?Jasin fɛ’n fin Ɲanmiɛn sakpasakpa? | Jasin fɛ kun\n1. ?Biblu’n nun ndɛ’n fin wan?\nAnannganman nguan mɔ sran’m bé ɲɛ́n i asiɛ’n su’n, m’ɔ ti jasin fɛ’n, i su ndɛ’n o Biblu’n nun. (Jue Mun 37:29) Biblu’n nun fluwa kanngan’m be nuan’n ti 66. Ɲanmiɛn kpali sran kɔe 40 mɔ be nin i be nanti kpa’n, naan b’a klɛ Biblu’n. Moizi klɛli i nun fluwa nnun klikli’n, i afuɛ kɔe 3.500 yɛ. Yɛ akoto Zan yɛ ɔ klɛli i fluwa kasiɛn’n niɔn. Ɔ yoli i sɔ w’a di afuɛ 1.900 tra su. ?Ndɛ nga be klɛli’n ɔ fin wan? B’a kpɛman be bɔbɔ be ti nun yɛ be klɛli ɔ. Ɲanmiɛn yɛ ɔ fali ndɛ’n kwlaa mannin be yɛ be klɛli ɔ. I wawɛ’n yɛ ɔ fa dili i sɔ junman’n niɔn. (2 Samiɛl 23:2) Ɔ maan Biblu’n nun ndɛ’n fin Zoova.—Kanngan 2 Timote 3:16 nin 2 Piɛr 1:20, 21 be nun.\nNian video nga be flɛ i ?Biblu’n nun ndɛ’n fin wan?\n2. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Biblu’n nun ndɛ’n ti nanwlɛ ɔ?\nE lafi su kɛ Biblu’n fin Ɲanmiɛn afin ɔ yiyi e ɲrun lɔ sa nga ɔ kan be ndɛ’n, be nun weinwein. Klɔ sran’m be nun wie fi kwlá yomɛn i sɔ. (Zozie 23:14) Saan Ɲanmiɛn Kpli kunngba cɛ yɛ ɔ kwla yo i sɔ like ɔ.—Kanngan Ezai 42:9 nin Eza 46:10 be nun.\nFluwa kun m’ɔ fin Ɲanmiɛn’n, ɔ nin i fata kɛ ɔ yo i liɛ ngunmin. Kɛ Biblu’n kusu ti sɔ ɔ. Yɛle kɛ be yili Biblu’n aniɛnaniɛn ya nnan tra su nun. Kpɛkun Biblu’n ngba nga be yili’n, ɔ ti Biblu’n kɔe akpingbinngbin nsiɛn. Be klɛli Biblu’n w’a cɛ sɔ. Sanngɛ i nun ndɛ’n ɔ nin siansifuɛ’m be ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n be kɔ likawlɛ. Asa ekun be nga be klɛli Biblu’n be ti sran 40. Sanngɛ sran kun i ndɛ liɛ ng’ɔ kan’n, ɔ nin i wiengu kun liɛ’n be sansanman be wun. Be kwlaa be lɔngɔ su klanman. * Asa kusu’n, ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n kle weiin kɛ Ɲanmiɛn ti sran klofuɛ dan. Kusu, i nun ndɛ’n le ta, yɛle kɛ sran ng’ɔ fa su’n, i nzuɛn’n kaci, ɔ yo kpa. I kwlaa sɔ’n ti’n, sran kpanngban kpa be wa wunnin i wlɛ kɛ Biblu’n ti Ɲanmiɛn Ndɛ’n sakpasakpa.—Kanngan 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13 nun.\nNian video nga be flɛ i ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Biblu’n nun ndɛ’n ti nanwlɛ-ɔ?\n3. ?Ngue ndɛ yɛ ɔ o Biblu’n nun ɔn?\nNdɛ cinnjin nga Biblu’n nun ndɛ kwlaa taka su’n, be nun kun yɛle kɛ Ɲanmiɛn waan ɔ́ wá yó ninnge kpakpa mán klɔ sran mun. I sɔ’n ti jasin fɛ. Wafa nga i bo bolɛ nun’n, Ɲanmiɛn dili klɔ sran’n i nɛnnɛn, m’ɔ fɛ i sieli lika klanman kun nun asiɛ’n su wa’n, mɔ lika sɔ’n fili i sa’n, Biblu’n yiyi nun kle e. Kpɛkun kasiɛn su’n, wafa nga asiɛ’n ɔ́ wá káci lika klanman ekun’n, Biblu’n yiyi nun wie.—Kanngan Sa Nglo Yilɛ 21:4, 5 nun.\nMmla nin afɔtuɛ, ɔ nin akunndan nga mmla’m be taka su’n, be o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun. Ɲanmiɛn Ndɛ’n kusu kan wafa nga Ɲanmiɛn nin sran mun be nantili’n, i ndɛ wie. I sɔ’n ti maan e kwla wun sran’n i wafa nga Ɲanmiɛn ti’n. Ɔ maan, nanwlɛ, Biblu’n kwla uka wɔ naan w’a si Ɲanmiɛn, naan w’a kwla yo i janvuɛ.—Kanngan Jue Mun 19:8, 12 nin Zak 2:23 nin 4:8 be nun.\n4. ?Wafa sɛ yɛ a kwla wun Biblu’n nun ndɛ’n i wlɛ ɔ?\nKɛ Zezi bo Biblu’n nun ndɛ kun su’n, i sin’n ɔ yiyi nun. I sɔ’n ti’n, sran’m ‘be wunnin Nyanmiɛn Ndɛ nga be klɛli’n i wlɛ.’ Fluwa nga nun’n, ajalɛ kunngba’n yɛ be niannin su ɔ. Ɔ́ úka ɔ naan w’a wun Biblu’n nun ndɛ’n i wlɛ.—Kanngan Lik 24:27, 45 nun.\nNanwlɛ, Ɲanmiɛn i jasin fɛ’n sa’n, be ɲɛnmɛn i wunsu. Sanngɛ jasin fɛ sɔ’n yo sran wie’m be saa. Wie mun bɔbɔ ɔ yo be tɛ. Sanngɛ, nán niɛn i sɔ’n ti naan ɔ sa sin bubu wɔ. Afin sɛ a kunndɛ kɛ á ɲán anannganman nguan’n, ɔ fata kɛ a si Ɲanmiɛn.—Kanngan Zan 17:3 nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Amun nian fluwa Un livre pour tous nun.


?Sɛ min wiengu’m be mian min kɛ n yo sa tɛ’n, ngue yɛ ń yó ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Abui Abɛ Acoli Afrikaans Albanais Allemand Alur Anglais Arabe Arménien Assamais Attié Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bambara Basque Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuuk Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Edo Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Gokana Goun Grec Guarani Gujarati Guéré Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Indonésien Irlandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Konkani (Romain) Kosrae Krio Kwangali Kwanyama Lamba Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes hongroise Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes paraguayenne Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes russe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshall Maya Mazateco (Huautla) Mixe Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quiché Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Southern Greece) Rotumien Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Sunda Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tandroy Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tiv Tlapanec Tojolabal Tongien Toraja Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yacouba Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nSɛ a fua kpa kɛ a yoman sa tɛ naan be mian ɔ kɛ a yo’n, a su yoman. Á jrán kekle.\nSa kun yɛ: Be flɛ gbanflɛn kun kɛ Zozɛfu. Kɛ i wiengu suklu ba nɲɔn bé mɛ́ntɛn i lɔ’n, i klun tili i piaa. Afin gbanflɛn sɔ’m be jrɛnnin i wun kpɛ nɲɔn le mɔcuɛ kunngba’n nun kɛ ɔ nɔn siklɛti. I kpɛ nsan su nga bé bá’n yɛ ɔ o lɛ ɔ.\nBe nun kun seli i kɛ:\n“Cɛn kwlaa ɔ kunngba yɛ a sin ɔn. Maan n kle wɔ min janvuɛ kun.”\nKɛ ɔ́ sé kɛ i “janvuɛ” kun’n, ɔ bu i ɲinma’n kplɛ. Kpɛkun, ɔ fa like kun i pɔsu’n nun fiteli. Ɔ su fa man Zozɛfu.\nZozɛfu nían ɔn, siklɛti o i sa mma afiɛn. I klun tili i dan ekun.\nYɛ ɔ seli be kɛ: “Amun yaci. N seli amun kɛ n nɔnman...”\nGbanflɛn kunfuɛ’n, seli i kɛ: “?Ngue ti yɛ srɛ kun wɔ ɔ? Nán srɛ kun wɔ!”\nZozɛfu tɛli i su juejue su kɛ: “Srɛ kunman min.”\nGbanflɛn kun’n fɛ i sa yili i Zozɛfu kɔmin su. Kpɛkun, ɔ se i blɛlɛ kɛ: “Ɔ li nɔn kaan sa.”\nKunfuɛ’n fa siklɛti’n sie i Zozɛfu i nuan wun koko kpa. Kpɛkun, ɔ se i blɛlɛ wie kɛ: “E su kan kleman sran fi. Yɛ sran fi su timɛn i le.”\n?Zozɛfu i wiengu nɲɔn sɔ’m be buli like nga be yo’n i akunndan laa? ?Nán sran wie yɛ ɔ lakali be ti yɛ be nɔn siklɛti ɔ? Ɔ kwla yo sɔ. Atrɛkpa’n, sran uflɛ yɛ ɔ seli be kɛ be yo sɔ ɔ. Yɛ kɛ mɔ be kunndɛman kɛ be nin i be afiɛn saci ti’n, be fali su.\n?Sɛ sa ng’ɔ juli Zozɛfu su’n i wie ju wɔ su’n, á yó sɛ naan w’a fite nun?\nBUABUA Ɔ WUN SIE\nBiblu’n se kɛ: “Sran ng’ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ’n, kɛ ɔ wun kɛ ndɛ tɛ wie su ba’n, kpɛkuun w’a cuɛn i wun w’a yi i ja. Sanngɛ be nga be bɔbɔ be kwlá uka-man be wun’n be liɛ’n, be ko kuku be wun yi nun, kpɛkuun b’a wun i nuan sa fiaan.”—Nyanndra Mun 22:3.\nKpɛ sunman’n, a kwla wun i wlɛ kɛ ɔ wiengu’m bé wá mían ɔ kɛ a yo like wie. Wienun ɔn, a wun kɛ ɔ wiengu suklu ba’m be o ɔ ɲrun lɔ, be su nɔn siklɛti. Sɛ a buabua ɔ wun sie’n, á wún like ng’ɔ fata kɛ a yo’n.\nBiblu’n se kɛ: “Nán an yo sa nga bɔ maan amún kókó i sin’n.”—1 Piɛr 3:16.\nUsa ɔ wun kosan nga: ‘?Sɛ n su min wiengu’m be su e yo like nga be su yo’n wie’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gúa mán min ɔn?’ Atrɛkpa’n, bé kló ɔ sa le nɲɔn kun. ?Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ klun jɔ́? ?Ɔ janvuɛ’m be ti’n, á sáci ɔ dunman?—Ezipt Lɔ Tulɛ 23:2.\nFA AJALƐ KUN\nBiblu’n se kɛ: “Sran akunndanfuɛ’n ɔ sro sa tɛ yolɛ’n.”—Nyanndra Mun 14:16.\nI kwlaa m’ɔ yoli o, ɔ fata kɛ a fa ajalɛ kun naan a suɛ i sin sa kwlaa ng’ɔ́ bá’n. Biblu’n kle kɛ Zozɛfu nin Zɔbu, yɛ Zezi be fali ajalɛ kpa. Naan sanngɛ, Kaɛn nin Ezau, nin Zidasi be fali ajalɛ tɛ. ?Yɛ ɔ li, ajalɛ benin yɛ á fá ɔ?\nBiblu’n se kɛ: “Fa nanwlɛ’n yo kɛ wɔ aliɛ sa, di.” (Jue Mun 37:3) Bu ajalɛ nga á fá’n i sin sa ng’ɔ kwla ju’n i akunndan. I liɛ’n, á wún ndɛ ng’ɔ fata kɛ a kan’n. Yɛ á ɲán su mmlusuɛ.\nNán ɔ klun titi wɔ. Yɛ nán kunndɛ kɛ á kán ndɛ kpanngban. A kwla se be juejue su kɛ CƐCƐ. Annzɛ kɛ ɔ ko yo naan b’a wun i wlɛ kɛ a su yoman like nga be su yo’n wie’n, a kwla se kɛ:\n“An yaci min diin.”\n“N yoman ninnge tɛtɛ ngalɛ mun.”\n“Amun siman min kpa ti ɔ.”\nKɛ a kan sɔ’n, jran su kpa. Á wún kɛ bé yáci ɔ diin ndɛndɛ kpa, yɛ i sɔ’n bó ɔ nuan bɔbɔ.\nSƐ BE YO Ɔ FINFIN’N\nSɛ ɔ wiengu’m be kle ɔ yalɛ naan a lo ɔ wun man be’n, a su ɲanman ɔ ti.Á yó be klun sa cɛn kwlaa.\n?Sɛ ɔ wiengu’m be yo wɔ finfin’n, ngue yɛ á yó ɔ? Wienun ɔn, be se wɔ kɛ: “Fia o, a ti srɛfuɛ.” Be nga be kle be wiengu’m be yalɛ’n, be ta sɔ kan kpa. ?I lɛ’n nun’n, ngue yɛ á yó ɔ? Like nga a kwla yo’n, be nun nɲɔn yɛ.\nA kwla fa yo aɔwi. (Se kɛ: “Ɛɛn, n ti srɛfuɛ.” Kpɛkun like nga ti yɛ a yoman kɛ be sa’n, yiyi nun kpe kan.)\nA kwla kaci ndɛ’n yi be su. Like nga ti yɛ a yoman kɛ be sa’n, yiyi nun kle be. Kpɛkun, kan ndɛ kun naan be bu akunndan. (Se kɛ: “Kɛ n wun kɛ amun mɔ an ti ngwlɛlɛfuɛ’n, amun nɔn siklɛti’n, ɔ bo min nuan.”)\nSɛ be yaciman ɔ yalɛ klelɛ’n, jaso be wun lɛ! Maan ɔ tran ɔ klun kɛ sɛ a jasoman be wun lɛ’n, bé klé ɔ yalɛ trá laa’n. Sɛ a jaso be wun lɛ’n, i sɔ’n klé kɛ a kunndɛman kɛ á fá sran uflɛ i ayeliɛ’n su.\nA kwlá seman kɛ á fía ɔ wiengu’m be wun tititi naan b’a kleman ɔ yalɛ. Sanngɛ a kwla bu like nga á yó’n i akunndan. Like nga ti yɛ a yoman kɛ be sa’n, yiyi nun kle be naan be wun kɛ nán be yɛ be sie wɔ ɔ. I kwlaa yoli o, ɔ bɔbɔ yɛ ɔ fata kɛ a fa ajalɛ kun ɔn.—Zozie 24:15.\n?Sɛ min wiengu’m be kle min yalɛ’n, ngue yɛ ń yó’n ɔ?\n?Sɛ min wiengu’m be mian min kɛ n yo sa tɛ wie’n, lngue yɛ ń yó’n ɔ?\nNDƐ WIE MUN EKUN!\nKɔ www.jw.org/fr su. (Tin LA BIBLE ET VOUS > ADOLESCƐNTS su.) Nian video nga be flɛ i kɛ Jran yalɛ nga ɔ wiengu’m be kle wɔ’n i ɲrun kekle!


