ le. Ɔ kunndɛli lika nin blɛ ng’ɔ nin i fata’n, naan w’a tu be fɔ. Yɛ ɔ yoli i sɔ klolɛ su titi. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Elɛni. Ɔ tran Afriki di Sidi. Ɔ seli kɛ: “Min si nin min nin be tuli min fɔ titi. Sɛ n yo like ng’ɔ timan kpa’n, be kan like nga bé wá fá yó min’n i ndɛ kle min. Kpɛkun, be yo sɔ sakpa. Sanngɛ, b’a tuman min fɔ ya su le. Like nga ti yɛ be tu min fɔ’n, be yiyili nun kleli min titi.” I sɔ mɔ aniaan bla’n i si nin i nin be yoli’n ti’n, ɔ wunnin i wlɛ kɛ be klo i.\n7, 8. (a) ?Kɛ Zezi srɛ́ Ɲanmiɛn’n, wafa sɛ yɛ ɔ kleli kɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ ɔ? (b) ?Kɛ amún srɛ́ Ɲanmiɛn’n, wafa sɛ yɛ amun kwla kle amun mma mun kɛ amun ti wun ase kanfuɛ ɔ?\n7 Kɛ Zezi wunnin kɛ bé wá trɛ́ i naan bé kún i’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn. Ɔ seli i kɛ: “Baba, a kwla sa’n kwlaa yo, yo maan nyrɛnnɛn wie nga to fuan min, sanngɛ nán yo nga n klo kɛ ɔ yo su’n, sanngɛ yo nga a klo kɛ á yó i su’n.” (Mar. 14:36) ?Sɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be tili i srɛlɛ sɔ’n, wafa sɛ yɛ amun bu i kɛ ɔ́ yó be ɔ? Fɔ nunman Zezi nun. Sanngɛ, ɔ yoli wun ase kanfuɛ. Yɛle kɛ, Zezi srɛli i Si Ɲanmiɛn kɛ ɔ jrɛn i sin. Ɔ maan, be wunnin kɛ ɔ fata kɛ be yo wun ase kanfuɛ, naan sa kwlaa nun’n, be srɛ Ɲanmiɛn wie.\n8 Wafa nga amun srɛ Ɲanmiɛn’n, amun mma’m be kwla nian su. I sɔ’n ti’n, kɛ amún srɛ́ Ɲanmiɛn’n, amun kle kɛ amun ti wun ase kanfuɛ. Sɛ amun yo sɔ’n, bé nían su. Yɛle kɛ, bé srɛ́ Zoova kɛ ɔ uka be sa’n kwlaa nun. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Ana. Ɔ tran Brezili. I waan: “Kɛ min nannan’m be tɔli tukpacɛ’n, ɔ nin kɛ sa wie’m be tɔli e su’n, min si nin min nin be srɛli Zoova kɛ ɔ kle be ngwlɛlɛ naan be fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. Sa kekle kwlaa ng’ɔ tɔli be su’n, be fa be wun wlali Zoova sa nun. I sɔ’n ti’n, n fa min wla guali Zoova su wie.” Kɛ amun nin amun mma’m bé srɛ́ Ɲanmiɛn’n, nán amun srɛ be ngunmin be ti. Sanngɛ, amun srɛ amun bɔbɔ amun ti wie. Wienun ɔn, be su wa yo aɲia dan kun. Amun kwla srɛ Zoova kɛ ɔ jran amun sin naan amun min’n, ɔ man amun atin naan amun tran aɲia’n i bo. Annzɛ kusu, amun kwla srɛ Zoova kɛ ɔ jran amun sin naan amun bo jasin fɛ’n. Sɛ amun mma’m be wun kɛ sa kwlaa nun’n, amun srɛ Zoova kɛ ɔ uka amun’n, bé yó sɔ wie.\n9. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be yo wun ase kanfuɛ naan be yo sran ye ɔ? (b) ?Sɛ amun ti wun ase kanfuɛ’n, ngue yɛ amun mma’m bé yó ɔ?\n9 Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be yo wun ase kanfuɛ naan be yo sran’m be ye. Kpɛkun, i bɔbɔ yoli sɔ kleli be. (An kanngan Lik 22:27 nun.) Yɛle kɛ, ɔ tuli i klun suli Zoova. Yɛ ɔ yoli sran’m be ye. Ɔ maan, i sɔnnzɔnfuɛ’m be niannin su. Amun kusu, an kle amun mma’m be ayeliɛ kpa. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Debi. Ɔ nin i wun’n be le ba nɲɔn. Ɔ seli kɛ: “Kɛ min wun’n ɔ́ dí i asɔnun kpɛnngbɛn junman’n, w’a yoman min ya le. Afin, n si kɛ ɔ tu i klun nian e lika wie.” (1 Tim. 3:4, 5) Be flɛ i wun’n kɛ Pranasi. I kusu seli kɛ: “Kɛ e kɔ aɲia dandan’m be bo mɔ sran’m bé dí junman’n, e mma’m be di wie. Ɲanmiɛn sulɛ’n yo be fɛ. Be trali aniaan sunman be janvuɛ. Yɛ be kunndɛ kɛ be nin aniaan’m bé trán titi.” Kɛ é sé yɛ’n, aniaan’n ɔ nin i yi’n nin i mma’m be kwlaa be ti blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ. Amun kusu, an kle kɛ amun ti wun ase kanfuɛ yɛ an yo sran ye. Sɛ amun yo sɔ’n, amun mma’m bé yó sɔ wie.\n10. ?Kɛ sran wie’m bé sú Zezi su’n, wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ ɔ ti akunndanfuɛ ɔ?\n10 Zezi yoli akunndanfuɛ. Yɛle kɛ, ɔ fɛli i ɲin sieli like nga sran’m be yo’n su’n. Kpɛkun, like nga ti yɛ be yo sɔ’n, ɔ wunnin i wlɛ. Cɛn kun’n, ɔ boli jasin fɛ’n Galile mɛn’n nun. Kɛ ɔ́ kɔ́’n, sran’m be suli i su. (Zan 6:22-24) Zezi si sran’m be klun akunndan. Ɔ maan, ɔ wunnin kɛ nán like m’ɔ kleli sran sɔ mun’n, i ti yɛ be su i su ɔ. Sanngɛ, be kunndɛ kɛ ɔ man be aliɛ titi. (Zan 2:25) I sɔ’n ti’n, Zezi seli be amanniɛn su kɛ be wla be ayeliɛ sɔ’n i ase. Kpɛkun, like ng’ɔ fata kɛ be yo’n, ɔ kleli be.—An kanngan Zan 6:25-27 nun.\n?Amun wa’n klo jasin fɛ’n i bolɛ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 11 nun.)\n11. (a) ?Sɛ amun wa’n klo jasin fɛ’n i bolɛ annzɛ ɔ klomɛn i’n, ngue yɛ amún yó naan amun a wun i wlɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ amun kwla yo naan amun mma kanngan’m b’a klo jasin fɛ’n i bolɛ ɔ?\n11 Amun kwlá siman amun mma’m be klun akunndan’n. Sanngɛ, amun kwla kle kɛ amun ti akunndanfuɛ. Sɛ amun mma’m be klo jasin fɛ’n i bolɛ annzɛ be klomɛn i’n, amun kwla wun i wlɛ. Kɛ siɛ annzɛ niɛn wie’m be nin be mma’m bé bó jasin fɛ’n, wie liɛ’n, be tran lika kun be lo wunmiɛn kan. Kpɛkun, be to like kan be di annzɛ be nɔn. Sɛ amun yo sɔ naan ɔ yo amun wa’n i fɛ’n, amun usa amun wun kɛ: ‘?Min wa’n klo jasin fɛ’n i bolɛ annzɛ, like kan mɔ e to e di’n annzɛ e nɔn’n yɛ ɔ klo i ɔ?’ Sɛ amun wun kɛ amun wa’n kloman jasin fɛ’n bolɛ’n i kpa’n, amun fa ajalɛ wie mun naan ɔ klo i bolɛ. Like ng’ɔ kwla yo naan w’a wun i wlɛ kɛ ɔ su bo jasin fɛ’n wie’n, amun se i kɛ ɔ yo.\n12. (a) ?Afɔtuɛ benin yɛ Zezi mɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ mun ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ afɔtuɛ kpa yɛ Zezi mannin be ɔ?\n12 Wafa nga Zezi kleli ekun kɛ ɔ ti akunndanfuɛ’n yɛle kɛ, ɔ sili atin nga sɛ sran kun fa su’n, ɔ́ yó sa tɛ’n. Ɔ maan, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ nán be fɛ i sɔ atin’n. I wie yɛle kɛ, i sɔnnzɔnfuɛ’m be si kɛ bla ng’ɔ timan be yi’n i kunndɛlɛ’n timan kpa. Sanngɛ, like nga ti yɛ sran kun kwla yo i sɔ sa’n, Zezi kɛnnin i ndɛ kleli be. Ɔ seli be kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ wun bla kun b’ɔ bu i kunndɛlɛ akunndan i anwlɛn nun’n, wuun w’a kunndɛ bla sɔ’n. Sɛ ɔ nyinma fama’n maan a yo sa tɛ’n, tu yi i blo mmua.” (Mat. 5:27-29) Afɔtuɛ kpa yɛ Zezi mannin be ɔ. Afin be blɛ su’n, Rɔmufuɛ mɔ be sie mɛn’n, be siman ɲannzuɛn. Be yia be nian bla nin bian nna i su anɔ yilɛ. Yɛ be ijɔ tɛtɛ. Zezi kunndɛman kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be nian like tɛ. Afin, sɛ be yo sɔ’n, be su kwlá nantiman seiin.\n13, 14. ?Ngue yɛ amun kwla yo naan amun mma’m b’a faman ninnge ngba b’a yiyiman be ɲin su ɔ?\n13 Sɛ amun ti akunndanfuɛ’n, amun kwla sasa amun mma mun naan b’a yoman sa ng’ɔ yoman Zoova fɛ’n. Andɛ’n, bla nin bian nna nga be fa fite nzra nun’n, ɔ nin ninnge tɛtɛ wie mun ekun b’a tru. Yɛ ba kanngan bɔbɔ wie’m be nian ninnge sɔ mun. Siɛ nin niɛn nga be ti Klistfuɛ’n, be kle be mma mun kɛ nán be nian ninnge sɔ mun wie. Sanngɛ, nɛ́n i sɔ ngunmin yɛ ɔ fata kɛ amun yo ɔ. Amun usa amun wun kɛ: ‘?Ngue ti yɛ min wa’n kwla kunndɛ kɛ ɔ́ nían bla nin bian nna nga be fa fite nzra nun’n niɔn? ?Ɔ wun i wlɛ kɛ ɔ ti like tɛ? ?Sɛ i konvi sɔ like sɔ’n i nianlɛ’n, ɔ́ kán klé min naan n ukɛ i ndɛndɛ?’ Sɛ amun wa’n te yo bakan kpa bɔbɔ’n, amun se i kɛ: “Sɛ a kɔ ɛntɛnɛti su naan a wun kɛ sran nɲɔn be su kunndɛ be wun’n, kan kle min. Nán ɲannzuɛn kun wɔ. N kunndɛ kɛ ń úka ɔ.”\n14 Like nga amun nian an fa yiyi amun ɲin su’n, amun kpa nun. Afin, amun mma’m be kwla nian su. Aniaan bian Pranasi mɔ e kɛnnin i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “A kwla tu ɔ wa’n i fɔ lele. Sanngɛ, like nga a yo’n, yɛ ɔ́ nían su ɔ.” Sɛ jue nga amun tie be titi’n, annzɛ fluwa nga amun kanngan be nun’n, annzɛ flimu nga amun nian be’n, be timan tɛ’n, amun mma’m be kwla yo sɔ wie.—Rɔm. 2:21-24.\nƝANMIƐN TƐ́ Ɔ SRƐLƐ’N SU\n15, 16. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn fanngan nun’n, amun kwla kle amun mma kanngan’m be like ɔ? (b) ?Ngue yɛ like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá yíyí nun ɔn?\n15 ?Kɛ Manɔak srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ kle i wafa ng’ɔ kwla tɛ i wa’n, ngue yɛ Ɲanmiɛn yoli ɔ? Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan: “Nyanmiɛn tɛli Manɔak i srɛlɛ’n su.” (Jɔl. 13:9) Siɛ nin niɛn mun, sɛ amun srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ́ tɛ́ amun su wie. I fanngan nun’n, amun kwla kle amun mma’m be like. Amun kwla kle be kɛ amun klo be. Yɛ amun kwla kle kɛ amun ti wun ase kanfuɛ nin akunndanfuɛ.\n16 Zoova fanngan nun’n, amun kwla kle amun mma kanngan’m be like naan b’a su i wie. Kɛ amun mma’m bé ɲín’n, Zoova kwla uka amun naan amun a kle be like. Kɛ Zezi klé i sɔnnzɔnfuɛ’m be like’n, ɔ kloli be. Kpɛkun, ɔ kleli kɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ nin akunndanfuɛ. ?Kɛ amún klé amun mma gbanflɛn annzɛ talua kanngan’m be like’n, wafa sɛ yɛ amun kwla nian Zezi i ayeliɛ’n su naan b’a su Zoova wie ɔ? Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá yíyí nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 Biblu’n kle kɛ fɔ tulɛ’n ti fanunfanun. Wie liɛ’n, be kle sran’n i like. Annzɛ be ijɔ i. Annzɛ kusu, be bo i. Sanngɛ, be tuman fɔ’n i ya su.\nSran ng’ɔ fata kɛ be Biblu’n nun like klelɛ’n yo amun cinnjin kpa’n\nFLUWA ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ? yɛ blɛ sunman’n, e fa kle sran’m be Biblu’n nun like ɔ. E fa kle be like naan be si Zoova nin ndɛ nanwlɛ’n. I sin’n, e fa fluwa ‘Maan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n’ e kle be like naan be klo Zoova nin i mmla mun.\nSiɛ nin niɛn mun, sran ng’ɔ fata kɛ be Biblu’n nun like klelɛ’n yo amun cinnjin kpa’n, yɛle amun mma mun. Ɔ fata kɛ be si Zoova naan be klo i, naan i mmla’m be su nantilɛ yo be fɛ. Kannzɛ amun yi’n annzɛ amun wun’n, ɔ suman Zoova wie’n, amun kle amun mma’m be like. Nán amun ɲin kpa be su. Amun fa fluwa Biblu’n kle, ɔ nin fluwa ‘Ɲanmiɛn klo e’n’ kle be like. (Nya. 6:20) Sɛ amun kwla kɔ ɛntɛnɛti su’n, amun wɔ jw.org/fr su. Kpɛkun, ba kanngan’m be like klelɛ ninnge nga be o lɔ’n, amun fa kle be like naan be klo Ɲanmiɛn Ndɛ’n.—Tin LA BIBLE ET VOUS su. I sin’n, tin ADOLESCENTS * su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 46 Siɛ nin niɛn nga be ti Klistfuɛ’n, be nuan kwla sɛ su kɛ be nun kun fa fluwa sɔ mun kle be wa kan’n i like. Ɔ kwla yo i cɛn nga be suman Ɲanmiɛn awlo lɔ’n.


