Rɔmɛn 8 YRENT - 'Bɛ nɛn 'gʋɛ, minnun nɛn o drɛ Zozi - Bible Search\nRɔmɛn 7 Rɔmɛn 9\nBali lei 'saun 'bɛ Zozizan "paala\n1'Bɛ nɛn 'gʋɛ, minnun nɛn o drɛ Zozi Crizi -le vɛ -a bɛ, Bali -le tin -tɛdɩ o da 'si o man. 2Kɔɔ Bali lei 'saun 'bɛ o "paala. -Yee "wɛan 'belidɩ 'kpa drɛ -wee vɛ -a, ɛn o drɛ min -tʋwli "a o 'vale Zozi Crizi -a. 'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan o 'sʋ 'wɩ 'wlidɩ "le 'plɛblɛ 'lɔ, ɛn -ka -le 'plɛblɛ 'ka "nyian o da dɩ.\n3-Kaa ya blaminnun -a -le "wɛan bɛ, Bali -le -pei 'ka -kɔlalɛ 'wɩ 'wlidɩ "le 'plɛblɛ 'sidɩ -a -kaa da dɩ. 'Pian Bali -a drɛ. 'E 'pɩ 'pa 'sia 'trɛda "le blamin -le 'wɩ 'zʋ. Ɛn e tin -tɛ "da blaminnun -le 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man. E -ka 'wɩ zɩɛ -a -ji. 4Bali 'wɩ zɩɛ -a drɛ 'nan -e 'wɩ nɛn -pei -a 'vɩ bɛ 'e drɛ -cee vɛ -a. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'nan, -kaa -kɔan "min tɩglɩ 'a Bali 'lɛ. E ya -kaa nɛn -ka'a 'ta 'wʋla -kaa 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun da dɩ, 'pian -kaa 'ta wʋla 'wɩ nɛn Bali lei 'saun -a ve bɛ -a da bɛ -cee vɛ -a.\n5Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, minnun nɛn o 'ta wʋla 'o 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun da bɛ, o 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun nɛn waa -wɛɛman. 'Pian minnun nɛn Bali lei 'saun 'bɛ o "paala bɛ, 'wɩ nɛn e "sia Bali lei 'saun 'va bɛ, -a 'bɔ nɛn waa -wɛɛman 'nan 'o dra. 6Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'ta wʋladɩ min 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun da bɛ, -a 'le 'srannan "nɛn -kadɩ -a. 'Pian min nɛn yaa -wɛɛman 'nan, 'e 'ta wʋla 'wɩ nɛn Bali lei 'saun -a ve bɛ -a da bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ e ya -yee vɛ -a. Ɛn -fʋdɩ -trɔɔ a -yee vɛ -a. 7Min nɛn e 'ta wʋla 'e 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun da bɛ, e ya Bali 'nanmanzan 'a. Kɔɔ ya'a 'ta 'wʋla Bali -le -peinun da dɩ. Ɛn 'wɩ 'kpa, -a san 'ka 'kɔlaman -a drɛdɩ -a "fo "dɩ. 8-Yee "wɛan minnun nɛn o 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun 'bɛ o "paala bɛ, wa'a 'kɔlaman -e 'o 'sɔ Bali lɛ "fo "dɩ.\n9'Cee vɛ bɛ, 'ka 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun "cɛɛ 'ka "paala "nyian dɩ, 'pian Bali lei 'saun nɛn. -Te e ya 'wɩ 'kpa -a 'nan Bali lei 'saun a 'ka 'lɔ bɛ, -a -nan nɛn e 'ka "paala. Maan ve 'cɛɛ 'nan, min nɛn Crizi lei 'saun 'ka -yrɔ "dɩɛ, te -a san 'ka Crizi -le vɛ -a dɩ. 10'Pian 'cee vɛ bɛ, 'ka 'vale Crizi -a ka drɛ "le min -tʋwli "le 'wɩ 'zʋ. 'Bɛ nɛn 'gʋɛ, 'ka po -le -kɔndɩ 'le 'srannan "nɛn -kadɩ -a, ka 'wɩ 'wlidɩ drɛ 'le "wɛan. 'Pian Bali 'ka drɛ min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ, -yee "wɛan Bali lei 'saun 'belidɩ -nɔn 'cɛɛ. 11Bali 'bɛ Zozi Crizi wluan -kanɔn 'va. -Yee "wɛan kaa nɛn Bali lei 'saun a 'ka 'lɔ bɛ, Bali 'bɔ 'belidɩ -nɔan 'ka po nɛn e -taa "kalɛ bɛ -yrɛ. Kɔɔ ka drɛ "le min -tʋwli "le 'wɩ 'zʋ 'ka 'vale Bali lei 'saun 'a.\n12'An "bʋɩ Zozinɔn, 'wɩ nɛn Bali lei 'saun -a ve -cɛɛ bɛ, -a da nɛn -kaa 'ta wʋla. -Yɛɛ cɩ -kaa da "le fiɛn -le 'wɩ 'zʋ. 'Pian wa'a vɩlɛ 'nan -kaa 'ta wʋla -kaa 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun da dɩ. 13Kaa -tɔa 'ka 'bɔ 'a 'nan, -te ka 'ta wʋla 'ka 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun da bɛ, -a 'le 'srannan "nɛn -kadɩ -a. 'Pian -te ka Bali lei 'saun 'tʋɩ ɛn e 'ka 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun yi -ka bɛ, 'belidɩ dra 'cee vɛ -a.\n14Minnun pɛɛnɔn nɛn Bali lei 'saun o "paala bɛ, o ya Bali -le 'nɛnnun -a. 15Lei nɛn Bali -a -nɔn 'cɛɛ bɛ, -a -ci "cɛɛ 'nan, ka ya Bali -le nɔannun nɛn o "klanman Bali lɔ bɛ waa dɩ. 'Pian -a -ci nɛn 'nan, ka drɛ Bali -le 'nɛnnun -a. -Yee "wɛan nɛn -kaa -kɔlaman Bali laabʋdɩ -a -kaa "tɩ -baba. 16Bali lei 'saun 'bɔ 'bɛ -cin -tɔa -kaa 'ji 'nan, 'wɩ 'kpa, -kaa ya Bali -le 'nɛnnun -a. 17-Yee "wɛan -te -kaa ya Bali -le 'nɛnnun -a bɛ, "yinun nɛn Bali -tɔ "da 'nan 'e dra 'yee minnun lɛ bɛ, -kaa blɩnan a "va. -Kaa blɩnan a "va -kaa 'vale Crizi -a. Kɔɔ 'bɛ nɛn 'gʋɛ, -te -kaa ya -kaa yra yɩnan Crizi -le "wɛan bɛ, e dra 'wɩ 'kpa -a -e Bali 'e 'tɔ -dan -nɔn -cɛɛ -kaa 'vale Crizi -a tʋ -fɔla "da "ji.\nZozinɔn -taa "drɛlɛ Bali -le -dan "nɛn "blɩnɔn 'a\n18Maan -tɔa 'nan, Bali -le -dan nɛn -kaa -taa "drɛlɛ -a "nɛn "blɩnɔn 'a bɛ, e "mlian yra yɩdɩ nun pɛɛnɔn nɛn -kaa man tʋ 'gʋɛ -a -ji bɛ -a da. 19'Wɩ 'kpa, Bali -le -dan zɩɛ e -taa "drɛlɛ Bali -le 'nɛnnun -le vɛ -a tʋ -fɔla "da "ji. -Yee "wɛan Bali -pɛ drɛ fɛnun pɛɛnɔn 'ci 'kla "tra yi zɩɛ -a -pɛndɩ -a dɩ. 20Kɔɔ Bali -pɛ drɛ fɛnun zɩɛ o ya -nan 'e "tun, ɛn yi -tʋ bɔa "bɛ -e o -nan 'e 'nyan. Bali -pɛ drɛ fɛnun 'bɔ "cɛɛ wɛɛ 'nan 'e drɛ zɩ dɩ, Bali 'bɔ 'bɛ 'vɩ 'nan 'e drɛ zɩ. 'Pian Bali 'tɔ "da 'nan, 21yi -tʋ bɔa "bɛ, -ka -le 'plɛblɛ zɩɛ e "sia o da. Tʋ zɩɛ -a man bɛ 'belidɩ nɛn Bali -le 'nɛnnun -le vɛ -a bɛ, e -kɔan -wee vɛ -a "nyian.\n22-Kaa -tɔa 'nan, Bali -pɛ drɛ fɛnun pɛɛnɔn bɛ, o "koe "a -nyannan, ɛn o ya -trunnan "le lɩmɔn nɛn e -fɔ -srunan bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n23'Pian Bali -pɛ drɛ fɛnun 'bɔ 'saza "cɛɛ dɩ, -kaa 'bɔ "nyian -kaa nɛn Bali 'yee lei 'saun 'nɔn -cɛɛ fɛ 'tɛdɛ -a bɛ, -kaa ya -trunnan -kaa 'ji. -Kaa ya yi nɛn Bali -kaa dra 'yee 'nɛnnun -a 'e 'va nun bɛ -a -pɛnnan. Tʋ zɩɛ -a man bɛ, -ka -le 'plɛblɛ 'ka 'kɔan "nyian -kaa da dɩ.\n24'Bɛ nɛn 'gʋɛ -kaa 'bli a "da 'nan, -kaa ya -kaa 'sidɩ 'wɩ 'ji, 'pian -a -ci 'ka tian 'e bɔladɩ 'wein dɩ. Kɔɔ -te fɛ nɛn min 'bli -a -yrɛ 'nan yaa 'yɩ bɛ, wa'a "nyian -a ve 'nan -a 'bli -a -yrɛ "dɩ. Fɛ nɛn min -a ye 'e yiɛ 'a bɛ ya'a 'kɔlaman -e 'e vɩ 'nan 'e 'bli a -yrɛ "dɩ. 25'Pian -cee vɛ bɛ, fɛ nɛn -ka'a ye tian -kaa yiɛ -a dɩɛ, -a lɛ nɛn -kaa 'bli a, ɛn -kaa 'man a 'e -srandɩ -a man -pɛndɩ -a.\n26Bali lei 'saun 'bɛ -tɔa -kaa 'wlu 'wɩ zɩɛ -a drɛdɩ -a. -Kaa "koe 'ka -kaa da dɩ, ɛn zɩ kɔ -kaa 'wɩ tin 'ba Bali lɛ bɛ, -ka'a tɔa dɩ. -Yee "wɛan nɛn Bali lei 'saun 'bɔ 'bɛ -tɔa -kaa 'wlu -e 'wɩ nɛn blamin 'ka 'kɔlaman -a vɩdɩ -a dɩɛ 'e vɩ Bali lɛ. 27Ɛn Bali 'bɔ nɛn e min ci wɩ -tɔa "bɛ, 'wɩ nɛn Bali lei 'saun cɩ "vale 'e ve bɛ, yaa -ci maan. Kɔɔ minnun nɛn o cɩ Bali -le vɛ -a bɛ, o lɛ nɛn Bali lei 'saun Bali trʋ "baa "le zɩ Bali cɩ "va "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n28-Kaa -tɔa 'nan, 'wɩ pɛɛnɔn nɛn e bɔa Zozinɔn man bɛ, Bali -a dra -e 'e 'kɔn -wee 'wɩ "yi "a. Kɔɔ o Bali ye "yi, ɛn e o laabʋ "le zɩ e cɩ -a 'bɔ 'ci 'sɔ 'a bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 29Minnun nɛn Bali o 'si "va 'e 'cɛn bɛ, e o 'pla 'e 'cɛn 'nan, o -taa "drɛlɛ "le 'e 'pɩ -le 'wɩ 'zʋ. Yaa drɛ zɩɛ 'nan, -e -a 'pɩ 'e 'kɔn "bʋɩnun "kaga zɩɛ o yei 'nɛn flin -a. 30Minnun nɛn Bali o 'pla 'e 'cɛn bɛ, e o laabʋ. Ɛn o 'bɔ nɛn e o laabʋ bɛ, e o drɛ min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ. Ɛn o 'bɔ nɛn e o drɛ min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ bɛ, e 'tɔ -dan nɔn -wlɛ.\nBali -le blamin yɩdɩ "yi "bɛ -a -kɔɔn "manvɛ "ka "dɩ\n31'Wɩ pɛɛnɔn zɩɛ e ya "le 'e -kaa "koe "tɔ -kaa da. Kɔɔ -te Bali a -kaa va zia bɛ, min 'e 'ci "paa -kaa man, 'pian ya'a -kɔlaman 'wɩ 'tʋ drɛdɩ -a -cɛɛ "fo "dɩ. 32Bali 'ka 'e 'pɩ 'tʋɩlɛ 'e "tun "dɩ, yaa -nɔn 'sraga bʋvɛ -a -kaa pɛɛnɔn man. -Yee "wɛan e 'wɩ "yi pɛɛnɔn dra -cɛɛ -kaa 'vale -a -pɩ -a. 33Minnun nɛn Bali o 'si "va 'nan 'o 'kɔn 'yee vɛ -a bɛ, min -tʋ 'ka 'kɔlaman 'wɩ 'tɔdɩ -a o man dɩ. Kɔɔ Bali o drɛ min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ. 34'Wɩ 'kpa nɛn, min -tʋ 'ka 'kɔlaman tin -tɛdɩ -a o da dɩ. Kɔɔ Zozi Crizi -ka -wee "wɛan. Ɛn "nyian bɛ, e wluan -kanɔn 'va, ɛn e ya Bali -pɛ "yi "da 'nan te e Bali trʋ "baa -kaa Zozinɔn 'le 'wɩ man.\n35Crizi -le -kaa yɩdɩ "yi zɩɛ, -mɛ 'bɛ -kɔlaman -kaa 'sidɩ -a -a -sru? -Te e ya yra yɩdɩ -a oo, ya'a 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "fo "dɩ. Ɛn -te e ya "klandɩ -a oo, ya'a 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "fo "dɩ. Ɛn -te e ya 'tɛ 'padɩ min da -a oo, ya'a 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "fo "dɩ. Ɛn -te e ya dra -tɛdɩ -a oo, ya'a 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "fo "dɩ. Ɛn -te e ya 'yalɛ -tɛdɩ -a oo, ya'a 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "fo "dɩ. Ɛn -te e ya 'wɩ bɔdɩ min man -a oo, ya'a 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "fo "dɩ. Ɛn -te e ya -kadɩ -a oo, ya'a 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "fo "dɩ. 36'Wɩnun zɩɛ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'e 'cɛn. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n«Kʋ drɛ 'yie vɛ -a -le "wɛan\ntʋ -tʋdʋ pɛɛnɔn man bɛ,\n'kʋ 'ta a 'e "fluladɩ -ka lɛ.\nƐn minnun 'kʋ "siala 'blanun nɛn o ya -tɛvɛ -a bɛ waa.»\n37'Pian 'wɩ pɛɛnɔn zɩɛ -a -ji bɛ, maan ve 'cɛɛ 'nan, -kaa wulo bɔala "va. Bali nɛn e -kaa 'yɩ "yi "bɛ, -yɛɛ dra -e -kaa wulo 'e bɔla "va. 38Maan -tɔa 'kpa tɩglɩ 'nan, fɛ -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -yee yɩdɩ "yi -sru "dɩ. -Te e ya -kadɩ -a oo, ɛn -te e ya 'belidɩ -a oo, -a -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "dɩ. -Te e ya Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ waa oo, ɛn -te e ya lei -wlidɩnun -a oo, -a -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "dɩ. -Te e ya tʋ 'gʋɛ -a -ji fɛnun -a oo, ɛn te e ya tʋ nɛn e -taa "bɛ -a -ji fɛnun -a oo, -a -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "dɩ. -Te e ya fɛnun nɛn o min "paala bɛ waa oo, -a -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si -a -sru "dɩ. 39'O 'kɔn laji oo, ɛn 'o 'kɔn 'trɛda oo, wa'a 'kɔlaman -e 'o -kaa 'si -a -sru "dɩ. 'Wɩ 'kpa nɛn, Bali -pɛ drɛ fɛ -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e -kaa 'si Bali -le blamin yɩdɩ "yi -sru "dɩ. Yɩdɩ "yi zɩɛ Bali ciɩla -kaa san Zozi Crizi -va ɛn yaa -ci kɔɔn -cɛɛ.


(src)="2"> Afuɛ 2013 , Sɛptamblu 1\n(src)="5"> AFUƐ 2013 , ƆKTƆBLU 28 — AFUƐ 2013 , NOVAMBLU 3\n(src)="6"> Zoova i like ng’ɔ kle’n be ti nanwlɛ\n(src)="7"> BUE 7 • JUE : 64 , 114\n(src)="8"> AFUƐ 2013 , NOVAMBLU 4 - 10\n(src)="9"> Maan sa nga Zoova fa be sie e ɲrun’n be maan e klun jɔ\n(src)="10"> BUE 12 • JUE : 116 , 52\n(src)="11"> AFUƐ 2013 , NOVAMBLU 11 - 17\n(src)="13"> Amun a kaci mlɔnmlɔn ?\n(src)="14"> BUE 17 • JUE : 69 , 106\n(src)="15"> AFUƐ 2013 , NOVAMBLU 18 - 24\n(src)="16"> Maan e fa ngwlɛlɛ ajalɛ\n(src)="17"> BUE 22 • JUE : 27 , 83\n(src)="18"> AFUƐ 2013 , NOVAMBLU 25 — AFUƐ 2013 , DESAMBLU 1\n(src)="20"> BUE 27 • JUE : 95 , 104\n(src)="26"> Like suanlɛ klikli’n wá kán sa nga ti yɛ e kwla fa e wla gua Ɲanmiɛn i like ng’ɔ kle’n su’n , i ndɛ .\n(src)="32"> Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan ajalɛ nga é fá’n , w’a yo Ɲanmiɛn klun su ɔ ? ?\n(src)="33"> Sɛ e fua kɛ é yó like kun’n , ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan w’a yo ye ɔ ?\n(src)="34"> Like suanlɛ nɲɔn nga , bé wá úka e naan e bu e klun lɔ kpa e nian sɛ wafa nga e fa ajalɛ’n ti su o .\n(src)="35"> ▪ Sran ng’ɔ yo atin bofuɛ’n ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn mantan kpa ekun\n(src)="36"> Wafa nga atin bolɛ’n ti’n , Klistfuɛ kun nin Zoova be afiɛn kwla mantan kpa ekun’n , é wá kán be nun mɔcuɛ be ndɛ . ?\n(src)="37"> Sɛ a ti atin bofuɛ’n , ngue yɛ á yó naan w’a yaciman junman sɔ’n i dilɛ ɔ ? ?\n(src)="38"> Sɛ kusu a timan atin bofuɛ’n , ngue yɛ á yó naan w’a kaci atin bofuɛ naan w’a di i nun aklunjuɛ’n wie ɔ ?\n(src)="39"> NDƐ NG’Ɔ O FLUWA’N SU’N :\n(src)="41"> Ngue ti yɛ sran wun i ɲrun sɔ ɔ ? ?\n(src)="44"> Like nga ti yɛ e wun e ɲrun’n 3\n(src)="45"> Ɔ ka kan ɲrɛnnɛn wunlɛ’n wíe mlɔnmlɔn !\n(src)="47"> Biblu’n i su kosan’m be su tɛlɛ 32\n(src)="2"> Kɛ be se kɛ be wun be ɲrun’n , yɛ klɔ sran wun i ɔ .\n(src)="3"> Ɔ miɛn i ɲin kɛ ɔ́ fíte nun , sanngɛ ngbɛn ɔn .\n(src)="4"> Ɔ maan e usa e wun kɛ : ?\n(src)="5"> Ngue ti yɛ klɔ sran wun i ɲrun sɔ ɔ ?\n(src)="6"> Ninnge nga ti yɛ klɔ sran wun i ɲrun’n be sɔnnin , yɛ be wlɛ wunlɛ leman ba .\n(src)="7"> Sanngɛ Biblu’n tike e ɲin , ɔ maan e wun be wlɛ .\n(src)="8"> I sɔ’n ti’n , é lá Ɲanmiɛn ase .\n(src)="9"> Ndɛ nga nun’n , é wá kán like nga ti yɛ sran wun i ɲrun’n , be nun cinnjin nnun be ndɛ .\n(src)="10"> Ɔ maan , é wlá ɔ fanngan kɛ a fa ɔ ɲin sie ndɛ nga Biblu’n kan’n su kpa .\n(src)="11"> I liɛ’n , á wún like trele nga ti yɛ sran wun i ɲrun’n , i wlɛ .  — 2 Timote 3 : 16 .\n(src)="12"> ▪ Ɔ FIN FAMIƐN WLƐFUƐ MUN\n(src)="13"> Biblu’n se kɛ : “ Kɛ klunwifuɛ’n yɛ ɔ kwla’n , sran’m be koko . ”  — Nyanndra Mun 29 : 2 .\n(src)="14"> Kɛ ɔ fɛ i laa lele m’ɔ́ fá jú andɛ’n , famiɛn wlɛfuɛ’m be jaso su .\n(src)="15"> Ɔ maan sran’m be wun be ɲrun kpe nun .\n(src)="16"> Be nga be timan wlɛfuɛ kusu’n , be nun wie’m be kunndɛ kɛ bé yó sran’m be ye .\n(src)="17"> Sanngɛ be bɔbɔ be sran mun nin be nga be nin be kpli famiɛn bia’n , be tanndan be ɲrun .\n(src)="18"> I ti’n , ajalɛ kpa kwlaa nga be fa’n , ɔ yoman ye .\n(src)="19"> I sɔ yɛ Amlɛnkɛn’m be kpɛnngbɛn kun m’ɔ suan Henry Kissinger , ɔ sieli i nzɔliɛ ɔ .\n(src)="20"> Ɔ seli kɛ : “ Kɛ ɔ fɛ i laa lele m’ɔ́ fá jú andɛ’n , like nga nvle’m be su kpɛnngbɛn’m be kunndɛ kɛ bé yó úka be sran mun’n , ɔ kpi ase . ”\n(src)="22"> Be bɔbɔ be like liɛ’n i ngunmin akunndan yɛ be bu ɔ .\n(src)="23"> Biblu’n se ekun kɛ : “ Anannganman , n si kɛ sran’n i nguan’n nun - mɛn i sa nun .\n(src)="24"> Ajalɛ ng’ɔ tu’n ɔ fin - mɛn i . ”\n(src)="25"> ( Zeremi 10 : 23 ) Fɔ m’ɔ o klɔ sran nun ti’n , i ngwlɛlɛ nin i akunndan’n ti tika .\n(src)="26"> Ɔ maan ajalɛ ng’ɔ tu be’n , be ngba be bo guaman kpa mɛnmɛn i . ?\n(src)="27"> Sɛ sran kun kwlá siemɛn i bɔbɔ i wun’n niɔn , ɔ́ yó sɛ naan w’a sie i wiengu naan w’a yi i su afɛ’n ?\n(src)="28"> Ɔ maan , famiɛn wlɛfuɛ’m be fa sran mun wla ɲrɛnnɛn nun .\n(src)="30"> Zezi seli kɛ : “ Sɛ an klo amun wiengu’n , i sɔ’n nun yɛ sran’m be kwlaa bé sí kɛ an ti n sɔnnzɔnfuɛ - ɔ . ”  — Zan 13 : 35 .\n(src)="31"> Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be kpɛnngbɛn’m be se sran mun kɛ be klo be wiengu naan be bo yo kun .\n(src)="32"> Sanngɛ be ukaman sran mun naan b’a klo be wun sakpa .\n(src)="33"> Afin be fa ndɛnngan wla sran’m be afiɛn .\n(src)="34"> Ɔ maan sran’m be bubu be wun nun , be kpɔ be wiengu , be ngunmin be afiɛn be kun .\n(src)="35"> Kpɛkun be nin nvle uflɛ nunfuɛ’m be kun .\n(src)="36"> I sɔ’n ti’n , fluwa sifuɛ dan kun m’ɔ suan Hans Kuɛng seli kɛ : “ Mɛn’n i kplilɛ’n i su ndɛnngan nin utre ng’ɔ tɔ sran’m be afiɛn’n , be nun sunman fin Ɲanmiɛn sulɛ wafa mun . ”\n(src)="38"> Yɛ be jran be nga be kunndɛ bla be yi bo annzɛ bian be wun bo’n , ɔ nin be nga be kunndɛ be wiengu yasua annzɛ be wiengu bla’n , be sin wie .\n(src)="39"> I kwlaa sɔ’n ti’n , tukpaciɛ’n w’a tru kpokpaa .\n(src)="40"> Sran’m be tu kuɛ , kuɛ fu be nun .\n(src)="41"> Yasua’m be nin be yi’m be yra yɛ be awlo’m be bo .\n(src)="42"> I kwlaa ngalɛ’n ti afɛ nin ɲrɛnnɛn ngunmin .\n(src)="43"> ▪ Ɔ FIN FƆ M’Ɔ O SRAN NUN’N NIN I KONVI TƐ’N\n(src)="44"> “ Sran kun i lakalɛ’n fin i bɔbɔ i konvi’n , yɛ maan be lɛkɛ i be nyɛn i - ɔ .\n(src)="45"> Sɛ konvi’n ti sran’n , wuun é sé kɛ , ɔ wunnzɛ , yɛ ɔ wu sa tɛ’n . ”  — Zak 1 : 14 , 15 .\n(src)="46"> Fɔ’n o e kwlaa e nun ti’n , e yo sa tɛ .\n(src)="47"> I sɔ’n ti’n , e mian e ɲin naan y’a yoman “ like kwlaa ng’ɔ yo e fɛ bɔ e bu i akunndan’n . ”\n(src)="48"> ( Efɛzfuɛ Mun 2 : 3 ) Kɛ i sɔ sa tɛ fite e ɲrun’n , yɛ e mian e ɲin kpa naan y’a yoman’n niɔn .\n(src)="49"> Afin sɛ e yo’n , i bo gúa tɛ mán e .\n(src)="50"> Fluwa klɛfuɛ kun seli kɛ : “ Afɛ nin ɲrɛnnɛn ng’ɔ o sran’m be su’n , ɔ fin be bɔbɔ be konvi tɛ’n nin be aɲinblɔɛ’n ɔ nin be aɲinkpli’n . ”\n(src)="51"> Sran wie’m be nɔn nzan be bo , be nɔn drɔgi , be wua , be kunndɛ bla nin bian , yɛ be yo sa tɛtɛ wie mun ekun .\n(src)="52"> Sran bɔbɔ nga a wun be ɔ , a bu be sran kpa’n , be nun sunman be yo i sɔ sa mun .\n(src)="53"> Ɔ maan , be fa be awlobo’n nin be janvuɛ nin sran wie mun ekun wla ɲrɛnnɛn nun .\n(src)="54"> I sɔ’n kle kɛ ndɛ nga Biblu’n kan’n ti nanwlɛ weiin .\n(src)="55"> Ɔ se kɛ : “ Kɛ ɔ fin lalaa lele b’ɔ w’a fa ju ndɛ’n , like nga Nyanmiɛn yili be’n , be kwlaa be oto , yɛ be wun nyrɛnnɛn kɛ bla bɔ w’a tran awuliɛ’n sa . ”  — Rɔmfuɛ Mun 8 : 22 .\n(src)="56"> ▪ Ɔ FIN SATAN NIN MMUSU TƐTƐ MUN\n(src)="57"> Biblu’n se kɛ “ mɛn nga i min’n ” yɛle Satan naan mmusu mun be ukɛ i .  — 2 Korɛntfuɛ Mun 4 : 4 ; Sa Nglo Yilɛ 12 : 9 .\n(src)="58"> Mmusu’m be mian be ɲin kpa kɛ bé láka sran mun kɛ be si Satan fa yo’n sa .\n(src)="59"> I sɔ’n ti akoto Pɔlu seli kɛ : “ Nán e nin klɔ sran yɛ e kun - ɔn , sanngɛ e nin mmusu mun , nin aosin tuun nga e o nun yɛ’n i min’n i kpɛnngbɛn mun , yɛ mmusu tɛtɛ bɔ be o nglo lɔ’n yɛ e kun - ɔn . ”  — Efɛzfuɛ Mun 6 : 12 .\n(src)="60"> Kɛ mmusu’m be kle sran’m be ɲrɛnnɛn’n , ɔ yo be fɛ kpa .\n(src)="61"> Sanngɛ nán i sɔ’n yɛ ɔ ti be cinnjin ɔn .\n(src)="62"> Like ng’ɔ ti be cinnjin yɛle kɛ bé yó naan sran’m b’a suman Ɲanmiɛn Kpli Zoova .\n(src)="63"> ( Jue Mun 83 : 19 ) Kɛ ɔ ko yo naan b’a kwla sie sran mun ti’n , be laka be kɛ be yi wunnzue , be di bae , yɛ be sɔ amuɛn .\n(src)="64"> Zoova se kɛ nán e yo i sɔ ninnge mun .\n(src)="65"> Be nga be kplin su mɔ be loman be wun manman Satan nin mmusu mun’n , Zoova sasa be .  — Zak 4 : 7 .\n(src)="66"> ▪ ‘ MƐN’N SU KƆ I BUE NUAN ’\n(src)="68"> Ɔ seli kɛ : “ Ndɛ nga ḿ má kán klé wɔ yɛ’n , fa sie ɔ klun kpa : ‘ Cɛn wie lele’n , kɛ mɛn’n ɔ́ kɔ́ i bue nuan’n , lika’n ɔ́ yó kekle . ’ ”\n(src)="69"> Like nga ti yɛ lika’n yó kekle’n , Ɲanmiɛn i sufuɛ’n yiyili nun .\n(src)="70"> Ɔ seli kɛ : “ Sran’m bé bú be bɔbɔ be wun akunndan , bé yó sika klofuɛ , bé dí be nuan , bé tú be wun , [ . . . ] be su klo - man sran , be yo be sa - a be su yaci cɛ - man , bé dí abla , be su si - man be wun su nian , bé yó wlɛ , bé kpɔ́ sran kpa mun , bé yí be janvuɛ mun mán , bé yó like - ɔ be su bu - mɛn i akunndan , bé dí tutre , bé kló mɛn dilɛ’n trá Nyanmiɛn . ”\n(src)="71"> Ɔ maan like nga ti yɛ sran’m be wun be ɲrun’n , i wie yɛle kɛ ‘ mɛn’n su kɔ i bue nuan . ’  — 2 Timote 3 : 1 - 4 .\n(src)="72"> Sran’m be kunndɛ kɛ bé yí ɲrɛnnɛn ng’ɔ o be wiengu’m be su’n .\n(src)="73"> Sanngɛ ɔ yoman ye .\n(src)="74"> Siɛn’n y’a wun like nga ti yɛ ɔ ti sɔ’n . ?\n(src)="75"> Yɛ wan ɲrun yɛ é nían naan y’a fite nun ɔn ?\n(src)="76"> Saan Ɲanmiɛn ɲrun yɛ é nían ɔn .\n(src)="77"> Afin ɔ seli kɛ ‘ ɔ́ bú sa nga Satan [ nin mmusu’m be ] yo’n i nuan nɲa . ’\n(src)="78"> ( 1 Zan 3 : 8 ) Like nga Ɲanmiɛn wá yó naan sran’m b’a wunman ɲrɛnnɛn wie fi kun’n , ndɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá yíyí nun .\n(src)="79"> [ Foto , bue 3 ]\n(src)="3"> Afin sran fi su yoman wlɛ kun , be su kunman alɛ kun , sran fi su tɔman tukpacɛ kun .\n(src)="6"> A su kokoman kɛ sran wie wá yó wɔ tɛtɛ annzɛ ɔ́ yó wɔ finfin like mɔ a lɛmɛn i’n , annzɛ ɔ finwlɛ’n ti . ?\n(src)="7"> A bu i kɛ ɔ kwla yo sɔ sakpa ?\n(src)="8"> A kwla bu i kɛ sran ng’ɔ kan sɔ’n , ɔ su cɛn laliɛ .\n(src)="9"> Sɛ a bu i sɔ’n , ɔ ndɛ yo fɛ .\n(src)="10"> Afin sran fi annzɛ anuannzɛ fi kwlá yomɛn i sɔ ninnge mun .\n(src)="11"> Sanngɛ Ɲanmiɛn kpli liɛ’n , ɔ kwla yo .\n(src)="12"> Afin ɔ seli kɛ ɔ́ wá yó naan sran’m b’a wunman ɲrɛnnɛn’n i wie fi kun .


?Ngue yɛ sran le atin yo i Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun-ɔn? | Wafa nga Zezi nantili’n\nNDƐ TRE 32\n?Ngue yɛ sran le atin yo i Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun-ɔn?\nMATIE 12:9-14 MARKI 3:1-6 LIKI 6:6-11\nZEZI YOLI SRAN KUN MƆ I SA TI WUWA’N I JUEJUE WUNMIƐN-LOLƐ-CƐN’N NUN\nWunmiɛn-lolɛ-cɛn kun ekun nun’n, Zezi ɔli Ɲanmiɛn sulɛ sua kun nun. Atrɛkpa’n, Galile mɛn’n nun lɔ-ɔ. Ɔ toli bian kun lɔ. Bian sɔ’n i sa fama’n ti wuwa. (Liki 6:6) Cɛn sɔ’n nun’n, mmla klɛfuɛ mun nin Farizifuɛ’m be o lɛ wie. Be niannin Zezi siin. ?Ngue ti-ɔ? Ndɛ nga be kannin’n, ɔ yili like nga ti yɛ be niɛnnin i siin sɔ’n i nglo. Be usɛli i kɛ: “?Sran kun le atin yo sran juejue Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun?”—Matie 12:10.\nZuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be waan sɛ sran kun i nguan’n nunman wie nuan’n, ɔ fataman kɛ be niɛn i lika Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun. Ɔ maan sɛ sran kun i lika wie fɔnndɔn’n, ɔ fataman kɛ be niɛn i lika Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun. Afin i nguan’n nunman wie nuan. Ɔ maan nán kɛ bian nga i sa ti wuwa’n yo be annvɔ ti yɛ be usali Zezi i ndɛ sɔ’n niɔn. Sanngɛ be su kunndɛ ndɛ kun naan bé jrán su bé bú i fɔ.\nSanngɛ Zezi wunnin be gblɛ sɔ’n i bo. Mmla nga Ɲanmiɛn mannin’n nun’n, i waan nán maan sran di junman Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun. Zezi wunnin kɛ akunndan nga Farizifuɛ’m be bu’n, ɔ timan su kaan sa. Afin ɔ nin Ɲanmiɛn i Mmla’n be sansan be wun dan. (Ezipt Lɔ Tulɛ 20:8-10) Farizifuɛ’m be kan junman kpa nga Zezi di’n i ndɛ tɛ titi. Sanngɛ siɛn’n, like nga Zezi su wa yo’n, ɔ su yoman be fɛ kaan sa. Zezi seli bian’n kