Zan 6 YRENT - "Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ Galile 'yi nɛn waa - Bible Search\nZozi 'blɩfɛ -nɔn min "kaga "lɛ\n1"Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ Galile 'yi nɛn waa laabo "nyian Tiberia 'yi bɛ -a -sru. 2Min "kaga 'kʋla Zozi -sru, -yee 'lɛbo "fɔ wɩnun nɛn yaa drɛ -cɛ -tɛnɔn 'belidɩ -a ɛn waa -nan 'yɩ bɛ -yee "wɛan. 3Zozi pɔn -tʋ tri 'o 'vale 'e -srunɔn 'a, ɛn o -nyran. 4Te Zuif 'nɔn 'le 'si nɔanba -ji "fɛdi drɛdɩ 'bɔ 'kogo.\n5Zɩ Zozi 'e 'wulo wluan, ɛn e min "kaga 'yɩ -tanan 'o 'va zia bɛ, -a -nan nɛn yaa laabʋ Filipʋ -lɔ 'nan: «Nyin zia nɛn, -kaa -blɩfɛ "lɔa, -e -kaa -nɔn min "kaga 'labɛ -wlɛ?» 6Zɩ kɔ Zozi 'e drɛ bɛ -a -cin a "ji, 'pian e 'tan Filipʋ man -a ci wɩ mandɩ -le "wɛan.\n7Ɛn Filipʋ "e -yrɛ 'nan: «-Te -kaa -blɩfɛ 'lɔ -kpi fuba sinjɛn bɛ, ya'a 'bɔa waa "fo "dɩ.»\n8Ɛn Zozi -sruzan 'pee nɛn, waa laabo Andre, Simɔn Piɛri "bʋɩ -a bɛ e 'nan: 9«'Kpɔun 'soolu 'lee pɔ "fli "a 'nɛn 'klɔnmɔn -tʋ -lɔ 'gʋ, 'pian ya'a 'bɔa waa "fo "dɩ?»\n10Ɛn Zozi "e 'nan 'e -srunɔn lɛ 'nan: «'Ka min pɛɛnɔn -nyran "tra.» Waa 'vɩ -wlɛ, ɛn o -nyran lu da, kɔɔ -a -nan lu a fɛnyian -nyran "davɛ -a. Minnun zɩɛ, -klɔnmɔn a o va -kpi 'soolu.\n11Zozi 'kpɔun 'soolu zɩɛ -a 'si, e Bali muo "fɔ, ɛn yaa pli o man. E pɔ 'si ɛn yaa drɛ "nyian zɩ. Min -tʋ "e blɩ "le zɩ e cɩ "va "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n12Zɩ e o 'kan bɛ, ɛn Zozi "e 'nan 'e -srunɔn lɛ 'nan: «'Ka -nyranman "koola! Te 'ka 'blɩfɛ 'tʋɩ -e 'e srɛ dɩ.» 13Ɛn -a -srunɔn -a koola. 'Kpɔun 'soolu bɛ e min "kaga zɩɛ o 'kan, ɛn -a -nyranman saannɛn -fuda "fli 'fa.\n14Zɩ minnun Zozi 'le 'lɛbo "fɔ wɩ -dan zɩɛ, -a -nan 'yɩ bɛ, ɛn o 'nan: «'Wɩ 'kpa! Min 'labɛ, e ya Bali 'lewei vɩzan nɛn o 'nan e -taa "bɛ -a.»\n15Zɩ Zozi -a -kɔnnɛn 'yɩ 'nan, o "ta -daa 'e 'kunlɛ -e 'wee 'tɔ 'wee mingɔnnɛn -a bɛ, ɛn e 'li 'e da "nyian pɔn da nun 'e 'saza.\nZozi 'ta 'wʋ Galile 'yi yiɛ da\n16Zɩ funninmlan 'pla bɛ, ɛn -a -srunɔn sɔɔn "ji 'yi man. 17O -fɔ -klʋ -tʋ -ji, ɛn o -kʋdɩ 'sia 'fla nɛn waa laabo Kapanamo bɛ -a da. E ya 'yi 'bɔ -sru. Klun -trɔa, te Zozi 'ka tian bɔlɛ o man dɩ, 18ɛn fulɔ 'plɛblɛ 'tʋ "fɛɛndɩ 'sia, te 'yi 'bɔ 'nyɔɔnman. 19O -klʋ -fɔ o -sru 'bɔ 'kɔɔbli, waa drɛ kilo 'soolu te 'bɛ "cɛɛ dɩ kilo 'shɛɛdʋ. "Wɛɛ vɩnan 'o yiɛ -tɔa "bɛ, te o Zozi ye -tanan 'ta wʋdɩ -a 'yi yiɛ da, ɛn "klan -sɛn o ji. 20'Pian Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'An 'bɔ nɛn. Te "klan 'e 'ka 'tɛ dɩ!»\n21-A -nan nɛn o ya "vale 'nan 'o Zozi -fɔa 'o 'va 'klʋ -ji. 'Nun tɔɔn ɛn o bɔla fɛnan nɛn o cɩ -kʋnan bɛ -a -nan.\nZozi a -blɩfɛ nɛn e 'belidɩ -nɔan "min lɛ bɛ -a\n22Zɩ tʋ cɛɛn bɛ, minnun nɛn o -fʋ "yi -sru "bɛ, ɛn -a -cin -trɔa o ji 'nan -klʋ a 'sɩ 'tʋwli, ɛn Zozi 'ka 'fɔlɛ -ji dɩ. Waa -tɔa 'pian 'nan -a -srunɔn 'kʋ 'o 'saza. 23Tɔɔn ɛn -klʋ -mienun 'si minnun -a Tiberia. O 'bɔla fɛnan nɛn Minsan Bali muo "fɔ 'vaa ɛn o fɛnun blɩ bɛ, -a -nan "srɔn. 24Zɩ wa'a Zozi yɩlɛ dɩɛ, te wa'a "nyian -a -srunɔn 'ye dɩɛ, ɛn minnun pɛɛnɔn 'fɔ -klʋnun zɩɛ -a -ji, ɛn o -kʋ Zozi -wɛɛlɛ Kapanamo.\n25O 'bɔ Zozi man 'yi -sru "nun, ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, tʋ "cɛn "man nɛn i -ta 'gʋ?»\n26Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, ka -blɩfɛ 'yɩ, kaa blɩ, ka 'kan, -yee "wɛan ka ya 'an -wɛɛnan. Ka 'ka 'an -wɛɛnan 'nan -cɛ -srɔn "wɩnun nɛn maan drɛ bɛ, kaa -ci 'man 'le "wɛan dɩ. 27Te 'ka -wɛɛ 'nan -blɩfɛ nɛn e srɛman bɛ, -nyrɛn 'ka ye dɩ. 'Pian 'ka -wɛɛ 'nan -blɩfɛ nɛn e "mɔan ɛn e 'belidɩ -nɔan "min lɛ bɛ, -nyrɛn 'ka ye. 'An 'bɔ Blamin -pɩ 'bɛ -blɩfɛ zɩɛ -a -nɔan 'cɛɛ, kɔɔ 'an "tɩ Bali -a 'plɛblɛ 'nɔn 'mɛn.»\n28Ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: «Kʋa dra 'kɔ, 'wɩnun nɛn e cɩ Bali ci 'sɔ 'a bɛ, -e 'kʋ -kɔla -a drɛdɩ -a?»\n29Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Wɩ -tʋwli "nɛn Bali cɩ "vale 'ka drɛ bɛ, -nyrɛn 'nan, 'ka yi -tɛra min nɛn Bali 'bɔ -a 'pa 'sia bɛ -a da.»\n30-A -nan nɛn waa laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «'Lɛbo "fɔ wɩ "kɔ "nɛn yia dra -e 'kʋ yi -tɛra 'i da? -Mɛ "wɩ nɛn i -taa -a drɛlɛ? 31'Li te 'kʋ tranun a "bui "da bɛ, o fɛ -tʋ nɛn waa laabo manɛn bɛ, -a blɩ. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji nan:\n‹E -blɩfɛ nɛn e 'si laji bɛ\n-a -nɔn -wlɛ.› »\n32Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, Moizi "cɛɛ -blɩfɛ tɩglɩ 'si laji ɛn yaa -nɔn 'cɛɛ dɩ. 'Pian 'an "tɩ 'bɛ -blɩfɛ tɩglɩ 'si laji, ɛn yaa -nɔn 'cɛɛ. 33-Yɛɛ cɩ 'nan fɛ nɛn Bali -a -nɔn -blɩfɛ -a bɛ, min nɛn e 'si laji te e 'belidɩ -nɔan 'trɛdanɔn lɛ bɛ -nyrɛn.»\n34Ɛn minnun -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Minsan, -blɩfɛ zɩɛ 'i -nɔn 'kʋɛ tʋ pɛɛnɔn man.»\n35Zozi "e 'nan "mɛn -wlɛ 'nan: «'An 'bɔ 'bɛ cɩ -blɩfɛ nɛn e 'belidɩ -nɔan "bɛ -a. Min nɛn e -ta 'an 'va bɛ, dra 'ka -a tɛa "nyian 'mlɔnmlɔn dɩ, ɛn min nɛn e yi -tɛra 'an da bɛ, 'yi dra 'ka "nyian -a tɛa 'mlɔnmlɔn dɩ. 36Maan 'vɩ 'cɛɛ 'va, ɛn kaan 'yɩ 'ka 'bɔa, 'pian ka'a yi 'tɛala 'an da dɩ. 37Minnun pɛɛnɔn nɛn 'an "tɩ "o -nɔn 'mɛn bɛ, o -taa 'an 'va, ɛn min "ɛ -ta 'an 'va bɛ, ma'an pian 'mlɔnmlɔn dɩ. 38Kɔɔ ma'an 'silɛ laji 'nan -e 'an 'bɔ 'fli ci 'sɔ wɩnun drɛ dɩ, 'pian 'nan -e 'an min nɛn yaan 'pa 'sia bɛ -a ci 'sɔ wɩnun drɛ. 39Min nɛn yaan 'pa 'sia bɛ, -a ci 'sɔ wɩnun nɛn 'nan: Minnun nɛn e o -nɔn 'mɛn bɛ, te 'an -tʋwli "cɛ 'san "va "dɩ, 'pian 'nan 'an o wluan -kanɔn 'va yi -fɔla "da "ji. 40'An "tɩ 'ci 'sɔ wɩnun nɛn "nyian 'nan, minnun pɛɛnɔn nɛn waan 'yɩ -a -pɩ -a ɛn o yi -tɛra "da "bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ e ya -wee vɛ -a. 'An 'bɔ 'bɛ o wuanla -kanɔn 'va yi -fɔla "da "ji.»\n41Zozi -a 'vɩ 'nan 'e ya -blɩfɛ nɛn e 'si laji, ɛn e 'belidɩ -nɔan "min lɛ bɛ -a, -yee "wɛan minnun wunwun "vɩdɩ 'sia 'o cin yei. 42Waa ve 'nan: «Min 'labɛ, Zozɛfʋ -pɩ Zozi bɛ -nyrɛn. -Kaa "tɩ -tɔa, ɛn kaa "bʋ -tɔa. E drɛ "mɛn 'kɔ, ɛn yaa ve 'nan 'e 'si laji?»\n43Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka wunwun "vɩdɩ 'le 'tɔ. 44Min -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e 'ta 'an 'va, te 'an "tɩ "nɛn yaan 'pa 'sia bɛ -yɛɛ "cɛɛ 'taa 'mɛn dɩ. Ɛn -te e -ta bɛ, maan wuanla -kanɔn 'va yi -fɔla "da "ji. 45E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali 'lewei vɩnɔn 'le 'fluba 'ji 'nan:\n‹Bali 'bɛ 'wɩ "paaman min pɛɛnɔn 'ji.›\nMin nɛn e -kaa "tɩ Bali wei 'man, ɛn e wɩɩ -yee 'wɩ "paadɩ man bɛ, -a san 'bɛ -taa 'an 'va. 46E 'ka 'nan min -tʋ -kaa "tɩ 'yɩ dɩ. An 'bɔ nɛn 'an 'si "va "nun bɛ, mɛɛn -kaa "tɩ Bali 'yɩ. 47Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan min nɛn e yi -tɛala 'an da bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, e ya -a san -le vɛ -a. 48'An 'bɔ 'bɛ cɩ -blɩfɛ nɛn e 'belidɩ -nɔan "bɛ -a. 49'Ka tranun fɛ -tʋ nɛn waa laabo Manɛn bɛ -a blɩ "bui "da, ɛn ya'a 'kadɩ si 'lɛ wʋlɛ -wlɔ "dɩ. 50'Pian -blɩfɛ 'gʋɛ, 'bɛ 'si laji, min nɛn yaa blɩ bɛ, ya'a 'kaa "fo "dɩ. 51'An 'bɔ 'bɛ cɩ -blɩfɛ nɛn e 'belidɩ -nɔan "bɛ -a. Min nɛn e -blɩfɛ zɩɛ -a blɩ bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ e ya -a san -le vɛ -a. -Blɩfɛ 'bɔ nɛn an -taa -a -nɔnlɛ bɛ, 'an 'bɔ 'kɔlɛ nɛn. Maan -nɔan 'trɛdanɔn pɛɛnɔn 'beli vɛ -a.»\n52-A -nan nɛn Zuif 'nɔn 'sa -fɔdɩ 'sia 'o cin yei, te waa ve 'nan: «Yaa dra 'kɔ -e 'e 'kɔlɛ 'nɔn min lɛ -blɩfɛ -a?»\n53Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -te ka'an 'bɔ Blamin -pɩ 'kɔlɛ 'blɩlɛ dɩɛ, ɛn -te ka'an nyɛn mlinlɛ dɩɛ, te 'belidɩ 'ka 'ka 'lɔ dɩ. 54Min nɛn yaan 'kɔlɛ 'ble, ɛn yaan nyɛn -mlian "bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, e ya -a san -le vɛ -a. Maan wuanla -kanɔn 'va yi -fɔla "da "ji. 55-Yɛɛ cɩ 'nan 'an 'kɔlɛ bɛ, -blɩfɛ tɩglɩ nɛn, ɛn 'an nyɛn bɛ, mlin vɛ tɩglɩ nɛn. 56Min nɛn yaan 'kɔlɛ 'ble ɛn yaan nyɛn -mlian "bɛ, te 'kʋ 'vale -a san -a kʋ drɛ min -tʋwli "a, kʋ'a 'sia 'e cin man dɩ. 57-Kaa "tɩ "nɛn yaan 'pa 'sia bɛ 'belidɩ a -yrɔ, ɛn -yɛɛ 'belidɩ -nɔn 'mɛn, -a -tʋwli "nɛn "nyian min nɛn yaan 'kɔlɛ blɩ bɛ, an 'belidɩ -nɔan -a san lɛ. 58'An 'kɔlɛ bɛ, -blɩfɛ tɩglɩ nɛn e 'si laji bɛ -nyrɛn. E 'ka "le 'nan fɛ nɛn 'ka tranun -a blɩ "bui "da bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ. Waa blɩ, ɛn ya'a 'kadɩ si 'lɛ wʋlɛ -wlɔ "dɩ. Min nɛn e -blɩfɛ 'gʋɛ -a blɩ bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ e ya -a san -le vɛ -a.»\n59'Wɩ zɩɛ, -a 'bɔ nɛn Zozi -a 'vɩ te e ya 'wɩ "paanan minnun ji Zuif 'nɔn 'le cin yɩ 'kuin, 'fla nɛn waa laabo Kapanamo bɛ -a da. 60Ɛn zɩ -a -srunɔn 'wɩnun zɩɛ -a 'man bɛ, -a -nan nɛn o va min "kaga "e 'nan: «'Wɩ nɛn yaa "paaman 'gʋɛ, e ya 'plɛblɛ, min -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e "trɔɛn "tɔ -yrɛ "dɩ.»\n61Te Zozi -a -tɔ 'e 'fli -lɔ 'va 'nan 'wɩ zɩɛ e wunwun "vɩdɩ 'pla 'e -srunɔn 'nɛan. Ɛn yaa laabʋ -wlɔ 'nan: «'Wɩ nɛn maan 'vɩ 'gʋɛ e 'ka 'ci baa 'ji? 62'Lɔɔ -te ka Blamin -pɩ 'yɩ te e "ta wuanla -e 'e 'kʋ fɛnan nɛn e cɩ 'e tɛdɛ bɛ -a -nan bɛ, e dra 'cɛɛ 'kɔ? 63Bali lei 'saun 'bɛ 'belidɩ -nɔan "min lɛ. Min 'bɔ 'saza 'ka 'kɔlaman -e 'e 'belidɩ yɩ dɩ. Wei nɛn maan 'vɩ 'cɛɛ 'gʋɛ, min nɛn e yi -tɛra "da "bɛ, e Bali lei 'saun ye, ɛn e 'belidɩ ye. 64'Pian min -mienun a 'ka yei te wa'a yi 'tɛala "da "dɩ.»\n-Te Zozi 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, -yɛɛ cɩ 'nan -a pou sianan "bɛ, te e minnun nɛn wa'a yi 'tɛala -a wei da dɩɛ o -tɔa, ɛn min nɛn e -taa -a -nɔnlɛ minnun lɛ bɛ yaa -tɔa. 65Tɔɔn ɛn Zozi -a 'vɩ "nyian 'nan: «-Yee "wɛan nɛn maan 'vɩ 'cɛɛ 'nan min 'ka 'kɔlaman -e 'e 'ta 'an 'va te 'an "tɩ "cɛɛ -si -nɔn -yrɛ "dɩ.»\n66Tʋ zɩɛ -a man nɛn Zozi -srunɔn "kaga 'li 'o da, ɛn wa'a "nyian -sɔɔnlɛa -a -sru "dɩ.\n67Ɛn Zozi -a laabʋ min -fuda "fli "nɛn o -fʋ -a -sru "bɛ -wlɔ 'nan: «Kaa "nun, ka 'ka "vale "ka -koo "nyian dʋʋ?»\n68-A -nan nɛn Simɔn Piɛri -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Minsan, -tɩ -va nɛn kʋ lia 'kʋ da? 'I wei 'bɛ 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a -nɔan "min lɛ. 69Kʋ yi -tɛra "da ɛn kʋa -tɔ 'nan yiɛ cɩ min nɛn Bali -a 'si "va "bɛ -a.»\n70Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «'An 'bɔ 'bɛ 'ka 'si "va -fuda "fli, 'pian 'ka 'va min -tʋ a Satan -le 'nɛn 'a!» 71Min nɛn Zozi cɩ -yee 'wɩ vɩnan bɛ, Simɔn Karioti -pɩ Zudazi nɛn. -A -srunɔn 'fuda "fli 'bɔ 'va min -tʋ nɛn, -yɛɛ -taa Zozi 'bɔ 'nɔnlɛ minnun lɛ.