Sa Nglo Yilɛ 16 | Online Bible | New World Translation\nSa Nglo Yilɛ 16:1-21\nƝanmiɛn i ya m’ɔ o kpongbo ba nso’m be nun’n (1-21)\nBe utuli i asiɛ’n su (2), jenvie’n nun (3), nzue ba mun nin nzue ti’m be nun (4-7), wia’n su (8, 9), nnɛn’n i bia’n su (10, 11), Efrati’n nun (12-16), aunmuan’n nun (17-21)\nBé kún Ɲanmiɛn i alɛ’n Aamagedɔn lɔ (14, 16)\n16 N tili nɛn kun, ɔ tɛli kekle kpa. Ɔ fin Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Ɔ seli anzi nso’m be kɛ: “An wɔ naan an ko utu Ɲanmiɛn i ya m’ɔ o kpongbo ba nso’m be nun’n asiɛ’n su.” 2 Be nun klikli’n ko utuli like ng’ɔ o i kpongbo ba’n nun’n asiɛ’n su. Kpɛkun kannin tɛ kun m’ɔ trɛ ndɛndɛ’n, ɔ fiteli be nga nnɛn’n i nzɔliɛ o be wun mɔ be su i wunsu nga be yoli’n, be wunnɛn’n su. 3 I nɲɔn su’n utuli like ng’ɔ o i kpongbo ba’n nun’n jenvie’n nun. Kpɛkun jenvie’n kacili mmoja. Mmoja sɔ’n ti kɛ sran mɔ w’a wu’n i liɛ’n sa. Ɔ maan ninnge kwlaa nga nguan o be nun mɔ be o jenvie nun’n, be wuli. 4 I nsan su’n utuli like ng’ɔ o i kpongbo ba’n nun’n nzue ba mun nin nzue ti’m be nun. Kpɛkun be kacili mmoja. 5 N tili ndɛ nga anzi ng’ɔ o nzue’m be su’n, ɔ kannin’n. Ɔ seli kɛ: “Wɔ mɔ a o lɛ’n, mɔ kɛ ɔ fɛ i laa lele’n a o lɛ’n, mɔ a kpɔciman ɔ nvle nunfuɛ mun’n, a yo sa i nuan su sɛsɛsɛ. Afin a seli kɛ maan sa sɔ’m be ju. 6 Yɛle kɛ be guali ɔ sran mun nin ɔ nuan ijɔfuɛ’m be mmoja’n i ase. Yɛ ɔ kusu a mannin be mmoja naan be nɔn. I sɔ mɔ a yoli be’n, ɔ nin be fata.” 7 Kpɛkun n tili ndɛ nga tɛ yiwlɛ’n kannin’n. Ɔ seli kɛ: “Ɲanmiɛn Zoova, wɔ mɔ a kwla sa kwlaa yo’n, jɔlɛ nga a di be’n be ti nanwlɛ, yɛ be ti su.” 8 I nnan su’n utuli like ng’ɔ o i kpongbo ba’n nun’n wia’n su. Kpɛkun be mannin wia’n i atin kɛ ɔ yra sran mun. 9 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, aunyɛyɛ dan kpa kunnin sran mun. Sanngɛ sran’m be sacili Ɲanmiɛn mɔ i ti yɛ maan ɲrɛnnɛn sɔ’m be ju’n, i dunman. Kpɛkun b’a kaciman be akunndan’n naan se kɛ bé yí i ayɛ. 10 I nnun su’n utuli like ng’ɔ o i kpongbo ba’n nun’n nnɛn’n i bia’n su. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, aosin tɔli i famiɛn diwlɛ’n su. Kpɛkun ɔ yoli sran’m be ya. I sɔ’n ti’n, be kakali be taaman mun. 11 Ɲrɛnnɛn m’ɔ o be su’n nin kannin m’ɔ o be wun’n ti’n, be kannin Ɲanmiɛn m’ɔ o nglo lɔ’n i ndɛ tɛtɛ. Yɛ b’a kaciman be nzuɛn’n. 12 I nsiɛn su’n utuli like ng’ɔ o i kpongbo ba’n nun’n nzue ba dan mɔ be flɛ i Efrati’n nun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, nzue’n wieli nun. Ɔ yoli sɔ naan famiɛn nga be fin wia afiliɛ lɔ’n, b’a ɲan sinwlɛ. 13 N wunnin ndɛ tɛtɛ nsan, be ti kɛ klɛ sa. Be fin dragɔn’n nin nnɛn’n, ɔ nin sran ng’ɔ tɔn i wun suɛn kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n be nuan nun fiteli. 14 Ndɛ sɔ’m be fin mmusu mun. Be yi atrɛ, yɛ be kɔ famiɛn nga be o asiɛ wunmuan’n su’n be sin. Be yiayia be naan be kun alɛ Ɲanmiɛn m’ɔ kwla like kwlaa yo’n i cɛn dan’n nun. 15 “Nian! Ń bá kɛ awiefuɛ sa. Ɔ maan sran nga i ɲin tran su naan b’a demɛn i tralɛ’n i sa nun’n, i liɛ su ti ye. Afin ɔ su fɛmɛn i wun kplɛn wlanwlanman naan sran’m b’a wun i naan w’a wun ɲannzuɛn.” 16 Be yiayiali be lika nga Ebre nun’n be flɛ i Aamagedɔn’n* i nun. 17 I nso su’n utuli like ng’ɔ o i kpongbo ba’n nun aunmuan’n nun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, nɛn kun tɛli kekle kpa Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ, lika nga famiɛn bia’n wo lɔ’n. Ɔ seli kɛ: “W’a wie!” 18 Kpɛkun ɲanmiɛn’n kpali sin, nɛn wie’m be tɛli, yɛ ɲanmiɛn’n kplali kekle kpa. Asiɛ’n kejeli dan kpa. Kɛ ɔ fɛ i cɛn nga klɔ sran’m be trannin asiɛ’n su lele’n, ɔ nin-a kejeman sɔ le. Ɔ kejeli juli mmua, yɛ i kejelɛ sɔ’n yoli dan. 19 Klɔ dan’n i nun bubuli nsan. Klɔ nga be o nvlenvle’m be kwlaa be nun’n be sacili. Yɛ Ɲanmiɛn i wla kpɛnnin Babilɔnin klɔ dan’n su naan be fa klowa mɔ nzan o nun’n, be mɛn i naan ɔ nɔn. Nzan sɔ’n yɛle i ya dan’n. 20 Asa ekun’n, asiɛ nga nzue bo sin yia be’n, be wanndili, yɛ b’a wunman oka’m be kun. 21 I sin’n, nzraama nga kɛ nzue tɔ́’n ɔ gua’n, i dandan kpa mɔ kun ju kilo kɔe ablaɔn’n (20), be fin ɲanmiɛn su lɔ be guali sran’m be su. Nzraama mɔ be guali sran’m be su’n ti’n, sran’m be kannin Ɲanmiɛn i wun ndɛ tɛtɛ, afin ɲrɛnnɛn’n yoli dan kpa.\n^ Ɔ fin Ebre nun ndɛ kun. I bo’n yɛle “Megido oka.”\nSa Nglo Yilɛ 16


?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e yo wun ase kanfuɛ-ɔ? | Like suanlɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Central) Cambodgien Chokwe Chol Chopi Chuabo Créole de Maurice Créole des Seychelles Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kimbundu Kisi Krio Lao Lhukonzo Lifu Lomwe Makua Maltais Mam Mapudungun Mazateco (Huautla) Mixe Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Navajo Ndau Ngabere Ngangela Nias Niue Nyaneka Nyungwe Ourdou Ouïghour (Cyrillique) Pidgin (Cameroon) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Southern Greece) Runyankore Saramaccan Sena Sunda Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshwa Tzeltal Umbundu Wallis Wawle Wayuunaiki\n“Akunndan’n [...] ti wun ase kanfuɛ’m be liɛ.”—NYANNDRA MUN 11:2.\nJUE: 38, 69\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e yo wun ase kanfuɛ-ɔ?\n?Ngue yɛ sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n yo-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e klun jɔ Zoova i junman nga e di’n su-ɔ?\n1, 2. ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yili i sa Saili su-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nKƐ ZOOVA síe Saili famiɛn’n, ɔ wunnin kɛ Saili ti wun ase kanfuɛ. (1 Samiɛl 9:1, 2, 21; 10:20-24) Sanngɛ, Saili wa yoli tutrefuɛ. Yɛle kɛ cɛn kun’n, Filistifuɛ’m be bali kpanngban kpa kɛ be nin Izraɛlifuɛ’m bé kún. Blɛ sɔ nun’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Samiɛli seli Saili kɛ ɔ́ wá yí tɛ mán Zoova. Kɛ ɔ́ cɛ́ mɔ Samiɛli baman’n, srɛ kunnin Izraɛlifuɛ mun. Ɔ maan, be nun sunman be bo sandili Saili wun. Saili kusu w’a kwlá minndɛman lele. I bɔbɔ yili tɛ’n. I sɔ’n ti, Ɲanmiɛn i klun w’a jɔmɛn i wun. Afin, nɛ́n i yɛ ɔ fata kɛ ɔ yi tɛ’n niɔn.—1 Samiɛl 13:5-9.\n2 Kɛ Samiɛli bali’n, ɔ ijɔli Saili. Afin, i ɲin w’a yiman Zoova. Sanngɛ, Saili w’a bumɛn i kɛ ɔ yoli sa tɛ. Kpɛkun, ɔ fali sa m’ɔ yoli’n guali sran uflɛ su. (1 Samiɛl 13:10-14) Kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, Saili wa yoli sa tɛtɛ wie mun ekun. I sɔ’n ti, Zoova yili i sa i su. (1 Samiɛl 15:22, 23) Saili boli i famiɛn dilɛ’n i bo klanman cɛ. Sanngɛ i agualiɛ su’n, ɔ yoli sa tɛ dan.—1 Samiɛl 31:1-6.\n3. (a) ?Wafa sɛ yɛ sran sunman be bu be wun ase kanlɛ’n niɔn? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ nga wá tɛ́ be su-ɔ?\n3 Andɛ’n, sran sunman be bu i kɛ sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, i liɛ kwlá yoman ye. I sɔ’n ti, be yo be wun dandan. Mɛn’n nun sran dan kun seli kɛ: “Kɛ be se kɛ sran kun ti wun ase kanfuɛ’n, nɛ́n i yɛle min. N kunndɛman kɛ ń yó i sɔfuɛ kaan sa.” ?Sanngɛ, ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ Klistfuɛ’m be yo wun ase kanfuɛ-ɔ? ?Ngue yɛ wun ase kanfuɛ’n, ɔ yo-ɔ? ?Yɛ ngue yɛ ɔ yoman-ɔn? ?Wafa sɛ yɛ blɛ kekle nun bɔbɔ’n, e kwla kle kɛ e ti wun ase kanfuɛ-ɔ? Like suanlɛ nga wá tɛ́ kosan klikli nɲɔn’m be su. Kpɛkun, i sin liɛ’n tɛ́ kosan kasiɛn’n su.\n4. ?Ngue yɛ wun tufuɛ’n, ɔ yo-ɔ?\n4 Biblu’n kle kɛ be wun ase kanlɛ’n, ɔ nin tutre dilɛ’n, be ti kɛ wia nin aosin’n sa. (An kanngan Nyanndra Mun 11:2 nun.) Kɛ Davidi srɛ́ Ɲanmiɛn’n, ɔ seli kɛ: “Wun tufuɛ’m be ti, sasa min bɔ n ti ɔ sufuɛ’n.” (Jue Mun 19:14) ?Ngue yɛ wun tufuɛ’n, ɔ yo-ɔ? I sɔfuɛ’n, ɔ kwlá trɛmɛn i awlɛn, yɛ ɔ yo i wun dandan. Ɔ maan wie liɛ’n, ɔ yo like mɔ nɛ́n i yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo’n. Fɔ m’ɔ o e nun’n ti, wie liɛ’n, e yo sa m’ɔ fataman kɛ e yo’n. Sɛ i sɔ’n kaci e nzuɛn’n, sa ng’ɔ juli Famiɛn Saili su’n kle kɛ Zoova klun su jɔman e wun. Jue Mun 119:21 se kɛ Zoova nin wun tufuɛ mun ‘bé yía nun.’ ?Ngue ti-ɔ?\nKɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, e kle kɛ e ɲin yi Zoova.\n5. ?Ngue ti yɛ be wun tulɛ’n ti like tɛ-ɔ?\n5 Like nga ti yɛ Zoova nin wun tufuɛ’m bé yía nun’n, i kun yɛle kɛ be ɲin yimɛn i. Be bumɛn i kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn naan i yɛ ɔ sie nglo nin asiɛ’n niɔn. I nɲɔn su’n yɛle kɛ, wun tufuɛ’n yo like nga nɛ́n i yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo’n. I sɔ’n ti, ɔ kpɛ utre ba, yɛ ɔ nin i wiengu’m be nuan sɛman. (Nyanndra Mun 13:10) I nsan su’n yɛle kɛ, kɛ sran’m be wun kɛ w’a yo sa m’ɔ timan su’n, ɲannzuɛn kun i. (Lik 14:8, 9) I kwlaa sɔ’n ti’n, Zoova kunndɛ kɛ e yo wun ase kanfuɛ.\n?NGUE YƐ WUN ASE KANFUƐ’N YO-Ɔ?\n6, 7. ?Nguɛ yɛ be fa sie wun ase kanfuɛ’n i nzɔliɛ-ɔ?\n6 Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ yomɛn i wun dandan, yɛ ɔ diman tutre. (Filipfuɛ Mun 2:3) Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ wun like ng’ɔ kwlɛ i yo’n i wlɛ. Sɛ ɔ yo sa m’ɔ timan su’n, ɔ di i nanwlɛ. Sɛ be mɛn i afɔtuɛ’n, ɔ kplin su. Kpɛkun, ɔ kunndɛ kɛ be kle i like. Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, Zoova klun jɔ i wun dan.\n7 Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle ekun kɛ wun ase kanfuɛ’n, ɔ wun i wlɛ kɛ ɔ kwlá yoman ninnge ngba. I sɔ’n ti’n, ɔ bu i wiengu’m be sran, yɛ ɔ nin be tran klanman.\n8. ?Ngue yɛ sɛ y’a nianman e wun kpa’n, e kwla yo-ɔ?\n8 Sɛ y’a nianman e wun kpa’n, ɔ cɛman naan y’a tu e wun. Yɛle kɛ, junman wie mɔ be man e asɔnun’n nun ti’n, e kwla bu i kɛ e ti kpa tra e wiengu mun. Annzɛ e kwla fa sran wie mɔ e si i kpa’n, m’ɔ di junman dan asɔnun’n nun’n e di e nuan. (Rɔmfuɛ Mun 12:16) Sɛ e le like kun’n, e kwla kunndɛ kɛ sran’m be si sɔ. (1 Timote 2:9, 10) Annzɛ kusu’n, e yɛ cɛn kwlakwla e kunndɛ kɛ é klé e wiengu mun like ng’ɔ fata kɛ be yo’n, annzɛ ng’ɔ fataman kɛ be yo’n niɔn.—1 Korɛntfuɛ Mun 4:6.\n9. ?Ngue ti yɛ sran wie’m be yoli tutrefuɛ-ɔ? An kan be nun kun i ndɛ.\n9 Sɛ y’a nianman e wun kpa ekun’n, e konvi kwla yo tɛ. Kpɛkun, e tu e wun. Sran sunman be yo tutrefuɛ. Afin be klo dunman, annzɛ be kunndɛ kɛ bé yó kɛ be wiengu mun sa, annzɛ kusu be awlɛn ti fufu. Biblu’n kan sran wie mɔ be yoli sɔ’n be ndɛ. Be nun wie yɛle Absalɔmun, nin famiɛn Oziasi, nin Nɛbikadnɛzali. Zoova kleli be weiin kɛ ɔ fata kɛ be yo wun ase kanfuɛ.—2 Samiɛl 15:1-6; 18:9-17; 2 Be Nyoliɛ 26:16-21; Daniɛl 5:18-21.\n10. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e kpli e di sran jɔlɛ-ɔ? An fa sa kun mɔ Biblu’n kɛn i ndɛ’n be yiyi nun.\n10 Like nga ti yɛ cɛn kunngun sran wie’m be yo like ng’ɔ fataman kɛ be yo’n, ɔ sɔnnin. I wie yɛle abimelɛki nin Piɛli be liɛ’n. (Bo Bolɛ 20:2-7; Matie 26:31-35) ?Sran sɔ’m be bɔbɔ be ti tutrefuɛ ti yɛ be yoli sa sɔ mun-ɔn? ?Annzɛ b’a wunman sa wie’m be wlɛ ti-ɔ? ?Annzɛ b’a buman sa sin ti yɛ be yoli sɔ-ɔ? Sran fi simɛn i wiengu klun. I sɔ’n ti, ɔ fataman kɛ e kpli e di sran jɔlɛ.—An kanngan Zak 4:12 nun.\nE JUNMAN LIƐ NGA ƝANMIƐN MANNIN E’N\n11. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e kwlakwla e wun i wlɛ-ɔ?\n11 Zoova yoman ninnge mun sukusuku. I sɔ’n ti, ɔ mannin e tinuntinun e junman kɛ e di. Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ wun i junman liɛ nga Zoova mɛnnin i’n i wlɛ. E kwlakwla e mian e wiengu wun. Afin Zoova fanngan nun’n, ɔ le sran kun i like m’ɔ si i yo-ɔ. Yɛ like nga e klo kɛ e yo’n, e kwla yo. Sanngɛ sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, é fá like nga e si i yo’n, é úka e wiengu mun. (Rɔmfuɛ Mun 12:4-8) Nanwlɛ, Zoova kunndɛ kɛ e fa like ng’ɔ mannin e’n e yo i klun sa. Yɛ e fa yo e wiengu’m be ye.—An kanngan 1 Piɛr 4:10 nun.\n?Sɛ be man e junman asɔnun nun’n, ajalɛ kpa benin yɛ Zezi kle-ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 12-14 be nun.)\n12, 13. ?Sɛ Zoova i junman nga e di’n kacikaci’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ e wla fi su-ɔ?\n12 Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Zoova kwla man e junman uflɛ. I wie yɛle Zezi liɛ’n. I bo bolɛ nun’n, ɔ nin i Si Zoova be ngunmin yɛ be o lɛ-ɔ. (Nyanndra Mun 8:22) I sin’n, ɔ ukali Zoova be yili anzi mun, nin nglo nin asiɛ’n, ɔ nin sran mun. (Kolɔsfuɛ Mun 1:16) Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Ɲanmiɛn sunmɛnnin i asiɛ’n su wa. Be wuli i klɔ sran. Ɔ ɲinnin, yɛ ɔ yoli kaklaka. (Filipfuɛ Mun 2:7) Kɛ ɔ wuli’n, ɔ sɛli i sin Ɲanmiɛn wun lɔ. Kpɛkun afuɛ 1914 nun’n, Ɲanmiɛn sieli i famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. (Ebre Mun 2:9) Ɔ cɛ kan’n, ɔ́ wá dí famiɛn afuɛ akpi. Kpɛkun i sin’n, ɔ́ fá famiɛn dilɛ’n mán Ɲanmiɛn naan “Nyanmiɛn sie like’n kwlakwlakwla.”—1 Korɛntfuɛ Mun 15:28.\n13 E kusu’n, Zoova i junman nga e di’n kwla kacikaci. Wie liɛ’n, i sɔ’n fin e bɔbɔ. I wie yɛle kɛ, e kwla ja bla annzɛ bian. Annzɛ e wu ba. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, e kwla fa ajalɛ wie mun naan é dí Zoova junman’n i blɛ kwlaa nun. Wie liɛ kusu’n, sa wie m’ɔ ju e su’n ti’n, e kwla di junman uflɛ. Kɛ ɔ yo sɔ’n, wie liɛ’n, e kwla di junman’n i dan tra laa, annzɛ e kwlá dimɛn i dan. Sɛ e ti gbanflɛn annzɛ oke o, sɛ e ti juejue annzɛ tukpacifuɛ o, Zoova si like nga e kwla tu e klun e yo’n. I sɔ’n ti, ɔ su mianman e kɛ e yo like nga e kwlá yoman’n. Zoova klun jɔ like kwlaa nga e yo mɛn i’n su.—Ebre Mun 6:10.\n14. ?Ngue ti yɛ sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, i klun jɔ junman nga Ɲanmiɛn mɛn i’n su-ɔ?\n14 Junman kwlaa nga Zoova mannin Zezi’n, ɔ dili i aklunjuɛ su. E kwla yo sɔ wie. (Nyanndra Mun 8:30, 31) Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, i klun jɔ junman nga Zoova mɛn i’n su. I ɲin bloman sran uflɛ liɛ’n su. Afin, ɔ wun i wlɛ kɛ Zoova yɛ ɔ mannin e tinuntinun e junman’n niɔn. Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ bu i wiengu’m be sran. Kpɛkun, ɔ suan be bo aklunjuɛ su.—Rɔmfuɛ Mun 12:10.\nE WUN AKUNNDAN NG’Ɔ FATA KƐ E BU’N\n15. ?Ajalɛ kpa benin yɛ Zedeɔn kle e-ɔ?\n15 Be wun ase kanlɛ nun’n, Zedeɔn kle e ajalɛ kpa. Cɛn kun’n, Zoova seli i kɛ ɔ ko de Izraɛlifuɛ mun madianfuɛ’m be sa nun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ seli Zoova kɛ: “Min awlo’n yɛ ɔ ti Manase akpasua’m be kasiɛn’n nin-ɔn. N kusu min yɛ n ti min si i awlofuɛ’m be nun kaan-an.” (Jɔlɛ Difuɛ Mun 6:15) Sanngɛ, Zedeɔn lafili Zoova su yɛ w’a kpɛmɛn i atinsrɛ. Ɔ wunnin like nga Zoova kunndɛ kɛ ɔ yo’n i wlɛ weiin. Kpɛkun, ɔ srɛli Zoova. (Jɔlɛ Difuɛ Mun 6:36-40) Zedeɔn ti yakpafuɛ, yɛ ɔ yo ninnge mun juejue su. Sanngɛ, ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ yɛ ɔ niɛn i wun su wie. (Jɔlɛ Difuɛ Mun 6:11, 27) Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, nvlefuɛ’m be kunndɛli kɛ ɔ yo be su kpɛn. Sanngɛ, w’a kplinman su. Kɛ ɔ wieli junman nga Zoova mɛnnin i’n i di’n, ɔ sɛli i sin i awlo.—Jɔlɛ Difuɛ Mun 8:22, 23, 29.\n16, 17. ?Ngue yɛ wun ase kanfuɛ’n yo-ɔ?\n16 Sɛ be man Klistfuɛ kun i junman uflɛ asɔnun’n nun naan ɔ kplin su’n, sɛ kusu ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ úka junman ng’ɔ di’n su’n, i sɔ’n kleman kɛ ɔ timan wun ase kanfuɛ. Klistfuɛ kun kwla kunndɛ kɛ ɔ́ níɛn i niaan’m be lika kpa. Annzɛ ɔ kwla kunndɛ kɛ ɔ́ sú Ɲanmiɛn kpa trá laa’n. Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ sɛ ɔ yo sɔ’n, ɔ ti kpa dan. (1 Timote 4:13-15) Ɔ timan cinnjin kɛ be man e junman uflɛ naan y’a su Ɲanmiɛn kpa y’a tra laa’n. Sanngɛ, like nga Zoova fanngan nun e si i yo’n, e kwla yo i kpa tra laa’n. Yɛ e kwla yo naan e nzuɛn’n yo kpa tra laa’n. Sɛ e yo sɔ’n, é kwlá sú Zoova kpa. Yɛ é yó e wiengu’m be ye dan.\n17 Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ usa junman nga be mɛn i’n i nun kpa naan w’a sɔ nun. Ɔ srɛ Ɲanmiɛn. Kpɛkun, ɔ nian sɛ ɔ́ kwlá dí junman sɔ’n nin o. Asa ekun’n, sɛ ɔ́ ɲán blɛ nin wunmiɛn yó ninnge cinnjin wie mun ekun’n, ɔ bu i akunndan wie. Sɛ ɔ kwlá yoman ye’n, ɔ nian sɛ sran uflɛ kwla ukɛ i o. Sɛ ɔ bu i kwlaa sɔ’n i akunndan naan ɔ wun kɛ ɔ su kwlá diman junman uflɛ sɔ’n kɛ ɔ nin i fata’n sa’n, ɔ sɔman nun.\n18. (a) ?Kɛ be man sran kun i junman’n, sɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ngue yɛ ɔ́ yó-ɔ? (b) ?Afɔtuɛ benin yɛ Rɔmfuɛ Mun ndɛ tre 12 i mma 3 man e naan y’a yo wun ase kanfuɛ titi-ɔ?\n18 Zoova kunndɛ kɛ atin ng’ɔ kle e’n, e fa su nin e “wun ase kanlɛ.” (Mise 6:8) I sɔ’n ti, sɛ ɔ man e junman kun’n, maan e nian Zedeɔn i ayeliɛ’n su. Maan e fa e wun wla Zoova sa nun. Maan e kanngan Biblu’n nun, ɔ nin fluwa nga anuannzɛ’n yi be’n be nun naan e si atin nga Zoova kle e’n. Junman kwlaa nga Zoova man e’n, nán e bu i kɛ e fanngan nun ti yɛ e kwla di-ɔ. Sanngɛ, maan e wun i wlɛ titi kɛ Zoova m’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n yɛ ɔ suan e bo naan y’a kwla di junman sɔ’n niɔn. (Jue Mun 18:36) Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ ‘bumɛn i wun sran dan traman wafa ng’ɔ ti’n su.’—An kanngan Rɔmfuɛ Mun 12:3 nun.\n19. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e yo wun ase kanfuɛ-ɔ?\n19 Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ wun i wlɛ kɛ Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ fata kɛ be mɛnmɛn i-ɔ. Afin like fi nunman Zoova sin, i yɛ ɔ yili ninnge’n kwlaa-ɔ. (Sa Nglo Yilɛ 4:11) Sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, é klun jɔ́ junman kwlaa nga Zoova man e’n su. Asa ekun’n, é bú e niaan’m be sran, yɛ é bo yó kun. Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ bu like kwlaa ng’ɔ́ yó’n i sin kpa naan w’a yo. Ɔ yo sɔ naan w’a yoman sa tɛtɛ mun. Be nga be ti wun ase kanfuɛ’n, Zoova klun jɔ be wun dan. I sɔ’n ti, ɔ ti cinnjin kpa kɛ Zoova i sufuɛ’m be yo wun ase kanfuɛ. Sanngɛ ɔ ju wie’n, i sɔ yolɛ’n timan pɔpɔ. Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá klé like ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a yo wun ase kanfuɛ titi’n.


“Nyanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ nin-ɔn”—1 Zan 4:8\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | Novanblu 2015\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitumbuka Chiyao Citonga Coréen Croate Créole d’Haïti Danois Efik Espagnol Estonien Fidjien Finnois Français Goun Grec Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrois Hébreu Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kannada Kazakh Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Krio Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Langue des signes zimbabwéenne Letton Lhukonzo Lifu Lituanien Luganda Luo Macédonien Malay Malayalam Malgache Marathi Maya Mixe Mongol Mooré Ndébélé (Zimbabwe) Norvégien Néerlandais Népali Oromo Ossète Ourdou Ouzbek Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Serbe Serbe (Romain) Shona Sidama Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Tagalog Tajiki Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tzotzil Télougou Ukrainien Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wolaitsa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme)\nƝanmiɛn Zoova yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn\n“Nyanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ nin-ɔn.”—1 ZAN 4:8, 16.\nJUE: 18, 91\n?Klolɛ mɔ Ɲanmiɛn klo sran mun ti’n, be nga be ɲin yi i’n be liɛ yó sɛ?\n?Ngue yɛ Ɲanmiɛn yoli m’ɔ kle kɛ ɔ klo sran’m be kwlakwla ɔ?\n?Ngue ti yɛ Famiɛn diwlɛ kun mɔ Zoova tɛkɛli i ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ kle kɛ ɔ klo sran mun ɔn?\n1. (a) ?Ɲanmiɛn i nzuɛn dan kpafuɛ’n yɛle benin? (b) ?I sɔ’n ti’n, ngue yɛ e kunndɛ kɛ é yó ɔ?\nƝANMIƐN Ndɛ’n se kɛ “Nyanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ nin-ɔn.” (1 Zan 4:8) Yɛle kɛ, sɛ klolɛ’n ti sran’n, nn é sé kɛ yɛle Ɲanmiɛn bɔbɔ. Ɲanmiɛn i nzuɛn dan kpafuɛ’n yɛle sran klolɛ’n. Ɲanmiɛn yo like kwlaa sran klolɛ’n ti. Ninnge kwlaa nga be o ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su wa’n, ɔ klo be ti yɛ ɔ yili be ɔ. I sɔ’n ti’n, é lɛ́ i ase dan.\n2. ?Kɛ mɔ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n ti’n, ngue yɛ e lafi su kɛ ɔ́ yó mán e ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n2 Ɲanmiɛn Zoova klo ninnge ng’ɔ yili be’n mun. I sɔ’n ti, e lafi su kɛ ɔ́ yó like ng’ɔ ti kpa’n mán e titi. Ɔ maan, be nga be ɲin yi i’n, be klun jɔ́ titi. I wie yɛle kɛ, Ɲanmiɛn “w’a sie cɛn kun bɔ sɛ cɛn sɔ’n ju’n, ɔ maan bé fá sran’n bɔ be o mɛn’n nun’n be kwlaa bá sran b’ɔ sieli i’n i ja su.” Yɛ ɔ́ dí be jɔlɛ weinwein. Sran sɔ mɔ Ɲanmiɛn sieli i kɛ ɔ di sran’m be jɔlɛ’n, yɛle Zezi Klist. (Yol. 17:31) E lafi su kɛ Zezi wá yó sɔ sakpa. Naan be nga be ɲin yi Ɲanmiɛn’n, bé ɲán anannganman nguan.\n?NGUE YƐ SA NGA BE JULI MƐN’N NUN’N BE KLE E Ɔ?\n3. ?Sɛ Ɲanmiɛn timan sran klofuɛ’n, nn sran’m be liɛ yó sɛ?\n3 ?Sɛ Ɲanmiɛn timan sran klofuɛ’n, nn sran’m be liɛ yó sɛ? Maan e bu i akunndan e nian. Kɛ mɛn’n boli i bo lele’n, Satan m’ɔ ti klunwifuɛ’n i fanngan nun’n, sran’m be sie be wiengu mun klunwi su. (2 Kor. 4:4; 1 Zan 5:19; an kanngan Sa Nglo Yilɛ 12:9, 12 nun.) Ɔ maan, sɛ Ɲanmiɛn timan sran klofuɛ sa’n, nn sran’m be liɛ su yoman ye le.\n4. ?Ngue ti yɛ Zoova mannin Satan i atin kɛ ɔ sie sran mun kan ɔn?\n4 Kɛ Satan yoli ɲin kekle Ɲanmiɛn su’n, ɔ lakali sran mun. Ɔ maan, be yoli ɲin kekle wie. Satan seli kɛ Ɲanmiɛn siman sran’m be sie. Naan i bɔbɔ yɛ ɔ kwla si be sie kpa ɔ. (Bob. 3:1-5) Zoova kusu, ɔ mɛnnin i atin kɛ ɔ sie sran mun kan naan be nian. Sa’m be kle kɛ, i sran mun o, i Satan bɔbɔ o, be siman sran sie mlɔnmlɔn.\n5. ?Ngue yɛ sa nga be ju mɛn’n nun’n, be kle ɔ?\n5 Afuɛ ya nga be sinnin lɛ’n nun’n, alɛ kunlɛ’n ti’n, sran kpanngban be wuli. Mɛn’n w’a yo kekle kpa andɛ. Yɛ ɔ́ yó sɔ titi. I sɔ yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n kannin ɔn. Ɔ seli kɛ “kɛ mɛn’n ɔ́ kɔ́ i bue nuan’n,” lika’n ɔ́ yó kekle. Ɔ se ekun kɛ: “Sran nga be klun yo wi bɔ be ti gblɛfuɛ’n, be sa tɛ nga be yo’n i tɛ’n ɔ́ trá laa liɛ’n.” (2 Tim. 3:1, 13) Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kun seli kɛ: “Anannganman, n si kɛ sran’n i nguan’n nun-mɛn i sa nun. Ajalɛ ng’ɔ tu’n ɔ fin-mɛn i.” (Zer. 10:23) Sa nga be ju mɛn’n nun’n, be kle kɛ ndɛ sɔ mɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n kannin’n, ɔ ti nanwlɛ. Zoova w’a yiman sran kɛ ɔ sie i wiengu.\n6. ?Kɛ Ɲanmiɛn mannin Satan i atin kɛ ɔ sie sran mun kan’n, ngue yɛ sran’m b’a wun i wlɛ ɔ?\n6 Kɛ Ɲanmiɛn mannin Satan klunwifuɛ’n i atin kɛ ɔ sie sran mun kan’n, sran’m b’a wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn kunngba cɛ yɛ ɔ kwla si be sie ɔ. Ɔ ka kan’n, Ɲanmiɛn wá núnnún klunwifuɛ mun. I sin’n, sɛ sran kun waan ɔ́ tɛ́nndɛn i ɲrun ekun’n, ɔ su mɛnmɛn i atin. Ɔ́ ká lɛ núnnún i. Sa nga be juli laa’n, i ti yɛ Ɲanmiɛn yó sɔ ɔ. Ɔ su kplinman su kɛ sran’m be yo klunwi’n ekun.\nWAFA NGA ZOOVA KLE KƐ I YƐ Ɔ TI SRAN KLOFUƐ’N\n7, 8. ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn kle kɛ i yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn?\n7 Wafa nga Ɲanmiɛn kle kɛ ɔ klo sran mun dan’n, ɔ sɔnnin. I wie yɛle ninnge ng’ɔ yili be nglo lɔ’n nin asiɛ’n su wa’n. Ninnge sɔ’m be wie yɛle nzraama mun, ɔ nin anglo ba’n nin wia’n. Sɛ wia’n nunman lɛ’n, like fi kwlá yoman ye asiɛ’n su. Ninnge kwlaa sɔ mɔ Ɲanmiɛn yili be’n, be yi i nzuɛn’n i nglo. Be kle kɛ Ɲanmiɛn le tinmin. Ɔ si ngwlɛlɛ, naan i yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn. Nanwlɛ, “sran nyinma wun-man Nyanmiɛn’n, sanngɛ kɛ ɔ fin cɛn ng’ɔ yili mɛn’n, ninnge kwlaa ng’ɔ yo be bɔ be wun be’n, ɔ maan be wun i wlɛ weiin kɛ Nyanmiɛn o lɛ yɛ ɔ kwla sa’n kwlaa yo.”—Rɔm. 1:20.\n8 Wafa nga Zoova yili asiɛ’n ti’n, sran nin nnɛn’m be kwla tran su. Zoova boli sran’n i kpa. Kpɛkun, ɔ siesieli asiɛ’n i ye klanman kpa naan sran’m b’a kwla tran su titi. (An kanngan Sa Nglo Yilɛ 4:11 nun.) I kpa bɔbɔ’n, “asiɛ’n su ninnge nga nguan o be nun’n be kwlaa, i yɛ ɔ yi be nuan nun aliɛ ɔ, afin i klun-ufue’n wo lɛ tititi.”—Jue. 136:25.\n9. ?Kannzɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n, sanngɛ ngue yɛ ɔ kpɔ i ɔ?\n9 Ɲanmiɛn Zoova yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn. Sanngɛ, ɔ kpɔ sa tɛ’n. Jue Mun 5:5-7 se kɛ: “A ti Nyanmiɛn kun bɔ sa tɛ’n ɔ ti-man ngowa like ɔ nyrun. [...] Ɔ nyin ci be bɔ be yo sa tɛtɛ mun.” Ɔ se ekun kɛ: “Anannganman waan nán i nyinma wun sran kunfuɛ mun nin ndrunmun difuɛ mun.”\nƆ KA KAAN SA, BE SU WUNMAN KLUNWIFUƐ’N KUN\n10, 11. (a) ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn wá yó klunwifuɛ mun ɔn? (b) ?Be nga be ɲin yi Ɲanmiɛn’n, be liɛ yó sɛ?\n10 Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn. Ɔ maan, kɛ i dɔ liɛ’n wá jú’n, ɔ́ wá núnnún klunwifuɛ mun mlɔnmlɔn. Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan: “Be nga be yo sa tɛ’n, bé kán be bo. Yɛ be nga be fa be wla gua Anannganman su’n, mɛn’n ɔ́ yó be liɛ. Ɔ ka kaan sa, be su wunman klunwifuɛ’n kun. [...] Be bɔ be kloman Anannganman sa’n, bé wá núnnún kɛ ijre nyrɛ sa. Bé núnnún. Bé núnnún kɛ sin wɛnsrɛn sa.”—Jue. 37:9, 10, 20.\n11 Ɲanmiɛn Ndɛ’n se ekun kɛ: “Mɛn’n ɔ́ yó sran kpa’m be liɛ. Bé trán nun tititi.” (Jue. 37:29) Sran kpa sɔ mun’n, “be wun jɔ́ be kpa fɔuun!” (Jue. 37:11) Kɛ mɔ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n ti’n, ɔ kunndɛ kɛ i sufuɛ’m be liɛ yo ye tititi. I sɔ’n ti’n, i waan “ɔ́ núnnún be nyinmuɛn’n kwlaa, wie’n su tran-man lɛ kun. Be su yo-man sɛ kun, be su sun-man kun, be su wun-man nyrɛnnɛn kun, afin laa ninnge sɔ’m be su tran-man lɛ kun.” (Ngl. 21:4) Be nga be wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n, mɔ be ɲin yi i’n, be liɛ wá yó ye dan.\n12. ?“Sran ng’ɔ nanti sein’n” yɛle wan?\n12 Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan: “Nian sran ng’ɔ nanti sein’n i kpa nian. Nian sran ng’ɔ ti sɛsɛ’n i kpa nian. I sɔfuɛ’n, i nzuɛn’n ti flɔlɔlɔ, ɔ maan i ti, saan ɔ́ dí ye le. Sanngɛ sa tɛ yofuɛ’m be kwlaa bé núnnún. Klunwifuɛ’m be su wunman ye le.” (Jue. 37:37, 38) “Sran ng’ɔ nanti sein’n,” ɔ si Ɲanmiɛn Zoova nin i Wa’n. Kpɛkun, ɔ yo Ɲanmiɛn klun sa. (An kanngan Zan 17:3 nun.) Sran sɔ’n, ɔ lafi su kpa kɛ “mɛn’n nin i nun ninnge kwlaa bɔ sran nyin blo su’n, bé wíe, sanngɛ sran ng’ɔ yo Nyanmiɛn klun sa’n, ɔ́ ká lɛ tititi.” (1 Zan 2:17) Ɔ ka kaan sa’n, mɛn’n wíe. I sɔ’n ti’n, ɔ fataman kɛ e cuɛncuɛn e ja ase naan y’a fa Biblu’n nun ndɛ nga su. I waan: “Fa ɔ wla gua Anannganman su, fɛ i atin’n su.”—Jue. 37:34.\nSA CINNJIN KPA NGA ƝANMIƐN YOLI M’Ɔ KLE KƐ I YƐ Ɔ TI SRAN KLOFUƐ’N\n13. ?Sa dan kpafuɛ nga Ɲanmiɛn yoli m’ɔ kle kɛ i yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n yɛle benin?\n13 Kannzɛ e ti sa tɛ yofuɛ’n, sanngɛ e kwla fa Ɲanmiɛn “i atin’n su.” Asa ekun’n, e ti kpɔlɛ tɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n ti’n, e kwla fa e wun mantan Ɲanmiɛn Zoova. E ti kpɔlɛ tɛ’n, ɔ kle kpa kɛ Ɲanmiɛn yɛ ti sran klofuɛ’n niɔn. Tɛ sɔ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n ti’n, cɛn wie lele sran’m be su yoman sa tɛ kun, yɛ be su wuman kun. (An kanngan Rɔmfuɛ Mun 5:12; 6:23 nun.) I nun mɔ Zezi o ɲanmiɛn su lɔ’n, w’a yoman ɲin kekle Ɲanmiɛn i su le. Ɔ maan, kɛ ɔ bali asiɛ’n su wa’n, Ɲanmiɛn si kɛ ɔ su yoman ɲin kekle. Kɛ Zezi bali asiɛ’n su wa mɔ bé klé i ɲrɛnnɛn’n, ɔ yoli i Si Ɲanmiɛn i ya dan. Zezi kusu w’a kpɔciman Ɲanmiɛn. Ɔ kleli kɛ sɛ sa’n tɔ cinnjin kpa bɔbɔ’n, sran mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, ɔ kwla nanti sein lele guɛ i ti nin i bo.\nKlolɛ mɔ Ɲanmiɛn klo sran mun ti’n, ɔ sunmɛnnin i Wa’n asiɛ’n su wa. (An nian ndɛ kpɔlɛ 13 nun.)\n14, 15. ?Ngue yɛ Zezi i wie’n ti’n, sran’m be kwla ɲɛn i ɔ?\n14 Zezi w’a kpɔciman Ɲanmiɛn le. Ɔ nantili sein lele ɔ fa wuli. Kɛ e si kɛ Zezi i wie’n ti’n, sran’m be kwla ɲan anannganman nguan Ɲanmiɛn i mɛn uflɛ’n nun’n, i sɔ’n yo e fɛ dan. Pɔlu kannin wafa nga Zoova nin Zezi be kleli kɛ be klo e’n, i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ e bɔbɔ e nian kwlá yo-man sa fi’n, kɛ blɛ nga Nyanmiɛn sieli juli’n, be nga be sro-mɛn i’n be ti Krist wuli. Kɛ sran kun wu sran kpa kun ti’n, i sɔfuɛ’n i nyanlɛ ti kekle, sanngɛ wienun-ɔn sran wie trɛ́ i anwlɛn wú sran klun-ufuefuɛ kun ti. Sanngɛ Nyanmiɛn kle ye kɛ ɔ klo e, afin kɛ e ti sa tɛ yofuɛ’n, e ti ɔ maan Krist wuli.” (Rɔm. 5:6-8) Akoto Zan seli kɛ: “An nian kɛ klolɛ nga Nyanmiɛn fa klo ye’n i nyin fiteli dan-an: ɔ sunmɛnnin i Wa kunngba’n mɛn’n nun naan e nyan nguan. Klolɛ sɔ’n, nán e yɛ e kloli Nyanmiɛn-ɔn, i yɛ ɔ kloli ye-ɔ naan w’a sunmɛn i Wa kunngba’n kɛ ɔ fɛ i wun yi e ti tɛ.”—1 Zan 4:9, 10.\n15 Zezi seli kɛ: “Nyanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin naan sran kwlaa ng’ɔ lafi i su’n w’a mlin-man, sanngɛ ɔ nyan anannganman nguan.” (Zan 3:16) Klolɛ mɔ Ɲanmiɛn klo sran mun dan ti’n, w’a bumɛn i bɔbɔ i wun akunndan. Ɔ kplinnin su kɛ i Wa’n ɔ fɛ i wun yi sran’m be ti tɛ. Ɲanmiɛn i sran klolɛ’n, ɔ leman kpɛbo. I sɔ’n ti, Pɔlu seli kɛ: “N si kpa kɛ klolɛ nga Nyanmiɛn fa klo e b’ɔ maan Jésus-Krist yi i nglo kle ye’n, like fi maan i nyin kwlá tu-man e su. Sɛ wie o, sɛ nguan o, sɛ anz mun o, sɛ mmusu mun o, sɛ bae o, sɛ blɛ nga nun ninnge mun o, sɛ cɛn wie ninnge mun o, sɛ nglo lɔ nin asiɛ’n su wa ninnge mun o, like fi nun-man lɛ b’ɔ maan i nyin kwla tu e su-ɔ.”—Rɔm. 8:38, 39.\nƝANMIƐN I SRAN NG’Ɔ SIELI I FAMIƐN’N SU DI JUNMAN\n16. (a) ?Ngue yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n? (b) ?Wan yɛ Ɲanmiɛn sieli i Famiɛn ɔn?\n16 Wafa nga Ɲanmiɛn kle ekun kɛ i yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n, yɛle kɛ ɔ takali Famiɛn diwlɛ kun ɲanmiɛn su lɔ. Kpɛkun, ɔ fɛli i Wa Zezi Klist sieli Famiɛn. Afin, i Wa’n klo sran mun wie. (Nya. 8:31) Asa ekun’n, Ɲanmiɛn fali sran akpi-akpi ya sran akpi-akpi ablanan-nin-nnan (144.000) asiɛ’n su wa naan be nin Zezi be di famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. (Ngl. 14:1) I nun nga Zezi o asiɛ’n su wa’n, ɔ kannin Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ titi. Kpɛkun, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ, kɛ bé srɛ́ Ɲanmiɛn’n, maan be se kɛ: “E si bɔ a o nyanmiɛn su lɔ’n, maan sran’m be wun i wlɛ kɛ wɔ ngunmin yɛ a ti Nyanmiɛn nin-ɔn, maan ɔ sielɛ blɛ’n ju, maan e bɔ e wo asiɛ’n su wa’n e yo ɔ klun sa kɛ be bɔ be o nyanmiɛn su lɔ’n be yo’n sa.” (Mat. 6:9, 10) E kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i blɛ’n ju ndɛndɛ. Afin blɛ sɔ’n nun’n, sran’m be liɛ wá yó ye dan.