KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cambodgien Chin (Hakha) Chokwe Chopi Chuabo Créole de Maurice Créole des Seychelles Dayak Ngaju Digor Groenlandais Hmong (White) Iban Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kimbundu Kisi Krio Lao Lhukonzo Lifu Lomwe Makua Maltais Mapudungun Mizo Navajo Ndau Ngangela Nias Niue Nyaneka Nyungwe Ourdou Ouïghour (Cyrillique) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Southern Greece) Runyankore Rutooro Sangir Saramaccan Sena Sunda Tahitien Tshwa Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\nƝANMIƐN ZOOVA kunndɛ kɛ i sufuɛ’m be bo yo kun, yɛ be di anuansɛ. Kɛ be yo sɔ’n, asɔnun’n nun yo fɔun. Ɔ maan, sran sunman be kunndɛ kɛ bé sú Zoova wie.\nMadagaskali lɔ’n, wunnzue yifuɛ kun sieli i nzɔliɛ kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be di anuansɛ. I sɔ’n ti, ɔ seli i klun lɔ kɛ: ‘Sɛ cɛn wie lele n kunndɛ kɛ ń kɔ́ asɔnun’n, be lɔ yɛ ń kɔ́-ɔ.’ Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ yacili wunnzue yilɛ. Ɔ nin i yi’n be trannin kɛ nga Zoova fa kunndɛ’n sa. Kpɛkun, ɔ suli Ɲanmiɛn Zoova mɔ maan sran di alaje’n wie.\nAfuɛ kwlakwla’n, sran akpi kpanngban be kaci Zoova i sufuɛ. Yɛ be nin be wiengu’m be di anuansɛ. Sanngɛ, Biblu’n se kɛ ‘sɛ e klunwi’n ti e nyin ci sran’ asɔnun’n nun’n, ndɛnngan kwla tɔ e afiɛn. (Zak 3:14-16) Sanngɛ Biblu’n kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo naan e nin e niaan mun e afiɛn w’a saciman’n, naan e nin be y’a tran fɔun titi’n. Kɛ aniaan wie’m be nantili afɔtuɛ sɔ’m be su’n, wafa nga i bo guali kpa’n, maan e kɛn i ndɛ.\nSA NGA BE KWLA TƆ’N, Ɔ NIN WAFA NGA E KWLA SIESIE’N\n“E nin aniaan kun mɔ e di junman likawlɛ’n, e nuan sɛman. Cɛn kun’n, e kpankpannin e wiengu su. Sran nɲɔn be tili e ngan. Yɛ be bali e nianlɛ.”—KLISI.\n“E nin aniaan bla kun e bo jasin fɛ’n likawlɛ blɛ sunman. Sanngɛ, ɔ nin min yacili jasin fɛ bolɛ. Kpɛkun, ɔ nin min w’a ijɔman kun. M’an wunman sa nga n yoli i’n.”—ZANƐTI.\n“Cɛn kun’n, e nin sran nsan e su koko yalɛ telefɔnun nun. Be nun kun seli min kɛ ‘e te o nun o.’ N buli i kɛ w’a kpɛ i telefɔnun’n. Yɛ n kɛnnin i wun ndɛ tɛtɛ n kleli be onga mɔ e nin be e su koko yalɛ’n. Sanngɛ, sran sɔ’n w’a kpɛmɛn i telefɔnun’n.”—MIKAƐLI.\n“E asɔnun’n nun’n, ndɛ tɔli aniaan bla nɲɔn mɔ be ti atin bofuɛ’n, be afiɛn. Be nun kun ijɔ i wiengu kun’n cɛn kwlakwla. Be ndɛnngan sɔ’n yoli aniaan’m be kɛnsrɛn.”—GARI.\nE kwla bu i kɛ ndɛ sɔ mɔ be tɔli aniaan’m be afiɛn’n, be timan ndɛ kekle. Sanngɛ ndɛ sɔ’m be ti’n, aniaan sɔ’m be afiɛn kwla saci mlɔnmlɔn. Ɔ maan, anuansɛ kwlá tranman asɔnun’n nun. Sanngɛ, aniaan sɔ’m be fali afɔtuɛ nga Biblu’n man’n su. Ɔ maan, be siesieli be afiɛn. ?Biblu’n nun afɔtuɛ benin yɛ be nantili su-ɔ?\n“Nán an kpɛ ndɛ atin’n nun.” (Bo Bolɛ 45:24) Kɛ Zozɛfu i niaan’m bé sá be sin be si i wun lɔ’n, yɛ ɔ mannin be afɔtuɛ sɔ’n niɔn. Kɛ sran kun i awlɛn ti fufu’n, ɔ fa ndɛ kanngan kwlaa’n kaci ndɛ dan. Ɔ maan, ɔ nin i wiengu’m be afiɛn sɛman. Klisi wunnin i wlɛ kɛ, kɛ ɔ yo naan w’a yo wɛtɛɛfuɛ’n, ɔ ti kekle. Ɔ maan wie liɛ’n, ɔ yoman like nga be se i kɛ ɔ yo’n. Ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ káci i nzuɛn’n. I sɔ’n ti, ɔ seli aniaan ng’ɔ nin i be ɲannin ndɛ’n kɛ ɔ yaci. I sin’n, Klisi miɛnnin i ɲin kpa naan w’a yoman sɔ kun. Kɛ aniaan kun’n wunnin kɛ Klisi su kaci i nzuɛn’n, ɔ yoli sɔ wie. Kɛ é sé yɛ’n, be afiɛn sɛ.\n“Like nga bé yó-ɔ be usa-man ngwlɛlɛ afɛ’n, ɔ kpɛn-man su.” (Nyanndra Mun 15:22) Kɛ Zanɛti i janvuɛ’n nin i b’a ijɔman kun’n, Zanɛti nantili afɔtuɛ ng’ɔ o Biblu’n nun su. Ɔ ko toli i janvuɛ’n, yɛ ɔ usɛli i sa ng’ɔ yoli i’n. I klikli nun’n, ɔ yoli be nɲɔn’n be kɛnsrɛn. Sanngɛ, be kannin ndɛ kleli be wiengu wɛtɛɛ su. Zanɛti i janvuɛ’n wunnin kɛ sa kun yɛ w’a wunmɛn i wlɛ kpa-ɔ. Ɔ maan, ɔ kpatali Zanɛti. Kɛ é sé yɛ’n, be nɲɔn’n be ti janvuɛ ekun.\n“Sɛ á fá like wie kó mán Nyanmiɛn’n, bɔ w’a ju i sɔwlɛ lɛ naan sɛ ɔ wla kpɛn su kɛ ɔ wun ndɛ o ɔ niaan wie klun’n, yaci like sɔ’n lɛ, an ko siesie amun afiɛn ka.” (Matie 5:23, 24) I nun mɔ Zezi kán Ɲanmiɛn ndɛ oka’n su lɔ’n, yɛ ɔ mannin afɔtuɛ sɔ’n niɔn. Kɛ Mikaɛli kannin aniaan bian’n i wun ndɛ tɛtɛ’n, ɔ yoli i nsisɔ. Ɔ maan, ɔ fuali kpa kɛ ɔ́ yó like kwlaa ng’ɔ kwla yo’n naan ɔ nin aniaan’n be afiɛn sɛ ekun. Ɔ ko kpatali aniaan’n. ?Wafa sɛ yɛ i bo guali-ɔ? Mikaɛli waan: “Min niaan’n yacili sa nga n yoli i’n cɛli min.” Be nɲɔn’n b’a yo janvuɛ ekun.\n“Sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun. Sɛ sran kun yo i wiengu sa’n, maan ɔ yaci cɛ i.” (Kolɔsfuɛ Mun 3:12-14) Aniaan bla nɲɔn nga be ti atin bofuɛ’n be liɛ’n, asɔnun kpɛnngbɛn kun wunnin be wun. Ɔ seli be kɛ be ayeliɛ’n yoli aniaan’m be kwlaa be kɛnsrɛn. Ɔ seli be ekun kɛ, maan be tra be awlɛn be wiengu wun. I liɛ’n, aniaan’m bé trán anuansɛ asɔnun’n nun. Aniaan bla’m be nantili afɔtuɛ sɔ’n su. Dɔ nga su’n, be afiɛn sɛ kpa.\nSɛ e niaan kun yo e sa’n, maan e nanti afɔtuɛ ng’ɔ o Kolɔsfuɛ Mun 3:12-14 nun’n su. I liɛ’n, é yó wun ase kanfuɛ. É yáci sa’n cɛ́. Yɛ e su boman su e diman jɔlɛ kun. ?Sanngɛ, sɛ e kwlá yaciman’n nin? ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Maan e nanti ndɛ ng’ɔ o Matie 18:15 nun’n su. Sɛ sa nga e niaan kun yo e’n ti tɛ dan’n, like ng’ɔ fata kɛ e yo’n, i ndɛ yɛ Zezi kan-ɔn. Sanngɛ, sa kwlaa ng’ɔ tɔ e nin aniaan kun e afiɛn’n, e kwla nanti su. Yɛle kɛ, maan e kan sa nga sran’n yoli e’n i ndɛ e kle i amanniɛn su naan e siesie e afiɛn.\nAfɔtuɛ kpakpa wie mun ekun be o Biblu’n nun. Be dan lika be fa e ɲin sie i “sa nga Nyanmiɛn Wawɛ’n maan sran yo’n” su. Yɛle kɛ, “be klo Nyanmiɛn nin sran, be klun jɔ, be wla gua ase, be tra be anwlɛn, be yo sran ye, be yo aklunye, be di nanwlɛ, be yo wɛtɛɛ, yɛ be yo sa i nuan su.” (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) Maan e bu sa kun i akunndan. Mannzin nga be fa ngo be luɛluɛ i’n, ɔ nanti kpa. I wafa kunngba’n, sɛ e yo ninnge nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n, e nin aniaan mun é kwlá síesíe ndɛ nga be tɔ e afiɛn’n.\nE NZUƐN TIMAN KUN TI’N, E DI AKLUNJUƐ ASƆNUN’N NUN\nƆ le sran kun nin i nzuɛn, ɔ nin i ninnge yolɛ wafa. I sɔ’n ti, kɛ e nin e janvuɛ mun e o likawlɛ’n, be wun yo e fɛ. Sanngɛ, i sɔ’n kwla kpɛ ndɛ ba wie. Asɔnun kpɛnngbɛn kun kɛnnin i sɔ’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Sran ng’ɔ sa ɲan’n, wie liɛ’n kɛ ɔ yo naan ɔ nin sran kun m’ɔ ijɔ dan’n be koko yalɛ’n, ɔ ti kekle. E kwla bu i kɛ i sɔ’n kleman yalɛ. Sanngɛ, i sɔ’n kwla kpɛ ndɛ kekle wie’m be ba.” ?A bu i kɛ sran nɲɔn mɔ be nzuɛn’n timan kun kaan sa’n be afiɛn kwlá sɛman? Maan e kan akoto Piɛli nin akoto Zan be ndɛ. Piɛli i nuan traman ndɛ. Ɔ sisimɛn i bo naan w’a yo like. Sanngɛ, kɛ e bu Zan i akunndan’n, e kwla se kɛ ɔ klo sran. Yɛ ɔ bu ndɛ sin naan w’a kan. Kpɛkun, ɔ tɔman like su yoman. Nanwlɛ, Piɛli nin Zan be nzuɛn’n timan kun mlɔnmlɔn. Sanngɛ, be dili Ɲanmiɛn junman likawlɛ. (Sa Nga Be Yoli’n 8:14; Galasifuɛ Mun 2:9) Andɛ kusu’n, e nin aniaan mun e nzuɛn’n ti fanunfanun. Sanngɛ, e kwla di junman likawlɛ.\n?Sɛ aniaan kun kan ndɛ annzɛ ɔ yo like kun m’ɔ yo e ya’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Maan e wla kpɛn su kɛ Zezi kpɔli aniaan sɔ’n i ti wie. Yɛ ɔ kunndɛ kɛ e klo aniaan’n. (Zan 13:34, 35; Rɔmfuɛ Mun 5:6-8) I sɔ’n ti’n, ɔ fataman kɛ e se kɛ e nin aniaan sɔ’n e traman janvuɛ, annzɛ e nin e ijɔman kun. Sanngɛ, maan e usa e wun kɛ: ‘?Aniaan bian annzɛ aniaan bla sɔ’n ɔ fɔnnin Zoova i mmla? ?I ɲinfu yɛ ɔ lo min ngasi-ɔ? ?Annzɛ kusu, e nzuɛn’n yɛ ɔ timan kun-ɔn? ?Ɔ leman nzuɛn kpa wie mɔ n kwla nian su-ɔ?’\nWienun-ɔn, aniaan kun klo ijɔlɛ. Sanngɛ e liɛ’n, e ti diin. I lɛ nun’n, e kwla bo jasin fɛ’n likawlɛ naan é sí wafa ng’ɔ nin sran’m be koko yalɛ’n. ?E wun kɛ aniaan sɔ’n i klun ti ufue tra e? Atrɛpka’n, y’a sie i nzɔliɛ kɛ ɔ nian aniaan oke mun nin tukpacifuɛ ɔ nin yalɛfuɛ’m be lika. Yɛ i sɔ’n mɛn i aklunjuɛ. ?Yɛ sɛ e nian i ayeliɛ sɔ’n su nin? Nanwlɛ, kannzɛ e nin aniaan kun e nzuɛn’n ti fanunfanun’n, sanngɛ e kwla fa e ɲin sie i nzuɛn kpa’n su. Sɛ bɔbɔ e nin aniaan sɔ’n e su traman janvuɛ tankaan’n, sanngɛ e nin i e afiɛn’n sɛ́. Kpɛkun, asɔnun’n nun yó fɔun.\nKlistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, aniaan bla nɲɔn be o lɛ. Be flɛ kun kɛ Evodi. Yɛ kun suan Sɛntisi. Atrɛkpa’n, aniaan bla sɔ’m be nzuɛn’n timan kun bɔ kaan sa. Sanngɛ, akoto Pɔlu seli be kɛ maan be ‘akunndan’n yo kun, afin e Min’n ti be ti niaan.’ (Filipfuɛ Mun 4:2) E kusu, e kunndɛ kɛ e nin e niaan mun e bo yó kun, yɛ e nin be é trán fɛfɛ asɔnun’n nun.\nNÁN NDƐ FI TRAN E AFIƐN TRILILI\n?Sɛ e bu aniaan kun i wun akunndan tɛ’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e wlɛ i ase ndɛndɛ-ɔ? E kwla fa akunndan tɛ sɔ’n e sunnzun ijre tɛ m’ɔ fifi tro fie klanman kpa kun nun’n. Sɛ e tutuman ijre sɔ’n, ɔ́ sáci fie wunmuan’n. I wafa kunngba’n, sɛ e bu aniaan kun i wun akunndan tɛ trilili’n, e kwla saci aniaan’m be kwlakwla asɔnun’n nun. Sanngɛ, sɛ e klo Zoova nin e niaan mun’n, é yó like kwlaa nga e kwla yo’n naan y’a di anuansɛ asɔnun’n nun.\nSɛ e yo wun ase kanfuɛ naan e nin e wiengu mun e siesie e afiɛn’n, wafa nga i bo’n gúa’n, ɔ kwla bo e nuan.\nKɛ e nin e wiengu kun e siesie e afiɛn’n, wafa nga i bo’n gua’n, wie liɛ’n ɔ bo e nuan. I wie yɛle aniaan bla kun liɛ’n. Ɔ seli kɛ: “Ɔ yoli min kɛ aniaan bla kun ɔ bu min kɛ bakan sa. Ɔ yoli min ya dan. I sɔ’n ti, kɛ ń kán ndɛ klé i’n, n kɛnmɛn i wɛtɛɛ su. N seli min wun kɛ: ‘I ɲin yiman min. Ɔ maan, min ɲin su yimɛn i wie.’”\nSanngɛ, aniaan bla sɔ’n tran buli akunndan. Ɔ seli kɛ: “M’an wunnin i wlɛ kɛ min ninnge yolɛ wafa wie’m be timan kpa. Ɔ yoli min bɔbɔ min kɛnsrɛn. N wunnin kɛ ɔ fata kɛ n kaci akunndan nga n bu’n. N kokoli sa sɔ’n n kleli Zoova. Kpɛkun, n toli like kun n ko mannin aniaan bla’n. Yɛ n klɛli i fluwa kaan kun su kɛ ɔ yaci sa nga n yoli i’n cɛ min. E nin i e tɔli e wiengu nun. Yɛ e fuali kɛ e su boman sa sɔ’n su e diman jɔlɛ kun. Kɛ ɔ fin lɛ’n, ndɛ w’a tɔman e afiɛn kun.”\nSran kwlakwla kunndɛ ɔ nin i wiengu’m bé trán fɔun. Sanngɛ, tutre’n annzɛ sa uflɛ wie ti’n, ndɛ tɔ sran’m be afiɛn. E wun i sɔ titi Satan i mɛn nga nun. Sanngɛ, Zoova kunndɛman kɛ i sufuɛ’m be yo sɔ. Ɔ kunndɛ kɛ be bo yo kun, yɛ be di anuansɛ. Zoova maan Pɔlu seli i niaan’m be kɛ: “An bu flɛlɛ nga Nyanmiɛn flɛli amun’n i akunndan. [...] Nán an tu amun wun mlɔnmlɔn, an yo wɛtɛɛfuɛ, an blu sa’m be su, sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun i klolɛ bɔ an klo i’n ti. Amun bo bɔ Nyanmiɛn Wawɛ’n maan w’a yo kun anuansɛ bɔ an di’n ti’n, an nian su kpa maan ɔ yo sɔ tititi.” (Efɛzfuɛ Mun 4:1-3) E ‘bo mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n maan w’a yo kun’n’ ɔ ti e cinnjin kpa. I sɔ’n ti, maan e tinuntinun e yo like kwlaa nga e kwla yo’n naan e afiɛn’n sɛ kpa. Sɛ ndɛ tɔ e afiɛn’n, maan e mian e ɲin e siesie.\nPɔlu nin Barnabasi be nzuɛn’n timan kun, sanngɛ be trannin aniaan tranlɛ\nPɔlu i awlɛn ti fufu. I nun m’ɔ nin a yoman Klistfuɛ’n, ɔ “wla e Min’n i sɔnnzɔnfuɛ’m be srɛ kɛ ɔ́ kún be.” (Sa Nga Be Yoli’n 9:1) Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Pɔlu seli kɛ ‘ɔ fali be wun ya dan kpa.’—Sa Nga Be Yoli’n 26:11.\nKɛ be yoli Pɔlu i batɛmun’n, ɔ kacili i nzuɛn’n. Sanngɛ, sran’m be wla w’a fiman sa ng’ɔ yoli be laa’n su. Kɛ ɔ kacili Klistfuɛ m’ɔ cɛli kan bɔbɔ’n, i niaan “Klistfuɛ’m be kwlaa be sro i, be lafi-man su kɛ w’a yo Jésus sɔnnzɔnfuɛ sakpa.”—Sa Nga Be Yoli’n 9:26.\nKɛ Pɔlu ɔli Zerizalɛmun’n, aniaan’m b’a lafimɛn i su. Sanngɛ, aniaan kun o lɛ be flɛ i kɛ Zozɛfu. Ɔ fin Sipri mɛn’n nun. Zozɛfu ti wɛtɛɛfuɛ. Aniaan’m be klo i sa kpa. Yɛ be ɲin yi i. I kpa bɔbɔ’n, be tɔnnin i dunman kɛ Barnabasi. I bo yɛle ‘Cici wla.’ (Sa Nga Be Yoli’n 4:36, 37) Barnabasi fɛli i wun mantannin Pɔlu. Biblu’n se kɛ: “Barnabas fɛli i be ɔli be bɔ Jésus sunmannin be’n be wun lɔ, ɔ kan kleli be kɛ Sɔl wunnin e Min’n atin’n nun, naan ɔ nin i be ijɔli, i sin ɔ kannin ndɛ yakpa su Jésus dunman nun Damas lɔ.” (Sa Nga Be Yoli’n 9:26-28) Kɛ aniaan’m be tili ndɛ nga Barnabasi kannin’n, be lafili Pɔlu su. Kpɛkun, be nin i trannin klanman. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Pɔlu nin Barnabasi be yoli ngaliɛ difuɛ. Yɛ be boli jasin fɛ’n likawlɛ.—Sa Nga Be Yoli’n 13:2, 3.\nPɔlu ti sran wakawaka. Ɔ ti nanwlɛfuɛ wie. Yɛ ɔ timan srongble. Atrɛkpa i sɔ’n ti’n, Barnabasi kloli i sa kpa. Pɔlu kusu, kɛ ɔ nin Barnabasi be di junman likawlɛ’n, ɔ yo i fɛ. Afin, Barnabasi ti wɛtɛɛfuɛ. Yɛ i wiengu’m be ndɛ lo i.\nSanngɛ, Biblu’n se kɛ cɛn kun’n, “akplowa dan kpa” tɔli Pɔlu nin Barnabasi be afiɛn. Pɔlu nin Barnabasi be nzuɛn’n ti fanunfanun. Sanngɛ, nɛ́n i sɔ’n ti yɛ ndɛ tɔli be afiɛn-ɔn. Aniaan kun mɔ be flɛ i kɛ Zan Marki’n, i ti yɛ ndɛ tɔli-ɔ. Yɛle kɛ, Barnabasi seli kɛ maan be nin Zan Marki be wɔ aniaan’m be osu nianlɛ. Sanngɛ, Pɔlu w’a kplinman su.—Sa Nga Be Yoli’n 15:36-40.\nPɔlu nin Barnabasi be nzuɛn’n ti fanunfanun. Sanngɛ, be dili junman kpa likawlɛ. I kpa bɔbɔ’n, be siesieli ndɛ ng’ɔ tɔli be afiɛn’n. Afin kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Pɔlu nin Zan Marki be dili junman likawlɛ. (Kolɔsfuɛ Mun 4:10) E kusu, e nin e niaan mun e nzuɛn’n ti fanunfanun. Sanngɛ, e kwla su Zoova likawlɛ aklunjuɛ su kɛ Pɔlu nin Barnabasi sa.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Mark 13\n1 Zozi a bɔlanan Bali -pan 'kuin, ɛn -a -sruzan 'tʋ -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, "i 'yiɔ, Bali -pan 'kɔn bɛ, waa -tɔ -kɔlɛ fɛnyian -a. Ɛn waa -tɔ -dandan 'e pɛɛnɔn.»