Biblu’n nun ndɛ: Olivie Oka’n su - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nZEZI yɛ ɔ o Olivie Oka’n su yɛ. Sran nnan nga be nin i be o lɛ’n, i akoto mun ɔn. Andre nin i niaan bian Piɛli, yɛ Zaki nin i niaan bian Zan. Zerizalɛmu lɔ Ɲanmiɛn sua’n yɛ amun wun i mmua lɔ lɛ.\nKɛ Zezi fuli aflunmun mɔ w’a kpɛ cro’n su bali Zerizalɛmu’n, i cɛn nɲɔn yɛ. E o jɔlɛ cɛn. Nglɛmun tutu kpa’n Zezi ɔli Ɲanmiɛn sua nun lɔ. Lɔ’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be waan bé trá Zezi naan bé kún i. Sanngɛ srɛ kunnin be sran’m be wun, afin nvlefuɛ’m be klo Zezi.\nZezi flɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun nin mmla klefuɛ’m be kɛ ‘Wuo mun, ɔnda mma mun!’ Kpɛkun ɔ seli be ekun kɛ Ɲanmiɛn wá bú be fɔ be sa tɛtɛ kwlaa nga be yoli’n ti. I sin’n, Zezi fuli Olivie Oka’n su lɔ, kpɛkun yɛ i akoto nnan’n be boli i kosan usalɛ bo ɔ. ?Amun si kosan nga be usali Zezi’n?\nAkoto’m be usɛli i be ɲrun lɔ sa’m be su kosan. Be si kɛ Zezi wá núnnún sa tɛ kwlaa nga ɔ o asiɛ’n su wa’n. Sanngɛ be waan bé sí blɛ nga ɔ́ wá yó i sɔ’n. ?Blɛ onin nun yɛ Zezi wá bá ekun naan wá dí Famiɛn’n niɔn?\nKɛ Zezi ɔ́ wá sɛ́ i sin’n, ɔ si kɛ i sɔnnzɔnfuɛ nga be o asiɛ’n su wa’n, be su kwlá wunmɛn i jrɛiin sa. Afin, ɔ́ ká ɲanmiɛn su lɔ, ɔ maan be su kwlá wunmɛn i lɔ. I sɔ’n ti’n, Zezi kleli i akoto mun nzɔliɛ wie mun mɔ bé wá klé kɛ w’a kaci Famiɛn ɲanmiɛn su lɔ ɔ. ?Nzɔliɛ sɔ’m be nun wie mun yɛle benin?\nZezi se kɛ bé wá dí alɛ dandan mun, sran kpanngban bé wá tɔ́ tukpaciɛ kpɛkun awe kpɛn be su, sran kunlɛ’n ɔ́ wá sɔ́n, yɛ asiɛ’n ɔ́ wá kéje dandan kpa. Zezi seli ekun kɛ bé wá bó Ɲanmiɛn i Sielɛ Blɛ’n jasin’n asiɛ wunmuan’n su. ?E wun i sɔ ninnge mun andɛ? Ɛɛn! Ɔ maan e kwla lafi su siɛn’n kɛ Zezi w’a kaci Famiɛn ɲanmiɛn’n su lɔ. Ɔ ka kaan ɔ́ wá núnnún asiɛ’n su wa ninnge tɛtɛ kwlaa.\nMatie 21:46; 23:1-39; 24:1-14; Mark 13:3-10.\n?Zezi o nin desɛn’n su? ?Yɛ wan mun yɛ be nin i o lɛ ɔ?\n?Ngue sa yɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun nin mmla klefuɛ’m be waan bé yó Zezi ɔ? ?Yɛ Zezi seli be sɛ?\n?Kosan benin yɛ akoto’m be usali Zezi ɔ?\n?Kɛ Zezi wá káci Famiɛn ɲanmiɛn su lɔ’n, ninnge nga bé wá yí be wun nglo asiɛ’n su wa’n, ngue ti yɛ ɔ kannin be nun wie’m be ndɛ kleli i akoto mun ɔn?\n?Ka naan Zezi w’a nunnun asiɛ’n su wa ninnge tɛtɛ mun’n, ngue yɛ ɔ seli kɛ ɔ́ wá kpɛ́n su ɔ?\nKanngan Matie 23:1-39 nun.\n?Kannzɛ bɔɔ ɔ timan tɛ kɛ e junman diwlɛ lɔ be flɛ sran mun e min’n, sanngɛ ndɛ nga Zezi kɛnnin i Matie 23:8-11 nun’n, ɔ kle kɛ i sɔ flɛlɛ’n nin i fata Klistfuɛ asɔnun’n nun? (Yol. 26:25; Rɔm. 13:7; 1 Piɛ. 2:13, 14)\n?Ngue yɛ Farizifuɛ’m be fa jran sran’m be ɲrun naan b’a kaciman Klistfuɛ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ andɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga ɔ ti tɛ’n be su kpɛnngbɛn’m be fa ajalɛ kunngba sɔ’n niɔn? (Mat. 23:13; Lik 11:52; Zan 9:22; 12:42; 1 Tɛs. 2:16)\nKanngan Matie 24:1-14 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Matie 24:13 yi i nglo kpa kɛ ɔ fata kɛ e tra e awlɛn ɔn?\n?Ndɛ mma “awieliɛ” m’ɔ o Matie 24:13 nun’n, i bo’n yɛle benin? (Mat. 16:27; Rɔm. 14:10-12; 2 Kor. 5:10)\nKanngan Mark 13:3-10 nun.\n?Ndɛ benin yɛ ɔ o Mark 13:10 nun m’ɔ kle kɛ ɔ ti cinnjin kɛ be bo jasin fɛ’n niɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ Zezi i ndɛ ɔ yo e ɔ? (Rɔm. 13:11, 12; 1 Kor. 7:29-31; 2 Tim. 4:2)\nAkoto’m be waan Zezi kle be mɛn’n i awieliɛ’n i nzɔliɛ’n\nZezi i ndɛ’n w’a dun mmua w’a kpɛn su Klisifuɛ klikli’m be blɛ su. ?Sanngɛ ɔ́ kpɛ́n su ekun?


Biblu’n i nun like suanlɛ—?Á yó sɛ naan w’a klo Biblu’n nun kannganlɛ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lamba Letton Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mbunda Mizo Mongol Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Roumain Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\n?Á yó sɛ naan w’a klo i nun kannganlɛ?\nSɛ a kunndɛ kɛ Biblu’n nun kannganlɛ’n yo wɔ fɛ’n, ɔ fin wafa nga á kánngan nun’n. Like nga a kwla yo’n naan w’a klo i nun kannganlɛ’n, i wie yɛ:\nKunndɛ Biblu nga i nun kannganlɛ ti pɔpɔ m’ɔ di nanwlɛ’n. Sɛ fluwa kun i nun ndɛ’n i wlɛ wunlɛ ti kekle’n, i nun kannganlɛ su yoman ɔ fɛ. I sɔ’n ti, kunndɛ Biblu kun mɔ i nun ndɛ’n i wlɛ wunlɛ ti pɔpɔ’n. Sanngɛ, niɛn i kpa sɛ i nun ndɛ’n ti nanwlɛ o. *\nFa ajulisu ninnge mun di junman. Andɛ’n, nán fluwa ngunmin su yɛ Biblu’n i nun ndɛ’n o-ɔ. Ɔ o ajulisu ninnge wie’m be su wie. Sɛ a kɔ ɛntɛnɛti su’n, a kwla kanngan Biblu wie’m be nun. A kwla fɛ i nun ndɛ’n sie i ɔrdinatɛli nun, annzɛ tablɛti nun, annzɛ telefɔnun’n nun naan w’a kanngan nun. Wafa nga be fali Biblu sɔ’m be nun wie’m be nun ndɛ’n sieli i ɛntɛnɛti su’n ti’n, a kwla wun wafa nga be klɛli ndɛ kunngba’n i Biblu fanunfanun be nun’n i ndɛndɛ. Annzɛ a kwla wun Biblu’n i nun ndɛ mma fanunfanun nga be kan sa kunngba’n i ndɛ’n. Be kanngannin Biblu’n i nun aniɛn wie’m be nun. Kpɛkun, be fa sieli i CD su, annzɛ ɛntɛnɛti su. Sran kpanngban be klo i tielɛ. Kɛ be o be loto nun’n, annzɛ kɛ yó ninnge wie mun awlo lɔ’n, be bo be tie. Sɛ a klo’n, a kwla kunndɛ wie bo. Sɛ kusu i nun kannganlɛ’n yɛ a klo i’n, a kwla kanngan.\nFa ninnge nga be fa suan Biblu’n nun like’n di junman. Kɛ á kánngan Biblu’n nun’n, ninnge sɔ’m be kwla uka ɔ kpa. I wie yɛle kɛ, lika nga Biblu’n kan be ndɛ’n, be yili be desɛn. Ɔ maan, a kwla si lika sɔ’m be su ndɛ. Yɛ sa nga be juli lika sɔ’m be nun’n, á wún be wlɛ kpa. Ndɛ akpasua kɛ fluwa nga nun liɛ mun sa’n, annzɛ nga be o ɛntɛnɛti adrɛsi jw.org su’n, be kwla uka ɔ naan w’a wun Biblu’n i nun ndɛ wie’m be wlɛ kpa.\nAjalɛ fanunfanun nga a kwla fa be’n. Kɛ sran wie’m bé kánngan Biblu’n nun’n, be bo i bo Biblu’n nun fluwa klikli’n su lele fa ju i awieliɛ lɔ. Sɛ i sɔ yolɛ’n yo wɔ ɲrun koun’n, bo i bo ndɛ nga be yo ɔ fɛ kpa’n be su. Yɛle kɛ, sɛ a kunndɛ kɛ á sí sran wie mɔ Biblu’n kan be ndɛ kpa’n, kanngan Biblu’n i lika nga be kannin be ndɛ lɛ’n. Kuku nga be flɛ i kɛ “ Suan be nga Biblu’n kan be ndɛ’n be su like,” ɔ kwla uka ɔ. Sɛ a klo kusu’n, a kwla kanngan ndɛ mma kwlaa nga be kan sa kun i ndɛ’n be nun. Annzɛ a kwla kunndɛ wafa nga ndɛ wie’m be sasa su’n. Fa ajalɛ sɔ’m be nun kun su nian.\n^ ndɛ kpɔlɛ 4 Sran kpanngban be wunnin kɛ Biblu Traduction du monde nouveau i nun ndɛ’n ti nanwlɛ. Yɛ i wlɛ wunlɛ ti pɔpɔ. Zoova i Lalofuɛ’m be yili Biblu sɔ’n aniɛn 130 tra su nun. Sɛ a kɔ ɛntɛnɛti adrɛsi jw.org su, annzɛ JW Library su’n, a kwla fa Biblu sɔ’n blɔfuɛ nun. Sɛ a klo kusu’n, Zoova i Lalofuɛ kun kwla fa kun blɛ wɔ, ɔ awlo lɔ.\nSUAN BE NGA BIBLU’N KAN BE NDƐ’N BE SU LIKE\nBla nga be ɲin yili Ɲanmiɛn’n\n1 Samiɛl ndɛ tre 25\nƐstɛr ndɛ tre 2–5, 7–9\n1 Samiɛl ndɛ tre 1–2\n(Zezi i nin’n) Matie ndɛ tre 1–2; Lik ndɛ tre 1–2; an nian Zan 2:1-12, ɔ nin Sa Nga Be Yoli’n 1:12-14; 2:1-4 be nun wie.\nZozie ndɛ tre 2, 6; an nian Ebre Mun 11:30, 31, ɔ nin Zak 2:24-26 be nun wie.\nBo Bolɛ ndɛ tre 24–27\nBo Bolɛ ndɛ tre 17–18; 20–21, 23; an nian Ebre Mun 11:11, ɔ nin 1 Piɛr 3:1-6 be nun wie.\nYasua nga be dunman fuli’n\nBo Bolɛ ndɛ tre 11–24; an nian 25:1-11 nun wie.\n1 Samiɛl ndɛ tre 16–30; 2 Samiɛl ndɛ tre 1–24; 1 Famiɛn Mun ndɛ tre 1–2\nMatie fluwa’n, Mark fluwa’n, Lik fluwa’n, yɛ Zan fluwa’n\nEzipt Lɔ Tulɛ ndɛ tre 2–20, 24, 32–34; Kalɛ ndɛ tre 11–17, 20, 21, 27, 31; Mmla’n ndɛ tre 34\nBo Bolɛ ndɛ tre 5–9\nSa Nga Be Yoli’n ndɛ tre 7–9, 13–28\nMatie ndɛ tre 4, 10, 14, 16–17, 26; Sa Nga Be Yoli’n ndɛ tre 1–5, 8–12\nNINNGE NGA ZOOVA I LALOFUƐ’M BE FA SUAN BIBLU’N NUN LIKE’N\nJW.ORG.—Sɛ a kɔ ɛntɛnɛti adrɛsi sɔ’n su’n, á wún fluwa nin video kpanngban. I wie yɛle fluwa ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ?\nFluwa “Voyez le bon pays”.—Blɔfuɛ nun-ɔn. Lika nga Biblu’n kan be ndɛ’n, be desɛn nin foto’m be o fluwa sɔ’n nun.\nFluwa Étude perspicace des Écritures.—Blɔfuɛ nun-ɔn. Ɔ ti fluwa nɲɔn. Be yiyi sran nin lika wie’m be su ndɛ’m be nun kpa. Yɛ be tu ndɛ mma wie’m be bo naan e wun be wlɛ kpa.\nZoova i Lalofuɛ’m be like kunndɛlɛ fluwa.—Zoova i Lalofuɛ’m be yili fluwa wie mun Wawle’n nun. Fluwa sɔ’m be yiyi Biblu’n nun ndɛ’m be nun. Fluwa nga kwla uka wɔ naan w’a wun be.\nJasin fɛ kpa kun fin Ɲanmiɛn!—Fluwa sɔ’n úka wɔ naan w’a suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun like trele.\nBiblu’n nun ndɛ’m be kpɔlɛ bolɛ fluwa’n.—Kɛ Ɲanmiɛn boli ninnge’m be yilɛ bo lele m’ɔ́ fá jú andɛ’n, sa nga be juli’n, fluwa sɔ’n kan be ndɛ.\nBiblu’n: ?Á yó sɛ naan w’a klo i nun kannganlɛ?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 7\nBali 'yee minnun -kɔnnɛn 'pla\n1 "Bɛ -sru ɛn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, an o sinjɛn 'yɩ. -A -tʋ a 'e 'tɔdɩ yidɛ wluan "nan 'zia, ɛn -a -tʋ a 'e 'tɔdɩ yidɛ 'fɔ -nan "va 'zia, ɛn -a -tʋ a 'e 'tɔdɩ 'trɛda "tre 'zia, ɛn -a -tʋ a 'e 'tɔdɩ 'trɛda lou 'zia. Waa drɛ zɩɛ 'nan -e fulɔ 'e vɩlɛ 'e "fɛɛn 'trɛda dɩ, ɛn -e fulɔ 'e vɩlɛ 'e "fɛɛn jemie da dɩ, ɛn -e fulɔ 'e vɩlɛ 'e "fɛɛn yiba "tʋwli "man dɩ. 2 Ɛn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, maan pee 'yɩ "nyian, te e ya 'sinan yidɛ wluan "nan 'zia. Bali nɛn -a yiɛ a "man "bɛ, -yee fɛ -kɔnnɛn pla "vɛ a -yrɔ. -A -nan nɛn e paan wei 'plɛblɛ 'ji Bali -le 'pasianɔn sinjɛn bɛ -wlɛ, kɔɔ o lɛ nɛn Bali 'plɛblɛ 'nɔn 'nan 'o 'trɛ 'lee jemie srɛ. 3 E paan -wlɛ 'nan: «Te 'ka klɛ tian 'trɛ man dɩ! Ɛn te 'ka klɛ tian jemie man dɩ! Ɛn te 'ka klɛ tian yibanun man dɩ! 'Ka ta -pɛn, 'kʋ 'cɛn -kaa "tɩ Bali 'sunɔn -kɔnnɛn pladɩ man 'o yra 'vaa -e 'ka drɛ.»\n4 -A -nan nɛn minnun nɛn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, o o -kɔnnɛn 'pla Izraɛl kunnin -wulo -tʋdʋ pɛɛnɔn da bɛ, an o "nɛn 'man. O ya min -kpi yaa tʋ 'e 'ta le min -fuba sinjɛn 'wlɛ sinjɛn (144.000).\n5 Zuda -le kunnin -wulo da minnun "nɛn "nɛn 'gʋ,\no ya min -kpi fuda 'fiili (12.000),\nɛn Rubɛn -le vɛ nɛn 'gʋ,\nɛn Gad -le vɛ nɛn 'gʋ,\no ya min -kpi fuda 'fiili (12.000).\n6 Ɛn Aser -le vɛ nɛn 'gʋ,\nɛn Nɛfʋtali -le vɛ nɛn 'gʋ,\nɛn Manase -le vɛ nɛn 'gʋ,\n7 Ɛn Simeɔn -le vɛ nɛn 'gʋ,\nɛn Levi -le vɛ nɛn 'gʋ,\nɛn Izaka -le vɛ nɛn 'gʋ,\n8 Ɛn Zabulɔn -le vɛ nɛn 'gʋ,\nɛn Zozɛfʋ -le vɛ nɛn 'gʋ,\nɛn Bɛnzamɛn -le vɛ nɛn 'gʋ,\n'Lɛglɔn -tʋdʋ pɛɛnɔn 'ji minnun "kaga 'o cin 'yɩ Bali 'lɛ\n9 "Bɛ -sru ɛn an min "kaga 'kpa 'yɩ. Blamin 'ka 'kɔlaman o "nrɔndɩ -a "fo "dɩ. 'Lɛglɔn 'tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn 'trɛda 'gʋɛ -a -ji minnun nɛn waa. Ɛn o wei -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn 'trɛda 'gʋɛ -a -fɔa. O ya 'o 'sɛndɩ mingɔnnɛn pɛin 'lee Bali -le 'bla 'lɛ. Sɔ 'fuvu nɛn o pɛɛnɔn da ɛn lo 'la a o pɛɛnɔn 'lɔ. 10 O -paanman wei 'plɛblɛ 'ji 'nan:\n«'Kʋ "tɩ Bali nɛn\n'e -nyrandɩ 'yee mingɔnnɛn pɛin -da bɛ,\n'o 'vale 'yee 'bla 'a\n-wɛɛ -maan kʋ 'si 'wɩ 'ji.»\n11 -A -nan nɛn Bali -le 'pasianɔn pɛɛnɔn nɛn laji bɛ, 'lee min cejenun, 'lee fɛnun sinjɛn bɛ, o mingɔnnɛn pɛin zɩɛ -a si -fɔ. O pɛɛnɔn 'ta "blulɛa mingɔnnɛn pɛin zɩɛ -a 'lɛ ɛn o Bali 'bɔ. 12 Waa 'vɩ 'nan:\n«'Wɩ tɩglɩ nɛn.\n'Kʋ "tɩ Bali bɛ,\nkʋi 'tɔ "yi "ve,\nɛn kʋi 'tɔ -dan ve,\nɛn kʋ 'yie 'wɩ 'tɔdɩ ve,\nɛn kʋi muo -fɔa,\nɛn kʋi 'tɔ bɔa,\nɛn kʋa ve 'nan\n'plɛblɛ 'lee -kɔladɩ a 'yie vɛ -a 'li 'trilii.\n13 -A -nan nɛn min ceje -tʋ 'wɩ laabʋ 'an 'lɔ. Yaa laabʋ 'nan: «Minnun nɛn sɔ 'fuvu 'ji 'labɛ, -tɩnun nɛn waa? Ɛn o "sia nyin zia?»\n14 Ɛn maan 'vɩ -yrɛ 'nan: «'An 'san, ma'an 'kɔlaman -e 'an -tɔ dɩ, 'pian 'i 'bɔ yia -tɔa. 'I yra 'si, 'i vɩ 'mɛn!»\nƐn e 'nan 'mɛn 'nan: «Minnun nɛn o "sia 'o yra yɩnan -dan bɛ o nɛn. Bali -le 'bla nyɛn -wee sɔ ci 'bɔla. 15 -Yee "wɛan nɛn o ya 'o 'sɛndɩ Bali -le mingɔnnɛn pɛin 'lɛ, te o Bali "sua bodrun, funnin -yee 'kuin. Bali nɛn 'e -nyrandɩ pɛin zɩɛ -a da bɛ, 'e yiɛ -tɔa "o va. 16 Dra 'ka "nyian o tɛa dɩ, ɛn 'yi dra 'ka "nyian o tɛa dɩ, ɛn yidɛ 'ka "nyian o tɛa dɩ, ɛn 'tɛdɛ 'ka "nyian o tɛa dɩ. 17 Kɔɔ Bali -le 'bla nɛn Bali -le mingɔnnɛn pɛin "srɔn "bɛ, e -blɩfɛ -nɔan -wlɛ, ɛn e 'yi nɛn e 'belidɩ -nɔan "min lɛ bɛ, -a -nɔan -wlɛ, ɛn Bali o yiɛ 'yi pɛɛnɔn bʋʋman.»


