Biblu’n nun ndɛ: Faraɔn i laliɛ m’ɔ cɛnnin be’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nZOZƐFU o bisua’n nun lɔ i afuɛ nɲɔn yɛ w’a sin yɛ. Nzan sufuɛ’n i wla fili i su. Kpɛkun, le kun kɔnguɛ Faraɔn cɛnnin abonuan laliɛ nɲɔn, ɔ maan ɔ usɛli i bɔbɔ i wun kɛ ngue laliɛ yɛle nga. Amun nian desɛn’n su lɛ, Faraɔn su lafi. Kɛ aliɛ’n cɛnnin’n, Faraɔn flɛli i sa sifuɛ mun naan w’a kɛn i laliɛ’n w’a kle be. Sanngɛ b’a kwlá tuman laliɛ’n i bo b’a klemɛn i.\nKpɛkun nzan sufuɛ’n i wla wa kpɛnnin Zozɛfu su siɛn’n. Ɔ seli Faraɔn kɛ: ‘I nun mɔɔ n wo bisua’n nun lɔ’n, e nin bian kun yɛ e wo lɔ ɔ; ɔ kwla tu laliɛ’m be bo.’ Yɛ Faraɔn maan be ko yili Zozɛfu bisua’n nun lɔ ndɛndɛ be fiteli ɔ.\nFaraɔn boli laliɛ’n su kleli Zozɛfu, i waan: ‘N wunnin nannin bla dandan nglanman nso. I sin n wunnin nannin bla kokloo kainkain kpa nso. Kpɛkun nannin kokloo kainkain b’a di nannin dandan mun.’\n‘Ń cɛ́n laliɛ uflɛ ɔ, m’an wun ble kun mɔ w’a wlɔ nso i ja kunngba’n su’n. Ba o be nun, be ti nglanman. I sin’n, ble ja kunngba’n wlɔli nso ekun. Be ti tɛtɛ flekefleke sa. Kpɛkun tɛtɛ sɔ’m be mɛnnin nglanman mun.’\nYɛ Zozɛfu seli Faraɔn kɛ: ‘Ɔ laliɛ’n timan nɲɔn, ɔ ti kunngba. Nannin nglanman nso’m be ti afuɛ nso, ble ja m’ɔ wlɔli nso mɔ i su ba’m be ti nglanman nso’n, be kusu be ti afuɛ nso. Nannin kokloo kainkain nso be ti afuɛ nso. Ble ja m’ɔ wlɔli nso’n mɔ i mma’m be ti fleke’n, ɔ ti afuɛ nso. Afuɛ nso wá bá. I sɔ afuɛ nso liɛ’n nun’n, ninnge’m bé yó ye kpa Ezipti mɛn’n nun. I sin afuɛ nso nga ɔ́ wá bá’n, ɔ ti awe blɛ.’\nYɛ Zozɛfu seli Faraɔn kɛ: ‘Kunndɛ sran nga ɔ si ngwlɛlɛ kpa’n fa sie i Ezipti mɛn’n su. Naan afuɛ nso mɔ aliɛ’n tɔ nvati’n, maan be dede wie be sie. Be tiɛn i nuan. Maan aliɛ tran mɛn’n nun minndɛ afuɛ nso awe nga ɔ́ wá kpɛ́n Ezipti su’n naan awe w’a saciman Ezipti mɛn’n.’\nNdɛ nga Zozɛfu kannin’n yoli Faraɔn fɛ. Ɔ maan ɔ fali Zozɛfu kɛ ɔ tiantian aliɛ’n i nuan ɔ fa sie. Sɛ Faraɔn nunman lɛ’n, Zozɛfu yɛ ɔ ti Ezipti mɛn’n nun sran dan’n niɔn.\nAliɛ blɛ afuɛ nso i nuan sinnin. E o afuɛ i mɔcuɛ’n nun, awe blɛ’n nun, kpɛkun Zozɛfu wunnin kɛ sran kpanngban’m be su ba Ezipti mɛn’n nun. ?Amun si sran sɔ mun? Zozɛfu i niaan kpɛnngbɛn blu (10) mun ɔn! Be si Zakɔbu sunmannin be Ezipti lɔ, afin aliɛ’n su wie Kanaan mɛn’n nun lɔ. Zozɛfu wunnin i niaan’m be wlɛ, sanngɛ be liɛ’n b’a wunmɛn i wlɛ. ?Amun si like ti’n? Afin Zozɛfu w’a yo sran kpɛnngbɛn, kpɛkun tralɛ nga ɔ wla be siɛn’n be nin laa liɛ’n be timan kun.\nZozɛfu i bakan nun laliɛ m’ɔ cɛnnin be’n m’ɔ wunnin kɛ i niaan’m be wa kotoli i bo’n, i wla wa kpɛnnin be su. ?Laliɛ sɔ’n i su ndɛ nga amun kanngannin’n te o amun klun? Ɔ maan Zozɛfu wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ sunmɛnnin i Ezipti mɛn nun lɔ ɔ, naan sa kpa kun ti yɛ ɔ yoli i sɔ ɔ. ?Ngue yɛ amun bu i kɛ Zozɛfu yoli ɔ? Amun e nian.\nBo Bolɛ 41:1-57; 42:1-8; 50:20.\n?Le kun kɔnguɛ’n, ngue sa yɛ ɔ ɲannin Faraɔn ɔn?\n?Ngue ti yɛ Faraɔn i nzan sufuɛ’n i wla wa kpɛnnin Zozɛfu su siɛn ɔn?\n?Kɛ nga e fa wun i desɛn’n su lɛ’n, laliɛ nɲɔn benin yɛ Faraɔn cɛnnin ɔn?\n?Zozɛfu waan laliɛ’m be bo’n yɛle benin?\n?Wafa sɛ yɛ Zozɛfu yoli Ezipti mɛn’n su sran dan’n i nɲɔn su’n niɔn?\n?Ngue ti yɛ Zozɛfu i niaan’m be bali Ezipti ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ b’a wunmɛn i wlɛ ɔ?\n?Laliɛ benin yɛ Zozɛfu i wla kpɛnnin su ɔ? ?Yɛ ngue yɛ ɔ ukɛli i naan w’a wun i bo ɔ?\nKanngan Bo Bolɛ 41:1-57 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Zozɛfu fali Faraɔn i ɲin sieli Zoova su ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ andɛ Klistfuɛ’m be kwla fɛ i ajalɛ’n su ɔ? (Bob. 41:16, 25, 28; Mat. 5:16; 1 Piɛ. 2:12)\n?Andɛ’n, wafa sɛ yɛ afuɛ nga ninnge’m be yoli ye kpa Ezipti lɔ, ɔ nin i sin awe blɛ nga ɔ juli’n, ɔ kle ngbaciɛ nga Ɲanmiɛn ninnge’m be nun’n, ɔ o Zoova i Lalofuɛ mun ɔ nin asɔnun tɛtɛ’m be afiɛn ɔn? (Bob. 41:29, 30; Amɔ. 8:11, 12)\nKanngan Bo Bolɛ 42:1-8 nin 50:20 nun.\n?Sɛ nvle kun nun’n, ɔ ti sran’m be ajuin kɛ be koto sran kun bo naan b’a kle kɛ be ɲin yi i’n, i sɔ’n ti tɛ man Zoova i sufuɛ mun? (Bob. 42:6)


?Wafa sɛ yɛ akpasua sunianfuɛ’m be uka Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun’n nunfuɛ mun ɔn?\n?Ɲanmiɛn i klun sa yɛle benin?\n?Wan mun yɛle Zoova i Lalofuɛ mun?\n?Ngue ti yɛ be flɛ be Zoova i Lalofuɛ ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun ndɛ nanwlɛ’n i ɲin wa fiteli ɔ?\n?Ngue ti yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yili Biblu’n Traduction du monde nouveau’n niɔn?\n?Ngue yɛ á wún i Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo lɔ ɔ?\n?Kɛ be nin be niaan Klistfuɛ’m be kɔ aɲia’m be bo’n, mmlusuɛ benin yɛ be le i ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ e yo e aɲia mun ɔn?\n?Ngue ti yɛ be wlawla be wun kpa be kɔ be aɲia’m be bo ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ a kwla siesie ɔ wun kpa naan w’a ɔ aɲia’m be bo ɔ?\n?Ngue yɛle awlobofuɛ’m be Ɲanmiɛn sulɛ’n?\n?Ngue ti yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yo aɲia dandan wie mun ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be bo Ɲanmiɛn Sielɛ jasin fɛ’n niɔn?\n?Wan yɛle atin bofuɛ’n?\n?Junman benin yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be di i asɔnun’n nun ɔn?\n?Junman benin yɛ asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m be di ɔ?\nAkpasua sunianfuɛ’m be uka asɔnun’n nunfuɛ mun\n?Wafa sɛ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be uka be niaan nga sanvuɛsa ɲan be’n niɔn?\n?Wan yɛle sran kpa nanwlɛfuɛ m’ɔ si ngwlɛlɛ’n?\n?Junman benin yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be anuannzɛ’n i Ɲrun dinfuɛ’m be di ɔ?\n?Junman benin yɛ be di i Betɛli lɔ ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ be yi be fluwa mun ɔn?\n?Nin yɛ be ɲan sika be di be junman’n niɔn?\nSa nga ti yɛ be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ Sua mun’n yɛ wafa nga be kplan be’n\n?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n i lika ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n nun Biblu’n i akua’m be siewlɛ’n ɔ kwla uka wɔ ɔ?\n?Ngue yɛ be fa sie i be bɔbɔ be ɛntɛnɛti i lika’n nun ɔn?\n?Á yó Ɲanmiɛn i klun sa’n?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abɛ Afrikaans Ahanta Aja Albanais Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arménien Assamais Attié Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk Citonga Comorian (Ngazidja) Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Digor Douala Dusun Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fante Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Gokana Goun Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Guéré Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Hunsrik Hébreu Iban Ibanag Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khasi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Kpelle Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes tchèque Langue des signes thaïe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lao Latgalian Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malaysian Sign Language Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mangareva Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshall Maya Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Niue Norvégien Nuer Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Otomi Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Pilagá Polonais Ponape Portugais Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Roumain Russe Rutooro Salvadoran Sign Language Samoan Sango Saramaccan Sarnami Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swati Tagalog Tahitien Tajiki Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thai (Northeastern) Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaita Tojolabal Tok Pisin Tokelau Tongien Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Udmurt Ukrainien Urhobo Uruguayan Sign Language Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Xhosa Yacouba Yoruba Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nLIKE SUANLƐ 17\nBe tinngɛ jasin fɛ’n bolɛ aɲia’n\nBe nin asɔnun’n nunfuɛ’m be bo jasin fɛ’n\nBe nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be yia\nBiblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n, ɔ kan Barnabasi nin akoto Pɔlu mɔ be dili akpasua sunianfuɛ junman’n, be ndɛ kpɛ sunman. Yɛle kɛ be tuli ajalɛ be ɔli klɔklɔ’m be su be ko niannin asɔnun’m be osu. ?Ngue ti ɔ? Be niaan Klistfuɛ’m be ndɛ lo be ti ɔ. Pɔlu waan ɔ́ ‘kó nían aniaan’m be osu’ naan sɛ be wun ti kpa o. Be fanngan wlalɛ ti’n ɔ tuli i klun ɔli klɔ’n nga be o mmuammua’n bɔbɔ’n be su lɔ, ɔ ko niannin be osu. (Sa Nga Be Yoli’n 15:36) Andɛ kusu’n, akpasua sunianfuɛ’m be yo sɔ wie.\nBe wla asɔnun’n nunfuɛ’m be fanngan. Akpasua sunianfuɛ kun sa’n, ɔ sinsin asɔnun kɔe 20 be su le mɔcuɛ kunngun. Afuɛ kun nun’n, ɔ yo i sɔ kpɛ nɲɔn. Sran ngba kwla ɲan aniaan sɔ’m be ɲin mɔ w’a ti Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n i su ye. Sɛ be le bla’n, be yi’m be kusu be kwla uka asɔnun’n nunfuɛ mun wie. I bakan o, i kpɛnngbɛn o, akpasua sunianfuɛ’m be mian be ɲin be si be kwlaa. Kpɛkun be kunndɛ kpa kɛ be nin be niaan mun bé kó bó jasin fɛ’n yɛ bé klé sran mun Biblu’n nun like likawlɛ. Asa ekun’n, be nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be ko nian asɔnun’n nunfuɛ’m be osu be wla be fanngan. Yɛ be ijɔ aɲia kanngan nin dandan’m be bo be wla be niaan’m be fanngan.—Sa Nga Be Yoli’n 15:35.\nAsɔnun’n nunfuɛ’m be kwlaa be ndɛ lo be. Wafa nga asɔnun’n nunfuɛ’m be nin Ɲanmiɛn be nanti’n, ɔ ti akpasua sunianfuɛ’m be cinnjin kpa. I ti’n, be nin asɔnun kpɛnngbɛn nin asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m be yia be koko su yalɛ. Kpɛkun kɛ ɔ ko yo naan asɔnun kpɛnngbɛn nin asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m b’a di be junman’n i kpa’n, be man be afɔtuɛ. Asa ekun’n, be uka atin bofuɛ mun naan b’a di be junman’n i kpa naan w’a ba nvlɛ. Yɛ be kunndɛ kɛ bé sí be nga be ba aɲia’m be bo uflɛuflɛ’n be nun wie mun naan bé fá be wun mántan be. Yɛ kɛ be kan wafa nga sran sɔ’m be kɔ be ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ nun’n i ndɛ kle be’n, ɔ yo be fɛ wie. Akpasua sunianfuɛ sɔ mɔ be tinuntinun be tu be klun be di junman’n, be ‘ti be [niaan Klistfuɛ’m be] wiengu bɔ be di junman man be ɔ.’ (2 Korɛntfuɛ Mun 8:23) I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e kwlaa e nian be ajalɛ’n su.—Ebre Mun 13:7.\n?Ngue ti yɛ akpasua sunianfuɛ’m be ko nian asɔnun’m be osu ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ be kwla uka wɔ ɔ?\nLIKE NGA A KWLA YO’N\nLe mɔcuɛ nga akpasua sunianfuɛ’n kó nían asɔnun’n i osu’n, klɛ sie i ɔ kananndrie’n su naan ɔ wla w’a fiman. I liɛ’n, i ijɔlɛ’m be su yoman ɔ sin. Blɛ sɔ nun’n, sɛ a kunndɛ kɛ akpasua sunianfuɛ’n, annzɛ (sɛ ɔ le bla’n) i yi’n, ɔ tran ɔ Biblu’n nun like suanlɛ’n i bo naan amun a si amun wun’n, bo su kle ɔ Biblu’n nun like klefuɛ’n.\nAfuɛ kwlaa nun e yo aɲia dandan nsan. ?Mmlusuɛ benin yɛ a kwla ɲɛn i aɲia sɔ’m be bo tranlɛ’n nun ɔn?\nI nun nga Zezi o asiɛ’n su wa’n, like ng’ɔ yoli’n i wie yɛ e yo ɔ. ?Wafa sɛ yɛ ɔ boli jasin fɛ’n niɔn?


Bible Verses On The Topic: I Will Never Leave You -> God\nGod: [I Will Never Leave You]\nSa kwlaa ng'o to amun su'n, nanh amun ngunmin ye o to amun suo. É kwla fa é wla'n kwlaa gue Nyanmien su, afin o kpli'an su ke sa ng'o so'an amun nun'n o to amun su. I so'n ti, se sa to amun su'n, o man o son amun nun, yele ke o yô sa nga b'o man an kwla fité nun'n.\nAnh kôkô sa kwlaa ng'o ô amun su'n kléé, afin i ye o nian amun likaa.\nI so'n ti, man é fa é wla gua Nyanmien su é wunngé i bia'n bo bé ko loo bé nyan yé'n i wun lo nan o si é aunnvue, nan ble nga é sa mian'n, o yô é yé, o ti é wun nyanman nun.\n Man swran'n kwlaa bé bu adya'n i liké dan, ye bé bo ba dya bé wun'n, nanh man bé yô sa sukusuku. Afin Nyanmien nin bé nga bé kunnde bla annze bian'n, nin bé nga bé kunnde bla bé yi bô annze bian bé wun bô'n mun lee. Liké nga amunh yôh'n, nanh an yôé sika klôle'n ti. Man amun nyin yi liké nga an lee'n, afin Nyanmien bobo sé ke, «o su yatyi'a o, o su kpotyi'a o mlonmlon.» I so'n ti, é tra é awlen kan nde nga bé klee ke: «É Min Nyanmien'n ye o ti n wukafueo, sre ku'an min. ?Nzu ye swran kwla yô mion?»\nYe liké kwlaa nga n kléé amun'n, amun kusu, anh klé bé man bé fa su. Anh nian, min nin amun é ô tyen kwlaa lélé men'n fah wié.\nSa nglô yile 3:10\nAn fa nde bo n kan kléé amun ke an tra amun awlen'n su. O man ke sa kéklé toh men wunmuan'n su swran'n kwlaa bé sa nianle'n ti'n, n kusu nh sasah amun.\nÉ si ke sa kwlaa nga b'o yô'n, é bo é klô Nyanmien b'o flee é yele ke o bu é akunndan siéé laa'n, é kpa yôle ti ye o man sa so'm bé yôo.