\n2 Ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «'Kɔn -dandannun nɛn kaa -sɩ -fɔa 'labɛ, yi nɛn o -wiiman bɛ, e ya -tanan bɔdɩ -a. -A -tɔ -kɔlɛ pɛɛnɔn fuimlan "man, -a -tʋ 'ka -fo 'e bɔɛzan da dɩ.»\n3 "Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ -nyɛnlɛa Olivie pɔn da te -a yra a Bali -pan 'kɔn da zia. -A -nan nɛn Piɛri, 'lee Zaji, 'lee Zan, 'lee Andre 'wɩ laabʋ -yrɔ 'o 'saza yei. O 'nan: 4 «'Wɩ nɛn i "sia -a vɩnan 'gʋɛ, tʋ "cɛn "man nɛn e dra? Ɛn -mɛ "man nɛn, waa -kɔnnɛn "ye 'nan 'wɩnun zɩɛ o "ta dra? 'I vɩ 'kʋɛ!»\n5 Zozi -a vɩdɩ 'sia -wlɛ 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Te min -tʋ 'e 'ka see "paa -e 'ka 'si -si tɩglɩ da dɩ! 6 Min "kaga -taa "talɛ 'an 'tɔ da. Waa ve 'nan, 'wɛɛ cɩ Crizi -a. Ɛn o -taa minnun "kaga see "paalɛ -e 'o 'si -si tɩglɩ da. 7 Ka -kuli -tan wɩnun maan, ɛn ka 'fla -kɔɔbli -kɔɔbli da -kuli wɩnun maan. 'Wɩnun zɩɛ te 'o 'ka 'cɛn nyɛn -a dɩ! Kɔɔ 'wɩnun zɩɛ -wɛɛ dra 'e 'flin, 'pian 'trɛda -nyan tʋ "cɛɛ dɩ. 8 'Lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn -taa 'wunlɛa 'lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn man, ɛn mingɔnnɛn trɛ -tʋ -taa 'wunlɛa mingɔnnɛn trɛ -tʋ man. 'Trɛ -taa 'nyɔɔnlɛ fɛ "kaga "nan, ɛn dra -dandan -taa "minnun -tɛɛlɛ. 'Wɩ yɩdɩ pou sianan "nɛn. 'Pian -a pɛɛnɔn zɩɛ e ya "le 'nan 'nɛn 'yadɩ -le ci -yaa pou sianan 'zʋ.\n9 'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Minnun 'ka "kuan -e 'o -kʋ 'ka 'a tin 'banɔn 'cɛin -da. Zuif 'nɔn -taa 'ka 'sɔnlɛ sɔnba "a 'wee cin yɩ 'kɔnnun -ji. Ɛn "nyian bɛ, minnun -taa "kʋlɛ 'ka 'a -kɔnmandannun 'lee mingɔnnɛnnun cɛin -da 'mɛn "wɛan. -A -nan nɛn ka dra 'mɛn 'wɩ 'nan yɩnɔn 'a o 'lɛ. 10 Kɔɔ Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn fuimlan "man 'lɛglɔn 'tʋdʋ pɛɛnɔn 'ji, 'vaa -e 'trɛda -nyan tʋ 'e bɔ.\n11 -Te minnun 'ka 'kun, ɛn o -kʋ 'ka 'a tin 'banɔn 'cɛin -da bɛ, 'wɩ nɛn kɔ 'ka vɩ bɛ, te -a nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ! 'Pian 'wɩ nɛn Bali -a -cin -tɔa 'ka 'ji, te -a tʋ 'bɔ bɛ, -a 'bɔ nɛn 'ka vɩ! Ya'a 'taa 'silɛ 'ka 'bɔ 'va dɩ, 'pian Bali lei 'saun 'bɛ "paa 'ka 'le.\n12 "Bʋɩ -mie -taa 'e 'bɔ 'fli "bʋɩ -nɔnlɛ minnun lɛ 'nan 'o -tɛ. Ɛn 'nɛn "tɩ -mie -taa 'yee 'nɛn 'nɔnlɛ minnun lɛ 'nan 'o -tɛ. Ɛn 'nɛnnun -mie -taa 'wunlɛa 'o "tɩnun 'lee 'o "bʋnun man 'nan minnun 'e o -tɛɛ. 13 Ka drɛ 'mɛn vɛ -a -le "wɛan bɛ, min pɛɛnɔn -taa 'nanlɛ 'ka man, wa'a 'taa 'ka yɩlɛ "yi "dɩ. 'Pian min nɛn e -tɔ 'plɛblɛ, ɛn e 'bɔ -a 'le 'srannan "bɛ, e "sia 'wɩ 'ji.»\n14 «Tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ bɛ, 'wɩ 'wlidɩ "nɔnnɔan -taa "kɔnlɛ fɛnan nɛn e 'ka "le 'e 'kɔn dɩɛ -a -nan. Min nɛn e 'fluba 'gʋɛ -a ta ve bɛ, 'e 'ci man 'kpa! Tʋ nɛn 'wɩ zɩɛ kaa 'yɩ drɛnan Bali -pan 'kuin bɛ, minnun nɛn o cɩ Zude 'lɛglɔn 'ji bɛ, 'o flan 'bli, 'o 'kʋ pɔnnun yei! 15 Ɛn -te min a bei "bɛ, te 'e -wla 'yee 'kuin -e 'e 'kʋ fɛ -tʋ 'sia dɩ! 16 Ɛn -te min a fei bɛ, te 'e li 'e da 'fla -e 'e 'kʋ 'yee -tralɛ 'si 'yee 'kuin dɩ! 17 Lɩmɔnnun nɛn o -pɔn cɩ 'o man tʋ zɩɛ -a man bɛ, 'lee lɩmɔnnun nɛn 'nɛn 'nyɔn -mlian -wlɔ tʋ zɩɛ -a man bɛ, -wee yra yɩdɩ "mlianla "da. 18 'Ka Bali trʋ 'ba 'nan, te 'wɩ zɩɛ 'e 'tria laa 'fɛn tʋ -man dɩ! 19 Kɔɔ 'wɩ yɩdɩ -kɔan -dan 'kpa tʋ zɩɛ -a man. Zɩ Bali 'trɛ drɛ 'li -e 'e bɔ cɛɛgʋ yi -a bɛ, -a sʋman 'wɩ yɩdɩ 'ka tian drɛlɛ dɩ. Ɛn 'wɩ yɩdɩ zɩɛ -a pee 'ka 'dra "nyian 'li 'trɛda "fo "dɩ. 20 Yinun nɛn 'wɩnun zɩɛ o dra "da "bɛ, Minsan Bali -a -mie cɛɛn "da. -Te ya'a 'wɩ zɩɛ -a drɛlɛ dɩɛ, "te min -tʋ -wulo 'ka -taa bɔlɛa "va "dɩ. 'Pian minnun nɛn e o 'si "va 'yee vɛ -a bɛ, -wee "wɛan e yinun -mie cɛɛn "da.\n21 -Te min -tʋ -a 'vɩ 'cɛɛ 'nan, min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi a 'gʋ, -te 'bɛ "cɛɛ dɩ, e ya -miɛn bɛ, te 'ka yi -tɛra "da "fo "dɩ! 22 Kɔɔ minnun nɛn o 'wlu -sɛan 'nan 'wɛɛ cɩ Crizi -a bɛ, o -taa "kɔnlɛ 'trɛda. Ɛn minnun nɛn o 'wlu wɩnun ve, te waa ve 'nan Bali 'lewei vɩnɔn nɛn waa bɛ, o -taa "kɔnlɛ "nyian. O -taa 'lɛbo "fɔ wɩ -dandan 'lee -cɛ -srɔn "wɩ -dandan drɛlɛ. Waa dra 'nan, -te 'o 'pɛ 'sɔ 'a bɛ -e 'o minnun nɛn Bali o 'si "va 'yee vɛ -a bɛ, o 'si -si tɩglɩ da. 23 'Cee vɛ bɛ, 'ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va 'kpa! An 'wɩ pɛɛnɔn 'vɩ 'cɛɛ 'va.»\n24 «-Te 'wɩ yɩdɩ -dan zɩɛ, e cɛɛn -nyandɩ man bɛ, 'nun tɔɔn yidɛ yra klun -tɔala, mlɛn 'bidɩ 'e 'le -tɔa, 25 mlɛn crɛnnun "sia laji, o -tɛɛmlan "tra, ɛn laji fɛnun pɛɛnɔn nɛn 'plɛblɛ a -wlɔ "bɛ, o "sia 'o 'klu -ji. 26 Tɔɔn te minnun pɛɛnɔn 'an 'bɔ Blamin -pɩ ye -tanan "lolu -koei "da. 'Plɛblɛ -dan -kɔan 'an 'lɔ, ɛn 'tɔ -dan -kɔan 'an 'lɔ. 27 Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, an o "paa -sia 'trɛda fɛ pɛɛnɔn 'nan -e 'o minnun nɛn an o 'si "va 'mɛn vɛ -a bɛ, o o cin yɩ. Fɛ -tʋ -nan 'ka 'fo 'trɛda, te wa'a min 'silɛ 'bɛ 'nan dɩ.\n28 'Wɩ nɛn e dra fijie yiba "lɛ bɛ, 'e drɛ 'cee 'wɩ -kɔɔn "manvɛ -a! -Te -a 'la nrindɩ 'sia "da "bɛ, kaa -tɔa 'nan 'munmun tʋ a -tanan bɔdɩ -a -kogo. 29 -A -tʋwli "nɛn "nyian, 'an 'bɔ Blamin -pɩ -tadɩ -le vɛ -a. -Te ka 'wɩnun nɛn maan 'vɩ 'cɛɛ bɛ, -a 'yɩ drɛnan bɛ, 'ka -tɔ 'nan 'an 'tadɩ a bɔnan -kogo! 30 Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, 'ka -naagʋnɔn 'gʋɛ, ka'a 'cɛan -kaadɩ man 'vaa -e 'wɩnun zɩɛ 'o drɛ dɩ. 31 Labli 'lee 'trɛ 'nyan tʋ a, 'pian 'an wei -fo -nan 'li 'trilii.\n32 Tʋ nɛn an -taa "man "bɛ, blamin -tʋ 'ka -a tɔa "fo "dɩ. Ɛn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, wa'a tɔa "fo "dɩ, ɛn 'an 'bɔ Blamin -pɩ ma'an tɔa "fo "dɩ, 'pian 'an "tɩ 'bɛ -tɔa 'e 'tʋwli. 33 -Yee "wɛan 'ka yiɛ -tɔ 'ka 'fli -va! Te 'ka yi -tɛ dɩ! Kɔɔ tʋ nɛn, 'wɩ zɩɛ e dra "man "bɛ, ka'a tɔa dɩ.\n34 -A -kɔɔn "man wɩ nɛn 'gʋ. Min -tʋ 'bɛ "ta -ko 'ta -kɔɔbli wʋnan. E 'yee 'kɔn 'pɛba 'wʋ 'e 'sunɔn 'lɔ. Min -tʋ 'lee 'yee 'nyranman -a 'bɔ nɛn yaa -nɔn o -tʋdʋ pɛɛnɔn lɛ. Ɛn yaa 'vɩ min nɛn 'e yiɛ -tɔa -klɔn -yrɛ "nɛn "bɛ, -yrɛ 'nan, te 'e yi -tɛ dɩ.\n35 -A -tʋwli "nɛn "nyian 'cee vɛ -a. -Yee "wɛan te 'ka yi -tɛ dɩ! Kɔɔ tʋ nɛn, 'kɔn san lia 'e da "man "bɛ, ka'a tɔa dɩ. -Te funninmlan nɛn oo, -te bada nɛn oo, -te mannɛn tɛdɛ -a nɛn oo, -te bodrun nɛn oo, ka'a tɔa dɩ. 36 -Yee "wɛan te 'ka yi -tɛ dɩ! "Tɔgɔ e 'bɔ 'ka man kligli te ka ya yi -tɛnan. 37 'Wɩ nɛn an cɩ -a vɩnan 'cɛɛ 'gʋɛ, e ya min pɛɛnɔn 'le vɛ -a. Te 'ka yi -tɛ dɩ!»


1 Piɛli 2 | Online Bible | New World Translation\n1 Piɛli 2:1-25\nMaan amun konvi sɔ Ɲanmiɛn ndɛ’n (1-3)\nAmun ti kɛ yɔbuɛ m’ɔ le nguan’n sa’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n maan bé fá amun kplán sua kun (4-10)\nAmun ti kɛ aofuɛ sa mɛn’n nun (11, 12)\nAɲinyiɛ kpafuɛ’n (13-25)\nKlisi yɛ ɔ kle e atin-ɔn (21)\n2 I sɔ’n ti’n, maan amun wla klunwi kwlaa nin sran lakalɛ’n nin gblɛ’n nin amun ɲin m’ɔ blo sran like su’n nin amun wiengu i wun ndɛ tɛ kanlɛ’n kwlaa be ase. 2 Kɛ nga ba nɔnman’m be konvi sɔ ɲɔnflɛn sa’n, maan amun konvi sɔ Ɲanmiɛn ndɛ m’ɔ ti kɛ nɔnnɔn mɔ b’a guaman nun like’n sa’n, naan ndɛ sɔ’n ti’n, amun yo sran naan amun ɲan amun ti. 3 Afin amun wunnin kɛ e Min’n yo sran ye. 4 Ɔ ti kɛ yɔbuɛ m’ɔ man nguan mɔ sran’m be yili i blo’n sa. Sanngɛ Ɲanmiɛn fɛli i, yɛ ɔ ti i sa nun like cinnjin kpa. Sɛ amun fa amun wun mɛntɛn i’n, 5 amun kusu mɔ amun ti kɛ yɔbuɛ m’ɔ le nguan’n sa’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n maan be su fa amun kplan sua kun naan amun yo Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ, naan amun yo Ɲanmiɛn liɛ. I liɛ’n, Zezi Klisi i dunman nun’n, amún yí tɛ mɔ Ɲanmiɛn klun jɔ su’n kɛ nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle’n sa. 6 Afin be klɛli i Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun kɛ: “An nian! M’an sie yɔbuɛ kun mɔ n kpali n sieli i ngunmin’n Siɔn lɔ. I yɛ ɔ ti sua bo ase wlalɛ yɔbuɛ cinnjin kpafuɛ m’ɔ tra sua’n i cɔnjɔ’n i ase’n niɔn. Sran ng’ɔ lafi i su’n, i ɲin su guaman ase le.” 7 Amun mɔ amun lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ ti amun sran cinnjin. Sanngɛ be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n be liɛ’n, “yɔbuɛ nga sua kplanfuɛ’m be yili i blo’n, w’a kaci sua’n i cɔnjɔ su yɔbuɛ cinnjin kpafuɛ’n.” 8 Yɛ w’a kaci “yɔbuɛ kun m’ɔ fin sran ase’n, yɛ sran ja kpla su.” Like nga ti yɛ ɔ yi be ase titi’n, yɛle kɛ be nianman ndɛ’n su nantiman. Like bɔbɔ nga be sie mannin be’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ. 9 Sanngɛ “ɔ kpali amun. Amun ti famiɛn nin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ, amun ti Ɲanmiɛn i nvle, amun ti i liɛ klonglo. Ɔ yoli sɔ naan amun kɛn i kpa dan m’ɔ ti’n i ndɛ kle sran mun lika kwlaa.” I yɛ ɔ fali amun aosin’n nun bali i kpajalɛ kpa’n nun’n niɔn. 10 Laa’n, amun timan Ɲanmiɛn i sran, sanngɛ siɛn’n, amun ti i sran. Laa’n, w’a siman amun aunnvuɛ, sanngɛ siɛn’n, ɔ si amun aunnvuɛ. 11 Min sran kpa mun, amun ti aofuɛ nin wlanwlanfuɛ asiɛ nga su. I sɔ’n ti’n, ń srɛ́ amun kɛ nán amun konvi sɔ ninnge nga klɔ sran konvi sɔ be’n mɔ be kle amun yalɛ’n. 12 Maan amun nzuɛn’n yo kpa titi mɛn’n nunfuɛ’m be afiɛn. I liɛ’n, sɛ be tɔn amun suɛn kɛ an ti sa tɛ yofuɛ’n, bé wún sa kpa nga amun yo’n, kpɛkun bé mánmán Ɲanmiɛn cɛn ng’ɔ́ wá nían amun’n i nun. 13 E Min’n i dunman nun’n, maan amun ɲin yi ninnge kwlaa nga klɔ sran’m be kpɛli be ba’n. Sɛ famiɛn-o, maan amun ɲin yi i, afin ɔ ti amun su kpɛn. 14 Sɛ famiɛn’n i janunfuɛ mun-o, maan amun ɲin yi be. Afin ɔ sunmannin be kɛ be tu sa tɛ yofuɛ’m be fɔ naan be yo be nga be yo sa kpa’n be mo. 15 Afin Ɲanmiɛn i klun sa’n yɛle kɛ an yo sa kpa naan sinnglinfuɛ mɔ be wunman sa wlɛ’n b’a ɲanman ndɛ b’a kanman. 16 Maan amun yo kɛ sran mɔ b’a ɲan be ti’n sa. Nán an fa amun ti ɲanlɛ sɔ’n fa kata amun ɲin be yo sa tɛ. Sanngɛ an yo amun wun kɛ Ɲanmiɛn i kanga sa. 17 An bu sran wafa kwlaa be sran, an klo aniaan’m be kwlaa, an sro Ɲanmiɛn, yɛ an bu famiɛn’n i sran. 18 Maan be nga be di junman sran sa nun’n be ɲin yi be min mun kɛ ɔ nin i fata’n sa. Nán maan be ɲin yi be nga be ti kpa mɔ be like yolɛ yoman ya’n be ngunmin. Sanngɛ maan be ɲin yi be nga be like yolɛ yo ya’n wie. 19 Afin sɛ sran kun wun i ɲrun naan ɔ trɛ i awlɛn’n, yɛ sɛ Ɲanmiɛn mɔ i ɲin yi i’n ti’n be kle i yalɛ, kusu nn w’a yoman sa’n, i sɔ’n ti kpa. 20 ?Sɛ amun yo sa tɛ naan be bo amun naan amun tra amun awlɛn’n, nn amun nin ayɛ yilɛ fata? Sanngɛ sɛ amun yo sa kpa naan be kle amun yalɛ naan amun tra amun awlɛn’n, i sɔ’n yo Ɲanmiɛn i fɛ. 21 Like nga ti yɛ be flɛli amun’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Afin amun ti’n, Klisi bɔbɔ wunnin ɲrɛnnɛn. Ɔ kleli amun atin naan an nian su be nanti sɛsɛsɛ. 22 W’a yoman sa tɛ fi, yɛ b’a timan gblɛ ndɛ i nuan nun. 23 Kɛ be kpɛli i nzowa’n, w’a kpɛman be wie. Kɛ bé klé i ɲrɛnnɛn’n, w’a seman kɛ ɔ́ wá klé be wie. Sanngɛ ɔ fɛli i wun wlali Sran ng’ɔ di jɔlɛ nanwlɛ su’n i sa nun. 24 E sa tɛ m’ɔ suali be’n ti’n, be boboli i waka’n su, kɛ ɔ ko yo naan y’a wla sa tɛ’n i ase naan y’a yo sa kpa’n ti. Yɛ “i wun kannin’m be ti’n amun yoli juejue.” 25 Afin laa’n, an ti kɛ bua mɔ b’a bo b’a sanndi’n sa. Sanngɛ siɛn’n, amun a sa amun sin amun tafuɛ m’ɔ ti amun sunianfuɛ’n i sin.\n1 Piɛli 2


Ye Jésus waan: Se a klô ke ah wiéh i ngba su fa wéiin'n, kô yô o ninngé'm bé ate, fe i sika'n man yalefue mun, ye ah nyanh ninngé kpakpa nyanmien su lo. Nan bla'a su n su.\n Ye o séé swran ng'o flelii'n kusu ke; Se ah fleh swran ke o wa di liké'n, se wia nun ô, se nnosua ô, nanh fle o dyanvue, o niaan, nin o ôsufue, nin o tranfue anyanbéunfue mun, nan bé kusu ba fleman o, ba yôman nga a yô maan bé'n, i wunsu a ma'an wo'n ti. Sannge se ah dih tyen'n, fle yalefue, bé bo bé sa nin bé dya ti wuwa'n, nin tyetyewafue, nin anyansifue mun. Se a yô so'n, Nyanmien wa yô o lie yé. Bé lie'n bé le'a liké nan ba yô wié a man o, Nyanmien bobo ye, ke swran kpa'm bé tyen'n, oh yôh o lie'n man o.\n O nieen i sonnzonfue mun o sé bé ke: Amun bo an ti yalefue'n, amun lie su ti yé, afin Nyanmien men'n nun ninngé kpakpa'm bé ti amun lie! Amun bo awé kun amun nde'n, amun lie su ti yé, afin tyen wié amun ku wa yi! Amun bo amun su sun nde'n, amun lie su ti yé, afin tyen wié amun wa sri!\nN niaan kpa mun, anh sié amun su! ?Nyanmien a fa'a men nga nun yalefue mun ke bé yô anyanbéunfue i su bo bé lafi'n ti nan bé di famien nga i waan bé nga bé klôé'n, bé di'n wié?\nAfin amun nin yalefue mun ye amunh kah wa titio, an kwla yô bé kpa ble kwlaa nga an klô'n, sannge n lie'n, min nin amun su tra'an wa titi.\n?Se swran kun ti anyanbéunfue, b'o wun i niaan wié bo i sa a mian, b'o ti'e i wun nyanman nun'n, nzu ye o klé ke o klô Nyanmien nion?\nO sé bé ke: Man swran ng'o le trale nnyon'n, o man swran ng'o le'a wié'n, i kun, ye swran ng'o le liké diwa'n, o yô i so kusu.\nSwran ng'o wua'n, mon o yatyi, o di dyunman nan o nyen i nuan nun alie nan o nyan wié ti swran wié'm bé wun nyanman nun.\n ?Se swran kun ti anyanbéunfue, b'o wun i niaan wié bo i sa a mian, b'o ti'e i wun nyanman nun'n, nzu ye o klé ke o klô Nyanmien nion? M mma mun, nanh man amun swran klôle'n yô amun nuan bui su, nin nuan nun fe su, sannge man bé wuin sakpa liké nga amun yôh'n nun.\nYe m bo n ti famien'n nh séh bé ke: Nanwle, liké kwlaa nga an yô maan n nian nga bé yale'n tra wié'm bé lie'n, bé nun kun'n, min ye an yô maan mion.\nNanh an yatyi sa kpa nin swran yé yôle'n, afin i so liké'n ye bé yôo o dyo Nyanmien kluon.\n I so'n ti, swran'm bé usee i ke: ?Wuun nzu ye é yôo? O sé bé ke: Man swran ng'o le trale nnyon'n, o man swran ng'o le'a wié'n, i kun, ye swran ng'o le liké diwa'n, o yô i so kusu.