Like suanlɛ 24\nAfuɛ kwlaa nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be yi Biblu’n akpinngbin kpanngban, ɔ nin fluwa uflɛ wie mun, be fa cɛcɛ sran mun yɛ kusu be tuaman be ti kalɛ. Asa’n, be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ Sua nin Betɛli mun, yɛ be nian be lika wie. Asa ekun’n, be nian Betɛli lɔ junman difuɛ nin ngaliɛ difuɛ’m be lika, kpɛkun kɛ ɲrɛnnɛn sa’m be tɔ sran’m be su’n, be di be nɛnnɛn wie. Atrɛkpa’n, a usa ɔ wun kɛ: ‘?Nin yɛ be ɲan sika be yo i kwlaa ngalɛ’n niɔn?’\nBe yiman blusu, be srɛman sika, yɛ be deman gbogbo nun sika. Kannzɛ bɔbɔ Zoova i Lalofuɛ’m be bo jasin fɛ’n bolɛ junman’n i wun kalɛ dan’n, sanngɛ be srɛman sran sika naan b’a fa suan be junman’n i bo. I afuɛ ya kpɔlɛ tra su kan yɛ, Sasafuɛ Tranwlɛ’n i fluwa’n i nɲɔn su nun’n, be seli kɛ be lafi su kɛ Zoova jin be sin. Naan i ti’n, be su “srɛman klɔ sran kɛ ɔ suan be bo.” Sakpasakpa, b’a srɛman sran sika le!—Matie 10:8.\nBe klunklo sika nga be man’n yɛ be fa di junman ɔn. Biblu’n nun like mɔ Zoova i Lalofuɛ’m be kle’n, ɔ jɔ sran wie’m be klun. Ɔ maan be klunklo su’n, be man be sika kan be fa suan be junman sɔ’n i bo. Asa ekun’n, aklunjuɛ su’n, Zoova i Lalofuɛ’m be bɔbɔ be fa be blɛ’n, ɔ nin be wunmiɛn’n ɔ nin be sika’n, ɔ nin be ninnge kpakpa nga be le be’n, be fa di Ɲanmiɛn i junman’n asiɛ wunmuan’n su. (1 Be Nyoliɛ 29:9) Aɔtɔ wie’m be o Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’m be nun, be nga be kunndɛ kɛ bé mán be klunklo like kan’n, be fa gua nun. Blɛ sunman’n, be nga be gua sika aɔtɔ’m be nun’n, be dan lika timan aɲanbeunfuɛ. Be ti kɛ angbeti bla yalɛfuɛ nga Zezi kɛnnin i ndɛ’n sa. I waan bla sɔ’n fali jɛtɛ mma kanngan nɲɔn guɛli i Ɲanmiɛn sua nun lɔ sika guawlɛ’n nun. (Lik 21:1-4) Ɔ maan cɛn kwlaa, sran ngba kwla ‘yiyi sika nga i sa ju su’n sie’ naan ‘i like ng’ɔ bu i akunndan kɛ sɛ ɔ man-an ɔ ti kpa’n, w’a fa man.’—1 Korɛntfuɛ Mun 16:2; 2 Korɛntfuɛ Mun 9:7.\nZoova i Lalofuɛ’m be si kɛ, kɛ ɔ ko yo naan Zoova i klun sa’n w’a kwla kpɛn su’n ti’n, be nga be kunndɛ kɛ bé ‘fá be sa nun ninnge kpakpa’n wie bé lɛ́’ i ase’n, ɔ́ kán be awlɛn’n titi naan b’a suɛn i Sielɛ junman’n i bo.—Nyanndra Mun 3:9.\n?Ngbaciɛ benin yɛ ɔ wo Zoova i Lalofuɛ mun ɔ nin Ɲanmiɛn sulɛ wafa onga’m be afiɛn ɔn?\n?Junman benin yɛ be fa be klunklo su sika nga be man’n, be di ɔ?\n?NGUE YƐ BE FA SIKA’N BE YO Ɔ?\nAɔtɔ nga be klɛ su ‘ Dépenses de la congrégation locale ’ i nun sika’n, be fa tua kalɛ nga asɔnun’n bo’n. Ɔ kwla yo kalɛ nga kɛ asɔnun’n kplɛ́n i Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n, annzɛ kɛ ɔ́ síesíe i ye’n, ɔ boli i Betɛli biolo’n i sa nun’n. Aɔtɔ nga be klɛ su ‘ Œuvre mondiale ’ i nun sika’n, asɔnun’n fa suan mɛn wunmuan’n nun jasin fɛ’n bolɛ junman’n i bo. Sika sɔ’n kɔ Betɛli biolo’n i sa nun lɔ. I yɛ ɔ fa tua kalɛ nga ɔ bo’n niɔn. I nga ɔ ka’n, be fa kɔ nvle uflɛ nun ko uka be.\nE periodiki mun\nAn fa periodiki Sasafuɛ Tranwlɛ’n nin Réveillez-vous !\nMan ɔ klunklo like


Nowe lafili Ɲanmmiɛn su yɛ ɔ nin i be nuan sɛli |Sulafilɛ Kpafuɛ’n\nNDƐ TRE NƝƆN\n‘Ɔ nin Ɲanmiɛn be nuan sɛ’\n1, 2. ?Junman benin yɛ Nowe nin i awlobofuɛ’m be su di ɔ? ?Sanngɛ ninnge benin wie mun yɛ ɔ kleli be yalɛ ɔ?\nNOWE jasoli, ɔ tinngɛtinngɛli i wun. Ɔ trannin waka kun su naan ɔ́ ló wunmiɛn kan. Kpɛkun ɔ o lɛ nían mmeli’n siin. Gudrɔn nglɛnglɛ’n i nvan’n bɔn lika’n nun fiaan. Be ti malito nin si’m be ngan. Kɛ Nowe ti i osu’n nun lɔ’n, ɔ o lɛ nían i mma mɔ be su di mmeli dan sɔ’n i likalika’m be su junman kekle kpa’n. Nowe nin i yi’n, ɔ nin i mma mun ɔ nin be yi mun be o junman ngalɛ’n su’n, i afuɛ ko ju wie yɛ. B’a di junman’n i dan lika, sanngɛ kusu ng’ɔ ka lɛ naan b’a guagua junman’n i bo’n, ɔ te sɔn kpa.\n2 Be mantanfuɛ’m be waan b’a bo fia. Kɛ bé kplán mmeli’n bé kɔ́’n, nn sran’m bé srí be, afin be buman kɛ nzue’n wá tɔ́ naan ɔ́ dí asiɛ’n. Anannganman su nzue nga Nowe seli kɛ ɔ́ tɔ́’n, ɔ ti be ɲrun finfin ndɛ. Be liɛ’n be wunman like nga ti yɛ sran kun nin i awlobofuɛ’m be kwla saci be blɛ’n kɛ ngalɛ’n sa’n. Sanngɛ, nán kɛ Zoova m’ɔ ti Nowe i Ɲanmiɛn’n ɔ bu i liɛ sɔ ɔ.\n3. ?Kɛ be se kɛ Nowe nin Ɲanmiɛn be nantili klanman’n, i bo’n yɛle benin?\n3 Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Noe [...] nin Nyanmiɛn be nuan sɛ [annzɛ be nantili klanman].” (An kanngan Bo Bolɛ 6:9-10 nun.) ?I bo’n yɛle benin? Nán kɛ Ɲanmiɛn nin Nowe be nantili likawlɛ asiɛ’n su wa annzɛ kusu ɲanmiɛn su lɔ ɔ. Sanngɛ Nowe i ɲin yili Ɲanmiɛn kpa, kpɛkun ɔ kloli i, ɔ maan ɔ ti kɛ ɔ nin Zoova be nanti klanman kɛ sran kun nin i janvuɛ sa. Kɛ ɔ cɛli lɔuun kpa’n mɔ Biblu’n kán Nowe i ndɛ’n, i waan: “Ɔ buli mɛnfuɛ’m be fɔ, yɛ ɔ yoli sran kpa [Ɲanmiɛn] su b’ɔ lafi’n ti.” (Ebr. 11:7) ?Wafa sɛ yɛ ɔ kwla buli mɛnfuɛ’m be fɔ ɔ? ?Ngue yɛ Nowe i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n kwla kle e andɛ ɔ?\nSran kpa kun trannin nzajefuɛ’m be afiɛn\n4, 5. ?Nowe i blɛ su’n, wafa sɛ yɛ asiɛ’n i sufuɛ’m be yoli tɛtɛ kpa trali su ɔ?\n4 Mɛn nga Nowe trannin nun’n, ɔ sacili ndɛndɛ kpa. I nannan Enɔku m’ɔ nin Ɲanmiɛn be nantili klanman’n wie’n, i blɛ su bɔbɔ’n mɛn’n yoli tɛ. Enɔku boli i jɔ kɛ Ɲanmiɛn wá núnnún sa tɛ yofuɛ mun. Nowe blɛ su’n, sa tɛ yofuɛ’m be wa yoli tɛ kpa trali laa’n. Nanwlɛ, Zoova ɲrun’n mɛn wunmuan’n nun sran’m be sacili mlɔnmlɔn. Sa kekleekle mun yɛ sran’m be yo ɔ. (Bob. 5:22; 6:11; Zid 14, 15) ?Ngue ti yɛ lika’n wa sacili tɛtɛ sɔ ɔ?\n5 Sa kain kun wa juli anzi’m be afiɛn. Be nun kun dun mmua jasoli Zoova i wun, ɔ maan ɔ wa kacili mmusu’m be Si Satan. Ɔ tɔnnin Ɲanmiɛn suɛn yɛ ɔ lakali Adam nin Ɛvu ɔ fa be yili i sa tɛ’n nun. Nowe blɛ su’n, anzi wie’m be wa jasoli Zoova wun ekun. Be yacili junman nga Ɲanmiɛn mannin be ɲanmiɛn su lɔ’n i dilɛ. Kpɛkun be bali asiɛ’n su wa, yɛ be fali klɔ sran wunnɛn. I sin’n, be wa jali asiɛ’n su wa bla nglanman mun. Anzi tutrefuɛ nin klunwifuɛ nin ɲin keklefuɛ sɔ’m be wa sacili klɔ sran’m be nzuɛn’n.—Bob. 6:1, 2; Zid 6, 7.\n6. ?Wafa sɛ yɛ sran jajraajra’m be sacili asiɛ’n niɔn? ?Ngue yɛ Zoova guguli kɛ ɔ́ yó ɔ?\n6 Asa ekun’n, anzi sɔ’m be nin be yi’m be wuli ba mun. Kɛ bé ɲín bé kɔ́’n, nn bé yó kpandangblauun bé kɔ́, kpɛkun wunmiɛn nga be le i’n, ɔ leman wunsu. Biblu’n flɛ be sran jajraajra. I bo’n yɛle kɛ “be nga be yi sran’m be ase’n.” Nzaje sa yofuɛ sɔ mun ti yɛ sa kekleekle nin klunwi yolɛ’n be wa truli asiɛ’n su ɔ. Ɔ maan e Yifuɛ’n nían ɔn, “sran’m be klunwi’n kɔ i nyrun cɛn’n kwlaa. Kɛ aliɛ’n cɛ́n b’ɔ́ sán’n, wuun be klun akunndan’n yó tɛ kɔ́ i nyrun.” Zoova guguli kɛ lele nin kɛ ɔ́ dí afuɛ 120, ɔ́ núnnún klunwifuɛ sɔ mun.—An kanngan Bo Bolɛ 6:3-5 nun.\n7. ?Ngue like yɛ ɔ yoli kekle mannin Nowe nin i yi’n naan b’a sasa be mma mun nzaje sa yolɛ’n i lika ɔ?\n7 ?Amun wunman kɛ blɛ sɔ’n nun’n, awlobo kun i lika nianlɛ sa’n ti kekle’n? Ɔ nin i sɔ ngba’n, Nowe kwla niannin i awlobo’n i lika. Ɔ ɲannin bla kpa. Nowe dili afuɛ 500 kwlaa naan w’a wu ba nsan. Be flɛ kun kɛ Sɛmu. Be flɛ kun ekun kɛ Kamu. Yɛ be flɛ kun ekun kɛ Zafɛti. * Ɔ nin i fata kɛ Nowe nin i yi be bo yo kun be sasa be mma mun sran nga b’a saci’n be lika. Gbanflɛn kanngan’m be like nga be klo i’n, yɛle kɛ be kunndɛ kɛ bé kó nían sran nga “be dunman fuli” mɔ be ti ‘jajraajra’n.’ Sran’m be kan ninnge nga sran jajraajra sɔ’m be yoli’n be ndɛ. Ɔ yoli kekle mannin Nowe nin i yi’n be kɛ be se be mma mun kɛ nán be sie be su ndɛ sɔ’m be bo. Sanngɛ be kwla kle be Ɲanmiɛn Zoova i su nanwlɛ ndɛ’n, yɛ be kwla kle be kɛ ɔ kloman klunwi sa yolɛ’n mlɔnmlɔn. Ɔ nin i fata kɛ be uka ba mun naan b’a wun i wlɛ kɛ nzaje sa nin ɲin kekle yolɛ’n be yo Zoova i ya dan.—Bob. 6:6.\nƆ fata kɛ Nowe nin i yi’n be sasa be mma mun naan nzuɛn tɛ’n w’a saman be.\n8. ?Wafa sɛ yɛ andɛ siɛ nin niɛn’m be kwla yo kɛ Nowe nin i yi’n be liɛ’n sa ɔ?\n8 Andɛ siɛ nin niɛn’m be kwla yo kɛ Nowe nin i yi’n sa. Nzaje sa yolɛ nin ɲin kekle yolɛ’n b’a saci mɛn’n nunfuɛ mun. Kakawlongafuɛ mun yɛ be kle klɔ’m be sufuɛ’m be yalɛ ɔ. Nzaje sa’m b’a saci gbanflɛn nin talua’m be ɲin su yiyilɛ ninnge mun bɔbɔ. Siɛ nin niɛn nga be ti ngwlɛlɛfuɛ’n, be wla be wun ase be uka be mma mun naan b’a tɔman i sɔ ninnge’m be nun. Be kle be kɛ Zoova m’ɔ ti Ɲanmiɛn m’ɔ klo alaje’n, ɔ́ wá núnnún klunwifuɛ mun ɔ nin sran ng’ɔ fa sa tɛ yolɛ’n cici i ti’n. (Jue. 11:5; 37:10, 11) Amun kwla uka amun mma mun naan b’a jran sa tɛ yolɛ’n i ɲrun kekle. Nowe nin i yi’n be liɛ yoli ye. Be tali be mma’m be kpa, be ɲinnin klanman. Bla nga be jali be’n kusu’n, be tuli be klun be suli Ɲanmiɛn nanwlɛfuɛ Zoova i kpa.\n“Bobo like kun kɛ mmeli sa”\n9, 10. (a) ?Ndɛ benin yɛ Zoova kannin m’ɔ kacili Nowe i mɛn dilɛ’n niɔn? (b) ?Mmeli’n i bobolɛ’n su ajalɛ benin yɛ Zoova kleli Nowe ɔ?\n9 Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Nowe i mɛn dilɛ’n wa kacili. Zoova seli i sufuɛ sɔ m’ɔ ti i awlɛn su sran’n kɛ ɔ su wa nunnun asiɛ’n sufuɛ mun. Ɲanmiɛn seli Nowe kɛ: “Fa siprɛs waka fa bobo like kun kɛ mmeli sa.”—Bob. 6:14.\n10 Sran wie’m be bu i kɛ mmeli sɔ’n ti bato, sanngɛ nán bato ɔ. Mmeli’n leman ɲrun ɔ leman sin. Like nga be fa kan mmeli mun’n, ɔ leman wie, waka nga be fa boboli’n timan ondowa. Ɔ ti dan kɛ alaka kpli wie sa. Zoova kleli Nowe i yowlɛ’n. I tɛnndɛn nun o, nin i tɛtrɛ nun nin i nglonglo o, ɔ yiyili i kwlaa nun cɛcɛcɛ kleli i. Ɔ seli i kɛ ɔ fa gudrɔn kɛn i klun nin i sin. Yɛ ɔ tuli ndɛ’n i ɲin kleli Nowe ɔ. I waan: “Afin ń wá tɔ́ anannganman su nzue kun asiɛ’n su, [...] Ń kún asiɛ’n su ninnge’m be kwlaa.” Sanngɛ Zoova tali Nowe i nda kun. Ɔ seli i kɛ: “A nin ɔ yi, nin ɔ mma mun, ɔ nin ɔ mma’m be yi mun, án wlú mmeli’n nun.” Ɔ nin i fata kɛ Nowe fa nnɛn wafawafa’n kwlaa wlu mmeli’n nun wie. Saan be nga be o mmeli’n i klun lɔ be ngunmin cɛ yɛ bé ká nguan nun ɔn.—Bob. 6:17-20.\nNowe nin i awlobofuɛ’m be bo yoli kun be dili junman nga Ɲanmiɛn fa mannin be’n.\n11, 12. ?Junman sroesroe kpa benin yɛ ɔ o Nowe i ɲrun ɔn? ?Wafa sɛ yɛ ɔ sɔli nun ɔn?\n11 Junman nga ɔ o Nowe i ɲrun’n cɛnnin kpa, afin mmeli sɔ’n ti sroesroe dan. I tɛnndɛn nun’n ti mɛtri kɔe 133. I tɛtrɛ nun’n ti mɛtri 22. I nglonglo su’n ti mɛtri 13. Ɔ ti dan kɛ be ja nun balɔn towlɛ lika’n sa. ?Junman sɔ’n i kekle m’ɔ ti’n ti Nowe cuɛnnin i wun ɔli siɛn? ?Annzɛ kusu ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kácikáci i jajalɛ’n naan w’a yo pɔpɔ w’a mɛn i? Biblu’n tɛ su kɛ: “Noe yoli i kwlakwla ng’ɔ o lɛ’n kpan! Ndɛ nga Nyanmiɛn fa sieli i nyrun’n, ɔ niannin i kwlaa su yoli.”—Bob. 6:22.\n12 Junman’n fali blɛ lɔuun kpa. Ɔ kwla dili afuɛ kɔe 40 annzɛ 50 bɔbɔ. Ɔ nin i fata kɛ be bubu waka wie mun, be cuɛn be bla, naan b’a kpɛkpɛ nun, naan b’a sɛsɛ b’a fa yo janvlɛ nin kuatrɛn mun. I sin naan b’a bobo be. Mmeli i klun lɔ’n le etazi nsan, be kpɛ i anuan bue kun su ɔ nin i nun sua ba sua ba. Be kpɛli fenɛtri i ti su’n nin i bue’m be nglo’n be afiɛn. I ti su’n ti piembie, kɛ ɔ ko yo naan nzue ng’ɔ́ tɔ́’n w’a kwla sonji’n ti.—Bob. 6:14-16.\n13. ?Nowe i junman’n i wafa benin yɛ atrɛkpa ɔ yoli kekle trali mmeli’n i bobolɛ’n niɔn? ?Wafa sɛ yɛ sran’m be tɛli Nowe su ɔ?\n13 Kɛ afuɛ’m bé sín bé kɔ́’n nn mmeli’n i ɲin fíte kpa kɔ́. Ukalɛ nga Nowe i awlobofuɛ’m be ukɛli i’n ɔ yoli i fɛ kpa. Junman’n i wafa kun ekun o lɛ mɔ i kekle tra mmeli’n i bobolɛ’n niɔn. Biblu’n waan Nowe ‘boli sa nga be yo ɔ ɔ ti su’n i ndolo.’ (An kanngan 2 Piɛr 2:5 nun.) Ɔ maan yakpa su ɔ kan kleli sran mun kɛ sa su wa ɲan be. ?Wafa sɛ yɛ be tɛli su ɔ? Kɛ Zezi Klist kán blɛ sɔ’n nunfuɛ’m be ndɛ’n, i waan “b’a bu-man like fi akunndan.” Ɔ seli kɛ blɛ sɔ’n nun’n, sran’m be di like, be nɔn nzan, be ja bla nin bian ɔ maan b’a sieman be su Nowe i nuan bo. (Mat. 24:37-39) Atrɛkpa wie’m be srili Nowe nin i awlobofuɛ mun, be yoli be finfin. Wie’m be bɔbɔ be kwla kunndɛli kɛ bé yó be sa yaya. Atrɛkpa be kunndɛli kɛ bé jrán mmeli’n i bobolɛ junman’n bɔbɔ.\nKannzɛ sran’m be wun jrɛiin kɛ Ɲanmiɛn su yra Nowe su’n, sanngɛ be srili i, yɛ b’a bumɛn i jasin’n i like fi.\n14. ?Ngue yɛ Nowe nin i awlobo’n be ajalɛ’n kwla kle Klistfuɛ awlobo mun ɔn?\n14 Sanngɛ Nowe nin i awlobofuɛ’m be jrannin kekle. Kannzɛ bɔbɔ sran’m be bu i kɛ be ti finfinfuɛ naan be ɲanman like yoman’n, sanngɛ be liɛ’n nga be si i’n yɛle mmeli’n i bobolɛ’n. Be Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ɔ kle andɛ Klistfuɛ awlobo’m be ajalɛ kpa. Biblu’n waan mɛn nga e o nun andɛ yɛ’n, ‘ɔ su kɔ i bue nuan.’ (2 Tim. 3:1) Zezi seli kɛ e blɛ liɛ’n yó kɛ Nowe i blɛ su, i nun m’ɔ́ bóbó mmeli’n sa. Sɛ sran’m be sɔman Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ’n i jasin fɛ’n nga e bo’n i nun klanman’n, naan be yo e finfin’n, annzɛ be kle e yalɛ bɔbɔ’n, maan e wla kpɛn Nowe su. Nán be kunngba yɛ i sɔ sa’n ɲan be ɔ.\n“Wlu mmeli’n nun”\n15. ?Kɛ Nowe mántan afuɛ 600, ngue sa yɛ ɔ ɲɛnnin i ɔ?\n15 Kɛ afuɛ’m bé sín bé kɔ́’n, nn bé gúagúa mmeli’n i bobolɛ’n i bo bé kɔ́. Kɛ Nowe mántan afuɛ 600, i awlɛn su sran wie’m be wuli. I si Lemɛki wuli. * Kɛ ɔ dili afuɛ nnun’n, Lemɛki i si liɛ’n Mɛtisela m’ɔ ti Nowe i nannan’n, ɔ wa wuli. Ɔ dili afuɛ 969 yɛ ɔ wuli ɔ. Sran nga ɔ cɛli nguan nun trali sran’m be kwlaa mɔ Biblu’n kɛn i ndɛ’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. (Bob. 5:27) Mɛtisela nin Lemɛki be nin Adam m’ɔ ti sran klikli’n, be ti blɛ kunngba nunfuɛ.\n16, 17. (a) ?Kɛ Nowe ɲannin afuɛ 600, ndɛ benin yɛ be kan kleli i ɔ? (b) Amun kan like sroesroe nga Nowe nin awlobofuɛ’m be wunnin i’n, i ndɛ.\n16 Nowe i afuɛ 600 su nun’n, Ɲanmiɛn Zoova kannin ndɛ kun ekun kleli i. Ɔ seli i kɛ: “A nin wɔ awlofuɛ mun an wlu mmeli’n nun.” Kpɛkun ɔ seli i ekun kɛ ɔ fa nnɛn wafawafa kwlaa wla nun wie. Nga be di’n mɔ be kwla fa yi tɛ’n, sɔ fa nso. Nga be diman’n be liɛ’n be akpasua kun nun’n, ɔ fa bla kun nin yasua kun cɛ.—Bob. 7:1-3.\n17 Amun nian like, ɔ yo sro o! Nnɛn’m be fin lika kwlakwla, be tu sa kpuu yɛ be ba ɔ. Wie’m bé bá’n nn bé nánti, annzɛ bé tú, annzɛ bé kúnngun, annzɛ bé cúɛn be wun ase, annzɛ bé tú kpɛ́n annzɛ bé kítikíti. Be nnɛn wafa’n nin be nzuɛn’n be ti fanunfanun. Wie’m be ti dandan, yɛ wie’m be ti kanngan. Wie’m be kusu be yo wlɛ, wie’m be ti flɔlɔ. Amun e nian wafa nga Nowe kpli naan w’a fa be w’a wlu mmeli’n nun’n. Biblu’n waan: “Be wluli i sin.”—Bob. 7:9.\n18, 19. (a) ?Ngue ndɛ yɛ e kwla kɛn i Nowe i ndɛ’n i su kosan nga sran’m be usa’n i su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ ajalɛ nga Zoova fali naan nnɛn’m b’a ka nguan nun’n, ɔ yi i ngwlɛlɛ’n i nglo ɔ?\n18 Sran wie’m be kwla usa kɛ: ‘?Wafa sɛ yɛ ɔ kwla yoli sɔ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ nnɛn’m be wunmuan ngalɛ’n be kwla trannin lika fii sɔ nun mɔ ndɛnngan w’a tɔman be afiɛn ɔn?’ Amun bɔbɔ be nian e. ?Zoova m’ɔ yili nglo nin asiɛ’n, i sa kwlá sɔnman nnɛn sɔ mɔ i bɔbɔ yili be’n be su ti ɔ? Nán e wla fi su kɛ Ɲanmiɛn Zoova yɛ ɔ yili nnɛn mun ɔn. Asa ekun i yɛ ɔ kpacili ndɛma jenvie’n nun, kpɛkun ɔ yoli maan wia’n jrannin’n niɔn. ?Ninnge kwlaa nga be kɛn i ndɛ Nowe i su ndɛ’n nun’n, yɛ ɔ kwlá yoman ɔn? Ɔ kwlɛ i yo lele kpe nun, yɛ kusu ɔ yoli i kwlaa sɔ’n sakpa.\n19 Nanwlɛ, sɛ Ɲanmiɛn kloli’n, nn ɔ kwla fali ajalɛ uflɛ naan nnɛn’m b’a ɲan nguan. Sanngɛ ɔ fali ajalɛ kun m’ɔ kwla kle e kɛ i bo bolɛ nun’n, ɔ siesieli i kɛ klɔ sran’n nian asiɛ’n su nnɛn’m be lika’n. (Bob. 1:28) Siɛ nin niɛn kpanngban be fa Nowe i su ndɛ’n be kle be mma mun kɛ i nnɛn mun o, i sran mun o, Zoova klo be ngba, afin i yɛ ɔ yili be ɔ.\n20. ?Le mɔcuɛ kasiɛn ka naan anannganman su nzue’n w’a ba’n, ngue yɛ Nowe nin i awlobofuɛ’m be yoli ɔ?\n20 Zoova seli Nowe kɛ ɔ ka cɛn nso anannganman su nzue’n bá. Lika’n jrannin kpa Nowe nin i awlobofuɛ’m be su. Amun nian junman nga ɔ o be su’n. Ɔ nin i fata kɛ be siesie nnɛn’m be kwlaa ɔ nin be aliɛ’n, ɔ nin be bɔbɔ be ninnge mun mmeli’n nun. Nowe i yi’n nin i mma nsan’n be yi mun, be o lɛ bé síesíe be bɔbɔ be tranwlɛ’n mmeli sɔ’n nun.\n21, 22. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ Nowe i blɛ sufuɛ’m be ayeliɛ’n ɔ bo e nuan ɔn? (b) ?Blɛ benin nun yɛ be yacili Nowe nin i awlobofuɛ’m be srilɛ ɔ?\n21 ?Ngue yɛ Nowe i blɛ sufuɛ’m be yoli ɔ? Kannzɛ bɔbɔ be wunnin i weiin kɛ Zoova yra Nowe i klun m’ɔ tu di junman’n su’n, sanngɛ “b’a bu-man like fi akunndan.” Be wunnin i kɛ nnɛn kpanngban be su wlu mmeli’n nun. Sanngɛ b’a bumɛn i kwlaa sɔ’n i like fi. Ɔ fataman kɛ be ayeliɛ sɔ’n bo e nuan, afin nzɔliɛ kpanngban nga andɛ be kle kɛ e o mɛn’n i awieliɛ blɛ’n nun’n, sran’m be kusu be buman be like. Kpɛkun akoto Piɛli dun mmua boli su kɛ, sran wie’m bé bá yɛ bé srí be nga be fa Ɲanmiɛn i ndɛ’n su’n, bé fá be bé yíyí be ɲin su. (An kanngan 2 Piɛr 3:3-6 nun.) Kɛ Nowe i blɛ sufuɛ’m be yoli i nin i awlobofuɛ’m be sɔ wie ɔ.\n22 ?Blɛ benin nun yɛ be srilɛ’n wieli ɔ? Ɲanmiɛn ndɛ’n se kɛ, kɛ Nowe fali i awlobofuɛ mun nin nnɛn mun wluli mmeli’n nun’n, ‘Zoova ɲinnin i su anuan.’ Sɛ ɔ ti kɛ sran srifuɛ sɔ’m be o koko lɛ’n, nn sa nga Ɲanmiɛn yoli i lɛ’n ti’n, b’a kwlá kanman ndɛ fi. I kwlaa yoli o, nzue ng’ɔ tɔli’n ti’n, be wa yacili srilɛ’n. Ɔ tɔli lelee ɔ katali asiɛ’n su kɛ Zoova fa kannin’n sa.—Bob. 7:16-21.\n23. (a) ?Ngue ti yɛ e si kɛ Nowe i blɛ su’n, klunwifuɛ’m be wie’n w’a yoman Zoova fɛ ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ sɛ e nian Nowe i ajalɛ’n su e nanti’n, ɔ ti ngwlɛlɛ ayeliɛ ɔ?\n23 ?Klunwifuɛ sɔ’m be wie’n yoli Zoova fɛ? Cɛcɛ! (Eze. 33:11) Kɛ ɔ ko yo naan b’a kaci be nzuɛn’n naan b’a yo sa ng’ɔ ti kpa’n, Zoova mannin be blɛ kpanngban. ?Be kwla yoli sɔ? Nowe i ayeliɛ’n tɛ kosan sɔ’n su. Ɔ nin Zoova be nantili, ɔ yoli like kwlaa nga Zoova seli i kɛ ɔ yo’n. I lɛ nun’n, Nowe kleli kɛ sran’m be kwla fite nun. I Ɲanmiɛn sulafilɛ’n buli i blɛ sufuɛ’m be fɔ. Yɛ ɔ kleli weiin kpa kɛ i blɛ sufuɛ’m be ti klunwifuɛ. Ɲanmiɛn su m’ɔ lafi’n ti’n, ɔ nin i awlobofuɛ’m be fiteli nun. Sɛ amun lafi Ɲanmiɛn su kɛ Nowe sa’n, amun nin be nga amun klo be’n amún fíte nun wie. Kɛ Nowe sa’n, amun nin Ɲanmiɛn Zoova be kwla nanti kɛ janvuɛ nɲɔn sa. Yɛ amun janvuɛ tralɛ sɔ’n su wieman le.\n^ ndɛ kpɔlɛ 7 Blɛ sɔ’n nun sran’m be tran nguan nun cɛ kpa tra andɛ liɛ mun. Kɛ mɔ be liɛ’n be ti Adam nin Ɛvu be afinliɛ nunfuɛ trele’n ti’n, be nguan ɲanman’n wuali, afin wunmiɛn nga ɔ o Adam nin Ɛvu be nun’n, i wie te o be nun kan.\n^ ndɛ kpɔlɛ 15 Lemɛki flɛli i wa’n kɛ Nowe. Atrɛkpa’n, i bo’n yɛle kɛ “é wá ló wunmiɛn kan.” Kpɛkun kɛ mɔ Ɲanmiɛn boli asiɛ’n i sannzan’n ti’n, ɔ seli kɛ Nowe ɔ́ wá yía i dunman’n i bo’n i nuan, ɔ maan sran’m bé kwlá ló wunmiɛn. (Bob. 5:28, 29) Ndɛ nga Lemɛki kannin’n, w’a kwlá tranman nguan nun naan w’a wun i nuan m’ɔ yiali’n. Kɔlɛ’n, anannganman su nzue’n nunnunnin Nowe i si nin i nin ɔ nin i niaan mun.\n?Ninnge benin mun ti yɛ ba talɛ’n w’a yoman pɔpɔ w’a manman Nowe nin i yi’n niɔn?\n?Mmeli’n i kplanlɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ Nowe kleli kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su ɔ?\n?Ngue ti yɛ jasin bolɛ’n kwla yoli junman kekle Nowe i blɛ su ɔ?\n?Ngue yɛ amun kunndɛ kɛ amún yó naan amun a lafi Ɲanmiɛn su kɛ Nowe sa ɔ?\nNowe ‘nin Ɲanmiɛn be nuan sɛ’


2 Korɛntifuɛ Mun 11 | Online Bible | New World Translation\n2 Korɛntifuɛ Mun 11:1-33\nPɔlu nin akoto ngblingbli mun (1-15)\nKɛ mɔ Pɔlu ti akoto’n ti’n, ɔ wunnin ɲrɛnnɛn kpanngban (16-33)\n11 Sinnzin kan nga ń má dí i yɛ’n, maan ɔ sɔn amun nun. Dɔ nga su bɔbɔ’n, ɔ sɔn amun nun! 2 Afin n jran Ɲanmiɛn nuan n si amun ti kwla. Yɛle kɛ n seli kɛ ń fá amun ń mán bian kunngba kɛ ɔ ja amun. Yɛle Klisi, yɛ n kunndɛli kɛ ń fá amun ń klé i kɛ bla m’ɔ siman bian’n* sa. 3 Sanngɛ srɛ kun min. Yɛle kɛ n kunndɛman kɛ, kɛ nga wuo’n fɛli i gblɛ’n lakali Ɛvu sa’n, sran wie saci amun akunndan naan amun a yoman nanwlɛfuɛ nin sanwun Klisi ɲrun kun. 4 Afin kɛ sran kun to amun mɔ Zezi ng’ɔ kɛn i ndɛ kle amun’n, nɛ́n i kunngba’n yɛ e kɛnnin i ndɛ e kleli amun’n, amun sɔ i nun kpa. Annzɛ kɛ sran sɔ’n yo maan akunndan nga an bu’n, ɔ nin e liɛ’n timan kun’n, amun sɔ i nun kpa. Annzɛ kɛ ɔ bo jasin fɛ ng’ɔ nin e liɛ nga amun sɔli nun’n be timan kun’n, amun sɔ i nun kpa. 5 N bumɛn i kɛ n yoli like kun m’ɔ kle kɛ amun akoto ngblingbli’m be ti kpa tra min-ɔn. 6 Kannzɛ n siman ijɔ kpa’n, sanngɛ n wun sa wlɛ kpa. E yili i sɔ’n i nglo e kleli amun like kwlaa nun. 7 N kannin min wun ase n boli Ɲanmiɛn i jasin fɛ’n n kleli amun aklunjuɛ su naan amun ɲan ɲrun. M’an deman amun like fi. ?I sɔ mɔ n yoli’n, ɔ ti tɛ? 8 Kɛ ɔ ko yo naan m’an di junman m’an man amun’n ti’n, n sɔli ninnge nga asɔnun wie’m be mannin min’n be nun. Ɔ maan ɔ ti kɛ n deli* be sa nun like sa. 9 I nun nga n wo amun wun lɔ mɔ n sa miannin’n, m’an kaciman trɔ amun nun wie fi i ti su. Afin aniaan nga be fin Maseduanin be bali’n, be mannin min ninnge nga n sa mian be wun’n be kwlaa. Sa kwlaa nun’n, m’an kaciman trɔ amun nun wie fi i ti su, yɛ n su kaciman trɔ amun ti su le. 10 Kɛ mɔ n di nanwlɛ kɛ Klisi sa’n ti’n, n su yaciman min nuan dilɛ le Akai mɛn’n nun. 11 ?Ngue ti yɛ n yo sɔ-ɔ? ?N kloman amun ti-ɔ? Ɲanmiɛn si kɛ n klo amun. 12 Sanngɛ like nga n yo’n, ń yó i titi. I liɛ’n, be nga be fa junman nga be di’n be di be nuan mɔ be waan bé klé kɛ be nin e sɛ’n, be su ɲanman ndɛ fi be jranman su. 13 Afin sran kɛ ngalɛ sa’m be tɔn be wun suɛn kɛ be ti akoto kpa. Be laka sran mun, kpɛkun be yo be wun kɛ be ti Klisi i akoto sa. 14 I sɔ’n boman e nuan. Afin Satan bɔbɔ yo i wun kɛ ɔ ti anzi kpa* sa. 15 Ɔ maan sɛ i sufuɛ’m be kusu be yo be wun kɛ be yo sa kpa’n, ɔ boman e nuan. Sanngɛ sa ng’ɔ́ ɲán be’n, ɔ fin junman nga be dili’n. 16 Ń kɛ́n i ekun kɛ: Nán sran fi bu min sinnglinfuɛ. Kannzɛ bɔbɔ amun bu min sɔ’n, sanngɛ maan an tra amun awlɛn min wun. I liɛ’n n kusu, ń kwlá dí min nuan kan. 17 Ndɛ nga ń kɛ́n i yɛ’n, nán e Min’n i liɛ’n su yɛ n nian yɛ n kan-ɔn. Sanngɛ n kɛn i kɛ sinnglinfuɛ wie m’ɔ lafi i bɔbɔ i wun su’n sa. 18 Kɛ mɔ mɛn nun ninnge mun yɛ sran sunman be fa di be nuan’n ti’n, n kusu, ń fá dí min nuan wie. 19 Kɛ mɔ an se amun wun kɛ an si “ngwlɛlɛ” dan’n ti’n, amun nin sinnglinfuɛ’m be tran klanman. 20 Yɛle kɛ sran ng’ɔ fa amun kaci i kanga’n, amun nin i be tran klanman. Sran ng’ɔ fɛn amun sa nun ninnge mun’n, amun nin i be tran klanman. Sran ng’ɔ fa like nga amun le i’n, amun nin i be tran klanman. Sran ng’ɔ tu i wun amun su’n, amun nin i be tran klanman. Sran ng’ɔ kpaci amun ɲrun’n, amun nin i be tran klanman. 21 Ndɛ nga ń kɛ́n i yɛ’n, i kanlɛ yo e ɲannzuɛn. Afin ɔ kwla yo kɛ e ti srongble sa. Sanngɛ sɛ sran wie’m be yo like yakpa su’n (n kɛn i sinnzin su) n kusu, n yo like yakpa su wie. 22 Sɛ be ti Ebre’n, n kusu, n ti Ebre wie. Sɛ be ti Izraɛlifuɛ’n, n kusu, n ti i sɔfuɛ wie. Sɛ be ti Abraamun i mma mun’n, n kusu n ti i wa wie. 23 ?Sɛ be ti Klisi i sufuɛ’n, yɛ min li? ?N timɛn i sufuɛ wie? Ń tɛ́ su kɛ sran mɔ i ti w’a saci’n sa. N ti i sufuɛ tra be, afin n dili junman n trali be. Be wlali min bisua kpɛ sunman trali be. Be boli min kpɛ kpanngban trali be. Kpɛkun kpɛ sunman’n ɔ ka kaan naan m’an wu. I sɔ’n ɲannin min trali be. 24 Zuifu’m be boli min ngble nuan ablasan-nin-ngwlan (39) sɔ kpɛ nnun. 25 Be boli min nin ɲantiaan kpɛ nsan. Be finfinnin min yɔbuɛ kpɛ kun. Mmeli sacili min bo kpɛ nsan. N kali jenvie’n i afiɛn kɔnguɛ kun nin wia nun. 26 Kɛ ń tú ajalɛ’n, n wunnin min ɲrun kpɛ sunman. N wunnin min ɲrun nzue’m be su. Kodiawiefuɛ’m be ti’n, n wunnin min ɲrun. N wunnin min ɲrun min nvle nunfuɛ’m be sa nun. N wunnin min ɲrun be nga be timan Zuifu’n be sa nun. N wunnin min ɲrun klɔ dan’n su lɔ. N wunnin min ɲrun aawlɛ flɛnnɛn’n nun. N wunnin min ɲrun jenvie’n su. N wunnin min ɲrun be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti e niaan’n be afiɛn. 27 N dili junman kekle kpa. Kɔnguɛ sunman m’an lafiman. Awe nin nzuewe kunnin min. Blɛ sunman nun’n, m’an ɲanman aliɛ. Ayrɛ kunnin min, yɛ m’an ɲanman tralɛ m’an wlaman.* 28 Sanngɛ like uflɛ o lɛ ekun m’ɔ kle min yalɛ kpa cɛn kwlakwla-ɔ. Like sɔ’n, yɛle kokolɛ mɔ asɔnun’m be ti’n n koko’n. 29 ?Wan yɛ ɔ ti fakafaka mɔ n timan fakafaka wie-ɔ? ?Yɛ wan yɛ i ja kpla m’ɔ yoman min ya-ɔ? 30 Sɛ ɔ fata kɛ n di min nuan’n, like ng’ɔ kle kɛ n leman wunmiɛn’n yɛ ń fá dí min nuan-ɔn. 31 E Min Zezi i Ɲanmiɛn m’ɔ ti i Si’n, m’ɔ nin manmanlɛ fata tititi’n, ɔ si kɛ n buaman ato. 32 Damasi lɔ’n, famiɛn Aretasi i janunfuɛ’n sasali Damasifuɛ’m be klɔ’n i anuan mun naan ɔ́ trá min. 33 Sanngɛ be fali min wlali gbogbo kun nun, kpɛkun be fa min sinnin fenɛtri kun nun naan b’a jra min talɛ’n i sin lɔ naan m’an ɲan min ti.\n^ Be kwla se ekun kɛ “bla mɔ fiɛn kaan sa nunmɛn i wun’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “wuali.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “anzi m’ɔ kpaja’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “wun ngbɛn.”\n2 Korɛntifuɛ Mun 11