\n17. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ wafa nga Zezi sie sran mun’n, ɔ nin sran’m be liɛ’n, ɔ timan kun ɔn?\n17 Wafa nga Zezi sie sran mun’n, ɔ nin sran’m be liɛ’n, ɔ timan kun mlɔnmlɔn. Wafa nga sran’m be sie be wiengu ti’n, alɛ tɔ. Sanngɛ e Min Zezi Klist liɛ’n, ɔ fa Ɲanmiɛn i nzuɛn’n. Ɔ klo sran mun kɛ Ɲanmiɛn fa klo be’n sa. (Ngl. 7:10, 16, 17) Zezi bɔbɔ seli kɛ: “Amun kwlaa bɔ an sua trɔ bɔ amu’an fɛ’n, an bla min sin, ń síke amun, yɛ amún dé wunmiɛn. An fa amun ti wla n kɔmin su waka’n bo, yɛ an fa min nzuɛn’n su, afin n ti sran wɛtɛɛ yɛ min anwlɛn’n ti flɔlɔ. Yɛ amun wla wá gúa ase. Afin n kɔmin su waka’n i sualɛ yo fɛ, yɛ n trɔ’n yo-man nɔnnin.” (Mat. 11:28-30) Zezi i ndɛ sɔ’n gua e awlɛn su nzue dan.\n18. (a) ?Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1914 nun’n, ngue yɛ Ɲanmiɛn yo ɔ? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ be su ɔ?\n18 Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ, afuɛ 1914 nun yɛ Ɲanmiɛn sieli Zezi i Famiɛn ɲanmiɛn su lɔ ɔ. Kɛ ɔ fin i lɛ’n, Klistfuɛ nga be nin Klist bé wá dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ’n, be onga mɔ be o asiɛ’n su wa’n, Ɲanmiɛn boli be yialɛ bo. I sin’n, ɔ boli “sran kpanngban kpa” be yialɛ bo wie. Sran sɔ’m be liɛ’n, kɛ Ɲanmiɛn wá núnnún mɛn tɛ nga’n, bé fíte nun. Kpɛkun, bé trán asiɛ’n m’ɔ́ wá káci lika klanman’n i su. (Ngl. 7:9, 13, 14) ?Kɛ é sé yɛ’n, sran sɔ’m be ti sran nɲɛ? ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ be yo ɔ? Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ kosan sɔ’m be su.\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn bu alɛ kunlɛ’n niɔn?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Wafa nga Ɲanmiɛn buli alɛ kunlɛ’n Izraɛlifuɛ’m be blɛ su’n\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Wafa nga Ɲanmiɛn buli alɛ kunlɛ’n Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Wafa nga Ɲanmiɛn bu alɛ kunlɛ’n andɛ’n\nKle ɔ wa kan’n i like naan ɔ su Zoova wie\nKle ɔ wa gbanflɛn annzɛ talua kan’n i like naan ɔ su Zoova wie\n?A “klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa”?\nƝanmiɛn Sielɛ’n w’a di afuɛ ya kun\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N Novanblu 2015 | ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn bu alɛ kunlɛ’n niɔn?\nNovanblu 2015 | ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn bu alɛ kunlɛ’n niɔn?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N Novanblu 2015 | ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn bu alɛ kunlɛ’n niɔn?


Biblu’n nun ndɛ: Wafa nga Zezi kle like’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nCƐN kun’n, Zezi seli bian kun kɛ ɔ fata kɛ ɔ klo i wiengu. Bian sɔ’n usali Zezi kɛ: ‘?Wan yɛ ɔ ti min wiengu’n niɔn?’ Zezi si bian’n i klun angunndan’n. Bian sɔ’n bu i kɛ be nga ɔ nin be fin nvle kunngba’n, annzɛ be nga ɔ nin be su Ɲanmiɛn likawlɛ’n, be yɛ be ti i wiengu’n niɔn. I sɔ ti maan e nian ndɛ nga Zezi kannin fa tɛli i su’n.\nZezi i like klelɛ sunman lika nun’n, ɲanndra yɛ ɔ fa kle like ɔ. I sɔ’n liɛ’n yɛ ɔ nin bian’n be su yo ɔ. Ɔ su kan Zuifu kun nin Samarifuɛ kun be ndɛ. Y’a dun mmua y’a wun i wlɛ kɛ Zuifu’m be kloman Samarifuɛ’m be sa. Sanngɛ ndɛ nga Zezi kan’n yɛ:\nCɛn kun Zuifu kun fin Zerizalɛmu su jra kɔ Zeriko. Ɔ ko tɔli kodiawiefuɛ’m be sa nun. Be deli i bo sika wunmuan’n, be boli i lele ɔ ka kan naan w’a wu, yɛ be yacili i lɛ be ɔli ɔ.\nI sin’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ Zuifu kun su sin atin kunngba sɔ’n su. Ɔ wunnin bian sɔ’n. ?Ngue yɛ amun bu i kɛ ɔ yoli ɔ? Aii, w’a sɛn i wun atin’n i bue kun lɔ w’a ɔ lalaa. Kpɛkun Ɲanmiɛn sufuɛ kun m’ɔ ti Levifuɛ’n i kusu sinnin lɛ. ?Ɔ jrannin? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn, w’a jranman w’a ukaman bian’n. Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’n nin Levifuɛ’n yɛ be o foto’n su lɛ be su jra be kɔ ja ngua lɔ lɛ.\nSanngɛ amun nian sran nga ɔ o bian nga kodiawiefuɛ’m be boli i’n, i wun lɛ’n. Samarifuɛ kun ɔn. Ɔ su uka Zuifu sɔ’n. Ɔ fali ayre wie guɛli i bian’n i kannin’m be nun. I sin’n, ɔ fali Zuifu bian sɔ’n ɔli lika kun mɔ be kwla niɛn i lika lɔ’n naan w’a yo juejue’n i nun.\nKɛ Zezi wieli i ndɛ’n kan’n, ɔ usali bian nga ɔ nin i be ijɔ’n kɛ: ‘?Be sran nsan sɔ’n, ɔ ɲrun’n, be nun onin yɛ ɔ niannin bian m’ɔ tɔli kodiawiefuɛ’m be sa nun’n i lika kɛ i wiengu sa ɔ? ?Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’n, annzɛ Levifuɛ’n, annzɛ kusu Samarifuɛ’n niɔn?’\nBian’n waan: ‘Samarifuɛ’n niɔn, afin ɔ sili bian nga kodiawiefuɛ’m be boli i’n, i aunnvuɛ.’\nZezi seli i kɛ: ‘Ɔ kusu kɔ, yo i kunngba sɔ’n wie.’\n?Amun kloman wafa nga Zezi fa kleli like’n? ?Sɛ e fa e ɲin e sie ndɛ nga Zezi kɛnnin i Biblu’n nun su’n, e kwla suan like kpanngban kpa, nɛ́n i ɔ?\n?Kosan benin yɛ bian’n usali Zezi ɔ, yɛ ngue ti ɔ?\n?Ngue yɛ Zezi fa kle like ɔ? ?Yɛ ngue yɛ y’a dun mmua y’a wun i wlɛ Zuifu nin Samarifuɛ’m be lika ɔ?\n?Ndɛ nga Zezi kɛnnin i lɛ nun’n, ngue sa yɛ ɔ ɲannin Zuifu nga ɔ fin Zerizalɛmu su jra kɔ Zeriko’n niɔn?\n?Kɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ nin Levifuɛ’m be sinnin lɛ’n, ngue yɛ be yoli ɔ?\n?Desɛn’n su lɛ’n, wan yɛ ɔ su uka Zuifu nga kodiawiefuɛ’m be boli i’n niɔn?\n?Kɛ Zezi wieli i ndɛ kan’n, kosan benin yɛ ɔ usali bian’n niɔn, yɛ bian’n tɛli su sɛ?\nKanngan Lik 10:25-37 nun.\n?Kɛ ɔ ko yo naan w’a tɛman kosan’n su trele’n, wafa sɛ yɛ Zezi ukali mmla sifuɛ kun naan w’a bu ndɛ nga be kan be’n be sin ɔn? (Lik 10:26; Mat. 16:13-16)\n?Be nga be bu i kɛ ninnge nga Zezi yo’n, ɔ ti mmla fɔnlɛ’n, wafa sɛ yɛ ɔ fali ɲanndra mun fa tɛli be su ɔ? (Lik 10:36, 37; 18:9-14; Tit 1:9)\nSamarifuɛ kun kleli kɛ ɔ klo sran\nZezi kannin Samarifuɛ kun m’ɔ klo sran’n i ndɛ. Ɔ jrannin ndɛ sɔ’n su mannin sran’m be afɔtuɛ. ?Wafa sɛ?\nBa ng’ɔ mlinnin’n w’a ba\n?Ngue yɛ ba ng’ɔ mlinnin’n i su ndɛ nga Zezi kannin’n kle e-ɔ?


Mark 7 YRENT - Yi -tʋ da bɛ, Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba - Bible Search\nZuif 'nɔn kluda wɩ\n(Mt 15.1-9; Lk 11.37-41)\n1Yi -tʋ da bɛ, Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn -mienun 'si Zeruzalɛm, ɛn o -ta Zozi 'va. 2Waa 'yɩ 'nan -a -srunɔn plɔɛn fɛ blɩ, te wa'a 'o 'pɛ -man "foelɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ.\n3Zuif 'nɔn nɛn Farizɛn 'nɔn 'a bɛ, 'lee Zuif 'nɔn pɛɛnɔn bɛ, -te wa'a 'o 'pɛ -man "foelɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩɛ, wa'a fɛ ble dɩ. 4Ɛn -te o 'si 'flɛji bɛ, -te wa'a 'o -srulɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩɛ, wa'a fɛ ble dɩ. O kluda wɩ "kaga plɔɛn a "nyian. E ya 'yi 'mlin 'kulenɛnnun -ci "foedɩ da, ɛn e ya -pɔnun 'lee -daganun -ci "foedɩ da, [ɛn e ya nyinnan "davɛnun -srudɩ da.]\n5-Yee "wɛan Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'a laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn, 'i -srunɔn 'ka 'wɩ nɛn -kaa tranun -a 'vɩ 'nan -kaa drɛ bɛ -a dra dɩ? 'Pian wa'a 'o 'pɛ -man dra 'saun Bali 'lɛ 'vaa -e 'o fɛ -blɩ.»\n6-A -nan nɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Wei "flivli 'nɔn! 'Wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan Ezai -a crɛn -tɛ 'ka man bɛ, 'wɩ 'kpa nɛn, kɔɔ yaa 'vɩ 'nan:\n‹Bali "e 'nan:\nwaan 'tɔ "yi "ve 'o 'le lou,\n'pian o jinun bɛ,\no ya 'o 'sidɩ 'an man -kɔɔbli.\n7-Wee 'an 'sudɩ bɛ -a "nɛn "ka "dɩ.\nKɔɔ -peinun nɛn blamin a -tɔ bɛ,\n-a 'bɔ nɛn waa "paaman minnun ji\n'nan -yɛɛ cɩ Bali -le -si -a.› »\n8Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Ka "trɔɛn 'si Bali -le -pei -va, ɛn ka -sɔɔnla 'ka tranun kluda wɩ -sru. 9'Ka 'ci a 'e 'cɛndɩ. Ka Bali -le -pei tuʋ 'ka 'pɛla koda, ɛn ka lɛa 'ka tranun kluda wɩ man.\n10'Wɩ nɛn yaa -kɔɔnman bɛ -nyrɛn 'gʋ. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n‹'I yiɛ 'nan 'i "tɩ 'lee 'i "bʋ "man!›\nƐn "nyian 'nan:\n'e wei 'pla 'e "tɩ "man,\n-te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ,\n'e "bʋ "man bɛ,\n'o san -tɛ!›\n-Pei zɩɛ Bali 'bɛ -nɔn Moizi lɛ, 11'pian kaa "paaman minnun ji 'nan, -si a 'e 'nɔndɩ min lɛ -e 'e vɩ 'e "tɩ 'lee 'e "bʋ "lɛ 'nan: ‹Ma'an 'kɔlaman -e 'an 'pa 'ka 'va dɩ. "Lala nɛn kɔ "an -nɔn 'cɛɛ bɛ, maan drɛ Kɔrban -a. -A -ci nɛn 'nan, maan -nɔn Bali lɛ.› 12'Cee 'wɩ "paadɩ zɩɛ e -si -tɔa -yrɔ -e 'e 'pa 'e "tɩ 'lee 'e "bʋ 'va. 13Zɩ ka Bali wei klu -sɛanla 'ji 'ka tranun kluda wɩ -a zɩɛ. Ɛn 'wɩ zɩɛ -a -tʋwli "nɛn kaa dra 'wɩ "kaga "ji.»\n-Mɛ "fɛ 'bɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ?\n14"Bɛ -sru ɛn Zozi min "kaga laabʋ "nyian, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka "trɔɛn "tɔ 'an wei lɛ -e 'ka 'wɩ 'gʋɛ -a -ci man 'kpa. 15Fɛ nɛn e "sia bei, -e 'e -wla "min ji bɛ, ya'a min "tri 'tɔa Bali 'lɛ dɩ. 'Pian fɛ nɛn e "sia min ji -e 'e bɔla bei "bɛ, -yɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ. 16[Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, -a san 'e man!»]\n17Zozi 'si min "kaga yei, ɛn e wla 'kuin. -A -nan nɛn -a -srunɔn 'a laabʋ -yrɔ 'nan, 'e -kɔnnɛn "nɛn yaa -fɔ bɛ -a -ci vɩ 'wlɛ! 18Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'bɔ "nyian, ka'a 'kɔlaman -e 'ka 'wɩ zɩɛ -a -ci man dʋʋ? Fɛ nɛn e -wlamlan min ji bɛ, ya'a min "tri 'tɔa Bali 'lɛ dɩ. Ka'a tɔa zɩ dʋʋ? 19Kɔɔ ya'a 'wlamlan min souba ji dɩ, 'pian e -ko min -pɔan 'ji. "Bɛ -sru -e min 'e 'kʋ -fɔ -a lua.»\n'Wɩ zɩɛ -a vɩdɩ -a nɛn Zozi -a kɔɔn 'nan, -blɩfɛ -tʋ 'ka min "tri -tɔa Bali 'lɛ dɩ.\n20Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «Fɛ nɛn, e "sia min ji bɛ, -yɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ. 21Kɔɔ blamin souba 'ji nɛn ci "nrɔndɩ -wlidɩ pɛɛnɔn "sia. -Kɔnnɛn -wɛɛdɩ "kaga 'lee lɩ -wɛɛdɩ "kaga "a -tʋ, ɛn crin wʋdɩ a -tʋ, ɛn min -tɛdɩ a -tʋ, 22ɛn min nan -wɛɛdɩ 'lee min -sran -wɛɛdɩ a -tʋ, ɛn "lala yɩdɩ "yi "bʋʋ "a -tʋ, ɛn nyannɛn drɛdɩ a -tʋ, ɛn -dawli drɛdɩ a -tʋ, ɛn fɛ -blɩdɩ 'lee -wɛn mlindɩ -e 'e 'ciɩla "da "bɛ e ya -tʋ, ɛn man bʋdɩ a -tʋ, ɛn 'wɩdɩ min man -wlidɩ "a -tʋ, ɛn fli drɛdɩ -dandan a -tʋ, ɛn -blʋ 'tandɩ a -tʋ. 23'Wɩ 'wlidɩ pɛɛnɔn zɩɛ, o "sia min ji, ɛn -wɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ.»\n-Pɛn lɩ -tʋ yi -tɛra Zozi da\n24Zozi 'si fɛ zɩɛ -a -nan, ɛn e -kʋ Tir 'fla "srɔn Fenizi 'lɛglɔn 'ji. E wla 'kɔn 'tʋ -ji. E 'ka "vale 'nan, minnun 'o -tɔ 'nan e ya -nan dɩ. 'Pian ya'a -kɔlalɛ drɛdɩ -a dɩ. 25Lɩmɔn -tʋ a 'fla zɩɛ -a da. -Yʋ -wlidɩ "a -a 'lu -sru. 'Nun tɔɔn e Zozi 'le 'wɩ 'man, ɛn e -ta "va, ɛn 'e "po sɔɔnla "wlu. 26-A -nan nɛn e toba -fɔ -yrɛ 'nan, 'e 'yʋ -wlidɩ "pin 'e 'lu -sru. Lɩ 'bɔ zɩɛ Zuif lɩ "cɛɛ dɩ, e "sia Siri Fenizi 'lɛglɔn 'ji.\n27Ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «'I nannannun 'tʋɩ 'o fɛ -blɩ 'o 'kan 'lɔ! E 'ka 'wɩ "yi, -e min 'e nannannun -lɔ 'kpɔun 'si 'e -nɔn -plɛnnun lɛ dɩ.»\n28Ɛn yaa 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «'Wɩ tɩglɩ nɛn, yia 'vɩ, 'an 'san. 'Pian nannannun 'nɛan plɔɛn nɛn e -sɛanla bɛ, -plɛnnun nɛn 'tablo wlu bɛ, waa -ble.»\n29Ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Yia 'vɩ fɛnyian. 'I 'kʋ, -yʋ -wlidɩ 'si 'yie 'nɛn -sru!»\n30-A -nan nɛn lɩ zɩɛ e 'li 'e da 'yee "kɔnnɛn. E 'bɔ 'yee 'nɛn man 'e nyinnandɩ -saa da, te -yʋ -wlidɩ 'si -a -sru.\n31"Bɛ -sru ɛn Zozi 'si 'lɛglɔn nɛn Tir 'fla "srɔn "bɛ -a -ji. E ciɩla Sidɔn, ɛn e -kʋ 'lɛglɔn nɛn waa laabo 'Fla 'fu bɛ -a da Galile 'yi man. 32-A -nan nɛn minnun -ta bobo -tʋ -a Zozi lɛ, ɛn o toba -fɔ -yrɛ 'nan, 'e 'pɛ 'pla "da, -e 'e 'beli.\n33Zozi -cɛzan zɩɛ -a 'si minnun "srɔn "kogo, ɛn e -kʋ -a -kɔɔbli fɔɔ. E 'pɛ 'wlɛ 'wʋ -a "trɔɛn 'ji, ɛn e 'le 'yi 'si, yaa klɛ -a nrɛn man. 34-A -nan nɛn 'e yiɛ -tɔ laji, e flin -vɛɛ, ɛn yaa 'vɩ -yrɛ 'e wei -ji 'nan: «Efata!» -A -ci nɛn 'nan, 'i 'lɛ 'sʋ! 35'Nun tɔɔn -a "trɔɛn 'lɛ 'sʋ, ɛn -a nrɛn flu. -A -nan nɛn e 'wɩdɩ 'sia tɩglɩ.\n36Zozi 'wɩ 'pla minnun lɛ 'nan, te 'o -nan wɩ vɩ minnun lɛ dɩ! E 'wɩ "paala -wlɛ te yaa "paala, 'pian 'bɛ 'nan nɛn minnun -a fuimlan "man "bʋʋ. 37Min pɛɛnɔn 'lɛbo "fɔ 'e 'ciɩla "da, te waa ve 'nan: «'Wɩ pɛɛnɔn nɛn yaa dra bɛ, e ya "yi. Yaa drɛ ɛn "trɔɛn "winɔn "trɔɛn 'lɛ 'sʋ, ɛn yaa drɛ ɛn bobonun nrɛn baa flu.»