Matie 7 YRENT - «Te 'ka min 'tɔ 'tɛ dɩ, "tɔgɔ tʋ nɛn - Bible Search\nMatie 6 Matie 8\n(Lk 6.37, 38, 41-42)\n1«Te 'ka min 'tɔ 'tɛ dɩ, "tɔgɔ tʋ nɛn Bali 'trɛdanɔn 'le 'wɩ tin "baa bɛ, 'e tin -tɛ 'ka da! 2Kɔɔ Bali 'cee tin "baa "le zɩ ka minnun -le vɛ 'pa bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Zɩ i 'wɩ dra 'i bɔɛzan -tʋ -va bɛ, -a da nɛn Bali "yie "dra.\n3-Mɛ "le "wɛan nɛn i yiba -flunɛn ye 'i bɔɛzan -tʋ yiɛ -goei, te 'i 'bɔ 'le vɛ nɛn yiba -dan 'bɔ cɩ 'bɛ 'ji bɛ, yi'a 'bɛ 'ye dɩ? 4'I 'bɔ nɛn yiba -dan cɩ 'i 'yiɛ -goei "bɛ, -mɛ "le "wɛan nɛn "yiɛ "ve 'i bɔɛzan lɛ 'nan: ‹'I 'tɔ -e 'an yiba -flu 'si 'i 'yiɛ -goei!› 5-Blʋzan, 'i yiba -dan 'si 'i 'yiɛ -goei 'vaa, -e 'i fɛnan yɩ 'wein. "Bɛ -sru i -kɔlaman yiba -flu 'sidɩ -a 'i bɔɛzan -tʋ yiɛ -goei.\n6Te 'ka Bali -le fɛnun -nɔn -plɛnnun lɛ dɩ, "tɔgɔ 'o li 'o da -e 'o 'ka 'wi "cɛɛn 'e cin man! Ɛn te 'ka 'cee -siga -fɔla 'srunun lɛ dɩ, "tɔgɔ 'o 'tran "da!»\nZozi -srunɔn Bali trʋ "baa 'nan 'e 'pa 'o 'va\n7«'Ka fɛ trʋ 'ba, waa -nɔan 'cɛɛ! 'Ka fɛ -wɛɛ, kaa ye! 'Ka 'kɔn 'tɛ, waa 'lɛ "so 'cɛɛ! 8Kɔɔ min nɛn e fɛ trʋ "baa bɛ, waa -nɔan -yrɛ. Min nɛn e fɛ -wɛɛman bɛ, yaa ye. Ɛn min nɛn e 'kɔn -tɛa "bɛ, waa 'lɛ "so -yrɛ.\n9Min -tʋ 'ka 'ka yei, -te 'yee 'nɛn -blɩfɛ trʋ 'ba -yrɔ, -e 'e 'kɔlɛ -nɔn -yrɛ "dɩ. 10Ɛn min -tʋ 'ka 'ka yei, -te -yee 'nɛn pɔ trʋ 'ba -yrɔ, -e 'e -mlɛn -nɔn -yrɛ "nyian dɩ. 11Ka ya -wlidɩ, 'pian ka fɛ "yi -tɔa -e 'ka -nɔn 'cee 'nɛnnun lɛ. 'Ka "tɩ "nɛn laji bɛ, -a ci "yi "mlian 'ka da, -yee "wɛan 'ka -tɔ 'nan, e fɛ "yi -nɔan minnun nɛn waa laabo -yrɔ "bɛ -wlɛ!\n12'Wɩ pɛɛnɔn nɛn ka ya "va 'nan minnun 'o drɛ 'cɛɛ bɛ, -a 'wɩ 'bɔ -tʋwli zɩɛ -nyrɛn 'ka -wee "drɛ! 'Wɩ zɩɛ -a 'bɔ nɛn Moizi -le -pei -a 'vɩ 'nan blamin 'e drɛ. Ɛn -a -tʋwli "nɛn "nyian Bali 'lewei vɩnɔn -a 'vɩ 'nan blamin 'e drɛ.»\n-Si nɛn min -a "siala -e 'e 'beli bɛ, e ya -tʋwli\n13«'Kɔn -yrɛ "fɩɩnɛn bɛ -a -ji nɛn 'ka -wla -e 'ka 'belidɩ yɩ! Kɔɔ 'kɔn -yrɛ nɛn min -wlamlan 'ji, te -a 'le 'srannan "nɛn -kadɩ -a bɛ e ya -dan, ɛn -a -si a -gbagbla. -Si zɩɛ -a da ta wʋdɩ nɛn min "kaga -a ye "yi. 14'Pian 'kɔn -yrɛ nɛn min -wlamlan 'ji -e 'e 'belidɩ yɩ bɛ e ya "fɩɩnɔn, ɛn -a -si a "wɛnnɔn. -Yee "wɛan min "soglo 'nɛn 'bɛ 'ta wʋla "da.»\n(Mt 12.33-35; Lk 6.43-44)\n15«'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va, minnun nɛn waa ve 'nan Bali 'lewei vɩnɔn nɛn waa, 'pian te o 'ka 'a dɩɛ -wee "wɛan. 'O 'fli dra 'ka yei "le 'blanun -le 'wɩ 'zʋ, "tɔgɔ te plɔ winun nɛn waa. 16O drɛ wɩnun man nɛn ka o -kɔnnɛn "ye. Kɔɔ kaa -tɔa 'nan wa'a -lomin naan -tɛin "man dɩ, ɛn wa'a -wɛn bɛwlɛ 'naan "trɔɛn 'fɔn lei man dɩ. 17Yiba "nɛn e ya 'kpa bɛ -a 'blʋ a "yi, ɛn yiba "nɛn e ya -wlidɩ "bɛ -a 'blʋ a -wlidɩ. 18Yiba "nɛn e ya 'kpa bɛ -a 'blʋ 'ka 'wlidɩ "dɩ, ɛn yiba "nɛn e ya -wlidɩ "bɛ -a 'blʋ 'ka "yi "dɩ. 19Yiba "nɛn e baa te -a 'blʋ 'ka "yi "dɩɛ, waa "cɛan -e 'o 'fɔ 'tɛa. 20-Yee "wɛan minnun zɩɛ, o drɛ wɩnun man nɛn 'ka -taa "o -tɔlɛ.»\n(Lk 6.46; 13.27)\n21«'An laabʋdɩ Minsan, Minsan bɛ, -a 'saza 'ka 'ko min -a Bali -le mingɔnnɛn trɛda dɩ. 'Pian min nɛn yaan "tɩ "nɛn laji bɛ -a ci 'sɔ wɩ dra bɛ, -yɛɛ ko -nan nun. 22Yi nɛn an 'trɛdanɔn 'le tin "baa bɛ, min "kaga -taa -a vɩlɛ 'mɛn 'nan: ‹Minsan, Minsan! Kʋ Bali 'lewei 'vɩ 'i 'tɔ da, ɛn kʋ -yʋ -wlidɩ "pin minnun -sru 'i 'tɔ da, ɛn kʋ 'lɛbo "fɔ wɩnun drɛ 'i 'tɔ da.› 23'Pian maan ve -wlɛ 'nan: ‹Ma'an 'ka 'tɔa "fo "dɩ, 'ka 'si 'an "srɔn "kɔɔbli, ka ya 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'a.›\n24-Yee "wɛan nɛn, 'wɩnun nɛn maan ve 'cɛɛ 'gʋɛ, -te min nɛn yaa 'man, ɛn yaa ta 'ta 'wʋ bɛ, te -a san a "le 'nan 'wɩ 'tɔzan nɛn e 'yee 'kɔn -klu cɛɛn 'e trʋdɩ, ɛn yaa -pʋ -fɔ 'plɛblɛ bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. 25Fulɔ fɛɛn, ɛn laa 'fɛn, ɛn 'yi yrʋ, -a pɛɛnɔn -sɛn 'kɔn zɩɛ -a man, ɛn ya'a 'wilɛ dɩ, e ya 'e 'tɔdɩ -kli -le "wɛan. 26'Pian min nɛn e 'wɩnun nɛn maan ve 'gʋɛ -a 'man, ɛn ya'a 'ta wʋlɛ "da "dɩɛ, -a san a "le 'nan -blʋzan nɛn e 'yee 'kɔn 'tɔ nyrɛn va bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. 27Fulɔ fɛɛn, ɛn laa 'fɛn, ɛn 'yi yrʋ, -a pɛɛnɔn -sɛn 'kɔn zɩɛ -a man, ɛn e wiila 'nan "fo.»\n28Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩnun zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, -yee 'wɩ "paadɩ minnun pɛɛnɔn zɩɛ o 'kan, 29kɔɔ -yee 'wɩ "paadɩ 'ka "le 'fluba 'ci vɩnɔn 'le vɛ zʋ dɩ. 'Pian yaa "paaman "le min nɛn Bali -kɔladɩ -nɔn -yrɛ "bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ.


Wafa nga e kle kɛ e klo Ɲanmiɛn’n\nLIKE SUANLƐ 16\nAmun kle kɛ amun klo Ɲanmiɛn\nSɛ amun kunndɛ kɛ amun nin sran kun bé trá janvuɛ titi’n, ɔ fata kɛ amun nin i be ijɔ. Sɛ ɔ kan ndɛ’n an tie, yɛ sɛ amun kusu an kan ndɛ’n ɔ tie i wie. An kusu an kan amun janvuɛ’n i wun ndɛ kpa kle sran mun. I kunngba’n yɛle Ɲanmiɛn i janvuɛ tralɛ’n. I su ndɛ nga Biblu’n kan’n yɛ:\nMaan amun nin Zoova koko yalɛ titi. “Amun nin Nyanmiɛn an koko yalɛ titi, nán amun kpɔnzɔ.”—Rɔmfuɛ Mun 12:12.\nMaan an kanngan Biblu’n m’ɔ ti Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun. “Nyanmiɛn Ndɛ nga be klɛli’n, i bɔbɔ yɛ ɔ fɛ i kwlaa mannin sran mun yɛ be klɛli ɔ. Be fa kle like, be fa kle sran mun lele be wun nanwlɛ’n, be fa tu be fɔ, be fa kle be sa nga be yo-ɔ, ɔ ti kpa’n.”—2 Timote 3:16.\nMaan amun kle sran mun Ɲanmiɛn i su like. “I sɔ’n ti, an wɔ ko kle nvlenvle’n kwlaa be like maan be kaci n sɔnnzɔnfuɛ, [...] yɛ like kwlaa nga n kleli amun’n, an kusu an kle be maan be fa su.”—Matie 28:19, 20.\nMaan an fa amun wun mantan Ɲanmiɛn i janvuɛ mun. “Sran ng’ɔ fɛ i wun mantan ngwlɛlɛfuɛ’n, ɔ kaci ngwlɛlɛfuɛ.”—Nyanndra Mun 13:20.\nMaan an wɔ aɲia’m be bo Ɲanmiɛn Sielɛ sua’n nun lɔ. “Maan e bu e wiengu’m be akunndan, e wla be fanngan naan be klo be wun yɛ be yo sran ye, [...] e tu e wun fɔ.”—Ebre Mun 10:24, 25.\nMaan an suan Ɲanmiɛn Sielɛ’n junman’n i bo. “Maan sran kun i like ng’ɔ bu i akunndan kɛ sɛ ɔ man ɔ ti kpa’n, ɔ fa man, nán maan ɔ yo i klunngbɔ su nin mianlɛ su, afin sran ng’ɔ man Nyanmiɛn like i klun-ufue su’n, i klun jɔ i wun.”—2 Korɛntfuɛ Mun 9:7.


Liki 22 | Online Bible | New World Translation\nƝanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be cicili kɛ bé kún Zezi (1-6)\nDelɛ cɛn kasiɛn’n i siesielɛ (7-13)\nE Min’n i nnɔsua nun aliɛ’n i ba kpɛlɛ (14-20)\n“Sran ng’ɔ́ wá yí min mán’n, ɔ o min wun wa” (21-23)\nSran ng’ɔ ti be nun sran dan’n i su akplowa dan kpa tɔli (24-27)\nZezi nin be trali famiɛn diwlɛ kun ti aenguɛ (28-30)\nPiɛli wá sé kɛ ɔ siman Zezi (31-34)\nƆ fata kɛ amun siesie amun wun, tokofi nɲɔn mun (35-38)\nZezi srɛli Ɲanmiɛn Olivie oka’n su lɔ (39-46)\nZezi i tralɛ (47-53)\nPiɛli seli kɛ ɔ siman Zezi (54-62)\nBe yoli Zezi i finfin (63-65)\nZuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m be dili i jɔlɛ (66-71)\n22 Kpanwun mɔ be guaman nun kpanwun ayre’n i cɛn’n, mɔ be flɛ i ekun kɛ Delɛ cɛn’n, w’a mantan koko. 2 Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin mmla klɛfuɛ’m* be su kunndɛ like nga be ko yo naan b’a kwla kun i’n, afin be sro nvlefuɛ mun. 3 I sin’n, Satan wluli Zida mɔ be flɛ i Iskariɔti’n, m’ɔ ti akoto blu-nin-nɲɔn (12) mun be nun kun’n i nun. 4 Ɔ maan, ɔ ɔli ko wunnin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin Ɲanmiɛn i sua’n i sunianfuɛ’m be wun. Be kokoli wafa nga ɔ́ wá fɛ́ i mán be’n, i su yalɛ. 5 Nanwlɛ, w’a yoman be fɛ aɔwi. I sɔ’n ti’n, be nuan sɛli su kɛ bé mɛ́n i sika.* 6 I kusu kplinnin su. Ɔ maan ɔ kunndɛli blɛ kpa kun mɔ sran kpanngban nunman lɛ’n naan ɔ́ fɛ́ i mán be. 7 Siɛn’n, Kpanwun mɔ be guaman nun kpanwun ayre’n i cɛn dilɛ’n, i cɛn ba klikli’n w’a ju. Cɛn sɔ’n nun’n, be kun nnɛn nga be fa di Delɛ cɛn’n. 8 Ɔ maan Zezi sunmannin Piɛli nin Zan. Ɔ seli be kɛ: “An wɔ ko tɔn Delɛ cɛn aliɛ’n man e naan e di.” 9 Be seli i kɛ: “?Lika onin nun yɛ a kunndɛ kɛ e wɔ naan e ko tɔn-ɔn?” 10 Ɔ seli be kɛ: “Kɛ amún wlú klɔ’n nun lɔ’n, amun nin bian kun mɔ w’a sua nzue sɛ kun’n, bé wá yía. Amun su i su. Sua ng’ɔ́ wlú nun’n, amun wlu lɔ wie. 11 Kpɛkun amun se awlo’n i fuɛ’n kɛ, ‘Like klefuɛ’n waan e usa ɔ kɛ: “?Sua ba nga a sike aofuɛ nun mɔ min nin min sɔnnzɔnfuɛ mun e kwla di Delɛ cɛn’n i nun’n, ɔ o nin?”’ 12 Bian’n wá klé amun sua ba dan kun. Ɔ o nglo lɔ, like kwlaa o nun. Amun tɔn aliɛ’n i lɔ.” 13 Kɛ be ɔli’n, be wunnin kɛ ɔ yoli kɛ ng’ɔ kan kleli be’n sa cɛ. Kpɛkun be siesieli Delɛ cɛn’n. 14 Kɛ dɔ’n juli’n, ɔ nin i akoto’m be ko trannin* tabli’n sin. 15 Yɛ ɔ seli be kɛ: “N kloli kpa kɛ e nin amun é dí Delɛ cɛn aliɛ’n kwlaa naan m’an wun ɲrɛnnɛn. 16 Afin ń kán klé amun kɛ, n su dimɛn i mlɔnmlɔn kun saan i kwlaa w’a kpɛn su Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n nun lɔ.” 17 Be mɛnnin i klowa kun. Kɛ ɔ sɔli nun’n, ɔ lali Ɲanmiɛn ase, kpɛkun ɔ seli kɛ: “Amun de. Maan sran kun nɔn kan naan ɔ fa mɛn i wiengu. 18 Afin ń kán klé amun kɛ, n su nɔnman viɲin nzue kun lele saan Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n w’a ba.” 19 I sin’n, ɔ fali kpanwun kun. Ɔ lali Ɲanmiɛn ase. Kɛ ɔ bubuli nun m’ɔ fa mannin be’n, ɔ seli kɛ: “Nga ti min wunnɛn’n i nzɔliɛ. Amun ti yɛ n su wa fa man-ɔn. An yo i kɛ nga sa titi naan amun wla kpɛn min su.” 20 Yɛ kɛ be dili aliɛ* wieli’n, ɔ fali klowa’n, kpɛkun ɔ yoli like kunngba’n. Ɔ seli kɛ: “Klowa nga ti aenguɛ uflɛ’n i nzɔliɛ. Min mmoja mɔ amun ti bé gúɛ i ase’n, i ti yɛ bé dí aenguɛ sɔ’n su-ɔ. 21 “Sanngɛ sran ng’ɔ́ wá yí min mán’n, ɔ o min wun wa. 22 Kɛ nga be dun mmua kannin’n sa’n, Sran wa’n su kɔ. Sanngɛ sran ng’ɔ́ wá fɛ́ i mán’n, i yako!” 23 Ɔ maan be usausali be wiengu naan bé sí be nun kun ng’ɔ kwla yo sa sɔ’n. 24 Asa kusu’n, akplowa dan kpa wa tɔli be afiɛn. Afin be klo kɛ bé sí be nun kun ng’ɔ ti be kwlaa be nun sran dan’n. 25 Sanngɛ ɔ seli be kɛ: “Nvlenvle’m be su famiɛn’m be mianmian be nga be sie be’n. Yɛ be nga be le kwlalɛ sran’m be su’n, sran’m be flɛ be Ye yofuɛ. 26 Sanngɛ amun liɛ’n, nán amun yo sɔ. Maan amun nun sran dan’n, ɔ yo i wun kaan amun afiɛn. Yɛ sran ng’ɔ dun amun ɲrun mmua’n, maan ɔ su i wiengu mun. 27 ?Sran ng’ɔ su di like’n* ɔ nin sran ng’ɔ mɛn i aliɛ’n, be nun onin yɛ ɔ le ɲrun-ɔn? ?Nán sran ng’ɔ su di like’n* niɔn? Sanngɛ min liɛ’n, n wo amun afiɛn kɛ amun junman difuɛ sa. 28 “Amun liɛ’n, amun a wanndiman min blɛ kekle’n nun. 29 Ɔ maan kɛ nga min Si nin min trali aenguɛ sa’n, n kusu min nin amun é trá famiɛn diwlɛ kun ti aenguɛ. 30 Ɔ maan amún dí like, yɛ amún nɔ́n nzan min tabli’n su min Famiɛn diwlɛ’n nun. Kpɛkun amún trán famiɛn bia’m be su, amún dí Izraɛli akpasua blu-nin-nɲɔn (12) mun be jɔlɛ. 31 “Simɔn, Simɔn, Satan srɛli amun wun atin naan ɔ́ kpája amun nun kɛ be fa kpaja ble nun’n sa. 32 Sanngɛ n srɛli Ɲanmiɛn tankaan kpa n mannin wɔ naan w’a kpɔnzɔman. Ɔ kusu kɛ a ko sa ɔ sin’n, wla ɔ niaan’m be fanngan.” 33 I kusu seli i kɛ: “E Min, sɛ bisua-o, sɛ wie-o, e nin wɔ-ɔ.” 34 Sanngɛ ɔ seli kɛ: “Piɛli, ń kán klé wɔ kɛ andɛ ka naan akɔɲinman kun w’a bo’n, á sé kpɛ nsan kɛ a siman min.” 35 Ɔ seli be ekun kɛ: “Kɛ n sunmannin amun’n, n seli amun kɛ nán amun fa pɔtɔmannin, nin aliɛ ɔ nin ngbabua. Ɔ nin i sɔ ngba’n, amun sa w’a mianman like fi wun. ?Nɛ́n i-ɔ?” Be tɛli i su kɛ: “I-ɔ.” 36 I sin’n, ɔ seli be kɛ: “Sanngɛ siɛn’n, maan sran ng’ɔ le pɔtɔmannin’n, ɔ fa. Sran ng’ɔ le like diwa kusu’n, maan ɔ fa. Sran ng’ɔ leman tokofi’n, maan ɔ yo i tralɛ dan’n i atɛ naan ɔ to kun. 37 Afin ɔ fata kɛ ndɛ nga be klɛli’n, ɔ kpɛn su min lika. Be klɛli i kɛ: ‘Be fɛli i be wlali sa tɛ yofuɛ’m* be nun wie.’ Ndɛ sɔ’n su kpɛn su min lika.” 38 Yɛ be seli kɛ: “E Min, nian! Tokofi nɲɔn yɛ!” Ɔ seli be kɛ: “Ɔ ju.” 39 Ɔ jasoli lɛ, ɔ ɔli Olivie oka’n su lɔ kɛ ng’ɔ fa yo i titi’n sa. Kpɛkun i sɔnnzɔnfuɛ’m be suli i su. 40 Kɛ ɔ juli lɔ’n, ɔ seli be kɛ: “Amun srɛ Ɲanmiɛn titi. I liɛ’n, amun su tɔman sa tɛ yolɛ’n nun.” 41 Ɔ yacili be lɛ ɔli i ɲrun lɔ kan. Ɔ kotoli, yɛ ɔ boli Ɲanmiɛn srɛlɛ’n bo-ɔ. 42 Ɔ seli kɛ: “Min Si, sɛ ɔ ti ɔ klun su’n, yi klowa* nga min ɲrun lɛ. Sanngɛ nán yo nga n klo kɛ ɔ yo su’n. Yo nga a klo kɛ á yó’n.” 43 Kpɛkun anzi kun fin ɲanmiɛn su lɔ, ɔ fiteli i ɲrun naan w’a wlɛ i fanngan. 44 Sanngɛ i wla mɔ w’a bo i wun dan’n ti’n, ɔ tuli i klun srɛli kpa ekun trali laa’n. Ɔ maan nvufle ng’ɔ tu i’n, ɔ kacili kɛ mmoja sa yɛ ɔ gua asiɛ wun-ɔn. 45 Kɛ ɔ wieli Ɲanmiɛn srɛ’n, ɔ ɔli i sɔnnzɔnfuɛ’m be wun lɔ. Kɛ ɔ́ tó be’n, be su lafi, afin awlabɔɛ’n wo be su dan. 46 Ɔ seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ amun su lafi-ɔ? Amun jaso naan amun srɛ Ɲanmiɛn. I liɛ’n, amun su tɔman sa tɛ yolɛ’n nun.” 47 I nuan nin-a tɔman, kpɛkun sran wie’m b’a ba. Bian nga be flɛ i Zida’n, m’ɔ ti akoto blu-nin-nɲɔn (12) mun be nun kun’n, ɔ dun be ɲrun mmua. Ɔ wunngeli Zezi i wun lɛ kɛ ɔ́ fɛ́ i nuan’n wɔ́ i fuka’n su. 48 Sanngɛ Zezi seli i kɛ: “?Zida, a fa ɔ nuan’n wɔ Sran wa’n i fuka’n su yɛ a fɛ i man sran mun-ɔn?” 49 Kɛ be nga be o i wun lɛ’n be wunnin sa ng’ɔ su wa ju’n, be seli kɛ: “?E Min, e fa tokofi’n naan e nin be e kun?” 50 Be nun kun liɛ bɔbɔ’n, ɔ fali tokofi finnin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n i junman difuɛ’n naan w’a kpɛ i su fama’n. 51 Sanngɛ Zezi seli kɛ: “Nán amun yo.” Ɔ kannin bian’n i sukpɔ’n naan w’a yo i juejue. 52 I sin’n, Zezi seli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin Ɲanmiɛn i sua’n i sunianfuɛ’m be su kpɛnngbɛn mun, ɔ nin kpɛnngbɛn mɔ be bɛli i tralɛ’n be kɛ: “?Tokofi nin waka yɛ amun fa ba min tralɛ kɛ awiefuɛ yɛle min sa-ɔ? 53 Cɛn kwlaa e nin amun e o Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Amun a traman min. Sanngɛ amun blɛ’n w’a ju. Yɛ be nga be o aosin nun’n, be kwlalɛ’n i blɛ’n w’a ju wie.” 54 Yɛ be trɛli i-ɔ. Be fɛ i ɔli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n i awlo lɔ. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Piɛli o siɛn lɔ, ɔ su be su. 55 Sran’m be trɔli sin awlo’n i klun lɛ, yɛ be titi i wun lɛ. Piɛli ti be wun lɛ wie. 56 Sanngɛ junman difuɛ talua kun wunnin kɛ Piɛli ti sin’n i wun lɛ wie. Ɔ maan ɔ niɛnnin i siin, kpɛkun ɔ seli kɛ: “Bian nga nin i be o nun wie.” 57 Sanngɛ ɔ sɛli i nuan seli kɛ: “Mmo, n simɛn i.” 58 Kɛ i osu cɛli kan’n, sran kun ekun wunnin i, naan w’a se kɛ: “Ɔ kusu, a o be nun wie.” Sanngɛ Piɛli seli kɛ: “Nja, nán min-ɔn.” 59 Kɛ dɔ kun sinnin’n, bian kun ekun jrannin su kpa seli kɛ: “Nanwlɛ, bian nga nin i be o nun wie. Afin ɔ ti Galilefuɛ!” 60 Sanngɛ Piɛli seli kɛ: “Nja, ndɛ nga á kɛ́n i lɛ’n, n wunmɛn i wlɛ.” I nuan nin-a tɔman bɔbɔ, kpɛkun akɔɲinman kun w’a bo. 61 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, e Min’n kpɛli i ɲin niannin Piɛli siin. Yɛ Piɛli i wla kpɛnnin ndɛ nga e Min’n kan kleli i’n su-ɔ. Ɔ seli kɛ: “Ka naan akɔɲinman kun w’a bo andɛ’n, á sé kpɛ nsan kɛ a siman min.” 62 Kpɛkun ɔ fite ɔli gua su lɔ, naan w’a sun fiaan kpa. 63 Be nga be trali Zezi’n, be yoli i finfin, be boli i. 64 Be kɛtɛli i ɲin, kpɛkun be seli i kɛ: “Sɛ a ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, kle e sran ng’ɔ finnin ɔ like’n!” 65 Be kɛnnin i ndɛ tɛtɛ kpa ekun. 66 Kɛ aliɛ cɛnnin’n, nvle su kpɛn’m be kwlaa be yiali. Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn nin mmla klɛfuɛ’m* be o be nun wie. Be fɛ i ɔli lika nga Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m be yia lɛ’n. Kpɛkun be seli kɛ: 67 “Sɛ wɔ yɛ a ti Klisi’n, kan kle e.” Sanngɛ ɔ seli be kɛ: “Kannzɛ n kan kle amun’n, amun su faman su mlɔnmlɔn. 68 Asa kusu’n, sɛ n usa amun sa’n, amun su tɛman su. 69 Sanngɛ, kɛ ɔ fɛ i andɛ’n, Sran wa’n wá trán Ɲanmiɛn m’ɔ ti kwlafuɛ’n i sa fama su.” 70 Yɛ be usɛli i kɛ: “?Ɔ maan, a ti Ɲanmiɛn i Wa?” Ɔ seli be kɛ: “Amun bɔbɔ amun su kɛn i kɛ n ti i wa.” 71 Be seli kɛ: “?É klé e wun yalɛ é kúnndɛ lalofuɛ ekun? Ndɛ ng’ɔ fin i nuan fiteli’n, e bɔbɔ e tili.”\n^ Sika sɔ’n ti jɛtɛ ufue.\n^ Be kwla se ekun kɛ “nnɔsua nun aliɛ,” be fa kan Zuifu’m be Delɛ cɛn’n i ndɛ.\n^ Be kwla se ekun kɛ “ɔ la tabli sin, ɔ́ dí like’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “Be fɛli i be wlali be nga be leman mmla’n be nun wie.”\n^ Nian Mt 26:39 i su ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun.