Wafa nga e kwla fɔnvɔ be nga be bakan nun’n sran wie kunndɛli be’n | Sasafuɛ Tranwlɛ’n, like suanlɛ liɛ’n\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Mɛ 2019\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Aja Akha Albanais Allemand Altaï Amharique Amis Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bas Allemand Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Digor Douala Edo Efik Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Gallois Garifuna Gitonga Goun Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Ibanag Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Langue des signes américaine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes brésilienne Langue des signes coréenne Langue des signes finnoise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes philippine Langue des signes québécoise Langue des signes russe Langue des signes sud-africaine Langue des signes taïwanaise Lao Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshall Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongol Mooré Motu Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Ourdou Ouzbek Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Sranan tongo Sunda Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tarascan Tatar Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yapois Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nLIKE SUANLƐ 20\nWafa nga e kwla fɔnvɔ be nga be bakan nun’n sran wie kunndɛli be’n\n“Ɲanmiɛn [...] fɔnvɔ e sa kwlaa nga be tɔ e su’n be nun.” —2 KOR. 1:3, 4.\nJUE 134 Be klun ba’n ti Ɲanmiɛn i aja like\nI SU FITILƐ *\n1-2. (1) ?Sunnzun ase benin yɛ ɔ kle kɛ e ngba e kunndɛ kɛ be fɔnvɔ e naan e bɔbɔ e kwla fɔnvɔ e wiengu mun-ɔn? (2) ?Abɔlɛ benin yɛ be yo ba kanngan wie mun-ɔn?\nKƐ SA o e su’n, e kwlaa e kunndɛ kɛ be fɔnvɔ e. E nin i sɔ’n fin e nin klun. Kpɛkun e kusu e kwla fɔnvɔ e wiengu mun wie. An nian, sɛ bakan kun su kan ngowa naan ɔ tɔ naan i ja bue su kplokplo’n, ɔ wanndi kɔ i manmin annzɛ i baba sin. Wie liɛ’n, kɛ ɔ́ kɔ́ nn ɔ́ sún. Kannzɛ be ja nun lɛ’n i baba nin i manmin be kwlá yoman naan i kannin’n wu’n, sanngɛ be kwla fɔnvɔ i. I sɔ yolɛ nun’n, be usɛ i sa ng’ɔ juli’n, be nunnun i ɲinmuɛn nzue’n, be yo i yako, kpɛkun be fɛ i. Wie liɛ bɔbɔ’n, be gua kannin’n nun ayre, kpɛkun be cici su. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, bakan’n muɛn i nuan. Wie liɛ bɔbɔ’n, ɔ sɛ i sin ko kan ngowa ekun. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n yɛ i kannin’n wú-ɔ.\n2 Ɔ ju wie’n, sa ng’ɔ tɔ ba kanngan’m be su’n, ɔ yo ɲrɛnnɛn tra be ja bue su m’ɔ kplokplo’n. Yɛle kɛ be nun wie’m be liɛ’n, sran wie kunndɛli be. Wie’m be liɛ’n, sran yoli be sa sɔ’n kpɛ kunngba cɛ. Wie’m be liɛ kusu’n, be yoli be abɔlɛ sɔ’n kpɛ sunman. I kwlaa yoli-o, sa sɔ mɔ be yoli be’n ti’n, be wun be ɲrun dan. Ɔ ju wie’n, be tra be nga be yo sa tɛ sɔ’n, kpɛkun be wla be bisua. Wie liɛ kusu’n, be wlaman be bisua. Kannzɛ be wlali sa tɛ yofuɛ’n i bisua bɔbɔ’n, sanngɛ bakan nga be yoli i sa’n ɔ wun i ɲrun lelele. Kɛ ɔ yo kaklaka bɔbɔ’n, ɔ te wun i su afɛ.\n3. (1) ?Kɛ nga 2 Korɛntifuɛ Mun 1:3, 4 fa kan’n sa’n, Zoova klo kɛ be yo i sran’m be sɛ? (2) ?Kosan benin mun yɛ é wá tɛ́ be su-ɔ?\n3 ?Sɛ be kunndɛli Klisifuɛ kun i bakan nun naan andɛ nin andɛ ɔ te wun i su afɛ’n, ngue yɛ ɔ kwla ukɛ i-ɔ? (An kanngan 2 Korɛntifuɛ Mun 1:3, 4 nun.) Zoova klo kɛ be niɛn i sran’m be lika kpa, yɛ be fɔnvɔ be. I sɔ’n ti’n, maan e bu kosan nga’m be akunndan: “(1) ?Be nga be bakan nun’n be kunndɛli be’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ be fɔnvɔ be-ɔ? (2) ?Wan yɛ ɔ kwla fɔnvɔ be kpa-ɔ? (3) ?É yó sɛ́ naan y’a fɔnvɔ be?\n?NGUE TI YƐ Ɔ TI CINNJIN KƐ E FƆNVƆ BE-Ɔ?\n4-5. (1) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e wun i wlɛ kɛ ba kanngan’m be timan kɛ kpɛnngbɛn’m be sa-ɔ? (2) ?Kɛ sran kun mɔ bakan kun lafi i su’n ɔ kunndɛ i’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gua-ɔ?\n4 Be nga be bakan nun’n sran wie kunndɛli be’n, kannzɛ bɔbɔ sa sɔ’n juli be ju w’a cɛ naan b’a yo kaklaka bɔbɔ’n, sanngɛ ɔ ti cinnjin kɛ e fɔnvɔ be titi. Like nga ti yɛ e se sɔ’n, yɛle kɛ ba kanngan’m be timan kɛ kpɛnngbɛn mun sa. Sɛ be yo bakan kun i like yaya’n, wafa nga i wun fa yo i’n, ɔ nin kpɛnngbɛn’m be liɛ’n timan kun. Maan e fa e ɲin e sie i sa wie’m be su e nian.\n5 Ɔ fata kɛ ba kanngan’m be lafi be nga be nian be lika’n be su, yɛ be fa be wun mantan be. Kɛ ba kanngan’m be yo sɔ’n be wla gua ase. Kpɛkun be lafi sran kwlaa ng’ɔ klo be’n, i su. (Jue. 22:10) Sanngɛ kpɛ sunman’n, be nga be kunndɛ ba kanngan mun’n, be ti be osufuɛ annzɛ be ba be awlo lɛ titi. Sɛ bakan kun lafi sran kun su naan sran sɔ’n yo i abɔlɛ’n, kɛ ɔ ko yo naan w’a lafi sran uflɛ su’n, ɔ ti kekle mɛn i.\n6. ?Ngue ti yɛ sɛ e se kɛ be nga be kunndɛ ba kanngan’m be klun yo wi’n, i sɔ’n ti su-ɔ?\n6 Ba kanngan’m be kwlá sasaman be wun. I sɔ’n ti’n, be nga be kunndɛ be’n, be ti abɔlɛfuɛ, yɛ be klun yo wi. Sɛ be kunndɛ bakan kun kekle nun’n, ɔ kwla wun i ɲrun dan. Afin ɔ nin-a ɲinman naan se kɛ ɔ́ sí like nga be flɛ i bian annzɛ bla nna’n. I sɔ’n kwla sɛnngɛn i akunndan’n. Ɔ maan ɔ su bumɛn i wun sran, yɛ ɔ su lafiman sran su kun. Kpɛkun ɔ su buman bian annzɛ bla nna’n i su akunndan kpa kɛ ɔ nin i fata’n sa.\n7. (1) ?Ngue ti yɛ ba kanngan’m be kunndɛlɛ’n ti pɔpɔ-ɔ? (2) ?Ato ndɛ benin yɛ be nga be kunndɛ ba kanngan mun’n, be kan kle be-ɔ? (3) ?Yɛ wafa sɛ yɛ i bo’n gua-ɔ?\n7 Ba kanngan’m be wunman sa wlɛ. (1 Kor. 13:11) I sɔ’n ti yɛ sran wie’m be laka be, kpɛkun be kunndɛ be’n niɔn. Asa ekun’n, be nga be kunndɛ ba kanngan mun’n, be kan ato ndɛ wie mun kle be. Wie liɛ’n, be se be kɛ be bɔbɔ ti yɛ sa sɔ’n ɲɛnnin be-ɔ, naan ɔ fataman kɛ be kan kle sran. Be se be ekun kɛ sɛ be kan kle sran kɛ be kunndɛli be’n, sran fi su faman su. Asa ekun’n, be se be kɛ sɛ kpɛnngbɛn kun kunndɛ bakan kun’n, i sɔ’n kle kɛ ɔ klo i kpa. Ato ndɛ sɔ’m be kwla sanngan ba kanngan’m be ti nun. Wie liɛ’n, ɔ cɛ kpa ka naan ba kanngan’m b’a wun i wlɛ kɛ ndɛ sɔ’m be ti ato. I sɔ’n ti’n, kɛ be ɲín’n be buman be wun sran, kpɛkun be bu be wun fɔ sa trilili.\n8. ?Ngue ti yɛ e lafi su kɛ Zoova kwla fɔnvɔ be nga be wun be ɲrun’n niɔn?\n8 Ndɛ sɔ’n kwla uka e naan y’a wun sa nga ti yɛ sran nga i bakan nun be kunndɛli i’n, ɔ kwla wun i ɲrun cɛ kpa’n, i wlɛ. Nanwlɛ, ba kanngan’m be kunndɛlɛ’n ɔ ti sa tɛ dan. Sanngɛ mɛn i awieliɛ blɛ nga nun’n, i sɔ ayeliɛ’n w’a tru kpa. Afin sran’m ‘be kloman be wiengu.’ Asa ekun’n, ‘klunwifuɛ mun nin gblɛfuɛ’m be yo sa tɛ be kɔ be ɲrun titi.’ (2 Tim. 3:1-5, 13) Satan i klun yo wi dan. Kɛ e wun kɛ sran’m be yo like nga Satan klo i’n, i sɔ’n yo e ya dan. Sanngɛ e si kɛ Satan nin i sran’m be kwlá faman be wun sunnzunman Zoova. Zoova wun like kwlaa nga Satan yo’n. E lafi su kɛ ɔ wun ɲrɛnnɛn ng’ɔ o e su’n naan ɔ kwla fɔnvɔ e. Biblu’n se kɛ: “Ɔ ti Ɲanmiɛn m’ɔ fɔnvɔ sran sa kwlaa nun. Ɔ fɔnvɔ e sa kwlaa nga be tɔ e su’n be nun. Ɔ maan fɔnvɔlɛ nga Ɲanmiɛn fa fɔnvɔ e’n, e kusu e kwla fa fɔnvɔ sran uflɛ sa kwlaa nun.” (2 Kor. 1:3, 4) I sɔ’n yo e fɛ dan. ?Sanngɛ wan yɛ Zoova sin be lika fɔnvɔ sran sɔ mun-ɔn?\n?WAN YƐ Ɔ KWLA FƆNVƆ BE-Ɔ?\n9. ?Kɛ nga Jue Mun 27:10 fa kan’n sa’n, ngue yɛ Zoova yó mán be nga be osufuɛ’m b’a ukaman be’n niɔn?\n9 Sran wie’m be bakan nun’n, sran wie kunndɛli be. Yɛ be si nin be nin’m be si sɔ. Sanngɛ b’a yoman like fi b’a fa deman be. Sran wie mun ekun be liɛ’n, be bɔbɔ be osufuɛ kun yɛ ɔ kunndɛli be-ɔ. Ɔ ti cinnjin kɛ e fɔnvɔ sran sɔ mun. Davidi seli kɛ Zoova yɛ ɔ kwla fɔnvɔ sran mun kpa-ɔ. (An kanngan Jue Mun 27:10 nun.) Ɔ lafili su kɛ Zoova nían be nga be osufuɛ’m be yoli be tɛtɛ’n be lika. ?Wafa sɛ yɛ Zoova yo sɔ-ɔ? Ɔ yo maan i sufuɛ nanwlɛfuɛ wie’m be nian be lika. E niaan nga e nin be e su Zoova’n, e ti kɛ awlobo kun nunfuɛ mun sa. Zezi bɔbɔ seli kɛ be nga be su Zoova wie’n, be ti i niaan nin i nin.—Mat. 12:48-50.\n10. ?Kɛ Pɔlu kán wafa ng’ɔ niannin aniaan’m be lika’n i ndɛ’n, ɔ seli sɛ?\n10 Maan e kan sa kun m’ɔ kle kɛ Klisifuɛ’m be tran kɛ awlobo kun nunfuɛ mun sa’n i ndɛ. Akoto Pɔlu m’ɔ ti asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ dili junman kekle kpa. Ɔ kleli i wiengu Klisifuɛ’m be ajalɛ kpa. Yɛ Ɲanmiɛn fanngan nun’n, ɔ klɛli be fluwa kɛ be niɛn i ajalɛ’n su kɛ i bɔbɔ fa niannin Klisi liɛ’n su sa. (1 Kor. 11:1) Kɛ ɔ́ kán wafa ng’ɔ niannin aniaan’m be lika’n, ɔ seli kɛ: “I nun nga e o amun wun lɔ’n, e yoli wɛtɛɛfuɛ kɛ nga bla ta fa niɛn i mma’m be lika klolɛ su’n sa.” (1 Tes. 2:7) Andɛ’n, kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m bé fá Ɲanmiɛn ndɛ’n fɔ́nvɔ be nga ɲrɛnnɛn o be su’n, be kwla kan ndɛ’n i wɛtɛɛ su kɛ Pɔlu fa yoli’n sa.\nAniaan bla nga be ɲin w’a ti’n, be nun sunman be si sran fɔnvɔ kpa. (An nian ndɛ kpɔlɛ 11 nun.) *\n11. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ nán asɔnun kpɛnngbɛn’m be ngunmin yɛ ɔ fata kɛ be fɔnvɔ be wiengu Klisifuɛ mun-ɔn?\n11 ?Asɔnun kpɛnngbɛn’m be ngunmin yɛ ɔ fata kɛ be fɔnvɔ be nga be bakan nun’n, sran wie kunndɛli be’n niɔn? Cɛcɛ. Ɔ fata kɛ e ngba e ‘fɔnvɔ e wiengu titi.’ (1 Tes. 4:18) Aniaan bla nga be ɲin w’a ti’n, be kwla fɔnvɔ aniaan bla nga i sɔ sa’n ɲɛnnin i’n. Zoova bɔbɔ seli kɛ ɔ ti kɛ bla ta kun m’ɔ fɔnvɔ i wa’n sa. (Eza. 66:13) Asa ekun’n, Biblu’n kan bla wie mɔ be fɔnvɔli be nga be wla boli be wun’n be ndɛ. (Zɔb. 42:11) Andɛ’n, kɛ Zoova wun Klisifuɛ bla nga be fɔnvɔ aniaan bla nga ɲrɛnnɛn o be su’n, i sɔ’n yo i fɛ dan. Ɔ ju wie’n, asɔnun kpɛnngbɛn kun annzɛ nɲɔn be kwla flɛ aniaan bla kun mɔ i ɲin w’a ti kpa’n i aamiɛn, kpɛkun be se i kɛ ɔ uka aniaan bla kun mɔ i bakan nun’n be kunndɛli i’n. *\n?WAFA SƐ YƐ E KWLA FƆNVƆ BE-Ɔ?\n12. ?Kɛ é úka e wiengu Klisifuɛ kun’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nian e wun kpa-ɔ?\n12 Kɛ é úka e wiengu Klisifuɛ kun’n, maan e nian e wun kpa. Sɛ ɔ kloman kɛ ɔ́ kán sa wie i ndɛ’n, nán maan e usa sa sɔ’n i su kosan. (1 Tes. 4:11) ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ e kwla fɔnvɔ e niaan nga be o afɛ nun mɔ be kunndɛ kɛ be uka be’n niɔn? Maan e fa e ɲin e sie i Biblu’n nun ndɛ mma nnan mɔ be kwla uka e’n naan y’a fɔnvɔ e niaan sɔ mun, be su.\n13. (1) ?Kɛ nga 1 Famiɛn Mun 19:5-8 fa kan’n sa’n, ngue yɛ Zoova i anzi’n yo mannin Eli-ɔ? (2) ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian anzi’n i ajalɛ’n su-ɔ?\n13 Maan e yo like kun fa ti be wun ɲanman nun. I nun mɔ be waan bé kún Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Eli m’ɔ́ wánndi’n, i wla m’ɔ boli i wun dan’n ti’n, ɔ sun flɛli wie’n. Kɛ Zoova wunnin i sɔ’n, ɔ sunmannin anzi kun naan ɔ ko wlɛ i fanngan. Kɛ anzi’n bali’n, ɔ yoli ninnge wie mun fa tili Eli i wun ɲanman nun. I wie yɛle kɛ ɔ mannin Eli i kpanwun kɛ ɔ di. (An kanngan 1 Famiɛn Mun 19:5-8 nun.) Ndɛ sɔ’n kle kɛ wie liɛ’n, sɛ e yo like wie fa ti sran kun i wun ɲanman nun’n, i sɔ’n kwla ukɛ i kpa. E kwla man sran’n i aliɛ, annzɛ e kwla cɛ i like, annzɛ kusu e kwla klɛ i fluwa naan ɔ wun kɛ i ndɛ lo e. Sɛ e siman sran fɔnvɔ’n, e kwla yo ninnge sɔ’m be nun wie mun.\n14. ?Ngue yɛ Eli i su ndɛ’n kle e-ɔ?\n14 Be nga be wla w’a bo be wun’n, maan e yo naan be wla gua ase. Kɛ Eli i wla boli i wun’n, Zoova mɛnnin i wunmiɛn naan ɔ nanti lele ju Orɛbu oka’n su lɔ. Lika sɔ’n nun yɛ laa’n Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be trali aenguɛ-ɔ. Atrɛkpa’n, kɛ Eli juli lɔ’n, i wla guali ase kpa fɔuun. Afin ɔ nin be nga be kunndɛ kɛ bé kún i’n be afiɛn w’a ti nun dan. ?Ngue yɛ i sɔ’n kle e-ɔ? I sɔ’n kle e kɛ sɛ e waan é fɔ́nvɔ sran kun mɔ i bakan nun’n be kunndɛli i’n, maan e dun mmua fɛ i wɔ lika nga srɛ su kunmɛn i lɛ’n nun. I lɛ nun’n, ɔ fataman kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be wla fi su kɛ aniaan bla wie’m be liɛ’n, awlo lɔ yɛ be wun fa be feke-ɔ. Wie’m be kusu’n, kɛ be o Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun lɔ’n yɛ be wla gua ase-ɔ.\nSɛ e sie e su sran’n i nuan bo kpa, naan e nin i e srɛ Ɲanmiɛn, kpɛkun e kan ndɛ fɛ wie fa fɔnvɔ i’n, i wla kwla gua ase. (An nian ndɛ kpɔlɛ 15-20 be nun.) *\n15-16. ?Kɛ sran kun kán ndɛ klé e’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e sie e su kpa-ɔ?\n15 Maan e sie e su kpa be nuan bo. Biblu’n se kɛ: “Sɛ be kan ndɛ be kle amun’n, maan amun ti i kpa. Nán maan sran fi kpli kan ndɛ.” (Zak. 1:19) ?Kɛ sran kán ndɛ klé e’n, e sie e su kpa? Kɛ be se kɛ sran kun sie i su i wiengu nuan bo’n, i bo’n yɛle kɛ, kɛ i wiengu’n kán ndɛ’n, ɔ tran diinin, kpɛkun ɔ niɛn i. Sanngɛ nɛ́n i ngba-ɔ. Ɔ fata kɛ ɔ miɛn i ɲin wun wafa nga i wiengu sɔ’n i wun yo i’n, i wlɛ kpa. I sɔ yɛ Zoova yoli-ɔ. Kɛ Eli kókó sa ng’ɔ o i su’n klé Zoova’n, Zoova sieli i su kpa. Ɔ maan ɔ wunnin kɛ srɛ kun Eli. Asa ekun’n, ɔ wunnin kɛ Eli bu i kɛ i ngunmin yɛ w’a ka naan ɔ kleli i wun yalɛ suli i ngbɛn. Kɛ Zoova fɔ́nvɔ i’n, ɔ buli i kwlaa sɔ’n i akunndan. I sɔ’n kle kɛ Zoova sieli i su kpa Eli i nuan bo.—1 Fam. 19:9-11, 15-18.