?Nguɛ yɛ like nsiɛn nin nso su nga Zakari wunnin be aolia nun’n, be kle e-ɔ? | Like suanlɛ liɛ’n\n“Sɛ an sa amun sin ba min sin’n, n kusu ń sá min sin ḿ bá amun wun.”—ZAKARI 1:3.\nJUE: 120, 117\n?Wafa sɛ yɛ Zoova bu awie wualɛ’n niɔn?\n?Ngue yɛ sɛ e yo i ‘cɛn kwlakwla’n,’ ɔ́ klé kɛ e yia nda nga e tali Zoova’n i nuan-ɔn?\n?Ngue yɛ e tinuntinun é yó naan fiɛn w’a tranman asɔnun’n nun-ɔn?\n1-3. (a) ?Kɛ Zoova súnman Zakari’n, nn sa benin yɛ ɔ o Izraɛlifuɛ’m su-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Zoova seli i sran’m be kɛ be sa be sin be blɛ i wun-ɔn?\nCƐN kun’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Zakari wunnin ninnge wie mun aolia nun. Ɔ́ nían-ɔn, fluwa ɲɔnɲɔnwa kun yɛ aunngban’n fá sín nglo yɛ. Ɔ́ tó i ɲin ekun-ɔn, gbogbo kun yɛ, bla kun ti nun. Ɔ́ nían ekun-ɔn, bla nɲɔn be su tu sín nglo. Be ndɛwa’n ti kɛ anunman wɔngɔ ndɛwa sa. (Zakari 5:1, 7-9) ?Ngue ti yɛ Zoova fali abonuan ninnge sɔ mun kleli i nuan ijɔfuɛ’n niɔn? ?Blɛ sɔ nun’n, sa benin yɛ ɔ o Izraɛlifuɛ’m be su-ɔ? ?Ngue yɛ ninnge sɔ mɔ Zakari wunnin be’n, be kle-ɔ?\n2 Afuɛ 537 nun ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju’n, Izraɛlifuɛ’m be dili aklunjuɛ dan. Afin kɛ Babilɔnifuɛ’m be trali be lomuɛn ɔli mɔ be dili afuɛ 70, be ɲannin be ti. Be sali be sin Zerizalɛmun’n naan bé kó kplán Ɲanmiɛn i sua’n i uflɛ. Kɛ be dili afuɛ kun’n, yɛ be wlali Ɲanmiɛn i sua’n i bo ase-ɔ. Ɔ yoli be fɛ dan. Ɔ maan, be tili be aklunjuɛ kpanlɛ’n i “nganniɛn dan [...] mmua lɔ.” (Ɛsdras 3:10-13) Sanngɛ, sran wie’m be tanndannin be ɲrun kɛ nán be kplan sua’n. I sɔ’n ti, Izraɛlifuɛ’m be sa sin bubuli be. Yɛ be yacili sua’n i kplanlɛ. Be bɔbɔ be sua liɛ’m be kplanlɛ nin fie dilɛ’n, yɛ ɔ yoli be cinnjin-ɔn. Kɛ afuɛ 16 sín’n, nn be nin a wieman Ɲanmiɛn i sua’n i kplan. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ be wla be fanngan naan be yaci be bɔbɔ be wun akunndan bulɛ, naan be di Zoova i junman’n. Afin Zoova kunndɛ kɛ be yo yakpafuɛ naan be tu be klun be su i.\nSɛ e tu e klun e su Zoova’n, i klun jɔ́ e wun.\n3 I sɔ’n ti, afuɛ 520 nun’n, Zoova sunmɛnnin i nuan ijɔfuɛ Zakari Izraɛlifuɛ’m be sin. Ɔ sunmɛnnin i kɛ, ɔ ko kan sa nga ti yɛ ɔ deli be Babilɔninfuɛ’m be sa nun’n i ndɛ kle be. Zakari i dunman’n i bo yɛle kɛ “Zoova wla kpɛnnin su.” Izraɛlifuɛ’m be wla fili like nga Zoova yoli mannin be’n su. Sanngɛ Zoova liɛ’n, i wla w’a fiman be su. (An kanngan Zakari 1:2-4 nun.) Zoova tali be nda kɛ ɔ́ súan be bo naan be su i kpa kɛ laa’n sa. Kpɛkun, ɔ seli be ekun kɛ sɛ be waan i klun jɔ be wun’n, maan be tu be klun be su i. Maan e fa e ɲin e sie i ninnge nga Zakari wunnin be aolia nun’n, be nsiɛn nin nso’n be su. É wá wún wafa nga Zoova wlali Izraɛlifuɛ’m be fanngan’n. Kpɛkun, ninnge nga Zakari wunnin be aolia nun’n, é wún like nga be kle e andɛ’n.\nƝANMIƐN NIN AWIEFUƐ’M BE LE I\n4. (a) ?Like nsiɛn su nga Zakari wunnin i’n, yɛle benin? (b) ?Ngue ti yɛ be klɛli fluwa’n i bue nɲɔn’n su-ɔ? (An nian desɛn 1 ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n4 Like klikli nga Zakari wunnin i’n m’ɔ kɛnnin i ndɛ i fluwa’n i ndɛ tre 5 nun’n, ɔ ti abonuan. (An kanngan Zakari 5:1, 2 nun.) Yɛle kɛ ɔ wunnin fluwa ɲɔnɲɔnwa kun mɔ aunngban su fa sín nglo’n. Fluwa sɔ’n i tɛnndɛn nun’n ti mɛtri blu, yɛ i tɛtrɛ nun’n ti mɛtri nnun. Ndɛ wie’m be klɛ fluwa sɔ’n su. (Zakari 5:3) Be ti jɔlɛ dilɛ ndɛ. Laa’n, kɛ bé klɛ́ ndɛ fluwa su’n, be klɛ ndɛ’n fluwa’n i bue kunngba su. Sanngɛ, fluwa nga Zakari wunnin i’n, ɔ timan sɔ. Be klɛli ndɛ’n i bue nɲɔn’n su. I sɔ’n kle kɛ ndɛ’n ti cinnjin dan.\nƆ fataman kɛ Klistfuɛ’m be wua kaan sa. (An nian ndɛ kpɔlɛ 5-7 be nun.)\n5, 6. ?Wafa sɛ yɛ Zoova bu awie wualɛ’n niɔn?\n5 An kanngan Zakari 5:3, 4 nun. Sran kwlakwla bé wá kán sa nga be yoli’n i ndɛ bé klé Ɲanmiɛn. Sanngɛ be nga Ɲanmiɛn wá úsa be sa kpa’n, yɛle i sufuɛ mun. Afin i dunman o be su. Be nga be klo Zoova’n, be si kɛ sɛ be wua’n, bé sáci i dunman. (Nyanndra Mun 30:8, 9) Sran wie’m be kwla bu i kɛ sɛ be leman like naan be wua’n, ɔ timan tɛ. Sanngɛ sran ng’ɔ wua’n, ɔ kle kɛ i ɲin ti kpli. Yɛ ɔ kle kɛ ɔ buman Zoova nin i mmla’n be like fi.\n6 Zakari ndɛ tre 5 i mma 3 nin 4 se kɛ sannzan ng’ɔ́ wá tɔ́ Izraɛli mɛn’n su’n, ɔ ti kɛ sin sa. Ɔ́ ‘wlú awiefuɛ’m be sua’m be nun, kpɛkun ɔ́ ká lɔ lele ɔ́ yrá be [sua mun] sekeseke kpan.’ Ndɛ sɔ’n kle kɛ Zoova kwla yi sa tɛ kwlaa nga i sufuɛ’m be yo’n i nglo. Kpɛkun ɔ di be jɔlɛ. Sran kun kwla wua. Kpɛkun wie liɛ’n, polisie mun, annzɛ sran ng’ɔ di junman i sa nun’n, annzɛ asɔnun kpɛnngbɛn mun, annzɛ i osufuɛ’m be trɛmɛn i. Sanngɛ, ɔ kwlá fiaman Zoova ɲrun. Sran kwlaa ng’ɔ wua’n, saan Zoova yí i nglo. (Ebre Mun 4:13) Kɛ e nin be nga be di nanwlɛ “sa’n kwlaa nun” e san nun’n, ɔ yo e fɛ dan.—Ebre Mun 13:18.\n7. ?Ngue yɛ ndɛ ng’ɔ o fluwa ɲɔnɲɔnwa nun’n, ɔ kle e-ɔ?\n7 Awie wualɛ wafa kwlaa ti tɛ Zoova ɲrun. E mɔ e si Zoova’n, ɔ fata kɛ e nanti i mmla’m be su naan y’a sacimɛn i dunman’n. I liɛ’n, kɛ Zoova wá dí be nga be ɲin yimɛn i’n be jɔlɛ’n, é fíte nun.\nMAAN E YIA NDA NGA E TALI ZOOVA’N I NUAN “CƐN KWLAKWLA”\n8-10. (a) ?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, sran kun kwla ta nda-ɔ? (b) ?Nda benin yɛ Famiɛn Sedesiasi tali mɔ w’a yiɛmɛn i nuan-ɔn?\n8 Ndɛ ng’ɔ klɛ fluwa’n su’n, ɔ ti be nga be bo Ɲanmiɛn dunman “be ta nda ngbɛnngbɛn’n,” be liɛ wie. (Zakari 5:4) Kɛ sran kun kán ndɛ m’ɔ ta su nda’n, i sɔ’n kle kɛ ndɛ ng’ɔ su kan’n ti nanwlɛ. Wie liɛ kusu’n, sɛ sran kun se kɛ ɔ́ yó like kun annzɛ ɔ su yoman’n, ɔ ta nda.\n9 Sran ng’ɔ bo Zoova dunman ta nda’n, ɔ fata kɛ ɔ yiɛ i nuan. Sa ng’ɔ juli Sedesiasi su’n, ɔ kle sɔ weiin. Sedesiasi yɛ ɔ yoli Zerizalɛmun lɔ famiɛn’m be kasiɛn’n niɔn. Ɔ boli Zoova dunman tali nda kɛ ɔ nin Babilɔnin famiɛn’n be su kunman alɛ. Sanngɛ w’a diman nda sɔ’n su. I sɔ’n ti, Zoova seli kɛ “ɔ́ wá wú Babilɔni lɔ. Babilɔni famiɛn’n yɛ ɔ sieli wɔ Babilɔni lɔ-ɔ. Sanngɛ nda nga ɔ tali nin aenguɛ nga ɔ nin i be trali’n, w’a diman be su, i ti i mɛn nun yɛ ɔ́ wú-ɔ.”—Ezekiɛl 17:16.\n10 Famiɛn Sedesiasi tali nda Zoova ɲrun, yɛ Zoova kunndɛ kɛ ɔ yia nda sɔ’n i nuan. (2 Be Nyoliɛ 36:13) Sanngɛ w’a yoman sɔ. Ɔ ko srɛli Ezipti famiɛn’n kɛ ɔ de i Babilɔninfuɛ’m be sa nun. Sanngɛ Ezipti famiɛn’n w’a kwlá demɛn i.—Ezekiɛl 17:11-15, 17, 18.\n11, 12. (a) ?Nda nga sran kun kwla ta’n i cinnjin kpafuɛ’n, yɛle benin? (b) ?Ngue yɛ sɛ e yo i ‘cɛn kwlakwla’n,’ é klé kɛ e yia nda nga e tali Zoova’n i nuan-ɔn?\n11 Sa ng’ɔ juli Sedesiasi su’n, ɔ kle kɛ Zoova ti nda nga e ta be’n. Sɛ e waan Zoova i klun jɔ e wun’n, ɔ fata kɛ e yia nda nga e ta be’n, be nuan. (Jue Mun 76:12) Kɛ sran kun fɛ́ i wun mán Zoova’n, ɔ tɛ i nda. Yɛle kɛ ɔ se Zoova kɛ kannzɛ lika yo kekle i su sɛ’n, ɔ su yacimɛn i sulɛ le. Nda cinnjin kpafuɛ nga sran kun kwla ta’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ.\n12 ?Kɛ mɔ e tali Zoova i nda kɛ é sú i titi’n, ngue yɛ é yó naan y’a yia nda sɔ’n i nuan-ɔn? Kɛ sa tɔ e su’n, sɛ ɔ ti sɛ, ɔ ti sɛ o, maan e kle Zoova kɛ e kunndɛ kɛ é yía nda nga e tali’n i nuan “cɛn kwlakwla.” (Jue Mun 61:9) Wienun-ɔn, e junman’n su lɔ, annzɛ suklu lɔ’n, sran kun kunndɛ kɛ ɔ nin e trá ndalie. ?Ngue yɛ é yó-ɔ? ?É trán lɛ é níɛn i, annzɛ é nánti Zoova i mmla’n su? ( Nyanndra Mun 23:26) ?Yɛ sɛ e ngunmin yɛ e su Zoova e awlo lɔ’n nin? ?E srɛ i kɛ ɔ uka e naan e nanti klanman titi? E si kɛ e ndɛ lo Zoova yɛ ɔ kle atin. I sɔ’n ti, kannzɛ kekle o e su’n, maan e lɛ i ase titi. Maan e kanngan Biblu’n nun cɛn kwlakwla. Kɛ é fá e wun mán Zoova’n, e tali nda kɛ é yó ninnge sɔ mun. I sɔ’n ti, maan e mian e ɲin e yo be. I liɛ’n, é klé Zoova kɛ e klo i naan e ti i liɛ sakpa. Zoova i sulɛ’n ti e cinnjin tra like kwlakwla. Kɛ mɔ e nin Zoova e nanti klanman ti’n, ɔ tali nda kɛ cɛn wie lele’n, ɔ́ mán e ninnge kpakpa mun.—Mmla’n 10:12, 13.\nZoova yia nda ng’ɔ ta be’n be nuan naan e yo sɔ wie.\n13. ?Ngue yɛ ninnge nga Zakari wunnin be aolia nun’n be nsiɛn su’n kle e-ɔ?\n13 Like nsiɛn su nga Zakari wunnin i aolia nun’n, ɔ kle kɛ sɛ e klo Zoova’n, nán e wua. Sɛ e tɛ i nda’n, maan e yiɛ i nuan. E wunnin i ekun kɛ, kannzɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli sa tɛ’n, sanngɛ Zoova w’a yiman be blo. Ɔ wunnin kɛ be kpɔfuɛ’m be kle be yalɛ. I sɔ’n ti, ɔ yoli like ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó mán be’n. I lɛ nun’n, Zoova kle e ajalɛ kpa. Yɛle kɛ nda nga e ta’n, maan e yiɛ i nuan. Yɛ maan e lafi su kɛ Zoova súan e bo naan y’a kwla yo sɔ. Afin, ɔ seli kɛ cɛn wie lele e liɛ yó ye. Ɔ cɛ kan’n, ɔ́ wá núnnún klunwifuɛ’m be kwlakwla asiɛ’n su. Like nga Zakari wunnin i aolia nun’n i nso su’n, ɔ kle sɔ weiin.\nZOOVA KAN SA TƐ YOFUƐ’M BE BO\n14, 15. (a) ?Like nso su nga Zakari wunnin i aolia nun’n, yɛle benin? (An nian desɛn 2 su ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.) (b) ?Ngue yɛ bla m’ɔ o gbogbo’n nun’n, ɔ ti i nzɔliɛ-ɔ? (c) ?Ngue ti yɛ anzi’n katali gbogbo’n su-ɔ?\n14 Kɛ Zakari wunnin fluwa ɲɔnɲɔnwa kun mɔ aunngban su fa tu sin nglo’n, anzi kun seli i kɛ: “Man ɔ ti’n su nian.” Zakari nían-ɔn, gbogbo kun yɛ. (An kanngan Zakari 5:5-8 nun.) Gbogbo’n i su tre’n ti kukluku. Sunmun yɛ be fa yoli-ɔ. Kɛ gbogbo’n i su tikeli’n, Zakari nían-ɔn, “bla kun yɛ ɔ ti nun yɛ.” Anzi’n seli Zakari kɛ bla sɔ’n ti “Klunwi’n i nzɔliɛ.” Kɛ bla’n kunndɛli kɛ ɔ́ fíte’n, srɛ kunnin Zakari. Sanngɛ, anzi’n suli bla’n i bo yili i gbogbo’n nun. Kpɛkun, ɔ fɛli i tre’n katali su ndɛndɛ. ?Ngue yɛ like sɔ mɔ Zakari wunnin i aolia nun’n, ɔ kle e-ɔ?\n15 Like sɔ mɔ Zakari wunnin i’n, ɔ kle kɛ Zoova tranman lɛ nianman sa tɛ nga i sufuɛ kun yo’n. Sanngɛ, ɔ kan sa tɛ yofuɛ sɔ’n i bo ndɛndɛ. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:13) I sɔ m’ɔ yo’n, i nzɔliɛ yɛle bla’n i bo mɔ anzi su yili i gbogbo’n nun mɔ i sin’n, ɔ katali su ndɛndɛ’n.\nZoova kle kɛ ɔ su yaciman klunwifuɛ mun i sufuɛ’m be afiɛn. (An nian ndɛ kpɔlɛ 16-18 be nun.)\n16. (a) ?Ngue yɛ bla nɲɔn nga be ndɛwa’n ti kɛ anunman wɔngɔ ndɛwa sa’n, be yoli-ɔ? (An nian desɛn 3 su ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.) (b) ?Nin yɛ be fali gbogbo’n ɔli-ɔ?\n16 Zakari nían ekun-ɔn, bla nɲɔn yɛ. Be ndɛwa’n ti kɛ anunman wɔngɔ ndɛwa sa. (An kanngan Zakari 5:9-11 nun.) Bla nɲɔn sɔ’m be timan kɛ bla klunwifuɛ nga Zakari wunnin i m’ɔ ti gbogbo nun’n sa. Be fali be ndɛwa dandan’n be mannin gbogbo’n su be ɔli “Mezopotami mɛn’n” nun annzɛ Babilɔnin lɔ. ?Ngue ti yɛ be fa ɔli lɔ-ɔ?\n17, 18. (a) ?Ngue ti yɛ gbogbo mɔ “Klunwi’n i nzɔliɛ” o nun’n, Babilɔnin lɔ yɛ be fali ko takali-ɔ? (b) ?Ngue yɛ w’a fua kpa kɛ á yó-ɔ?\n17 Like nga ti yɛ be fali gbogbo mɔ “Klunwi’n i nzɔliɛ” o nun’n be ko tɛkɛli i Babilɔnin lɔ’n, Zakari blɛ su Izraɛlifuɛ’m be kwla wun i wlɛ. Be si kɛ lɔfuɛ’m be sɔ amuɛn, yɛ be yo sa tɛtɛ mun. Zakari nin Izraɛlifuɛ nga be trannin lɔ’n, be miannin be ɲin kpa naan b’a yoman kɛ be sa wie. Like nga Zakari wunnin i aolia nun’n, ɔ kle kɛ Zoova su yaciman klunwifuɛ mun i sufuɛ’m be afiɛn.\n18 Zuifu’m be wunnin i wlɛ ekun kɛ, ɔ fata kɛ be tinuntinun be mian be ɲin naan be nin Zoova be nanti klanman. Sa tɛ yofuɛ’n kwlá tranman Zoova i sufuɛ’m be afiɛn trilili. Andɛ’n, Zoova flɛli e kɛ e su i. Kɛ e o i sufuɛ’m be afiɛn’n, e wun kɛ ɔ klo e naan ɔ sasa e. I sɔ’n ti, maan e tinuntinun e mian e ɲin e yo sa ng’ɔ ti kpa’n, naan fiɛn kaan sa w’a tranman asɔnun’n nun.\nSRAN KPA’M BE YO ZOOVA KLUN SA\n19. ?Ngue yɛ ninnge nga Zakari wunnin be aolia nun’n, be kle e-ɔ?\n19 Like nsiɛn nin nso su nga Zakari wunnin be aolia nun’n, be kle kɛ be nga be yo sa tɛ’n, ɔ fata kɛ be kaci be nzuɛn’n. Afin Zoova su yaciman sa tɛ yofuɛ’m be lɛ trilili. E mɔ e ti i sufuɛ’n, ɔ fata kɛ e kpɔ sa tɛ’n. E wun i wlɛ kɛ, sɛ e yo Zoova klun sa’n, ɔ́ sásá e yɛ e liɛ yó ye. Kɛ ɔ yo naan e nin Zoova e nanti klanman mɛn tɛ nga nun’n, ɔ timan pɔpɔ. Sanngɛ Zoova fanngan nun’n, e kwla yo sɔ. ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ sran’m bé sú Zoova kɛ ɔ nin i fata’n sa titi-ɔ? ?Kɛ mɔ ɲrɛnnɛn dan’n su mantan koko’n, ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ Zoova sɛ́sɛ́ i sufuɛ mun-ɔn? É wá wún kosan sɔ’m be su tɛlɛ’n, like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n nun.\nAn sa amun sin bla Zoova sin: Zakari blɛ su’n, Izraɛlifuɛ’m be yacili Zoova sua’n i kplanlɛ. Be ninnge liɛ’m be yolɛ’n, yɛ ɔ yoli be cinnjin-ɔn. Sanngɛ, Zoova w’a yiman be ase. Zoova fali ninnge wie mun kleli Zakari aolia nun naan be wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ be sa be sin be blɛ i sin. Yɛle kɛ, maan be dun mmua yo Zoova i ninnge liɛ mun, yɛ be tu be klun be su i.