Min si nin min nin lafiman min su | Gbanflɛn nin talua’m be usa be wun kɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Azéri Bichlamar Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Espagnol Estonien Fidjien Finnois Fon Français Féroïen Goun Grec Géorgien Haoussa Hongrois Hébreu Iban Iloko Indonésien Italien Japonais Kazakh Kikamba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Langue des signes américaine Langue des signes brésilienne Lingala Lituanien Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mongol Mooré Myama Ndébélé (Zimbabwe) Norvégien Nzema Néerlandais Népali Ouzbek Pangasinan Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Portugais (Portugal) Roumain Russe Serbe Serbe (Romain) Shona Singhalais Slovaque Slovène Suédois Swahili Tagalog Tamoul Tatar Tchèque Thaï Tsonga Turc Twi Télougou Ukrainien Urhobo Vietnamien Wawle Xhosa Yoruba Zoulou\nSɛ bé láfi ɔ su annzɛ be su be lafiman ɔ su’n, ɔ fin sran wafa nga a ti’n. Wienun-ɔn sran kun i sika o ɔ su. Sɛ a mian ɔ ɲin naan a yi mɛn i’n, ɔ́ láfi ɔ su. Yɛ cɛn uflɛ sɛ ɔ sa mian’n, ɔ́ mán wɔ ekun. I wafa kunngba’n, ɔ si nin ɔ nin be mmla’m be su falɛ’n, ɔ ti kɛ be kalɛ ng’ɔ o ɔ su’n yɛ a su tuɛ i sa-ɔ. Sɛ a nanti be mmla’m be su’n, bé láfi ɔ su kpa. Sanngɛ sɛ a nantiman be su’n, nán maan ɔ bo ɔ nuan, be su lafiman ɔ su.\nKɛ ɔ ko yo naan ɔ si nin ɔ nin b’a kwla lafi ɔ su’n, ɔ fa blɛ kan. Sɛ ɔ waan ɔ si nin ɔ nin be man ɔ atin naan a yo ninnge wie mun’n, ɔ fata kɛ a yi i nglo kɛ be kwla lafi ɔ su.\nSA KUN M’Ɔ JULI SAKPA’N: Be flɛ gbanflɛn kun kɛ Klɛgi. Ɔ seli kɛ: “N si like nga min si nin min nin be kunndɛ kɛ n yo’n i kpa. I ti’n, kɛ be o lɛ’n n yo kɛ min ɲin yi be sa. Sanngɛ kɛ be ko kaci be sin cɛ’n, min liɛ nga n kunndɛ kɛ ń yó’n yɛ n yo-ɔ. Ɔ maan kɛ ɔ ko yo naan b’a lafi min su’n, ɔ yoli kekle mannin be. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, m’an wunnin i wlɛ kɛ sɛ n kunndɛ kɛ be lafi min su naan be man min ninnge wie’m be yolɛ i wun atin’n, ɔ fata kɛ n yo nanwlɛfuɛ. I sɔ’n ti’n, sɛ a kunndɛ kɛ be lafi ɔ su’n yo nanwlɛfuɛ.”\nSɛ ɔ sa mian bɔbɔ’n, di nanwlɛ. E kwlaa e fɔn. Sanngɛ sɛ a fia ɔ fɔnlɛ’n su’n, ɔ si nin ɔ nin be su lafiman ɔ su kun mlɔnmlɔn. Sanngɛ sɛ a di nanwlɛ titi’n, ɔ si nin ɔ nin bé láfi ɔ su. Yɛle kɛ kannzɛ bɔbɔ a fɔn’n, bé láfi su kɛ á dí nanwlɛ klé be. Saan sran ng’ɔ di nanwlɛ’n yɛ be lafi i su-ɔ.\nBe flɛ talua kun kɛ Ana. Ɔ seli kɛ: “Nán kɛ a yo sa tɛ’n ti yɛ be su lafiman ɔ su kun-ɔn. Sanngɛ sɛ a fia su’n, sran’m be su lafiman ɔ su kun.”\nBiblu’n se kɛ: “E klo kɛ e nzuɛn’n yo kpa blɛ kwlaa nun.”—Ebre Mun 13:18.\nBu kosan yɛ’m be su akunndan: ?Kɛ ɔ si nin ɔ nin be usa ɔ lika nga a su kɔ’n ɔ nin like nga a su ko yo’n, kɛ a tɛ su’n, a fia wie su? ?Annzɛ kɛ be usa ɔ lika nga a fin’n nin like nga a ko yoli i lɔ’n, a kɛn i ndɛ kwlaa kle be?\nYo sran mɔ be kwla lafi i su-ɔ. Nanti awlo nun mmla kwlaa be su yɛ di awlo nun junman’m be ndɛndɛ. Yo ninnge mun dɔ su. Suklu lɔ kusu’n, sɛ be man ɔ junman’n, mian ɔ ɲin di. Sɛ be kleli ɔ dɔ trele kun m’ɔ fata kɛ a sa ɔ sin awlo’n, nian su.\nBe flɛ gbanflɛn kun kɛ Rayani. Ɔ seli kɛ: “Wienun-ɔn ɔ si nin ɔ nin be kplinnin su kɛ a nin ɔ janvuɛ’m be fite be ko kan ngowa kan. Sanngɛ be kleli ɔ dɔ trele kun m’ɔ fata kɛ a sa ɔ sin awlo-ɔ. Sɛ ɔ ti sɔ’n, nán kán ngowa tra dɔ nga be kleli ɔ’n su. I liɛ’n, cɛn uflɛ’n, bé mán ɔ atin ekun.”\nBiblu’n se kɛ: “Sran kun bɔbɔ yɛ ɔ́ súɛ i trɔ’n niɔn.”—Galasifuɛ Mun 6:5.\nBu kosan yɛ’m be su akunndan: ?A ti sran kun m’ɔ ju awlo lɔ dɔ su titi-ɔ? ?Yɛ kannzɛ awlo nun junman wie’m be dilɛ yoman ɔ fɛ’n, a mian ɔ ɲin di be? ?A nanti awlo nun mmla’m be kwlaa be su?\nTra ɔ awlɛn. Sɛ a yoli like wie naan i ti’n ɔ si nin ɔ nin be lafiman ɔ su kun’n, kɛ ɔ́ yó naan be lafi ɔ su ekun’n, ɔ fa blɛ. I sɔ ti’n, tra ɔ awlɛn.\nBe flɛ talua kun kɛ Rasɛli. Ɔ seli kɛ: “Kɛ n ɲinnin kan’n min sin nin min nin b’a manman min ninnge wie’m be yolɛ’n i wun atin. I sɔ’n yoli min ya dan. Blɛ sɔ nun’n m’an wunmɛn i wlɛ kɛ nán kɛ sran kun w’a ɲin’n ti yɛ maan ɔ wun sa wlɛ-ɔ. I sɔ ti’n, n seli be kɛ be man min atin naan n kle be kɛ be kwla lafi min su. Kannzɛ bɔbɔ i sɔ yolɛ’n fali blɛ’n, sanngɛ ɔ yoli ye. N wunnin i wlɛ kɛ nán sran i afuɛ’n yɛ ɔ ti cinnjin-ɔn. Sanngɛ ninnge ng’ɔ yo be’n niɔn.\nBiblu’n se kɛ: “Maan an bu sran wafa nga amun ti sakpa’n i akunndan titi be nian.”—2 Korɛntifuɛ Mun 13:5.\nBu kosan yɛ’m be su akunndan: ?Ninnge benin mun yɛ a kwla yo naan ɔ si nin ɔ nin b’a lafi ɔ su ekun-ɔn?\nAFƆTUƐ: Fua kpa kɛ á yó ninnge mun dɔ su, á dí awlo nun junman mun yɛ á sá ɔ sin awlo dɔ nga be kleli ɔ’n su annzɛ á yó i wunsu ninnge wie’m ekun. Ninnge nga w’a fua kpa kɛ á yó be’m, bo be su kle ɔ si nin ɔ nin. Kpɛkun usa be ninnge ng’ɔ fata kɛ a yo’n naan b’a lafi ɔ su ekun’n. I sin’n, nanti Biblu’n nun afɔtuɛ nga su: “Amun wla amun nzuɛn laa’n i ase. Afin i su yɛ amun nian nantili laa-ɔ.” (Efɛzifuɛ Mun 4:22) Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ ɲin mɔ a mian yo ninnge mun’n, ɔ si nin ɔ nin bé síe i nzɔliɛ!\nBe flɛ talua kun kɛ Febe . Ɔ seli kɛ: “Nán kɛ ɔ si nin ɔ nin be lafi ɔ su’n ti yɛ maan á yó like kwlaa nga a kunndɛ kɛ á yó be’n niɔn. Like kwlaa nga a yo be’n, bo su kle be. Kɛ be man ɔ afɔtuɛ’n, fa su. Sɛ be sie i nzɔliɛ kɛ a fa ajalɛ ngwlɛlɛ su’n, bé láfi ɔ su kpa ekun.”\nBe flɛ gbanflɛn kun kɛ Kaili. Ɔ seli kɛ: “Sɛ ɔ si nin ɔ nin bé láfi ɔ su annzɛ be su lafiman ɔ su’n, like kun ti-ɔ. Sɛ be lafi ɔ su kusu’n, nán kɛ be kunndɛ kɛ ɔ klun jɔ be wun ti-ɔ. Sanngɛ be wunnin i wlɛ kɛ a fa ajalɛ ngwlɛlɛ su ti-ɔ.”\nBe flɛ gbanflɛn kun kɛ Kɔɔtilani. Ɔ seli kɛ: “Di nanwlɛ kle ɔ si nin ɔ nin blɛ kwlaa nun yɛ a nin be koko yalɛ. I sɔ yolɛ nun’n, nán fia ndɛ wie fi su. Kɛn i kwlaa kle be. Sɛ a yiyi ndɛ kwlaa nun kle be’n, bé láfi ɔ su.”\nBe flɛ talua kun kɛ Rasɛli. Ɔ seli kɛ: “Nán minndɛ kɛ be se ɔ kɛ a di awlo nun junman wie mun kwlaa naan w’a di be. I li bɔɔ a kwla di junman kpa ekun tra su. Yɛ sɛ be kleli ɔ dɔ trele kun m’ɔ fata kɛ a sa ɔ sin awlo’n, mian ɔ ɲin ju lɔ kwlaa naan dɔ sɔ’n w’a ju. Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ be lafi i su’n, ɔ fata kɛ ɔ yi i nglo kɛ be kwla lafi i su.”