\n16 ?Kɛ sran kun kán ndɛ klé e’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e si i aunnvuɛ-ɔ? Wie liɛ’n, e kwla se i kɛ: “Nanwlɛ, sa ng’ɔ ɲannin wɔ’n yo min ya dan. Ɔ fataman kɛ be yo bakan kun sɔ.” Wie liɛ kusu’n, e kwla usa e janvuɛ mɔ i wla w’a bo i wun’n i kosan wie mun naan y’a wun ndɛ ng’ɔ su kan’n i wlɛ kpa. E kwla usɛ i kɛ: “?Yaci, a kwla yiyi ndɛ’n nun naan m’an wun i wlɛ kpa?” annzɛ “Kɛ a kan sɔ’n, n bu i kɛ... ?I sɔ ndɛ yɛ ɔ waan á kán-ɔn?” Sɛ e yo sɔ’n, sran’n wún kɛ e sie e su i nuan bo sakpa, naan e kunndɛ kɛ é wún ndɛ ng’ɔ su kan kle e’n i wlɛ kpa.—1 Kor. 13:4, 7.\n17. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e tra e awlɛn naan nán “e kpli kan” ndɛ-ɔ?\n17 Kɛ sran’n íjɔ’n nán e ‘kpli e kan ndɛ.’ Nán e se kɛ é kpɛ́ sran’n i nuan ndɛ’n naan é mɛ́n i afɔtuɛ. Maan e tra e awlɛn i wun. I nun mɔ Eli kókó sa ng’ɔ o i su’n klé Zoova’n, i wla m’ɔ boli i wun ti’n, kɛ ɔ́ kán ndɛ’n, ɔ yo annvɔ dan. Zoova wlɛli i fanngan naan ɔ lafi i su. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, Eli wa kokoli sa ng’ɔ o i su’n kleli i ekun. Yɛle kɛ ndɛ ng’ɔ kɛnnin i laa’n, ɔ flannin nun ekun. (1 Fam. 19:9, 10, 13, 14) ?Ngue yɛ i ndɛ sɔ’n kle e-ɔ? Ɔ ju wie’n, sran nga i wla w’a bo i wun’n, ɔ kwla kan ndɛ kunngba’n flan nun. I lɛ nun’n, maan e nian Zoova i ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ maan e tra e awlɛn i wun, yɛ e sie e su i nuan bo. Nán maan e se kɛ é mɛ́n i afɔtuɛ, sanngɛ maan e kle kɛ e si i aunnvuɛ.—1 Piɛ. 3:8.\n18. ?Ngue ti yɛ sɛ e nin sran nga i wla w’a bo i wun’n e srɛ Ɲanmiɛn’n, i sɔ’n kwla fɔnvɔ i-ɔ?\n18 Maan e nin be e srɛ Ɲanmiɛn. Wie liɛ’n, sran nga i wla w’a bo i wun’n, Ɲanmiɛn srɛlɛ’n ti kekle mɛn i. Ɔ kwla bu i kɛ ɔ nin Ɲanmiɛn srɛlɛ’n fataman. Sɛ e waan é fɔ́nvɔ sran kɛ ngalɛ’n sa’n, maan e nin i e srɛ Ɲanmiɛn. Yɛ kɛ é srɛ́’n, maan e bo i dunman. Kpɛkun maan e kan kle Zoova kɛ sran sɔ’n i ndɛ lo e, naan i ndɛ lo asɔnun’n nunfuɛ mun wie. Maan e se Zoova kɛ ɔ yo naan i sufuɛ sɔ’n i wla gua ase naan i wun jɔ i fɔuun. Sɛ e srɛ Ɲanmiɛn kɛ ngalɛ’n sa e man sran’n, i sɔ’n kwla fɔnvɔ i dan.—Zak. 5:16.\n19. ?Ngue yɛ ɔ kwla uka e naan y’a si sran’m be fɔnvɔ-ɔ?\n19 Maan e kan ndɛ m’ɔ kwla gua sran’n i awlɛn su nzue’n. I lɛ nun’n, maan e bu ndɛ’n i sin naan y’a kan. Ndɛ nga be kan-ɔn, be bumɛn i sin’n, ɔ kwla lo sran ngasi. Sanngɛ sɛ e kan ndɛ fɛ e kle sran’n, i klun kwla tɔ nun fɔuun. (Nya. 12:18) I sɔ’n ti’n, maan e srɛ Zoova kɛ ɔ uka e naan ndɛ e kan’n ɔ fɔnvɔ e niaan’n. Sanngɛ nán e wla fi su kɛ Zoova i nuan ndɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n, yɛ ɔ kwla fɔnvɔ sran mun kpa-ɔ.—Ebr. 4:12\n20. (1) ?Aniaan nga be bakan nun’n sran wie kunndɛli be’n, akunndan benin yɛ be kwla bu-ɔ? (2) ?Yɛ ngue yɛ e kunndɛ kɛ be wun i wlɛ-ɔ?\n20 Aniaan nga be bakan nun’n sran wie kunndɛli be’n, be kwla bu i kɛ be nin klolɛ fataman naan be nunman sran nun. Sanngɛ ɔ fataman kɛ be bu i sɔ. I sɔ’n ti’n, maan e fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n e uka be naan be wun i wlɛ kɛ Zoova klo be. (An nian kuku nga be flɛ i “ Ɲanmiɛn Ndɛ’n fɔnvɔ sran” nun.) Kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Daniɛli i wla boli i wun’n, ndɛ nga anzi kun kannin fa wlɛli i fanngan’n, maan e wla kpɛn su. Zoova klo kɛ Daniɛli wun i wlɛ kɛ ɔ ti i awlɛn su sran. (Dan. 10:2, 11, 19) I kunngba’n e niaan nga be wla w’a bo be wun’n, be ndɛ lo Zoova wie.\nƝanmiɛn Ndɛ’n fɔnvɔ sran\nBiblu’n nun ndɛ mma nga e kwla fa fɔnvɔ be nga be bakan nun’n, sran wie kunndɛli be’n, be sɔnnin. Sanngɛ é wá bó be nun wie’m be su. Kɛ e bo Biblu’n nun ndɛ mma kun su’n, é klé wafa nga e kwla nanti su naan y’a ɲan su ye’n.\nƆ ju wie’n, be nga be bakan nun sran wie kunndɛli be’n be kwla bu i kɛ be su yoman sa tɛ yofuɛ’n i like fi. Sanngɛ Zoova ɲin kpaman sa sɔ’n su. Asa ekun’n, ɔ wun ɲrɛnnɛn ng’ɔ o be su’n. Ɔ fata kɛ be lafi su kɛ Zoova yo sa i nuan su sɛsɛsɛ, naan ɔ kwla uka be naan be wla w’a gua ase.\nJUE MUN 62:9\nAsɔnun kpɛnngbɛn kun mɔ i nun m’ɔ le afuɛ 9 sran wie kunndɛli i’n, ɔ seli kɛ: “N nantili afɔtuɛ ng’ɔ o Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n nun’n su. Kpɛkun n kokoli sa ng’ɔ o min su’n n kleli Zoova. N srɛli i kɛ ɔ yo maan min wla gua ase, naan min wun jɔ min fɔuun. N srɛli Zoova lele. Ɔ maan min wla’n wa guali ase blɛblɛblɛ.”—An nian Jue Mun 56:9-14 nun wie.\nEZAI 41:10, 13\nNdɛ mma sɔ’m be kle kɛ Zoova klo i sufuɛ mun, naan ɔ sasa be blɛ kekle nun. Ɲanmiɛn i sufuɛ kpanngban be wunnin kɛ ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ. Be nga sran wie kunndɛli be’n, be wunnin i wlɛ sɔ wie.\nEZAI 32:1, 2\nAniaan bla kun mɔ kɛ ɔ́ wá ɲán afuɛ nsiɛn’n sran wie kunndɛli i’n, ɔ seli kɛ: “N bo su kleli asɔnun kpɛnngbɛn mun naan be uka min. Be nin min kokoli yalɛ. Be kleli kɛ min ndɛ lo be. Yɛ be sieli be su min nuan bo kpa. I sin’n, e srɛli Ɲanmiɛn likawlɛ.”\n1 KORƐNTIFUƐ MUN 13:4, 7\nKɛ sran nga i bakan nun’n be kunndɛli i’n, ɔ́ kɛ́n i klun ndɛ klé e’n, maan e wla kpɛn ndɛ mma sɔ’m be su. Nán maan e yo naan be bu i kɛ e lafiman ndɛ nga be kan’n su kpa. Be nga be kunndɛ ba kanngan mun’n, blɛ sunman’n be kan kle ba mun kɛ sran fi su faman be ndɛ’n su. Kɛ ba kanngan wie’m bé ɲín’n, i sɔ’n ka be ti nun. I sɔ’n ti’n, maan e fa e ɲin e sie i awlabɔɛ ng’ɔ o e niaan su’n i su. Kpɛkun maan e yo like wie e fa fɔnvɔ i.\n2 KORƐNTIFUƐ MUN 10:4, 5\nSa ng’ɔ juli be nga be bakan nun’n be kunndɛli be’n be su’n ti’n, be kwla fa ato ndɛ’m be su. Sanngɛ Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n kwla uka be naan b’a yaci ato ndɛ nga be fin Satan’n be su falɛ.\n1 ZAN 3:19, 20\nSɛ y’a yoman sa naan e akunndan’n bu e fɔ’n, maan e wla kpɛn su kɛ Zoova “ti dan tra e klun akunndan’n, yɛ ɔ si sa kwlaa.” Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n kwla gua e awlɛn su nzue dan. Afin ɔ kle kɛ e ndɛ lo Ɲanmiɛn.\nAn nian fluwa An fa amun wun mantan Zoova i ndɛ tre 24 nun.\n21. (1) ?Be nga be yo sa tɛ mɔ be kaciman be nzuɛn’n, sa benin yɛ ɔ́ wá jú be su-ɔ? (2) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo i dɔ nga su-ɔ?\n21 Kɛ é fɔ́nvɔ e wiengu mun’n, maan e kpɛn be wla kɛ Zoova klo be. Asa kusu’n, nán maan e wla fi su kɛ Ɲanmiɛn Zoova yo sa i nuan su sɛsɛsɛ. Ɔ wun be nga be kunndɛ ba kanngan mun’n. Ɔ si sa’n kwlaa. Sɛ sran tɛ sɔ’m b’a kaciman be nzuɛn’n, ɔ́ wá dí be jɔlɛ. (Kal. 14:18) Sanngɛ dɔ nga su’n, maan e tu e klun e uka be nga be bakan nun’n be kunndɛli be’n naan be wun kɛ be ndɛ lo e. Asa ekun’n, e si kɛ Zoova wá yó maan cɛn wie lele’n, be kwlaa nga Satan nin i mɛn nunfuɛ’m be yoli be abɔlɛ’n, be su afɛ’n kwlaa wíe. Ɔ cɛ kan’n, e su boman ɲrɛnnɛn sa sɔ’m be su e diman jɔlɛ kun.—Eza. 65:17.\n?WAFA SƐ YƐ AMÚN TƐ́ SU-Ɔ?\n?Sɛ be kunndɛli sran kun i bakan nun naan andɛ’n w’a yo kaklaka bɔbɔ’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ be fɔnvɔ i-ɔ?\n?Wan yɛ ɔ kwla fɔnvɔ be nga be o afɛ nun’n niɔn?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla fɔnvɔ e wiengu kpa-ɔ?\nJUE 109 Maan e tu e klun e klo sran\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 Be nga be bakan nun’n sran wie kunndɛli be’n, kannzɛ be yoli be sa sɔ’n w’a cɛ bɔbɔ’n, sanngɛ wie liɛ’n be te wun i su afɛ. ?Ngue ti-ɔ? ?Wan yɛ ɔ kwla fɔnvɔ i sɔfuɛ mun-ɔn? Like suanlɛ nga nun’n, é wá tɛ́ kosan sɔ’m be su. Asa ekun’n, é wá wún like nga e kwla yo e fa fɔnvɔ be’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 Sɛ be kunndɛli sran kun i bakan nun naan ɔ klo kɛ ɔ́ kó wún dɔɔtrɔfuɛ kun wun naan ɔ ukɛ i’n, ɔ o i bɔbɔ sa nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 76 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ’N: Aniaan bla kun mɔ i ɲin w’a ti kpa’n, ɔ su fɔnvɔ aniaan bla kun mɔ i wla w’a bo i wun’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 78 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ’N: Asɔnun kpɛnngbɛn nɲɔn b’a wɔ aniaan bla sɔ’n i osu nianlɛ. Yɛ aniaan bla’n seli aniaan bla nga i ɲin w’a ti’n kɛ ɔ tran be yalɛ kokolɛ’n i bo wie.\nMaan e klo sran yɛ e yo sa i nuan su sɛsɛsɛ asɔnun’n nun\nMaan e klo sran yɛ e yo sa i nuan su sɛsɛsɛ mɛn tɛ nga nun\nNán maan e fa “mɛn’n nun ngwlɛlɛ’n” su\n?É yó sɛ naan y’a si Biblu’n nun like suan kpa?\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Mɛ 2019\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Mɛ 2019


Sɛ a wunman ɔ su sa’m be trawlɛ kun mlɔnmlɔn’n\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | No. 2 2019\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bas Allemand Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuuk Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Dangme Danois Digor Douala Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Gallois Garifuna Gitonga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Langue des signes américaine Langue des signes brésilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes italienne Langue des signes polonaise Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshall Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Navajo Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Ouzbek Pangasinan Papiamento (Aruba) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Ronga Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tok Pisin Tongien Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yapois Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nBe flɛ bla kun kɛ Adriana. Ɔ fin Brezili. Ɔ seli kɛ: “Sa ng’ɔ o min su’n tin min su dan. I sɔ’n ti’n, n seli min wun kɛ sɛ n wu bɔbɔ’n ɔ flunman kɛ n tran nguan nun.”\n?SA WIE w’a tɔ ɔ su le mɔ i ti’n a sun flɛli wie’n? Sɛ ɔ ti sɔ’n, nn a wun wafa nga Adriana i wun yoli i’n i wlɛ. Adriana i wla boli i wun dan. Dɔɔtrɔ’m be waan tukpacɛ m’ɔ o i wun’n i ti yɛ i wla bo i wun sɔ-ɔ.\nBe flɛ bian kun kɛ Kaoru. Ɔ fin Zapɔn. Blɛ wie nun’n, ɔ niɛnnin i si nin i nin mɔ b’a yo oke yɛ be ti tukpacifuɛ’n be lika. Ɔ seli kɛ: “Blɛ sɔ’n nun’n junman’n tinnin min su dan. Kpɛkun, min nuan nun yoman min fɛ yɛ n kwlá lafiman kpa. N seli min wun kɛ sɛ n wu’n ń ɲán min ti.”\nBe flɛ bian kun ekun kɛ Ojebode. Ɔ fin Nizeria. Ɔ seli kɛ: “Laa’n, ɔ leman cɛn kun sa mɔ min wla boman min wun-ɔn. I sɔ’n ti’n, n fali ajalɛ kɛ ń kún min wun.” Ɲanmiɛn sa, Ojebode, nin Kaoru yɛ Adriana be liɛ’n b’a kunman be wun. Sanngɛ mɛn wunmuan nun’n sran kpanngban kpa be kun be wun.\n?NGUE YƐ Ɔ KWLA UKA WƆ-Ɔ?\nBe nga be kun be wu’n, be dan lika be ti yasua. Yasua sɔ’m be nun kpanngban be kunndɛman kɛ sran uka be. Afin ɲannzuɛn kun be. Cɛn kun’n Zezi seli kɛ be nga be kpinndinman’n, be yɛ be mian ayre yofuɛ wun-ɔn. (Liki 5:31) I sɔ’n ti’n, sɛ blɛ wie nun’n sa ng’ɔ o ɔ su’n ti’n, a bu ɔ wun kunlɛ akunndan’n, yaci, bo su kle sran maan ɔ uka ɔ. Nán ɲannzuɛn kun wɔ. Kɛ sran kpanngban kpa be akunndan sanngan mɔ be kɔ dɔɔtrɔ’n, be ɲan ayre kpa fa yo be wun. I wie yɛle Ojebode, nin Kaoru yɛ Adriana be liɛ’n. Kɛ be ɔli dɔɔtrɔ mɔ be mannin be ayre’n be wun be fɛ kpa siɛn’n.\nKɛ be nga be akunndan sanngan’n be kɔ dɔɔtrɔ’n, dɔɔtrɔ’m be kwla man be ayre mma wie mun annzɛ be nin be koko yalɛ. Kpɛkun be man be afɔtuɛ wie mun. Be nga be akunndan’n w’a sanngan’n, ɔ fata kɛ be osufuɛ mun nin be janvuɛ’m be tra be awlɛn be wun, be suan be bo yɛ be uka be blɛblɛɛblɛ. Sanngɛ sran ng’ɔ kwla uka be kpa’n, yɛle Zoova. Ɔ kwla fɛ i nuan ndɛ’n fa fɔnvɔ be.\nLIKE NG’Ɔ KWLA UKA Ɔ TITI’N\nƆ ju wie’n, ɔ fata kɛ be yo be nga be akunndan w’a sanngan’n be ayre cɛ kpa. Ɔ maan be kwlá yoman ninnge mun kɛ laa’n sa. Kannzɛ i sɔ tukpacɛ o ɔ wun’n sanngɛ a kwla di aklunjuɛ kɛ Ojebode sa. Ɔ seli kɛ: “Ezai 33:24 kan blɛ mɔ sran fi su seman kɛ ‘n kpinndinman’n’ i ndɛ. Min ɲin o blɛ sɔ’n i sin kpa.” Ojebode wunnin i kɛ Ɲanmiɛn wá mán e “asiɛ uflɛuflɛ” naan sran’m “be su wunman ɲrɛnnɛn kun.” I sɔ’n fɔnvɔli i kpa. Sɛ a yo kɛ i sa’n, ɔ wla gúa ase wie. (Sa Nglo Yilɛ 21:1, 4) Ɲanmiɛn wá yó maan sran fi i akunndan’n su sannganman kun. Ɔ maan awlabɔɛ ng’ɔ o ɔ su’n, ɔ́ wíe mlɔnmlɔn. A su ‘boman laa sa’m be su diman jɔlɛ kun. A su buman be akunndan kun.’—Ezai 65:17.\nBiblu’n nun ndɛ mma wie mɔ be kwla uka ɔ’n\nƝanmiɛn wun afɛ ng’ɔ o ɔ su’n i wlɛ.\nEzai 41:13: “N ti [Zoova] amun Nyanmiɛn, n sɔ amun sa. Min yɛ n se amun kɛ: ‘Nán srɛ kun amun naan ń úka amun nin-ɔn.’”\nZoova wun sa ng’ɔ o e su’n i wlɛ tra sran kwlakwla. Yɛ ɔ kunndɛ kpa kɛ ɔ́ úka e.\nBu Ɲanmiɛn Ndɛ’n i su akunndan.\n1 Famiɛn Mun 19:4: “Eli seli kɛ: ‘[Zoova] w’a yo kpa sɔ. Fa min nguan’n.’”\nOjebode seli kɛ: “Ɲanmiɛn ndɛ’n i su akunndan bulɛ’n ukali min kpa. E wunnin kɛ blɛ wie nun’n Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Eli i wun yoli i kɛ nga min wun fa yo min yɛ’n sa.”\nAjalɛ kpa wie mun.\nZezi seli Piɛli kɛ: “N srɛli Ɲanmiɛn tankaan kpa n mannin wɔ naan w’a kpɔnzɔman.”—Liki 22:32.\nKɛ akoto Piɛli seli kpɛ nsan kɛ ɔ siman Zezi’n, nanwlɛ Piɛli i wla boli i wun dan. Yɛ ɔ sunnin fiaan kpa. Kaoru seli kɛ: “N wun kɛ Piɛli i ndɛ loli Zoova nin Zezi. I sɔ’n wla min fanngan kpa.”\nA su ‘boman laa sa’m be su be diman jɔlɛ kun. A su buman be akunndan kun.’—Ezai 65:17.\nJuejue yolɛ Fɔundi nin aklunjuɛ\nSɛ ɔ ɲin tu nguan’n su’n\nSɛ sanvuɛsa wie ɲan ɔ’n\nSɛ ɔ awlɛn su sran wu’n\nSɛ ɔ wun annzɛ ɔ yi nin sran uflɛ be la’n\nSɛ tukpacɛ kekle wie kle ɔ yalɛ’n\nNán ɔ ɲin tu nguan’n su\n‘Ɔ ndɛ lo Ɲanmiɛn’\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 2 2019 | Is Life Worth Living?\nNo. 2 2019 | Is Life Worth Living?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 2 2019 | Is Life Worth Living?