JW Klisifuɛ mun nin be junman’n aɲia’n i siesielɛ afuɛ 2019 Fevrie 4-10\nRƆMUNFUƐ MUN 1–3\n“Maan e tinngɛ e klun akunndan’n titi”: (Min. 10)\n[Bo Rɔmunfuɛ Mun fluwa’n i su fitilɛ video’n.]\nRɔm 2:14, 15—E kwlaa e le klun akunndan. (lv 16 § 6)\nRɔm 2:15—Ɔ fata kɛ e tinngɛ e klun akunndan’n naan w’a kwla uka e. (lv 17-18 § 8-9)\nRɔm 3:4—?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ ‘Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ ti nanwlɛfuɛ-ɔ’? (w08 1/6 12 § 5)\nRɔm 3:24, 25—?Wafa sɛ yɛ “like nga Klisi Zezi mannin naan b’a fite nun’n” ɔ blu “sa tɛ nga be yoli be laa’n” su-ɔ? (w08 1/6 11 § 6)\nBiblu’n nun kannganlɛ: (Nán ɔ tra min. 4) Rɔm 1:1-17 (th like suanlɛ 10)\nMian ɔ ɲin naan si kanngan yɛ si like kle: (Min. 10) Ijɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ. Bo video nga be flɛ i kɛ Ndɛ’n i kanlɛ wafa ng’ɔ ti su’n. Yɛ an koko fluwa Like klelɛ i like suanlɛ 2 i su yalɛ.\nIjɔlɛ: (Nán ɔ tra min. 5) w06-F 1/6 12-13—Ndɛ nga á yíyí nun’n: Maan e wun i wlɛ kɛ e klɔ sran mun e kwlá yoman ninnge ngba. (th like suanlɛ 7)\n“?Amun fa amun ɲin sie i Ɲanmiɛn i nzuɛn’m be su?”: (Min. 15) Ijɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ. Bo video nga be flɛ i kɛ “Les merveilles de la création révélent la gloire de Dieu: La lumiére et les couleurs”.\nAsɔnun’n i Biblu’n nun like suanlɛ: (Min. 30) lv ndɛ tre 16 § 17-22, Kuku nga be flɛ i “?Ɔ ti bae dilɛ sakpa?”\nKlisifuɛ mun nin be junman’n afuɛ 2019 Fevrie 4-10 aɲia’n i siesielɛ


?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kwla yo min ye ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Abui Abɛ Acoli Afrikaans Albanais Allemand Alur Anglais Arabe Arménien Assamais Attié Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bambara Basque Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuuk Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Edo Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Gokana Goun Grec Guarani Gujarati Guéré Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Indonésien Irlandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Konkani (Romain) Kosrae Krio Kwangali Kwanyama Lamba Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes finnoise Langue des signes hongroise Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes paraguayenne Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes russe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mixe Mizo Mongol Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quiché Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Southern Greece) Rotumien Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Sunda Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tandroy Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tlapanec Tojolabal Tongien Toraja Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Urhobo Uruund Valencian Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yacouba Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nE kɛnngɛn i Biblu’n nun kɛ: “Nyanmiɛn Ndɛ nga be klɛli’n, [Ɲanmiɛn] bɔbɔ yɛ ɔ fɛ i kwlaa mannin sran mun yɛ be klɛli-ɔ.” (2 Timote 3:16) Sɛ ɔ ti sɔ sakpa’n, nn e kwla nanti ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n su.\nSa kun yɛ: Davidi su cisan loto nun. Lika nga w’a ju lɛ’n, ɔ siman lɔ laa. Kɛ ɔ nian ninnge nga be tali be akpɔ’m be nuan mɔ be kle atin’n, ɔ wun kɛ w’a mlin.\nLike nga a kwla yo’n:\nA kwla se sran wie kɛ ɔ kle wɔ atin’n.\nSɛ be jajali lika’n i fluwa kun su’n, a kwla nian su.\nA kwla se kɛ á kɔ́ ɔ ɲrun naan kannzɛ ɔ yo sɛ’n á fíte atin kpa’n su.\nAjalɛ kasiɛnfuɛ’n yɛ ɔ ti be nun tɛfuɛ’n niɔn.\nSɛ a fa ajalɛ’n i nɲɔn su’n, ɔ́ yó kpa mán wɔ trá ajalɛ kliklifuɛ’n. Afin, be jajali lika’n i fluwa su. Yɛ a kwla nian su tikatika naan w’a mlinman.\nI wafa kunngba’n, Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n m’ɔ o Biblu’n nun’n, ɔ kwla yo wɔ ye.\nFluwa sɔ m’ɔ leman wunsu’n,\nɔ kwla kle wɔ ngwlɛlɛ naan w’a wun sa’m be trawlɛ.\nɔ kwla tike ɔ ɲin naan w’a si ɔ wun kpa, naan w’a kaci ɔ nzuɛn’n.\nɔ kwla kle wɔ like ng’ɔ fata kɛ a yo naan ɔ liɛ w’a yo ye’n.\nBIBLU’N TƐ KOSAN CINNJIN’M BE SU\nKɛ e ko si ijɔ cɛ’n, nn y’a bo kosan usalɛ bo.\n?Ngue ti yɛ ɲanmiɛn su lɔ’n ti ble ɔ?\n?Ngue ti yɛ nzraama’m be kpaja ɔ?\nKɛ e yo kaklaka’n, e usa kosan wie mun ekun.\n?Ngue ti yɛ sa tɛtɛ’m be ju ɔ?\n?Yɛ sɛ Biblu’n w’a dun mmua tɛ kosan sɔ’m be su’n nin?\nSran sunman be se kɛ Biblu’n nun ndɛ’n ti ngua. Annzɛ ɔ ti lalafuɛ ndɛ naan i wlɛ wunlɛ’n ti kekle. ?Sanngɛ, ɔ ti sɔ sakpa? ?Annzɛ Biblu’n i wun akunndan nga sran’m be bu’n yɛ ɔ timan su ɔ? ?Annzɛ kusu’n, ato ndɛ yɛ be fali su ɔ?\nSran wie’m be bu i kɛ Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ sie mɛn’n niɔn. ?Sanngɛ, i sɔ’n ti nanwlɛ? Mɛn’n w’a tɔ nvati. Afɛ’n nin ɲrɛnnɛn’n, nin tukpacɛ’n nin wie’n, ɔ nin yalɛ dilɛ’n nin sa kekleekle’m b’a yi i piɛ. ?Ɲanmiɛn m’ɔ ti sran klofuɛ’n, ɔ kwla fɛ i sɔ sa mun yi i sran’m be su?\n?A kunndɛ kɛ á sí kosan sɔ’n i su tɛlɛ’n? Wafa nga Biblu’n tɛ su’n, ɔ kwla bo wɔ nuan.\nKɔlɛ a sieli i nzɔliɛ kɛ fluwa nga nun afɔtuɛ’m be fin Biblu’n nun. Zoova i Lalofuɛ’m be lafi su kɛ ndɛ nga Biblu’n kan’n, ɔ kwla yo sran ye dan. Afin, ɔ ti Ɲanmiɛn i nuan ndɛ. Yɛ “be fa kle like, be fa kle sran mun lele be wun nanwlɛ’n, be fa tu be fɔ, be fa kle be sa nga be yo-ɔ ɔ ti kpa’n.” (2 Timote 3:16, 17) Biblu’n o lɛ w’a cɛ kpa. Sanngɛ, i nun ndɛ’n ti e blɛ sufuɛ’m be liɛ wie. Kanngan nun nian.\nKɔ www.jw.org/bci su. Naan nian video nga be flɛ i kɛ ?Ngue ti yɛ Biblu’n nun like suanlɛ’n ti cinnjin ɔn?.\n?Nin yɛ é wún kosan cinnjin’m be su tɛlɛ’n niɔn?


Biblu’n nun ndɛ: Zezi kan Ɲanmiɛn ndɛ oka’n su - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nAMUN nian, Zezi yɛ ɔ ti yɛ. Ɔ su kle sran ngba nga’m be like Galile oka kun su. I sɔnnzɔnfuɛ mun yɛle nga be ti i wun koko lɛ’n. Ɔ fali be nun blu nin nɲɔn (12) naan be kaci i akoto. Akoto’m be ti Zezi i liɛ kɛ i sɔnnzɔnfuɛ ngunmin mun sa. ?Amun si be dunman?\nBe dunman mun yɛ: Simɔn Piɛli nin i niaan bian Andre. Kpɛkun, Zaki nin i niaan bian Zan. Be flɛ kun ekun kɛ Zaki, yɛ be flɛ kun ekun kɛ Simɔn. Akoto’m be nun sran nɲɔn suan Zida. Zida sɔ mun’n, be nun kun yɛle Zida Iskariɔti, yɛ kunfuɛ’n, be flɛ i kɛ Tade. Kpɛkun, Filipu nin Natanaɛli (mɔ i dunman ekun yɛle Batelemi), yɛ Matie ɔ nin Toma.\nKɛ be fin Samari lɔ be bali’n yɛ Zezi boli i jasin fɛ’n bolɛ’n bo ɔ. Ɔ se sran mun kɛ: ‘Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ’n w’a mantan.’ ?Amun si Sielɛ Blɛ sɔ’n? Sielɛ Blɛ sɔ’n, ɔ ti Ɲanmiɛn i awa. Zezi yɛ ɔ ti i su famiɛn’n niɔn. Sielɛ Blɛ sɔ’n o ɲanmiɛn su lɔ, yɛ ɔ́ yó maan alaje’n trán asiɛ’n su. Ɲanmiɛn i Sielɛ Blɛ’n yó maan asiɛ wunmuan’n káci mɛn klanman.\nI sɔ Sielɛ Blɛ’n, i ndɛ yɛ Zezi su kan kle sran mun lɛ ɔ. Ɔ seli be kɛ: ‘Wafa nga ɔ fata kɛ amun srɛ’n, yɛ: ‘E si mɔ a o ɲanmiɛn su lɔ’n, maan sran’m be wun i wlɛ kɛ wɔ ngunmin yɛ a ti Ɲanmiɛn’n niɔn. Maan ɔ Sielɛ Blɛ’n ju. Maan e mɔ e o asiɛ’n su wa’n e yo ɔ klun sa kɛ be mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yo’n sa.’ Sran sunman lika be flɛ srɛlɛ sɔ’n kɛ ‘Srɛlɛ nga Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun’n.’ ?Amun si srɛlɛ sɔ’n i wunmuan’n?\nZezi su kle sran mun ekun wafa nga ɔ fata kɛ be nin be wiengu be tran’n. Ɔ se be kɛ ‘like kwlaa nga amun klo kɛ sran yo man amun’n, an yo i kunngba sɔ’n man be.’ ?Amun kloman kɛ sa kwlaa nun’n sran’m be yo amun kpa? I sɔ’n ti yɛ Zezi waan ɔ fata kɛ e yo sran’m be kpa’n niɔn. ?Kɛ mɛn klanman nun lɔ’n sran’m be kwlaa bé yó i sɔ’n, ɔ su yoman ɲɛnmɛn?\nMatie Ndɛ tre 5 lele 7; 10:1-4.\n?Desɛn’n su’n, ninfan yɛ Zezi su kle like lɛ ɔ, yɛ wan mun yɛ be ti i wun koko lɛ’n niɔn?\n?Akoto blu nin nɲɔn be dunman yɛle onin?\n?Ngue yɛle Sielɛ Blɛ nga Zezi kɛn i ndɛ’n?\n?Ngue yɛ Zezi kleli sran mun kɛ be fa wla be srɛlɛ nun ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ Zezi seli kɛ sran’m be nin be wiengu be tran ɔn?\nKanngan Matie 5:1-12 nun.\n?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ Ɲanmiɛn ninnge’m be lo e ɔ? (Mat. 5:3; Rɔm. 10:13-15; 1 Tim. 4:13, 15, 16)\nKanngan Matie 5:21-26 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Matie 5:23, 24 yi i nglo kpa kɛ sɛ ndɛ o e nin e niaan kun e afiɛn’n, nn ɔ ti kɛ ndɛ o e nin Ɲanmiɛn e afiɛn sa’n niɔn? (Mat. 6:14, 15; Jue. 133:1; Kol. 3:13; 1 Zan 4:20)\nKanngan Matie 6:1-8 nun.\n?Klɔ sran i ayeliɛ benin mun yɛ ɔ fataman kɛ Klistfuɛ’m be fa su ɔ? (Lik 18:11, 12; 1 Kor. 4:6, 7; 2 Kor. 9:7)\nKanngan Matie 6:25-34 nun.\n?Ɲanmiɛn m’ɔ fata kɛ e lafi i su naan y’a ɲan like nga e sa miɛn i wun’n, i su ndɛ benin yɛ Zezi kleli ɔ? (Tul. 16:4; Jue. 37:25; Fil. 4:6)\nKanngan Matie 7:1-11 nun.\n?Ngue yɛ sunnzun ase kpa nga e wun i Matie 7:5 nun’n, ɔ kle e ɔ? (Nya. 26:12; Rɔm. 2:1; 14:10; Zak. 4:11, 12)


Raabu lafili Zoova su | Amun kle amun mma’m be like\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Abui Acoli Afrikaans Ahanta Ajië Albanais Allemand Altaï Alur Amharique Anglais Arabe Arménien Assamais Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bomu Boulou Bulgare Bété Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chokwe Chol Chuabo Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Gitonga Goun Grec Groenlandais Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Kpelle Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mandjak Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Marshall Maré Maya Mazahua Mazateco (Huautla) Mende Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Motu Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Nias Nicobarais Nigerian Pidgin Niue Norvégien Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pemon Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quiché Rapanui Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Soli Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchèque Tetun Dili Thaï Tiv Tlapanec Toba Tojolabal Tok Pisin Tongien Toraja Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Xhosa Xârâcùù Yoruba Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nMaan ɔ yo e kɛ e o klɔ nga be flɛ i Zeriko’n su lɔ sa. Klɔ sɔ’n o Kanaanfuɛ mun be mɛn’n nun. Kanaanfuɛ mun be lafiman Zoova su kaan sa. Klɔ sɔ’n su lɔ yɛ bla kun mɔ be flɛ i Raabu’n ɔ tran ɔn.\nRaabu i kaan nun’n, ɔ tili i kɛ Moizi kpɛli Ndɛma jenvie’n nun naan ɔ fali Izraɛlifuɛ mun Ezipti lɔ fiteli. Ɔ tili i ekun kɛ Zoova yoli maan Izraɛlifuɛ’m be kwlali be kpɔfuɛ mun. Siɛn’n, w’a ti i kɛ Izraɛlifuɛ’m b’a ju Zeriko i wun koko lɛ!\nRaabu sasali klɔ kpla nianfuɛ mun, afin ɔ lafi Zoova su\nLe kun’n, Izraɛlifuɛ nɲɔn be ɔli Zeriko i kpla nianlɛ. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn lika’n su san. Raabu i awlo lɔ yɛ be wluli ɔ. Ɔ sɔli be nun. Sanngɛ kɔnguɛ’n, Zeriko famiɛn’n tili i kɛ klɔ nianfuɛ mun b’a wlu klɔ’n nun, naan be ɔli Raabu i awlo lɔ. I ti’n, famiɛn’n sunmɛnnin i sran mun kɛ be ko tra be. Sanngɛ Raabu fali klɔ nianfuɛ nɲɔn mun ko fiɛli i sua’n i ti su nglo lɔ. Kpɛkun ɔ seli famiɛn’n i sran mun kɛ: ‘Sran sɔ’m be juli min awlo wa sɔ, sanngɛ be ɔli. Sɛ amun su be su ndɛndɛ’n, amún tó be!’ ?A si like nga ti yɛ Raabu sasali klɔ nianfuɛ mun’n?— Ɔ lafi Zoova su ti ɔ. Kpɛkun ɔ si kɛ Zoova fá Kanaan mɛn’n mán Izraɛlifuɛ mun.\nKa naan klɔ nianfuɛ mun b’a ɔ’n, be seli Raabu kɛ, kɛ bé wá núnnún Zeriko klɔ’n, be su kunmɛn i nin i awlofuɛ mun wie. ?Sanngɛ a si like nga be seli Raabu kɛ ɔ yo’n?— Be seli i kɛ: ‘Fa ɲanman ɔkwlɛ nga cici i ɔ fenɛtri’n nun. Sɛ a yo sɔ’n, sran kwlaa nga be o ɔ awlo’n nun’n, bé fíte nun.’ Ndɛ nga be kannin’n, Raabu niannin su. ?I sin’n, a si sa ng’ɔ juli’n?—\nZoova deli Raabu nin i awlofuɛ mun\nKɛ ɔ cɛli kan’n, Izraɛlifuɛ mun be nanti bo sin yiali Zeriko klɔ’n. Be yoli sɔ lele cɛn ba nsiɛn. Be tɔ bliin yɛ be kɔ ɔ. Cɛn kun, be bo sin yia klɔ’n kpɛ kunngba. Sanngɛ cɛn nso su’n, be bo sin yiali klɔ’n kpɛ nso. Kpɛkun be ngba be kpannin kekle kpa. Zoova yoli maan klɔ’n i wun talɛ wunmuan’n bubuli. Sanngɛ sua nga ɲanman ɔkwlɛ’n cici i fenɛtri’n nun’n, ɔ kali lɛ. W’a buman wie. ?A wun i desɛn’n su?— Raabu nin i awlofuɛ mun be fiteli nun!\n?Ngue yɛ Raabu i su ndɛ’n kle wɔ ɔ?— Raabu tili Zoova i su ndɛ. Ndɛ sɔ’n yoli i ɲɛnmɛn. I ti yɛ ɔ lafili Zoova su ɔ. Ɔ kusu, Zoova i su like nga a su suan’n, ɔ sɔnnin kpɛkun ɔ yo ɲɛnmɛn. ?A lafi Zoova su kɛ Raabu sa?— E si kɛ a lafi i su!\nZozie 2:1-24; 6:1-5, 14, 15, 20-25\nEbre Mun 11:31\n?Raabu i kaan nun’n, ndɛ benin yɛ ɔ tili ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Raabu ukali Izraɛlifuɛ nga be bali klɔ’n i nianlɛ’n niɔn? ?Ngue ti yɛ ɔ ukali be ɔ?\n?Ngue yɛ klɔ kpla nianfuɛ mun be seli kɛ bé yó mán Raabu ɔ?\n?Ngue yɛ Raabu yoli mɔ a kunndɛ kɛ á yó wie ɔ?