Luk 19 YRENT - "Bɛ -sru ɛn Zozi 'bɔla Zeriko 'fla. E - Bible Search\nZashe -le 'wɩ\n1"Bɛ -sru ɛn Zozi 'bɔla Zeriko 'fla. E 'fla zɩɛ -a 'cɛndɩ 'sia 'ji. 2Fɛzan -tʋ a 'fla 'bɔ da, waa laabo Zashe. 'Sukɔlɛ 'sinɔn 'tazan nɛn. 3Min zɩɛ e ya "vale 'e Zozi ye. 'Pian e ya tounɔn, ɛn min "kaga "le "wɛan ya'a 'kɔlaman -a yɩdɩ -a dɩ. 4-A -nan nɛn e -trɔa o 'lɛ flan -a, ɛn e yiba "tʋ nɛn waa laabo Sikomor bɛ -a tri. Yaa drɛ zɩɛ 'nan -te Zozi a ciɩnan "wlu "bɛ -e 'e yɩ.\n5Zɩ Zozi 'bɔ fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, ɛn 'e yiɛ 'tɔ lou. Yaa 'vɩ Zashe lɛ 'nan: «Zashe, 'i -sɔɔnla tada! Kɔɔ e ya "le cɛɛgʋ 'an -nyran 'yie "kɔnnɛn.» 6Ɛn Zashe sɔɔnla "nyiandʋ. E -kʋ Zozi 'a 'yee "kɔnnɛn, ɛn e "yi drɛ -yrɛ ci "nrandɩ -a.\n7Minnun nɛn waa -nan 'yɩ bɛ, o Zozi 'man wɩ vɩdɩ 'sia. Waa 'vɩ 'nan: «E wla 'wɩ 'wlidɩ "drɛzan zɩɛ -yee 'kuin.»\n8Zashe pli Minsan man, ɛn e -yrɛ 'nan: «Minsan, an "ta 'an yɩfɛ "cɛan 'e cin man "fli, -e 'an -tʋ -nɔn 'yalɛ -tɛnɔn lɛ. Ɛn "nyian bɛ, "lala nɛn maan 'si minnun lɔ 'e 'ciɩladɩ "da "bɛ, an min -tʋ -le vɛ 'lɛji bɔala 'e 'pa -a sinjɛn.»\n9Tɔɔn ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Cɛɛgʋ, Bali 'kɔn 'gʋɛ -a 'lɛ "nɛnnɔn 'si 'wɩ 'ji. Kɔɔ yia kɔɔn 'nan Abraam kluda min nɛn 'yia. 10Blamin -pɩ -ta 'trɛda 'nan -e 'e min nɛn e 'si Bali man -kɔɔbli bɛ, -a 'si 'wɩ 'ji.»\nZozi -kɔnnɛn "fɔ nɔan yaaga man\n11Zozi a -plinan Zeruzalɛm "srɔn "kogo, -yee "wɛan 'wɩ nɛn Zozi 'sia -a vɩnan bɛ, zɩ minnun -a 'man bɛ, ɛn 'o ci "nrɔndɩ 'sia 'nan, Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'bɔ 'kogo. Zozi -a -kɔnnɛn 'yɩ, ɛn e -kɔnnɛn "fɔdɩ 'sia -wlɛ. 12E 'nan: «Mingɔnnɛn kluda min -tʋ 'bɛ "ta -ko 'lɛglɔn -kɔɔbli 'tʋ da. E "ta -ko 'nan -e 'wee 'tɔ mingɔnnɛn -a. "Bɛ -sru -e 'e 'ta mingɔnnɛn -blɩ 'e 'ya trɛ da. 13"Yɛɛ -kʋ bɛ, 'e 'sunɔn laabʋ -fu, ɛn e -siga 'wlɛ nɛn -a 'flɛ -kɔan tɩglɩ bɛ, -a pli o man -tʋdʋ. E 'nan -wlɛ 'nan: ‹'Ka fɛ -wɛɛ "a -trilii, -e 'an 'tadɩ 'e bɔ.›\n14Min zɩɛ -yee 'lɛglɔn 'jinɔn 'ka -a ye "yi "dɩ, -yee "wɛan o minnun 'pa 'sia -a -sru 'nan 'o 'ka "vale 'e 'tɔ 'o da mingɔnnɛn -a dɩ.\n15'Pian e drɛ mingɔnnɛn -a, ɛn e 'li 'e da.\nZɩ e 'bɔla bɛ, ɛn 'e 'sunɔn nɛn e -siga pli o man bɛ o laabʋ. Yaa drɛ zɩɛ 'nan, -e 'o 'nyranman nɛn waa 'pa bɛ -a -sru "vɩ 'yrɛ.\n16-A tɛdɛ -ta, ɛn e -yrɛ 'nan: ‹'An 'san, -siga nɛn yia -nɔn 'mɛn bɛ, an -siga 'yɩ "man "fu.›\n17Ɛn -a tazan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'I muo, yia drɛ "yi. I ya 'an 'suzan 'kpa -a. Fɛ "wɛnnɛn nɛn maan -pɛba 'wʋ 'i 'lɔ 'gʋɛ, i 'wɩ "yi drɛ 'a. -Yee "wɛan an 'fla 'fu -nɔan 'yiɛ -e 'mɛin 'tɔ o tazan -a.›\n18"Bɛ -sru ɛn -a "flizan 'ta. E -yrɛ 'nan: ‹'An 'san, 'yie -siga nɛn yia -nɔn 'mɛn bɛ, an -siga 'yɩ "man 'soolu.›\n19Ɛn -a tazan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'I muo, yia drɛ "yi "nyian. -Yee "wɛan an 'fla 'soolu -nɔan 'yiɛ -e 'mɛin 'tɔ o tazan -a.›\n20"Bɛ -sru ɛn -a pee -ta. "Bɛ 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'An 'san, 'yie -siga nɛn yia -nɔn 'mɛn bɛ, maan 'pa sɔ -ji ɛn maan 'pla 'yiɛ. -Nyrɛn 'gʋ. 21"Klan -fʋ 'an 'ji 'i 'va zia, kɔɔ 'yie 'wɩ a 'tɔndɔn. Fɛ nɛn 'yie vɛ "cɛɛ dɩɛ, yia "sia. Ɛn -te min 'yie 'nyranman 'pa bɛ, -a ta -trɔn pɛɛnɔn nɛn yaa ye bɛ yia "sia -yrɔ.›\n22Ɛn -a tazan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹I ya 'an 'suzan 'wlidɩ "a. 'I wei 'i -tɛa. Yia -tɔa 'nan, 'mɛn 'wɩ a 'tɔndɔn, ɛn yie 'nan: «Fɛ nɛn e 'ka 'mɛn vɛ -a dɩɛ, maan "sia. Ɛn -te min 'mɛn 'nyranman 'pa bɛ, -a ta -trɔn pɛɛnɔn nɛn yaa ye bɛ, maan "sia -yrɔ.» 23-Te i 'wɩ zɩɛ -a -tɔa "bɛ, -mɛ "le "wɛan nɛn yia 'mɛn -siga 'palɛa fɛnan nɛn -a man "paa "bɛ -a -nan dɩ? Yia dra paan zɩɛ -e "mɛn vɩnan 'an 'ta bɛ, te -a man 'pa.›\n24Tɔɔn ɛn mingɔnnɛn zɩɛ yaa 'vɩ minnun nɛn o cɩ -nan bɛ, -wlɛ 'nan: ‹'Ka -siga bɛ -a 'si -yrɔ, -e 'ka -nɔn min nɛn -siga -fu a -yrɔ "bɛ -yrɛ!›\n25Ɛn minnun 'bɔ -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'Kʋ 'san, -siga a -yrɔ -fu 'va.›\n26-A -nan nɛn mingɔnnɛn -a 'vɩ 'nan: ‹Min nɛn e ya -yrɔ "bɛ, -a lɛ nɛn waa -nɔan. 'Pian min nɛn -yee "ka "dɩɛ, -nyrɛn -yrɔ "bɛ waa "sia.› 27Ɛn yaa 'vɩ "nyian 'nan: ‹'An 'nanmannɔn nɛn wa'a yɩlɛ "yi 'nan 'an 'tɔ 'o da dɩɛ, 'ka 'ta waa 'an 'lɛ 'gʋ, -e 'ka o -blɔ "cɛɛn!› »\n28Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, ɛn e Zeruzalɛm si 'sia "nyian.\n(Mt 21.1-11; Mk 11.1-10; Zan 12.12-16)\n29Zɩ Zozi 'bɔ Befaze 'lee Betani "srɔn "bɛ, ɛn 'e -srunɔn "fli 'pa 'sia 'o 'lɛ. 'Fla "fli zɩɛ o ya Olivie pɔn 'sɛan man. 30E 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'kʋ 'fla nɛn 'ka 'lɛ bɛ -a da. -Te ka 'bɔla 'nan nun, ka -aflumun planɛn ye 'e 'baa -tɔdɩ. Min -tʋ 'ka tian 'fɔlɛ "da "dɩ. 'Ka baa 'sʋ, -e 'ka 'ta -a 'mɛn 'gʋ! 31-Te min -a laabʋ 'ka 'lɔ 'nan: ‹-Mɛ "le "wɛan nɛn ka cɩ -a baa 'sʋnan bɛ›, 'ka vɩ -yrɛ 'nan: ‹Minsan "e 'nan, -aflumun 'wɩ a 'e man.› »\n32Minnun nɛn e o 'pa 'sia bɛ, o -kʋ. O 'bɔ "man "le zɩ yaa 'vɩ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 33Zɩ o ya -aflumun baa "flunan bɛ, ɛn minnun nɛn -wee vɛ cɩ -a bɛ, waa laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan ka ya -a "flunan?»\n34Ɛn o 'nan -wlɛ 'nan: «Minsan "e 'nan, -aflumun 'wɩ a 'e man.»\n35-A -nan nɛn o -kʋ -aflumun zɩɛ -a Zozi lɛ. O 'wee sɔnun paala -a koda, ɛn o Zozi -nyran "da. 36Ɛn e -kʋdɩ 'sia. Minnun 'wee sɔnun "paaladɩ 'sia "wlu, te e -kʋla "da.\n37Zɩ e Olivie pɔn sɔɔn "ji ɛn e 'bɔ Zeruzalɛm "srɔn "kogo bɛ, -a -nan nɛn -a -srunɔn pɛɛnɔn Bali 'tɔ bɔdɩ 'sia 'ci "nrandɩ -a. 'Lɛbo "fɔ wɩnun nɛn waa -nan 'yɩ bɛ, 38-yee "wɛan waa vɩdɩ 'sia 'nan:\n«Bali -le -fɛa 'e 'kɔn\nBali -a drɛ ɛn kʋ -fʋdɩ -trɔɔ 'yɩ.\n-A 'tɔ 'e drɛ -dan laji lou!»\n39Farizɛn 'nɔn -mienun a o yei. Zɩ o 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn waa 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, 'i -paan 'i -srunɔn da!»\n40'Pian Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'nan, -te 'o 'lɛbo 'pla "da "bɛ, -kɔlɛnun 'bɛ -taa 'wɩlɛ o "pa 'ji.»\nZozi 'wuɔ Zeruzalɛm 'nɔn 'le "wɛan\n41Zɩ Zozi Zeruzalɛm 'fla 'yɩ 'e 'lɛ bɛ, ɛn e -wuɔdɩ 'sia. 42E 'nan: «Zeruzalɛm 'nɔn, -fʋdɩ -trɔɔ a paan 'cee vɛ -a, -mɛ "le "wɛan nɛn ka'a 'wɩlɛ "man "dɩ? 'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, ka'a "nyian -kɔlaman -a yɩdɩ -a dɩ. 43Tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ bɛ, 'ka 'nanmannɔn 'ka 'si -fɔa "klɔn -a, -e 'o 'kuli -tɔ 'ka man -pɛ pɛɛnɔn da. 44O 'ka 'fla -wia, ɛn o minnun pɛɛnɔn -tɛɛman. Fɛ -tʋwli 'ka 'fo 'fla 'bɔ da dɩ. 'Wɩ pɛɛnɔn zɩɛ e bɔa 'ka man, kɔɔ tʋ nɛn Bali -ta 'palɛ 'ka 'va bɛ, ka'a 'wɩlɛ "man "dɩ.»\n(Mt 21.10-17; Mk 11.15-19; Zan 2.13-16)\n45"Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ Bali -pan 'kuin. Minnun nɛn o Bali -pan fɛnun -taan "bɛ, e o -pindɩ 'sia 'kɔn zɩɛ -a -ji, 'nan 'o bɔla bei. 46Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'nan, Bali "e 'nan:\n‹'Mɛn 'kɔn -kɔan 'an trʋ 'ba 'kɔn 'a.›\n47"Bɛ -sru te Zozi 'ko Bali -le 'wɩ "paalɛ yi -tʋdʋ pɛɛnɔn man Bali -pan 'kuin. Ɛn Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee minnun tanɔn Zozi 'man -wɛɛdɩ 'sia, 'nan -e 'o -tɛ. 48'Pian 'wɩ nɛn 'kɔ 'o drɛ -e 'o -kɔla -a man yɩdɩ -a bɛ, wa'a tɔa dɩ. Kɔɔ Zozi 'le 'wɩ "paadɩ 'sɔ min pɛɛnɔn lɛ, ɛn "nyian bɛ o Zozi 'bɔ ye "yi.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Mark 3\nMin -tʋ nɛn -a -pɛla 'ka 'e man bɛ Zozi -a beli\n1 Zozi 'kʋ pee 'wʋ "nyian cin yɩ 'kuin. Min -tʋ a 'kɔn zɩɛ -a -ji, -a -pɛla 'tʋ a 'e 'kadɩ. 2 Farizɛn 'nɔn nɛn 'kɔn zɩɛ -a -ji bɛ, o Zozi 'nanjɛndɩ 'sia -gɔɛɛn 'nan, -te e min zɩɛ -a "belia 'flinla "yi da -o. Waa drɛ zɩɛ 'nan -e 'o -kɔla 'wɩ 'tɔdɩ -a "man. 3 Zozi -a 'vɩ -pɛ -kazan lɛ 'nan: «'I 'wluan! 'I 'tɔ min yei 'gʋ!»\n4 Ɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "wɩ nɛn -cee -pei -a vɩ? -Si a 'e 'nɔndɩ min lɛ 'nan 'e 'wɩ "yi "drɛ 'flinla "yi da, -baa 'wɩ 'wlidɩ "nɛn e drɛ? Ɛn "nyian bɛ, e min "belia, -baa e min "tʋe -e 'e 'ka?» Min -tʋ 'ka 'wɩ 'silɛ "da "dɩ.\n5 Zozi o pɛɛnɔn -nanjɛɛn 'tʋdʋ nyran da. -Wee "trɔɛn "yuyu nɛn waa "taan Bali va bɛ, -yee "wɛan -a ta drɛ 'trɔdrɔ. -A -nan nɛn yaa 'vɩ -cɛzan zɩɛ -yrɛ 'nan: «'I 'pɛ 'sʋ "ji!» E 'e 'pɛ 'sʋ "ji, ɛn -a -pɛ drɛ "plɔnblɔn 'e "pa 'ji.\n6 Farizɛn 'nɔn 'bɔla bei. O -kʋ Erodi -le minnun 'va -a 'palɛa "da 'nan 'o Zozi 'man -wɛɛ -e 'o -tɛ.\nMin "kaga "ta Zozi 'va\n7 Zozi 'lee 'e -srunɔn 'kʋ Galile 'yi man. Min "kaga 'kʋla o -sru. O -mie 'si Galile 'lɛglɔn 'ji, ɛn o -mie 'si Zude 'lɛglɔn 'ji, 8 ɛn o -mie 'si Zeruzalɛm, ɛn o -mie 'si Idume 'lɛglɔn 'ji, ɛn o -mie 'si 'lɛglɔn nɛn Zudan 'yi -sru "bɛ -a -ji, ɛn o -mie 'si 'lɛglɔnnun nɛn Tir 'lee Sidɔn "srɔn "bɛ o ji. Min "kaga zɩɛ o -ta Zozi 'va, kɔɔ 'wɩnun nɛn yaa dra bɛ waa 'man. 9 -Yee "wɛan Zozi -a 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan, 'o 'klʋ -tʋ man wʋʋ, "tɔgɔ minnun 'o trun 'e man "kaga. 10 Fɛ -le "wɛan nɛn e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ -yɛɛ cɩ 'nan, e min "kaga 'beli, ɛn -cɛnɔn pɛɛnɔn 'o cin -mɛandɩ 'sia 'nan -e 'o klɛ "man. 11 Minnun nɛn -yʋ -wlidɩ "cɩ o -sru "bɛ, -te o Zozi 'yɩ bɛ, o -tɛɛmlan "wlu, te o -paanman 'nan: «Bali -pɩ nɛn 'yia.» 12 'Pian Zozi 'wɩ "paala -wlɛ 'klagla. Yaa ve -wlɛ 'nan: «Te 'ka min nɛn 'an cɩ bɛ -a ta bɔla minnun lɛ dɩ!»\nZozi min 'si "va -fuda "fli 'yee 'pasianɔn 'a\n13 "Bɛ -sru ɛn Zozi pɔn -tʋ tri. Minnun nɛn Zozi cɩ "va "bɛ, e o laabʋ 'e 'va. Ɛn o -kʋ -a "srɔn. 14 Zɩ e min -fuda "fli 'si "va zɩɛ, ɛn e o 'tɔ 'pa 'yee 'pasianɔn. Yaa drɛ zɩɛ 'nan, -e 'o 'kɔn -a "srɔn. Ɛn yaa drɛ 'nan -e 'o 'kʋ Bali -le 'wɩ vɩ, 15 te -kɔladɩ a -wlɔ -e 'o -yʋ -wlidɩnun -pin minnun -sru. 16 Minnun nɛn e o 'si "va "bɛ, o 'tɔ nɛn 'gʋ: Simɔn nɛn yaa 'tɔ 'pa Piɛri bɛ, 17 'lee Zebede -pɩnun Zaji 'lee 'e "bʋɩ Zan nɛn Zozi o 'tɔ 'pa Boanɛzi bɛ, -a -ci nɛn 'nan laa -paan "sʋ -man minnun, 18 'lee Andre, 'lee Filipʋ, 'lee Batelemi, 'lee Matie, 'lee Toma, 'lee Alife -pɩ Zaji, 'lee Tade, 'lee Simɔn -tʋ nɛn waa laabo "nyian Zelo bɛ, 19 'lee Zudazi Karioti. Min nɛn e "ta -daa Zozi 'nɔnlɛ 'e 'nanmannɔn lɛ bɛ -nyrɛn.\nZozi 'le 'plɛblɛ "sia nyin?\n(Mt 12.22-32; Lk 11.14-23)\n20 "Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ "kɔnnɛn. Minnun 'o cin 'yɩ "nyian "man "kaga "le "wɛan, Zozi 'lee 'e -srunɔn 'ka 'o 'wulo -da yɩlɛ -e 'o fɛ -blɩ dɩ. 21 Zɩ Zozi 'mangulinun 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, o -si 'sia 'nan 'o 'ko -a 'kunlɛ. Kɔɔ -a -cin a o ji 'nan, -a -wulo srɛ 'e da.\n22 Ɛn "nyian bɛ, 'fluba 'ci vɩnɔn nɛn o 'si Zeruzalɛm bɛ, o 'nan, -yʋ -wlidɩnun tazan nɛn waa laabo Bɛlzebul bɛ, e ya Zozi -sru. Ɛn -yee 'plɛblɛ 'a nɛn e -yʋnun -pian "minnun -sru.\n23 -A -nan nɛn Zozi o laabʋ, ɛn e 'wɩ tin 'badɩ 'sia -kɔnnɛn "ji. E 'nan: «Satan 'ka 'kɔlaman -e 'e 'bɔ 'fli -pin dɩ. 24 -Te 'lɛglɔn 'tʋ -ji minnun cɛɛn 'e cin man, ɛn o ya -kuli -tannan 'o cin man bɛ, 'lɛglɔn zɩɛ, e -wia. 25 Ɛn -te 'kɔn 'tʋwli 'lɛ "nɛn 'nɔn 'bɛ cɩ 'wɩ 'tʋwli zɩɛ -a drɛnan oo, "kɔnnɛn zɩɛ e -wia. 26 -A -tʋwli "nɛn "nyian Satan 'lee -yee -yʋnun -le vɛ -a. "Te -wɛɛ cɛɛn 'e cin man, ɛn o ya -kuli -tannan 'o cin yei "bɛ, "te -yee mingɔnnɛn trɛ -wi -a -nan 'mɔn. 27 'Ka -tɔ 'nan, Satan nɛn e ya min 'plɛblɛ 'a bɛ, min 'ka 'kɔlaman -e 'e -wla -yee 'kuin -e 'e -yee fɛnun crin wʋ, -te ya'a Satan 'bɔ -yrɩlɛ dɩ.\n28 Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, 'wɩ 'wlidɩ pɛɛnɔn nɛn min -a dra bɛ, Bali -kɔlaman -a 'cɛdɩ -a min lɛ. Ɛn "nyian wei -wlidɩ pɛɛnɔn min -a -fɔa Bali lɛ bɛ, Bali -kɔlaman -a 'cɛdɩ -a min lɛ. 29 'Pian 'wɩ nɛn Bali lei 'saun -a dra bɛ, min nɛn e "we "man -wlidɩ "bɛ, Bali 'ka -a cɛa -a san lɛ 'li "fo "dɩ. 'Wɩ 'kpa, 'wɩ 'wlidɩ zɩɛ e -fo -yrɔ 'li "fo "le vɛ -a.»\n30 Minnun nɛn o 'nan, -yʋ -wlidɩ "a Zozi -sru "bɛ, o 'tɔ 'ji nɛn e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ.\n-Tɩ nɛn Zozi -a "siala 'e drɩ 'a?\n31 Zozi "bʋ 'lee -a "bʋɩnun -ta. O -fʋ 'o 'tɔdɩ bei, ɛn o min -tʋ 'pa 'sia 'nan 'e 'kʋ Zozi laabʋ. 32 Minnun "kaga "a 'o -nyrandɩ Zozi "srɔn. Waa si -fɔ. O 'nan -yrɛ 'nan: «'I "bʋ 'lee 'i "bʋɩnun a bei. O 'nan, 'i 'lʋ!»\n33 Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «-Tɩnun 'bɛ cɩ 'an "bʋ "a? Ɛn -tɩnun 'bɛ cɩ 'an "bʋɩnun -a?»\n34 Zɩ e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, e minnun nɛn waa si -fɔ bɛ, o -nanjɛɛn, ɛn e 'nan: «"Ka 'yiɔ! 'An "bʋ 'lee 'an "bʋɩnun nɛn 'gʋ. 35 Fɛ nɛn maan 'vɩ zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, min nɛn e Bali ci 'sɔ wɩ dra bɛ, -yɛɛ cɩ 'an "bʋɩ -a, ɛn -yɛɛ cɩ 'an "blu "a, ɛn -yɛɛ cɩ 'an "bʋ "a.»