Nanh man é kunnde dunman, nanh man é yô sa b'o kun é wiéngu ya, nanh man é fa é nyin tyi é wiéngu.\nSa tete yôle'n kwlaa kun bé kpô, bé ti swran te, bé kônvi ti kpli, bé klun yô wi, bé nyin tyi swran nin liké, bé kun swran, bé klô utré, bé ti gble, bé bu swran wun akunndan te, bé bla,\nI so'n ti, anh wla klunwi, nin gble'n kwlaa, nin dunman kunndele, nin amun nyin bo an fa tyi swran'n, nin swran wun nde kanle'n kwlaa bé asé.\nAfin laa é kusu é ti sinnglinfue, é ti nyin kékléfue, bé laka é man é yatyi atin kpafue'n, é nyin b'o blô ninngé wafawafa'n kwlaa nin men dile'n su'n ti é katyii ke kanga sa, é ti klunwifue, é nyin tyi swran nin liké, é wun yô te, é kpo é wun.\no tu i wun, o si'a liké fi. Nde'm bé akplôwa sile'n o nin liké'm bé su utré dile'n o katyi i wun ke tukpatye sa. I kwlaa so'n ye man swran'm bé nyin tyi swran, bé di utré, bé kpe bé wun nzôwa, bé bu swran'n wié sa te yôfue nion.\n I so'n ti, anh wla klunwi, nin gble'n kwlaa, nin dunman kunndele, nin amun nyin bo an fa tyi swran'n, nin swran wun nde kanle'n kwlaa bé asé. Ke ba nonman kunnde nyonflen'n, amun kusu anh kunnde Nyanmien nde b'o ti ke nonnon bo ba gua'a nun liké'n sa. Se amun non'n, amunh yôh swran ye amunh nyanh amun ti.\nNanwle, bé nun wié'm bé nyin b'o tyi min'n nin akplôwa sile'n ti ye bé kan Christ nde nion, sannge wié'm bé akunndan bo bé fa kan'n ti kpa.\n o tu i wun, o si'a liké fi. Nde'm bé akplôwa sile'n o nin liké'm bé su utré dile'n o katyi i wun ke tukpatye sa. I kwlaa so'n ye man swran'm bé nyin tyi swran, bé di utré, bé kpe bé wun nzôwa, bé bu swran'n wié sa te yôfue nion. O man swran nga bé wu'an sa wle, bo bé si'a nanwle'n kun'n, bé si akplôwa o le'a bô buwle. Bé bu ke Nyanmien sule'n man bé nyan bé wun.\n Ke bé nyin kpaa Nyanmien su'n, i kusu yii i sa bé su o man akunndan tete baa bé ti nun, o man bé yô sa b'o ti'e i su'n. Sa tete yôle'n kwlaa kun bé kpô, bé ti swran te, bé kônvi ti kpli, bé klun yô wi, bé nyin tyi swran nin liké, bé kun swran, bé klô utré, bé ti gble, bé bu swran wun akunndan te, bé bla, bé kan swran wun nde, bé kpo Nyanmien, bé kpe nzôwa, bé tu bé wun, bé di bé nuan, bé kpe sa tete ufle'm bé ba, bé nyin yi'a bé si nin bé nin mun, bé wu'an sa wle, sa nga bé sé ke bé yô'n, bé yôman, bé klô'a bé ôsufue mun bobo, swran yô'a bé annvo. Bé si ke bé klee Nyanmien mmla'n nun ke swran ng'o yô i so sa'n, o nin kunle fata, sannge bé yô, ye ke swran wié'm bé yô sa kunngba so'n, o yô bé fe.\n É si klo swran i nzuen'n kpa, yele bla nin bian kunndele, sa tete yôle, wlaka bôle, amuen sole, baé dile, swran kpole, nin utré. Bé nyin tyi bé wiéngu, bé fa ya, bé bô ti'a kun, bé bubu bé wun nun, bé le kônvi, bé non nzan bô, bé yô sa finfin mun, ye bé yô i sin sa wié mun ékun. Nh kanh nde kunngba nga n kan kléé amun laa'n klé amun ékun, bé nga bé yô i so sa'n, bé su yô'a men nga Nyanmien sieé'n i nunfue mlonmlon. Sannge sa nga Nyanmien Wawe'n man swran yô'n ye: o man bé klô Nyanmien nin swran, bé klun dyo, bé wla gua asé, bé tra bé awlen, bé yô swran yé, bé yô aklunyé, bé di nanwle, bé yô wetee, bé yô sa i nuan su. Ba sié'a ninngé so'm bé su mmla fi. Bé nga bé ti Christ-Jésus lie'n, bé bôbôô bé waka'n su, o man ba wla bé kônvi'n i asé, bé nyin blô'a liké'm bé su kun. Se Nyanmien Wawe'n man ya nyan nguan'n, man é yô liké ng'o klé yé'n kusu. Nanh man é kunnde dunman, nanh man é yô sa b'o kun é wiéngu ya, nanh man é fa é nyin tyi é wiéngu.\n Sannge se amun klunwi'n ti amun nyin tyi swran, an bu amun bobo amun wun akunndan'n, nanh an fa amun ngwlele'n di amun nuan, nanh an fa nanwle katyi atô. I so ngwlele lie'n fi'an nyanmien su, o ti asie'n su wa lie, o ti klo swran lie, o fin mmusu'm bé si Satan.\nMan é yô sa bo bé ti nanwle'n ke é ô wia klénglé kpa'n nun sa. Man é yatyi nzanbôe'n, nin nzanbôe nyôlie'n, ye bé wun wannzô yôle'n, bla nin bian kunndele'n, wlaka bôle'n, utré'n, nin swran nyin tyile'n.\nAfin o si ke bé nyin b'o tyi Jésus'n ti ye bé fe kô meen io.\nSa nga bé yôli'n 13:45\nKe Juif'm bé wuun swran so mun'n, bé fa bé nyin tyii Paul nin Barnabas, bé nin Paul si akplôwa, bé kpalô i nde'n, bé kpe i nzôwa.\nSa nga bé yôli'n 7:9\nÉ nannan'm bé nyin tyii Joseph, nan ba yô i ate, bé fe oo Égypte, sannge Nyanmien dyreen i sin.\nAfin o si ke Nyanmien nyrun dyranfue dandan'm bé nyin b'o tyii'n ti ye bé fe wlee i sa nuon.\nSa nga bé yôli'n 17:5\nSannge Juif'm bé fa bé nyin tyii Paul nin Silas. Bé kô tuu swran wié bo bé le'a liké yôman'n, bé kô yia swran kpanngban bé too klo'n su, ye auyé'n te klo'n nuon. Bé too Jason i awlô'n su, ke béh trah Paul nin Silas kô nzra nun lo.\n?An bu i ke Nyanmien Nde nga bé klee ke, Nyanmien Wawe'n b'o fa maan yé'n dyren i nuan si i ti kwla'n, bé klee ngben?\nNyanmien b'o kwla nian amun su b'o man an fonman'n, bo ke o man amunh koh i wun lo'n, sa kaan sa bo'an amun wun, amun klun dyo'n,


1 Piɛli 3 | Online Bible | New World Translation\n1 Piɛli 3:1-22\nBla nga be le bian’n nin bian nga be le bla’n (1-7)\nMaan amun wiengu ndɛ lo amun. Maan amun nin amun wiengu’m be tran klanman titi (8-12)\nSa kpa yolɛ’n ti’n, sran’m be kle amun yalɛ (13-22)\nSɛ sran wie se amun kɛ amun kan like nga an fa amun wla gua su’n i ndɛ kle i’n, nán amun sisi amun bo (15)\nBatɛmun yolɛ nin sran’n i akunndan m’ɔ bumɛn i fɔ’n (21)\n3 I kunngba’n, bla mun, maan amun lo amun wun man amun wun mun. I liɛ’n, sɛ wie’m be faman Ɲanmiɛn ndɛ’n su’n, kannzɛ amun a ukeman amun nuan’n, sanngɛ amun nzuɛn kpa’n ti’n, bé fá su. 2 Bé yó sɔ afin be wunnin kɛ amun nzuɛn’n ti kpa naan amun ti aɲinyiɛfuɛ kpa. 3 Nán maan ninnge nga amun fa yo amun wun klanman’n, mɔ i wie yɛle be ti yolɛ nin sika ɔkwlɛ wlalɛ annzɛ tralɛ kpakpa’m be wlalɛ’n, yɛ be yo amun cinnjin-ɔn. 4 Sanngɛ maan amun klanman’n i ɲin fite wafa nga amun fa ti amun klun lɔ’n nun. Yɛle kɛ amun yo wɛtɛɛ yɛ amun tran diin. Afin sɛ nzuɛn sɔ’m be ti tralɛ’n, nn é sé kɛ tralɛ sɔ’m be saciman le, yɛ Ɲanmiɛn ɲrun’n, be yɛ be ti cinnjin-ɔn. 5 Tralɛ sɔ mun yɛ laa bla nga be sro Ɲanmiɛn’n be wla be titi-ɔ. Ɔ maan be loli be wun mannin be wun mun. 6 I sɔ yɛ Sara yoli-ɔ. I ɲin yili Abraamun ti’n, ɔ flɛli i kɛ i min. Ɔ maan sɛ amun kusu amun yo sa kpa titi naan srɛ kunman amun’n, amún yó i wa wie. 7 I kunngba’n, yasua mun, maan amun si amun yi’m be kpa naan amun nin be tran klanman. Amun yo be cɛcɛ kɛ sɛ mɔ i bolɛ yoman ya’n sa. Afin nguan mɔ Ɲanmiɛn i aklunye dan’n ti’n i waan ɔ́ mán amun’n, ɔ́ mán be wie. Sanngɛ sɛ amun a yoman sɔ’n, Ɲanmiɛn su siemɛn i su timan amun srɛlɛ’n. 8 Maan amun kwlaa amun akunndan’n yo kun.* Maan amun wiengu ndɛ lo amun. An klo amun wun kɛ sran kun nin i niaan sa. An si amun wiengu aunnvuɛ, yɛ amun kan amun wun ase. 9 Sɛ sran yo amun sa’n, nán amun yo i wie. Sɛ be kpɛ amun nzowa’n, nán amun kpɛ be wie. Sanngɛ amun yra sran’m be nguan, afin i sɔ’n ti yɛ be flɛli amun-ɔn. I liɛ’n, Ɲanmiɛn yrá amun su. 10 Afin “sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ dí alaje nin aklunjuɛ’n, ɔ fata kɛ ɔ niɛn i wun su naan w’a kanman ndɛ tɛ, yɛ nán maan ɔ laka sran. 11 Maan sran sɔ’n yaci sa tɛ’n i yolɛ, yɛ ɔ yo sa kpa. Maan ɔ miɛn i ɲin naan ɔ nin i wiengu’m be tran klanman titi. 12 Afin Zoova fɛ i ɲin sie sran kpa’m be su. Yɛ kɛ be kpan flɛ i’n, ɔ ti. Sanngɛ Zoova nin be nga be yo sa tɛ’n be le i.” 13 ?Sɛ amun tu amun klun yo sa kpa’n, wan yɛ ɔ́ yó amun tɛ-ɔ? 14 Kannzɛ sa kpa yolɛ’n ti’n sran’m be kle amun yalɛ’n, amun liɛ su ti ye. Nán amun sro like ng’ɔ kun sran’m be srɛ’n.* Asa kusu’n, nán amun akunndan’n sanngan. 15 Sanngɛ an bu amun klun lɔ kɛ Klisi’n ti amun Min. Sɛ sran wie se amun kɛ amun kan like nga amun fa amun wla gua su’n i ndɛ kle i’n, nán amun sisi amun bo, amun yiyi nun kle i. Sanngɛ amun yo i wɛtɛɛ su, yɛ amun yo i amanniɛn su. 16 Maan amun mian amun ɲin titi naan amun akunndan’n w’a buman amun fɔ. I liɛ’n, kɛ be nga be kan amun wun ndɛ tɛtɛ’n bé wún kɛ amun nzuɛn’n ti kpa Klisi i sɔnnzɔnfuɛ mɔ amun ti’n ti’n, bé wún ɲannzuɛn. 17 Sɛ sa kpa nga amun yo’n ti’n, Ɲanmiɛn kplin su kɛ amun wun ɲrɛnnɛn’n, ɔ ti kpa. I sɔ’n flunman tra kɛ amun a yo sa tɛ naan i ti’n, amun su fɛ’n. 18 Afin klɔ sran’m be sa tɛ’m be ti yɛ Klisi wuli-ɔ. Ɔ yoli sɔ kpɛ kunngba cɛ. I m’ɔ ti sran kpa’n, ɔ wuli be nga be timan kpa’n be ti. Ɔ yoli sɔ naan ɔ́ fá amun kɔ́ Ɲanmiɛn wun lɔ. Kɛ bé kún i’n, ɔ ti klɔ sran. Sanngɛ kɛ be cɛnnin i’n, ɔ yoli aolia nun sran. 19 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ ɔli ko kannin ndɛ kleli anzi nga be o bisua’n. Ɔ ko kannin jɔlɛ nga bé wá dí be’n i ndɛ kleli be. 20 Anzi sɔ mun yɛ be ɲin w’a yiman Ɲanmiɛn Nowe blɛ su’n niɔn. Blɛ sɔ’n nun’n, Ɲanmiɛn trɛli i awlɛn sran’m be wun. Blɛ kunngba sɔ nun’n, nn be su bobo mmeli’n. Be nga be wluli mmeli sɔ nun’n, b’a sɔnman, be ti sran mɔcuɛ cɛ. Be yɛ be trannin nzue’n i ɲin su lele be ɲannin be ti’n niɔn. 21 Batɛmun yolɛ m’ɔ ti sa sɔ’n i nzɔliɛ’n, ɔ de amun wie andɛ Zezi Klisi m’ɔ cɛnnin nguan’n ti. Batɛmun yolɛ’n timan be wunnɛn’n su fiɛn’n i wunnzinlɛ, sanngɛ ɔ ti Ɲanmiɛn i srɛlɛ naan e akunndan’n w’a buman e fɔ. 22 Klisi ɔli ɲanmiɛn su lɔ. Kɛ é sé yɛ’n, ɔ o Ɲanmiɛn i sa fama su. Ɔ maan ɔ sie anzi mun nin be nga be le kwlalɛ’n, ɔ nin be nga be le tinmin’n be kwlaa.\n^ Be kwla se ekun kɛ “Maan amun nuan sɛ.”\n^ Annzɛ “Nán maan like ng’ɔ wla be ɲin nglonglo’n ɔ kun amun srɛ.”\n1 Piɛli 3


Maan e klo be nga Ɲanmiɛn klo be’n | Ɲanmiɛn klo e\n“Sran ng’ɔ fɛ i wun mantan ngwlɛlɛfuɛ’n, ɔ kaci ngwlɛlɛfuɛ.”—NYANNDRA MUN 13:20.\n1-3. (a) ?Ndɛ nga Biblu’n kannin mɔ fiɛn kaan sa nunmɛn i sin’n, yɛle benin? (b) ?Wafa sɛ yɛ e kwla tra janvuɛ kpa nga be kwla uka e’n niɔn?\nKLƆ SRAN ti kɛ fɔkɔ sa. Yɛle kɛ, kɛ fɔkɔ’n tɔ lika kun sa’n, like kwlaa ng’ɔ o lɛ kɛ nzue sa’n, ɔ nɔnnɔn. Kɛ sran ti sɔ ɔ. Kan e o lɛ’n, ajalɛ nga sran’m be fa’n, i wie yɛ e fa ɔ. Ɔ maan, wie liɛ’n kɛ é fɛ́ i sɔ ajalɛ’n, e wunman nun.\n2 Biblu’n kan ndɛ kun mɔ fiɛn kaan sa nunmɛn i sin ɔn. Ɔ se kɛ: “Sran ng’ɔ fɛ i wun mantan ngwlɛlɛfuɛ’n, ɔ kaci ngwlɛlɛfuɛ. Sran nga kusu b’ɔ fɛ i wun mantan sinnglinfuɛ’n, ɔ kaci sinnglinfuɛ.” (Nyanndra Mun 13:20) ?Ɔ timan su kɛ e nian be nga e klo be’n, be liɛ su e yo? Kɛ ɔ ti sɔ ɔ. Afin, be nga e klo be mɔ e fa e wun mantan be’n, be nzuɛn’n sa e. Sɛ ɔ ti kpa o, sɛ ɔ ti tɛ o, ɔ sa e.\n3 Sɛ e waan é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e titi’n, ɔ fata kɛ e tra janvuɛ nga be nzuɛn’n ti kpa’n naan e nzuɛn liɛ’n w’a yo kpa wie. ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ e kwla tra janvuɛ kpa ɔ? Ɔ timan kekle. Yɛle kɛ maan e klo be nga Ɲanmiɛn klo be’n yɛ e tra be janvuɛ. Maan e bu akunndan e nian. ?Nán be nga be nzuɛn’n ti kpa mɔ Zoova tra be janvuɛ’n, yɛ ɔ fata kɛ e tra be janvuɛ ɔ? Siɛn’n maan e fa e ɲin e sie i sran’n i wafa nga Ɲanmiɛn klo be’n, be su. Wafa nga Zoova bu be ng’ɔ nin be tra janvuɛ’n, sɛ e wun i wlɛ weiin’n, i sɔ’n úka e naan e kusu y’a tra janvuɛ kpa wie.\nBE NGA ƝANMIƐN KLO BE’N\n4. ?Ngue ti yɛ sɛ Zoova nian nun kpa trɛ i janvuɛ mun’n, i sɔ’n nin i fata ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ Zoova flɛli Abraamu kɛ “min janvuɛ” ɔ?\n4 Kɛ Zoova trá janvuɛ’n ɔ nian nun kpa. ?Kɛ mɔ i yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn’n ti’n, ɔ fataman kɛ ɔ yo sɔ? Sɛ i m’ɔ ti Ɲanmiɛn Kpli’n, ɔ tra sran kun janvuɛ’n, nn ɔ ti sran sɔ’n i cenjele like dan. ?Ɔ maan, sran’n i wafa benin yɛ Ɲanmiɛn trɛ i janvuɛ ɔ? Be nga be lafi i su mɔ be fa be wla’n kwlaa guɛ i su’n, yɛ ɔ tra be janvuɛ ɔ. Maan e bu Abraamu m’ɔ ti laa sran’n, i akunndan e nian. Ɔ yoli sran m’ɔ lafili Ɲanmiɛn su tankaan kpa ɔ. Kɛ be se kɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ ti’n, be sa sran kun nian’n, yɛle Abraamu liɛ’n. Ɲanmiɛn seli i kɛ ɔ fɛ i wa’n fa yi tɛ. * Abraamu lafi Ɲanmiɛn su kpa, ɔ maan ‘ɔ si kɛ Ɲanmiɛn kwla cɛn Izaaki.’ I sɔ’n ti’n, ɔ fali Izaaki mannin. (Ebre Mun 11:17-19) Ɲanmiɛn su mɔ Abraamu lafi kpa’n, ɔ nin i ɲin m’ɔ yi Ɲanmiɛn ti’n, Zoova flɛli Abraamu kɛ “min janvuɛ.”—Ezai 41:8; Zak 2:21-23.\n5. ?Be nga be ɲin yi Zoova kpa’n, wafa sɛ yɛ ɔ bu be ɔ?\n5 Zoova bu aɲinyiɛ’n, i like dan kpa. Be nga be tu be klun mɔ be fa aɲinyiɛ’n sie i like kwlaa ɲrun’n, Zoova klo be. (Kanngan 2 Samiɛl 22:26 nun.) Kɛ nga e fa wunnin i fluwa nga i ndɛ tre 1 nun sa’n, be nga klolɛ su be ɲin yi Zoova’n, i kusu klo be wie. Nyanndra Mun 3:32 se kɛ Ɲanmiɛn ‘i aenguɛ kusu yɛle klun ufuefuɛ mun.’ Be nga be tu be klun be yo like nga Zoova kunndɛ’n, ɔ yia be kɛ be bla naan be wa trɛn i “sua’n” nun. Yɛle kɛ ɔ kplin su kɛ be su i yɛ be srɛ i.—Jue Mun 15:1-5.\n6. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e klo Zezi ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Zoova bu be nga be klo i Wa’n niɔn?\n6 Be nga be klo Zoova i wa kunngba cenje’n, Zoova klo be wie. Zezi seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ klo min’n, ɔ́ fá min ndɛ’n su, yɛ n Si wá kló i, é bɛ́ i wun, e nin i é trán.’ (Zan 14:23) ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e klo Zezi ɔ? Maan e nanti ndɛ nga Zezi kannin’n su. I ndɛ sɔ’m be nun kun yɛle kɛ e bo jasin fɛ’n e kle sran mun naan be kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ. (Matie 28:19, 20; Zan 14:15, 21) Asa kusu’n, maan ‘e nanti Zezi i ajalɛ liɛ’n su.’ Yɛle kɛ kannzɛ bɔbɔ fɔ’n o e nun’n, sanngɛ e mian e ɲin naan e ndɛ kanlɛ nun o, e aeliɛ nun o, y’a nian Zezi i ajalɛ’n su. (1 Piɛr 2:21) Kɛ e tu e klun e klo Zoova i Wa’n mɔ e yo kɛ i sa’n, i sɔ’n kan Zoova.\n7. ?Ngue ti yɛ sɛ be nga be ti Zoova janvuɛ’n be ti e janvuɛ wie’n, i sɔ’n ti ngwlɛlɛ like ɔ?\n7 Nzuɛn nga Zoova kunndɛ i janvuɛ’m be lika’n, yɛle kɛ be lafi i su, be nanti seiin, be ɲin yi i. Kpɛkun maan be klo i mmla mun, yɛ be klo Zezi. Ɔ maan, ɔ fata kɛ e tinuntinun e usa e wun kɛ: “?N wun nzuɛn sɔ mun min janvuɛ’m be lika? ?Be nga be ti Zoova i janvuɛ mun’n, be yɛ be ti min janvuɛ mun wie ɔ?” Sɛ e usa e wun kosan sɔ mun’n, ɔ ti ngwlɛlɛ aeliɛ. Be nga Ɲanmiɛn maan be yi nzuɛn klanman sɔ’m be nglo mɔ be bo jasin fɛ’n juejue su’n, be kwla ɲan ta kpa e su. Be nzuɛn klanman sɔ m’ɔ kan e’n ti’n, ajalɛ nga e fɛli i kɛ é yó naan Ɲanmiɛn klun jɔ’n, é nían su é nánti titi.—An nian kuku mɔ be flɛ i “ ?Janvuɛ kpafuɛ’n yɛle wan?” i nun.\n?JANVUƐ KPAFUƐ’N YƐLE WAN?\nMmla: “Janvuɛ kpa’n ɔ nunnun wunfle. Be niaan’n kusu, ɔ nunnun mmoja.”—Nyanndra Mun 17:17.\n?Min janvuɛ’n ti Zoova nin Zezi be janvuɛ wie?—Zan 15:14, 16; Zak 2:23.\n?Min janvuɛ’n uka min naan min nzuɛn’n w’a yo kpa?—1 Korɛntfuɛ Mun 15:33.\n?Klolɛ mɔ min janvuɛ’n klo min’n ti’n, sɛ n yo sa tɛ’n ɔ kwla tu min fɔ?—Jue Mun 141:5; Nyanndra Mun 27:6.\n?Kɛ n kan ndɛ mɔ n yo ninnge mun’n, ɔ kle kɛ n ti janvuɛ’n i wafa benin?—Nyanndra Mun 12:18; 1 Zan 3:16-18.\nE NIAN BE NGA BIBLU’N KAN BE NDƐ’N BE LIƐ’N SU\n8. ?Wafa sɛ yɛ an bu janvuɛ nga (a) Naomi nin Riti be trali’n niɔn? (b) Ebre gbanflɛn nsan’m be trali’n niɔn? (c) Pɔlu nin Timote be trali’n niɔn?\n8 Sran wie’m be trali janvuɛ kpa. Ɔ maan be ɲannin su ye. Sran sɔ mun’n, Biblu’n kan be nun kpanngban be ndɛ. Be wie yɛle Naomi nin i sewi Riti be janvuɛ nga be trali’n, ɔ nin Ebre gbanflɛn nsan be janvuɛ tankaan nga be trɛli i Babilɔni lɔ’n. Yɛ i wie kusu yɛle janvuɛ nga Pɔlu nin Timote be trali’n. (Rit 1:16; Daniɛl 3:17, 18; 1 Korɛntfuɛ Mun 4:17; Filipfuɛ Mun 2:20-22) Sanngɛ maan e fa e ɲin e sie i janvuɛ tralɛ kpa uflɛ kun su. Yɛle janvuɛ nga Davidi nin Zonatan be trali’n.\n9, 10. ?Ngue su yɛ Davidi nin Zonatan be janvuɛ tralɛ’n takali ɔ?\n9 Biblu’n waan kɛ Davidi kunnin Goliati wieli’n, ‘Zonatan fɛli i wun fa mantannin Davidi. Zonatan kloli i kɛ i bɔbɔ fa klo i wun sa.’ (1 Samiɛl 18:1) Ɔ maan, be janvuɛ tralɛ’n wa yoli dan kpa. Kannzɛ bɔbɔ be timan wiengu tukpɛ’n, sanngɛ be trali janvuɛ sɔ’n lele Zonatan fa wuli alɛ’n nun. * (1 Samiɛl 17:33; 31:2; 2 Samiɛl 5:4) ?Ngue su yɛ be janvuɛ dan sɔ’n takali ɔ?\n10 Sɛ Davidi nin Zonatan be janvuɛ’n trali kpa’n, Ɲanmiɛn mɔ be nɲɔn’n be kloli i’n ti ɔ. Yɛ be kunndɛli kɛ bé sú i titi. Nzuɛn nga sran kun ko yi i nglo naan i wiengu kun’n w’a fɛ i wun w’a mɛntɛn i’n, yɛ be nɲɔn’n be yili i nglo ɔ. Like nga Zonatan kloli i Davidi i aeliɛ’n nun’n, yɛle kɛ ɔ ti yakpa, yɛ ɔ yo ninnge’n juejue su, ɔ maan ɔ kwla tuli Zoova i klunngbɔ’n. Davidi kusu like ng’ɔ kloli i Zonatan i lika’n, yɛle Ɲanmiɛn m’ɔ su i ndɛnman su’n. Ɔ nin i klun m’ɔ tuli fali Davidi i ninnge liɛ mun fa sieli i liɛ’m be ɲrun’n. Maan e fa e ɲin e sie i blɛ mɔ Davidi i akunndan’n wa sanngannin’n i su. Blɛ sɔ’n nun’n, Zonatan i si Saili m’ɔ ti famiɛn’n waan ɔ́ kún Davidi. Ɔ maan, Davidi wanndiwanndi fiali aawlɛ flɛnnɛn’n nun. Blɛ sɔ’n nun kusu’n, Zonatan kleli kɛ ɔ su yiman Davidi i ase le. Ɔ maan, Zonatan fali ajalɛ. Yɛle kɛ ɔ “ɔli David wun wunlɛ [...]. Ɔ yoli maan David i Nyanmiɛn sulafilɛ’n ɔ wa yoli dan.” (1 Samiɛl 23:16) Davidi wunnin kɛ i janvuɛ dan kpa’n, ɔ bɛli i ukalɛ nin i fanngan wlalɛ. Maan e bu wafa nga i sɔ’n yoli Davidi’n i akunndan e nian! *\n11. ?E janvuɛ tralɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ Zonatan nin Davidi be janvuɛ tralɛ’n kwla uka e ɔ?\n11 ?Ngwlɛlɛ benin yɛ e suɛn i Davidi nin Zonatan be janvuɛ tralɛ’n nun ɔn? Ngwlɛlɛ cinnjin’n, yɛle like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo janvuɛ’m be cinnjin tra like kwlaa’n. Like sɔ’n yɛle be Ɲanmiɛn sulɛ’n. Like kunngba nga e lafi su’n, sɛ e janvuɛ’m be lafi su wie’n, naan be nzuɛn’n ti kpa kɛ e liɛ’n sa’n, naan kusu be kunndɛ kɛ bé sú Ɲanmiɛn titi’n, i sɔ’n kwla uka e. Yɛle kɛ wafa nga e bu akunndan’n, nin wafa nga e fa wun ninnge mun’n, ɔ nin sa nga e wun be’n, e kwla fa wla e wiengu fanngan naan w’a yo kpa. (Kanngan Rɔmfuɛ Mun 1:11, 12 nun.) Janvuɛ kɛ ngalɛ sa’n, e niaan Klistfuɛ’m be afiɛn yɛ be o ɔ. ?Kɛ m’ɔ ti sɔ’n ti’n, é sé kɛ e kwla fa e wun e mantan be kwlaa nga be ba e asɔnun aɲia’m be bo’n naan e kaci janvuɛ? Cɛcɛ, ɔ timan sɔ.\nMAAN E TRA JANVUƐ KPA\n12, 13. (a) ?Ngue ti yɛ sɛ e waan é trá janvuɛ Klistfuɛ’m be afiɛn bɔbɔ’n, ɔ fata kɛ e kpa nun ɔn? (b) ?Sa benin yɛ ɔ o asɔnun’n nun Klistfuɛ klikli’m be blɛ su ɔ? ?Yɛ sa benin ti yɛ Pɔlu mannin be afɔtuɛ ɔ?\n12 Asɔnun’n nun bɔbɔ’n, sɛ e waan é trá janvuɛ kpa naan be uka e Zoova sulɛ’n nun’n, maan e nian nun kpa. ?I sɔ’n bo e nuan? Nán maan ɔ bo e nuan. Afin, asɔnun’n nun’n, sran wie’m be kɔman be ɲrun ndɛndɛ Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. Ɔ ti kɛ waka mma wie m’ɔ bloman ndɛ nun’n sa. Ɔ maan, asɔnun’m be nun’n, nán wafa kunngba’n yɛ e kwlaa e kɔ e ɲrun ɔn. (Ebre Mun 5:12–6:3) Sanngɛ ɔ fata kɛ e uka be nga b’a ba uflɛuflɛ’n ɔ nin be nga b’a kpɔnzɔ’n, naan be ɔ be ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ’n nun.—Rɔmfuɛ Mun 14:1; 15:1.\n13 Wie liɛ’n, sa wie mɔ be ju asɔnun’n nun ti’n, ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie i janvuɛ nga e tra’n su kpa. Afin, aniaan wie’m be o lɛ’n, kɛ a wun be aeliɛ’n sa’n, a si kɛ ndɛ o bui bo. Wie’m be kusu be konviabo ijɔlɛ’n yɛ w’a kaci be junman ɔn. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, sa kɛ ngalɛ sa’m be tɔli asɔnun’n nun. Kɛ Klistfuɛ wie’m bé sú Ɲanmiɛn kpa’n nn wie’m be kusu be nzuɛn’n yó tɛ. Korɛnti lɔ asɔnun liɛ’n nun’n, Klistfuɛ wie’m b’a faman Ɲanmiɛn ndɛ wie’m be su. I sɔ’n ti’n, akoto Pɔlu seli Klistfuɛ sɔ’m be kɛ: “Nán an laka amun wun, sɛ sran kpa nin sran tɛ be san nun’n, i nzuɛn tɛ’n sɛ i.” (1 Korɛntfuɛ Mun 15:12, 33) Pɔlu seli Timote kɛ Klistfuɛ wie’m be o lɛ’n, be nantiman klanman mlɔnmlɔn. Ɔ maan, ɔ fataman kɛ ɔ tra be janvuɛ.—Kanngan 2 Timote 2:20-22 nun.\n14. ?Wafa sɛ yɛ e kwla nanti akunndan ng’ɔ o Pɔlu i afɔtuɛ’n nun’n, i su ɔ?\n14 ?Wafa sɛ yɛ e kwla nanti akunndan ng’ɔ o Pɔlu i afɔtuɛ sɔ’n nun’n, i su ɔ? Yɛle kɛ nán e tra sran ngba janvuɛ. Maan ɔ yo asɔnun’n nun o, annzɛ gua su lɔ o, nán e tra sran ngba janvuɛ. Afin, be nzuɛn tɛ’n kwla saci e. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 3:6, 7, 14) Nán e yo naan e nin Zoova e afiɛn’n saci le. Nán e wla fi su kɛ sran’n ti kɛ fɔkɔ sa. Aeliɛ nin ajalɛ kwlaa nga e janvuɛ kpa’m be fa’n, e kusu e fa be wie. Ɔ ti kɛ y’a fa fɔkɔ y’a yi i nzue nun sa. Kɛ fɔkɔ’n ko nɔnnɔn nzue’n, sɛ e cuɛn nun kasiɛn’n, e kwlá lafiman su kɛ é ɲán divɛn. I kunngba’n niɔn. E su kwlá faman e wun mantanman be nga be aeliɛ ti tɛ’n, naan y’a bu i kɛ e aeliɛ’n yó kpa.—1 Korɛntfuɛ Mun 5:6.\nE kwla tra janvuɛ kpa e niaan Klistfuɛ’m be afiɛn\n15. ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo naan y’a ɲan janvuɛ nga Ɲanmiɛn ninnge’m be lo be’n, asɔnun’n nun ɔn?\n15 Like ng’ɔ yo fɛ’n, yɛle kɛ Klistfuɛ nga be ti kpa mɔ e kwla tra be janvuɛ’n, be sɔnnin. (Jue Mun 133:1) ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo naan asɔnun’n nun’n y’a ɲan janvuɛ kun mɔ Ɲanmiɛn ninnge’m be lo i ɔ? Sɛ nzuɛn nga Ɲanmiɛn klo be’n, yɛ e mian e ɲin e yi be nglo’n, aniaan nga be kusu be mian be ɲin be yi i sɔ nzuɛn’m be nglo’n, bé fá be wun mántan e. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, maan e fa ajalɛ wie mun naan e fa e wun mantan be naan e tra be janvuɛ. (Nian kuku mɔ be flɛ i “ ?Wafa sɛ yɛ é trá janvuɛ kpa ɔ?” i nun.) Nzuɛn wie’m be o lɛ’n, e kunndɛ kɛ é yí be nglo. Ɔ maan, aniaan nga be mian be ɲin be yi i sɔ liɛ’m be nglo’n, be yɛ e kunndɛ be ɔ. Maan e nian Biblu’n nun afɔtuɛ ng’ɔ se kɛ ‘maan sran ndɛ lo amun kpa’n’ i su. Maan e kunndɛ janvuɛ e niaan Klistfuɛ’m be afiɛn. Nán e nian be finwlɛ nin be nvle’n. (2 Korɛntfuɛ Mun 6:13; kanngan 1 Piɛr 2:17 nun.) Nán e wiengu tukpɛ’m be ngunmin yɛ e tra be janvuɛ ɔ. Nán e wla fi su kɛ Zonatan i kpɛnngbɛn trali Davidi lele. Sɛ e tra be nga be ti kpɛnngbɛn’n be janvuɛ’n, be kwla kle e ngwlɛlɛ yɛ sa nga b’a wun i le’n, be kwla fa tu e fɔ wie.\n?WAFA SƐ YƐ É TRÁ JANVUƐ KPA Ɔ?\nAniaan bla Sivani seli kɛ: “I bo bolɛ’n nun’n, min waan asɔnun’n nun janvuɛ tralɛ’n yó kekle. Sanngɛ m ma sieli i nzɔliɛ kɛ, jasin fɛ’n bolɛ’n ukali min naan m’an ɲan nzuɛn kɛ awlɛn tralɛ nin kekle jranlɛ, ɔ nin Ɲanmiɛn nin sran klolɛ, mɔ i ti be klɛn be wun’n sa. Kɛ ń yí nzuɛn sɔ’m be nglo ń kɔ́’n, be nga be le nzuɛn sɔ’n wie’n, be wa kacili min janvuɛ kpa siɛn’n.”\nAniaan bian Rayani seli kɛ: “N srɛli Ɲanmiɛn naan n ɲan janvuɛ asɔnun’n nun. Sanngɛ ɔ yo min kɛ Ɲanmiɛn tɛman min srɛlɛ’n su sa. M ma sieli i nzɔliɛ kɛ m bɔbɔ ba’n n yoman min wun kɛ janvuɛ sa. Yɛle kɛ n faman janvuɛ tralɛ’n i wun ajalɛ. Ndɛ nga n kɛn i min srɛlɛ’n nun’n, n yoli i nuan su sa. Ɔ maan m ma wunnin kɛ Zoova wa tɛli min srɛlɛ’n su.”\nKƐ NDƐ KO TƆ’N\n16, 17. ?Ngue ti yɛ sɛ e niaan Klistfuɛ kun yo e like’n, ɔ fataman kɛ e tu asɔnun’n nun ɔn?\n16 Asɔnun’n nun’n, ɔ le sran kun nin finwlɛ. Ɔ maan, ɔ ju wie’n ndɛnngan kwla tɔ. E niaan Klistfuɛ wie kwla kan ndɛ annzɛ ɔ yo sa wie m’ɔ kwla lo e ngasi ɔ. (Nyanndra Mun 12:18) Blɛ sunman nun’n, sran wafa kunngba mɔ e timan’n ti’n, ndɛnngan kwla tɔ e afiɛn. Wie liɛ kusu’n, e wun aniɛn mɔ y’a timan’n yɛ ɔ fa ndɛ’n ba ɔ. Annzɛ kusu e nuan sɛman like wie su. ?É yáci i sɔ ndɛnngan’m be lɛ maan be bubu e sa sin? ?I sɔ’n ti’n, é jáso asɔnun’n nun? Sɛ e klo Zoova sakpa naan e klo be nga Zoova klo be’n, ɔ su yoman sɔ.\n17 Zoova yɛ ɔ ti e Yifuɛ’n nin e Ukafuɛ’n niɔn. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e klo i naan e klɛn e wun e mɛn i. (Sa Nglo Yilɛ 4:11) Asa kusu’n, Zoova klo asɔnun m’ɔ fa di junman’n, ɔ maan ɔ suɛn i bo. (Ebre Mun 13:17) Sɛ e niaan Klistfuɛ wie loli e ngasi annzɛ ɔ wɔli e safle’n, nán e tu asɔnun’n nun e fa kle kɛ ɔ yoman e fɛ. ?Ngue ti ɔ? Afin nán Zoova yɛ ɔ yoli e like’n niɔn. Klolɛ mɔ e klo Zoova ti’n, e su kpɔciman ɔ nin i nvle’n be le.—Kanngan Jue Mun 119:165 nun.\n18. (a) ?Ngue yɛ e kwla yo naan alaje w’a tran asɔnun’n nun ɔn? (b) ?Sɛ be yo e sa naan e yaci cɛ’n, mmlusuɛ benin yɛ é ɲɛ́n i ɔ?\n18 Klolɛ mɔ e klo e niaan Klistfuɛ mun ti’n, e yo maan alaje’n tran asɔnun’n nun. Be nga Zoova klo be’n, w’a seman kɛ be ja su kplaman le. Maan e kusu e bu akunndan kunngba’n sɔ’n wie. Klolɛ mɔ e klo e niaan mun ti’n, sa tɛ kanngan nga be yo e’n, be sɔn e nun. Yɛ ɔ yo maan e wla fiman su kɛ fɔ o e kwlaa e nun. (Nyanndra Mun 17:9; 1 Piɛr 4:8) Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n ti’n, sɛ sran kun yo e sa’n, ‘e yaci cɛ i.’ (Kolɔsfuɛ Mun 3:13) Afɔtuɛ sɔ’n, nán cɛn kwlaa yɛ i su falɛ’n ti pɔpɔ ɔ. Sɛ be yo e sa naan e yaci cɛman’n, ɔ cɛman naan w’a kaci klunngbɔ. Atrɛkpa’n, kɛ e yo sɔ’n, e bu i kɛ sran ng’ɔ yoli e sa’n yɛ e su kle i nun ɔn. Sanngɛ nn e bɔbɔ e wun yalɛ yɛ e su kle ɔ. Sɛ be lo e ngasi naan ɔ fata kɛ e yaci cɛ’n maan e yo sɔ, afin i sɔ’n su mmlusuɛ’m be sɔnnin. (Lik 17:3, 4) I sɔ’n maan e wla’n gua ase. Yɛ alaje’n tran asɔnun’n nun. Mmlusuɛ’n i danfuɛ’n, yɛle kɛ e nin Zoova e ka janvuɛ titi.—Matie 6:14, 15; Rɔmfuɛ Mun 14:19.\nBLƐ M’Ɔ NIN I FATA KƐ E CUƐN E WUN’N\n19. ?Sa benin yɛ be kwla tɔ mɔ i ti yɛ e nin sran kun e su sanman nun kun asɔnun’n nun ɔn?\n19 Ɔ ju wie’n, asɔnun’n nun be se e kɛ nán e nin aniaan wie e san nun kun. Afin, sɛ sran kun fɔn Zoova i mmla’n naan ɔ kacimɛn i nzuɛn’n, annzɛ ɔ kpalo ndɛ nanwlɛ’n naan ato ndɛ mun yɛ ɔ fa be su’n, be kwla tu i asɔnun’n nun. Annzɛ kusu i bɔbɔ kwla tu asɔnun’n nun. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, be se e kɛ nán e nin sran sɔ mun e san nun. Ɲanmiɛn Ndɛ’n kan kle e weiin kɛ sran sɔ mun’n ‘nán e nin be san nun.’ * (Kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 5:11-13 nun; 2 Zan 9-11) Wie liɛ’n, ɔ kwla yo kekle. Afin, sran sɔ’n ti e janvuɛ kpa laa annzɛ kusu ɔ ti e osufuɛ. I sɔ’n nun’n, ɔ fata kɛ e fa ajalɛ trele kun sa. Yɛle kɛ maan e kle kɛ Zoova, ɔ nin i mmla’m be su nantilɛ titi’n, e sie like kwlaa ɲrun. Nán e wla fi su kɛ Zoova bu ndɛnman su nantilɛ nin aɲinyiɛ’n be like dan kpa.\n20, 21. (a) ?Ngue ti yɛ kɛ be tu sran asɔnun’n nun’n, ɔ ti klolɛ like ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e fa ngwlɛlɛ e tra janvuɛ ɔ?\n20 Be nga be yo sa tɛ’n mɔ be tu be asɔnun’n nun’n, i sɔ’n ti klolɛ su ajalɛ kpa yɛ Zoova fali ɔ. ?Ngue ti ɔ? Kɛ sran kun yo sa tɛ m’ɔ kaciman mɔ be tu i asɔnun’n nun’n, ɔ ti Zoova i dunman’n mɔ fiɛn kaan sa nunmɛn i sin’n nin i mmla’m be klolɛ’n, i nzɔliɛ. (1 Piɛr 1:15, 16) Asa ekun’n, i sɔ’n sasa asɔnun’n nin be nga be su Ɲanmiɛn kpa’n. I liɛ’n, be nga be ɲinfu be yo sa tɛ’n be nzuɛn’n su saman be. Kɛ ɔ yo sɔ’n be nga be su Ɲanmiɛn kpa’n, be kwla su Ɲanmiɛn asɔnun’n m’ɔ ti kɛ fiawlɛ lika kpa sa’n, i nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:7; Ebre Mun 12:15, 16) Kɛ be nian nun be tu sran kun m’ɔ yoli sa tɛ’n i fɔ’n, ɔ kle kɛ be klo i. Atrɛkpa’n, fɔ tulɛ sɔ’n yɛ maan sran’n wá wún kɛ ɔ fata kɛ ɔ kaci i nzuɛn’n niɔn. Ɔ maan, ɔ kwla fa ajalɛ naan w’a ba Zoova sin ekun.—Ebre Mun 12:11.\n21 Nanwlɛ, e janvuɛ kpa’m be kwla ɲan ta e su. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ ngwlɛlɛ su yɛ e tra janvuɛ ɔ. Sɛ e fa be nga be ti Zoova i janvuɛ e yo e janvuɛ’n, naan e klo be nga Ɲanmiɛn klo be’n, sran kpa mun yɛ e nin be é trán ɔn. Like nga é súɛn i be bo wun’n, ɔ́ úka e naan ajalɛ nga e fɛli i kɛ é yó naan Zoova klun jɔ e wun’n, y’a yiɛ i nuan.\n^ ndɛ kpɔlɛ 4 Kɛ Zoova seli Abraamu kɛ ɔ fɛ i wa’n yi tɛ’n, i sɔ’n ti nzɔliɛ like. Ɔ ti tɛ nga Zoova bɔbɔ wá fɛ́ i wa kunngba cenje’n yí’n, i nzɔliɛ. (Zan 3:16) Kɛ Zoova seli Abraamu sɔ’n, i bɔbɔ fali bua nene fa mɛnnin i naan ɔ fa sie i wa’n i osu naan ɔ yi tɛ’n.—Bo Bolɛ 22:1, 2, 9-13.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 I nun mɔ Davidi kún Goliati’n, nn ɔ te yo “Gbanflɛn kan.” Sanngɛ kɛ Zonatan wú’n, nn Davidi le afuɛ kɔe 30. (1 Samiɛl 17:33; 31:2; 2 Samiɛl 5:4) Asa kusu’n, kɛ Zonatan wú’n, nn ɔ le afuɛ kɔe 60. Ɔ maan, Zonatan tra Davidi i kpɛn afuɛ 30.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Kɛ nga 1 Samiɛl 23:17 fa kan’n sa’n, Zonatan kannin ndɛ nnun fa wlali Davidi i fanngan: (1) Ɔ seli Davidi kɛ nán srɛ kun i. (2) Ɔ wlɛli i fanngan kɛ i si Saili su ɲɛnmɛn i. (3) Ɔ kpɛnnin Davidi wla kɛ, kɛ nga Ɲanmiɛn fa kannin’n sa’n, i yɛ ɔ́ wá yó Izraɛli famiɛn’n niɔn. (4) Ɔ tali Davidi nda kɛ ɔ su kpɔcimɛn i le. (5) Ɔ kan kleli Davidi kɛ be sran nɲɔn’n be su kpɔciman be wiengu le, naan i si Saili bɔbɔ si sɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 19 Be nga be tuli be asɔnun’n nun annzɛ be nga be bɔbɔ be tuli asɔnun’n nun’n, ajalɛ ng’ɔ fata kɛ e fɛ i be lika’n, sɛ ɔ waan á sí be kpa ekun’n, nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika i bue nga be flɛ i “?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e nin be nga be tu be asɔnun’n nun’n e nanti ɔ?” i nun.


LIKE SUANLƐ 21\nDesɛn yilɛ lika, Etazini\nEbre nun’n, dunman Betɛli’n, i bo’n yɛle ‘Nyanmiɛn sua.’ (Bo Bolɛ 28:17, 19) Dunman sɔ’n yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be fa flɛ be sua nga be kplɛn i nvlenvle’m be nun’n mɔ be tinngɛ jasin fɛ’n bolɛ junman’n nun’n niɔn. Betɛli ng’ɔ o Amlɛnkɛn’m be mɛn’n nun lɔ’n, yɛ ɔ ti Zoova i Lalofuɛ’m be anuannzɛ wunmuan’n i bo bia’n niɔn. Lɔ yɛ be anuannzɛ’n i Ɲrun dinfuɛ’m be o yɛ be nian junman nga be di i Betɛli’m be nun’n i su ɔ. Kɛ awlobo kunngba nunfuɛ mun sa’n, i like dilɛ o, i junman dilɛ o, i Biblu’n nun like suanlɛ o, Betɛli lɔfuɛ’m be bo yo kun be yo i kwlaa sɔ’n likawlɛ.—Jue Mun 133:1.\nBetɛli lɔfuɛ’m be klɛn be wun be man. Klistfuɛ yasua nin bla nga be di junman Betɛli’m be nun’n, be fa be wun mannin Ɲanmiɛn kɛ bé yó i klun sa, naan bé dí i junman blɛ kwlaa nun. (Matie 6:33) Be tuaman be nun wie fi i kalɛ. Sanngɛ be man be kwlaa be aliɛ nin lawlɛ, ɔ nin like kan naan b’a fa to be wun ninnge wie mun. Ɔ le sran kun nin i junman. Wie’m be di biolo nun junman, wie’m be tɔn aliɛ, wie’m be siesie lika nga be di like lɔ’n. Wie mun ekun be di junman fluwa yiwlɛ lɔ annzɛ be nunnun lika’m be nun, annzɛ be kpu lɔfuɛ’m be ninnge mun. Yɛ wie’m be siesie sua’n i ye annzɛ be di junman wie mun ekun.\nLɔ junman’n suan Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n bolɛ’n i bo. Kɛ ɔ ko yo naan sran sunman b’a ti Biblu’n nun ndɛ’n, i ti yɛ Betɛli’m be o lɛ ɔ. I wie yɛle fluwa nga ɔ o ɔ sa nun yɛ’n. Ndɛ kwlaa nga ɔ fata kɛ be klɛ i fluwa nga nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be anuannzɛ’n i Ɲrun dinfuɛ mun yɛ be siesieli ɔ. I sin’n, be fa sieli i ɔrdinatɛli nun be fa ko mannin Zoova i Lalofuɛ nga be kaci fluwa mun aniɛnaniɛn’m be nun’n. Kɛ be wieli ndɛ’n i kaci’n, be fa wlɛli i mannzin nun be sieli i fluwa su. Mannzin sɔ’n, wie’m be o Betɛli sunman nun. Yɛ kɛ be wieli fluwa yɛ’n i yi’n, be fa ko mannin mɛn wunmuan’n nun Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun mɔ be tra be liɛ 110.000. Junman kwlaa nga e boli be su icra’n lɛ’n, Betɛli lɔfuɛ’m be suɛn i bo naan jasin fɛ’n bolɛ junman’n m’ɔ ti like cinnjin’n w’a yo ye.—Mark 13:10.\n?Sran benin mun yɛ be di junman Betɛli’m be nun ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ be nian be lika ɔ?\n?Junman cinnjin kpa benin yɛ Betɛli lɔfuɛ’m be suɛn i bo ɔ?


Liki 2 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nZezi i awuliɛ’n (1-7)\nAnzi’m be yili be wun nglo kleli bua tafuɛ mun (8-20)\nKlɛn wlalɛ nin sanwun yolɛ (21-24)\nSimeɔn wunnin Klisi’n (25-35)\nAnin kannin bakan’n i ndɛ (36-38)\nBe sali be sin Nazarɛti (39, 40)\nZezi le afuɛ 12, ɔ o Ɲanmiɛn i sua’n nun (41-52)\n2 Blɛ sɔ’n nun’n, Sezaa Ogisi seli kɛ be klɛ asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be dunman. 2 (Kpɛ klikli nga bé klɛ́ sran’m be dunman sɔ’n, nn Kiriniisi yɛ ɔ sie Siri mɛn’n niɔn.) 3 Ɔ maan sran’m be kwlaa be ɔli be dunman klɛlɛ. Sran kun ɔli i bɔbɔ i klɔ. 4 I sɔ’n ti’n, Zozɛfu fin Galile mɛn’n i klɔ nga be flɛ i Nazarɛti’n su, ɔ ɔli Davidi i klɔ m’ɔ o Zide mɛn’n nun lɔ’n su. Be flɛ klɔ sɔ’n kɛ Bɛtleɛmun. Afin ɔ ti Davidi i awlofuɛ nin i osufuɛ wie. 5 Ɔ nin Mari mɔ be fa mɛnnin i kɛ ɔ jɛ i’n, yɛ be ɔli be dunman klɛlɛ-ɔ. Blɛ sɔ’n nun’n, nn Mari su wa wu ba. 6 Kɛ be o lɔ’n, yɛ i ba wulɛ juli-ɔ. 7 Ɔ maan ɔ wuli i wa klikli’n. Ɔ ti ba yasua. Ɔ fali tannin cicili i wun, kpɛkun ɔ lɛli i nnɛn’m be like diwlɛ kun nun. Afin b’a ɲanman lawlɛ sran’m be sikewlɛ lɔ. 8 Mɛn kunngba sɔ’n nun lɔ’n, bua tafuɛ wie’m be la gua su kɔnguɛ be nian be nnɛn’m be su. 9 Cɛn kun bé nían-ɔn, Zoova i anzi’n yɛ ɔ jin be ɲrun yɛ. Kpɛkun Zoova i ɲrun ɲanɲan’n kpajali be su. Ɔ maan srɛ kunnin be dan kpa. 10 Sanngɛ anzi’n seli be kɛ: “Nán srɛ kun amun. Afin ndɛ fɛ o min nuan. Ndɛ fɛ sɔ’n ti’n, sran’m be kwlaa bé dí aklunjuɛ dan. 11 Yɛle kɛ andɛ nga’n, b’a wu defuɛ kun Davidi i klɔ lɔ b’a man amun. Ɔ ti Klisi, ɔ ti e Min. 12 Like nga amún fá wún i wlɛ’n yɛ: Amún wá wún ba nɔnman kun. B’a fa tannin b’a blɛblɛ i wun, ɔ la nnɛn’m be like diwlɛ kun nun.” 13 Kpɛkun bé nían-ɔn, anzi akpingbin kpanngban* be o anzi’n i wun lɛ. Be manman Ɲanmiɛn be se kɛ: 14 “Maan manmanlɛ’n yo Ɲanmiɛn m’ɔ o nglo mmuammua lɔ’n i liɛ. Yɛ asiɛ’n su wa’n, be nga Ɲanmiɛn klun jɔ be wun’n, maan be wun jɔ be.” 15 Kɛ anzi’m be yacili be lɛ ɔli ɲanmiɛn su’n, bua tafuɛ’m be seli be wiengu kɛ: “Ɔ fata kɛ e wɔ Bɛtleɛmun icra’n, naan e ko nian sa ng’ɔ juli lɔ mɔ Zoova kan kleli e’n.” 16 Ɔ maan be ɔli ndɛndɛ. Kɛ be juli lɔ’n, be toli Mari nin Zozɛfu, kpɛkun be wunnin ba nɔnman’n. Ɔ la nnɛn’m be like diwlɛ’n nun lɛ. 17 Kɛ be wunnin i sɔ’n, be boli bakan’n i su ndɛ nga be kan kleli be’n su. 18 Be kwlaa nga be tili ndɛ nga bua tafuɛ’m be kannin’n, ɔ boli be nuan. 19 Mari liɛ’n, ɔ fali ndɛ sɔ mun sieli i klun kpa, kpɛkun ɔ buli be su akunndan. 20 Bua tafuɛ’m be sali be sin. Kɛ bé kɔ́’n, nn bé yí Ɲanmiɛn i ayɛ bé mɛ́nmɛ́n i. Afin ndɛ nga be tili’n, ɔ nin like nga be wunnin i’n, be yoli kun. 21 Kɛ ɔ dili cɛn ba mɔcuɛ’n, ba’n i klɛn wlalɛ blɛ’n juli. Ɔ maan be tɔnnin i dunman Zezi. Ka naan i nin w’a wunnzɛ’n, dunman sɔ’n yɛ anzi’n bo kleli be-ɔ. 22 Asa ekun’n, be sanwun yolɛ cɛn nga Moizi i Mmla’n kle’n, ɔ juli. Ɔ maan be fɛli i ɔli Zerizalɛmun kɛ bé fɛ́ i kó klé Zoova. 23 I sɔ yɛ be klɛli i Zoova i Mmla’n nun-ɔn. Be klɛli i kɛ: “Ba klikli kwlaa ng’ɔ ti yasua’n, ɔ fata kɛ ɔ yo Zoova i liɛ.” 24 Kpɛkun kɛ nga be kɛnnin i Zoova i Mmla’n nun’n sa’n, be yili tɛ. Like nga Mmla’n waan be man’n yɛ: “Auble nɲɔn, annzɛ okunmomo ba nɲɔn.” 25 Bian kun o Zerizalɛmun lɛ, be flɛ i Simeɔn. Ɔ ti sran kpa, kpɛkun ɔ su Ɲanmiɛn kpa. Ɔ su minndɛ blɛ mɔ bé wá fɔ́nvɔ Izraɛli’n, kpɛkun Ɲanmiɛn i wawɛ’n wo i su. 26 Asa ekun’n, Ɲanmiɛn maan i wawɛ’n seli i kɛ ɔ́ dún mmua wún Zoova i Klisi’n ka naan w’a wu. 27 Ɲanmiɛn wawɛ’n maan ɔ bali Ɲanmiɛn i sua’n nun lɛ. Zezi i si nin i nin be bali lɛ wie. Be bali like nga Mmla’n waan be yo’n, i yolɛ. 28 Ɔ fali bakan’n i sa su. Kpɛkun ɔ manmannin Ɲanmiɛn seli kɛ: 29 “Ɲanmiɛn, wɔ mɔ a o like kwlaa ti su’n, man ɔ sufuɛ’n i atin siɛn’n, maan ɔ wɔ i kɔwlɛ fɔun, kɛ nga a fa kannin’n sa. 30 Afin min ɲinma w’a wun ɔ sran ng’ɔ́ dé sran mun’n. 31 Wɔ yɛ a mannin sran sɔ’n niɔn, naan sran’m be kwlaa be wun i. 32 Ɔ ti kɛ kannin sa. I kpajalɛ’n wá yí like ng’ɔ kata be nga be timan Zuifu’n be ɲrun’n. Kpɛkun ɔ́ káci aɲrunɲan like Izraɛli m’ɔ ti ɔ nvle’n i ɲrun.” 33 Ba’n i su ndɛ nga be kannin’n, ɔ boli i si nin i nin be nuan. 34 Asa ekun’n, Simeɔn yrɛli i nuan mannin be. Kpɛkun ɔ seli ba’n i nin Mari kɛ: “Nian! Ɲanmiɛn sunmannin ba nga. I dunman nun ti’n, sran wie’m bé tɔ́, yɛ wie’m bé jáso. Ɲanmiɛn wá yí ninnge kpanngban nglo klé sran mun kɛ ɔ nin i be o nun. Ɔ nin i sɔ ngba’n, sran kpanngban bé kɛ́n i wun ndɛ tɛ, 35 kɛ ɔ ko yo naan akunndan nga sran kpanngban bu’n, w’a fite nglo’n ti. Ɔ liɛ’n, bé wá fá tokofi tɛnndɛn kun wɔ́ ɔ.” 36 Blɛ sɔ’n nun’n, nn Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ bla kun o lɛ, be flɛ i Anin. Faniɛli m’ɔ ti Azɛɛ i akpasua’n nunfuɛ’n i wa-ɔ. Bla sɔ’n w’a yo kpɛnngbɛn kpa. Kɛ ɔ nin i wun’n be jali’n,* be dili afuɛ nso cɛ. 37 Siɛn’n, ɔ ti angbeti, yɛ ɔ le afuɛ ablaɔcuɛ-nin-nnan (84). Ɔ tuman Ɲanmiɛn i sua’n nun. Ɔ su Ɲanmiɛn lɔ kɔnguɛ nin wia nun. Ɔ kpɛ srɛ nun, kpɛkun ɔ tu i klun srɛ Ɲanmiɛn kpa. 38 Dɔ sɔ’n su’n, ɔ wunngeli be wun lɛ, naan w’a la Ɲanmiɛn i ase. Kpɛkun ɔ kannin bakan’n i su ndɛ kleli be kwlaa nga be su minndɛ kɛ be de Zerizalɛmun’n. 39 Kɛ be yoli ninnge kwlaa nga Zoova i Mmla’n se kɛ be yo’n, be sali be sin be klɔ Nazarɛti m’ɔ o Galile mɛn’n nun’n, i su lɔ. 40 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ba yasua kan’n, ɔ́ ɲín kɔ́, nn ɔ́ ɲán wunmiɛn kpa, nn ɔ́ sí ngwlɛlɛ. Kpɛkun Ɲanmiɛn kusu i klun jɔ i wun titi. 41 Afuɛ nuan kwlaa’n, i si nin i nin be kɔ Delɛ cɛn’n i dilɛ Zerizalɛmun lɔ. 42 Ɔ maan kɛ nga be fa yo i titi’n sa’n, kɛ ɔ ɲannin afuɛ blu-nin-nɲɔn’n (12), be ɔli cɛn sɔ’n i dilɛ. 43 Kɛ be wieli cɛn’n i di’n, mɔ bé sá be sin’n, Zezi kali Zerizalɛmun lɔ. I si nin i nin be siman sɔ. 44 Be buli i kɛ ɔ o be nga be nin be kɔ’n be nun. Ɔ maan be nantili cɛn ba kun. Kɛ mɔ be wunmɛn i’n, be kunndɛli i be osufuɛ mun nin be nga be si be’n, be afiɛn. 45 Sanngɛ b’a wunmɛn i. I sɔ’n ti’n, be sali be sin Zerizalɛmun lɔ. Be ko kunndɛli i kpa. 46 I cɛn ba nsan su’n, be ko toli i Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Ɔ ti ase like klefuɛ’m be afiɛn, ɔ su tie be ndɛ’n. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ́ úsa be kosan. 47 I sɔ’n boli be kwlaa nga be tili i ndɛ’n be nuan. Afin ɔ wun sa wlɛ, kpɛkun kɛ be usɛ i sa’n, ɔ si su tɛ. 48 Kɛ i si nin i nin be wunnin i’n, ɔ boli be nuan. Yɛ i nin seli i kɛ: “?Min wa, ngue ti yɛ a yo e sɔ-ɔ? E nin ɔ si e su kunndɛ wɔ kpa.” 49 Sanngɛ ɔ seli be kɛ: “?Ɔ yo sɛ ti yɛ amun kunndɛ min-ɔn? ?Amun siman kɛ min Si i sua’n nun yɛ ɔ fata kɛ n tran-ɔn?” 50 Sanngɛ b’a wunmɛn i ndɛ sɔ’n i wlɛ. 51 I sin’n, ɔ nin be ɔli kpɛkun be sali be sin Nazarɛti. I ɲin yili be titi. Asa kusu’n, i nin fali sa sɔ mun sieli i klun kpa. 52 Kɛ Zezi ɲín kɔ́’n, nn i ngwlɛlɛ úka su kɔ́. Ɲanmiɛn klun jɔ i wun, kpɛkun i wun yo sran’m be fɛ.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “ɲanmiɛn su lɔ sonja kpanngban.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “kɛ ɔ fɛ i talua mɔnnɛn blɛ’n nun’n.”


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 16\n1 "Bɛ -sru Zozi -kɔnnɛn "tʋ -fɔdɩ 'sia 'e -srunɔn lɛ. E 'nan: «Fɛzan -tʋ a, ɛn min -tʋ 'bɛ 'e yiɛ -tɔa -a yɩfɛ pɛɛnɔn 'va. Ɛn minnun -a -nan sɛɛ 'wʋ fɛzan zɩɛ -yrɛ 'nan, min nɛn 'e yiɛ -tɔa -a yɩfɛ va bɛ, yaa "sia "va te 'e man wɩ dra -a. 2 -A -nan nɛn fɛzan -a laabʋ, ɛn e 'wɩ 'gʋɛ -a laabʋ -yrɔ. E 'nan: ‹-Mɛ "wɩ nɛn maan 'man 'i man 'gʋ? Yi'a 'kɔlaman -e 'i 'fʋ 'an yɩfɛ da "nyian "fo "dɩ. -Yee "wɛan 'nyranman pɛɛnɔn nɛn yia 'pa bɛ, 'i -sru "vɩ 'mɛn!›\n3 Ɛn min nɛn 'e yiɛ -tɔa -a yɩfɛ va bɛ, 'e 'ci "nrɔndɩ 'sia. Yaa 'vɩ 'e 'ji 'nan: ‹'An 'san "ta 'mɛn 'nyranman "sia 'an 'lɔ. -Mɛ "nɛn an -taa -a drɛlɛ "mɛn? 'An "koe "ka -e 'an fei 'pa dɩ, ɛn 'tra 'tɛdɩ 'yra 'an -tɛa. 4 'Pian 'wɩ nɛn 'kɔ 'an drɛ -e minnun 'o 'an yɩ "yi "bɛ, maan -tɔa. 'Wɩ zɩɛ -a 'bɔ nɛn maan dra, 'bɛ 'le vɛ bɛ, -te 'an 'san 'si 'an man bɛ, -e minnun 'waan 'kun 'o 'pɛ "fli "a 'wee "kɔnnɛn.›\n5 -A -nan nɛn minnun nɛn -a san -le fiɛn cɩ o da bɛ, e o laabʋdɩ 'sia 'tʋdʋ. Yaa laabʋ -a tɛdɛ -lɔ 'nan: ‹'An 'san -le fiɛn a 'i da wɛa?›\n6 "Bɛ -yrɛ 'nan: ‹E ya 'nyrɔn "tugu -yaa tʋ!›\n7 "Bɛ -sru yaa laabʋ "nyian -a -tʋ -lɔ 'nan: ‹Bii "nun? E ya "yie 'lɔ wɛa?›\n8 Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'e -srunɔn lɛ 'nan: «Min 'suzan 'wlidɩ zɩɛ, e 'wɩ 'tɔ wɩ drɛ. Maan ve 'cɛɛ 'nan, minnun nɛn wa'a Bali tɔa dɩɛ, o 'wɩ -tɔa 'o cin yei e "mlian minnun nɛn o cɩ Bali -le vɛ -a bɛ o da.\n9 -Yee "wɛan 'wɩ zɩɛ -a da nɛn 'ka 'ci "nrɔn -e 'ka 'wɩ drɛ! 'Ka bee -wɛɛ "lala nɛn e ya 'wɩ 'wlidɩ 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn pou -a bɛ -a! -Te ka 'wɩ zɩɛ -a drɛ bɛ, tʋ nɛn "lala 'wɩ 'ka 'kɔan "nyian dɩɛ, o 'ka "kuan 'o 'pɛ "fli "a Bali fla.\n10 -Te min drɛ wɩ a tɩglɩ 'wɩ 'sɛzɛnɛn pɛɛnɔn 'ji bɛ, min drɛ wɩ -kɔan tɩglɩ 'wɩ -dandan ji. Ɛn -te min -dawli ye "yi 'wɩ 'sɛzɛnɛn pɛɛnɔn 'ji bɛ, min -dawli ye "yi 'wɩ -dandan ji. 11 -Yee "wɛan -te minnun 'ka yi -tɛlɛa 'ka da "lala nɛn e ya 'wɩ 'wlidɩ 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn pou -a bɛ -a va dɩɛ, Bali 'ka fɛ nɛn e cɩ tɩglɩ bɛ -a nɔan 'cɛɛ dɩ. 12 Ɛn -te minnun 'ka yi -tɛlɛa 'ka da fɛ nɛn e 'ka 'cee vɛ -a dɩɛ -a va dɩɛ, fɛ nɛn Bali -a 'pla 'cee vɛ -a bɛ, ya'a nɔan 'cɛɛ dɩ.\n13 Maan ve 'cɛɛ 'nan, nɔan -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e min "fli 'su 'e cin -a dɩ. E lɛaman -a -tʋ man, te ya'a -tʋ ye "yi "dɩ. Fɛ -le "wɛan nɛn an 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, min nɛn e "lala ye "yi "bɛ, ya'a 'kɔlaman -e 'e Bali yɩ "yi "dɩ.»\n14 Farizɛn 'nɔn nɛn -nan bɛ, zɩ o 'wɩnun zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn o Zozi 'shɛ blɩ. Kɔɔ o "lala ye "yi. 15 -A -nan nɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'fli dra min yiɛ lɛ min tɩglɩnun -a. 'Pian Bali 'cee ci "nrɔndɩ ye. Ɛn fɛ nɛn minnun -a "siala 'nan, ka ya 'wɩ -dan drɛnan bɛ, Bali "le 'va bɛ, e ya 'wɩ 'wlidɩ "a "fo.\n16 -Pei -tɔ wɩnun nɛn Bali -a -nɔn Moizi lɛ bɛ, 'lee 'wɩnun nɛn Bali 'lewei vɩnɔn 'a 'vɩ bɛ, -a da nɛn minnun 'ta 'wʋla -trilii ɛn Zan -ta. 'Pian zɩ e -ta bɛ, ɛn Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn nɛn 'nan -yee mingɔnnɛn -blɩdɩ 'bɔ 'kogo bɛ, waa vɩdɩ 'sia minnun lɛ. -A -nan nɛn minnun "kaga -a "vale 'nan Bali 'e mingɔnnɛn -blɩ 'o da. 17 'Pian -te labli 'lee 'trɛ 'ka tian 'nyanlɛ dɩɛ, te -pei -le 'wɩ "wɛnnɛn 'tʋwli 'ka tian 'silɛ "da "fo "dɩ.\n18 -Yee "wɛan min nɛn e 'si 'e nan man ɛn e lɩ pee 'pa bɛ, te e lɩ wɛɛ 'e nan ceje man. Ɛn "nyian bɛ, min nɛn e lɩ nɛn -a -sran -a 'bɔla bɛ -a 'pa bɛ, te min nan wɛɛ.»\n19 "Bɛ -sru Zozi -kɔnnɛn "tʋ -fɔ "nyian. E 'nan: «Fɛzan -tʋ a. Min zɩɛ mingɔnnɛnnun da sɔ nɛn -a 'flɛ cɩ bɛ, -nyrɛn yaa wo. Ɛn tʋ -tʋdʋ pɛɛnɔn man te -a ci a 'e 'sɔdɩ, te e "fɛdi -ble. 20 Ɛn 'yalɛ -tɛzan -tʋ a "nyian. Wɛɛ laabo Laza. Min zɩɛ mlɔn "a -a 'kɔlɛ pɛɛnɔn da. Ɛn e ya 'e nyinnandɩ fɛzan zɩɛ -yee -klɔn -yrɛ "nɛn. 21 E ya "vale 'e fɛzan 'nɛan pɔnnɛn nɛn e -sɛanla bɛ -a -ble. 'Pian min -tʋ 'ka -a -nɔnlɛ -yrɛ "dɩ. E ya 'e nyinnandɩ fɛ zɩɛ -a -nan, te -plɛnnun -a mlɔnnun 'ji flanman.\n22 Yi -tʋ 'bɔ ɛn 'yalɛ -tɛzan zɩɛ e -ka. -A -nan nɛn Bali -le 'pasianɔn -a 'si, o -kʋ -a Abraam "srɔn.\n"Bɛ -sru ɛn fɛzan "e "ka 'wʋ "nyian, ɛn wɛɛ 'wʋ. 23 Zɩ e 'bɔla -yremo fla bɛ, ɛn 'e yra yɩdɩ 'sia. -A -nan nɛn 'e yiɛ 'tɔ lou, ɛn e Abraam 'yɩ 'kɔɔbli, te Laza yra -a "srɔn. 24 Ɛn e -paandɩ 'sia. E 'nan: ‹'Kʋ tra Abraam, 'an nyrinda 'e 'sɛn 'i da! 'I yra 'si, 'i Laza 'pa 'sia 'e 'ta 'e 'pɛ 'wlɛ wʋ 'yia, -e 'e 'tɔ 'an 'le! Kɔɔ 'an ya 'an yra yɩnan 'tɛ 'gʋɛ -a va.›\n25 Ɛn Abraam "e -yrɛ 'nan: ‹'Mɛn 'nɛn, -a -cin 'e 'tɔ 'i 'ji 'nan, tʋ nɛn i ya 'trɛda bɛ i "yi 'yɩ, te Laza "e yra ye. -Yee "wɛan 'bɛ nɛn 'gʋɛ, -a "sii tʋ 'bɔ ɛn 'yie yra yɩ tʋ 'bɔ. 26 Ɛn "nyian bɛ -klu -dan -kaa cɛɛn 'e cin man. -Te min a "vale 'nan 'e "sia 'kʋ 'va 'gʋ -e 'e 'lʋ 'ka 'va nun bɛ, ya'a 'kɔlaman -a drɛdɩ -a dɩ. Ɛn -te min a "vale 'nan 'e "sia 'ka 'va nun -e 'e 'ta 'kʋ 'va 'gʋɛ, ya'a 'kɔlaman -a drɛdɩ -a dɩ.›\n27 Tɔɔn fɛzan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'Kʋ tra Abraam, 'pian mɛin trʋ "baa, 'i Laza 'pa 'sia 'an "tɩ "le "kɔnnɛn! 28 'An "bʋɩnun a 'soolu, -e 'e 'wɩ tin 'ba -wlɛ, "tɔgɔ 'o 'ta fɛnan nɛn 'an yra ye 'gʋɛ -a -nan.›\n29 Ɛn Abraam "e -yrɛ 'nan: ‹Bali -le -pei -tɔ wɩnun nɛn yaa -nɔn Moizi lɛ bɛ, e ya o va nun. Ɛn 'wɩnun nɛn Bali 'lewei vɩnɔn 'a 'vɩ bɛ, e ya o va nun. 'O "trɔɛn "tɔ -yrɛ -e 'o 'ta wʋla "da!›\n30 Ɛn fɛzan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'Kʋ tra Abraam, 'bɛ 'ka 'bɔa waa "fo "dɩ. 'Pian -te min 'si -kanɔn 'va, ɛn e -kʋ 'wɩ tin 'balɛ -wlɛ "bɛ, waa wei maan. O "sia 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man, -e 'o -sɔɔnla Bali -sru.›\n31 -A -nan nɛn Abraam -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹-Te wa'a 'o "trɔɛn 'tɔa Bali -le -pei -tɔ wɩnun nɛn yaa -nɔn Moizi lɛ bɛ -yrɛ "dɩɛ, ɛn -te wa'a 'o "trɔɛn 'tɔa 'wɩnun nɛn Bali 'lewei vɩnɔn 'a 'vɩ bɛ -yrɛ "dɩɛ, te wa'a 'kɔlaman "nyian -e 'o "trɔɛn "tɔ min nɛn e 'si -kanɔn 'va bɛ -a wei lɛ dɩ.› »


?Á yó sɛ naan w’a bo Biblu’n i nun kannganlɛ bo?\n?Á yó sɛ naan w’a bo i bo?\n?Ngue yɛ á yó naan Biblu’n i nun kannganlɛ’n w’a yo wɔ fɛ, naan w’a ɲan su ye-ɔ? Sran kpanngban be niannin ajalɛ nnun nga’m be su. Yɛ be wunnin kɛ ɔ yoli be ye.\nKunndɛ lika kpa kun. Yɛle lika koun mɔ ɔ ɲin su tranman like uflɛ su’n. Lika nga a kwla wun ase kanngan Biblu’n nun weinwein’n. Lika nga aunyɛyɛ su kunman wɔ lɛ’n.\nBu Biblu’n i wun akunndan kpa. Biblu’n nun ndɛ’n ti e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i nuan ndɛ. I sɔ’n ti, kɛ á kánngan nun’n, yo ɔ wun kɛ bakan m’ɔ kunndɛ kɛ i si kle i like’n sa. I liɛ’n, Biblu’n nun ndɛ’n yó ɔ ye. Sɛ a bu Biblu’n i wun akunndan tɛ laa’n, wlɛ i ase. I liɛ’n, Ɲanmiɛn klé ɔ like.—Jue Mun 25:4.\nSrɛ Ɲanmiɛn naan w’a kanngan nun. Ɲanmiɛn i akunndan’n yɛ ɔ o Biblu’n nun-ɔn. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ Ɲanmiɛn uka e naan y’a wun i nun ndɛ’n i wlɛ. Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ “ɔ́ fɛ́ i Wawɛ’n mán be nga be srɛ i’n.” (Lik 11:13) Ɲanmiɛn wawɛ’n maan a kwla wun “Nyanmiɛn bɔbɔ i akunndan’n” i wlɛ. Yɛ ɔ́ tíke wɔ ɲin naan w’a si i ndɛ nga i wlɛ wunlɛ ti kekle’n.—1 Korɛntfuɛ Mun 2:10.\nWun i nun ndɛ’n i wlɛ. Nán kanngan Biblu’n nun guɛ i lɔ sa ngbɛn. Bu ndɛ nga a su kanngan nun’n, i akunndan kpa. Usa ɔ wun kosan yɛ mun: ‘?Sran nga be su kɛn i ndɛ wa’n, i nzuɛn’n ti sɛ? ?Wafa sɛ yɛ n kwla niɛn i ayeliɛ’n su-ɔ?’\nBu like nga be ti ɔ cinnjin’n i akunndan. A kwla kunndɛ kɛ á sí Ɲanmiɛn kpa. Annzɛ a kwla kunndɛ kɛ ɔ nzuɛn’n yo kpa. Sɛ a le bla’n, a kwla kunndɛ kɛ á yó bian kpa. Sɛ a le bian’n, a kwla kunndɛ kɛ á yó bla kpa. Kpɛkun, kunndɛ ndɛ nga be kwla uka wɔ’n naan kanngan be nun. *\nSɛ a nian ajalɛ nnun sɔ’m be su’n, a su sisiman ɔ bo kun naan w’a kanngan Biblu’n nun. ?Sanngɛ, ngue yɛ á yó naan Biblu’n nun kannganlɛ’n w’a yo ɔ fɛ kpa-ɔ? Ndɛ akpasua ng’ɔ́ bá lɛ’n, wá tɛ́ su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 Sɛ a wunman Biblu’n nun ndɛ trele nga á kángan nun naan w’a ɲan su ye’n, Zoova i Lalofuɛ’m be kwla uka ɔ kpa.\nSƐ Ɔ WAAN Á ƝÁN SU MMLUSUƐ’N\nNán kpli kanngan nun\nBu su akunndan\nNian wafa nga ndɛ’m be sasa su sɛsɛsɛ’n\nKunndɛ afɔtuɛ nga ndɛ sɔ’n man wɔ’n\nBiblu nun kannganlɛ: ?Á yó sɛ naan w’a bo i bo?