?Ngue yɛ sran nnan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n be ti be nzɔliɛ-ɔ?\n?Ngue yɛ sran nnan sɔ’m be ti be nzɔliɛ-ɔ?\nSran nnan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n, be yo sro. Sanngɛ, ɔ fataman kɛ be su ndɛ’n kun e srɛ. Afin, ndɛ nga Biblu’n kan’n, ɔ nin sa nga be ju e blɛ su’n be tike e ɲin. Ɔ maan, e wun like kunngunngun nga sran nnan sɔ’m be ti be nzɔliɛ’n i wlɛ. Be su ndɛ’n fa e ɲin sie i ɲrɛnnɛn nga be ju asiɛ’n su’n be su. Sanngɛ, ndɛ sɔ’m be kwla fɔnvɔ ɔ bɔbɔ, nin wɔ awlofuɛ mun wie. I sɔ’n ti’n, fa ɔ ɲin sie i sran sɔ’m be su ndɛ nga Biblu’n kan’n su.\nSRAN NG’Ɔ TI NNƐN KPANNGƆ UFUE’N SU’N\nSran ng’ɔ wunnin aolia nun like sɔ’n seli kɛ: “Ń nían-an, nnɛn kpanngɔ ufue kun yɛ. Ta o sran ng’ɔ ti su’n i sa nun, be mɛnnin i like kun kɛ sika kle sa, yɛ ɔ ɔli yasua su kɛ ɔ nin i kpɔfuɛ mun bé kó kún naan ɔ́ kwlá be.”—Sa Nglo Yilɛ 6:2.\n?Wan yɛle sran sɔ m’ɔ ti nnɛn kpanngɔ ufue’n su’n? Sa Nglo Yilɛ fluwa kunngba’n kle kɛ sran sɔ’n, ɔ o ɲanmiɛn su lɔ naan be flɛ i kɛ “Nyanmiɛn ndɛ.” (Sa Nglo Yilɛ 19:11-13) Zezi Klist yɛ be flɛ i sɔ-ɔ. Afin, ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. (Zan 1:1, 14) Asa ekun’n, be flɛ i kɛ “Famiɛn’m be Famiɛn nin sran’m be min mun be Min.” Yɛ be flɛ i kɛ “Sran-bɔ-be-kwla-fa-be-wla-guɛ-i-su nin Nanwlɛfuɛ.” (Sa Nglo Yilɛ 19:11, 16) I kwlaa sɔ’n kle weiin kɛ sran ng’ɔ ti nnɛn kpanngɔ ufue’n su’n, ɔ ti famiɛn. Yɛ ɔ ti safuɲrɛn. Sanngɛ, ɔ mianmianman sran mun. Yɛ ɔ buman be lufle\n?Wan yɛ ɔ mannin Zezi i kwlalɛ sɔ’n niɔn? (Sa Nglo Yilɛ 6:2) Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Daniɛli waan aolia nun’n, ɔ wunnin, “like kun m’ɔ fa klɔ sran.” Like sɔ m’ɔ fa klɔ sran’n yɛle Mɛsi’n. Be fɛ i ɔli “bian oke’n” i wun lɔ. Yɛ be fali “kwlalɛ’n be mɛnnin, be mɛnmɛnnin i, yɛ be fali famiɛn diwlɛ’n be wlɛli i sa nun.” (Daniɛl 7:13, 14) Bian oke’n yɛle Ɲanmiɛn Zoova. * Ndɛ sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn Kpli yɛ ɔ mannin Zezi i kwlalɛ’n niɔn. Ɔ sieli Zezi famiɛn, yɛ ɔ mɛnnin i atin kɛ ɔ di sran’m be jɔlɛ. Sran ng’ɔ ti nnɛn kpanngɔ ufue’n su’n, ɔ ti Ɲanmiɛn i Wa’n i nzɔliɛ. Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ like ufue’n, ɔ ti sa nga be yo i nuan su’n i nzɔliɛ. I sɔ’n kle kɛ alɛ nga Zezi kun’n, ɔ ti su.—Sa Nglo Yilɛ 3:4; 7:9, 13, 14.\n?Blɛ benin nun yɛ sran nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n be boli nun-ɔn? E wunnin kɛ sran ng’ɔ ti nnɛn kpanngɔ klikli’n su’n yɛle Zezi. Kɛ Ɲanmiɛn sieli i famiɛn’n, yɛ ɔ yili i wun nglo-ɔ. (Sa Nglo Yilɛ 6:2) ?Blɛ benin yɛ Ɲanmiɛn sieli i famiɛn-ɔn? Kɛ Zezi sɛli i sin ɲanmiɛn su lɔ’n, Ɲanmiɛn w’a kaman lɛ w’a siemɛn i famiɛn. Biblu’n kle kɛ Zezi minndɛli kan. (Ebre Mun 10:12, 13) I nun mɔ Zezi o asiɛ’n su wa’n, ɔ kannin sa wie’m be ndɛ kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun. Ɔ yoli sɔ naan be wun blɛ ng’ɔ́ bó i famiɛn dilɛ’n i bo ɲanmiɛn su lɔ’n i wlɛ. Ɔ kleli kɛ blɛ sɔ nun’n, sa nga bé jú asiɛ’n su’n bé yó tɛ dan. Yɛle kɛ, sran’m bé kún alɛ, awe’n kpɛ́n, yɛ tukpacɛ tɛtɛ’m bé jú. (Matie 24:3, 7; Lik 21:10, 11) Kɛ afuɛ 1914 nun alɛ dan klikli’n boli i bo’n, lika’n yoli kekle asiɛ’n su. Biblu’n kle kɛ, “kɛ mɛn’n ɔ́ kɔ́ i bue nuan’n,” yɛ sa sɔ’m bé jú-ɔ.—2 Timote 3:1-5.\n?Ngue ti yɛ kɛ ɔ fin cɛn mɔ Ɲanmiɛn sieli Zezi i famiɛn afuɛ 1914 nun’n, lika’n ti kekle sran’m be su-ɔ? Yɛle kɛ afuɛ sɔ’n nun yɛ Zezi yoli famiɛn ɲanmiɛn su lɔ-ɔ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, alɛ tɔli ɲanmiɛn su lɔ. Misɛli mɔ yɛle Zezi bɔbɔ mɔ b’a sie i famiɛn uflɛuflɛ’n, ɔ kannin Satan nin i anzi’m be bo guali be asiɛ’n su wa. (Sa Nglo Yilɛ 12:7-9, 12) Satan bali ya su. Afin, ɔ si kɛ i cɛn’n w’a sɔnman kun. Ɔ ka kan’n, Ɲanmiɛn wá dí Satan i jɔlɛ. (Matie 6:10) Sran ng’ɔ ti nnɛn kpanngɔ klikli’n su’n, ɔ ti sran kun i nzɔliɛ. Sanngɛ, sran nga be ti nnɛn kpanngɔ nsan kasiɛn’n be su’n be liɛ’n, be ti sa tɛtɛ nga be ju asiɛ’n su’n be nzɔliɛ. Maan e nian wafa nga be su ndɛ’n kle kɛ e o mɛn’n ‘i bue nuan’ sakpa’n.\nSRAN NG’Ɔ TI NNƐN KPANNGƆ ƆKWLƐ’N SU’N\n“Yɛ nnɛn kpanngɔ kun ekun fiteli-ɔ. Ɔ ti ɔkwlɛ’n. Be mannin sran ng’ɔ ti su’n i atin kɛ ɔ kpɛ alɛ naan sran’m be kun be wun. Be mɛnnin i tokofi dan kun.”—Sa Nglo Yilɛ 6:4.\nSran ng’ɔ ti nnɛn kpanngɔ sɔ’n su’n, ɔ ti alɛ kunlɛ’n i nzɔliɛ. Afin, be mɛnnin i atin kɛ ɔ kpɛ alɛ yi i asiɛ wunmuan’n su. Afuɛ 1914 nun’n, sran’m be yoli like kun mɔ be nin a yomɛn i le’n. Yɛle kɛ, be kunnin alɛ asiɛ wunmuan’n su. I sin’n, be kunnin alɛ dan kun ekun. Yɛ ɔ yoli tɛ trali klikli liɛ’n. Sran wie’m be waan kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1914 nun’n, sran nga b’a wu alɛ dandan nin alɛ kanngan kwlaa be nun’n, be tra sran miliɔn 100. Yɛ be nga like yaya yoli be’n be liɛ’n, be siman be nuan.\nAlɛ nga sran’m be kun be e blɛ liɛ nga nun’n, be ti be liɛ ngunmin. Afin alɛ kunlɛ ninnge nga sran’m b’a yi be’n, be kwla nunnun sran’m be ngba. Awlanmannun’n, be nin a wunmɛn i sɔ le. Sran’m be kpɛli anuannzɛ kpanngban be ba naan be yaci alɛ kunlɛ. Be flɛ kun kɛ O.N.U. Sanngɛ, sran’m be yaciman alɛ kunlɛ’n.\nSRAN NG’Ɔ TI NNƐN KPANNGƆ BLE’N SU’N\n“Ń nían-an, nnɛn kpanngɔ ble kun yɛ. Toe kun o sran ng’ɔ ti su’n i sa nun. Yɛ n tili sran kun nɛn like nnan bɔ be ti kɛ nnɛn sa’n be afiɛn lɛ, ɔ seli kɛ: ‘Ble kilo kun denie kun, yɛ ɔrz kilo nsan denie kun. Sanngɛ ngo’n nin nzan’n, nán ɔ sa kan be.’”—Sa Nglo Yilɛ 6:5, 6, NW.Sran ng’ɔ ti nnɛn kpanngɔ sɔ’n su’n, ɔ ti awe m’ɔ kpɛn’n i nzɔliɛ. Aliɛ mɔ be ɲɛnmɛn i ti’n, be yo ble kilo kun i atɛ denie kun. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, denie kun ti cɛn kun akatua. (Matie 20:2) ?Sɛ sran kun i awlofuɛ’m be sɔnnin’n, ɔ́ yó sɛ naan w’a ta be? Ɔrzu mɔ be bumɛn i aliɛ kpa kɛ ble’n sa’n, yɛ ɔ́ kó tó-ɔ. Afin, be yo i kilo nsan atɛ denie kun wie. Ngo’n nin nzan’n bɔbɔ’n, be se sran mun kɛ be yo be cɛcɛ. Kusu nn, Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, ninnge sɔ’m be ti sran’m be cinnjin.Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1914 nun’n, nnɛn kpanngɔ ble’n nin i su sran’n be wanndi tɛ kpa. Afin kɛ ɔ fɛ i afuɛ sɔ’n nun’n, awe’n ti sran kɔe miliɔn 70 b’a wu. Fluwa kun seli kɛ: “Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 2012 m’ɔ́ fá jú afuɛ 2014 nun’n, aliɛ nga sran kɔe miliɔn 805 be ɲɛn i be di’n, ɔ yiman be klun. Yɛle kɛ sɛ be fa sran ngwlan asiɛ wunmuan’n su’n, sran kun i aliɛ’n yimɛn i klun.” Fluwa kun ekun seli kɛ: “Sran nga awe’n ti, be wu afuɛ kwlaa nun’n, be nuan tra sran kwlaa nga Sida, nin jɛkuajo’n, nin tanngɔ ufue’n kun be.” Sran’m be yo like kwlaa nga be kwla yo naan be wiengu nga awe kun be’n, b’a ɲan aliɛ’n. Sanngɛ awe’n ti, sran’m be wu titi.\nSRAN NG’Ɔ TI NNƐN KPANNGƆ NZUƐNNZUƐN’N SU’N\n“Ń nían-an, nnɛn kpanngɔ nzuɛn-nzuɛn kun yɛ. Sran ng’ɔ ti su’n, be flɛ i Wie, yɛ lika nga be flɛ i blɔlɔ’n ɔ su i su. Be bubuli asiɛ’n sufuɛ’m be nun fa nnan, be mannin be atin kɛ be kun be nun fa kun. Be fa tokofi, nin awe, nin tukpacɛ ɔ nin asiɛ’n su nnɛn nga be yo wlɛ’n yɛ be fa kun be-ɔ.”—Sa Nglo Yilɛ 6:8.\nSran ng’ɔ ti nnɛn kpanngɔ sɔ’n su’n, ɔ ti wie’n nin tukpacɛ fanunfanun be nzɔliɛ. Kɛ alɛ dan klikli’n wieli’n, gbɔgbɔ’n (grippe Espagnole) kunnin sran miliɔn blu. Sran nga tukpacɛ sɔ’n sali be’n, be kwla ju sran miliɔn 500. Sɛ be fa asiɛ wunmuan’n su sran 3, be nun kun ɲannin tukpacɛ sɔ’n.Sanngɛ, w’a kaman tukpacɛ sɔ’n i ngunmin su. Dɔrtrɔ’m be waan e blɛ liɛ’n nun’n, tukpacɛ nga be flɛ i kɛ kowli’n kunnin sran miliɔn 100 kpanngban. Dɔ nga su’n, dɔɔtrɔ’m be di junman dan. Sanngɛ, Sida nin tanngɔ ufue’n, nin jɛkuajo’n be kun sran miliɔn kpanngbanAlɛ’n, nin awe’n, nin tukpacɛ’n be sinma’n yɛle wie’n. Ɔ maan, sɛ blɔlɔ’n ti sran’n, é sé kɛ ɔ siman annvuɛ yɛ i klun yiman le.\nƆ KA KAN SRAN’M BE LIƐ YÓ YE\nƆ ka kan’n, lika yó kpa mán e kwlakwla. Afin afuɛ 1914 nun’n, Ɲanmiɛn mannin Zezi i atin kɛ “ɔ nin i kpɔfuɛ’m be ko kun.” Ɔ kannin Satan bo yili i asiɛ’n su. Sanngɛ, ɔ nin a kwlɛmɛn i mlɔnmlɔnmlɔn. (Sa Nglo Yilɛ 6:2; 12:9, 12) Armagedɔn alɛ nun’n, Zezi kwlá Satan. Ɔ maan, ɔ su kwlá lakaman sran mun kun. Kpɛkun, ɔ́ núnnún be nga be jran Satan sin’n sekeseke. (Sa Nglo Yilɛ 20:1-3) Zezi wá yó maan sa tɛtɛ kwlaa nga sran nsan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n be fa yili i asiɛ’n su’n, be su tranman lɛ kun. Wafa ng’ɔ́ yó i sɔ’n, Biblu’n kɛn i ndɛ.\nSran’m be su kunman alɛ kun. Zoova “w’a yo maan alɛ kunlɛ’n w’a wie, w’a bubu ta’m be nun, w’a bubu cua’m be nun, w’a wɔ nyrɛn’m be nun.” (Jue Mun 46:10) Kpɛkun, wɛtɛɛfuɛ’m be “wun jɔ́ be kpa fɔuun!”—Jue Mun 37:11. Sran’m bé ɲán aliɛ kpanngban bé dí. “Maan ble’n ɔ su lele ɔ bu mɛn’n nun. Maan kpɔlɛ’m be su’n, be wun kɛ aunngban’n ɔ keje ble ja kpanngban.”—Jue Mun 72:16.\nZezi wá yó maan sa tɛtɛ kwlaa nga sran nsan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n be fa yili i asiɛ’n su’n, be su tranman lɛ kun.\nSran’m bé yó juejue, yɛ bé ká nguan nun tititi. Ɲanmiɛn “núnnún be nyinmuɛn’n kwlaa, wie’n su tran-man lɛ kun. Be su yo-man sɛ kun, be su sun-man kun, be su wun-man nyrɛnnɛn kun.”—Sa Nglo Yilɛ 21:4. Zezi kleli kɛ, kɛ ɔ́ wá dí famiɛn’n, sran’m be liɛ yó ye. Afin, ɔ kleli sran’m be like naan be tran anuansɛ. Ɔ mannin sran kpanngban be aliɛ. Ɔ yoli tukpacifuɛ’m be juejue. Yɛ ɔ cɛnnin sran wie mɔ be wuli’n.—Matie 12:15; 14:19-21; 26:52; Zan 11:43, 44. Sɛ a kunndɛ kɛ á wún blɛ sɔ’n nun wie’n, Zoova i Lalofuɛ’m be kwla kle wɔ Biblu’n nun like. I liɛ’n, á sí like ng’ɔ fata kɛ a yo’n. Sɛ be waan bé klé wɔ like’n, kplin su.\nSran nnan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n be su ndɛ’n\nSa Nglo Yilɛ 6:1, 2\nNNƐN KPANNGƆ UFUE’N\nSran ng’ɔ ti su’n yɛle Zezi Klist. Ɔ boli i famiɛn’n i dilɛ bo afuɛ 1914. Ɔ ka kan ɔ́ kwlɛ́ i kpɔfuɛ mun. Kpɛkun, ɲrɛnnɛn fi su tranman lɛ kun.\nSa Nglo Yilɛ 6:3, 4\nNNƐN KPANNGƆ ƆKWLƐ’N\nSran ng’ɔ ti su’n, ɔ ti alɛ kunlɛ’n i nzɔliɛ. Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1914 nun’n, sran nga b’a wu alɛ dandan nin alɛ kanngan kwlaa be nun’n, be siman be nuan.\nSa Nglo Yilɛ 6:5, 6\nNNƐN KPANNGƆ BLE’N\nSran ng’ɔ ti su’n, ɔ ti awe m’ɔ kpɛn’n i nzɔliɛ. Aliɛ mɔ be ɲɛnmɛn i’n ti’n, sran miliɔn kpanngban b’a wu.\nSa Nglo Yilɛ 6:7, 8\nNNƐN KPANNGƆ NZUƐNNZUƐN’N\nSran ng’ɔ ti su’n, ɔ ti wie’n nin tukpacɛ fanunfanun be nzɔliɛ. Ɔ maan, sɛ blɔlɔ’n ti sran’n, é sé kɛ i klun yiman le.