Sran wie’m be wun ndɛ’n: Sran wafa’n kwlaa mɔ n to be’n, “n yo min wun kɛ be sa” | Dɛntɔnun Ɔkinsɔnun\nZoova i klun ufue dan’n ti’n, ɔ deli e\n“Be nga Nyanmiɛn Wawɛ’n i ninnge’n lo be’n, bé nyán nguan nin alaje”\nMaan e koko sa kwlaa ng’ɔ o e su’n e kle Zoova\nZoova yi i wun kle be nga be kunndɛ i’n\nLIFE STORY Sran wafa’n kwlaa mɔ n to be’n, “n yo min wun kɛ be sa”\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Central) Cambodgien Chokwe Chol Chopi Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Krio Lao Lifu Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mixe Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Southern Greece) Saramaccan Sena Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tzeltal Umbundu Wallis Wawle Wayuunaiki\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Desanblu 2016\nSRAN WIE’M BE WUN NDƐ’N\nSran wafa’n kwlaa mɔ n to be’n, “n yo min wun kɛ be sa”\nSran m’ɔ kan ndɛ’n Dɛntɔnun Ɔkinsɔnun\nCɛn kun’n, baba seli min nin kɛ: “Sɛ be yo wɔ batɛmun’n, ń yrá wɔ.” Ɔ nin i sɔ ngba’n, be yoli i batɛmun. Kpɛkun, baba yrɛli i sakpa. Afuɛ 1941 nun yɛ sa sɔ’n juli-ɔ. Blɛ sɔ nun’n, nn n le afuɛ 8.\nKƐ SA sɔ’n jú’n, nn Ɲanmiɛn ndɛ’n lo min kpa. Zoova i Lalofuɛ’m be mannin min nin’n i fluwa wie mun. Desɛn nglanman’m be o nun. Ɔ maan, n kloli fluwa sɔ’m be nun nianlɛ kpa. Baba w’a kunndɛman kɛ manmin kle min Biblu’n nun like. Sanngɛ, m’an yaciman manmin i kosan usalɛ. I sɔ’n ti, kɛ baba nunman lɛ’n, ɔ kle min Biblu’n nun like. I agualiɛ su’n, n seli kɛ ń fá min wun mán Zoova. Ɔ maan afuɛ 1943 nun’n, be yoli min batɛmun Angle lɔ klɔ nga be flɛ i kɛ Blapulu’n i su lɔ. Blɛ sɔ nun’n, nn n le afuɛ 10.\nN BOLI ZOOVA I SULƐ BO\nE nin min nin’n e boli jasin fɛ’n likawlɛ titi. Flono yɛ e fa bo jasin fɛ’n niɔn. Ɔ ti dan, yɛ ɔ yo nɔnnin. Ɔ kwla ju kilo nnan nin sin. Ɔ maan, kɛ bakan kɛ min sa’n, ɔ́ kó mán flono su’n, ɔ timan pɔpɔ.\nKɛ n ɲannin afuɛ 14, n kunndɛli kɛ ń yó atin bofuɛ. Min nin’n seli min kɛ n kan kle aniaan’m be sunianfuɛ kun (andɛ’n, be se kɛ akpasua sunianfuɛ). I sɔ yɛ n yoli-ɔ. Aniaan sɔ’n seli min kɛ n suan junman kun. I liɛ’n, sɛ n yo atin bofuɛ’n, n kwla fa ti min wun ɲanman nun. N fɛli i afɔtuɛ’n su. N dili junman afuɛ nɲɔn. Kpɛkun, n seli akpasua sunianfuɛ uflɛ kun kɛ ń yó atin bofuɛ. Ɔ seli min kɛ: “Yo.”\nAfuɛ 1949, Avrili nun’n, e nin min nin’n e yoli e bo ninnge’m be atɛ. Kpɛkun, e ɔli Midiletɔnun. Ɔ o Mansɛstɛli i wun lɔ. E yoli atin bofuɛ lɔ. Kɛ e dili anglo nnan’n, e nin aniaan bian kun m’ɔ ti atin bofuɛ wie’n yɛ e boli jasin fɛ’n niɔn. Betɛli’n seli kɛ e wɔ Irlamun lɔ. Afin, b’a taka asɔnun uflɛ kun lɔ. Min nin kusu, ɔ nin aniaan bla kun m’ɔ ti atin bofuɛ wie’n, be ɔli lika uflɛ.\nKɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn n le afuɛ 17. Sanngɛ, e nin min wiengu atin bofuɛ’n yɛ e tinngɛ aɲia mun-ɔn. Afin, aniaan nga be kwla di i sɔ junman’n b’a sɔnman. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, n ɔli Bɔstɔnun. Be sa mian jasin bofuɛ wun lɔ. Junman nga n dili be blɛ sɔ nun’n ti’n, n kwla dili junman uflɛ wie mun.\nAfuɛ 1953 nun’n, e nin aniaan wie mun e su yia sran mun Niyɔki lɔ naan be wa tie ndɛ kun.\nAfuɛ 1951 nun’n, n klɛli Betɛli’n i fluwa kɛ ń dí Gileadi suklu’n wie. Sanngɛ afuɛ 1952, Desanblu nun’n, awa flɛli min kɛ n ko di sonja. M’an kplinman su. Afin, n ti blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ. I sɔ’n ti, jɔlɛ difuɛ’m be wlali min bisua anglo nsiɛn. Kɛ n o lɔ’n, Betɛli blɛli min fluwa kɛ n ko di Gileadi suklu’n. Afuɛ 1953, Zuie nun’n, n fin bisua n fiteli. N fuli mmeli kun nun n ɔli Niyɔki.\nKɛ n juli lɔ cɛ’n, n ɔli anuannzɛ’n i aɲia dan’n i bo. I sin’n, n fali mmeli n ɔli Lansingi. Ɔ o Niyɔki akpasua’n su. Lɔ yɛ Gileadi suklu’n wo ɔ. Kɛ mɔ n fin bisua’n ti’n, min sa nun sika’n w’a sɔnman. I sɔ’n ti, n srɛli sika naan m’an fa tua min loto kpa’n.\nBE SUNMANNIN MIN NVLE UFLƐ NUN\nKɛ é dí Gileadi suklu’n, be kleli e like kpanngban, naan e kusu, e fa kle ‘sran wafa’n kwlaa mɔ e to be’n,’ yɛ e ‘yo e wun kɛ be sa.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 9:22) Anuannzɛ’n seli kɛ, e nin aniaan Pɔlu Brunun, ɔ nin Rɛmɔn Lici e ɔ Filipinin. Sanngɛ, e minndɛli anglo kpanngban naan awa w’a man e fluwa mun. E fali mmeli e ɔli Rotɛrdamun. E sinnin Malɛzi. Kpɛkun, e juli Ɔnkɔngu. Kɛ e dili cɛn 47, e juli Filipinin lɔ. Afuɛ 1954, Novanblu i le 19 su yɛ e juli lɔ-ɔ.\nE nin Rɛmɔn Lici e dili cɛn 47 mmeli kun nun naan y’a ju Filipinin lɔ.\nAniɛn nga be kɛn i nvle sɔ’n nun’n, yɛle Tagalɔgu. E suannin aniɛn sɔ’n. Yɛ e suannin lɔfuɛ’m be ninnge yolɛ wafa wie’m be yolɛ. Be seli e kɛ e wɔ Kezɔn Siti asɔnun’n nun lɔ. Afin, lɔfuɛ’m be dan lika be kan Angle. Kɛ é fá dí anglo nsiɛn’n, Tagalɔgu nun ndɛ mma kunngun yɛ e si i kan-ɔn. Junman uflɛ nga be wa mannin e’n ti’n, w’a yoman sɔ kun.\nAfuɛ 1955, Mɛ nun’n, cɛn kun e nin aniaan bian Lici e ɔli jasin fɛ’n i bolɛ. Kɛ e sali e sin’n, e wunnin kɛ b’a blɛ e fluwa wie mun. Fluwa sɔ’m be nun’n, anuannzɛ’n seli kɛ e yo akpasua sunianfuɛ. Blɛ sɔ nun’n, nn n le afuɛ 22 cɛ. Junman uflɛ sɔ’n ti’n, n suannin wafa nga sran wafa’n kwlaa mɔ n to be’n, n kwla yo min wun kɛ be sa’n.\nN su ijɔ nzra nun Bikɔlu aniɛn’n nun aɲia dan kun bo.\nKɛ n yoli akpasua sunianfuɛ’n, kpɛ klikli nga n ijɔli nzra nun’n, n yoli i gua bo. Afin blɛ sɔ’n nun Filipinin lɔ’n, gua dan’m be su yɛ aniaan’m be ijɔ nzra nun-ɔn. Kɛ n sin asɔnun’m be su’n, wie liɛ’n gua bo lɔ, annzɛ balɔn towlɛ’m be su, annzɛ angɔnnda’m be su yɛ n ijɔ nzra nun-ɔn. Le kun’n, ɔ fata kɛ n ijɔ nzra nun San Pablo Siti lɔ gua bo lɔ. Sanngɛ, w’a yoman ye. Afin, nzue’n tɔli dan. N seli aniaan mun kɛ ń íjɔ nzra nun asɔnun sua’n nun lɔ. Be seli min kɛ, sɛ ɔ ti sɔ’n, maan asɔnun’n kpɛ i kpo yo i aɲia’n.\nAniaan’m be sike min. Be timan aɲanbeunfuɛ. Sanngɛ, be awlo’m be nun ti yɛiin. Kpɛ sunman’n, kɛtɛ kaan wie su yɛ n la-ɔ. Be abialiɛ’m be o gua su lɔ. Ɔ maan, sran kwlaa si kɛ a su wunnzin. Kɛ ń kɔ́ klɔ’m be su’n, n fa bisi annzɛ n fu nzue su alie nun. Blɛ kwlaa nga n yoli akpasua sunianfuɛ’n, m’an ɲanman loto le.\nN suannin Tagalɔgu’n i kanlɛ. M’an dimɛn i ti suklu. Kɛ é yó aɲia’n, annzɛ kɛ e nin aniaan mun é bó jasin fɛ’n mɔ bé kán’n, n sie min su kpa. Aniaan’m be ukali min. Sɛ n kan ndɛ wie m’ɔ timan su’n, be kle min i kanlɛ. Aniaan’m be trali be awlɛn min wun. I sɔ’n yoli min fɛ kpa.\nKɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be mannin min junman wie mun ekun. Afuɛ 1956 nun’n, e yoli nvle kun aɲia. Aniaan bian Natan Knɔr trɛnnin i bo wie. Min yɛ ɔ fata kɛ n kan aɲia’n i su ndɛ n kle Televiziɔn nin aladio junman difuɛ mun-ɔn. N nin a dimɛn i sɔ junman’n le. Aniaan’m be ukali min kpa. Kɛ e wieli aɲia’n i yo’n, w’a diman afuɛ kun, e yoli aɲia dan kun ekun. Min yɛ n niannin aɲia sɔ’n su-ɔ. Blɛ sɔ’n nun’n, aniaan bian Fledeliki Flanzi ɔli Filipinin lɔ. Ɔ kleli min ninnge kpanngban kpa. Kɛ ɔ́ íjɔ nzra nun’n, ɔ wlali Filipinin lɔfuɛ’m be tralɛ’n wie. I sɔ’n yoli be fɛ dan. I lɛ nun’n, n wunnin kɛ ɔ fata kɛ n yo min wun kɛ nvle sɔ’n nun lɔfuɛ mun sa.\nN wa yoli nvle sunianfuɛ. Ɔ maan, n suannin ninnge wie’m be yolɛ ekun. Anuannzɛ’n yili flimun kun. Be flɛ i kɛ Le bonheur de la société du Monde Nouveau. Yɛ e fa kle sran mun-ɔn. Blɛ sunman’n, e fa kleli sran mun gua dan’m be su nnɔsua nun. Mannzin nga e fa kle flimun’n i kannin’n ti’n, kakaa’m be gua, yɛ be kle e yalɛ. Kɛ flimun’n wie’n, ɔ fata kɛ e yo lika’n i yɛinyɛin. I sɔ aɲia’m be yolɛ’n timan pɔpɔ. Sanngɛ, kɛ e wun kɛ sran’m be tran be bo, naan be suan Zoova i anuannzɛ’n i su like’n, ɔ yo e fɛ dan.\nLika wie’m be nun’n, plɛti’m be ti’n, awa i janunfuɛ’m be kplinman su kɛ e yo aɲia dandan mun. Sɛ be wun kɛ aniaan kun su ijɔ nzra nun be asɔnun’n i wun lɛ’n, wie liɛ’n be bo be klɔsu mun. I liɛ’n, sran’m be su timan ndɛ fi. Ɔ nin i sɔ ngba’n, e kleli sran mun ndɛ nanwlɛ’n titi. Andɛ’n, be nun kpanngban be su Zoova.\nBE MANNIN MIN JUNMAN UFLƐ\nAfuɛ 1959 nun’n, n ko dili junman Betɛli lɔ. N suannin ninnge kpanngban wie’m be yolɛ. Kɛ ɔ cɛli kan’n, be seli min kɛ n yo nvlenvle’m be akpasua sunianfuɛ. Kɛ n ɔli nvle kun nun’n, n wunnin aniaan bla kun. Be flɛ i kɛ Zanɛti Dumɔn. Ɔ ti ngaliɛ difuɛ Tailandi lɔ. E klɛli e wun fluwa titi. I sin’n, n jɛli i. E su Zoova likawlɛ aklunjuɛ su, w’a di afuɛ 51.\nE nin Zanɛti e o Filipinin lɔ klɔ kun su.\nN ɔli nvle 33 be nun. N kloli junman sɔ’n i kpa. Kɛ n boli Zoova i sulɛ bo’n, junman klikli nga be mannin min’n ti’n, n sili wafa ng’ɔ fata kɛ e nin nvle uflɛ nunfuɛ mun e tran’n. N wunnin i wlɛ kɛ Zoova kpaman sran nun.—Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35.\nKɛ e si kɛ jasin bofuɛ’m be nuan’n uka su’n, ɔ yo e fɛ dan.\nE TE SUAN NINNGE WIE’M BE YOLƐ\nE nin Zanɛti e te o Kezɔn Siti lɔ Betɛli’n i nun lɔ. Filipinin lɔ aniaan’m be wun yo e fɛ kpa. Kɛ n juli Filipinin lɔ’n, i afuɛ 60 yɛ. Blɛ sɔ’n nun’n, nn jasin bofuɛ’m be ti 20.000. Sanngɛ siɛn’n, b’a ju sran kɔe 200.000. Andɛ nin andɛ, n te suan ninnge wie’m be yolɛ naan m’an kwla yo like nga Zoova se kɛ n yo’n. I wie yɛle kɛ koko nun wa’n, anuannzɛ’n fali ajalɛ wie mun. Ɔ maan, e suannin ninnge wie’m be yolɛ naan y’a nanti ajalɛ sɔ’m be su.\nE bo jasin fɛ’n titi\nE miannin e ɲin e yoli like nga Zoova seli kɛ e yo’n. I sɔ’n mannin e aklunjuɛ dan. E suannin ninnge wie’m be yolɛ naan e nin aniaan mun y’a kwla di junman. Sɛ Zoova man e junman titi’n, ‘sran wafa’n kwlaa mɔ e to be’n, é yó e wun kɛ be sa.’\nE te di junman Kezɔn Siti Betɛli’n nun lɔ.\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Desanblu 2016


?Lɛn tannin nga be flɛ i kɛ suaire de Turin yɛ be fa cicili Zezi i fuɛn’n wun-ɔn?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Aflikanin Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Aleman Amariki Angle Arabu Arabu (Liban) Azeri Bataka (Toba) Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Danois Ebre Fiji Féroïen Fɔn Fɛnlandi Ga Gali Glɛki Gunnun Iban Ikrɛnin Iligainɔn Iloko Isilandi Isoko Itali Kanada Katalan Kikamba Kikaonde Kiniaruanda Kirgizi Kiribati Kirundi Klowati Kore aniɛn'n Kuaniama Kyangonde Lingala Lio Litianin Luganda Malagasi Malayalamun Malɛ Manbue-Lungu Miama Ndebele (Zɛnbabue) Ndɔnga Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Osɛti Polɔɲin Portugais Pɔɔtigali Pɛɛsi Risi Rumanin Sebuano Seisɛli Kleɔlu Sinala Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Sitɔnga (Malawi) Slovaki Slovenin Sona Suaili Suati Sunda Suɛdi Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Tchèque Telugu Tetun Dili Tiglɛnya Tiriki Tisɔnga Tizɔtzili Tswana Tui Valencian Viɛtinamun Vɛnda Wawle Yoruba Zapɔn Zulu Zɔɔzi sinua (Sangai) sinua (Sisuanin) sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) Ɔngli Ɛndonezi Ɛsipaɲɔlu Ɛsitonin\nBiblu’n kanman lɛn tannin mɔ be flɛ i suaire de Turin’n i ndɛ. Sran’m be waan kɛ Zezi wuli’n, lɛn tannin nga be fa cicili i fuɛn’n wun’n niɔn. I sɔ’n ti’n, sran wie’m be bu i kɛ tannin sɔ’n ti i liɛ ngunmin. Itali lɔ Katoliki’m be katedrali ng’ɔ o Tirɛn lɔ’n i nun yɛ tannin sɔ’n wo-ɔ. Be sɛsɛ i kpa liɛ su.\n?Biblu’n kle kɛ lɛn tannin sɔ’n (suaire de Turin) yɛ be fa cicili Zezi i fuɛn’n wun sakpa-ɔ? Cɛcɛ.\nNian lɛn tannin sɔ’n i wafa ng’ɔ ti’n m’ɔ nin nga Biblu’n kɛn i ndɛ’n be timan kun’n.\nTannin sɔ’n (suaire de Turin) ti tannin kunngba cɛ. I tɛnndɛn nun ti mɛtri 4 tra su (4,42). Yɛ i tɛtrɛ nun ti mɛtri 1 tra su (1,13). Kpɛkun tannin tiaan kun mɔ i tɛtrɛ nun ti santimɛtri 8, ɔ sa su.\nBiblu’n nun ndɛ’n: Nán lɛn tannin kunngba cɛ yɛ be fa cicili Zezi i fuɛn’n wun-ɔn. Tannin tanmue kaka yɛ be fa cicili i wun-ɔn. Kpɛkun, be fali lɛn tannin uflɛ be fa cicili i ti’n. Kɛ Ɲanmiɛn cɛnnin Zezi’n, i akoto’m be nun kun wluli i asieliɛ’n nun lɔ. Ɔ wunnin kɛ sran fi nunman lɔ. Ɔ wunnin kɛ lɛn tanmue’m be guagua lɛ. Biblu’n se kɛ: “Tannin mɔ be fa cicili i ti’n, ɔ nunman tannin tanmue onga’m be wun lɛ. Sanngɛ ɔ ti ɲɔnɲɔnwa, yɛ ɔ guɛ i liɛ ngunmin lika uflɛ.”—Zan 20:6, 7.\nNinnge wie’m be tata tannin’n nun (suaire de Turin) be waan mmoja-ɔ.\nNdɛ nga Biblu’n kan’n: Kɛ Zezi wuli’n, ka naan i sɔnnzɔnfuɛ’m b’a ko sie i’n, be yoli i sielɛ’n i su ninnge wie mun “kɛ nga Zuifu’m be fa yo i titi’n sa.” (Zan 19:39-42) I wie yɛle kɛ, be fa ngo nin ayre fannin gua saka’n i wun. (Zan 19:39-42) Asa kusu’n, e kwla se kɛ, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunnzinnin i ka naan b’a cici i wun naan b’a ko sie i.\nFluwa kun se kɛ, kɛ be nian tannin’n su’n, be wun like wie kɛ sran kun sa. Ɔ la seiin tannin’n i bue kun su. Kpɛkun be buli tannin’n i bue kun’n nun nɲɔn fa katali i ɲrun lika.—Encyclopædia Britannica.\nNdɛ nga Biblu’n kan’n: Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kannin i wie’n nin i asieliɛ’n be ndɛ. Asa kusu’n, be nun bla wie’m be seli kɛ “anzi wie’m be yili be wun nglo kleli be.” (Liki 24:15-24) Sɛ ɔ ti kɛ tannin’n (suaire de Turin) wo asieliɛ’n i klun lɔ’n, nn Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛnnin tannin sɔ’n ɔ like nga be wunnin i tannin sɔ’n su’n i ndɛ wie. Sanngɛ, Biblu’n kleman kɛ be kɛnnin i sɔ ndɛ.\n?Ɔ fata kɛ sran’m be sɔ tannin sɔ’n (suaire de Turin)?\nCɛcɛ. Sɛ ɔ ti kɛ lɛn tannin kpakpa nga be fa cicili Zezi i wun’n te o lɛ bɔbɔ’n, nn ɔ fataman kɛ be sɔ i. Maan e nian Biblu’n nun ndɛ ng’ɔ kle kɛ i sɔ yolɛ nin i fataman’n.\nI sɔ yolɛ timan cinnjin. Zezi seli kɛ: “Ɲanmiɛn ti wawɛ. Ɔ maan be nga be su i’n, ɔ fata kɛ be su i kɛ nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle be’n sa, yɛ be su i nanwlɛ nun.” (Zan 4:24) Kɛ é sú Ɲanmiɛn’n, ɔ timan cinnjin kɛ e koto like wie bo.\nƝanmiɛn tannin e i sɔ yolɛ. Mmla blu’m be nun kun tannin amuin sɔlɛ’n. (Mmla’n 5:6-10) Asa ekun’n, Biblu’n se Klisifuɛ’m be kɛ be ‘nian be wun su amuin’m be lika.’ (1 Zan 5:21) Sran wie’m be kwla se kɛ, be liɛ’n be bumɛn i kɛ tannin sɔ’n ɔ ti be amuin, naan ɔ ti nzɔliɛ like mɔ be fa su Ɲanmiɛn-ɔn. Sanngɛ, sɛ sran kun koto like kun bo, ɔ mɛnmɛn i’n, nn like sɔ’n ti i amuin. * Ɔ maan, sran kwlaa ng’ɔ kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn i klun jɔ i wun’n, ɔ kotoman like fi bo, maan ɔ yo tannin sɔ’n nin-o, annzɛ like uflɛ-o.\nTannin’n (suaire de Turin) i su ndɛ nga fluwa sifuɛ dandan’m be kannin’n.\nKɛ ɔ fɛ i afuɛ 1800 nun’n, fluwa sifuɛ’m be fali ajalɛ wie mun naan bé klé kɛ tannin sɔ’n yɛ be fa cicili Zezi i fuɛn’n i wun sakpa-ɔ. Sanngɛ, ajalɛ sɔ’m be nun wie’m b’a kleman like fi. Afuɛ 1998 nun’n, Vatikan’n kpɛli tannin sɔ’n i bue kan fa ɔli klɔ wie’m be su naan fluwa sifuɛ wie’m be suan su like. Kɛ be suannin su like’n, be kwlakwla be nuan sɛli su kɛ afuɛ 1200 annzɛ 1300 nun yɛ be yili tannin sɔ’n niɔn.\n^ ndɛ kpɔlɛ 15 Like kwlaa nga sran kun koto i bo, ɔ mɛnmɛn i’n, ɔ ti sran sɔ’n i amuin. Ɔ kwla yo desɛn, annzɛ foto, annzɛ fafuɛ annzɛ like uflɛ wie.\nFa man sran Fa man sran ?Lɛn tannin nga be flɛ i kɛ suaire de Turin yɛ be fa cicili Zezi i fuɛn’n wun-ɔn?