?Like kun o sran nun m’ɔ wuman sakpa ɔ? | Biblu’n kleh\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Assamais Ateso Aymara Bambara Bas Allemand Basque Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuuk Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Guna Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Jula Kabye Kabyle Kalenjin Kannada Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Konkani (Romain) Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lamba Langue des signes allemande Langue des signes australienne Langue des signes britannique Langue des signes chilienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes hongroise Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Langue des signes sud-africaine Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lao Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mapudungun Marathi Marshall Maya Mazateco (Huautla) Mende Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongol Mooré Motu Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Niue Norvégien Nuer Nyaneka Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quiché Rarotongan Rotumien Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Uruund Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Wolof Xhosa Yapois Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nSRAN kpanngban be bu i kɛ like kun o sran nun m’ɔ wuman ɔn. Ɔ maan, kɛ sran’n wu’n, i sɔ like liɛ’n ɔ fin sran’n nun fite. Kɛ mɔ i sɔ ndɛ liɛ’n w’a tru lika’n nun ti’n, kɛ sran kpanngban be suan Biblu’n nun like m’ɔ be wun i wlɛ kɛ Biblu’n klemɛn i sɔ like’n mlɔnmlɔn’n, ɔ bo be nuan. ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, kɛ sran’n wu’n ɔ yo sɛ?\nWAFA NGA BIBLU’N FA KAN NDƐ MMA NÈPHÈSH NIN PSUKHÊ BE NDƐ’N\nNán ɔ wla fi su kɛ i klikli nun’n, be klɛli Biblu’n i dan lika Ebre aniɛn nin Glɛki aniɛn nun. Biblu’n nga be kacili be Wawle aniɛn nun’n, be nun wie’m be nun’n, be kacili Ebre ndɛ mma nèphèsh ɔ nin Glɛki ndɛ mma psukhê kɛ “wawɛ.” Wawle’m be nzuɛn’n nun’n, ɔ nin asɔnun wie’m be nun’n, be lafi su kɛ wawɛ sɔ’n yɛle like ng’ɔ o sran nun m’ɔ wuman’n. Sanngɛ ndɛ mma nèphèsh nin ndɛ mma psukhê be o Biblu’n nun’n kpɛ 800 tra su kpɛkun ndɛ mma sɔ’m be bo’n, ɔ kwla yo (1) sran mun, annzɛ (2) nnɛn mun, annzɛ (3) nguan ng’ɔ o sran annzɛ nnɛn’m be nun’n. Maan e fa e ɲin e sie i Biblu’n nun ndɛ mma wie mɔ be yi ndɛ mma sɔ’m be bo tulɛ fanunfanun nsan’m be nglo’n, be su e nian.\nSran mun. ‘Kɛ Nowe bóbó mmeli’n sran [psukhê] mɔcuɛ cɛ yɛ be fuli mmeli sɔ’n nun be trannin nzue’n i ɲin su lele be ɲannin be ti ɔ.’ (1 Piɛr 3:20) Biblu’n nun ndɛ mma nga nun wa’n, be kacili ndɛ mma psukhê kɛ sran, yɛle kɛ Nowe, ɔ nin i yi’n, ɔ nin i wa yasua nsan’n, ɔ nin be yi mun be ndɛ yɛ be kan ɔn. Lɔ Tulɛ 16:16 ɔ kannin mani isalɛ’n i su mmla nga be fa mannin Izraɛlifuɛ mun’n i ndɛ. Be seli be kɛ: “Kɛ sran’m [nèphèsh] be nuan fa ti amun awlo’m be nun’n, i su yɛ amun nian be isa ɔ.” Ɔ maan kɛ sran’m be nuan fa ti be awlo’m be nun’n, i su yɛ be niannin be isali mani’n niɔn. Biblu’n i lika wie ekun mɔ be kacili ndɛ mma nèphèsh nin psukhê kɛ sran’n, ɔ o Bo Bolɛ 46:18, Zozie 11:11, Sa Nga Be Yoli’n 27:37 ɔ nin Rɔmufuɛ Mun 13:1 be nun.\nNnɛn mun. Kɛ Biblu’n kán ninnge’m be yilɛ’n i ndɛ’n, ɔ se kɛ: ‘Ɲanmiɛn’n seli kɛ: “Maan nnɛn nin jue [nèphèsh] kpanngban kpa be wlan sin nzue’n nun. Yɛ maan anunman’m be tu nglo lɔ sin asiɛ’n su.” Yɛ Ɲanmiɛn seli kɛ: “Maan nnɛn [nèphèsh] fanunfanun’m be tran asiɛ’n su, i klɔ nnɛn mun o, nnɛn nga be cuɛn be wun ase’n mun o, blo nnɛn fanunfanun mun o.” Ndɛ ng’ɔ kannin’n yoli sɔ.’ (Bo Bolɛ 1:20, 24) Ndɛ mma nga’m be nun’n, i jue o, i klɔ nnɛn o, i blo nnɛn o, be kwlaa be flɛ be nèphèsh. Bo Bolɛ 9:10 nin, Saun Yolɛ 11:46, ɔ nin Kalɛ 31:28 nun’n, be kacili Ebre aniɛn nun’n ndɛ mma nèphèsh kɛ nnɛn annzɛ kusu anunman.\nNguan ng’ɔ o sran nun’n. Wie liɛ’n ndɛ mma nèphèsh nin ndɛ mma psukhê be bo’n yɛle nguan nga ɔ o sran nun’n. Zoova seli Moizi kɛ: “Sran nga be waan bé kún wɔ’n [nèphèsh] b’a wie wu.” (Lɔ Tulɛ 4:19) Ndɛ nga Zezi kannin’n yɛ: “N liɛ’n, n ti bua tafuɛ kpa, bua tafuɛ kpa’n fɛ i wun [psukhê] to i bua’m be ti.” (Zan 10:11) Yɛle kɛ sran’m be ti, Zezi fali i nguan annzɛ i psukhê mannin. Biblu’n nun ndɛ mma ngalɛ’m be nun’n, kɛ bé kán nèphèsh ɔ nin psukhê be ndɛ’n, ɔ ti weiin kɛ nguan ng’ɔ o sran nun’n i ndɛ yɛ be kan ɔn. A kwla wun ndɛ mma sɔ’m be bo tulɛ kunngba sɔ’n wie 1 Famiɛn Mun 17:17-23, Matie 10:39, Zan 15:13 ɔ nin Sa Nga Be Yoli’n 20:10 be nun.\nSɛ a suan Biblu’n nun like kɔ ɔ ɲrun’n, a su wunmɛn i lika wie fi nun kɛ nèphèsh annzɛ psukhê be “kwlá wuman’n” annzɛ be “o lɛ tititi.” Sanngɛ nga Biblu’n kan’n, yɛle kɛ sran’n wu, yɛle kɛ nèphèsh ɔ wu. (Ezekiɛl 18:4, 20) I sɔ’n ti Biblu’n nun’n, ‘fuɛn’n’ yɛle nèphèsh ng’ɔ wuli’n.—Saun Yolɛ 21:11.\nWAFA NGA BIBLU’N FA KAN NDƐ MMA ROUAH Ɔ NIN PNEUMA BE NDƐ’N\nBiblu’n nga be kacili be Wawle aniɛn nun’n be nun’n, be kacili Ebre ndɛ mma rouah ɔ nin Glɛki ndɛ mma pneuma kɛ “nguan”, “wunmiɛn” yɛ “wawɛ.” Sran mun ɔ nin asɔnun wie’m be waan kɛ sran kun ko wu’n i wawɛ’n ɔ wuman wie. Sanngɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n bɔbɔ kle ndɛ mma sɔ’m be bo’n. Jue Mun 104:29 se kɛ: “Sɛ a [Zoova] yi wunmiɛn [rouah], ng’ɔ o be nun’n, be ka lɛ be wu, yɛ be sa be sin be kaci fa.” Yɛ Zak 2:26 se kɛ: ‘Sɛ sran kun o sa m’ɔ loman wunmiɛn’n [pneuma], nn w’a wu.’ Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’m be nun’n, rouah ɔ nin pneuma yɛle like nga mɔ maan nguan o sran nun’n. Sɛ wunmiɛn nunman sran nun kun’n, nn w’a wu. I sɔ’n ti yɛ, Biblu’n nun’n, be kacili ndɛ mma rouah kɛ ‘wunmiɛn’n’ niɔn. Maan e nian Nowe blɛ su Nzue dan’n i su ndɛ nga Ɲanmiɛn kan’n. I waan: ‘Like kwlaa nga be lo wunmiɛn [rouah] mɔ be o asiɛ’n su be kwlaa be wuli.’ (Bo Bolɛ 7:17, 22) “Wunmiɛn” sɔ’n o like kwlaa nga be le nguan’n be nun.\nWafa kunngba nga kolan’n maan aladio’n kwla ijɔ’n, wunmiɛn’n kusu ti yɛ maan sran’n kwla keje i wun ɔn. Maan e fa be sa nun aladio kaan kun i su sunnzun ase kun e nian. Kɛ e wla nun tɔsu yɔbuɛ’n, mɔ e sɔ i nuan’n, wunmiɛn nga ɔ o tɔsu yɔbuɛ’m be nun’n ɔ yo maan aladio’n kwla ijɔ siɛn’n. Sɛ tɔsu yɔbuɛ nunman aladio’n nun’n, ɔ kwlá ijɔman. Ɔ ti kɛ aladio mɔ kolan nunman nun kun’n sa. I sɔ kunngba’n, wunmiɛn nga ɔ o e nun’n, yɛ maan e kwla kan e wun ɔn. I kusu’n, kɛ kolan sa’n, wunmiɛn’n ɔ timan like m’ɔ kwla klo sran annzɛ m’ɔ kwla kpɔ sran ɔn, yɛ ɔ kwlá buman akunndan. Ɔ timan sran kusu. Sanngɛ sɛ wunmiɛn sɔ’n nunman e nun kun’n, kɛ nga Jue Mun 104:29 i klɛfuɛ’n fa kan’n sa’n, ‘e ka lɛ e wu, yɛ e sa e sin e kaci fa.’\nKɛ Akunndanfuɛ 12:7 kán sran’n i wie’n i ndɛ’n ɔ se kɛ: ‘Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, nn sran i wunnɛn’n ɔ su sɛ i sin ndutre mɔ be fa yili i’n i nun, yɛ nguan ng’ɔ o i nun’n kusu ɔ sɛ i sin kɔ Ɲanmiɛn m’ɔ fa mɛnnin i’n i wun lɔ.’ Kɛ nguan’n ng’ɔ o e nun’n annzɛ wunmiɛn’n ɔ nunman e nun kun’n, e wu yɛ e sa e sin e kaci fa ekun, afin fa yɛ be fa yili e ɔ. I kunngba’n, nguan’n sɛ i sin i finwlɛ lɔ, yɛle kɛ Ɲanmiɛn wun lɔ. (Zɔb 34:14, 15; Jue Mun 36:10) I sɔ’n kleman kɛ nguan’n ng’ɔ o e nun’n ɔ tu ajalɛ kɔ ɲanmiɛn su lɔ. Sanngɛ, i bo’n yɛle kɛ sɛ sran nga ɔ wuli’n ɔ́ sɛ́ i sin nguan nun ekun’n, i kwlaa o Ɲanmiɛn Zoova sa nun. Saan Ɲanmiɛn i tinmin’n kunngba cɛ yɛ ɔ kwla man sran sɔ’n i wunmiɛn ekun naan w’a sɛ i sin nguan nun ekun ɔn. Ɔ maan, kannzɛ bɔbɔ sɛ sran’m be se kɛ ndɛ mma “wawɛ’n” ɔ ti like ng’ɔ o sran nun m’ɔ wuman’n, sanngɛ ndɛ mma rouah ɔ nin pneuma mɔ be fa klɛli Biblu’n i klikli nun’n, ɔ kleman kɛ like kun o sran nun m’ɔ wuman ɔn.\nNanwlɛ, kɛ mɔ e si like nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó i jrɛiin mán be kwlaa nga be o “ndia nun’n” ti’n, i sɔ’n fɔnvɔ e yɛ ɔ cici e wla dan! (Zan 5:28, 29) Kɛ sran cɛnlɛ blɛ’n ko ju’n, Zoova yí wunnɛn uflɛ fá mán be nga be wuli’n, yɛ ɔ́ mán be wunmiɛn. Nanwlɛ, sran cɛnlɛ blɛ sɔ’n, ɔ́ mán sran’m be aklunjuɛ dan!\nKɛ sran wu’n like ng’ɔ kaci’n, sɛ a kunndɛ kɛ á súan su like kpanngban ekun’n, nian fluwa Wunmiɛn mun—?Be kwla uka amun annzɛ be kwla yo amun abɔlɛ? ?Be o lɛ sakpa? ɔ nin fluwa Anannganman nguan’n i atin’n ?Amun a wun i? mɔ Zoova i Lalofuɛ’m be yili be’n, be nun.


Bible Verses On The Topic: Piercings -> Additional\nKe n kô yô nan m bo n kaan nde klé swran mun'n, ba sé'a n ke n nu'an bé nun wié'n, n nian min wun su kpa n tra min awlen lélé o si min wun.\n1 Corinthefue 15:44\nKe béh wleh i asé'n, o ti klo swran wunnen, ke o kô tyeen'n, o ti aôlia nun wunnen. Ke bo klo swran wunnen ô le'n, i kunngba nion, aôlia nun wunnen kusu ô le wié.\nNyanmien Nde kwlaa nga bé kleli'n, i bobo ye o fa maan swran mun ye bé klelio. Bé fa klé liké, bé fa klé swran lélé bé wun nanwle, bé fa tu bé fo, bé fa klé bé sa nga bé yôo o ti kpa'n,\nAfin nanwle, bé su nunnunman mmla'n i nun fluwa mma kaan kun annze i nun nde kaan kun lélé san ke nglô'n nin asie'n bé nu'an le kun'n. Sen i kwlaa so'n oh kpenh su.\n Ke amunh siésiéh amun wun'n, nanh mon o yô bé wunnen su liké, ke bé ti yôle, sika wlale, nin trale klaan wlale sa. Sannge man bé wun amun klaan'n amun nzuen'n, nin amun awlen wetee'n, nin diin bo an ti'n nun. Klaan so'n wiéman, o ti kpa Nyanmien nyrun.\n1 Corinthefue 3:16-17\n ?An si'a ke an ti Nyanmien Kpli'n i sua bo i nun ye i Wawe'n traan? Swran ng'o satyi Nyanmien Kpli'n i sua'n, oh satyih i sofue'n wié, afin Nyanmien i sua'n ti i ngunmin lie, amun ye an ti sua so nion.\n ?An si'a ke amun wunnen'n ti Nyanmien i Wawe'n b'o fa maan amun b'o ô amun nun'n i sua, o man an di'a amun tiaun? Afin o tôô amun gua kpan, i so'n ti, liké kwlaa nga amunh yôh'n anh yô man o be i nyrunnyan.


Sa nga Ɲanmiɛn wawɛ maan sran yo’n: Ɲanmiɛn nin sran klolɛ\nZOOVA maan akoto Pɔlu kannin sa ngwlan mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo be’n, be ndɛ. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) Klistfuɛ ng’ɔ yo sa sɔ mun’n, nn w’a “fa nzuɛn uflɛ.” (Kolɔsfuɛ Mun 3:10) Waka ng’ɔ o nzue nuan’n, ɔ su mma kpakpa. I wafa kunngba’n, sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n sie i’n, i nzuɛn ti kpa.—Jue Mun 1:1-3.\nSa klikli nga Pɔlu kɛnnin i ndɛ’n yɛle Ɲanmiɛn nin sran klolɛ. Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n ti nzuɛn kpa. Afin, Pɔlu seli kɛ sɛ ɔ kloman sran’n, nn w’a “yo-man like fi.” (1 Korɛntfuɛ Mun 13:2) ?Ngue yɛ sran ng’ɔ klo Ɲanmiɛn nin sran’n ɔ yo-ɔ? ?Ngue yɛ é yó naan y’a fa nzuɛn sɔ’n niɔn? ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e klo Ɲanmiɛn nin sran-ɔn?\nSRAN M’Ɔ KLO SRAN’N\nƆ leman sran klolɛ’n i bo tulɛ wafa trele kun sa. Sanngɛ, Biblu’n kan like nga sran m’ɔ klo sran’n ɔ yo’n i ndɛ. I wie yɛle kɛ, sran m’ɔ klo sran’n, “ɔ trɛ i anwlɛn sran wun, “ɔ yo aklunye,” “nanwlɛ dilɛ’n yɛ ɔ yo i fɛ-ɔ.” Sran m’ɔ klo sran’n, “sa’n kwlaa sɔn i nun, sa’n kwlaa nun ɔ lafi Nyanmiɛn su, i wla’n wo i su, ɔ trɛ i anwlɛn sa’n kwlaa nun, yɛ ɔ si-man afɛ.” I wiengu’m be ndɛ lo i. Yɛ ɔ ti janvuɛ kpa. Sanngɛ, sran ng’ɔ kloman sran’n, i ɲin ci sran nin like, ɔ di tutre. Ɔ bu i ngunmin i wun akunndan. Sɛ be yo i sa’n, ɔ yaci cɛman. E kunndɛman kɛ é fɛ́ i sɔ sran’n. Sanngɛ, e kunndɛ kɛ é klé e wiengu mun kɛ e klo be, naan ‘e buman e bɔbɔ e wun akunndan.’—1 Korɛntfuɛ Mun 13:4-8.\nZOOVA NIN ZEZI BE KLO SRAN DAN\n“Nyanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ nin-ɔn.” (1 Zan 4:8) Ninnge kwlaa ng’ɔ yili be’n, ɔ nin sa kwlaa ng’ɔ yo be’n, be kle sɔ weiin. Like dan kpafuɛ ng’ɔ yoli m’ɔ kle kɛ ɔ klo sran’n yɛle kɛ, ɔ sunmannin Zezi asiɛ’n su wa naan ɔ fɛ i wun kpɔ e ti. Akoto Zan seli kɛ: “An nian kɛ klolɛ nga Nyanmiɛn fa klo ye’n i nyin fiteli dan-an: ɔ sunmɛnnin i Wa kunngba’n mɛn’n nun naan e nyan nguan. Klolɛ sɔ’n, nán e yɛ e kloli Nyanmiɛn-ɔn, i yɛ ɔ kloli ye-ɔ naan w’a sunmɛn i Wa kunngba’n kɛ ɔ fɛ i wun yi e ti tɛ.” (1 Zan 4:9, 10) Klolɛ mɔ Ɲanmiɛn klo e’n ti’n, ɔ yaci sa nga e yo’n cɛ e. Yɛ e lafi su kɛ é ɲán nguan.\nZezi yoli Ɲanmiɛn i klun sa. Yɛle kɛ ɔ fɛli i wun yili e ti tɛ. I lɛ nun’n, ɔ kleli kɛ ɔ klo sran. Akoto Pɔlu seli kɛ: ‘Kɛ Zezi Klist yoli Nyanmiɛn klun sa’n, m’ɔ fɛ i wun mɛnnin i kpɛ kunngba m’ɔ su yo-mɛn i kun’n, e ti tɛ yɛ ɔ fɛ i wun yili-ɔ.’ (Ebre Mun 10:9, 10) Sran fi kloman sran kɛ Zezi sa. Zezi bɔbɔ seli kɛ: “Sran klolɛ ng’ɔ ti dan trɛ i ngba’n yɛlɛ sran bɔ i janvuɛ ti ɔ fɛ i wun man’n.” (Zan 15:13) Kannzɛ fɔ o e nun’n, sanngɛ e kwla klo sran kɛ Zoova nin Zezi be sa. Maan e kan like nga é yó naan y’a kwla yo sɔ’n i ndɛ.\nPɔlu seli kɛ: “Kɛ an ti Nyanmiɛn i anwlɛn su ba’n, an nian like ng’ɔ yo’n su, an yo. Sa kwlaa nga amún yó’n, an yo i sran klolɛ’n ti kɛ Krist kusu kloli ye b’ɔ fɛ i wun mannin Nyanmiɛn e ti.” (Efɛzfuɛ Mun 5:1, 2) Pɔlu se kɛ “sa kwlaa nga amún yó’n, an yo i sran klolɛ’n ti.” Ndɛ sɔ’n kle kɛ ɔ fataman kɛ e klo sran e nuan bui su. Sanngɛ maan e kle kɛ e klo sran sakpa sa’n kwlaa nun. Yɛ maan e yo sɔ titi. Zan seli kɛ: “M mma mun, nán man amun sran klolɛ’n yo amun nuan bui su, nin nuan nun fɛ su, sanngɛ man be wun i sakpa like nga amun yo’n nun.” (1 Zan 3:18) E klo Ɲanmiɛn nin sran. I sɔ’n ti yɛ e bo ‘Ɲanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ’n’ niɔn. (Matie 24:14; Lik 10:27) Asa ekun’n, e tra e awlɛn, e yo aklunye, yɛ e yaci sa nga e wiengu’m be yo e’n e cɛ be. I lɛ nun’n, e kle kɛ ‘sa kwlaa nga e yo’n, e yo i sran klolɛ’n ti.’ Biblu’n se kɛ Zoova “yacili sa nga an yoli i’n cɛli amun, ɔ maan amun kusu, sa nga be yo amun’n, an yaci cɛ.”—Kolɔsfuɛ Mun 3:13.\nSɛ sran kun man e afɔtuɛ, annzɛ ɔ tu e fɔ’n, nán e bu i kɛ ɔ kloman e ti-ɔ. Siɛ nin niɛn wie’m be fa like kwlaa nga be wa’n sun i wun’n be mɛn i, naan ɔ yaci sunlɛ. Sanngɛ, be nga be klo be mma mun sakpa’n, be yoman sɔ. Sanngɛ, be tu be fɔ. I wie yɛle Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ klo e. Biblu’n waan ɔ “tu be nga ɔ klo be’m be fɔ.” (Ebre Mun 12:6) I sɔ’n ti’n, sɛ ɔ fata kɛ e tu sran kun i fɔ’n, maan e tu. (Nyanndra Mun 3:11, 12) Kɛ é yó sɔ kusu’n, maan e wun i wlɛ kɛ e kwlakwla e yo sa tɛ. Yɛ nán cɛn kwlaa yɛ e kle kɛ e klo sran-ɔn. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e mian e ɲin titi. ?Ngue yɛ é yó naan y’a klo sran titi-ɔ? Ɔ ti like nsan.\n?NGUE YƐ É YÓ NAAN Y’A KLO SRAN-ƆN?\nLike klikli m’ɔ fata kɛ e yo’n, yɛle kɛ maan e srɛ Ɲanmiɛn naan ɔ fɛ i wawɛ’n man e. Afin, i wawɛ’n ti yɛ e kwla klo sran-ɔn. Zezi seli kɛ Zoova fɛ “i Wawɛ’n man be nga be srɛ i’n.” (Lik 11:13) I sɔ’n ti, sɛ e srɛ Zoova kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man e’n, maan e lo e wun e mɛn i. Sɛ e yo sɔ’n, é kló sran trá laa’n. (Galasifuɛ Mun 5:16) Sɛ e ti asɔnun kpɛnngbɛn’n, kɛ é fá Biblu’n nun ndɛ’n é mán sran kun i afɔtuɛ’n, maan e srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man e naan e yo i klolɛ su. Sɛ e ti siɛ annzɛ niɛn’n, kɛ é tú e mma’m be fɔ’n, maan e srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man e naan y’a yomɛn i ya su. Sanngɛ, maan e yo i klolɛ su.\nLike’n i nɲɔn su’n, yɛle kɛ maan e bu Zezi i akunndan. Kɛ sran’m bé klé i ɲrɛnnɛn’n, i liɛ’n, ɔ kleli kɛ ɔ klo be. (1 Piɛr 2:21, 23) Sɛ sran kun yo e sa’n, maan e usa e wun kɛ: ‘?Sɛ Zezi yɛ be yo i sɔ’n, ngue yɛ ɔ́ yó-ɔ?’ Be flɛ aniaan bla kun kɛ Lei. I sɔ kosan m’ɔ fa usɛ i wun ti’n, ɔ wun kɛ ɔ bu sa sin naan w’a yo. Ɔ seli kɛ: “Cɛn kun’n, min wiengu junman difuɛ kun klɛli min wun ndɛ tɛtɛ ɛntɛnɛti su ko mannin e wiengu junman difuɛ uflɛ. Ɔ yoli min ya dan. Sanngɛ, n usali min wun kɛ: ‘?Wafa sɛ yɛ n kwla nian Zezi i ayeliɛ’n su-ɔ?’ Sɛ Zezi yɛ be yoli i sa sɔ’n, like ng’ɔ́ yó’n, n buli i akunndan. Kpɛkun, n seli min klun lɔ kɛ ɔ fataman kɛ n fa yo ndɛ. I sin’n, n tili i kɛ tukpacɛ tɛ kun kle min wiengu junman difuɛ sɔ’n i yalɛ, naan i wla bo i wun. Ɔ maan, n wunnin kɛ atrɛkpa’n, w’a buman akunndan naan w’a klɛ min wun ndɛ sɔ’n. Kɛ sran’m bé klé Zezi i yalɛ’n, ɔ kleli titi kɛ ɔ klo be. N buli Zezi i ayeliɛ sɔ’n i akunndan. I sɔ’n ti, kannzɛ min wiengu junman difuɛ sɔ’n yoli min sa’n, sanngɛ n kleli kɛ n klo i.” Sɛ e nian Zezi i ayeliɛ’n su’n, é klé titi kɛ e klo e wiengu mun.\nI nsan su’n, yɛle kɛ maan e kle kɛ e wiengu’m be ndɛ lo e. I sɔ yolɛ ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be nzuɛn. (Zan 13:34, 35) I lɛ nun’n, Zezi kleli e ajalɛ kpa. Yɛle kɛ, ɔ jasoli ɲanmiɛn su lɔ, “w’a bu-mɛn i sɔ’n like fi.” I kpa bɔbɔ’n, “ɔ wuli” e dunman nun ti. (Filipfuɛ Mun 2:5-8) Sɛ e nian Zezi i ayeliɛ’n su’n, e wiengu’m be ninnge’m bé ló e trá e bɔbɔ e liɛ’n.\nSRAN KLOLƐ’N I SU MMLUSUƐ’N\nKɛ e klo sran’n, e ɲan su mmlusuɛ kpanngban. Maan e kan be nun nɲɔn be ndɛ:\n?Kɛ e klo sran’n, i su mmlusuɛ benin yɛ e ɲɛn i-ɔ?\nE LE ANIAAN MƐN WUNMUAN’N NUN: Kɛ mɔ e nin e niaan Klistfuɛ mun e klo e wun ti’n, e si kɛ asɔnun kwlaa nga é kɔ́ nun’n, aniaan’m bé sɔ́ e nun klanman. Nanwlɛ, kɛ e si kɛ e “niaan nga be o mɛn’n nun’n be kwlaa” be klo e’n, i sɔ’n yo e fɛ dan. (1 Piɛr 5:9) Ɲanmiɛn i nvle nunfuɛ’m be kunngba cɛ, yɛ be klo be wun sɔ-ɔ.\nE DI ANUANSƐ: Biblu’n se kɛ: “Sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun i klolɛ bɔ an klo i’n ti.” Kɛ mɔ e nanti ndɛ sɔ’n su ti’n, e ‘bo yo kun anuansɛ mɔ e di’n ti.’ (Efɛzfuɛ Mun 4:2, 3) Kɛ e kɔ aɲia kanngan nin aɲia dandan’m be bo’n, e wun kɛ e nin e niaan mun e di anuansɛ sakpa. Andɛ mɛn’n nunfuɛ’m be bo timan kun. Sanngɛ, Zoova i sufuɛ’m be liɛ’n, be bo ti kun. Ɔ maan, be di alaje. (Jue Mun 119:165; Ezai 54:13) Kɛ e nin e wiengu mun e tran klanman’n, e kle kɛ e klo be. Kpɛkun, e Si Ɲanmiɛn i klun jɔ e wun.—Jue Mun 133:1-3; Matie 5:9.\n“SRAN KLOLƐ’N Ɔ MAAN SRAN YO SRAN”\nPɔlu seli kɛ: “Sran klolɛ’n ɔ maan sran yo sran.” (1 Korɛntfuɛ Mun 8:1) ?Ndɛ sɔ’n i bo yɛle benin? 1 Korɛntfuɛ Mun ndɛ tre 13 nun’n, Pɔlu yiyili ndɛ sɔ’n nun. Sran wie’m be flɛ ndɛ ng’ɔ o 1 Korɛntfuɛ Mun ndɛ tre 13 nun kɛ “sran klolɛ’n i su jue.” Sran m’ɔ klo sran’n, ɔ bumɛn i ngunmin i wun akunndan. Sanngɛ i wiengu’m be ndɛ lo i. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:24; 13:5) Ɔ bu sa sin, yɛ ɔ bu i wiengu sran. Sran m’ɔ klo sran’n, ɔ trɛ i awlɛn sran wun. Ɔ ti wɛtɛɛfuɛ. Kɛ awlo kun nunfuɛ mun nin asɔnun’n i nunfuɛ’m be fa nzuɛn sɔ’n, be bo yo kun.—Kolɔsfuɛ Mun 3:14.\nWafa nga e kwla kle kɛ e klo sran’n, ɔ sɔnnin. Sanngɛ Ɲanmiɛn i klolɛ liɛ’n, ɔ ti cinnjin trɛ i ngba. Afin, klolɛ mɔ e klo Ɲanmiɛn ti’n, e bo ti kun. Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be nvle’n ti fanunfanun. Yɛ be kan aniɛn wafawafa. Sanngɛ, be kwlaa be ‘bo yo kun be srɛ’ i. (Sofoni 3:9) Maan cɛn kwlakwla, e yo sa sɔ mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n. Yɛle kɛ, maan e klo e wiengu.\n^ ndɛ kpɔlɛ 2 É wá kán sa ngwlan nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo be’n, be ndɛ kunngunngun. Ndɛ akpasua nga nun’n, é wá kán be nun klikli’n i ndɛ.


?Ɲanmiɛn i mmla blu mun yɛle benin?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Aflikanin Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Aleman Amariki Amlɛnkɛn bobo aniɛn'n Angle Arabu Arabu (Liban) Azeri Baskii Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Danois Ebre Fiji Féroïen Fɔn Fɛnlandi Ga Gali Glɛki Gunnun Igbo Ikrɛnin Iligainɔn Iloko Isibɛnba Isilandi Isoko Itali Kanada Karen (S'gaw) Katalan Kikamba Kikaonde Kiluba Kiniaruanda Kirgizi Kiribati Kirundi Klowati Kore aniɛn'n Kosa Kuaniama Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kuude Kuumanji (Siriliki) Kyangonde Langue des signes brésilienne Lingala Lio Litianin Livale Luganda Malagasi Malayalamun Malti Malɛ Manbue-Lungu Miama More Mɛkisiki bobo aniɛn'n Ndebele (Zɛnbabue) Ndɔnga Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Osɛti Polɔɲin Portugais Pɔɔtigali Pɛɛsi Risi Rumanin Sango Sebuano Seisɛli Kleɔlu Sidama Sinala Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Slovaki Slovenin Sona Suaili Suati Sunda Suɛdi Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Tataa Tchèque Telugu Tetun Dili Tiglɛnya Tiriki Tisɔnga Tswana Tui Urobo Urundu Valencian Viɛtinamun Vɛnda Wawle Yoruba Zapɔn Zulu Zɔɔzi sinua (Sangai) sinua (Sisuanin) sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) Ɔngli Ɛndonezi Ɛsipaɲɔlu Ɛsitonin\nƝanmiɛn i Mmla blu mun yɛle mmla wie mɔ Ɲanmiɛn fa mannin laa Izraɛli nvle’n. Ebre nun’n be flɛ i kɛ aserɛti adevarimun. I bo yɛle kɛ ndɛ blu mun. Ndɛ mma sɔ’n wo Biblu’n nun fluwa klikli nnun mun (Tora) be nun kpɛ nsan. (Ezipt Lɔ Tulɛ 34:28; Mmla’n 4:13; 10:4) Glɛki nun’n be flɛ blu’n kɛ deka, yɛ be flɛ ndɛ mun kɛ logɔsu. I sɔ’n ti’n, Glɛki nun’n be flɛ Mmla blu mun kɛ “Dekalɔgu.”\nƝanmiɛn klɛli Mmla blu mun yɛbuɛ paplaapla nɲɔn su, kpɛkun ɔ fali be mɛnnin i nuan ijɔfuɛ Moizi Sinai Oka’n su lɔ. (Ezipt Lɔ Tulɛ 24:12-18) Mmla blu mun be o Ezipt Lɔ Tulɛ 20:1-17, ɔ nin Mmla’n 5:6-21 nun.\nƝanmiɛn i Mmla blu mun\n?Ngue ti yɛ wafa nga Ɲanmiɛn i Mmla blu mun be lɔngɔ su’n ɔ kacikaci-ɔ?\n?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn mannin Mmla blu mun-ɔn?\n?Ɔ fata kɛ Klistfuɛ’m be di Mmla blu’n su?\n?Mmla blu mun be kwla yo e ye andɛ?\nMmla blu mun be sin akunndan nga i ɲin fite Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki nun’n\nSu Ɲanmiɛn Zoova kunngba cɛ.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:3.\nNán sɔ amuin.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:4-6.\nNán bo Ɲanmiɛn i dunman finfin.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:7.\nDi Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n su.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:8-11.\nBu ɔ si nin ɔ nin be sran.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:12.\nNán kun sran.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:13.\nNán kunndɛ bla ɔ yi bo annzɛ bian ɔ wun bo.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:14.\nNán wua.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:15.\nNán tɔn ɔ wiengu suɛn.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:16.\nNán ɔ ɲin blo ɔ wiengu like su.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:17.\nBiblu’n nun’n, nimielo nunman Ɲanmiɛn i Mmla blu mun be tinuntinun be wun. Ɔ maan wafa nga mmla sɔ’m be su be wiengu su’n ɔ kacikaci. Wafa nga mmla sɔ’m be lɔngɔ be wiengu su mɔ sran kpanngban si i’n, i su yɛ e niannin e boboli be su nglo lɔ-ɔ. Sanngɛ nán blɛ kwlaa nun yɛ be lɔngɔ su kɛ ngalɛ’n sa-ɔ. I ng’ɔ kacikaci dan’n yɛle mmla klikli’n nin i nɲɔn su’n, ɔ nin i kasiɛn’n. *\nMmla blu mun be o Moizi Mmla nun wie. Mmla sɔ mun be ti ya nsiɛn (600), yɛ be ti Ɲanmiɛn nin laa Izraɛli nvle’n be afiɛn aenguɛ. (Ezipt Lɔ Tulɛ 34:27) Ɲanmiɛn seli Izraɛlifuɛ’m be kɛ sɛ be nanti Moizi Mmla’n su’n be liɛ yó ye. (Mmla’n 28:1-14) Sanngɛ sa cinnjin nga ti yɛ Ɲanmiɛn mannin Izraɛlifuɛ’m be mmla’n yɛle kɛ i waan ɔ́ sásá be naan Mesi’n annzɛ Klisi’n bla.—Galasifuɛ Mun 3:24.\nCɛcɛ! Ɲanmiɛn fɛli i Mmla mun, mɔ i wie yɛle Mmla blu mun’n, ɔ fa mannin Izraɛli nvle’n i ngunmin. (Mmla’n 5:2, 3; Jue Mun 147:19, 20) Ɔ nunman nun kɛ Klisifuɛ’m be nanti Moizi Mmla’n su. Zifu nga be ti Klisifuɛ bɔbɔ’n, ‘b’a ɲan be ti mmla’n i sa nun.’ (Rɔmunfuɛ Mun 7:6) * “Klisi i mmla’n” ɔ sinnin Moizi Mmla’n i osu. Like kwlaa nga Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ be yo’n be o mmla sɔ’n nun wie.—Galasifuɛ Mun 6:2; Matie 28:19, 20.\nƐɛn! Afin Mmla blu mun be uka e naan y’a si akunndan nga Ɲanmiɛn bu’n. Sɛ e suan be su like’n, e kwla ɲan su ye. (2 Timote 3:16, 17) Akunndan ng’ɔ o Mmla blu mun be sin’n, be kwla lafi be su, be sinman le. (Jue Mun 111:7, 8) I kpa bɔbɔ’n, Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki nun’n, i nun ndɛ’m be dan lika be taka Mmla blu mun be sin akunndan’n su.—Nian kuku nga be flɛ i kɛ “ Mmla blu mun be sin akunndan nga i ɲin fite Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki nun’n” i nun.\nZezi seli kɛ Moizi Mmla’n i kwlaa mɔ Mmla blu’n o nun wie’n ɔ taka mmla cinnjin nɲɔn su. Zezi seli kɛ: “‘Fa ɔ awlɛn’n kwlaa, ɔ nin ɔ nguan’n kwlaa, ɔ nin ɔ akunndan’n kwlaa fa klo Zoova m’ɔ ti ɔ Ɲanmiɛn’n.’ I yɛ ɔ ti mmla’m be nun dan’n ɔ nin be nun klikli’n niɔn. I nɲɔn su m’ɔ fɛ i’n, yɛ ɔ o yɛ: ‘Klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa.’ Mmla nɲɔn sɔ’m be su yɛ Moizi Mmla’n kwlaa taka-ɔ.” (Matie 22:34-40) Kannzɛ bɔbɔ ɔ nunman nun kɛ Klisifuɛ’m be di Moizi Mmla’n su’n, sanngɛ ɔ fata kɛ be klo Ɲanmiɛn yɛ be klo be wiengu mun.—Zan 13:34; 1 Zan 4:20, 21.\nMmla’n i sin akunndan’n\nBiblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki nun’n i nun ndɛ wie mun\nSu Ɲanmiɛn Zoova kunngba cɛ.\nSa Nglo Yilɛ 22:8, 9\nNán sɔ amuin.\n1 Korɛntifuɛ Mun 10:14\nNán bo Ɲanmiɛn i dunman finfin.\nSu Ɲanmiɛn titi.\nEbre Mun 10:24, 25\nBu ɔ si nin ɔ nin be sran.\nEfɛzifuɛ Mun 6:1, 2\nNán kun sran.\n1 Zan 3:15\nNán kunndɛ bla ɔ yi bo annzɛ bian ɔ wun bo.\nEbre Mun 13:4\nEfɛzifuɛ Mun 4:28\nNán tɔn ɔ wiengu suɛn.\nEfɛzifuɛ Mun 4:25\nNán ɔ ɲin blo ɔ wiengu like su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 23 Laa Zifu mun be fali “Ezipt Lɔ Tulɛ 20:2 be fa yoli mmla klikli’n. Kpɛkun be kɛnnin i mma 3 m’ɔ́ fá jú 6 be boli nun, i yɛ ɔ ti mmla nɲɔn su’n niɔn.” (The Jewish Encyclopedia) Katoliki be liɛ’n be waan Ezipt Lɔ Tulɛ ndɛ tre 20, i mma 1-6 ɔ ti mmla kunngba. I sɔ’n ti’n, be fali mmla ng’ɔ se kɛ nán be yo Ɲanmiɛn i dunman’n i finfin’n, be fa yoli mmla nɲɔn su’n. Ɔ maan kɛ ɔ ko yo naan mmla’m b’a ju blu’n, be kpɛli mmla kasiɛn’n nun nɲɔn. I kun se kɛ nán ɔ ɲin blo ɔ wiengu yi su, yɛ i kun ekun se kɛ nán ɔ ɲin blo ɔ wiengu like su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 27 Kɛ Rɔmunfuɛ Mun 7:7 ɔ́ kán “Mmla’n” i ndɛ’n, ɔ kannin mmla blu su’n i ndɛ wie, i sɔ’n kle kɛ Mmla blu’n ɔ o Moizi Mmla’n nun wie.\nBiblu’n Kosan mɔ biblu’n tɛ be su’n\nFa man sran Fa man sran ?Ɲanmiɛn i mmla blu mun yɛle benin?


KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel (Central) Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lamba Lhukonzo Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mixe Mizo Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Oromo Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\n?Ngue ti yɛ Zezi wunnin ɲrɛnnɛn m’ɔ wuli ɔ?\n“Sran kun [yɛle kɛ Adam] ti yɛ sa tɛ yolɛ’n bali mɛn nun-ɔn, yɛ sa tɛ sɔ’n ti yɛ maan wie’n bali-ɔ. Yɛ i ti yɛ maan wie’n wo sran’m be kwlaa be su-ɔ, afin be kwlaa be yo sa tɛ.”—Rɔmfuɛ Mun 5:12.\nSɛ be usa wɔ kɛ: ‘?A kunndɛ kɛ á ɲán nguan titi?’ ?Á tɛ́ su sɛ? Sran kwlakwla kunndɛ kɛ ɔ́ ká nguan nun. Sanngɛ, sran kpanngban be bumɛn i kɛ i sɔ’n kwla yo ye. Afin, be waan wie’n ti anannganman, naan ɔ leman klɔ sran kun sa m’ɔ kwlá wuman ɔn.\nSɛ kusu be usa wɔ kɛ: ‘?A kunndɛ kɛ á wú?’ ?Á tɛ́ su sɛ? I lɛ’n nun’n, sran kwlaa ng’ɔ kpɛn su’n, ɔ́ tɛ́ su kɛ cɛcɛ. Kannzɛ afɛ’n o e su’n, sanngɛ e nun wie fi kunndɛman kɛ ɔ́ wú. Kɛ Ɲanmiɛn yili e sɔ ɔ. Biblu’n waan: “Nyanmiɛn bɔbɔ yɛ maan e si like ng’ɔ lɛ-man bo bolɛ nin awieliɛ nin-ɔn.”—Akunndanfuɛ’n 3:11.\nKannzɛ e yo sɛ o, e wu. ?Ngue ti ɔ? ?Ɲanmiɛn w’a yoman like fi naan cɛn wie lele’n y’a wuman kun? Biblu’n tɛ kosan sɔ’m be su weinwein. Ɔ maan, e wun like nga ti yɛ Zezi trannin lɛ be kleli i ɲrɛnnɛn lele be kunnin i’n.\nLIKE NGA TI YƐ SRAN’M BE WU’N\nMɛn’n i Bo Bolɛ fluwa’n i ndɛ tre nsan klikli’n kle e kɛ Ɲanmiɛn yili yasua kun nin bla kun. Be flɛ yasua’n kɛ Adam, yɛ bla’n suan Ɛvu. Ɲanmiɛn kunndɛli kɛ be ɲan anannganman nguan. Like ng’ɔ fata kɛ be yo naan b’a ɲan nguan tititi’n, Ɲanmiɛn kleli be. Sran wie’m be bu i kɛ ɔ ti ngua dilɛ. Sanngɛ, ndɛ ng’ɔ o Mɛn’n i Bo Bolɛ fluwa’n nun’n, ɔ nin Zezi i jasin fɛ’n mɔ i sɔnnzɔnfuɛ Matie, nin Marki, nin Liki, nin Zan be klɛli’n, ɔ kle weiin kɛ ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ. *\n?Kɛ Adam i ɲin w’a yiman Ɲanmiɛn’n, wafa sɛ yɛ i bo’n guali ɔ? Biblu’n waan: “Sran kun ti yɛ sa tɛ yolɛ’n bali mɛn nun-ɔn, yɛ sa tɛ sɔ’n ti yɛ maan wie’n bali-ɔ. Yɛ i ti yɛ maan wie’n wo sran’m be kwlaa be su-ɔ, afin be kwlaa be yo sa tɛ.” (Rɔmfuɛ Mun 5:12) Adam yoli sa tɛ. I sɔ’n ti, ɔ wuli. W’a kwlá ɲanman anannganman nguan. Kɛ mɔ e ti i mma mun ti’n, ɔ fali sa tɛ’n sali e. I ti yɛ e tɔ tukpacɛ, e yo kpɛnngbɛn, kpɛkun e wu’n niɔn. Dɔɔtrɔfuɛ’m be wunnin kɛ, sɛ tukpacɛ o siɛ nin niɛn’m be mmoja nun’n, ɔ sa be mma mun. ?Sanngɛ, Ɲanmiɛn w’a yoman like fi naan cɛn wie lele’n y’a wuman kun?\nLIKE NGA ƝANMIƐN YOLI’N\nƝanmiɛn yoli like kun naan cɛn wie lele’n, Adam i mma’m b’a wuman kun.\nBiblu’n se kɛ: “Sa tɛ’n i akatua’n yɛlɛ wie.” (Rɔmfuɛ Mun 6:23) Kɛ Adam yoli sa tɛ’n, ɔ wuli. I wafa kunngba’n, sa tɛ mɔ e yo’n, i akatua’n yɛle wie’n. E lemɛn i yowlɛ, afin be wuli e sa tɛ’n nun. Sanngɛ, klolɛ mɔ Ɲanmiɛn klo sran’n ti’n, ɔ sunmɛnnin i Wa Zezi naan ɔ wa tua e “sa tɛ’n i akatua’n.”\nZezi i wie’n ti’n, sran’m be kwla ɲan anannganman nguan.\nƝanmiɛn yili Adam kpa. I sin yɛ Adam yoli sa tɛ ɔ. Yɛ i sa tɛ’n ti’n, e wu. Ɔ maan, ɔ fata kɛ sran kun ekun mɔ Ɲanmiɛn yili i kpa’n, i ɲin yi Ɲanmiɛn lele guɛ i ti’n nin i bo naan y’a wuman kun. Biblu’n se kɛ: “Kɛ sran kunngba i nyin kekle’n ti ɔ maan sran kpanngban be kacili sa tɛ yofuɛ’n, sran kun kusu i anyinyiɛ ti, ɔ maan sran kpanngban bé káci sran kpa.” (Rɔmfuɛ Mun 5:19) “Sran kun” sɔ’n yɛle Zezi. Ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ. Yɛ Ɲanmiɛn maan be wuli i sran kpa asiɛ’n su wa. * I sin’n, ɔ wuli naan be nga be nanti Ɲanmiɛn mmla’n su’n, Ɲanmiɛn bu be sran kpa. Kpɛkun cɛn wie lele’n, bé ɲán anannganman nguan.\nSA NGA TI YƐ ZEZI WUNNIN ƝRƐNNƐN M’Ɔ WULI’N\n?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ saan fii Zezi wu naan sran’m b’a ɲan be ti ɔ? ?Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n, ɔ kwlá seman kɛ Adam ngunmin wu naan i mma’m be ɲan anannganman nguan? Ɔ kwla se sɔ. Sanngɛ, sɛ ɔ seli sɔ’n, nn mmla ng’ɔ kpɛli i kɛ sa tɛ’n i akatua’n yɛle wie’n, i bɔbɔ w’a diman su. Ɲanmiɛn kusu kaciman. Ɔ klo kɛ be yo ninnge’m be nuan su sɛsɛsɛ.—Jue Mun 37:28.\nSɛ Ɲanmiɛn w’a nantiman mmla nga i bɔbɔ kpɛli’n su’n, e su kwlá lafiman su kɛ ɔ́ dí nanwlɛ sa’n kwlaa nun. Atrɛkpa bɔbɔ’n, ɔ́ dí ndrunmun naan Adam i mma’m be nun wie’m be ɲan anannganman nguan. Asa ekun’n, e su kwlá lafiman su kɛ like kwlaa ng’ɔ tali nda kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ́ yó be sakpa. Sanngɛ, like nga Ɲanmiɛn yoli naan cɛn wie lele sran’m b’a fite nun’n, ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn nantili i mmla ng’ɔ kpɛli’n su. Ɔ maan, e kwla lafi su kɛ ɔ́ yó sa’m be nuan su tititi.\nZezi i wie’n ti’n, Ɲanmiɛn kwla man sran’m be anannganman nguan. Zezi bɔbɔ seli kɛ: “Nyanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin naan sran kwlaa ng’ɔ lafi i su’n w’a mlin-man, sanngɛ ɔ nyan anannganman nguan.” (Zan 3:16) Zezi i wie’n kle kɛ Ɲanmiɛn yo sa’m be nuan su sɛsɛsɛ naan ɔ ti sran klofuɛ.\nZezi i jasin fɛ’n mɔ i sɔnnzɔnfuɛ’m be klɛli’n, ɔ kle kɛ Zezi trannin lɛ sran’m be kleli i ɲrɛnnɛn lele be kunnin i. ?Ngue ti yɛ Zezi yoli sɔ ɔ? Ɔ yoli sɔ naan ɔ́ klé kɛ Satan ti ato buafuɛ. Afin, Satan seli kɛ sɛ be kle sran kun i ɲrɛnnɛn’n, ɔ́ yáci Ɲanmiɛn sulɛ. (Zɔb 2:4, 5) Kɛ Satan lakali Adam m’ɔ yoli sa tɛ’n, sran’m be kwla bu i kɛ Satan i ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ. Zezi liɛ’n, ɔ wunnin ɲrɛnnɛn lele, sanngɛ w’a yaciman Ɲanmiɛn sulɛ. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:45) Zezi i ayeliɛ sɔ’n kle kɛ, sɛ Adam waan i ɲin yí Ɲanmiɛn’n, nn i ɲin yili i. Zezi kleli e ajalɛ kpa naan e nian su. (1 Piɛr 2:21) I sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn cɛnnin i, ɔ fɛ i ɔli ɲanmiɛn su. Yɛ ɔ su wuman kun.\nLIKE NG’Ɔ FATA KƐ A YO’N\nBe kunnin Zezi sakpa. I sɔ’n ti, sran’m be kwla ɲan anannganman nguan. ?A kunndɛ kɛ á ɲán anannganman nguan? Zezi kleli like ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a ɲan anannganman nguan’n. Ɔ seli kɛ: “Kɛ be se kɛ bé nyán anannganman nguan’n, i bo’n yɛlɛ kɛ bé sí wɔ bɔ ɔ kunngba cɛ yɛ a ti Nyanmiɛn’n nin Jésus-Krist bɔ a sunmɛnnin i’n.”—Zan 17:3.\nBe nga be yili fluwa nga’n, be kunndɛ kɛ a si Ɲanmiɛn Zoova, ɔ nin i Wa Zezi Klist be su ndɛ nanwlɛ’n. Zoova i Lalofuɛ nga be tran wɔ akpasua liɛ’n su lɔ’n, be kwla uka ɔ. Asa ekun’n, a kwla kɔ e ɛntɛnɛti adrɛsi www.jw.org/bci su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 An nian fluwa nga be flɛ i kɛ Étude perspicace des Écritures, volume 1, i bue 988 nun. Zoova i Lalofuɛ mun yɛ be yili ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 13 Be flɛ bla kun kɛ Mali. Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mɛnnin i. Ɔ maan, ɔ wunnzɛli. Ɲanmiɛn jrannin Mali i sin lele ɔ wuli Zezi. Ɔ maan, sa tɛ’n w’a saman Zezi.—Lik 1:31, 35.\n“An yo i kɛ nga ń yó i yɛ’n sa”\nCɛn kun nnɔsua nun’n, kwlaa naan b’a tra Zezi b’a kun i’n, ɔ nin i akoto nanwlɛfuɛ’m be trannin aliɛ sin. Ɔ bubuli kpanwun nun fa mannin be, yɛ ɔ mannin be nzan. Kpɛkun, ɔ seli be kɛ: “An yo i kɛ nga ń yó i yɛ’n sa.” (Lik 22:19) Asiɛ wunmuan’n su’n, Zoova i Lalofuɛ’m be nanti Zezi i ndɛ sɔ’n su. Afuɛ kwlaa, kɛ i blɛ ju’n, be wla kpɛn Zezi i wie’n su. Afuɛ sin’n, sran 19.862.783 be trannin aɲia cinnjin sɔ’n i bo.\nAfuɛ’n, Marsi i le 23 m’ɔ ti Mlan cɛn’n, i nnɔsua nun yɛ bé yía ɔ. Sran kun fá Biblu’n klé sa nga ti yɛ Zezi trannin lɛ mɔ be kunnin i’n. Asa ekun’n, ɔ́ klé like nga é yó naan cɛn wie lele’n, e liɛ w’a yo ye’n. Sran ngba kwla trɛn i bo, yɛ be tuaman sika. A nin ɔ awlofuɛ mun, nin ɔ janvuɛ mun, an wa trɛn i bo wie. Sɛ a usa ɔ akpasua liɛ’n su lɔ Zoova i Lalofuɛ mun’n, bé klé ɔ lika nin dɔ nga bé yía’n. Annzɛ kusu’n, a kwla kɔ e ɛntɛnɛti adrɛsi nga su lɔ: www.jw.org\nÉ yía ɔ kɛ a nin e tran aɲia cinnjin sɔ’n i bo wie. Like nga Zezi yoli’n, ɔ nin i wie’n i su ye nga a kwla ɲɛn i’n, bé wá yíyí nun.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Mark 14\n1 Zuif 'nɔn tranun -le 'si nɛn waa 'wʋ nɔanba -ji bɛ, -a "fɛdi yi -fʋ "fli -e 'e bɔ. "Fɛdi zɩɛ -a da nɛn minnun 'kpɔun nɛn 'mannyan 'ka "va "dɩɛ -a -ble. Tʋ zɩɛ -a man bɛ, te Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn a Zozi 'man -fɔɔnan 'nan, -e 'o 'kun ci 'cɛn 'a -e 'o -tɛ. 2 'Pian waa 'vɩ 'o cin yei 'nan: «Te -kaa drɛ "fɛdi yi da dɩ! "Tɔgɔ minnun 'o -nan yɩ -e 'o 'wluan -kaa man.»\n3 Zozi a Betani. E ya Simɔn nɛn -kogobe a "nɛn "man "bɛ -yee 'kuin 'e -nyrandɩ fɛnun -sru. -A -nan nɛn lɩmɔn -tʋ pli Zozi man 'e 'lɔ le -pɔnɛn 'tʋ -a. -Laziglɔ nɛn waa laabo nard bɛ, e ya -ji. E 'ka 'e baadɩ fɛ -tʋ -a dɩ, ɛn -a 'flɛ a 'plɛblɛ 'kpa. Yaa 'lɛ 'sʋ, ɛn yaa -sɛn Zozi 'win -ji.\n4 'Wɩ zɩɛ e 'nan min -mienun man, ɛn waa 'vɩ 'o cin yei 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn e -laziglɔ 'kpa bɛ -a srɛ 'e "tun? 5 -Laziglɔ 'labɛ yaa -taan paan. -A 'flɛ bɔa yi -yaa yaaga 'nyranman "lala -a, -e 'o -pli 'yalɛ -tɛnɔn man.» Ɛn o 'wɩ blɩ lɩmɔn zɩɛ -a va.\n6 'Pian Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Ka lɩ 'labɛ -a 'tʋɩ flɩɩ! -Mɛ "le "wɛan nɛn, ka 'wɩ -tɔa "man? E 'wɩ "yi drɛ 'mɛn. 7 'Yalɛ -tɛnɔn a 'ka 'va tʋ pɛɛnɔn man. Ɛn tʋ nɛn e 'sɔ 'cɛɛ bɛ, ka -kɔlaman 'wɩ "yi "drɛdɩ -a -wlɛ. 'Pian 'mɛn vɛ bɛ, an 'ka 'ka 'va 'gʋ tʋ pɛɛnɔn man dɩ. 8 'Wɩ nɛn e -kɔlaman -a bɛ, -a 'bɔ nɛn yaa drɛ. -Laziglɔ nɛn yaa -sɛn 'an da 'gʋɛ, 'an 'man nɛn yaa drɛ 'nan -e 'waan wʋ -a. 9 Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, fɛnan pɛɛnɔn nɛn minnun Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn ve 'trɛda bɛ, 'wɩ nɛn lɩ 'gʋɛ yaa drɛ bɛ, waa -nan 'sinan "paa, ɛn -yɛɛ -maan 'lɔɔ -e lɩ 'bɔ 'cin 'e 'fɔla minnun ji.»\n10 "Bɛ -sru ɛn Zozi -srunɔn 'fuda "fli 'va min -tʋ nɛn waa laabo Zudazi Karioti bɛ, e -kʋ Bali -pannɔn 'tanɔn 'va, 'nan -e 'e Zozi 'nɔn -wlɛ. 11 Zɩ e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ -wlɛ "bɛ, e o ci nran. -A -nan nɛn o -tɔ "da 'nan, 'o -taa "lala -nɔnlɛ -yrɛ. Yi zɩɛ -a da nɛn Zudazi -a man -wɛɛdɩ 'sia 'nan, tʋ "yi 'e 'pla -e 'e Zozi 'nɔn Zuif 'nɔn 'tanɔn 'bɔ lɛ.\n12 "Fɛdi nɛn Zuif 'nɔn 'kpɔun nɛn 'mannyan 'ka "va "dɩɛ, -a -ble "da "bɛ e 'bɔ. -A yi tɛdɛ da nɛn o 'blanun -tɛɛman -e 'o tranun 'si nɔanba -ji "fɛdi -blɩ. Ɛn Zozi -srunɔn -a laabʋ -yrɔ 'nan: «Nyin zia nɛn i ya "vale 'nan 'kʋ 'kʋ "fɛdi fɛnun -tɔɛn 'yiɛ?»\n13 Ɛn Zozi 'e -srunɔn "fli 'pa 'sia. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Ka 'kʋ Zeruzalɛm! Ka bɔa min -tʋ man. 'Yi 'tɔbɔ -kɔan -yrɔ. 'Ka -sɔɔnla -a -sru! 14 'Kɔn nɛn, e wla 'ji bɛ, 'ka vɩ -a san lɛ 'nan: ‹Bali -le 'wɩ "paazan "e 'nan, 'kʋ laabʋ 'i 'lɔ 'nan, 'kɔn "bʋ "nɛn 'kʋ 'vale 'an -srunɔn 'a, kʋ -kaa tranun 'sidɩ nɔanba -ji "fɛdi -ble -ji bɛ, e ya nyin zia?› 15 E -taa 'kɔn "bʋ -dan tʋ -kɔɔnlɛ 'cɛɛ 'kɔn 'ta lou, te -a -ci a 'e drɛdɩ 'va. Fɛ zɩɛ -a -nan nɛn 'ka -cee fɛnun -tɔɛn!»\n16 -A -nan nɛn -a -srunɔn zɩɛ, o -kʋ 'fla. Waa 'yɩ "le zɩ Zozi -a 'vɩ -wlɛ "bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. Ɛn o 'si nɔanba -ji "fɛdi fɛnun man drɛ.\n17 Zɩ funninmlan 'pla bɛ, ɛn Zozi 'ta 'o 'vale 'e -srunɔn 'fuda "fli "a. 18 Tʋ nɛn o yra fɛnun -sru "bɛ, ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -kaa nɛn -kaa cɩ fɛnun -blɩnan 'gʋɛ, 'ka 'va min -tʋ 'bɛ -taa 'an 'nɔnlɛ minnun lɛ.»\n19 -A -srunɔn 'ta drɛ 'trɔdrɔ, ɛn waa laabʋdɩ 'sia -yrɔ "tʋdʋ 'nan: «'An 'bɔ nɛn?»\n20 Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Ka min -fuda "fli "nɛn, -kaa cɩ fɛnun -blɩnan 'e cin va 'gʋɛ, 'ka 'va min -tʋ nɛn. 21 'Wɩ tɩglɩ nɛn, Blamin -pɩ "ta -daa "kalɛ "le zɩ waa crɛn -tɛ Bali -le 'fluba 'ji bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 'Pian min nɛn, e Blamin -pɩ -nɔan "minnun lɛ bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ -a san man. E ya paan -a san -le 'wɩ "yi "a -e 'o vɩlɛ 'o -ya dɩ.»\n22 O -fʋ fɛnun -blɩnan, ɛn Zozi 'kpɔun 'si. E Bali muo "fɔ, yaa "nɛn jɛɛn, ɛn yaa -nɔn -wlɛ. E 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'si! -Nyrɛn 'gʋɛ, 'an 'kɔlɛ nɛn!»\n23 "Bɛ -sru e 'kulenɛn nɛn rɛzɛn -wɛn cɩ -ji bɛ -a 'si. E Bali muo "fɔ, yaa -nɔn -wlɛ, ɛn waa mlin 'o pɛɛnɔn.\n24 Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Nyrɛn 'gʋɛ, 'an nyɛn nɛn. -Yɛɛ "ta -sɛanla -e 'e drɛ min "kaga -pli "vɛ -a "nyian Bali man 'e 'pee. 25 Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, ma'an "nyian rɛzɛn -wɛn pee mlian dɩ -trilii, -e yi nɛn maan -mlian 'e 'pee Bali -le mingɔnnɛn trɛda bɛ 'e bɔ.»\n26 Zɩ o cɛɛn fɛnun -blɩdɩ man bɛ, o Bali 'tɔ bɔ "dre "fɔ. Ɛn o -kʋ Olivie pɔn da.\n27 -A -nan nɛn Zozi -a 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «'Ka pɛɛnɔn 'ci -taa "srɛlɛ -e 'ka 'si 'an -sru. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'nan:\n28 'Pian "bɛ -sru, -te an wluan 'kanɔn 'va bɛ, an -tɔala 'ka 'lɛ Galile 'lɛglɔn 'ji.»\n29 Ɛn Piɛri -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «-Te 'yie "wɛan min pɛɛnɔn 'ci srɛman -e 'o 'si 'i -sru "bɛ, ma'an 'sia 'i -sru "fo "dɩ.»\n30 -A -nan nɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Maan ve 'yiɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -pei 'bɔ 'gʋɛ -a man bɛ, yia ve 'e 'pa -a yaaga 'nan, yi'an 'tɔa dɩ, 'vaa -e mannɛn "flizan 'e 'wɩ.»\n31 Ɛn Piɛri -a 'vɩ "nyian 'nan: «-Te e ya 'nan kʋɛ -kaa 'kʋ 'vale 'yia oo, ma'an dra zɩ "fo "dɩ.» Ɛn -a -srunɔn pɛɛnɔn "o 'wɩ 'tʋwli zɩɛ -a 'vɩ "nyian.\n32 "Bɛ -sru Zozi 'lee 'e -srunɔn 'bɔla fei nɛn waa laabo Zezemani bɛ -a da. Yaa 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «'Ka 'nyran 'gʋ! An "ta -ko Bali trʋ 'balɛ.» 33 E Piɛri, 'lee Zaji, 'lee Zan -fɔ 'e -sru, ɛn o -kʋ waa. -A -nan nɛn nyɛn Zozi 'cɛndɩ 'sia ɛn "klan -dan 'kpa -a -tɛdɩ 'sia. 34 Ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «'An 'ta nɛn e drɛ 'trɔdrɔ 'gʋɛ, e "mlianla 'an da. 'Ka 'fʋ 'gʋ! Te 'ka yi -tɛ dɩ!»\n35 E pli 'e 'lɛ "wɛnnɔn, e blula "tra, ɛn e Bali trʋ 'badɩ 'sia 'nan, -te e -kɔlaman drɛdɩ -a bɛ, tʋ -wlidɩ 'gʋɛ 'e 'si 'e man -kɔɔbli. 36 Yaa 'vɩ 'nan: «'An "tɩ -baba! I -kɔlaman 'wɩ pɛɛnɔn drɛdɩ -a. 'Kulenɛn nɛn 'wɩ yɩdɩ cɩ -ji 'gʋɛ, 'i drɛ -e 'e "paala 'an man! 'Pian te 'e drɛ 'an 'ci 'sɔ wɩ -a dɩ, 'i 'bɔ 'ci 'sɔ wɩ nɛn 'e drɛ!»\n37 Ɛn e 'li 'e da, e 'bɔ 'e -srunɔn yaaga 'bɔ man, te o ya yi -tɛnan. -A -nan nɛn Zozi -a 'vɩ Piɛri lɛ 'nan: «Simɔn, i yi -tɛ 'va? Yi'a -kɔlalɛ -e 'i tʋ "wɛnnɛn 'gʋɛ -a drɛ, te 'i yiɛ a "man "dʋʋ? 38 Te 'ka yi -tɛ dɩ! 'Ka Bali trʋ 'ba, "tɔgɔ 'wɩ 'wlidɩ 'e 'ka 'man yɩ! Blamin a "va 'nan 'e 'wɩ "yi "dra, 'pian -a 'plɛblɛ 'ka -yrɔ "dɩ.»\n39 "Bɛ -sru ɛn e -kʋ "nyian Bali trʋ 'balɛ, te e 'wɩ 'tʋwli zɩɛ -a ve. 40 Ɛn e 'li 'e da 'e -srunɔn 'va. E 'bɔ o man "nyian yi -tɛnan. Kɔɔ o yiɛ 'cibɛn -tɔ. Ɛn wa'a 'wɩ 'tʋ yɩlɛ -e 'o vɩ -yrɛ "dɩ.\n41 Zozi 'cɛin yaagazan da bɛ, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Ka yi -tɛa tian, te ka "flianla 'ka man -a -trɔɔ? E -nyan, -a tʋ 'bɔ "mɛn. Minnun "ta -daa Blamin -pɩ -nɔnlɛ 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn lɛ. 42 'Ka 'wluan lou, -e -kaa kʋ! Min nɛn e "ta 'an -nɔan "minnun lɛ bɛ, e ya -plinan 'kogo.»\n43 Zozi 'fʋ 'wɩ zɩɛ -a vɩnan, tɔɔn ɛn Zudazi nɛn -a -srunɔn 'fuda "fli 'bɔ 'va min -tʋ -a bɛ, e 'bɔla. -Wɛɛ cɩ 'o 'vale min "kaga "a, ɛn sɛnnun 'lee yibanun a -wlɔ. Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee min cejenun 'bɛ o 'pa 'sia.\n44 Zudazi nɛn e wlɛ -fɔ bɛ, yaa 'vɩ 'e 'cɛn minnun zɩɛ -wlɛ 'nan: «Min nɛn an -atu -tɛ "man "bɛ, te Zozi nɛn. -A 'bɔ nɛn 'ka 'kun -e 'ka 'kʋ -a! 'Pian 'ka 'kun "man 'kpa!» 45 -Yee "wɛan zɩ e 'bɔla bɛ, tɔɔn ɛn e pli Zozi man. E 'nan -yrɛ 'nan: «'An 'san.» Ɛn e -atu -tɛ "man. 46 -A -nan nɛn minnun nɛn o cɩ waa bɛ, o Zozi 'kun. 47 Tɔɔn minnun nɛn -nan bɛ, -a -tʋ 'yee sɛn 'sʋ 'ji, ɛn e Bali -pannɔn 'tazan 'suzan 'tʋ "trɔɛn cɛɛn.\n48 Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn ka -ta 'an 'kunlɛ 'ka 'lɔ le sɛnnun 'lee yibanun -a "le ka -ta crinzan -sru? 49 Tʋ pɛɛnɔn man an ya 'ka yei Bali -pan 'kuin, te an 'wɩ "paaman minnun ji, ɛn ka'an 'kunlɛ dɩ. 'Pian 'wɩ pɛɛnɔn zɩɛ, e drɛ -e 'wɩnun nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ 'e 'lɛ sɔɔ.» 50 -A -nan nɛn -a -srunɔn pɛɛnɔn 'wi "man -a -sru, ɛn o flan bli.\n51 -Gobonɛn 'tʋ sɔɔnla Zozi -sru 'e 'ta le sɔ -tʋwli "cɛ "a. Minnun -a 'kun, 52 'pian e 'si 'yee sɔ man, ɛn e flan bli 'e plʋdɩ.\n53 Minnun -kʋ Zozi 'a Bali -pannɔn 'tazan -dan 'va. Bali -pannɔn 'tanɔn, 'lee min cejenun, 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'o cin 'yɩ fɛ zɩɛ -a -nan. 54 Piɛri -fʋ -kɔɔbli, ɛn e -kʋla Zozi -sru -trilii, ɛn e wla Bali -pannɔn 'tazan -dan le -klɔn -ji. E -nyran -a 'sunɔn yei, te e 'tɛ "klanman.\n55 Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee tin 'banɔn pɛɛnɔn 'wɩ 'tʋ -wɛɛdɩ 'sia 'nan -e 'o 'pa Zozi da -e 'o -kɔla -a -tɛdɩ -a -le "wɛan. 'Pian wa'a 'wɩ 'tʋ yɩlɛ "fo "dɩ. 56 Min "kaga 'wlu 'sɛn Zozi man, 'pian o wei 'ka drɛlɛ -tʋwli "dɩ.\n57 Min -mienun wluan ɛn o 'wlu 'gʋɛ -a -sɛn "man. Waa 'vɩ 'nan: 58 «Kʋa 'yɩ -a vɩnan 'nan: ‹Bali -pan 'kɔn nɛn blamin -pɛ -a -tɔ bɛ, maan -wia, -e 'an pee -tɔ yi yaaga 'wlu. 'Kɔn nɛn blamin "cɛɛ -tɔ 'e 'pɛ -a dɩɛ, -a 'bɔ nɛn maan -tɔa.› » 59 'Wɩ 'bɔ zɩɛ 'bɛ da oo, minnun wei 'ka "nyian drɛlɛ -tʋwli "dɩ.\n60 Ɛn Bali -pannɔn 'tazan -dan wluan, e -tɔ minnun yei, ɛn yaa laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «'Wɩ nɛn minnun -a ve 'i man bɛ, yi'a sia "va "dʋʋ?» 61 'Pian Zozi 'ta -fʋ flɩɩ, ya'a 'wɩ 'tʋ 'silɛ "da "dɩ.\n62 Zozi "e 'nan -yrɛ 'nan: «-Inyan, -a 'bɔ nɛn 'maan. Ɛn 'ka pɛɛnɔn, ka -taa Blamin -pɩ yɩlɛ 'e -nyrandɩ 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'san Bali -pɛ "yi "da. Ɛn ka -taa -a yɩlɛ 'sinan laji "lolu -koei "da.»\n63 -A -nan nɛn Bali -pannɔn 'tazan -dan 'e 'ta sɔ 'fʋɩ 'bʋ, ɛn yaa 'vɩ 'nan: «-Kaa 'ka "nyian -yee 'wɩ 'nan yɩzan pee -va "fo "dɩ. 64 Bali srɔn nɛn yaa 'wʋ bɛ, kaa 'man. "Ka "ve -ji 'nɔn?»\nƐn minnun -a 'si "va -yrɛ 'nan: «E 'sɔ -ka vɛ -a.» 65 Ɛn min -mienun 'le 'yi 'sɛndɩ 'sia Zozi da. O sɔ 'pa -a yra, ɛn o 'pa 'fɔ -a yra, te waa laabo -yrɔ 'nan: «Bali 'lewei vɩzan, -tɩɛ fɛ tuʋ 'yiɛ? 'I -kɔɔn 'kʋɛ!» Ɛn Bali -pannɔn 'sunɔn -a 'kun, te o -ko -a -sɔndɩ -a.\n66 Tʋ zɩɛ -a wlu bɛ, te Piɛri a tian -klɔn -ji. Ɛn Bali -pannɔn 'tazan -le nɔan lɩmɔn -tʋ -ta. 67 E Piɛri 'yɩ 'tɛ "klannan. Yaa -nanjɛɛn tɛin, ɛn yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: «'I 'bɔ "nyian Nazarɛtɩ min Zozi -sruzan 'tʋ nɛn 'yia.»\n68 'Pian Piɛri yɔɔ "da. E 'nan: «'Wɩ nɛn i cɩ "vale 'i ve bɛ, ma'an tɔa dɩ, ɛn ma'an ci man dɩ.» Tɔɔn e 'wluan, e -kʋ bei -sia, ɛn mannɛn -tʋ wɩɩ.\n69 "Bɛ -sru nɔan lɩmɔn zɩɛ, e Piɛri 'yɩ "nyian, ɛn yaa vɩdɩ 'sia minnun nɛn o cɩ -nan bɛ -wlɛ 'nan: «Min 'lagʋɛ e ya 'o 'va.» 70 Piɛri yɔɔ "da "nyian.\n71 Tɔɔn Piɛri -a vɩdɩ 'sia: «-Te 'wlu nɛn maan -sɛan "bɛ, Bali 'e 'wɩ "nɛn -kɔɔn 'mɛn. Maan 'vɩ 'cɛɛ 'nan, ma'an min 'labɛ -a tɔa "fo "dɩ.»\n72 'Nun tɔɔn mannɛn "flizan wɩɩ. 'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ Piɛri lɛ bɛ, -a -cin -trɔa Piɛri ji. Kɔɔ Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «'Vaa -e mannɛn "flizan 'e 'wɩ bɛ, te yia 'vɩ 'e 'pa -a yaaga 'nan yi'an 'tɔa dɩ.» Tɔɔn e -wuɔdɩ 'sia.