Drɛwɩ (Actes) 3 YRENT - Yi -tʋ da, te yidɛ tɛɛnla, ɛn - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 2 Drɛwɩ (Actes) 4\nDrɛwɩ (Actes) 3\nPiɛri min -srandɩ "tra "tʋ beli\n1Yi -tʋ da, te yidɛ tɛɛnla, ɛn Zan 'lee Piɛri "ta -ko yidɛa Bali trʋ 'balɛ. 2Bali -pan 'kɔn 'bɔ man -klɔn -yrɛ nɛn waa laabo -kpɛin fɛnyian bɛ, min -srandɩ "tra "tʋ yra -a "nɛn. -A min 'bɔ, waa -ya zɩɛ. Tʋ pɛɛnɔn man, o -taa min 'bɔ 'nyɛnlɛa -kpɛin 'bɔ "srɔn 'nan te e "lala trʋ "baa minnun nɛn o -wlamlan Bali -pan 'kuin bɛ -wlɔ. 3Zɩ e Piɛri 'lee Zan 'yɩ te o "ta -wlamlan bɛ, ɛn e fɛ trʋ 'ba -wlɔ.\n4Tɔɔn ɛn Piɛri 'lee Zan 'o yiɛ 'sɛn "da, waa -nanjɛɛn, ɛn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «'I 'kʋ 'nanjɛn.» 5Ɛn e o -nanjɛɛn, "yee 'ji "le o "ta fɛ -tʋ -nɔan 'yrɛ.\n6Ɛn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «"Lala 'ka 'an 'lɔ dɩ, ɛn -siga 'ka 'an 'lɔ dɩ, 'pian fɛ nɛn 'an 'lɔ bɛ, maan -nɔan 'yiɛ: Nazarɛtɩ min Zozi Crizi 'tɔ da, 'i 'wluan lou, 'i 'ta wʋ!» 7-A -nan nɛn yaa 'kun 'e 'pɛ "yi "man, ɛn yaa wluan lou. 'Nun tɔɔn ɛn min -srandɩ "tra zɩɛ -a cɛin 'lee -a -sezenɛnnun -tɔ 'e man 'plɛblɛ. 8E drɛ "klɩ, ɛn e -tɔ lou, ɛn e 'ta wʋdɩ 'sia 'o 'vale Piɛri 'lee Zan -a. O wla Bali -pan 'kuin, te e -ko 'ta wʋdɩ -a. E -ko 'sʋdɩ -a lou, te e Bali 'tɔ bɔa.\n9Minnun pɛɛnɔn -a 'yɩ 'ta wʋnan, te e Bali 'tɔ bɔa. 10Waa -tɔa 'nan, min nɛn 'e -nyrandɩ -klɔn -yrɛ nɛn waa laabo -kpɛin fɛnyian bɛ -a "nɛn te e fɛ trʋ "baa bɛ -nyrɛn. Ɛn 'wɩ nɛn e drɛ -yrɛ "bɛ -a 'wɩ ciɩla minnun pɛɛnɔn da, 'wɩ o 'kan.\nPiɛri 'wɩ tin 'ba Bali -pan 'kuin\n11Te ya'a tian 'silɛ Piɛri 'lee Zan "srɔn "dɩ, ɛn o 'bɔ Bali -pan 'kɔn 'lɛ "nɛn "nɛn waa 'tɔ 'pa Salomɔn man bɛ -a -nan, tɔɔn ɛn minnun nɛn 'wɩ o 'kan 'gʋɛ, o -kʋ o 'lɛ flan -a. 12Zɩ Piɛri 'wɩ zɩɛ -a -nan 'yɩ bɛ, tɔɔn ɛn e -wlɛ 'nan: «Izraɛl 'nɔn, -mɛ "le "wɛan nɛn 'wɩ 'ka 'kan? -Mɛ "le "wɛan nɛn ka 'kʋ -nanjɛan? Bali -le 'plɛblɛ 'bɛ min 'gʋɛ -a beli, 'kʋ 'bɔ 'le 'plɛblɛ "cɛɛ dɩ. 13Bali nɛn e cɩ Abraam -le Bali -a 'lee Izak -le Bali -a 'lee Zago 'le Bali -a 'lee -kaa tranun -le Bali -a bɛ, -yɛɛ e 'suzan Zozi Crizi -le 'plɛblɛ 'ci kɔɔn. -A -pɩ Zozi zɩɛ, Pilati "e 'vɩ 'nan 'o 'si "man 'pian ka'a 'wɩlɛ "man "dɩ. Ka kɔala "man, ɛn kaa -nɔn minnun lɛ, ɛn waa -tɛ. 14Min nɛn 'bɛ a Bali 'lɛ 'saun ɛn 'bɛ a min tɩglɩ 'a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn ɛn wɛɛ 'tɛ, ɛn ka wɩɩ min -tɛzan man 'bɛ "pa 'ji 'nan te 'wɛɛ 'tɛ dɩ. 15Ka min nɛn e cɩ 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a san -a bɛ, -a -tɛ, 'pian Bali -a wluan -kanɔn 'va, ɛn kʋ ya -a -nan yɩnɔn 'a. 16Yi -tɛradɩ -a 'tɔ da -le "wɛan, -a 'tɔ 'bɔ 'le 'plɛblɛ min nɛn kaa -tɔa ɛn kaa ye 'gʋɛ e beli. Yi -tɛradɩ Zozi da 'bɛ beli "fo 'ka pɛɛnɔn yiɛ man 'gʋ.\n17'An "bʋɩnun, maan -tɔa 'nan 'wɩ nɛn 'ka 'bɔ 'lee 'ka 'tanɔn 'a drɛ Zozi lɛ bɛ, ka'a -ci -tɔlɛ 'vaa, ɛn kaa drɛ dɩ. 18'Pian Bali 'bɛ 'vɩ 'nan 'e drɛ zɩ, -e 'wɩ nɛn Bali 'lewei vɩnɔn pɛɛnɔn -a 'vɩ bɛ, 'e 'lɛ sɔɔ. -A 'wɩ zɩɛ, -yɛɛ cɩ -yee min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi -le yra yɩdɩ -a. 19-Yee "wɛan 'ka 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man, -e 'ka 'fli -nɔn Bali lɛ, -e Bali 'e 'cee 'wɩ 'wlidɩ 'fui. 20-Te kaa drɛ zɩɛ -e Minsan Bali 'e 'fʋdɩ -trɔɔ -nɔn 'cɛɛ, -e min 'sizan 'wɩ 'ji Zozi nɛn yaa 'pla 'cee vɛ -a bɛ, 'e -ta -a. 21'Bɛ nɛn 'gʋɛ, Zozi Crizi -fo tian laji -trilii -e tʋ nɛn Bali "e 'nan 'wɩ 'wlidɩ 'ka 'kɔan 'trɛda dɩ "le 'trɛda pou sianan 'zʋ bɛ, 'e 'bɔ. 'Wɩ zɩɛ, Bali 'lewei vɩnɔn 'saun -a 'vɩ 'e 'cɛn. 22Moizi -a 'vɩ 'e 'cɛn 'nan:\n‹Minsan nɛn 'cee Bali -a bɛ,\ne -taa Bali 'lewei vɩzan -tʋ -a 'cɛɛ "le 'mɛn 'wɩ 'zʋ.\n'Ka 'va nɛn e min zɩɛ -a "sia,\n'ka min zɩɛ -a wei man -e 'ka 'ta wʋla "da.\n23'Pian bii nɛn yi'a min zɩɛ -a wei manlɛ dɩɛ,\n'i klu "so Bali -le minnun yei.›\n24Ɛn 'wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan Sanmian 'lee Bali 'lewei vɩnɔn pɛɛnɔn nɛn o -ta -yee -sru "bɛ, waa 'vɩ bɛ, -yɛɛ cɩ "mɛn "drɛnan 'gʋ. 25Bali 'lewei vɩnɔn zɩɛ ka ya o kludanɔn 'a, ɛn 'wɩ nɛn Bali -a 'vɩ -kaa tranun lɛ 'nan 'e dra bɛ, 'cɛɛ cɩ -a "nɛn "blɩnɔn 'a. Bali -a 'vɩ Abraam lɛ 'nan:\n‹'I kluda min -tʋ 'tɔ 'ji\nan -fɛa ve 'trɛdanɔn pɛɛnɔn man,\ntɔɔn ɛn Bali -ta 'e 'suzan 'a.›\n26-Yee "wɛan Bali 'e 'suzan Zozi Crizi 'bɔla 'ka 'va 'e 'flin 'nan -e 'ka 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man -e 'ka 'fli -nɔn -yrɛ -e 'e -fɛa vɩ 'ka man.»


Ɛstɛli kplili Ɲanmiɛn i nvle’n nunfuɛ’m be ti | Sulafilɛ Kpafuɛ’n\nNDƐ TRE BLU NIN NNUN\nƆ kplili Ɲanmiɛn i nvle’n nunfuɛ’m be ti\n1-3. (a) ?Ngue ti yɛ kɛ Ɛstɛli kɔ́ i wun’n i wun wunlɛ’n i klun titili i ɔ? (b) ?Ɛstɛli i su ndɛ benin mun yɛ é wá yíyí nun ɔn?\nƐSTƐLI su wa ju famiɛn Asierisi i awlo’n m’ɔ o Sizi lɔ’n i klun lɔ. Ɔ trɛ i awlɛn yɛ ɔ kɔ ɔ, afin ɔ timan pɔpɔ mɛnmɛn i. Be kplannin famiɛn’n i sua’n kɛ ɔ wla sran’m be srɛ. Bliki nga be fa kplannin’n, be kannin be ayre fanunfanun mlanmlanmlan. Be yili nannin tola mɔ be le ndɛwa’n, ɔ nin ta tofuɛ mun, yɛ asɔmɔli’m be desɛn bliki sɔ’m be su. Be sɛli yɛbuɛ kpakpa fa yoli sua’n i ja mlomlo mun, kpɛkun fafuɛ sroesroe wie mun be o lɔ. Zagrɔsu Oka mun mɔ laglasi guagua be su’n, be wun lɔ lika nglonglo kun su yɛ be kplannin sua sɔ’n niɔn. Kɛ sran’m be o sua’n nun lɔ’n, be ɲin ta Soaspɛsi nzue ba’n mɔ i ɲin ti klengle kpa’n. I kwlaa sɔ’n kle sran nga bé kɔ́ lɔ’n kɛ famiɛn’n le kwlalɛ dan kpa. Famiɛn sɔ’n i bɔbɔ tɔnnin i wun dunman kɛ ‘famiɛn dan’n.’ Ɛstɛli i wun’n niɔn. I wun lɔ yɛ ɔ su kɔ ɔ.\n2 ?Bian kɛ ngalɛ’n sa’n yɛ Ɛstɛli jɛli i ɔ? Zuifu talua nga be su Ɲanmiɛn nanwlɛ su’n, be nun wie fi su kunndɛ jaman bian kɛ Asierisi sa. * Asierisi timan kɛ Abraamu m’ɔ kɛnnin i wun ase fali Ɲanmiɛn ndɛ’n su tieli i yi Sara i nuan ndɛ’n sa. (Bob. 21:12) Famiɛn Asierisi siman Ɛstɛli i Ɲanmiɛn Zoova nin i Mmla’n be su like fi. I liɛ ng’ɔ si i’n, yɛle Pɛrsifuɛ’m be mmla’n. Yɛ like bɔbɔ nga Ɛstɛli su yo i lɛ’n, be mmla’n bu i fɔ. Mmla sɔ’n se kɛ sran kwlaa nga Pɛrsi famiɛn’n w’a flɛmɛn i m’ɔ wlu i awlo’n i klun lɔ’n, maan be kun i sɔ sran liɛ’n. Yɛ kusu famiɛn’n w’a flɛman Ɛstɛli, kpɛkun ɔ su kɔ i wun wunlɛ. Ɔ maan kɛ ɔ́ wlú awlo’n i klun lɔ mɔ famiɛn’n wunnin i’n, kɔlɛ ɔ seli i wun kɛ i liɛ w’a wie mlɔnmlɔn.—An kanngan Ɛstɛr 4:11; 5:1 nun.\n3 ?Ngue ti yɛ Ɛstɛli fɛli i nguan’n sieli i wie nuan sɔ ɔ? ?Yɛ ajalɛ benin yɛ bla kpa sɔ’n i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n kwla kle e ɔ? Ka naan y’a tɛ kosan sɔ’m be su’n, maan e dun mmua e nian wafa nga Ɛstɛli wa yoli Pɛrsi famiɛn’n i yi’n.\n?Wan yɛle Ɛstɛli?\n4. ?Ngue ti yɛ Mardose m’ɔ ti Ɛstɛli i si’n i niaan wa’n yɛ ɔ tɛli i ɔ?\n4 Ɛstɛli ti aika. E siman i si nin i nin be su ndɛ kaka. Nga e si i’n, yɛle kɛ be tɔnnin i dunman kɛ Adasa. Waka kaan kun yɛ Ebre nun be flɛ i sɔ ɔ. Ɔ bo nɲrɛ fuai klanman kpa yɛ ɔ bɔn fannin. Kɛ Ɛstɛli i si nin i nin be wuli’n, i osufuɛ kun m’ɔ nin i ti ngawangawa’n yɛ ɔ tɛli ɔ. Be flɛ bian klun ufuefuɛ sɔ’n kɛ Mardose. Ɔ tra Ɛstɛli i kpɛn lele. Ɔ nin i be trannin kɛ sran kun nin i wa sa.—Ɛst. 2:5-7, 15.\nSɛ Mardose fa ba m’ɔ tɛli i’n di i nuan’n, i ndɛ yo fɛ.\n5, 6. (a) ?Wafa sɛ yɛ Mardose tali Ɛstɛli ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Ɛstɛli nin Mardose be dili be mɛn’n Sizi lɔ ɔ?\n5 Zuifu nga be trali be ɔli lomuɛn mɔ be o Pɛrsi mɛn’n i klɔ dan’n nun lɔ’n, Mardose nin Ɛstɛli be o be nun wie. Kɔlɛ Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n ɔ nin Mmla nga be mian be ɲin be nanti be su’n ti’n, lɔ sran wie’m be kloman be sa. Sanngɛ Ɲanmiɛn Zoova m’ɔ ti aunnvuɛ sifuɛ’n, mɔ kpɛ sunman ɔ deli i nvle’n sa kekleekle kpa’m be nun’n, m’ɔ́ wá dé i ekun’n, Mardose fali blɛ kɛnnin i ndɛ kleli Ɛstɛli. I ti’n Ɛstɛli fɛli i wun mantannin Mardose kpa. (Sau. 26:44, 45) Nanwlɛ, be kloli be wiengu sa yɛ be afiɛn’n mantannin kpa.\n6 Atrɛkpa Mardose ti famiɛn’n i komin Sizi lɔ. Ɔ nin famiɛn’n i sran mun be o famiɛn’n i sua’n i anuan nun lɛ titi. (Ɛst. 2:19, 21; 5:13) E kwla se kɛ, kɛ Ɛstɛli ɲín kɔ́’n, nn ɔ́ nían i niaan kpɛnngbɛn Mardose nin i awlo’n be lika kpa. Atrɛkpa be awlo’n wo famiɛn’n i sua’n i bue kun lɔ, nzue ba’n i sin lɔ, yalɛfuɛ’m be tranwlɛ’n nun lɔ. Kɔlɛ Ɛstɛli klo Sizi gua’n i bo kɔlɛ kpa. Lɔ yɛ sika ɔkwlɛ nin jɛtɛ ufue tɔnfuɛ mun, ɔ nin aata difuɛ onga’m be ko yo be ninnge’m be atɛ ɔ. Nanwlɛ, Ɛstɛli bumɛn i kɛ cɛn wie lele’n, ɔ́ kwlá fá ninnge nglanmannglanman sɔ mun wlɛ́ i wun le. Ɔ siman kɛ cɛn kun’n i mɛn dilɛ’n káci.\n‘I ɲrun waka’n ti klanman’\n7. ?Ngue ti yɛ famiɛn’n yrali Vasti ɔ? ?Yɛ ngue yɛ famiɛn’n i sran’m be yoli ɔ?\n7 Cɛn kun’n, sa kun wa tɔli famiɛn’n i awlo’n nun lɔ. Sizi lɔfuɛ’m be kannin sa sɔ’n i ndɛ lele. Famiɛn Asierisi flɛli i mɛn’n i su kpɛnngbɛn mun kɛ be wa di cɛn dan kpa kun. Ɔ mannin be aliɛ nin nzan kpakpa mun. I sin’n, famiɛn’n seli kɛ be flɛ i yi Vasti m’ɔ ti klanman kpa’n naan ɔ bla. Kɛ ɔ́ yó sɔ nn Vasti nin mmla’m be o be liɛ ngunmin lɔ, be su di be like. Sanngɛ Vasti waan ɔ kɔman lika fi. I sɔ’n ti’n, famiɛn’n i ɲin guali ase, ɔ maan ɔ fali ya dan kpa. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ seli i afɔtuɛ manfuɛ mun kɛ be kle i fɔ nga ɔ fata kɛ ɔ fa tu Vasti’n. ?Ngue yɛ famiɛn’n yoli Vasti ɔ? Ɔ yrɛli i. I sran’m be wlanwlannin klɔ’n wunmuan’n su, be kunndɛli talua nglanmannglanman nga be nin a siman bian’n naan famiɛn’n ja be nun kun.—Ɛst. 1:1—2:4.\n8. (a) ?Ngue ti yɛ srɛ kun Mardose ɔ? (b) ?Klanman yolɛ’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla fa ndɛ’n sɔ’n su ɔ? (An nian Nyanndra Mun 31:30 nun wie.)\n8 Atrɛkpa kɛ Mardose wun kɛ Ɛstɛli su ɲin kɔ’n, ɔ yo i fɛ kpa, sanngɛ srɛ kun i wie, afin ɔ wun i kɛ i niaan kan sɔ’n w’a yo bla klanman kpa. Biblu’n waan “Ɛstɛr nyinnin klanman kpa liɛ su. I nyrun waka’n kusu ti klanman ekun.” (Ɛst. 2:7) Biblu’n se kɛ sran ng’ɔ ti klanman’n, ɔ nin i fata kɛ ɔ kunndɛ ngwlɛlɛ nin wun ase kanlɛ’n wie, ɔ timɛn i ti’n, ɔ́ tú i wun. (An kanngan Nyanndra Mun 11:22 nun.) Atrɛkpa’n, amun a sie i sɔ’n i nzɔliɛ le. ?Nɛ́n i ɔ? ?Yɛ Ɛstɛli li? ?Ɔ́ fɛ́ i klanman’n tú i wun annzɛ sɛ? Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n yɛ é wún i ɔ.\n9. (a) ?Kɛ famiɛn’n i sran’m be wunnin kɛ Ɛstɛli ti klanman kpa’n, ngue yɛ be yoli ɔ? ?Kɛ be deli Ɛstɛli Mardose i sa nun’n, ngue ti yɛ ɔ yoli kekle mannin Ɛstɛli ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Mardose kplinnin su kɛ Ɛstɛli ja sran m’ɔ suman Zoova’n niɔn? (An fa kuku’n i nun ndɛ’n tɛ su wie.)\n9 Famiɛn’n i sran’m be wunnin kɛ Ɛstɛli ti klanman kpa. Ɔ maan be ko deli i Mardose i sa nun. Be fɛli i ɔli famiɛn’n i sua’n i nun lɔ, nzue ba’n i sin lɔ. (Ɛst. 2:8) Sa sɔ’n w’a yoman pɔpɔ w’a manman Ɛstɛli nin Mardose mlɔnmlɔn, afin be ti kɛ siɛ nin i wa sa. Nanwlɛ, ɔ wie famiɛn bɔbɔ o, nán sran m’ɔ suman Zoova’n yɛ Mardose kunndɛ kɛ ba m’ɔ tɛli i’n ɔ jɛ i ɔ. Sanngɛ ndɛ’n trɛ i kpɛn. * Kɔlɛ kwlaa naan b’a fa Ɛstɛli b’a wɔ’n, afɔtuɛ ngba nga Mardose mɛnnin i’n, ɔ fɛli i su sieli be bo kpa. Yɛ kɛ bé fá Ɛstɛli kɔ́ famiɛn’n i sua nun Sizi lɔ’n, ɔ usɛli i wun kosan kpanngban. ?Mɛn dilɛ’n i wafa benin yɛ ɔ́ kó dí i lɔ ɔ?\n‘Sran kwlaa ng’ɔ nin Ɛstɛli yia’n,’ saan Ɛstɛli i wun yó i fɛ.\n10, 11. (a) ?Wafa sɛ yɛ Ɛstɛli i mɛn dilɛ uflɛ’n kwla ɲan ta i su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Mardose kleli kɛ Ɛstɛli i ndɛ lo i ɔ?\n10 Siɛn’n, Ɛstɛli wo i liɛ mɛn uflɛ kun nun. Ɔ o “talua sunman” nga be fin Pɛrsi mɛn’n i bue kwlaa su’n, mɔ be yiali be’n be nun wie. Talua sɔ’m be ninnge yolɛ’n ɔ nin be aniɛn’n, ɔ nin be ayeliɛ’n be ti wafawafa. Egai m’ɔ di junman famiɛn’n i awlo lɔ’n yɛ ɔ nian be su ɔ. Bé fá afuɛ kun bé fá síesíe talua sɔ mun kpa. I sɔ yolɛ nun’n, bé fá ɲanngo nga be bɔn fanninfannin kpa’n, ɔ nin mmla’m be talua dilɛ ninnge wie mun ekun bé kpákpá be. (Ɛst. 2:8, 12) Nanwlɛ, mɛn dilɛ wafa’n i kɛ ngalɛ sa’n kwla yo maan talua sɔ’m be nun wie’m be fa be ɲin be sie klanman yolɛ’n su tratra su, kpɛkun be kwla yo tutrefuɛ nin kwla sifuɛ. ?I sɔ’n kwla ɲannin ta Ɛstɛli su?\n11 Ɛstɛli i ndɛ loman sran fi kɛ Mardose sa. Biblu’n se kɛ cɛn kwlaa Mardose wunnge mmla’m be sua’n i wun koko kpa, ɔ usa Ɛstɛli osu, sɛ ɔ ti juejue o. (Ɛst. 2:11) Kɔlɛ famiɛn’n i afanniɛn wie mun be sa nun yɛ ɔ usali Ɛstɛli i osu ɔ. Ndɛ nga be kan kle i’n kusu jɔ i klun dan. ?Ngue ti ɔ?\n12, 13. (a) ?Wafa sɛ yɛ Ɛstɛli i wun yoli sran nga be nin i trannin’n mun ɔn? (b) ?Kɛ Mardose tili i kɛ Ɛstɛli w’a kɛnmɛn i nvle’n i ndɛ’n, ngue ti yɛ i klun jɔli ɔ?\n12 Egai kloli Ɛstɛli i sa kpa. I sɔ’n ti’n, klun ufue su, ɔ mɛnnin i afanniɛn talua nso, yɛ ɔ fɛ i sieli bla’m be sua’n nun lɔ sua ba kpafuɛ’n nun. Biblu’n se bɔbɔ kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ nin Ɛstɛr yia’n, saan Ɛstɛr wun yó i fɛ.” (Ɛst. 2:9, 15) ?Klanman mɔ Ɛstɛli ti’n, i ngunmin ti yɛ sran kwlaa kloli i sa dan sɔ ɔ? Cɛcɛ, like uflɛ wie ti ɔ.\nƐstɛli wunnin i wlɛ kɛ ngwlɛlɛ silɛ’n nin wun ase kanlɛ’n, be flunman tra klanman yolɛ’n.\n13 I wie yɛle kɛ Biblu’n se kɛ: “Ɛstɛr w’a bo-mɛn i nvle nin i osufuɛ’m be dunman w’a kle-man sran fi, afin Mardose waan nán ɔ kan kle sran fi kɛ ɔ ti Zuif.” (Ɛst. 2:10) Mardose seli talua’n kɛ nán ɔ bo su kle sran kɛ ɔ ti Zuifu, afin ɔ si kɛ Pɛrsi famiɛn’n i osufuɛ’m be dan lika be bu Zuifu’m be wun akunndan tɛ. Kannzɛ Ɛstɛli nunman Mardose i wun lɛ kun’n, kɛ ɔ ti i kɛ ɔ te yo ngwlɛlɛfuɛ nin aɲinyiɛfuɛ’n, ɔ jɔ i klun dan!\n14. ?Wafa sɛ yɛ andɛ gbanflɛn nin talua mun be kwla nian Ɛstɛli i ajalɛ’n su ɔ?\n14 Andɛ gbanflɛn nin talua’m be kusu be kwla yo naan be si nin be nin annzɛ be nga be ta be’n be klun w’a jɔ. Kɛ be nunman be si nin be nin’m be bo wun lɛ’n mɔ be o finfinfuɛ nin sa sukusuku yofuɛ’m be afiɛn’n, be kwla jran sa tɛtɛ yolɛ’n i ɲrun kekle yɛ be yo sa ng’ɔ ti kpa’n. Kɛ be yo kɛ Ɛstɛli sa’n, be Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i klun jɔ.—An kanngan Nyanndra Mun 27:11 nun.\n15, 16. (a) ?Ɛstɛli i nzuɛn benin’n ti yɛ famiɛn’n kloli i ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ Ɛstɛli i mɛn dilɛ wafa’n i kacilɛ’n w’a yoman pɔpɔ w’a mɛnmɛn i ɔ?\n15 Kɛ famiɛn’n i sin kɔlɛ’n toli Ɛstɛli’n, be mɛnnin i atin kɛ ɔ fa ninnge kwlaa nga ɔ kwla miɛn i sa’n ɔ wɔ. Kɔlɛ kɛ ɔ ko yo naan w’a fa ninnge sɔ mun w’a di talua kpa ekun’n, i ti yɛ be yoli sɔ ɔ. Ninnge nga Egai seli i kɛ ɔ fa’n, be ngunmin cɛ yɛ aenvuɛ su ɔ fali ɔ. W’a srɛman like wie fi w’a ukaman su. (Ɛst. 2:15) Kɔlɛ’n, Ɛstɛli wunnin i wlɛ kɛ nán klanman yolɛ’n i ngunmin yɛ ɔ kwla kan famiɛn’n i awlɛn’n niɔn, naan wɛtɛɛ yolɛ’n nin wun ase kanlɛ’n be flunman, afin famiɛn’n i awlo’n nun lɔ sran’m be dan lika be timan wun ase kanfuɛ. ?Ɛstɛli i ajalɛ sɔ’n ti su?\n16 Biblu’n tɛ su kɛ: “Famiɛn’n kloli Ɛstɛr trali bla’m be kwlakwla. Ɔ niɛnnin i nyrun, ɔ yoli i kpa trali talua kun nga mun. Ɔ fali famiɛn kle’n wlɛli i ti. Ɔ maan famiɛn Asieris jɛli i sieli Vasti osu.” (Ɛst. 2:17) Atrɛkpa Zuifu talua aenvuɛfuɛ sɔ’n i mɛn dilɛ wafa’n i kacilɛ’n w’a yoman pɔpɔ w’a mɛnmɛn i. Siɛn’n, i yɛ w’a kaci famiɛn’n i yi’n niɔn. Blɛ sɔ’n nun kusu’n, famiɛn sɔ’n yɛ i kwlalɛ’n tra asiɛ’n su famiɛn’m be kwlaa be liɛ’n niɔn. ?Ɛstɛli fɛli i sɔ liɛ’n tuli i wun? Cɛcɛ.\n17. (a) ?Sa benin nun yɛ Ɛstɛli i ɲin yili i talɛ siɛ’n niɔn? (b) ?Ngue ti yɛ Ɛstɛli i ajalɛ’n ti cinnjin man e andɛ ɔ?\n17 Ɛstɛli i ɲin yili Mardose m’ɔ ti i talɛ siɛ’n titi. W’a boman su w’a kleman sran fi kɛ ɔ ti Zuifu. I kpa bɔbɔ’n, kɛ sran wie’m be cicili famiɛn’n i wun kɛ bé kún i’n mɔ Mardose tili’n, ɔ boli su kleli Ɛstɛli, yɛ aɲinyiɛ su i kusu kan kleli famiɛn’n niɔn, naan b’a tra be. (Ɛst. 2:20-23) Wun ase kanfuɛ nin aɲinyiɛfuɛ mɔ Ɛstɛli yoli’n ɔ kle kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su. Nanwlɛ, ɔ ti cinnjin kpa kɛ andɛ e fa Ɛstɛli i ajalɛ’n su, afin sran sunman be buman aɲinyiɛ’n i like fi. Ɲin kekle’n nin nzaje sa yolɛ’n yɛ be fa cici be ti ɔ. Sanngɛ be nga be lafi Ɲanmiɛn su sakpasakpa’n, be bu aɲinyiɛ’n i like nanndoliɛ kɛ Ɛstɛli sa.\nSa kun sali Ɛstɛli i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n niannin\n18. (a) ?Atrɛkpa ngue ti yɛ Mardose w’a kotoman Aman bo ɔ? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n wie.) (b) ?Wafa sɛ yɛ andɛ’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be fa Mardose i ajalɛ’n su ɔ?\n18 Famiɛn Asierisi wa mannin i awlo nun lɔ junman difuɛ kun mɔ be flɛ i Aman’n i sasu. Famiɛn’n sieli i i awlo’n i su kpɛn. Ɔ maan ɔ wa yoli i afɔtuɛ manfuɛ danfuɛ’n. Kpɛkun sɛ famiɛn’n nunman lɛ’n, i yɛ ɔ o lɛ ɔ. Famiɛn’n kpɛli mmla bɔbɔ kɛ sran kwlaa ng’ɔ wun Aman’n, ɔ koto i bo. (Ɛst. 3:1-4) Mmla sɔ’n ti kekle man Mardose. Ɔ kunndɛ kɛ i ɲin yí famiɛn’n, sanngɛ nɛ́n i sɔ’n ti yɛ ɔ́ fɔ́n Ɲanmiɛn i mmla’n niɔn, afin Aman ti Agagi osu nunfuɛ. I lɛ’n kle kɛ ɔ ti Amalɛki famiɛn nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Samiɛli kunnin i’n i afinliɛ nunfuɛ. (1 Sam. 15:32, 33) Yɛ Amalɛkifuɛ’m be klunwi’n ti’n, be kacili Zoova nin Izraɛli nvle’n be kpɔfuɛ. I ti’n, Ɲanmiɛn buli Amalɛki nvle’n i fɔ. * (Mml. 25:19) ?Ngue ti yɛ Zuifu nanwlɛfuɛ kun kó kótó Amalɛkifuɛ kun i bo yɛ? Mardose jran su kpa kɛ ɔ su yomɛn i sɔ mlɔnmlɔn. Kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, Biblu’n nun mmla kun mɔ Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be nanti su’n ti’n, be fa be nguan’n sie i wie nuan. Mmla sɔ’n se kɛ: “Sɛ e nyin yi Nyanmiɛn tra sran mun’n, ɔ ti kpa tra kɛ e nyin yi sran’n.”—Yol. 5:29.\n19. ?Ngue yɛ Aman kunndɛli kɛ ɔ́ yó ɔ? ?Yɛ ngue ndɛ yɛ ɔ kan kleli famiɛn’n naan w’a kɛn i awlɛn’n niɔn?\n19 Aman fali ya kpa. Kɛ mɔ Mardose kunngba i kunlɛ’n ɔ jumɛn i ti’n, i waan ɔ́ núnkun i nvle nunfuɛ’m be wunmuan’n. I sɔ’n ti’n, Aman ko kannin Zuifu’m be wun ndɛ tɛtɛ kleli famiɛn’n. W’a boman be dunman trele sa, sanngɛ ɔ seli kɛ ‘nvle kun flanflan nvle nga ɔ sie be’n be kwlaa be nun.’ I ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle kɛ ɔ fataman kɛ famiɛn’n bu be sran. Kpɛkun ng’ɔ ti tɛ kpa’n, yɛle kɛ ɔ seli famiɛn’n kɛ nvle sɔ’n i nunfuɛ’m be dimɛn i mmla’m be su naan i ti’n be ti ɲin keklefuɛ. Yɛ ɔ seli famiɛn’n kɛ sɛ ɔ klo’n, kalɛ nga Zuifu’m be kunlɛ’n ɔ́ wá bó’n, ɔ́ fɛ́ i ti sika kpanngban ɔ́ fá gúɛ i famiɛn’n i bɔlɛ’n nun. * Yɛ Asierisi yili i sama ti nga’n mannin Aman ɔn. I sɔ’n kle kɛ like kwlaa nga Aman waan ɔ́ yó’n, famiɛn’n mɛn i wun atin.—Ɛst. 3:5-10.\n20, 21. (a) ?Ndolo nga Aman sunmannin sran’m be kɛ be ko bo’n ti’n, wafa sɛ yɛ Zuifu nga be tran Pɛrsi nvle’n nun’n, ɔ nin Mardose bɔbɔ be wun yoli be ɔ? (b) ?Ngaliɛ benin yɛ Mardose toli Ɛstɛli ɔ?\n20 I sin’n, be wa sunmannin sran mun nnɛn kpanngɔ’m be su. Be seli be kɛ be wɔ Pɛrsi mɛn’n i wunmuan’n i nun be ko bo Zuifu’m be nunnunlɛ’n i ndolo be kle sran mun. Kɛ Zuifu nga be trali be lomuɛn ɔli Babilɔni’n mɔ be sali be sin bali Zerizalɛmu’n bé kplán klɔ’n i wun talɛ’n m’ɔ bubuli’n, be tili nganniɛn’n sɔ’n, wafa nga be wun fa yoli be’n, amun bu i akunndan be nian. Kɔlɛ kɛ Mardose tili ndɛ sɔ’n, Zuifu sɔ mun, ɔ nin i janvuɛ nin i osufuɛ nga be o Sizi lɛ’n be akunndan yɛ ɔ buli ɔ. Mardose i akunndan’n m’ɔ sanngannin’n ti’n, ɔ titili i wun tralɛ’m be nun, kpɛkun ɔ wlali bajɛ tralɛ. Ɔ fali nzuɛn guɛli i ti’n su kpɛkun ɔ kpan sinnin klɔ’n i afiɛn. Aman liɛ’n, ɔ nin famiɛn’n be ti lɔ bé nɔ́n nzan. Afin nzanngan nga w’a tɔ Zuifu mun nin be janvuɛ’m be afiɛn Sizi lɛ’n, i ndɛ nunman nun.—An kanngan Ɛstɛr 3:12—4:1 nun.\n21 Mardose si kɛ ɔ nin i fataman kɛ ɔ bubu i sa nin i ja tran su. ?Sanngɛ ngue yɛ ɔ kwla yo ɔ? Ɛstɛli tili Mardose liɛ’n. Ɔ sunmannin sran kɛ be ko mɛn i tralɛ, sanngɛ w’a sɔman nun. Sa nga ti yɛ i Ɲanmiɛn Zoova kplinnin su kɛ be de i wa bla Ɛstɛli i sa nun’n, naan famiɛn kun m’ɔ timan i sufuɛ’n ɔ jɛ i’n, atrɛkpa’n, Mardose fa usɛli i wun lele. Sanngɛ ɔ su wa wun ndɛ’n i bo siɛn’n. Ɔ toli Ɛstɛli i ngaliɛ kpongbongbo kɛ ɔ ko wun famiɛn’n i wun naan ɔ srɛ i “i nvlefuɛ’m be ti.”—Ɛst. 4:4-8.\n22. ?Ngue ti yɛ Ɛstɛli sroli famiɛn’n i wun lɔ kɔlɛ ɔ? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n wie.)\n22 Kɛ Ɛstɛli tili ndɛ sɔ’n, atrɛkpa’n i wla’n boli i wun dan. Sa sɔ’n ti kekle mɛn i. Srɛ kun i. Ɔ dili i sɔ’n i nanwlɛ weiin kleli Mardose. Ɛstɛli boli famiɛn’n i mmla’n su fa kpɛnnin Mardose i wla. Yɛle kɛ sran kwlaa nga b’a flɛmɛn i m’ɔ wlu famiɛn i awlo’n i klun lɔ’n, be kun i sɔ sran liɛ’n. Sɛ á wún kɛ ɔ́ fíte nun’n, nn famiɛn’n w’a fɛ i sika ɔkwlɛ kpɔnman’n w’a tinngɛ i ɲrun. ?Ɔ maan famiɛn’n sí Ɛstɛli i aunnvuɛ? I nun mɔ famiɛn’n sunmannin sran kɛ be ko flɛ Vasti mɔ w’a baman’n, sa nga ɔ ɲɛnnin i’n, kɛ Ɛstɛli bu i akunndan’n, ɔ lafiman su kɛ famiɛn’n kwlá sí i aunnvuɛ. Ɔ seli Mardose kɛ i cɛn ba 30 yɛ, be nin a flɛmɛn i kɛ ɔ wlu famiɛn’n i sin lɔ. I sɔ’n ti Ɛstɛli usɛli i wun sɛ famiɛn’n te klo i o. *—Ɛst. 4:9-11.\n23. (a) ?Kɛ ɔ ko yo naan Ɛstɛli w’a lafi Ɲanmiɛn su titi ti’n, Mardose tɛli i su sɛ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nian Mardose i ajalɛ’n su ɔ?\n23 Kɛ ɔ ko yo naan Ɛstɛli w’a lafi Ɲanmiɛn su titi ti’n, Mardose tɛli i su yasua su. Ɔ seli Ɛstɛli kɛ sɛ w’a yoman like fi’n, Zuifu’m be delɛ’n ɔ́ fín lika uflɛ bá. ?Yɛ kɛ Zuifu’m be yalɛ klelɛ’n jrán kpa’n, i bɔbɔ Ɛstɛli’n, ɔ́ kwlá fíte nun? I lɛ’n nun yɛ Mardose yili i Ɲanmiɛn sulafilɛ dan’n i nglo ɔ, afin ɔ si kɛ Zoova su manman atin kɛ be nunkun i nvle’n naan i kasiɛ ng’ɔ boli be’n b’a ka ngbɛn. (Zoz. 23:14) Yɛ Mardose usali Ɛstɛli kɛ: “?Sɛ sa nga ti yɛ maan a kacili famiɛn i yi nin a o, e wun i wlɛ sɛ?” (Ɛst. 4:12-14) ?Nanwlɛ, nán ajalɛ kpa kun yɛ Mardose kle e lɛ ɔ? Ɔ fɛli i wla’n kwlaa guali Ɲanmiɛn Zoova su. ?Yɛ e li? ?É yó kɛ i sa wie?—Nya. 3:5, 6.\nI Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti’n w’a sroman wie’n\n24. ?Wafa sɛ yɛ Ɛstɛli yili i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nin i yakpa yolɛ’n be nglo ɔ?\n24 Ɛstɛli i ajalɛ falɛ’n w’a ju siɛn’n. Ɔ seli Mardose nin i wiengu Zuifu’m be kɛ be nin i be kpɛ srɛ nun cɛn nsan. I ndɛ’n i atabo’n yi i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nin i yakpa yolɛ’n be nglo. Andɛ nin andɛ’n, i ndɛ sɔ’n te kan e. Ɔ seli kɛ: “Sɛ ɔ fata kɛ n wu’n, ń wú.” (Ɛst. 4:15-17) Atrɛkpa’n, wafa nga Ɛstɛli fa srɛli Ɲanmiɛn cɛn nsan sɔ’n nun’n, ɔ nin a srɛman Ɲanmiɛn sɔ le. Dɔ’n yɛ w’a ju siɛn’n yɛ. Ɔ wlɛwlɛli i famiɛn tralɛ mun be nun klanman kpafuɛ’n. Like kwlaa nga ɔ kwla yo naan kɛ ɔ́ fíte famiɛn’n i ɲrun’n, i klun w’a jɔ i wun’n, ɔ yoli. Yɛ ɔ ɔli ɔ.\nƐstɛli fɛli i nguan’n sieli i wie nuan, ɔ sasali Ɲanmiɛn i nvle’n.\n25. Kɛ Ɛstɛli ɔli famiɛn’n i wun wunlɛ’n, sa nga be juli lɔ’n, amun yiyi nun.\n25 Kɛ e fa kɛnnin i ndɛ tre nga i bo bolɛ nun’n sa’n, Ɛstɛli su wlu famiɛn’n i awlo’n i klun lɔ. Amun nian kɛ i klun titi i ɔ! Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ́ srɛ́ Ɲanmiɛn tankaan. Ɔ ko jrannin famiɛn’n i sua ba’m be ndɛnman su lɛ. Kɛ ɔ jin lɛ’n ɔ kwla wun Asierisi m’ɔ ti i famiɛn bia’n su lɔ’n. Atrɛkpa’n, ɔ nian famiɛn’n i ɲrun’n naan sɛ i klun ti jɔwa annzɛ i klun timan jɔwa o. Ɔ jran ɔn, ɔ jranman. Kpɛkun ɔn, i wun’n w’a wun i. Atrɛkpa’n, Ɛstɛli i balɛ’n fuli famiɛn’n i nun, sanngɛ ɔ ɲannjinli i ɲrun’n nun kpɛkun ɔ fali i sika ɔkwlɛ kpɔnman’n tinngɛli i ɲrun.—Ɛst. 5:1, 2.\n26. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Klistfuɛ nanwlɛfuɛ’m be yo yakpafuɛ kɛ Ɛstɛli sa ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ blɛ li yɛ Ɛstɛli i junman’n su wa bo i bo ɔ?\n26 Famiɛn’n sɔli Ɛstɛli nun. Ɔ sieli i su i nuan bo. Ɛstɛli lafili Ɲanmiɛn su kpɛkun ɔ jrannin i nvle nunfuɛ’m be sin. I lɛ nun’n, ɔ kle Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be kwlaa be ajalɛ klanman. Sran nga be yo kɛ Ɛstɛli sa’n yɛ Klistfuɛ nanwlɛfuɛ’m be klo be ɔ. Zezi seli kɛ like nga bé fá síe i sɔnnzɔnfuɛ nanwlɛfuɛ’m be nzɔliɛ’n yɛle klolɛ mɔ be klo be wiengu’n. (An Kanngan Zan 13:34, 35 nun.) Blɛ sunman nun’n, ɔ fata kɛ e yo yakpafuɛ naan y’a yi e wiengu klolɛ’n i nglo kɛ Ɛstɛli sa. Kannzɛ bɔbɔ Ɛstɛli jrannin Ɲanmiɛn i nvle’n i sin cɛn sɔ’n nun’n, sanngɛ i junman’n nin a wieman. Blɛ li yɛ ɔ su wa bo i bo ɔ. ?Wafa sɛ yɛ ɔ́ kwlá sé famiɛn’n kɛ Aman m’ɔ ti i afɔtuɛ manfuɛ ng’ɔ klo i kpa’n, ɔ ti klunwifuɛ naan ɔ kpɛ lare yi i sran’m be afiɛn ɔn? ?Wafa sɛ yɛ ɔ́ kwlá dé i nvle’n niɔn? Ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ nun’n, é wá tɛ́ kosan sɔ’m be su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 2 Sran’m be waan Asierisi yɛ be flɛ i ekun kɛ Ksɛrksɛsi klikli’n niɔn. Afuɛ 496 nun ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju’n yɛ ɔ boli Pɛrsi mɛn’n i su famiɛn dilɛ’n i bo ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 An nian kuku nga be flɛ i “Ɛstɛli i su kosan wie mun,” m’ɔ o fluwa nga i ndɛ tre 16 nun’n i nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 18 Famiɛn Ezekiasi i blɛ su’n, be kunnin “Amalɛkfuɛ nga be kali’n.” Ɔ maan kɔlɛ’n, Amalɛkifuɛ’m be nun kasiɛn’n kun yɛle Aman.—1 Nyo. 4:43.\n^ ndɛ kpɔlɛ 19 Aman fali sika tɔnun ya nsan mannin famiɛn’n. Sɛ ɔ ti andɛ’n, nn ɔ ti sika kotokun akpi ngbinngbin kpanngban. Kɛ mɔ Ksɛrksɛsi klikli’n siesieli kɛ ɔ nin Glɛki nvle’n bé kó kún alɛ’n ti’n, sɛ sakpasakpa i kunngba’n yɛle Asierisi’n, nn sika nga Aman waan ɔ́ mɛ́n i lɛ’n, ɔ yoli i fɛ kpa. Nanwlɛ, ɔ nin i fata kɛ ɔ ɲan sika kaka naan ɔ nin Glɛki nvle’n b’a ko kun. Kɛ kasiɛn su’n ɔ nin be ko kunnin kusu’n, be kwlɛli i tɛtɛ kpa.\n^ ndɛ kpɔlɛ 22 Ksɛrksɛsi klikli’n ti sran mɔ i ninnge’m be yolɛ’n kpɛnkpɛn ɔn, yɛ ɔ ju wie’n, i like yolɛ kwla yo ya kpa. Glɛki’m be fluwa sifuɛ nga be flɛ i kɛ Erɔdɔtisi’n ɔ klɛli i kɛ, kɛ Ksɛrksɛsi nin Glɛki nvle’m bé kún alɛ’n, ɔ seli sran’m be kɛ be fa mmeli’m be mantan be wiengu su be fa si ce naan b’a kwla kpɛ jenvie’n i sama kun. Kɛ aunmuan dan kun buli ce’n, Ksɛrksɛsi maan be kpɛli junman difuɛ sɔ’m be kwlaa be kɔmin. Kpɛkun ɔ seli i sran’m be kɛ be bo nzue’n kɛ be su bo sran sa, kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn bé kpɛ́ nzue’n i nzowa. Alɛ kunngba sɔ’n i kunlɛ nun’n, aɲanbeunfuɛ kun srɛli i kɛ nán maan i wa’n wɔ alɛ kunlɛ’n wie. Ksɛrksɛsi kunnin ba sɔ’n, ɔ kpɛli i nun nɲɔn. Ɔ fɛli i fuɛn’n lɛli i gua’n su naan sran’m be fa tu be wun fɔ nun.\n?Wafa sɛ yɛ Ɛstɛli kleli kɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ nin aɲinyiɛfuɛ ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Mardose ukali Ɛstɛli naan w’a lafi Ɲanmiɛn su w’a fa ajalɛ ɔ?\n?Ɛstɛli i ayeliɛ benin mun yɛ be kle kɛ ɔ ti yakpafuɛ ɔ?\n?Like benin yɛ Ɛstɛli yoli mɔ amun kunndɛ kɛ amún yó naan amun a lafi Ɲanmiɛn su kɛ i sa wie ɔ?\nƐstɛli kplili Ɲanmiɛn i nvle’n nunfuɛ’m be ti


?Sɛ tukpacɛ kekle wie kle wɔ yalɛ’n, Biblu’n kwla uka wɔ? | Kosan mɔ Biblu’n tɛ be su’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Aamenin (Wia atɔliɛ lɔ liɛ'n) Aazantinin bobo aniɛn'n Abua Aflikanin Afriki di Sidi bobo aniɛn'n Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Aleman Aleman bobo aniɛn'n Altai Aluu Amariki Amlɛnkɛn bobo aniɛn'n Angle Angle bobo aniɛn Angola bobo aniɛn Arabu Arabu (Liban) Asamɛ Ausa Azeri Azeri (Siriliki) Ba Aleman Banbara Basa (Kamerunun) Baskii Basku Bataka (Karo) Bataka (Simalungun) Bataka (Toba) Belize Kriɔli Beliziki lɔ blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Belorisi Bengali Biaki Bikɔlu Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Dangme Danois Dari Ebre Efiki Ekuatɛɛ bobo aniɛn'n Ekɔsu Gaeli Enbera (Camin) Enbera (Casio) Enbera (Nglo lɔ liɛ'n) Eve Fanti Fiji Filipinin bobo aniɛn'n Flaman bobo aniɛn'n Frafra Futuna Féroïen Fɔn Fɛnlandi Fɛnlandi bobo aniɛn'n Ga Gali Galician Garifuna Gitonga Gloelandi Glɛki Guadeloupean Creole Guaranin Guatemala bobo aniɛn'n Gujarati Gunnun Hamshen (Armenian) Hamshen (Cyrillic) Hawai’i Pidgin Hindi (Roman) Hmong (White) Huastec Hunsrik Iban Ibanag Igbo Ikrɛnin Ili Salomɔn Pijinin Iligainɔn Iloko Indian Sign Language Irlandi Irlandi bobo aniɛn'n Isibɛnba Isilandi Isoko Itali Itali bobo aniɛn'n Izbɛki Izraɛli bobo aniɛn'n Jamaican Creole Javanese Jula Kabaadino Cɛɛkese Kabuverdianu Kacɛn Kakcikɛli (Wia atɔliɛ lɔ liɛ'n) Kalanga Kana Kanada Kanbɔji aniɛn'n Karen (S'gaw) Katalan Kazaki Kebɛki bobo aniɛn'n Keci Kecua (Ankasi) Kecua (Ayakuco) Kecua (Bolivi) Kecua (Kuzko) Kiba bobo aniɛn'n Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinbundu Kiniaruanda Kirgizi Kiribati Kirundi Kisɔnge Kleɔlu Reiniɔn Klowati Klowati bobo aniɛn’n Kolɔnbi bobo aniɛn'n Kore aniɛn'n Kore bobo aniɛn'n Kosa Kreɔlu (Gine Biso) Kuaniama Kuice Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kuude Kuumanji Kuude Kuumanji (Siriliki) Kɔngo Kɔsta Rika bobo aniɛn'n Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes brésilienne Langue des signes tchèque Lao Lari Lega Letɔn Lingala Lio Litianin Litianin bobo aniɛn'n Livale Lomue Luganda Lukɔnzo Lunda Luxembourgeois Maasali Macushi Makua Malagasi Malawi bobo aniɛn'n Malayalamun Malaysian Sign Language Malti Malɛ Mamun Manbue-Lungu Manyawa Mapudungun Marati Mari Martiniquan Creole Maseduanin Masi Maya Medunba Miama Mingrelian Mistɛki (Gerero) Mizo More Morisi Kleɔlu Mozambican Sign Language Myanmar Sign Language Mɔngoli Mɛkisiki bobo aniɛn'n Nahuatl (Veracruz) Nauatɔlu (Guerero) Nauatɔlu (Santrali) Nauatɔlu (Uasteka) Ndau Ndebele (Zɛnbabue) Ndɔnga Neo-Zelandi bobo aniɛn'n Nepali Ngabere Ngangela Nianeka Nigerian Sign Language Nikaragua bobo aniɛn'n Niue Nsenga (Zambia) Nyungwe Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Okpe Oromo Osɛti Otɛtɛla Panama bobo aniɛn'n Pangasinan Papiamiɛnto (Kurasao) Papiamɛnto (Aruba) Parague bobo aniɛn'n Pasito Pehuenche Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Peruvi bobo aniɛ'n Pidgin (West Africa) Polɔɲin Polɔɲin bobo aniɛn'n Pomeranian Poqomchi' Portugais Punjabi (Roman) Pɔɔtigali Pɛɛsi Quechua (Huallaga Huánuco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Rapa Nui Rarotɔngan Risi Risi bobo aniɛn'n Romany (Argentina) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Romany (Vlax, Russia) Ronga Rumanin Rumanin Rumanin bobo aniɛn'n Rutoro Salvadoran Sign Language Samoan Sangana (Mozanbiki) Sango Sateré-Mawé Savakano Savante Sebuano Sepedi Sepulana Sesoto (Afriki di Sidi) Sesoto (Lesoto) Sidama Sili Bobo aniɛn'n Silozi Siluba Sinala Sinamuanga Sinianja Sinnin (Aka) Sinua bobo aniɛn'n Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Sitɔnga (Malawi) Sitɔnga (Zɛnbabue) Siyao Slovak Sign Language Slovaki Slovenin Sona Sranantɔngo Suaa Suabo Suaili Suaili (Kɔngo) Suati Sunda Suuku Suvace Suɛdi Suɛdi bobo aniɛn'n Sɔlu Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Tai bobo aniɛn'n Taiti Taiwanin bobo aniɛn'n Tajiki Talian Tamulu Tandroy Tankarana Taraskan Tataa Tchèque Telugu Tetun Dili Ticuna Tiglɛnya Tiriki Tirkimenin Tisua Tisɔnga Tivu Tizɔtzili Tizɛltali Tojolabali Totonaki Tswana Tui Turkish Sign Language Tuvalu Tuvinian Tɔngan Ualisi Uarɛ-Uarɛ Uauunaiki Udumuutu Uiguu (Arabu) Uiguu (Siriliki) Uisi Unbundu Urobo Uruguayan Sign Language Urundu Uzbek (Roman) Valencian Venezuela bobo aniɛn'n Viɛtinamun Volaitsa Vɛnda Wawle Wɔlɔfu Yoruba Zanbi bobo aniɛn Zande Zapotec (Lacigiri) Zapotec (de l’isthme) Zapɔn Zapɔn bobo aniɛn'n Zulu Zɔɔzi kakazi sinua (Sangai) sinua (Sisuanin) sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) uudu Ɔndura bobo aniɛn'n Ɔngli Ɔngli bobo aniɛn'n Ɛndi Ɛndonezi Ɛndonezi bobo aniɛn'n Ɛsipaɲɔlu Ɛsipaɲɔlu bobo aniɛn'n Ɛsitonin\n?Sɛ tukpacɛ kekle wie kle wɔ yalɛ’n, Biblu’n kwla uka wɔ?\nBiblu’n tɛ su kɛ\nƐɛn! Ɲanmiɛn nian i sufuɛ nga tukpacɛ wie kle be yalɛ’n be lika. Biblu’n kan Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’n i ndɛ se kɛ: “Blɛ m’ɔ kpinndinman m’ɔ lɛ i bɛ’n su’n, Zoova súɛn i bo.” (Jue Mun 41:3, NWT) Sɛ tukpacɛ kekle wie kle wɔ yalɛ’n, ninnge nsan nga be o yɛ’n be kwla uka wɔ:\nSrɛ Ɲanmiɛn naan ɔ man wɔ wunmiɛn. ‘Ɲanmiɛn kwla yo maan ɔ wun jɔ wɔ kpa fɔuun. Aunjuɛ sɔ’n sran fi kwlá simɛn i bo.’ Ɔ maan a su kokoman dan, yɛ ɔ́ súan ɔ bo.—Filipufuɛ Mun 4:6, 7.\nMaan ɔ klun jɔ. Biblu’n se kɛ: “Aklunjuɛ’n ti kɛ ayre sa. Sɛ be klun timan jɔwa’n, be wun kpajaman be.” (Nyanndra Mun 17:22) Maan a nin ɔ wiengu’m be srisri kanngan. Afin i sɔ’n kwla yo naan ɔ wla w’a gua ase, yɛ ɔ kwla uka wɔ naan ɔ wun w’a kpaja wɔ.\nFa ɔ wla gua Ɲanmiɛn su. Kannzɛ tukpacɛ kekle wie kle ɔ yalɛ’n, sanngɛ sɛ ɔ wla o like kun su’n, i sɔ’n kwla uka wɔ. (Rɔmunfuɛ Mun 12:12) Biblu’n se kɛ blɛ wie wá jú’n sran fi su seman kɛ: “N kpinndinman.” (Ezai 33:24) Ɔ maan tukpacɛ nga dɔɔtrɔ’m be siman be ayre’n, Ɲanmiɛn wá yó maan be kwlaa bé wíe. I wie yɛle kɛ Biblu’n se kɛ be nga b’a yo kpɛnngbɛn’n, bé sá be sin bé yó gbanflɛn nin talua ekun. Ɔ se kɛ: “Sran’n i wunnɛn’n bá nun. Ɔ́ sɛ́ i sin ɔ́ yó kpinndinkpinndin kɛ i gbanflɛn nun’n sa.”—Zɔb 33:25.\nNdɛ cinnjin kun yɛ: Kannzɛ Zoova i Lalofuɛ’m be lafi su kɛ Ɲanmiɛn uka be’n, sanngɛ kɛ tukpacɛ kekle wie kle be yalɛ’n be kunndɛ ayre. (Marki 2:17) Sanngɛ e kleman sran ayre trele ng’ɔ fata kɛ ɔ fa’n. Ayre yolɛ nun’n sran kun bɔbɔ yɛ ɔ fɛ i ajalɛ-ɔ.\nBiblu’n Ɲrɛnnɛn wunlɛ Kosan mɔ biblu’n tɛ be su’n Juejue yolɛ Fɔundi nin aklunjuɛ\nFa man sran Fa man sran ?Sɛ tukpacɛ kekle wie kle wɔ yalɛ’n, Biblu’n kwla uka wɔ?


Balaamun i aflunmun’n ijɔli | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nLIKE SUANLƐ 28\nBalaamun i aflunmun’n ijɔli\nIzraɛlifuɛ mun be boli be nanmue Moabu nvle’n nun, Zurdɛn nzue’n i bue liɛ’n su lɔ. Be o aawlɛ flɛnnɛn nun lɔ ɔ su wa di afuɛ ablanan (40). Be kwlali nvle kpanngban. Siɛn’n, ɔ fata kɛ be wlu mɛn nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ fá mán be’n nun. Sanngɛ srɛ kunnin Balaki m’ɔ ti Moabu famiɛn’n, afin i waan Izraɛlifuɛ mun be su wa de i mɛn’n. Ɔ maan ɔ flɛli bian kun kɛ ɔ bla Moabu naan ɔ wa bo Izraɛlifuɛ mun be sannzan. Be flɛ bian sɔ’n kɛ Balaamun.\nZoova seli Balaamun kɛ: ‘Nán bo Izraɛlifuɛ mun be sannzan.’ I sɔ’n ti’n, Balaamun waan ɔ kɔman. Famiɛn Balaki flɛli i ekun, kpɛkun ɔ seli i kɛ ɔ́ wá mɛ́n i like kwlaa ng’ɔ klo’n. Sanngɛ Balaamun w’a kplinman su. I sin’n, Zoova seli i kɛ: ‘A kwla kɔ. Sanngɛ ndɛ nga n kan kle wɔ’n, i ngunmin yɛ ɔ fata kɛ a kan-ɔn.’\nBalaamun fuli i aflunmun’n su, ɔ fali Moabu atin’n. I waan ɔ́ kɔ́ naan ɔ́ kó bó Izraɛlifuɛ mun be sannzan. Kusu nn Zoova w’a dun mmua w’a se i kɛ nán ɔ yo sɔ. Zoova i anzi’n fiteli i ɲrun atin’n su kpɛ nsan. Balaamun wunman anzi’n, sanngɛ i aflunmun’n wun i. I klikli’n nun’n, kɛ aflunmun’n wunnin anzi’n, ɔ yacili atin’n lɛ ɔ ko sinnin bo’n nun. I nɲɔn su liɛ’n, aflunmun’n ɔli ko miannin talɛ’n fii, naan talɛ’n w’a mian Balaamun i ja’n. Kasiɛn su’n, aflunmun’n lali atin’n i afiɛn. I kwlaa sɔ’n nun’n, Balaamun boli aflunmun’n.\nI sin’n, Zoova yoli maan aflunmun’n ijɔli. Ɔ usali Balaamun kɛ: ‘?Ngue ti yɛ a bo min-ɔn?’ Balaamun tɛli i su kɛ: ‘A beli min awlɛn ti-ɔ. Sɛ ɔ ti kɛ tokofi o min sa nun bɔbɔ’n, nn n kunnin wɔ w’a cɛ.’ Aflunmun’n seli i kɛ: ‘?A fu min su w’a di afuɛ kpanngban, m’an yo wɔ kɛ nga sa le?’\nKɛ ɔ yoli sɔ’n, Zoova yoli maan Balaamun wunnin anzi’n. Anzi’n seli i kɛ: ‘?Zoova w’a seman wɔ kɛ nán a bo Izraɛlifuɛ mun be sannzan?’ Balaamun seli kɛ: ‘N fɔnnin. Ń má sá min sin.’ Sanngɛ anzi’n seli i kɛ: ‘A kwla kɔ Moabu. Sanngɛ ndɛ nga Zoova kan kle wɔ’n, i ngunmin yɛ ɔ fata kɛ a kan-ɔn.’\n?Balaamun fali ndɛ sɔ’n su? Cɛcɛ. Ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ bó Izraɛlifuɛ mun be sannzan. Ɔ yoli sɔ kpɛ nsan. Sanngɛ Zoova yoli maan ɔ yrali be su. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Izraɛlifuɛ mun be wa tɔli Moabufuɛ mun be su. Kpɛkun be kunnin Balaamun. ?Sɛ ɔ ti kɛ i klikli’n nun’n Balaamun fali Zoova i ndɛ’n su’n, nn i bo gúa kɛ ngalɛ’n sa?\n“Maan amun nian amun wun kpa aɲinkpli’n i wafa’n kwlaa lika. Afin kannzɛ sran kun le aɲanbeun ninnge kpanngban’n, nán ninnge sɔ mun yɛ be mɛn i nguan-ɔn.”—Liki 12:15.\nKosan: ?Ngue ti yɛ Balaamun ɔli Moabu-ɔ? ?Kɛ ɔ́ kɔ́’n, sa benin yɛ ɔ juli-ɔ?\nKalɛ 22:1–24:25; 31:8; Neemi 13:2; 2 Piɛli 2:15, 16; Zidi 11.