Zezi cɛnnin Zairisi i wa bla’n | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 9:18, 23-26 MARKI 5:22-24, 35-43 LIKI 8:40-42, 49-56\nZEZI CƐNNIN ZAIRISI I WA BLA’N\nZairisi wunnin kɛ Zezi yoli bla nga mmoja tu i’n, i juejue. Ɔ maan kɔlɛ ɔ se i wun kɛ Zezi kwla ukɛ i wa bla’n wie. Sanngɛ dɔ sɔ’n su’n, ɔ bu i kɛ ‘i wa bla’n w’a wu.’ (Matie 9:18) ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, ngue ekun yɛ Zezi kwla yo-ɔ?\nZezi nin bla ng’ɔ yoli i juejue’n, be su ijɔ. Kpɛkun sran wie mɔ be fin Zairisi i awlo lɔ’n, be wa toli be lɛ. Be seli Zairisi kɛ: “Ɔ wa bla’n w’a wu.” Be kan guali su kɛ: “Nán bo wɛ kle Like klefuɛ’n i yalɛ.”—Marki 5:35.\nBian m’ɔ le ɲrun kpa klɔ’n su’n, i yɛ awlabɔɛ’n w’a tɔ i su yɛ. I wa bla kunngba cenje’n w’a wu. Nanwlɛ, ɔ ti ɲrɛnnɛn-o! Kɛ sran’m bé bó Zairisi i sɛ’n, Zezi tili. Ɔ kpɛli i ɲin niannin Zairisi, kpɛkun ɔ kannin ndɛ kun fa wlɛli i fanngan. Ɔ seli i kɛ: “Nán srɛ kun wɔ. Ɔ li lafi min su.”—Marki 5:36.\nZezi nin Zairisi be ɔli Zairisi i awlo lɔ. Kɛ be juli lɔ’n, be wunnin kɛ lika’n w’a keje yekee. Sran’m be finfin be wue’n nun, be sun yɛ be bo awuyomo. Kɛ Zezi wluli sua’n i klun lɔ’n, ɔ kannin ndɛ kun. Ndɛ sɔ’n boli sran’m be nuan kpa. Ɔ seli kɛ: “Ba’n w’a wuman, lafilɛ yɛ ɔ su lafi-ɔ.” (Marki 5:39) Kɛ sran’m be tili ndɛ nga Zezi kannin’n, be srili i. Afin be si kɛ ba bla’n w’a wu sakpa. Sanngɛ Zezi wá fá tinmin nga Ɲanmiɛn mɛnnin i’n wá klé be kɛ wafa kunngba nga kɛ sran kun lafi kpa pɔɔ’n be kwla tinnge i’n, ɔ kwla cɛn be nga be wuli’n.\nZezi kannin sran’m be kwlaa be bo, saan Piɛli nin Zaki nin Zan ɔ nin bakan’n i si nin i nin, yɛ be kali lɛ-ɔ. Zezi nin sran nnun sɔ’m be wluli lika nga be lali ba’n i lɔ’n. Ɔ trali ba’n i sa’n, yɛ ɔ seli kɛ: “‘Talita kumi.’ I bo’n yɛle kɛ: ‘Talua kan, n se wɔ kɛ, “Jaso!”’” (Marki 5:41) Be ja nun lɛ’n, talua kan’n jasoli naan w’a nanti. Kɛ Zairisi nin i yi be wunnin i sɔ’n, ɔ yoli be fɛ dan. Kɛ ɔ ko yo naan b’a wun i wlɛ kɛ ba’n w’a cɛn nguan sakpa’n ti’n, Zezi seli be kɛ be man ba’n i like maan ɔ di.\nKpɛ sunman’n, Zezi seli sran ng’ɔ yoli be juejue’n be kɛ nán be bo su kle sran. Ndɛ kunngba sɔ’n yɛ ɔ kan kleli ba’n i si nin i nin-ɔn. Sanngɛ ndɛ’n yoli bian’n nin i yi nin sran onga’m be fɛ dan ti’n, be yoli maan “ndɛ sɔ’n truli mɛn sɔ’n i lika ngba nun.” (Matie 9:26) ?Sɛ be cɛn ɔ sran kpa wie’n, nán like kunngba’n yɛ á yó-ɔ? Sran’n i nɲɔn su nga Zezi cɛnnin i mɔ be kɛn i ndɛ Biblu’n nun’n yɛle ba bla sɔ’n.\n?Ndɛ benin yɛ be wa kan kleli Zairisi-ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Zezi fɔnvɔli i-ɔ?\n?Kɛ Zezi nin Zairisi bé jú awlo lɔ’n, nn lika’n ti sɛ?\n?Ngue ti yɛ Zezi seli kɛ ba m’ɔ wuli’n, ɔ su lafi-ɔ?\n?Amun awlɛn su sran kun w’a wu le? Biblu’n nun kasiɛ’n be kwla fɔnvɔ amun.


Zan 10 | Online Bible | New World Translation\nBua tafuɛ’n nin bua tuin mun (1-21)\nZezi yɛ ɔ ti bua tafuɛ kpafuɛ’n niɔn (11-15)\n“N le bua wie mun ekun” (16)\nZuifu mun nin Zezi be yiali Ɲanmiɛn i sua’n i sanwun yolɛ’n i ti cɛn dilɛ’n i bo (22-39)\nZuifu kpanngban b’a kplinman su kɛ bé láfi i ndɛ’n su (24-26)\n“Min bua’m be tie min nɛn’n” (27)\nBa’n nin Siɛ’n be o nun (30, 38)\nBe nga be o Zurdɛn’n i sin lɔ’n, be nun kpanngban be lafili su (40-42)\n10 “Nanwlɛ, ń kán klé amun kpa kɛ sran ng’ɔ́ wlú bua’m be tuin’n nun-ɔn, ɔ sinman anuan’n nun m’ɔ fu lika uflɛ jra lɔ’n, sran sɔ’n ti awiefuɛ, yɛ ɔ ti kakajefuɛ. 2 Sanngɛ sran ng’ɔ sin anuan’n nun’n, sran sɔ’n yɛ ɔ ti bua’m be tafuɛ’n niɔn. 3 Anuan sunianfuɛ’n tike i anuan, kpɛkun bua’m be ti i aniɛn’n. Ɔ fa be dunman flɛflɛ be, kpɛkun ɔ fa be fite. 4 Kɛ ɔ fa be kwlaa fite’n, ɔ dun mmua be ɲrun, kpɛkun bua’m be su i su, afin be si i nɛn’n. 5 Be su suman aofuɛ su mlɔnmlɔn. Sanngɛ bé wánndi i, afin be siman aofuɛ’m be nɛn’n.” 6 Zezi fali sunnzun ase yɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli be-ɔ. Sanngɛ b’a wunman ndɛ ng’ɔ su kan kle be’n i wlɛ. 7 Ɔ maan Zezi seli be ekun kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé amun kpa kɛ min yɛ n ti anuan mɔ bua’m be sin nun’n niɔn. 8 Be kwlaa nga be bali mɔ be waan min yɛle be’n, be ti awiefuɛ nin kakajefuɛ. Yɛ bua’m b’a sieman be su be ndɛ’n i bo. 9 Min yɛ n ti anuan’n niɔn. Sran kwlaa ng’ɔ sin min nun’n, ɔ́ ɲɛ́n i ti. Sran sɔ’n, ɔ́ wlú, ɔ́ fíte, kpɛkun ɔ́ ɲán didiwlɛ. 10 Nnɛn’m be wualɛ nin be kunlɛ, ɔ nin be nunnunlɛ ti yɛ awiefuɛ’n ba-ɔ. Min liɛ’n, n bali be nguan manlɛ naan be nguan ɲanman’n yo tɛnndɛn. 11 Min yɛ n ti bua tafuɛ kpafuɛ’n niɔn. Bua’m be ti’n, bua tafuɛ kpafuɛ’n fɛ i nguan’n man. 12 Sran nga be tuɛ i kalɛ kɛ ɔ nian bua’m be su’n, m’ɔ timan bua tafuɛ kpa’n, mɔ kusu bua’m be timɛn i liɛ’n, kɛ ɔ wun kɛ gboklo’n su ba’n, ɔ yaci bua’m be lɛ wanndi. Ɔ maan gboklo’n tra be nun wie mun, yɛ ɔ wlu be onga’m be nun, kpɛkun be bo sanndi. 13 Like nga ti yɛ sran sɔ’n wanndi’n, yɛle kɛ i sika yɛ ɔ kunndɛ-ɔ. Bua’m be ndɛ lomɛn i. 14 Min yɛ n ti bua tafuɛ kpafuɛ’n niɔn. N si min bua mun, yɛ min bua’m be kusu be si min, 15 kɛ nga Siɛ’n fa si min mɔ n kusu n fa si Siɛ’n sa. Yɛ min bua’m be ti’n, n fa min nguan’n n man. 16 “N le bua wie mun ekun. Be nunman tuin nga nun. Ɔ fata kɛ n fa be n bla naan be ti min nɛn’n wie. Kpɛkun bé yó bua fa kun, yɛ be tafuɛ’n yó kun. 17 I sɔ’n ti yɛ Siɛ’n klo min sa’n niɔn. Afin n fa min nguan’n n man naan m’an kwla ɲɛn i ekun. 18 Nán sran yɛ ɔ de min nguan’n min sa nun-ɔn, sanngɛ min bɔbɔ yɛ n fa man-ɔn. N le atin n fa man, yɛ n le atin n ɲɛn i ekun. Min Si yɛ ɔ seli min kɛ n yo sɔ-ɔ.” 19 I ndɛ sɔ’m be ti’n, Zuifu’m be bubuli be wun nun ekun. 20 Be nun kpanngban be seli kɛ: “Mmusu kun kle i yalɛ. I ti w’a saci. ?Ngue ti yɛ amun sie amun su i nuan bo-ɔ?” 21 Sanngɛ wie’m be seli kɛ: “Sran nga mmusu kle i yalɛ’n, ɔ kanman ndɛ kɛ nga sa. ?Mmusu kwla tike sran ɲinma?” 22 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn be su di Ɲanmiɛn i sua’n i sanwun yolɛ’n i ti cɛn Zerizalɛmun lɔ. Blɛ sɔ’n ti ayrɛ blɛ. 23 Zezi su wlanwlan Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ, lika nga Salomɔn i kpata’n wo lɛ’n. 24 Zuifu’m be bo sin yiɛli i. Kpɛkun be seli i kɛ: “?Cɛn onin yɛ á kán ndɛ sɔ’n klé e-ɔ? Sɛ wɔ yɛ a ti Klisi’n, kɛn i weinwein kle e.” 25 Zezi tɛli be su kɛ: “N kan kleli amun, sanngɛ amun lafiman su. Junman nga n su di be min Si i dunman nun’n, be di min ti lalo. 26 Sanngɛ amun lafiman su, afin amun timan min bua wie. 27 Min bua’m be tie min nɛn’n, n si be, kpɛkun be su min su. 28 N man be nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Ɔ maan be su nunnunman le, yɛ sran fi su deman be min sa nun le. 29 Be nga min Si fa be mannin min’n, be ndɛ lo min tra like kwlaa. Yɛ sran fi kwlá deman be Siɛ’n i sa nun. 30 Min nin Siɛ’n e ti kun.”* 31 Zuifu’m be isali yɔbuɛ ekun kɛ bé fá fínfín i. 32 Zezi seli be kɛ: “Siɛ’n i dunman nun’n, n yoli sa kpanngban n kleli amun. ?Sa sɔ’m be nun onin ti yɛ amun kunndɛ kɛ amún fínfín min yɔbuɛ-ɔ?” 33 Zuifu’m be tɛli i su kɛ: “Nán kɛ sa kpa mɔ a yoli’n ti yɛ e waan é fínfin wɔ yɔbuɛ-ɔ, sanngɛ kɛ mɔ a saci Ɲanmiɛn i wun’n ti-ɔ. Afin wɔ mɔ a ti klɔ sran’n, a yo ɔ wun kɛ Ɲanmiɛn sa.” 34 Zezi tɛli be su kɛ: “?B’a klɛmɛn i amun Mmla’n nun kɛ, ‘N seli kɛ: “Amun ti ɲanmiɛn”’?* 35 Ɔ maan be nga Ɲanmiɛn ndɛ’n bu be fɔ’n, Ɲanmiɛn flɛli be kɛ “ɲanmiɛn.” Kusu’n, klɔ sran kwlá nunnunman Ɲanmiɛn ndɛ’n. 36 ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, ngue ti yɛ min mɔ Ɲanmiɛn kpali min sieli min ngunmin’n, m’ɔ sunmannin min mɛn’n nun’n, kɛ n seli kɛ ‘N ti Ɲanmiɛn Wa’n,’ amun se min kɛ ‘n saci Ɲanmiɛn wun-ɔn?’ 37 Sɛ nán min Si i junman yɛ n di’n, nán amun lafi min su. 38 Sanngɛ sɛ n yo sa sɔ mun’n, kannzɛ amun lafiman min su’n, maan amun lafi sa sɔ’m be su. I liɛ’n, amún sí kɛ Siɛ’n nin min o nun, naan n kusu e nin Siɛ’n e o nun. Yɛ amún wún i wlɛ sɔ titi.” 39 I sɔ’n ti’n, be kunndɛli ekun kɛ bé trɛ́ i, sanngɛ ɔ jasoli lɛ. 40 Ɔ kpɛli Zurdɛn’n, ɔ ɔli lika nga Zan yo sran’m be batɛmun lɔ laa’n. Kpɛkun ɔ kali lɔ. 41 Sran kpanngban be bɛli i wun lɛ. Be seli kɛ: “Zan w’a yoman abonuan sa fi. Sanngɛ ndɛ kwlaa ng’ɔ kɛnnin i bian nga i lika’n, be ti nanwlɛ.” 42 Ɔ maan sran kpanngban be lafili i su lika sɔ’n nun lɛ.\n^ Be kwla se ekun kɛ “e bo ti kun.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “amun ti kɛ ɲanmiɛn sa.”


Sa nga Ɲanmiɛn fiali su’n, i silɛ’n yo fɛ | Amun kle amun mma’m be like\n?Sran wie w’a kan ndɛ kun mɔ ɔ nin a kan kleman sran fi le’n w’a kle wɔ le?— * I sɔ ndɛ’n yɛ be flɛ i kɛ nvialiɛ nun ndɛ’n niɔn. Afin sran uflɛ siman nun. Biblu’n kan kɛ ‘Ɲanmiɛn fiali sa’ kun su. Sa sɔ’n ti i liɛ ngunmin. Afin Ɲanmiɛn kunngba yɛ ɔ si i ɔ. Anzi mun bɔbɔ’n be kunndɛli kɛ bé sí sa sɔ’n nun. ?A kunndɛ kɛ á sí sa sɔ’n nun wie?—\n?Kɛ a niɛn i siin’n, ngue yɛ anzi mun be kunndɛli kɛ bé wún i wlɛ ɔ?\nLaa kpa’n, Ɲanmiɛn yili bla kun nin yasua kun. Be flɛ yasua’n kɛ Adam, yɛ be flɛ bla’n kusu kɛ Ɛvu. Adam nin Ɛvu yɛ be ti sran klikli mun ɔn. Ɲanmiɛn mannin be lika klanman kun kɛ be tran nun. Be flɛ lika sɔ’n kɛ Edɛni fie. Sɛ ɔ ti kɛ Adam nin Ɛvu be ɲin yili Ɲanmiɛn’n, nn be nin be mma mun be kwla dili asiɛ’n su junman naan i wunmuan’n kaci lika klanman kpa kɛ fie sɔ’n sa. Kpɛkun nn be kwla trannin lika klanman sɔ’n nun tititi. ?Sanngɛ like nga Adam nin Ɛvu be yoli’n te o ɔ klun?—\nAdam nin Ɛvu be ɲin w’a yiman Ɲanmiɛn. I sɔ’n ti yɛ andɛ’n, e nunman mɛn klanman’n nun ɔn. Sanngɛ Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ wá yó naan asiɛ wunmuan’n kaci lika klanman naan sran mun be di aklunjuɛ tititi. Kpɛkun be su wuman. ?Ɔ́ yó sɛ naan i sɔ’n w’a kpɛn su? Sran’m be kwlá wunmɛn i wlɛ, afin Ɲanmiɛn w’a yiyiman nun w’a kleman be. Ɔ fiali su cɛli kpa.\nKɛ Zezi bali asiɛ’n su wa’n, ɔ kannin nvialiɛ nun ndɛ sɔ’n i ndɛ kleli sran mun. I waan sa nga Ɲanmiɛn fa fiɛli i sran’m be ɲrun’n yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n. Zezi seli sran’m be kɛ be srɛ naan Ɲanmiɛn Siɛlɛ sɔ’n, i blɛ’n ju. Afin Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti yɛ asiɛ’n káci lika klanman ɔn.\n?A kunndɛman kɛ á sí sa nga Ɲanmiɛn fiali su’n i kpa?— Nán ɔ wla fi su kɛ be nga be ɲin yi Zoova’n be ngunmin yɛ bé trán mɛn klanman’n nun ɔn. Biblu’n kan yasua nin bla kaka kpa mɔ be ɲin yili Zoova’n, be ndɛ. ?A kunndɛ kɛ á sí sran sɔ mun?— Nian like nga sran sɔ’m be yoli’n, ɔ nin wafa nga a kwla yo kɛ be sa’n.\n1 Piɛr 1:12\nBo Bolɛ 1:26-28; 2:8, 9; 3:6, 23\nJue Mun 37:11, 29\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Sɛ a nin ɔ wa’n amún kánngan fluwa nga nun naan a wun nzɔliɛ ng’ɔ o yɛ’n (—) kosan kun i ɲrun’n, jran naan ba’n tɛ kosan’n su.\n?Ngue ti yɛ andɛ’n asiɛ’n timan lika klanman ɔn?\nBiblu’n kan kɛ Ɲanmiɛn fiali sa kun su. ?Sa benin ɔn?\n?Sa sɔ’n i su ndɛ benin yɛ Zezi kannin ɔn?\n?Ngue yɛ ɔ fata kɛ a yo naan w’a tran mɛn klanman’n nun wie ɔ?


Matie 5 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Aamenin (Wia atɔliɛ lɔ liɛ'n) Aazantinin bobo aniɛn'n Aflikanin Afriki di Sidi bobo aniɛn'n Aimara Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Alabanin bobo aniɛn'n Aleman Aleman bobo aniɛn'n Aluu Amariki Amlɛnkɛn bobo aniɛn'n Angle Angle bobo aniɛn Arabu Asaninka Azeri Azeri (Siriliki) Basa (Kamerunun) Bataka (Karo) Bataka (Toba) Belize Kriɔli Beliziki lɔ blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Bengali Bikɔlu Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Dangme Danois Dreu Ebre Efiki Ekuatɛɛ bobo aniɛn'n Enbera (Casio) Enbera (Nglo lɔ liɛ'n) Eve Fiji Filipinin bobo aniɛn'n Flaman bobo aniɛn'n Fɔn Fɛnlandi Fɛnlandi bobo aniɛn'n Ga Gali Galician Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Gloelandi Glɛki Glɛki bobo aniɛn'n Guambiano Guaranin Guatemala bobo aniɛn'n Gujarati Gunnun Hindi (Roman) Hmong (White) Iban Igbo Ikrɛnin Ili Salomɔn Pijinin Iligainɔn Iloko Indian Sign Language Iri Motu Irlandi bobo aniɛn'n Isibɛnba Isilandi Isoko Itali Itali bobo aniɛn'n Izbɛki Izraɛli bobo aniɛn'n Jamaican Creole Jamaican Sign Language Javanese Kabie Kanada Kanbɔji aniɛn'n Karen (S'gaw) Katalan Kazaki Kebɛki bobo aniɛn'n Kecua (Ankasi) Kecua (Ayakuco) Kecua (Bolivi) Kecua (Kuzko) Kenyan Sign Language Kiba bobo aniɛn'n Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinbundu Kiniaruanda Kipɛnde Kirgizi Kiribati Kirundi Kisi Klowati Klowati bobo aniɛn’n Kolɔnbi bobo aniɛn'n Kore aniɛn'n Kore bobo aniɛn'n Kosa Kosrae Krio Kuangali Kuaniama Kɔngo Kɔsta Rika bobo aniɛn'n Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes brésilienne Langue des signes tchèque Lao Letɔn Lingala Lio Litianin Livale Lomue Luganda Lunda Maasali Macushi Madagascar Sign Language Makua Malagasi Malawi bobo aniɛn'n Malayalamun Malaysian Sign Language Malti Malɛ Manbue-Lungu Mapudungun Marati Maseduanin Maya Melanesian Sign Language Miama Mistɛki (Gerero) More Motu Mozambican Sign Language Myanmar Sign Language Mɛkisiki bobo aniɛn'n Nauatɔlu (Nɔɔ de Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zɛnbabue) Neo-Zelandi bobo aniɛn'n Nepali Nhengatu Nianeka Niasi Nigerian Sign Language Nikaragua bobo aniɛn'n Nyungwe Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Nɛɛlandi bobo aniɛn'n Oromo Osɛti Otɛtɛla Panama bobo aniɛn'n Pangasinan Papiamiɛnto (Kurasao) Parague bobo aniɛn'n Pendjabi Pennsylvania German Peruvi bobo aniɛ'n Polɔɲin Polɔɲin bobo aniɛn'n Ponape Portugais Punjabi (Roman) Páez Pɔɔtigali Pɔɔtigali bobo aniɛn'n Pɛɛsi Quechua (Huallaga Huánuco) Quechua (Huaylla Wanca) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rapa Nui Risi Risi bobo aniɛn'n Ronga Rumanin Rumanin bobo aniɛn'n Salvadoran Sign Language Samoan Sangana (Mozanbiki) Sango Sateré-Mawé Savante Sebuano Seisɛli Kleɔlu Sena Sepedi Sepulana Sesoto (Afriki di Sidi) Sesoto (Lesoto) Sili Bobo aniɛn'n Silozi Siluba Sinala Sinua bobo aniɛn'n Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Sitɔnga (Malawi) Sitɔnga (Zɛnbabue) Siyao Slovak Sign Language Slovaki Slovenian Sign Language Slovenin Sona Sranantɔngo Suabo Suaili Suaili (Kɔngo) Suati Sunda Suɛdi Suɛdi bobo aniɛn'n Sɔlu Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Tai bobo aniɛn'n Taiti Taiwanin bobo aniɛn'n Tajiki Tamulu Tataa Tchèque Telugu Tetun Dili Tewe Ticuna Tiglɛnya Tilapanɛki Tiriki Tirkimenin Tisua Tisɔnga Tivu Tizɔtzili Tizɛltali Tojolabali Torres Strait Creole Totonaki Tswana Tui Turkish Sign Language Tuvalu Tɔku Pisinin Tɔngan Ualisi Uarɛ-Uarɛ Uauunaiki Uiguu (Siriliki) Unbundu Uruguayan Sign Language Uzbek (Roman) Venezuela bobo aniɛn'n Vietnamese Sign Language Viɛtinamun Vɛnda Wawle Yoruba Zanbi bobo aniɛn Zapotec (de l’isthme) Zapɔn Zapɔn bobo aniɛn'n Zulu Zɔɔzi Zɛnbabue bobo aniɛn'n sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) uudu Ɔndura bobo aniɛn'n Ɔngli Ɔngli bobo aniɛn'n Ɛndi Ɛndonezi Ɛndonezi bobo aniɛn'n Ɛsipaɲɔlu Ɛsipaɲɔlu bobo aniɛn'n Ɛsitonin\nƝANMIƐN NDƐ KANLƐ OKA’N SU LƆ (1-48)\nZezi boli like klelɛ bo oka’n su lɔ (1, 2)\nBe nga be liɛ su ti ye’n (3-12)\nNjin nin kannin (13-16)\nZezi bali kɛ ɔ́ yó naan Mmla’n kpɛn su (17-20)\nYa falɛ’n (21-26), nin be wiengu bo bla annzɛ bian kunndɛlɛ’n (27-30), nin bian annzɛ bla yralɛ’n (31, 32), nin nda talɛ’n (33-37), nin klunngbɔ tulɛ’n (38-42), ɔ nin e kpɔfuɛ’m be klolɛ’n (43-48) be su afɔtuɛ\n5 Kɛ ɔ wunnin sran kpanngban kpa sɔ mun’n, ɔ fuli oka’n su. Kpɛkun kɛ ɔ trannin ase’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be bɛli i wun lɛ, 2 yɛ ɔ boli be like klelɛ bo-ɔ. Ɔ seli kɛ: 3 “Be nga be wun i wlɛ kɛ be mian Ɲanmiɛn wun’n* be liɛ su ti ye, afin ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn dilɛ’n ɔ ti be liɛ. 4 “Be nga be o awlabɔɛ nun’n be liɛ su ti ye, afin bé wá fɔ́nvɔ be. 5 “Be nga be ti wɛtɛɛfuɛ’n,* be liɛ su ti ye, afin asiɛ’n wá yó be liɛ.* 6 “Be nga be konvi sɔ sa nuan su sɛsɛ yolɛ kɛ awe nin nzuewe fa kun sran sa’n,* be liɛ su ti ye, afin be klun wá jɔ́! 7 “Be nga be si aunnvuɛ’n be liɛ su ti ye, afin bé wá sí be aunnvuɛ. 8 “Be nga sa tɛ fi nunman be awlɛn’n nun’n be liɛ su ti ye, afin bé wá wún Ɲanmiɛn. 9 “Be nga be ti sran afiɛn siesiefuɛ’n* be liɛ su ti ye, afin bé wá flɛ́ be Ɲanmiɛn i mma mun. 10 “Be nga be kleli be yalɛ sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n ti’n, be liɛ su ti ye, afin ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn dilɛ’n ɔ ti be liɛ. 11 “Kɛ min ti’n, sran’m be kpɛ amun nzowa mɔ be kle amun yalɛ’n, mɔ be kan ndɛ tɛtɛ wafa kwlaa be fa bua amun su ato’n, amun liɛ su ti ye. 12 Maan amun klun jɔ, yɛ maan amun wun blibli amun. Afin like nga bé wá fá yó amun mo ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ ti dan. Ka naan b’a wu amun’n, be kleli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be yalɛ sɔ wie. 13 “Amun ti asiɛ’n su njin’n. ?Sanngɛ sɛ njin’n i ta’n kpɔ’n, ngue yɛ bé yó naan w’a yo klakla ekun-ɔn? Nanwlɛ, be kwlá fa yoman like fi kun, sɛ w’a yoman kɛ i blo yɛ bé gúa naan sran’m be tiatia su’n. 14 “Amun yɛ amun ti kɛ kannin sa mɛn’n nun-ɔn. Klɔ ng’ɔ o oka su’n, ɔ kwlá fiaman. 15 Kɛ be sɔ kannin nuan’n, be fa wlɛmɛn i gbogbo bo, sanngɛ be fa sie i kannin siewlɛ’n su, kpɛkun ɔ kpaja be kwlaa nga be o sua’n nun’n be su. 16 I wafa kunngba’n, maan amun kannin’n kpaja sran’m be ɲrun, naan be wun ninnge ɲɛnmɛn nga amun yo’n, naan be manman amun Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n. 17 “Nán amun bu i kɛ n bali Mmla’n* nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be ndɛ’n be nunnunlɛ. M’an baman be nunnunlɛ, sanngɛ n bali kɛ ń yó naan be kpɛn su. 18 Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ kannzɛ nglo nin asiɛ’n be sin’n, sanngɛ fluwa mma annzɛ nzɔliɛ nga be fa klɛli Mmla’n, be nun kun sa i bue su tuman nun le. Ɔ́ yó sɔ lele saan Mmla’n i nun ndɛ’m be kwlaa b’a kpɛn su. 19 I sɔ’n ti’n, sran ng’ɔ fɔn mmla kanngan kpafuɛ nga’m be nun kun’n, naan ɔ se sran mun kɛ be yo sɔ wie’n, ɔ nin ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n fataman. Sanngɛ sran ng’ɔ nanti be su, kpɛkun ɔ fa kle sran mun’n, ɔ nin ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n fata. 20 Afin ń kán klé amun kɛ sɛ amun nɲoliɛ’n i seiin traman mmla klɛfuɛ* nin Farizifuɛ’m be liɛ’n, amun su kwlá wluman ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n nun mlɔnmlɔn. 21 “Amun tili i kɛ be seli laafuɛ’m be kɛ: ‘Nán kun sran, sanngɛ sran ng’ɔ kun sran’n bé fɛ́ i kɔ́ jɔlɛ diwlɛ lɔ.’ 22 Sanngɛ ń kán klé amun kɛ sran kwlaa ng’ɔ fɛ i niaan wie i wun ya m’ɔ guɛmɛn i ya’n i ase’n, bé fɛ́ i kɔ́ jɔlɛ diwlɛ lɔ. Yɛ ndɛ ng’ɔ nin kanlɛ fataman’n, sran ng’ɔ kan kle i niaan wie fa yo i finfin’n, bé fɛ́ i kɔ́ Jɔlɛ difuɛ dandan’m be ja su. Yɛ kusu sran ng’ɔ se i niaan wie kɛ: ‘Wɔ liɛ’n, w’a jinmin tɛtɛ kpa’n,’ sran sɔ’n nin Zeɛnin* m’ɔ ti sin ɲanɲanɲan’n i nun yilɛ fata. 23 “I sɔ’n ti’n, sɛ á kó mán Ɲanmiɛn i like tɛ yiwlɛ lɔ naan ɔ wla kpɛn su kɛ ɔ wun ndɛ o ɔ niaan wie klun’n, 24 yaci ɔ like mɔ ɔ waan á mán’n tɛ yiwlɛ’n i ɲrun lɛ, kpɛkun kɔ naan a nin ɔ niaan’n amun ko siesie amun afiɛn ka. I sin’n, sa ɔ sin naan ɔ like mɔ ɔ waan á mán’n, fa man. 25 “Sran ng’ɔ nin wɔ le ndɛ’n, a nin i be siesie ndɛ’n i ndɛndɛ blɛ mɔ a nin i te o jɔlɛ diwlɛ atin’n su’n. Kɛ ɔ ko yo naan w’a faman wɔ w’a wlaman jɔlɛ difuɛ’n i sa nun, naan jɔlɛ difuɛ’n w’a faman wɔ w’a wlɛmɛn i sa nun sran’n i sa nun, naan b’a toman wɔ b’a yiman wɔ bisua’n ti. 26 Nanwlɛ, ń kán klé wɔ kɛ a su finman lɔ fiteman, saan w’a yi sika’n kwlaa lele w’a fa ɔ bo sika mma kaan m’ɔ ka’n,* w’a man. 27 “Amun tili i kɛ be seli kɛ: ‘Nán kunndɛ bla ɔ yi bo annzɛ bian ɔ wun bo.’ 28 Sanngɛ ń kán klé amun kɛ sran kwlaa ng’ɔ nian bla kun lele ɔ bu i kunndɛlɛ akunndan’n, nn w’a dun mmua w’a kunndɛ bla sɔ’n i yi bo i awlɛn’n nun lɔ. 29 Sɛ ɔ ɲinma fama’n su yo naan ɔ ja kpla’n, tu naan to yi i blo mmua lɔ. Afin ɔ flunman kɛ ɔ lika kun tu lɛ tra kɛ be to ɔ wunnɛn wunmuan’n be yi i Zeɛnin’n* nun. 30 Asa kusu’n, sɛ ɔ sa fama’n su yo naan ɔ ja kpla’n, kpɛ naan to yi i blo mmua lɔ. Afin ɔ flunman kɛ ɔ lika kun tu lɛ tra kɛ ɔ wunnɛn wunmuan’n wɔ Zeɛnin’n* nun. 31 “Asa ekun’n, be seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ yrɛ i yi’n, maan ɔ mɛn i fluwa m’ɔ kle kɛ b’a yra’n.’ 32 Sanngɛ ń kán klé amun kɛ sran kwlaa ng’ɔ yrɛ i yi’n, sɛ w’a yoman kɛ w’a kunndɛ bian i bo’n,* nn w’a fɛ i w’a sie be wun bo bian kunndɛlɛ atin’n su. Yɛ sran ng’ɔ ja bla kun mɔ be yrɛli i’n, nn w’a kunndɛ sran yi. 33 “Asa ekun’n, amun si kɛ be seli laafuɛ’m be kɛ: ‘Ɔ fataman kɛ a ta nda, kpɛkun a yiɛmɛn i nuan. Sanngɛ ɔ fata kɛ a yia nda nga a ta Zoova’n, be nuan.’ 34 Sanngɛ ń kán klé amun kɛ: Nán amun ta nda mlɔnmlɔn. Nán amun flɛ ɲanmiɛn m’ɔ la nglo lɔ plaii’n ta nda, afin ɔ ti Ɲanmiɛn i famiɛn bia. 35 Maan ɔ wie asiɛ’n nin-o, nán amun flɛ i ta nda, afin ɔ ti i ja takatakawlɛ. Maan ɔ wie Zerizalɛmun-o, nán amun flɛ i ta nda, afin ɔ ti Famiɛn dan’n i klɔ. 36 Nán flɛ ɔ ti’n ta nda, afin a kwlá yoman ɔ ti ndrɛ kunngba sa i ufue annzɛ ble. 37 Sɛ amun se kɛ ‘Ɛɛn’ maan ɔ ka su. Sɛ amun se kɛ ‘Cɛcɛ’ kusu’n maan ɔ ka su. Afin ndɛ kwlaa nga be kan gua su’n, ɔ fin klunwifuɛ’n. 38 “Amun si kɛ be seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ bo sran wie ɲinma’n, maan be bo i ɲinma liɛ’n wie, yɛ sran ng’ɔ bu sran wie i je’n, maan be bu i liɛ’n wie.’ 39 Sanngɛ ń kán klé amun kɛ: Nán amun nin sran nga i klun yo wi’n be kpli. Sanngɛ sran ng’ɔ kpaci ɔ fuka fama’n su’n, kaci ɔ fuka bɛ’n mɛn i wie. 40 Yɛ sɛ sran kun waan ɔ́ fá wɔ kɔ́ jɔlɛ difuɛ’m be ja su naan ɔ́ fá ɔ tralɛ kaan’n, fa ɔ tralɛ dan’n mɛn i wie. 41 Yɛ sɛ sran nga kwlalɛ o i sa nun’n ɔ mian wɔ kɛ a sua trɔ ko sunmɛn i ju kilo kun’n, sunmɛn i ju kilo nɲɔn. 42 Sran ng’ɔ srɛ wɔ like’n, fa mɛn i. Yɛ sran ng’ɔ kunndɛ kɛ a bo i bosia’n,* nán kaci ɔ sin si i. 43 “Amun si kɛ be seli kɛ: ‘Klo ɔ wiengu, kpɛkun kpɔ ɔ kpɔfuɛ.’ 44 Sanngɛ ń kán klé amun kɛ: Amun klo amun kpɔfuɛ mun titi, yɛ be nga be kle amun yalɛ’n, amun srɛ Ɲanmiɛn man be titi. 45 Sɛ amun yo sɔ’n, amún yó amun Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i mma mun. Afin ɔ bo i wia’n man klunwifuɛ’n nin sran kpa’n, yɛ ɔ tɔ nzue man ndɛnmanfuɛ’n nin sran ng’ɔ timan ndɛnmanfuɛ’n. 46 ?Afin sɛ be nga be klo amun’n be ngunmin yɛ amun klo be’n, akatua onin yɛ amún ɲɛ́n i-ɔ? ?Lapo defuɛ mun bɔbɔ’n be yoman like kunngba sɔ’n wie? 47 ?Yɛ sɛ amun yo amun niaan’m be ngunmin be like’n, abonuan like benin yɛ amun a yo-ɔ? ?Be nga be timan Zuifu’n be yoman like kunngba sɔ’n wie? 48 I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ amun yo sran kpa* kɛ amun Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n ɔ ti kpa’n sa.\n^ Be kwla se ekun kɛ “be srɛsrɛ Ɲanmiɛn i wawɛ’n.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “wun ase kanfuɛ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “aja like.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “be yo Ɲanmiɛn i klun sa yɛ be nanti i mmla’m be su.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “be kloman ndɛnngan.”\n^ Moizi Mmla’n.\n^ Zerizalɛmun i sin lɔ wla yrawlɛ’n niɔn. Nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika’n nun lɔ.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “kuadran ng’ɔ ka’n.”\n^ Yɛle kɛ, bosia mɔ kɛ ɔ́ wá yí’n, ɔ su sumɛn i bo’n.\n^ Yɛle kɛ, “sɛsɛfuɛ.”


Anh sasa amun wun, anh niannian! Afin mmusu'm bé si Satan b'o ti amun kpofue'n, o ti ke dyra b'o wlanwlan, o kpan kunnde nnen'n sa.\nO ti'a abônuan, afin Satan (*f6*) bobo katyi i wun ke ange b'o di nanwle sa.\nO man é wuun Nyanmien nuan idyofue'm bé nde nga bé kannin'n i wle kpa. Se an fa amun nyin sié su kpa'n, o ti kpa, afin o ti ke kannin b'o kpadya lika tuun wié nun sa, lélé fa dyu alie ndyennien komin su, ye awue nzraama'n fitéh, oh yih sa'm bé nyin wéiin klé amun.\n Ke o kô yô nan amuan kwla dyran mmusu'm bé si Satan b'o kpe amun gble'n i nyrun'n, anh fa Nyanmien i ale ninngé'n kwlaa wla amun wun. Afin nanh é nin klo swran ye é kuon, sannge é nin mmusu mun, nin aôsin tuun nga é ô nun ye'n i min'n i kpenngben mun, ye mmusu tete'm bo bé ô nglô lo'n ye é kuon.\nI so'n ti, anh fa amun wun man Nyanmien. Nanh an lô amun wun man mmusu'm bé si Satan'n, anh dyran kéklé, oh wanndih amun.\nAmun si'n yele mmusu'm bé si Satan'n, ye an klô ke amunh yôh amun si so'n i klun sa. Ke o fin i bôbôle nun'n, o ti swran kunfue, o di'a nanwle mlonmlon, afin o si'a nanwle'n. O bua atô, afin atô'n ti i nzuen, atô'n ti i dyunman, i ye o ti atô buafue'm bé si nion.\n Ye nh kanh klé amun ékun ke, ange nga ba tra'an dyunman nga Nyanmien sié bé su'n i su, bo bé yatyi bé lika'n, Nyanmien tyi bé guaa aôsin tuun kpa'n nun, o su nyanndyi'a bé mlonmlon, nan se i dyole dile tyen dan'n dyuo wa di bé nde'n. I kunngba'n, Sodome, nin Gomorrhe, nin kloklo nga bé mantanmantan bé le'n, bé ti ke ange so'm bé sa. Bé fa bé wun wlaa téklé bôle'n nun, ye yasua'm bé kunnde bé wiéngu yasua. I nuan liké nga bé nyenniin'n yele nyrennen nga bé wuin sin b'o nuanman mlonmlon'n nun'n. Nyanmien yô i so nan swran'n kwlaa bé fa tu bé wun fo. Nde swran so'm bé si so, sannge bé bu akunndan tete'n lélé bé satyi, bé bu'a Nyanmien liké fi, bé kpe nyanmien su lo swran nga bé le nyrun'n bé nzôwa. Sannge i nun nga ange kpenngben Michel nin mmusu'm bé si Satan béh kplih Moïse fuen'n, bo béh sih akplôwa'n, wa kwla ke'en nde te, sannge o séé i ke: «Min Min'n kô wun o!»\nLakafue'n bee i wun le, o sé ke: Se o waan a ti Nyanmien Wa sakpa'n, sé yebue nga mun man bé katyi alie.\nKe Pharisifue'm (*f4*) bé tili'n, bé sé ke: Bian nga nenh i bobo fanngan nun ye o fuan asie usu muon, Béelzébul (*f7*) mmusu'm bé wléngbi'n, i dunman nun ye o fuan béo.\nAnh nian, m man Satan (*f6*) i minnien atôfue'm bo bé ton bé wun suen ke bé ti Juif'n, bé wa kôtô amun bô, ye béh sih ke n klô amun.\nO tye kaan Nyanmien b'o man swran di aladyé'n, o man amunh tiah Satan (*f6*) su, amunh nunkuinh. Man é Min Jésus yô amun yé tititi!\n Ale too nyanmien su lo. Michel nin i ange mun bé nin dragon nin i ange mun bé kunnin. Dragon'n wa nya'an dyranwle, ba me'en i nin ange'm bé lika nyanmien su lo kun. Bé kaan dragon srôésrôé dan so'n nin i ange'm bé bô gua bé asie'n su wa. I ye bé flee wuô lalaa, nin mmusu'm bé si, nin Satan nion, i ye o laka men wunmuan nunfue'm bé kwlaa nion.\n O sé bé ke: N wuun Satan (*f6*) o fin nyanmien su lo ke nyanmien b'o kpa sin'n sa, o toli. Nian, n séli amun ke, nh dyranh amun sin, amunh tiah wuô nin nyannglan'm bé su, amunh kwla kpofue'n, liké fi su yô'a amun. Kannze n séé so'n, nanh amun klun dyo ninngé'm bo bé srô amun'n ti, sannge man amun klun dyo amun dunman bo ba klee nyanmien su lo'n ti.\n N wuun nnen kun, o fin dyénvié'n nun fitéli. I ti'n ti nsô, i wue blu, i wue blu so'n, sika klé ô bé su. Bé klee Nyanmien finfin yôle dunman i ti so'm bé su. Nnen so'n bo n wunniin'n, o fa kangalé, i dya'n fa nnen nga bé fle i ours'n i lie'n, i nuan'n fa dyra'm bé lie'n. Dragon'n (*f46*) tinniin, o fe i bia'n nin i kwlale dan'n menniin. Bé bôô i ti so'n kun su kannin, bé kunniin, sannge i kannin so'n wiéli. O bô men wunmuan'n nunfue'm bé nuan, o man bé su i su. Bé kôtô dragon'n i bô, afin o tiin nnen so'n. Bé kôtô nnen'n i bô, bé sé ke: ?Wan ye o nin nnen'n bé se, b'o nin i kwla kuon? Bé meen i atin ke o idyo kpakpa, o satyi Nyanmien dunman. Ye bé meen i atin ke o sié anglô ablanan-nin-nnyon. Ye o bôô Nyanmien finfin yôle'n bôo, o satyi i dunman, o ken i sua'n nin bé nga bé tran nun nyanmien su lo'n bé wun nde. Bé meen i atin ke o nin Nyanmien i swran'm bé kun, o kwla bé. Bé meen i atin ke o sié nvlénvlé'n kwlaa, nin swran wafawafa'n kwlaa, nin bé bo bé anien'n ti wafawafa'n kwlaa, nin bé nga bé fin menmen'n kwlaa nun'n. Bé kwlaa nga bé ô men'n nun, bo ke bé bô men'n i bô'n, ba kle'a bé dunman Bua Gbanflen bo bé kunniin'n i nguan fluwa'n nun'n, béh kôtôh i bô. Swran ng'o si fa sié'n, mon o fa sié! Swran nga bé siéé ke bé wle bisua'n, san béh wleh, ye swran ng'o fa kaka kun swran'n, san béh fah kaka kuin wié. I kwlaa so'n nun, man bé wun ke Nyanmien i swran'm bé le awlen, ye bé lafi i su. N wuun nnen kun ékun, o fin asie'n nun fitéli. O le wue nnyon, bé ti ke bua gbanflen'm bé lie'n sa, o idyo ke dragon sa. Kwlale kwlaa nga nnen klikli lie'n fa kwla'n, o fa yô sa i nyrun le, ye o man asie'n nin i su swran'n kwla bé kôtô nnen klikli bo bé bô i kannin kunniin, bo i kannin'n wiéli'n i bô. O yi ayre dandan lélé man sin fin nyanmien su lo gua swran'm bé nyrun le. O fa ayre nga bé man o yi bé nnen klikli lie'n i nyrun le'n, laka asie'n sufue mun. O sé bé ke bé yô nnen bo bé bô i kaka b'o dyasôli'n, i wunsu. Bé maan nnen'n i nnyon su'n i atin ke o man klikli lie'n i wunsu bo bé yôli'n, i wunmien mon o idyo nan o kun swran kwlaa nga bé kôtô'a nnen'n i wunsu bo bé yôli'n, i bô'n. Nnen'n man bé siéé swran'n kwlaa, se bé le'a nyrun ô, se bé le nyrun ô, anyanbéunfue ô, yalefue ô, diéwa ô, kanga ô, bé nzolie bé sa fama annze bé ngban su. O man swran ng'o le'a nzolie so'n, b'o yele nnen'n i dunman'n annze liké nuan nga bé kléo o ti i dunman'n, o kwla tô'a liké, o kwla yô'a liké ate. Wa ye o ti akunndan bule lika nion. Swran ng'o si ngwlele'n, o kwla wun liké nuan ng'o ti nnen'n i dunman'n i wle, afin i liké nuan so'n, bé kléo o ti swran dunman. O ti yansien-ablésien-nin-nsien.


Biblu’n nun ndɛ: Jenvie’n i kpɛlɛ - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\n?AMUN si like nga Moizi su yo i wa’n? Ɔ su fɛ i kpɔnman’n tinndin jenvie’n su. Izraɛlifuɛ’m be kwlaa b’a kpɛ jenvie’n. Sanngɛ nzue’n w’a kata Faraɔn nin i alɛ kunfuɛ’m be kwlaa be su. Amun e nian wafa nga ɔ fa yoli’n.\nY’a dun mmua y’a wun i kɛ, kɛ ɲrɛnnɛn i blu su’n sinnin’n, Faraɔn fuannin Izraɛlifuɛ mun. Izraɛlifuɛ nga be ɔli’n, sɛ b’a kaman be nun bla nin ba kanngan mun’n, be yasua’m be ngunmin be kwla ju sran kɔe akpiakpi ya nsiɛn (600.000). Nvle uflɛ i nunfuɛ wie mun mɔ be lafili Zoova su’n, be nin be ɔli wie. Be kwlaa sɔ’n be nin be bua mun, ɔ nin be boli mun, ɔ nin be nannin mun yɛ be ɔli ɔ.\nBe kɔlɛ su’n, Izraɛlifuɛ’m be srɛli Eziptifuɛ’m be tralɛ mun nin sika ɔkwlɛ ninnge mun ɔ nin jɛtɛ ufue ninnge mun. Srɛ dan m’ɔ kunnin be’n ɔ nin ɲrɛnnɛn m’ɔ tɔli be su’n ti’n, be fɛli i sɔ ninnge’m be kwlaa mannin be.\nKɛ Izraɛlifuɛ’m be tuli be bo Ezipti lɔ’n, ɔ dili le nɲɔn kun naan b’a ju jenvie’n i nuan lɔ. Be kpɛli be ngblaliɛ’n jenvie’n i nuan lɛ. I blɛ kunngba sɔ nun’n, blɛ yɛ Faraɔn nin i fuɛ’m be kusu, b’a wun i wlɛ kɛ b’a yo sa tɛ ɔ. Be seli kɛ: ‘?Ɔ yo sɛ ti yɛ e yacili e kanga’m be lɛ be ɔli ɔ?’\nFaraɔn kacili i angunndan’n ekun. Ɔ kɛ i ja nun lɛ yiali i kakaklolo mun ɔ nin i alɛ kunfuɛ’m be nuan ndɛndɛ, naan be su Izraɛlifuɛ’m be su. Kpɛkun fuauun, yɛ be fali Ezipti mɛn’n nun kakaklolo’m be ngba’n be ɔli ɔ. Kakaklolo sɔ’m be nun ya nsiɛn (600) be ti kpakpa dan.\nKɛ Izraɛlifuɛ’m be wunnin kɛ Faraɔn nin i alɛ kunfuɛ’m be su be su’n, srɛ kunnin be dan kpa. Izraɛlifuɛ’m b’a ka jenvie’n nin Eziptifuɛ’m be afiɛn. Be wanndi ɔ, ɔ yoman ye kun. Yɛ Zoova fali sin wunsre tuun kpa yili Izraɛlifuɛ mun ɔ nin Eziptifuɛ’m be afiɛn, ɔ maan be bue nɲɔn’n b’a kwlá mantanman be wiengu.\nZoova seli Moizi kɛ ɔ tinngɛ i kpɔnman’n jenvie’n su. Kɛ Moizi yoli i sɔ’n, Zoova yoli maan aunmuan dan kpa kun finnin wia afiliɛ lɔ fitali. Ɔ suli nzue’n ɔli wa, ɔ suli ɔli wa, naan nzue’n i nun w’a kpɛ. Nzue’n wie jrannin be sa bɛ su yɛ i wie jrannin be sa fama su kɛ talɛ wie sa.\nYɛ Izraɛlifuɛ’m be nantili asiɛ wusiwusi’n su jenvie’n i afiɛn ɔn. Sran’m be cɛli jenvie’n i kpɛlɛ’n su kan naan b’a wie i kpɛ, afin be ti sran kɔe akpi sɔ lele akpi, yɛ be nin be nnɛn’m be kwlaa yɛ be nantili jenvie’n i afiɛn lele naan b’a ju i bue kun lɔ ɔ. Izraɛlifuɛ’m be wieli jenvie’n i kpɛ kwlaa naan Eziptifuɛ’m b’a kwla wun be ekun. Kɛ mɔ Eziptifuɛ’m be wunnin kɛ be kanga’m b’a wɔ’n, be suli be su nzue’n i afiɛn lɔ.\nƝanmiɛn yoli maan be kakaklolo’m be ja’m be tutuli. Srɛ dan kpa kunnin Eziptifuɛ mun yɛ be kpannin be se kɛ: ‘Amun maan e wanndi Izraɛlifuɛ’m be ɲrun, afin Zoova m’ɔ o be sin’n yɛ ɔ nin e su kun ɔn.’ Sanngɛ be yo sa fi ɔ, ɔ yo man ye kun.\nZoova seli Moizi kɛ ɔ tinngɛ i kpɔnman’n jenvie’n su kɛ nga e wun i desɛn’n su lɛ’n sa. Kɛ Moizi yoli i sɔ’n, kpɛkun yɛ nzue’n m’ɔ jrannin kɛ talɛ wie sa’n, ɔ sɛli i sin i osu nun ɔn. Ɔ katali Eziptifuɛ mun ɔ nin be kakaklolo mɔ be fa fuannin Izraɛlifuɛ’m be kwlaa be su. Be nun ba kun sa w’a ɲanman nguan.\nDelɛ mɔ Ɲanmiɛn deli be’n, ɔ yoli be fɛ’n dan. Be nun yasua mun be toli jue be manmannin Zoova. Be waan: ‘Zoova i kwlalɛ nga ɔ kwla’n leman wunsu. Ɔ toli nnɛn kpanngɔ mun nin be fufuɛ mun guɛli i jenvie’n nun lɔ.’ Moizi i niaan bla Miriamu fali klɛn ba kun, kpɛkun Izraɛli mmla’m be kwlaa be fali be klɛn ba liɛ mun, yɛ be sili able be suli i su aklunjuɛ nun ɔn. Be toli jue kunngba nga yasua’m be toli’n wie. Be toli i kɛ: ‘Zoova i kwlalɛ nga ɔ kwla’n leman wunsu. Ɔ toli nnɛn kpanngɔ mun nin be fufuɛ mun guɛli i jenvie’n nun lɔ.’\nEzipt Lɔ Tulɛ ndɛ tre 12 lele 15.\n?Izraɛlifuɛ yasua mun nin bla mun, ɔ nin ba kanngan nga be jasoli Ezipti lɔ’n be ti sran nɲɛ? ?Yɛ wan mun yɛ be nin be jasoli Ezipti lɔ wie ɔ?\n?Kɛ Faraɔn yacili Izraɛlifuɛ’m be nun mɔ be ɔli’n, wafa sɛ yɛ ɔ wa yoli i ɔ? ?Yɛ ngue ajalɛ yɛ ɔ fali ɔ?\n?Ngue yɛ Zoova yoli naan Eziptifuɛ’m b’a faman alɛ b’a wlaman i nvle’n i sin’n niɔn?\n?Kɛ Moizi tinngɛli i kpɔnma’n jenvie’n su’n, ngue sa yɛ ɔ juli ɔ? ?Yɛ ngue yɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli ɔ?\n?Kɛ Izraɛlifuɛ’m be sinnin mɔ Eziptifuɛ’m be suli be su jenvie’n i afiɛn’n, ngue yɛ ɔ juli ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be kleli kɛ be o aklunjuɛ nun, naan be si delɛ nga Zoova deli be lɛ’n i su ye ɔ?\nKanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 12:33-36 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Zoova yoli maan i nvle’n ɲannin blɛ wunmuan nga ɔ dili i lomuɛn nun Ezipti lɔ’n, i su akatua ɔ? (Tul. 3:21, 22; 12:35, 36)\nKanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 14:1-31 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Moizi i ndɛ nga ɔ o Ezipt Lɔ Tulɛ 14:13, 14 nun’n, ɔ ɲan ta Zoova i sufuɛ nga andɛ be minndɛ Armagedɔn alɛ’n be su ɔ? (2 Nyo. 20:17; Jue. 91:8)\nKanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 15:1-8, 20, 21 nun.\n?Ngue ti yɛ ɔ nin i fata kɛ Zoova i sufuɛ’m be to jue be mɛnmɛn i ɔ? (Tul. 15:1, 2; Jue. 105:2, 3; Ngl. 15:3, 4)\n?Zoova i manmanlɛ nun’n, ajalɛ benin yɛ Miriamu nin bla nga be o jenvie nuan lɔ’n, be man andɛ Klistfuɛ bla mun ɔn? (Tul. 15:20, 21; Jue. 68:12)