Zezi i Ɲanmiɛn srɛlɛ kasiɛn’n (Zan 17) | Wafa nga Zezi nantili’n\nLIKE NGA BE NGA BE SI ƝANMIƐN NIN I WA’N BÉ ƝƐ́N I’N\nZOOVA NIN ZEZI NIN ZEZI I SƆNNZƆNFUƐ’M BE BO TI KUN\nƆ ka kaan sa’n, Zezi wá kɔ́ ɲanmiɛn su. Klolɛ m’ɔ klo i akoto mun’n ti’n, ɔ ukali be naan sɛ ɔ kɔ’n b’a kwla jran kekle. Ɔ maan ɔ mɛnnin i ɲin su niannin ɲanmiɛn su lɔ. Kpɛkun ɔ srɛli i Si Ɲanmiɛn seli kɛ: “Yo maan ɔ wa’n ɲan ɲrun naan ɔ wa’n kusu yo naan a ɲan ɲrun. Afin a mɛnnin i kwlalɛ sran kwlaa su naan be kwlaa nga a fali be mɛnnin i’n, ɔ man be nguan m’ɔ leman awieliɛ’n.”—Zan 17:1, 2.\nZezi wunnin i wlɛ weiin kɛ Ɲanmiɛn i manmanlɛ’n ti cinnjin tra like kwlakwla. Sanngɛ ɔ kannin like kun ndɛ m’ɔ cici sran wla-ɔ. Like sɔ’n yɛle nguan m’ɔ leman awieliɛ’n! Ɲanmiɛn ‘mannin Zezi kwlalɛ sran kwlaa su.’ Ɔ maan Zezi kwla fa nguan m’ɔ leman awieliɛ’n man sran kwlakwla. Sanngɛ nán sran’m be ngba yɛ bé ɲán like sɔ’n niɔn. ?Ngue ti-ɔ? Afin ɔ fata kɛ sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n, ɔ yo like kun. Zezi kannin like sɔ’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ ɔ ko yo naan b’a ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n, ɔ ti cinnjin kɛ be si wɔ mɔ ɔ kunngba cɛ yɛ a ti Ɲanmiɛn’n, ɔ nin sran nga a sunmɛnnin i’n mɔ yɛle Zezi Klisi’n.”—Zan 17:3.\nƆ ti cinnjin kɛ e Si Ɲanmiɛn nin i Wa’n be kpa, yɛ e nin be e bo yo kun. Ɔ fata kɛ e bu akunndan nga be bu’n wie. Asa ekun’n, e nin e wiengu mun e nantilɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin e nian Ɲanmiɛn nin i Wa’n be ajalɛ’n su. Asa kusu’n, ɔ fata kɛ e wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn i manmanlɛ’n ti cinnjin tra nguan m’ɔ leman awieliɛ’n i ɲanlɛ’n. Zezi kannin Ɲanmiɛn i manmanlɛ’n i ndɛ ekun. Ɔ seli kɛ:\n“N yoli maan a ɲannin ɲrun asiɛ’n su wa, yɛ junman nga a mannin min kɛ n di’n, n wieli i di. Min Si, kwlaa naan mɛn’n w’a bo i bo’n, ɲrun nga n le i ɔ wun lɔ’n, yo maan n ɲan ɲrun kunngba sɔ’n ɔ wun lɔ ekun.” (Zan 17:4, 5) Ɔ maan Zezi su se Ɲanmiɛn kɛ ɔ cɛn i naan ɔ ɲan ɲrun kɛ laa’n sa ekun.\nZezi kannin Ɲanmiɛn junman ng’ɔ dili’n i ndɛ wie. Ɔ seli kɛ: “N yoli maan sran nga a fali be mɛn’n nun mannin min’n, be sili ɔ dunman’n. Be ti ɔ liɛ, yɛ a fali be mannin min, kpɛkun be fali ɔ ndɛ’n su.” (Zan 17:6) Kɛ Zezi dí Ɲanmiɛn i junman’n w’a boman Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n sa ngbɛn. Sanngɛ ɔ ukɛli i akoto mun naan be si Zoova i nzuɛn’n. Asa ekun’n, ɔ ukali be naan be wun i wlɛ kɛ Zoova ti sran klofuɛ naan ɔ yo sran’m be ye.\nAkoto’m be sili Zoova, yɛ be wunnin junman nga i Wa’n dili’n i wlɛ. Asa ekun’n, be wunnin like nga Zezi kleli’n i wlɛ wie. Zezi seli kɛ: “Ndɛ nga a kan kleli min’n, kɛ n kan kleli be’n be sɔli nun, yɛ be si kɛ n ti ɔ janunfuɛ sakpa. Ɔ maan be lafili su kɛ a sunmannin min.”—Zan 17:8.\nI sin’n, Zezi seli kɛ ngbaciɛ o mɛn’n nunfuɛ mun nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be afiɛn. I waan: “Be ti yɛ n su srɛ-ɔ. Nán mɛn’n nunfuɛ’m be ti yɛ n srɛ-ɔ. Sanngɛ be nga a fa be mannin min’n be ti-ɔ, afin be ti ɔ liɛ. [...] Min Si, wɔ mɔ a ti sanwun’n, nian be nga a fali be mannin min’n be su, ɔ bɔbɔ ɔ dunman’n ti. I liɛ’n, be bo yó kun kɛ e bo ti kun’n sa. [...] N sasali be maan be nun kun sa w’a mlinman, saan sran ng’ɔ fata kɛ be nunnun i naan ɔ ndɛ’n kpɛn su’n i kunngba cɛ.” Sran nga Zezi su kɛn i ndɛ’n yɛle Zida Iskariɔti. Ɔ fite ɔli naan ɔ́ kó fá Zezi mán sran mun.—Zan 17:9-12.\nZezi seli ekun kɛ: “Mɛn’n nunfuɛ’m be kpɔli be.” I sin’n, ɔ seli kɛ: “N srɛman wɔ kɛ a yi be mɛn’n nun, sanngɛ ń srɛ́ wɔ kɛ klunwifuɛ’n ti’n, a nian be su. Be timan mɛn’n nunfuɛ kɛ n kusu n timan mɛn’n nunfuɛ’n sa.” (Zan 17:14-16) Akoto mun nin Zezi i sɔnnzɔnfuɛ onga’m be o mɛn’n nun. Sanngɛ ɔ fataman kɛ be fa be wun wla mɛn’n ɔ nin i nun ninnge tɛtɛ’m be nun. Afin Satan yɛ ɔ sie mɛn’n niɔn. ?Bé yó sɛ naan b’a faman be wun b’a wlaman mɛn’n ɔ nin i nun ninnge’m be nun?\nƆ fata kɛ be fa be wun man Ɲanmiɛn naan be su i kunngba cɛ. I sɔ yolɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ be nanti Ɲanmiɛn ndɛ nga laa be klɛli i Ebre nun’n, ɔ nin like nga Zezi kleli be’n, be su. Kɛ Zezi srɛ́ Ɲanmiɛn’n, ɔ seli ekun kɛ: “Fa nanwlɛ’n yo be sanwun. Ɔ ndɛ’n ti nanwlɛ.” (Zan 17:17) Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Ɲanmiɛn wá fɛ́ i ndɛ’n wlá akoto wie’m be nuan. Ɔ maan bé klɛ́ fluwa wie mun. Fluwa sɔ’m be nun ndɛ’n trán Ɲanmiɛn ndɛ m’ɔ ti ‘nanwlɛ’n’ i nun wie. Ndɛ sɔ’n kwla uka sran mun naan b’a yo sanwun.\nSran wie mun ekun bé wá fá ndɛ “nanwlɛ’n” su. I sɔ’n ti’n, Zezi srɛli be ti Ɲanmiɛn. Ɔ seli kɛ: “Nán be ngunmin [be nga be o lɛ blɛ sɔ’n nun’n] be liɛ ti yɛ n srɛ-ɔ. Sanngɛ be nga bé wá tí ndɛ nga bé kán’n, mɔ i ti’n bé wá láfi min su’n, be liɛ wie ti yɛ n srɛ-ɔ.” ?Ngue ti yɛ Zezi srɛli Ɲanmiɛn mannin be-ɔ? Zezi seli kɛ: “I liɛ’n, be kwlaa be bo yó kun kɛ wɔ min Si, a nin min e bo ti kun mɔ n kusu min nin wɔ e bo ti kun’n sa’n, naan be nin e e bo yo kun.” (Zan 17:20, 21) Zezi nin i Si Ɲanmiɛn be bo ti kun yɛ be yo ninnge mun-ɔn. I sɔ’n ti’n, Zezi srɛli Ɲanmiɛn naan i sɔnnzɔnfuɛ’m be bo yo kun sɔ wie.\nKwlaa naan Zezi w’a srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ seli Piɛli nin akoto onga’m be kɛ ɔ́ wá kɔ́ ɲanmiɛn su kó síesíe tranwlɛ mán be. (Zan 14:2, 3) Kɛ Zezi srɛ́ Ɲanmiɛn’n ɔ kannin ndɛ sɔ’n ekun. Ɔ seli kɛ: “Min Si, n kunndɛ kɛ lika nga n wo’n, be nga a fali be mannin min’n be tran lɛ wie naan be wun aɲrunɲan nga a mannin min’n. Afin ka naan mɛn’n w’a bo i bo’n, a kloli min.” (Zan 17:24) Ndɛ sɔ’n kle kɛ ka naan Adan nin Ɛvu b’a wu ba bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn klo i Wa kunngba cɛ mɔ i sin be wa flɛli i Zezi Klisi’n.\nKɛ Zezi gúa i Ɲanmiɛn srɛlɛ’n i bo’n, ɔ kleli ekun kɛ i Si i dunman’n ti cinnjin. Asa ekun’n, ɔ kleli kɛ Ɲanmiɛn klo akoto mun nin be kwlaa nga cɛn wie lele’n, bé wá sɔ́ ndɛ ‘nanwlɛ’n’ nun klanman’n. Ɔ seli kɛ: “N yoli maan be sili ɔ dunman’n, yɛ ń yó maan bé sí i titi. I liɛ’n, bé nían klolɛ nga a fa kloli min’n su bé yí klolɛ’n i nglo naan min nin be e bo yo kun.”—Zan 17:26.\n?Ngue yɛ ɔ fata kɛ sran kun yo naan w’a kle kɛ ɔ si Ɲanmiɛn nin i Wa’n niɔn?\n?Ngue yɛ Zezi yoli naan sran’m b’a si Ɲanmiɛn i dunman’n niɔn?\n?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Ɲanmiɛn nin i Wa’n, ɔ nin Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be bo ti kun-ɔn?


Biblu’n nun ndɛ: Bla yakpafuɛ nɲɔn - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nKƐ Izraɛlifuɛ’m be ɲin ko mian’n, nn be su kpan flɛ Zoova. Yɛ Zoova kusu blɛ be ɲrun dunfuɛ yakpafuɛ mun kɛ be de be. Biblu’n nun’n, be flɛ be ɲrun dunfuɛ sɔ mun kɛ jɔlɛ difuɛ. Zozie yɛ ɔ yoli jɔlɛ difuɛ klikli’n niɔn, kpɛkun Ɔtniɛli nin Eidi nin Zamgali be wa bɛli i sin kasiɛn. Sanngɛ nvlefuɛ nga be ukali Izraɛlifuɛ mun’n, be nun nɲɔn ti bla. Be flɛ be kɛ Debora ɔ nin Zaɛli.\nDebora ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. Be ɲrun lɔ sa nga bé wá jú’n, Zoova kan kle Debora, kpɛkun i kusu kan kle nvlefuɛ mun. Debora kunngba’n ti jɔlɛ difuɛ. Oka mɛn’n nun lɔ mme kun i bo yɛ ɔ tran di jɔlɛ’n niɔn. Nvlefuɛ’m be kɔ i ja su yɛ ɔ siesie be ndɛ mun ɔn.\nI blɛ sɔ nun’n, nn Zabɛn yɛ ɔ ti Kanaan famiɛn’n niɔn. I kunngba sa nun kakaklolo ya ngwlan (900). I alɛ kunfuɛ’m be wunmiɛn nga be le i ti’n, Izraɛlifuɛ’m be miannin be sa nun yɛ be kacili Zabɛn i sufuɛ. Zabɛn i alɛ kunfuɛ’m be su kpɛn’n suan Sizɛra.\nLe kun Debora sunmannin sran kɛ be ko flɛ Baraki m’ɔ ti jɔlɛ difuɛ’n, yɛ ɔ se i kɛ: ‘Ndɛ nga Zoova wan n kan kle wɔ’n yɛ: ‘Fa sran akpi blu (10.000) naan fa be kɔ Tabɔr oka’n su lɔ. Ń wá cúɛn Sizɛra ń bá ɔ wun lɛ. Kpɛkun ń wá fɛ́ i nin i alɛ kunfuɛ mun mán wɔ lɛ.’\nBaraki tɛli Debora su kɛ: ‘Sɛ a ko sunman min’n, yɛ ń kɔ́ ɔ.’ Debora ko sunmɛnnin i sanngɛ ɔ seli Baraki kɛ: ‘A su ɲanman ɲrun alɛ sɔ’n nun afin bla sin i sa nun yɛ Zoova fá Sizɛra wlá ɔ.’ Ndɛ nga Debora kannin’n, ɔ kpɛnnin su.\nBaraki fin Tabɔr oka’n su lɔ jrali naan ɔ nin Sizɛra i alɛ kunfuɛ’m b’a ko yia nun. É bó e ɲin ɔn, Zoova w’a yo maan nzue dan kun wa dili lika’n, naan w’a kun Sizɛra i alɛ kunfuɛ’m be dan lika. Sizɛra liɛ’n, ɔ fin i kakaklolo nun jrali wanndili i ja nun.\nKɛ ɔ cɛli kan’n, Sizɛra ko toli Zaɛli i tannin sua’n nun lɔ. Bla’n sikeli i naan w’a mɛn i nɔnnɔn w’a nɔn. Kɛ ɔ nɔnnin nɔnnɔn’n, lafilɛ kunnin i, yɛ i osu m’ɔ cɛ kaan, ɔ lafili kpa sa bɔ gbɔɔ! Yɛ Zaɛli fali waka ti piembie kun fa boboli bian tɛfuɛ sɔ’n i ti nun ɔn. I sin kɛ Baraki bali’n, Zaɛli kleli i Sizɛra i fuɛn’n! ?An wunman kɛ ndɛ nga Debora kannin’n yoli nanwlɛ’n?\nI awieliɛ su’n, be kunnin famiɛn Zabɛn bɔbɔ’n wie naan Izraɛlifuɛ’m b’a ɲan alaje kan ekun.\nJɔlɛ Difuɛ Mun 2:14-22; 4:1-24; 5:1-31.\n?Wan yɛle jɔlɛ difuɛ mun? ?Yɛ be nun klikli’n i dunman’n yɛle benin?\n?Junman ngunmin kun benin yɛ Debora le i ɔ? ?Yɛ i sɔ’n i bo’n yɛle benin?\n?Kɛ famiɛn Zabɛn, ɔ nin sonja’m be su kpɛn Sizɛra be waan bé fá alɛ bé wlɛ́ i Izraɛlifuɛ’m be sin’n, ngue ndɛ yɛ Zoova fa wlali Debora nuan kɛ ɔ kan kle jɔlɛ difuɛ Baraki ɔ? ?Yɛ wan yɛ i waan ɔ́ ɲán ɲrun alɛ sɔ’n nun ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ Zaɛli kleli kɛ ɔ ti bla yakpafuɛ ɔ?\n?Kɛ be kunnin famiɛn Zabɛn’n, ngue yɛ ɔ juli ɔ?\nKanngan Jɔlɛ Difuɛ Mun 2:14-22 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli mɔ Zoova i ya’n guali be su ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla fa tu e wun fɔ nun ɔn? (Jɔl. 2:20; Nya. 3:1, 2; Eze. 18:21-23)\nKanngan Jɔlɛ Difuɛ Mun 4:1-24 nun.\n?Wafa sɛ yɛ andɛ Klistfuɛ bla’m be kwla nian Debora nin Zaɛli be Ɲanmiɛn sulafilɛ, ɔ nin be yakpa yolɛ’n su ɔ? (Jɔl. 4:4, 8, 9, 14, 21, 22; Nya. 31:30; 1 Kor. 16:13)\nKanngan Jɔlɛ Difuɛ Mun 5:1-31 nun.\n?Armagedɔn alɛ i balɛ nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla fa Baraki nin Debora be kwlalɛ jue’n e yo e Ɲanmiɛn srɛlɛ like ɔ? (Jɔl. 5:3, 31; 1 Nyo. 16:8-10; Ngl. 7:9, 10; 16:16; 19:19-21)


Ndɛ mɔ be guɛ i bo klanman’n | Kannganlɛ nin like klelɛ\nNdɛ mɔ be guɛ i bo klanman’n\nAkunndanfuɛ’n 12:13, 14\nLIKE NG’Ɔ FATA KƐ A YO’N: Ɔ ndɛ’n i atabo’n nun’n, yo naan ɔ ndɛ tiefuɛ’m be sɔ ndɛ’n i nun klanman, naan be yo i nuan su sa.\nMaan ɔ ndɛ’n i atabo’n, ɔ nin ɔ ijɔlɛ wunmuan’n be wɔ likawlɛ. Flan ndɛ cinnjin mun, ɔ nin ndɛ’n i flɛlɛ’n be nun.\nWla ɔ ndɛ tiefuɛ’m be fanngan. Like ng’ɔ fata kɛ be yo’n, ɔ nin like nga ti yɛ sɛ be yo sɔ’n, ɔ ti kpa’n, fa be ɲin sie su. Maan wafa nga á íjɔ’n, ɔ kle kɛ a lafi ndɛ nga a su kan’n su, naan ndɛ sɔ’n ti cinnjin.\nMaan ɔ ndɛ’n i atabo’n yo kpe kan, yɛ maan i wlɛ wunlɛ’n yo pɔpɔ. Nán bo ndɛ uflɛ su ekun. Sɛ ɔ ndɛ’n i atabo’n ti kpe kan’n, i sɔ’n wlá ndɛ tiefuɛ’m be fanngan naan b’a fa ajalɛ.\nNdɛ’n i atabo’n nun’n, nán ijɔ ndɛndɛ, yɛ nán kan ɔ nɛn’n i ase. Kɛ á wá wíe ndɛ’n i kan’n, maan be wun i wlɛ weiin kɛ a su wa guɛ i bo.\nƆ ndɛ’n i atabo’n nun’n, ndɛ cinnjin nga a kunndɛ kɛ ɔ ka ɔ ndɛ tiefuɛ’n i klun’n, kan flan nun. Kannzɛ amun nuan w’a sɛman ndɛ wie su’n, sanngɛ guɛ i bo amanniɛn su. Sɛ bɔbɔ sran kun kan ɔ ndɛ tɛtɛ’n, tɛ i su amanniɛn su. I liɛ’n blɛ uflɛ nun’n, ɔ́ kwlá sɔ́ aniaan’m be nun.\nKannganlɛ nin like klelɛ—Ndɛ mɔ be guɛ i bo klanman’n


?Wafa sɛ yɛ amun kwla wun Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ’n i wlɛ ɔ? | Jasin fɛ kun\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Abui Abɛ Achi Acoli Adhola Afrikaans Ahanta Aja Ajië Albanais Albanian Sign Language Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arabic (Morocco) Arabic (Tunisia) Armenian Sign Language Arménien Arménien (occidental) Assamais Ateso Attié Aukan Awajun Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Balinese Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Belorussian Bengali Betsimisaraka Betsimisaraka (Southern) Biak Bichlamar Bidayuh (Bukar) Bikol Blackfoot Bosnian Boulou Bulgare Bulgarian Sign Language Bété Cambodgien Catalan Cebuano Central Alaskan Yupik Chamorro Changana (Mozambique) Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chiga Chin (Hakha) Chin (Kuki) Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chinantec (Ojitlan) Chinese Cantonese (Simplified) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuj Chuuk Citonga Comorian (Ngazidja) Congolese Sign Language Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Dari Dayak Ahe Dayak Ngaju Digor Diola Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fante Fataluku Fidjien Finnois Fon Frafra Français Frisian Fulfulde (Cameroun) Futuna Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Gbaya Ghanaian Sign Language Ghomálá’ Gitonga Gokana Goun Gourmanchéma Gouro Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Guianese Creole Gujarati Guna Guéré Géorgien Haoussa Havu Hawu Haya Hehe Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hong Kong Sign Language Hongrois Huastec Huave Huichol Hunsrik Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Igede Iloko Inakeanon Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Itawit Ivorian Sign Language Japonais Javanese Javanese (Eastern) Jula Kabuverdianu Kabye Kabyle Kachin Kadazan Kambera Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (arabe) Kekchi Khasi Khoekhoegowab Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Romain) Kosrae Kpelle Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurde Sorani Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Ladin (Gardenese) Lahu Lamba Lambya Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes autrichienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes croate Langue des signes danoise Langue des signes espagnole Langue des signes estonienne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes irlandaise Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes lettone Langue des signes lituanienne Langue des signes malawite Langue des signes mexicaine Langue des signes mongole Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes polonaise Langue des signes portugaise Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes serbe Langue des signes sud-africaine Langue des signes suisse allemande Langue des signes suédoise Langue des signes taïwanaise Langue des signes tchèque Langue des signes thaïe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lao Latgalian Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lolo Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Luxembourgeois Macushi Macédonien Madagascar Sign Language Madi Madura Mahorais (Romain) Makasae Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malaysian Sign Language Malgache Maltais Mam Mambae (Ermera) Mambwe-Lungu Mandinka Mandjak Mangareva Maninkakan (Eastern) Manipuri Mano Manyawa Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshall Martiniquan Creole Maré Maya Maya (Mopán) Mayo Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Medumba Mende Meru Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mongol Mooré Motu Mozambican Sign Language Myama Myanmar Sign Language Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nahuatl (Veracruz) Nambya Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Nepali Sign Language Ngabere Ngangela Ngiemboon Ngigua (San Marcos Tlacoyalco) Nias Nigerian Pidgin Niue Northern Ojibwe (Roman) Norvégien Nsenga (Mozambique) Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Odia Okpe Oromo Ossète Otomi Otomi (State of Mexico) Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Paicî Palau Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pehuenche Pemon Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Persan Phimbi Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Pilagá Polonais Pomeranian Ponape Portugais Portugais (Portugal) Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quechua (Huallaga Huánuco) Quichua (Cañar) Quichua (Chibuleo) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Salasaca) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rapanui Rarotongan Romany (Albania) Romany (Argentina) Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Germany) Romany (Lovari, Hungary) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Romania) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Roumain Roviana Rumanyo Rungus Runyankore Russe Rutooro Saami (North) Salvadoran Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sehwi Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Sepulana Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shipibo-Conibo Shona Shuar Shughni Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovenian Sign Language Slovène Soli Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Sérèr Taabwa Tagalog Tahitien Tajiki Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Tewe Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaita Toba Tojolabal Tok Pisin Tokelau Tongien Toraja Totonaque Toupouri Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruguayan Sign Language Uruund Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamese Sign Language Vietnamien Wallis Warao Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wejewa Wichi Wolaitsa Wolof Xavante Xhosa Xârâcùù Yacouba Yemba Yoruba Yukpa Zambian Sign Language Zandé Zapotec (Guevea) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Villa Alta) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nLIKE SUANLƐ 10\n1. ?Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ’n ti kunngba cɛ?\n“An sasa amun wun be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Nyanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n be lika.”—MATIE 7:15.\nƝanmiɛn i sulɛ wafa nga Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun’n, ɔ timan nɲɔn, ɔ ti kunngba cɛ. Yɛle Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ’n. Ɔ ti kɛ atin kun sa. Be nga be sin nun’n, bé ɲán anannganman nguan. Zezi seli kɛ “be nga be kunndɛ be wun i’n, b’a sɔn-man.” (Matie 7:14) Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ taka Biblu’n nun ndɛ’n su’n yɛ Ɲanmiɛn i klun jɔ su ɔ. Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be kwlaa be bo ti kun afin ninnge nga be lafi su’n, ti kun.—Kanngan Zan 4:23, 24 nin 14:6 ɔ nin Efɛzfuɛ Mun 4:4, 5 be nun.\nNian video nga be flɛ i ?Ɲanmiɛn klun jɔ i sulɛ wafa kwlaa su?\n2. ?Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n, be su ndɛ benin yɛ Zezi kannin ɔn?\n“Be yo be wun kɛ be si Nyanmiɛn, sanngɛ sa nga be yo’n ɔ kle-man kɛ be si i.”—TIT 1:16.\nZezi seli kɛ sran wie’m bé wá tɔ́n be wun suɛn kɛ be ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. Yɛ bé fá ato ndɛ mun sánngan ninnge nga Ɲanmiɛn ndɛ’n kle’n. Á wún be sa’n, be fa Ɲanmiɛn sufuɛ kpa, afin be kɔ asɔnun yɛ be waan be ti Klistfuɛ. Sanngɛ, be wlɛ wunlɛ yoman ya. ?Ngue ti ɔ? Yɛle kɛ Ɲanmiɛn i sulɛ kpafuɛ’n, i kunngba cɛ yɛ ɔ kwla uka sran mun naan be nzuɛn’n w’a yo kpa ɔ. Ɔ maan kɛ a wun Klistfuɛ sɔ mun’n, a si kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa mun ɔn.—Kanngan Matie 7:13-23 nun.\n3. ?Wafa sɛ yɛ a kwla wun Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be wlɛ ɔ?\nÉ wá kán ninnge nnun mɔ e kwla fa sie be nzɔliɛ’n be ndɛ:\nBe ɲin yi Biblu’n, afin ɔ ti Ɲanmiɛn Ndɛ. Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be liɛ’n, nán klɔ sran ngwlɛlɛ’n i su yɛ be Ɲanmiɛn sulɛ’n taka ɔ. Mmla nga be o Biblu’n nun’n, yɛ be mian be ɲin be fa su ɔ. (Matie 15:7-9) Kpɛkun Ɲanmiɛn ndɛ nga be kan kle sran mun’n, be bɔbɔ be nanti su wie.—Kanngan Zan 17:17 nin 2 Timote 3:16, 17 be nun.\nBe manman Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n. Zezi buli Ɲanmiɛn dunman’n i like dan afin ɔ yili i nglo. Yɛle kɛ, ɔ ukali sran mun naan b’a si Ɲanmiɛn. Kpɛkun ɔ seli be kɛ be srɛ naan Ɲanmiɛn dunman’n yo sanwun. (Matie 6:9, Anuãsɛ Fuflɛ) ?Ɔ tranwlɛ lɔ’n, asɔnun benin annzɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa benin yɛ ɔ yi Ɲanmiɛn dunman’n i nglo ɔ?—Kanngan Zan 17:26 nin Rɔmfuɛ Mun 10:13, 14 be nun.\nBe bo Ɲanmiɛn i Sielɛ’n i jasin fɛ’n. Ɲanmiɛn i Sielɛ’n i jasin fɛ’n i bolɛ’n ti yɛ Zoova sunmannin Zezi asiɛ’n su wa ɔ. I famiɛn dilɛ sɔ’n m’ɔ fa wlɛli i Zezi sa nun’n yɛ maan klɔ sran’m bé kwlá ɲán be ti ɔ. Lele mɔ Zezi fá wú’n w’a yaciman ndɛ sɔ’n i kanlɛ le. (Lik 4:43; 8:1; 23:42, 43) Ɔ seli kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m bé kán Ɲanmiɛn i Sielɛ’n i ndɛ klé sran mun. ?Titi’n, asɔnun benin yɛ i nunfuɛ’m be di junman sɔ’n niɔn?—Kanngan Matie 24:14 nun.\nBe timan mɛn tɛ nga i nunfuɛ. Ndɛnnganndɛnngan ng’ɔ o sran’m be afiɛn’n, politiki annzɛ sa uflɛ dunman nun ti’n, be faman be wun wlaman nun wie. (Zan 17:16; 18:36) Asa kusu’n, be nianman mɛn nunfuɛ’m be abɔlɛ ninnge nga be yo’n su.—Kanngan Zak 4:4 nun.\nBe klo be wiengu kpa. Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be kpaman sran nun, afin i sɔ yɛ Ɲanmiɛn ndɛ’n kle be kɛ be yo ɔ. Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ timan su’n be nunfuɛ’m be fa be wun wlɛ i alɛ nga be tɔ nvlenvle’m be afiɛn’n be nun’n. Sanngɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be liɛ’n, be nunmɛn i sɔ’n nun wie. (Mise 4:1-3) Be tu be klun be fa be blɛ’n nin be sika’n be fa suan be wiengu’m be bo.—Kanngan Zan 13:34, 35 nin 1 Zan 4:20 be nun.\n4. ?A kwla wun Ɲanmiɛn i sulɛ kpafuɛ’n i wlɛ siɛn’n?\n?Be nga be waan be su Ɲanmiɛn be nun’n, wan mun yɛ be manman Ɲanmiɛn i dunman’n, mɔ be kle kɛ Ɲanmiɛn i Sielɛ’n i ngunmin su yɛ sran’m be fa be wla’n be gua’n niɔn? ?Wan mun yɛ be klo be wiengu, mɔ be kunman alɛ’n niɔn? ?Á tɛ́ su sɛ?—Kanngan 1 Zan 3:10-12 nun.\n?Be nga be wuli’n be o nin?\n?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yaci sran’m be lɛ mɔ be wun ɲrɛnnɛn-ɔn?\n?Ɲanmiɛn klun jɔ i sulɛ wafa kwlaa su?\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n Jasin fɛ kpa kun fin Ɲanmiɛn!


Zan 3 | Online Bible | New World Translation\nZezi nin Nikodɛmun (1-21)\nSran mɔ be wu i ekun’n (3-8)\nƝanmiɛn kloli mɛn’n (16)\nNdɛ kasiɛn nga Zan kɛnnin i Zezi su’n (22-30)\nSran ng’ɔ fin nglo lɔ’n (31-36)\n3 Bian kun o lɛ’n, ɔ ti Farizifuɛ. Be flɛ i Nikodɛmun. Ɔ ti Zuifu’m be kpɛnngbɛn’m be nun kun. 2 Ɔ ko wunnin i wun kɔnguɛ, kpɛkun ɔ seli i kɛ: “Rabi, e si kɛ a ti like klefuɛ naan Ɲanmiɛn yɛ ɔ sunmannin wɔ-ɔ. Afin sran nga Ɲanmiɛn nunmɛn i sin’n, ɔ kwlá yoman abonuan sa nga a yo be’n.” 3 Zezi tɛli i su kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé wɔ kpa kɛ sɛ b’a wuman sran kun ekun’n,* ɔ kwlá wunman Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n.” 4 Nikodɛmun usɛli i kɛ: “?Sɛ sran kun w’a yo kpɛnngbɛn’n, be kwla wu i ekun? ?Ɔ kwla sɛ i sin i nin ku sɛ’n nun naan b’a wu i ekun?” 5 Zezi tɛli i su kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé wɔ kpa kɛ sɛ sran kun i awuliɛ’n finman nzue nin Ɲanmiɛn wawɛ’n, ɔ kwlá wluman Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n nun. 6 Be nga be wu be klɔ sran’n, be ti asiɛ’n su wafuɛ. Sanngɛ be nga Ɲanmiɛn wawɛ’n fali be’n, be ti ɲanmiɛn su lɔfuɛ. 7 Kɛ n seli kɛ ɔ fata kɛ be wu amun ekun’n, nán maan ɔ bo wɔ nuan. 8 Aunmuan’n fita kɔ lika kwlaa ng’ɔ klo’n. Yɛ kɛ ɔ́ fíta’n a ti i ngan. Sanngɛ a simɛn i finwlɛ, yɛ a siman lika ng’ɔ fita kɔ’n. Be nga be awuliɛ’n fin Ɲanmiɛn wawɛ’n, kɛ be liɛ’n ti sɔ wie-ɔ.” 9 Nikodɛmun tɛli i su kɛ: “?Wafa sɛ yɛ i sɔ sa liɛ’m be kwla yo ye-ɔ?” 10 Zezi seli i kɛ: “?Wɔ mɔ a ti Izraɛlifuɛ’m be like klefuɛ’m be nun kun’n, a siman sa sɔ mun? 11 Nanwlɛ, ń kán klé wɔ kpa kɛ like nga e si i’n, e kɛn i ndɛ. Yɛ like nga e wunnin i’n, e di i ti lalo, sanngɛ lalo nga e di’n, amun lafiman su. 12 ?Sɛ n kannin asiɛ’n su wa ninnge’m be ndɛ naan amun a lafiman su’n, sɛ n kan nglo lɔ ninnge’m be ndɛ’n, ɔ́ yó sɛ naan amun a lafi su? 13 Asa ekun’n, sran fi w’a ɔman ɲanmiɛn su lɔ. Saan Sran wa’n yɛ ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ bali-ɔ. 14 Wafa kunngba nga aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ’n, Moizi sieli wuo’n i nglo’n, i wafa kunngba’n ɔ fata kɛ be sie Sran wa’n i nglo wie. 15 Ɔ maan be kwlaa nga be lafi i su’n, bé ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. 16 “Afin Ɲanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin naan sran kwlaa ng’ɔ kle kɛ ɔ lafi i su’n w’a mlinman, sanngɛ ɔ ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. 17 Afin Ɲanmiɛn w’a sunmɛnmɛn i Wa’n mɛn’n nun naan ɔ wa di mɛn’n i jɔlɛ. Sanngɛ ɔ sunmɛnnin i naan i dunman nun’n, mɛn’n nunfuɛ’m be ɲan be ti. 18 Sran kwlaa ng’ɔ kle kɛ ɔ lafi i su’n, be su dimɛn i jɔlɛ. Sanngɛ sran ng’ɔ kleman kɛ ɔ lafi i su’n, b’a dun mmua b’a di i jɔlɛ. Afin ɔ kleman kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn i Wa kunngba cɛ’n i su.* 19 Like nga bé jrán su bé dí sran’m be jɔlɛ’n yɛ: Kannin’n bali mɛn’n nun, sanngɛ sran’m be yacili i lɛ be kloli aosin’n, afin be ayeliɛ’n ti tɛ. 20 Sran ng’ɔ yo sa tɛtɛ’n, ɔ kpɔ kannin’n yɛ ɔ fiteman weiin nun, kɛ ɔ ko yo naan b’a yiman sa tɛ ng’ɔ yo’n i nglo’n ti. 21 Sanngɛ sran ng’ɔ yo sa kpa’n, ɔ fite weiin nun naan be yi sa ng’ɔ yoli’n i nglo naan be wun kɛ sa sɔ’n ɔ ti Ɲanmiɛn i klun su.” 22 I sin’n, Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɔli Zide mɛn’n i nanmue’m be nun. Ɔ nin be trannin lɔ kan, kpɛkun ɔ yoli sran’m be batɛmun. 23 Zan kusu yo sran’m be batɛmun wie. Ɔ yo i Enɔn m’ɔ o Salimun i wun koko’n su lɔ. Afin nzue sɔnnin lɔ. Sran’m be bɛ i sin, kpɛkun ɔ yo be batɛmun. 24 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn be nin-a wlaman Zan i bisua. 25 Akplowa kun tɔli Zan i sɔnnzɔnfuɛ mun nin Zuifu kun be afiɛn sanwun yolɛ ndɛ’n su. 26 Be ɔli Zan i wun lɔ, kpɛkun be seli i kɛ: “Rabi, sran nga a nin i be o Zurdɛn’n i sin lɔ’n, mɔ a dili i ti lalo’n, ɔ su yo sran’m be batɛmun. Yɛ sran’m be kwlaa be kɔ i sin.” 27 Zan tɛli be su kɛ: “Sɛ Ɲanmiɛn w’a manman sran kun i like’n, ɔ kwlá ɲanman like sɔ’n. 28 Amun bɔbɔ amun si kɛ n seli amun kɛ, ‘Nán min yɛ n ti Klisi’n niɔn, sanngɛ be sunmannin min kɛ n dun mmua i ɲrun.’ 29 Sran ng’ɔ su ja bla’n, bla’n ti i liɛ. Sanngɛ kɛ sran ng’ɔ su ja bla’n ɔ́ íjɔ’n, i janvuɛ m’ɔ o lɛ’n i klun jɔ dan kpa i nɛn’n m’ɔ ti’n ti. I kunngba’n, min klun ti jɔwa dan kpa. 30 Ɔ fata kɛ sran sɔ’n i junman’n ɔ wɔ i ɲrun titi, sanngɛ min liɛ’n ɔ fata kɛ min junman’n kan ase.” 31 Sran ng’ɔ fin nglo lɔ’n, ɔ o sran’m be kwlaa be ti su. Sran ng’ɔ ti asiɛ’n su wafuɛ’n, ɔ kan asiɛ’n su wa ninnge’m be ndɛ, afin ɔ ti asiɛ’n su wafuɛ. Sran ng’ɔ fin ɲanmiɛn su’n, ɔ o sran’m be kwlaa be ti su. 32 Like ng’ɔ wunnin i’n, ɔ nin ndɛ ng’ɔ tili’n, ɔ di be ti lalo. Sanngɛ sran fi sɔmɛn i ndɛ’n nun. 33 Sran kwlaa ng’ɔ sɔ i ndɛ’n nun’n, ɔ si weiin kɛ Ɲanmiɛn ti nanwlɛfuɛ. 34 Afin sran nga Ɲanmiɛn sunmɛnnin i’n, ɔ kan Ɲanmiɛn i nuan ndɛ mun. Afin kɛ Ɲanmiɛn fɛ́ i wawɛ’n mán sran’n, ɔ niɛnmɛn i sin. 35 Siɛ’n klo Ba’n, ɔ maan ɔ fali like kwlaa wlɛli i sa nun. 36 Sran ng’ɔ kle kɛ ɔ lafi Ba’n i su’n, ɔ le nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Sanngɛ sran ng’ɔ fɛmɛn i ndɛ’n su’n, ɔ su ɲanman nguan, i wun ya o Ɲanmiɛn klun.\n^ Annzɛ “i awuliɛ’n finman nglo lɔ’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “i dunman’n su.”


?Wan mun yɛ be tran aolia nun lika’n nun lɔ-ɔ?\n1. ?Ngue yɛ be fa amuɛn sɔlɛ wafawafa’m be sunnzun i-ɔ?\nE KWLA fa sran ble’m be amuɛn sɔlɛ wafawafa’n, e sunnzun oka kun. Ɲanmiɛn Kpli m’ɔ le tinmin’n yɛ ɔ o oka sɔ’n i su nglo lɔ-ɔ. Kpɛkun mmusu mun mɔ sran’m be bu i kɛ be ti Ɲanmiɛn i sufuɛ’n, be o oka’n i nvɛnwunnvɛnwun. Yɛ be nga be mantan be’n, yɛle wunmiɛn mun. Be yɛ be nian be osufuɛ nga be te o nguan nun’n, be lika-ɔ. Kpɛkun be nga be o oka’n i ja ngua’n, yɛle baefuɛ nin wunnzue yifuɛ mun.\n2. ?Wafa sɛ yɛ ndɛ kun kle kɛ sran’m be fa be amuɛn sɔlɛ ninnge’m be fa wlu be Ɲanmiɛn sulɛ’n nun-ɔn?\n2 Sran ble’m be amuɛn sɔlɛ sɔ’n, ɔ wlu Ɲanmiɛn i sulɛ nun kpa. I ti yɛ be kan be ndɛ kun se: “Kannzɛ bɔbɔ a lafi Ɲanmiɛn su’n, (a kɔ asɔnun annzɛ a flɛ Ɲanmiɛn) sanngɛ fa like sasa ɔ wun.”\n3. ?Ninfan yɛ e kwla si be nga be tran aolia nun lika’n nun lɔ’n be su ndɛ-ɔ?\n3 ?Amuɛn nga be sɔ be’n be ti nanwlɛ like? Biblu’n kan be nga be tran aolia nun lika’n nun lɔ’n, be ndɛ kle e.\nZoova ti Ɲanmiɛn nanwlɛfuɛ’n\n4. ?Ngue yɛ sran ble mɛn’n nun’n, Ɲanmiɛn sulɛ wafawafa’m be akpasua dandan nsan’n be nuan sɛ su-ɔ?\n4 Sran ble mɛn nun’n, i be nga be kɔ asɔnun nin o, i Ɲanmiɛn flɛfuɛ mun o, annzɛ i amuɛn sɔfuɛ mun o, be akpasua dandan nsan sɔ’n be nuan sɛ su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ, naan like fi nunmɛn i sin. Biblu’n se kɛ ɔ ti “dan tra amuɛn’m be ngba’n. Ɔ ti miɛn’m be Miɛn. Ɔ ti Nyanmiɛn Kpli, ɔ lɛ wunmiɛn, ɔ yo sro.” (Mmla’n 10:17) Amuɛn sɔlɛ’n, i su ndɛ nga Geofrey Parindɛr m’ɔ ti laa sa’m be su fluwa klɛfuɛ dan kun’n, ɔ kannin’n yɛ: “Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n, m’ɔ yili klɔ sran’n nin amuɛn mun’n, m’ɔ ti like kwlaa be yifuɛ’n, i su yɛ sran ble’m be sunman lika be fa be wla gua-ɔ.”\n5. ?Dunman benin wie mun yɛ be fa flɛ Ɲanmiɛn-ɔn?\n5 Kannzɛ bɔbɔ sran’m be lafi Ɲanmiɛn su’n, sanngɛ be siman Ɲanmiɛn i sran wafa ng’ɔ ti’n i kpa. Sɛ be waan bé sí sran kun’n, like’n nga be dun mmua yo’n, yɛle i dunman’n i silɛ. Ɲanmiɛn sulɛ wafawafa be nuan sɛman Ɲanmiɛn i dunman’n su. Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n, be flɛ i Ɲanmiɛn. I bo’n yɛle kɛ “ɔ le tinmin.” Ɲanmiɛn flɛfuɛ’m be flɛ i kɛ Allah. Be nga be sɔ amuɛn’m be liɛ’n, wafa nga be fa flɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ kacikaci aniɛn’m be nun. Dunman nga be fa flɛ Ɲanmiɛn sran ble mɛn’n nun’n, John S. Mbiti i fluwa Concepts de Dieu en Afrique (angle nun) i nun’n, ɔ boboli i wafawafa lele ya nnun (500) tra su, i su. I waan anango be klɔ lɔ (Nigeria) Yoruba aniɛn’n nun’n, be flɛ Ɲanmiɛn kɛ Olodumare; Kikuyu (Kenya) aniɛn’n nun’n, be flɛ i kɛ Ngai, yɛ Zulu (Afriki di Sidi) aniɛn’n nun’n, be flɛ i kɛ Unkulunkulu.\n6, 7. ?Ɲanmiɛn i dunman’n yɛle benin, yɛ ngue ti yɛ e si sɔ-ɔ?\n6 ?Ɲanmiɛn i dunman’n i su ndɛ’n benin yɛ i bɔbɔ kannin-ɔn? I nun mɔ Ɲanmiɛn seli Moizi kɛ ɔ fa Izraɛlifuɛ mun Ezipti mɛn’n nun lɔ fite’n, Moizi usɛli i kɛ: “Kɛ ń wá kó tó Izraɛlfuɛ’m be lɔ bɔ ń sé kɛ: ‘Amun nannan’m be Nyanmiɛn’n yɛ ɔ sunmannin min amun sin’n,’ bé wá úsa min kɛ: ‘?Yɛ be flɛ i sɛ?’ ?Ń tɛ́ be su sɛ?”—Ezipt Lɔ Tulɛ 3:13.\n7 Ɲanmiɛn tɛli i su kɛ: “Ndɛ nga á wá kán klé Izraɛlfuɛ mun’n yɛ: ‘[Zoova, NW] b’ɔ ti amun nannan’m be Nyanmiɛn’n [...] yɛ ɔ sunmannin min amun sin ɔn.’ Min dunman ng’ɔ o lɛ titi’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ, dunman nga yɛ blɛ’n kwlaa nun sran’m bé fá flɛ́ min-ɔn.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 3:15). Dunman Zoova’n, ɔ o Biblu’n nun kpɛ ko ju akpi lele nso (7.000) tra su. Sanngɛ Biblu’n i kacifuɛ wie’m be fali “Ɲanmiɛn” annzɛ “Min” annzɛ “Anannganman” be fa sieli i dunman sɔ’n i osu nun.\n8. ?Sran i wafa benin yɛ Zoova ti-ɔ, yɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan i klun w’a jɔ e wun-ɔn?\n8 ?Sran i wafa benin yɛ Zoova ti-ɔ? Ɔ ti aolia nun sran, ɔ ti Kpli, ɔ le ɲrun kpa, like fi nunmɛn i sin, be kwlá faman like fi be sunnzunmɛn i. (Mmla’n 6:4; Ezai 44:6) Zoova seli Moizi kɛ: “N ti [Zoova, NW] ɔ Nyanmiɛn yɛ n si kwla.” Yɛle kɛ sɛ e waan Zoova i klun jɔ e wun’n, saan i kunngba cɛ yɛ ɔ fata kɛ e su i-ɔ. Ɔ kloman kɛ e su like uflɛ fi saan i kunngba cɛ.—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:3-5.\nZezi Klist ti Ɲanmiɛn Sielɛ’n i su Famiɛn.\n9. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Zezi nin Zoova be sɛman-ɔn?\n9 Andɛ Zezi i sran wafa ng’ɔ ti’n, sran’m be wunmɛn i wlɛ. Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be bu i kɛ atre nsan’n, i nun sran’n kun yɛle Zezi. Sanngɛ Biblu’n w’a seman kɛ Ɲanmiɛn ti atre nsan. Kpɛkun w’a seman kɛ Zezi nin Zoova be sɛ. Zezi bɔbɔ seli kɛ: “E Si’n lɛ nyrun tra min.”—Zan 14:28.\n10. ?Ka naan Zezi w’a ba asiɛ’n su wa’n, ninfan yɛ ɔ o laa-ɔ?\n10 Biblu’n kle kɛ ka naan Zezi w’a ba asiɛ’n su wa kɛ klɔ sran sa’n, ɔ ti aolia nun sran ɲanmiɛn su lɔ laa, naan ɔ le tinmin. Zoova yili aolia nun sran mun ɲanmiɛn su lɔ, kpɛkun ɔ yili Adam nin Ɛvu asiɛ’n su wa. Aolia nun sran klikli nga Zoova yili’n, yɛle Zezi.—Zan 17:5; Kolɔsfuɛ Mun 1:15.\n11. ?Wafa sɛ yɛ be kwla wuli Zezi kɛ klɔ sran sa-ɔ?\n11 I afuɛ ko ju akpi nɲɔn (2.000) yɛ, Zoova fali aolia nun sran sɔ’n i nguan wlɛli i talua mɔnnɛnmɔnnɛn Mali i ku sɛ nun. Anzi Gabliɛli seli i kɛ: ‘Nian, á wá wunnzɛ, á wú ba yasua, yɛ á tɔ́n i dunman [Zezi]. I sielɛ’n ɔ su ɲanman awieliɛ.’—Lik 1:31, 33. *\n12. ?Like nga ti yɛ Zezi bali asiɛ’n su’n, be nun kun yɛle benin?\n12 Kɛ Zezi i awuliɛ’n yoli kɛ nga sa. Ɔ ɲinnin, kpɛkun ɔ kleli sran mun Zoova i klun sa’n i su ninnge mun. Ɔ seli Rɔmfuɛ’m be kpɛn’n kun kɛ: “Nian sa ti bɔ be wu min’n, sa ti bɔ m bali mɛn’n nun’n yɛ: m bali kɛ ń kán ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n klé sran mun.” (Zan 18:37). Sɛ e suan like nga Zezi kleli’n i su like’n, e kwla si Ɲanmiɛn i klun sa’n weiin. E kwla si wafa nga é yó naan Ɲanmiɛn klun w’a jɔ e wun’n.\n13. ?Like nga ti yɛ Zezi bali asiɛ’n su’n, be nun kun ekun yɛle benin?\n13 Like nga ti yɛ Zezi bali asiɛ’n su’n, be nun kun ekun yɛle kɛ ɔ bali naan ɔ́ fɛ́ i wun fá kpɔ́ e ti naan e ɲan e ti sa tɛ mɔ e nannan Adam fa sali e’n, i sa nun. (Matie 20:28) Ɔ maan é kwlá ɲán anannganman nguan. Akoto Zan seli kɛ: “Afin Nyanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin naan sran kwlaa ng’ɔ lafi i su’n, w’a mlin-man, sanngɛ ɔ nyan anannganman nguan.”—Zan 3:16.\n14. (a) ?Kɛ Zezi wuli’n, ngue sa yɛ ɔ juli-ɔ? (b) ?Tranwlɛ benin yɛ Zezi le i ɲanmiɛn su lɔ dɔ nga su-ɔ?\n14 Kɛ Zezi wuli’n, Ɲanmiɛn cɛnnin i naan w’a sɛ i sin ɲanmiɛn su lɔ, yɛ ɔ ɲannin tinmin ekun. (Sa Nga Be Yoli’n 2:32, 33) I sin’n Zoova ‘fali kwlalɛ’n mɛnnin i, be mɛnmɛnnin i, yɛ ɔ fali famiɛn diwlɛ’n wlɛli i sa nun. Nvlenvle kwlaa nin mɛnmɛn’n kwlaa be nunfuɛ mun mɔ be kan aniɛn wafawafa’n kwlaa’n, be suli i.’ (Daniɛl 7:13, 14) Zoova maan Zezi yoli famiɛn m’ɔ le tinmin’n, i yɛ ɔ ti Zoova i Sielɛ’n i su famiɛn’n niɔn. Ɔ ka kan’n ɔ́ wá yi i tinmin’n i nglo asiɛ’n wunmuan su.\nƝanmiɛn i junman difuɛ mun yɛle anzi mun\n15. ?Blɛ benin nun yɛ be yili anzi mun-ɔn, kpɛkun ninfan yɛ be yili be-ɔ?\n15 Nán Zoova nin Zezi be ngunmin yɛ be tran ɲanmiɛn su lɔ-ɔ. Zoova yili aolia nun sran uflɛ wie mun, be yɛle anzi mun. Be nun kun yɛle Gabliɛli m’ɔ nin Mali be ijɔli’n. Kɛ be yili anzi mun, b’a dunman mmua b’a tranman asiɛ’n su wa kɛ klɔ sran sa. Zoova yili be ɲanmiɛn su lɔ lele naan w’a yi klɔ sran mun. (Zɔb 38:4-7) Anzi’m be ti akpingbin.—Daniɛl 7:10.\nAnzi kpakpa’m be kplinman su kɛ be koto be bo be manman be\n16. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ klɔ sran’m be manman anzi mun-ɔn?\n16 Anzi kpakpa’m be kloman kɛ be koto be bo be manman be. I kpɛ nɲɔn nga akoto Zan waan ɔ́ mánmán anzi mun’n, b’a kplinman su, be seli i kɛ: “Nán yo sɔ! [...] Manman Nyanmiɛn!”—Sa Nglo Yilɛ 19:10; 22:8, 9.\n17. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ anzi’m be kwla sasa Ɲanmiɛn i sufuɛ mun-ɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ i sɔ’n wla e fanngan-ɔn?\n17 Laa’n, anzi’m be yili be wun nglo kleli Ɲanmiɛn i nvle’n nunfuɛ mun. I wie yɛle kɛ be yili Zezi i akoto mun bisua nun fiteli. Sanngɛ siɛn’n, be yomɛn i sɔ kun. (Sa Nga Be Yoli’n 5:18, 19) Sanngɛ sɛ e manman Zoova kɛ nga Biblu’n fa kan’n sa’n, e kwla lafi su kɛ i anzi mun mɔ be le tinmin’n bé sásá e. Biblu’n se kɛ: “Anannganman i anz’n ɔ bo sin yia be nga be nyin yi i’n, yɛ ɔ yi be sa kekle’m be nun fite.” (Jue Mun 34:8; 91:11). ?Ngue ti yɛ ndɛ sɔ’n fɔnvɔ e-ɔ? Afin e kpɔfuɛ tɛ kpa mun mɔ be ti aolia nun sran wie’n, be kunndɛ kɛ bé yó e abɔlɛ!\nSatan ti Ɲanmiɛn i kpɔfuɛ\n18. (a) ?Ngue ti yɛ anzi kun jasoli Zoova wun-ɔn? (b) ?Ngue dunman yɛ be fa flɛli anzi ɲin keklefuɛ sɔ’n niɔn?\n18 Nán anzi’m be ngba yɛ be jrannin Ɲanmiɛn i sin-ɔn. Wie’m be jasoli i wun. Be yoli Ɲanmiɛn nin sran’m be kpɔfuɛ. ?Ɔ yoli sɛ yɛ ɔ kwla yoli sɔ-ɔ? Anzi nga Zoova yili be’n, be kwlaa be ti kpa. Sanngɛ be nun kun ɔ wa kunndɛli kɛ sran’m be mɛnmɛn i, ɔ maan akunndan tɛ sɔ’n su yɛ ɔ nantili-ɔ. Be flɛ anzi sɔ’n kɛ Satan. I bo’n yɛle “[Ɲanmiɛn] ɲrun tanndanfuɛ.” Be flɛ i ekun kɛ “suɛn tɔnfuɛ,” afin ɔ bua Zoova i su ato.\n19. ?Ngue ti yɛ Satan kleli Zɔbu ɲrɛnnɛn-ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ kleli i ɲrɛnnɛn-ɔn?\n19 Satan su sran’m be bo kɛ be jaso Ɲanmiɛn wun wie. Maan e nian like ng’ɔ fa yoli Zɔbu m’ɔ ti Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’n. Zɔbu ti aɲanbeunfuɛ dan kpa. Ɔ le bua 7.000, nin ɲɔnngɔnmɛn 3.000, nin nannin bla nin nannin tola 1.000, ɔ nin aflunmun bla 500. Ɔ wuli ba blu, kpɛkun i sa nun sran’m be sɔnnin kpa. I klikli nun’n, Satan kunnin Zɔbu i nnɛn nin i sufuɛ mun. I sin’n, ɔ yoli maan ‘aunmuan dan wie’ bubuli sua kun guali Zɔbu i mma’m be su kunnin be kwlaa. I sin ekun’n, Satan kleli Zɔbu ɲrɛnnɛn. “Ɔ fali tukpacɛ tɛ wie guali Zɔb wunnɛn’n su. Tukpacɛ sɔ’n ɔ yoli i ja’n bo lele fa juli i ti’n su.”—Zɔb 1:3-19; 2:7.\n20. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zɔbu ɲɛnnin i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i su mmlusuɛ-ɔ? (b) ?Kannzɛ bɔbɔ Zɔbu w’a jasoman Ɲanmiɛn wun’n, sanngɛ ngue yɛ Satan maan sran kpanngban kpa be yoli-ɔ?\n20 Kannzɛ bɔbɔ ɔ wunnin ɲrɛnnɛn’n, sanngɛ Zɔbu w’a yaciman Ɲanmiɛn sulafilɛ le. Ɔ maan Zoova yoli i juejue kpɛkun ɔ “yoli maan i ninnge ng’ɔ lɛ i laa’n, ɔ wa ɲɛnnin i sɔ kpɛ nɲɔn.” (Zɔb 42:10). Satan w’a kwlá yoman naan Zɔbu wá yaci seiin nantilɛ. Sanngɛ ɔ yoli maan sran kpanngban kpa wie’m be jasoli Ɲanmiɛn wun. Biblu’n se kɛ: “Klunwifuɛ’n sie mɛn wunmuan’n.”—1 Zan 5:19.\n21. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Satan kunndɛ kɛ be koto i bo be mɛnmɛn i-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Zezi w’a kotoman Satan i bo-ɔ?\n21 Satan kunndɛ kɛ e mɛnmɛn i. I afuɛ akpi nɲɔn (2.000) yɛ, i nun mɔ i waan ɔ́ láka Zezi’n, ɔ yili i sɔ’n i nglo weiin kpa. Biblu’n se kɛ: “Mmusu’m be si Satan fali [Zezi] ekun ɔli oka fleiin kpa kun su, ɔ fa mɛn’n i famiɛn diwlɛ’n kwlaa nin i nun ninnge b’ɔ ba be nyrunnyan’n kleli i, ɔ seli i kɛ: ‘Sɛ a koto m bo a manman min’n, ń fá ninnge nga kwlaa mán wɔ.’ ” Zezi w’a kpliman su. Ɔ seli i kɛ: “Satan, jaso lɛ! Afin be klɛli i kɛ: ‘Koto ɔ Min Nyanmiɛn’n i bo, yɛ su i kunngba cɛ.’ ” (Matie 4:8-10) Zezi si Zoova i mmla’n weiin kpa, ɔ maan w’a kunndɛman kɛ ɔ́ yó Satan i klun sa.\nAolia nun sran tɛtɛ mun yɛle mmusu mun\n22. ?Ngue yɛ mmusu’m be yoli sran mun-ɔn?\n22 Anzi wie’m be suli Satan su be jasoli Ɲanmiɛn i wun wie. Anzi sɔ mun mɔ be yɛle mmusu mun’n, be ti klɔ sran’m be kpɔfuɛ. Be klun yo wi kpa, kpɛkun be ti sran kunfuɛ. Laa nun’n, be yoli maan sran wie’m be kacili bobo annzɛ aɲinsifuɛ. (Matie 9:32, 33; 12:22) Be fali tukpacɛ yili wie’m be su annzɛ be yoli maan wie’m be boli fia. (Matie 17:15, 18; Mark 5:2-5) Be kleli ba kanngan be ɲrɛnnɛn bɔbɔ.—Lik 9:42.\n23. (a) ?Ngue yɛ mmusu’m be kunndɛ kɛ sran’m be yo be man be-ɔ? (b) ?Satan nin mmusu’m be fali gblɛ be suli sran’m be bo kɛ be yo ngue like?\n23 Mmusu sɔ’m be kusu be kunndɛ kɛ sran’m be koto be bo be manman be kɛ Satan sa wie. Mmusu’m be seman sran’m be kɛ be yaci be manmanlɛ, naan be manman Zoova kunngba mɔ nin manmanlɛ fata’n. Blɛ li yɛ be jran su kpa kɛ sran’m be yo i sɔ like be man be-ɔ. Satan nin i mmusu’m be fa gblɛ nin sran srɛ wlalɛ’n yɛ be fa ɲan sran mun naan b’a kwla koto be bo b’a manman be-ɔ. Sran sunman be siman kɛ Satan yɛ be su i-ɔ. Sɛ ɔ ti kɛ be wun i wlɛ kɛ be Ɲanmiɛn sulɛ nun’n, Satan yɛ be mɛnmɛn i’n, nn ɔ́ bó be nuan kpa. Sanngɛ Biblu’n se kɛ: “Nnɛn nga be fa sɔ amuɛn’n, mmusu mun yɛ be fa sɔ be-ɔ, nán Nyanmiɛn yɛ be sɔ i-ɔ.”—1 Korɛntfuɛ Mun 10:20.\n24. ?Ninnge nga Satan nin i mmusu’m be fa laka sran mun’n, be nun kun yɛle benin?\n24 Like kun ekun nga Satan nin i mmusu’m be fa laka sran mun naan be su be’n, yɛle be nga be wuli’n be su ato ndɛ nga be kle sran mun’n. Amun e nian i su ndɛ nga Biblu’n kan’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 Ɲanmiɛn flɛfuɛ’m be fluwa mɔ be flɛ i kɛ Koran’n, i ndɛ tre 19 (Mali) kannin Zezi i abonuan awuliɛ’n i ndɛ. Ɔ se kɛ: “E sunmannin e Anzi’n [Mali] sin, ɔ yili i wun nglo kɛ sran kaklaka sa. Kpɛkun kɛ Mali wunnin i’n, ɔ seli kɛ: ‘Maan Aunnvuɛ sifuɛ’n sasa min ɔ lika! Sɛ a sro e Min’n, jaso min wun lɛ naan kɔ.’ Yɛ anzi’n tɛli i su kɛ: ‘Ɔ Min’n yɛ ɔ sunmannin min ɔn, n bali wɔ ba saun kun manlɛ.’ Mali tɛli i su kɛ: ‘?Wafa sɛ yɛ n kwla wu ba ɔ, afin mɔ n ti talua mɔnnɛnmɔnnɛn mɔ n siman bian’n?’ Anzi’n tɛli i su kɛ: ‘Ɔ Min’n i klun sa-ɔ, i yolɛ’n timan kekle i sa nun’. Min’n i waan: “Ba sɔ’n yó klɔ sran’m be nzɔliɛ like, ɔ ti suyralɛ like m’ɔ fin e-ɔ. E ndɛ’n lemɛn i yowlɛ.” ’


2 Korɛntifuɛ Mun 1 | Online Bible | New World Translation\n2 Korɛntifuɛ Mun 1:1-24\nƝanmiɛn fɔnvɔ sran sa kekle kwlaa nun (3-11)\nPɔlu waan ɔ́ kɔ́ lika kun, sanngɛ ɔ su kwlá kɔman kun (12-24)\n1 Min Pɔlu mɔ Ɲanmiɛn maan n ti Klisi Zezi i akoto’n, min nin e niaan bian Timote é klɛ́ fluwa nga é kó mán Ɲanmiɛn i asɔnun ng’ɔ o Korɛnti lɔ’n i nunfuɛ mun, ɔ nin Ɲanmiɛn i sran nga be o Akai mɛn wunmuan’n nun’n be kwlaa. 2 Maan e Si Ɲanmiɛn nin e Min Zezi Klisi be yo amun ye, yɛ maan be yo naan amun di alaje. 3 Maan manmanlɛ’n yo e Min Zezi Klisi i Si Ɲanmiɛn liɛ. Ɔ ti Siɛ m’ɔ si sran aunnvuɛ dan, yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn m’ɔ fɔnvɔ sran sa kwlaa nun. 4 Ɔ fɔnvɔ e* sa kwlaa nga be tɔ e su’n be nun. Ɔ maan fɔnvɔlɛ nga Ɲanmiɛn fa fɔnvɔ e’n, e kusu e kwla fa fɔnvɔ sran uflɛ sa kwlaa nun. 5 Afin kɛ nga Klisi ti’n e wun e ɲrun dan’n, i wafa kunngba’n, Klisi ti’n e ɲan fɔnvɔlɛ dan. 6 Sɛ sa kekle tɔ e su’n, amun fɔnvɔlɛ nin amun delɛ ti-ɔ. Yɛ sɛ be fɔnvɔ e’n, amun kusu amun fɔnvɔlɛ ti-ɔ. Afin fɔnvɔlɛ sɔ’n úka amun naan sɛ sa kekle kunngba ng’ɔ o e su’n tɔ amun su wie’n, amun kusu amun a kwla jran kekle. 7 E lafi amun su kpa. E si kɛ wafa nga amun wun ɲrɛnnɛn kɛ e sa’n, i kunngba’n, amún wá ɲán fɔnvɔlɛ kusu kɛ e sa wie. 8 Afin aniaan mun, e kunndɛ kɛ amun si kɛ ɲrɛnnɛn tɔli e su Azi mɛn’n nun lɔ. Be miannin e lele maan ɔ trali e wunmiɛn’n su. Ɔ maan blɛ sɔ’n nun’n, e siman sɛ é wú-o annzɛ e su wuman-o. 9 Nanwlɛ, ɔ ti kɛ b’a bu e fɔ kɛ be kun e sa. Sa sɔ’n juli naan y’a lafiman e bɔbɔ e wun su. Ɔ juli naan e lafi Ɲanmiɛn m’ɔ cɛn be nga be wuli’n i su. 10 Sa sɔ m’ɔ fali e nguan’n sieli i wie’n nuan bɔbɔ’n, i nun’n ɔ deli e. Ɔ́ dé e ekun, yɛ e wla o su kɛ ɔ́ dé e titi. 11 Amun kusu amun kwla uka e wie. Yɛle kɛ amun srɛ Ɲanmiɛn kpa man e. Afin sɛ sran kpanngban be srɛ Ɲanmiɛn man e’n, ɔ́ tíe yɛ ɔ́ úka e. Yɛ i sɔ’n ti’n, sran kpanngban kpa bé lɛ́ i ase. 12 Like nga e fa di e nuan’n yɛle e akunndan m’ɔ buman e fɔ’n. Afin i nun nga e o mɛn’n nunfuɛ’m be afiɛn’n, i li i nun nga e nin amun e trannin’n, Ɲanmiɛn maan y’a yoman sa tɛ, yɛ e yoli nanwlɛfuɛ. Asa ekun’n, y’a yoman kɛ mɛn’n nunfuɛ’m be fa yo’n sa, sanngɛ Ɲanmiɛn i aklunye dan’n su yɛ e nian e nantili-ɔ. 13 E klɛman like uflɛ su ndɛ, saan nga amun kwla kanngan* nun mɔ amun kwla wun i wlɛ’n, i su ndɛ ngunmin cɛ yɛ é klɛ́ kó mán amun-ɔn. Yɛ n lafi su kɛ amún wún ninnge sɔ’m be wlɛ kpa titi,* 14 kɛ nga amun nun wie mun amun wunnin i wlɛ mɔ amun fa e di amun nuan’n sa. I wafa kunngba’n, e Min Zezi i cɛn’n nun’n, e kusu é wá fá amun é dí e nuan wie. 15 Sa sɔ mɔ n lafi su’n i ti yɛ i klikli nun’n, n sunnzunnin kɛ ń kó nían amun osu’n niɔn. I liɛ’n, amun kwla di aklunjuɛ ekun.* 16 Afin n sunnzunnin kɛ ń kó nían amun osu naan m’an ɔ Maseduanin, yɛ n sunnzunnin kɛ kɛ ń sá min sin’n, ń sín amun wun lɔ ekun. Kpɛkun kɛ ń kɔ́ Zide’n, amún kó gúa min atin kan. 17 ?Like sɔ mɔ n sunnzunnin kɛ ń yó’n, i akunndan ngbɛn sa yɛ n buli-ɔ? ?Annzɛ klɔ sran mɔ n ti’n ti’n, ń sé kɛ “Ɛɛn” naan i sin’n m’an se kɛ “Cɛcɛ”? 18 Ɲanmiɛn ti nanwlɛfuɛ. I wafa kunngba’n, ndɛ nga e kan’n ti nanwlɛ. Ɔ maan e su seman kɛ “ɛɛn” naan i sin’n y’a se kɛ “cɛcɛ.” 19 Afin Ɲanmiɛn i Wa Zezi Klisi mɔ min nin Silvɛn* nin Timote e kɛnnin i ndɛ e kleli amun’n, ɔ seman kɛ “ɛɛn” naan i sin’n w’a se kɛ “cɛcɛ.” Sanngɛ i liɛ’n, kɛ ɔ se kɛ “ɛɛn’n,” ɔ ti “ɛɛn.” 20 Maan nda nga Ɲanmiɛn ta be’n be sɔn sɛ’n, sanngɛ Zezi i dunman nun’n, be kwlaa be kpɛn su.* I dunman nun ti yɛ e se Ɲanmiɛn kɛ “Maan ɔ yo sɔ’n” niɔn. Yɛ i sɔ mɔ e yo’n, ɔ manman Ɲanmiɛn. 21 Sanngɛ sran ng’ɔ kle weiin kɛ e nin amun e ti Klisi i liɛ’n, yɛle Ɲanmiɛn. Yɛ i yɛ ɔ kpali e-ɔ. 22 Ɔ fɛli i nzɔliɛ’n sieli e su, yɛ ɔ fɛli i wawɛ’n wlali e nun* fa kleli kɛ é ɲán like kpa ng’ɔ́ bá e ɲrun lɔ’n sakpa. 23 Ɲanmiɛn bɔbɔ ti min lalofuɛ, n kunndɛman kɛ sa ɲan amun. I sɔ’n ti yɛ n nin-a ɔman amun wun lɔ’n niɔn. 24 Nán kɛ e waan é tín amun su naan é klé amun wafa nga amun ko lafi Ɲanmiɛn su’n ti-ɔ. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan amun klun w’a jɔ’n, i ti yɛ e nin amun e di junman’n niɔn. Afin sɛ amun jran kekle’n, amun bɔbɔ amun Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti-ɔ.\n^ Be kwla se ekun kɛ “Ɔ wla e fanngan.”\n^ Annzɛ “nga amun si i kpa laa’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “lele i awieliɛ.”\n^ Annzɛ “I liɛ’n, amun kwla ɲan su ye kpɛ nɲɔn.”\n^ Be flɛ i ekun kɛ “Silasi.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “[be ti] Ɛɛn.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “e awlɛn’n nun.”\n2 Korɛntifuɛ Mun 1


Jésus wlanwlan Galilée akpasua'n kwlaa su, o klé liké Nyanmien sua'm bé nun, o kan Nyanmien i siéle'n i dyasin fe'n klé bé, ye o wié tukpatye kwlaa b'o ô swran'm bé wun'n nin bé wunnen ya'n kwlaa. I dunman'n fuli Syrie men wunmuan'n nun. Bé faa bé kwlaa nga tukpatye fanunfanun ô bé wun'n, bo bé wunnen yô bé ya'n, nin bé bo asie usu a satyi bé'n, nin fiaunfue nin bubuwafue mun blelii, nan wa yô bé dyuédyué. Swran kpanngban kpa bé fin Galilée nin Klo Blu asa'n su, nin Jérusalem, nin Judée akpasua'n su, ye Jourdain'n i sin lo bé su i su.\n É Min Jésus-Christ i Si Nyanmien i kwla ô! O ti é Si, o si aunnvue, o ti Nyanmien, o dyran é sin sa'n kwlaa nun. Sa kwlaa b'o to é su'n, i ye o fonvo yéo, o man fonvole kunngba ng'o fa fonvo yé'n, é kusu é fa fonvo wié mun sa kwlaa b'o to bé su'n nun! Afin ke Christ ti é wun nyrennen ke i bobo wuun nyrennen dan sa'n, i kunngba nion, Christ ti Nyanmien fonvo é dan. Sa ng'o to é su'n, amun ukale nin amun ti nyanle tio, fonvole nga Nyanmien fa fonvo yé'n, amun fonvole tio, o man sa kwlaa ng'o son é nun'n, o son amun nun wié. É lafi Nyanmien su kpa, afin é si ke, ke amun wun nyrennen wié'n, Nyanmien wa fonvo amun kusu. Aniaan mun, é klô ke an si kpa ke sa ng'o too é su Asie men'n nun lo'n, o tii é kpa, o man é nyin a tra'an su ke éh fitéh nun bobo.\n N swran kpa mun, nanh man sa ng'o to amun su amun sa nianle'n ti'n, o bô amun nuan. Nanh an bu i ke o ti sa te. Sannge ke an wun nyrennen kunngba nga Christ wunniin'n wié'n, man amun klun dyo, nan tyen nga béh yih i swran wafa ng'o ti'n i nglô'n, amun klun a dyo kpa. Se bé kpe amun nzôwa Christ dunman b'o ô amun su'n ti'n, amun lie su ti yé, afin Nyanmien Wawe'n b'o le nyrun'n, wa ba amun wun! Nyrennen nga an wuin'n, nanh mon o yô ke amuan kun swran, amuan wua, amuan yô sa te wié, amuan fa amun nuan a wlewle swran wié'm bé nde nun. Sannge se an wun nyrennen Christfue bo an ti'n ti'n, nanh man nyannzuen kun amun, sannge anh la Nyanmien asé dunman so'n b'o ô amun su'n ti. Tyen nga béh bôh dyole dile'n bô'n wa dyu, béh bôh i bô Nyanmien bobo i awlô'n nun. ?Se é su ye béh bôh i bô'n, bé nga ba fa'a Nyanmien dyasin fe'n su'n, bé lie'n yôh se? ?Se bé nga bé ti kpa'n bé ti nyanle'n ti kéklé'n, bé nga bé srô'a Nyanmien bo bé yô sa tete'n, bé lie'n yôh se? I so'n ti, bé nga bé nyrennen wunle'n ti Nyanmien klun su'n, man bé fa bé wun man Nyanmien b'o yii bé, bo bé kwla fa bé wla gue i su'n. Man bé yô sa ng'o ti kpa'n tititi.\n O tye kan'n an su wu'an n kun, sannge se i sin tyuen nun kan'n, amunh wunh min ékun. O man i sonnzonfue'm bé nun wié'm bé usa bé wiéngu ke: ?Ke o sé ke, o tye kan'n é su wu'en kun, sannge se i sin tyuen nun kan'n, éh wunh i ékun ye o su ko é Si'n sin'n, i bô yele ônin? Bé usa ke: ?O tye kan ng'o ken i le'n, i bô yele ônin? Nde kpa ng'o ken i le'n, é wu'en i wle. Jésus wuun i wle ke bé klô ke béh useh i nun, o usa bé ke: ?Ke n sé amun ke, o tye kan'n an su wu'an n kun, sannge se i sin tyuen nun kan'n, amunh wunh min ékun'n, i ye an wusausa amun wuon? Nanwle, amunh bôh auyé, amunh sunh, sannge men nunfue'm bé klun dyoh, amun wla'n bôh, sannge awlabôe so'n oh katyih aklundyue. Ke bla kun kôtô awulie'n, wuun afe'n wa tôé, sannge ke o kô wu ba'n, i wla fi i afe'n, i klun dyo, ba bo wa wui'n ti. Amun kusu, awlabôe'n wô amun su ke é sé ye'n, sannge ke mh bah wun amun wun ékun'n, amun klun dyoh, ye swran fi su kwla bô'a amun wla. Tyen so'n nun, an su usa'a n sa sa wié su kun. Nanwle, liké kwlaa nga an sre n Si n dunman nun'n, oh fah man amun. Lélé nde, an nian sre'a liké fi n dunman nun. Anh sre, amunh nyenh ye amun klun'n dyoh lélélé\n I so'n ti, ke swran kpanngban kpa bo bé kan Nyanmien sulafile nde'n bé sin yia é kukukuku'n, man é kusu é gua liké kwlaa ng'o tanndan é nun'n bé asé, man é wla sa te'n kwlaa asé, afin o fi'an wa dyu'a wa nan wa tanndan é dya nun. Man é mian é nyin sin lika nga bé klé yé'n nun. Man é kpe é nyin nian Jésus, é Nyanmien sulafile'n fiin, i ye man é lafi i su lélé gue i ti nin i bôo. Ke o bu i klun b'o wa dyo'n i akunndan'n, o kplin su man bé kuin waka'n su, wa bu'e i nyin asé guale'n liké fi, nan wa kô tran Nyanmien bia'n i fama su. Anh bu i bo ke sa te yôfue'm bé satyi i wun'n o tre i awlen'n i akunndan nan amun sa sin a bubu'a amun nan amuan kponzoman. Se sa te'n ti swran'n, wuun nh séh ke, amun nin i a tu lélé amun mmôdya nian guaman. ?Afotue nga Nyanmien maan amun bo an ti i wa'n, amun wla a fi su? Bé klee ke: «N wa, nanh bu fo nga é Min Nyanmien'n tu wo'n i aôwi, Ye se o idyo wo'n, nonh o sa sin bubu o. Afin é Min'n tu bé nga o klô bé'n bé fo, Ye bé nga o bu bé i wa'n, o fa nyantiaan bô bé.» Se Nyanmien tu amun fo'n, mon o son amun nun, afin o bu amun i wa. ?Ba ônin ye i si tu'e i foo? Se o tu'a amun fo ke o fa tu i mma mun sa'n, wuun an ti'e i klun ba, an le'a si. É si'm bé tu é fo, é bu bé swran. Se o ti so'n, man é bu é Si nga é wawe'n wô i sa nun'n i swran tra bé nan ya nyan nguan. Kpa nga é si'm bé waan é yô bo i ti ye bé tu é fo'n, o ti lé nnyon kun lie, sannge nga Nyanmien fa tu yé'n é kpa yôle mlonmlon tio nan é katyi ke i sa. Nanwle, fo tule'n kwlaa, ke béh tuh yé'n, i klikli'n nun o yô é ya, o yô'a é fe, sannge bé nga bé fa su bo bé katyi'n, o man bé yô kpa, bé di aladyé.\n Ke m bu anyrunnyan liké nga Nyanmien wa yi i nglô klé yé'n i akunndan'n, m bu'a nyrennen nga é wuin nde'n, i liké fi. Liké kwlaa nga Nyanmien yii bé'n, bé wun blibli bé, bé minnde tyen nga Nyanmien wa yi i mma'm bé nglô'n. Afin liké kwlaa ng'o yii bé'n, o sié bé ke bé satyi. Bé satyile so'n fi'an bé bobo, o fin i b'o siéli bé so'n. Sannge bé wla te ô i su, yele ke tyen kun liké so'n kwlaa béh nyanh bé ti, bé su satyi'a kun, ye bé dunman'n teh nyrun nga Nyanmien mma'm béh nyenh tyen nga béh nyanh aladyé'n i nun wié. É si ke, ke o fin lalaa lélé o fa dyu nde'n, liké kwlaa nga Nyanmien yii bé'n, bé ôtô, bé wun nyrennen ke bla bo wa tran awulie sa. Nanh bé ngunmion, sannge é bo Nyanmien fe i Wawe'n b'o ti liké b'o wa fa man yé'n i nun klikli'n, é kusu é ôtô, é minnde tyen nga béh wunh ke é ti Nyanmien wa sakpa, b'o dé é, o katyi é wunnen nga'n. Nyanmien su bo é lafi'n ti ye é si ke wa dé yéo. Sannge se swran i nyin ô liké bo bé waan béh fah men'n i sin'n, se o nyen'n, i nyin tre'en i sin kun. ?Wan ye se o nyan liké ng'o kunnde'n, i nyin te ô liké so'n i sin ékuon? Se é nyin ô liké bo bé waan béh fah man é bo é nian wunmen'n, i sin'n, é tra é awlen é tran minnde. É le'a fanngan, o man Nyanmien Wawe'n dyran é sin o uka é, afin é si'a liké nga é sre Nyanmien ke o fa man é b'o ti su'n. I Wawe'n bobo ôtô, o dyran é nuan o sre i man é. Nyanmien b'o si swran'm bé awlen'n nun'n, o si akunndan ng'o ô i Wawe'n i klun'n, afin liké nga Nyanmien klô'n ye i Wawe'n sre man bé nga bé ti i lie muon. É si ke sa kwlaa nga b'o yô'n, é bo é klô Nyanmien b'o flee é yele ke o bu é akunndan siéé laa'n, é kpa yôle ti ye o man sa so'm bé yôo.


Gileadi suklu, Patterson, New York\n?Sɛ be se ɔ kɛ a tu ɔ nvle nun wɔ nvle uflɛ nun ko bo jasin fɛ’n, á kɔ́? Zoova i Lalofuɛ kpanngban be yoli sɔ. Sɛ é kwlá sé’n, be seli Ɲanmiɛn kɛ “min ɔn, sunman min.” (Ezai 6:8) I lɛ nun’n, be sɔnnzɔnnin Zezi Klist m’ɔ ti ngaliɛ difuɛ danfuɛ’n.—Zan 7:29.\nBe nanti Zezi i ajalɛ’n su. I nun mɔ Zezi o ɲanmiɛn su lɔ’n, Ɲanmiɛn sunmɛnnin i klɔ sran mɔ fɔ o be nun’n be afiɛn. Ɔ maan Zezi wunnin sa tɛtɛ nga be yo be asiɛ’n su wa’n be kwlaa kpan. Sanngɛ w’a seman kɛ ɔ́ síesíe mɛn tɛ nga i ye. “Nyanmiɛn sielɛ’n i ndɛ kanlɛ” ti yɛ Ɲanmiɛn sunmɛnnin i ɔ, yɛ i ngunmin su yɛ Zezi i ɲin trannin ɔn. Afin Ɲanmiɛn Sielɛ’n yɛ ɔ kwla wie sran’m be su sa mun ɔn. (Lik 4:43) Klistfuɛ ngaliɛ difuɛ kpa’m be fɛ i ajalɛ’n su.\nBe klɛn be wun man. Ngaliɛ difuɛ’m be mian be ɲin be yo kɛ lika nga be o nun’n be nunfuɛ mun’n sa. Like nga lɔfuɛ’m be di’n, i wie yɛ be di ɔ. Yɛ wafa nga nvle sɔ’m be nun’n be yo ninnge mun’n, be nian su yo wie. Ɔ ju wie’n, ɔ fata kɛ be suan lɔfuɛ’m be aniɛn’n, naan be nin be b’a kwla koko yalɛ. Kɛ bé kɔ́ be jasin bowlɛ nun lɔ lika mmuammua wie’n, wie liɛ’n, be nanti annzɛ be fu kpanngɔ su annzɛ be fu nzue ɲinsu alie nun. Nanwlɛ, kɛ ɔ ko yo naan b’a kwla klɛn be wun b’a man’n, ɔ fata kɛ ngaliɛ difuɛ’m be klo sran mun kpa.\nBe suan be junman’n i su like kpa. Zoova i Lalofuɛ nga be fa be wun be wlɛ i ngaliɛ dilɛ junman’n nun’n, be nun kpanngban be tran Gileadi suklu’n i bo anglo nnun. Like nga be kle be lɔ’n yo maan wafa nga be lafi Zoova nin i Ndɛ’n ɔ nin i anuannzɛ’n be su’n, i bo’n wla ase kpa. (Nyanndra Mun 3:5, 6) Asa ekun’n, Klistfuɛ nzuɛn nga ɔ nin i fata’n, suklu sɔ’n uka be naan b’a yi i nglo be mɛn dilɛ’n nun. Kpɛkun ɔ yo maan be si Biblu’n i nun like kle kpa ekun. Ɔ maan, be kwla bo jasin fɛ’n “lele fa ju asiɛ’n i awieliɛ.”—Sa Nga Be Yoli’n 1:8.\n?Sɛ sran kun waan ɔ́ yó ngaliɛ difuɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo ɔ?\n?Suklu benin yɛ ngaliɛ difuɛ’m be di ɔ?\nGILEADI SUKLU’N TI LIKE KPA KUN\nEbre nun’n, “Gileadi” i bo’n yɛle ‘Yɛbuɛ kwle nga ɔ ti sran nɲɔn be afiɛn lalofuɛ’n.’ Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1943 nun lele andɛ’n, Gileadi suklu’n ukali ngaliɛ difuɛ 8.000 naan b’a yo kɛ ‘Yɛbuɛ kwle nga ɔ ti sran nɲɔn be afiɛn lalofuɛ’n’ sa nvlenvle 200 nun. Be junman’n bali nvlɛ dan. Kpalɛ klikli nga ngaliɛ difuɛ’m bé jú Pérou lɔ’n, nn e leman asɔnun ba kun sa lɔ. Sanngɛ siɛn’n, e le asɔnun lele 1.255 lɔ. Asa’n, kɛ bé jú Zapɔn nvle’n nun lɔ’n, nn lɔ Zoova i Lalofuɛ’m be juman blu. Sanngɛ siɛn’n, be ti sran lele 200.000 tra su.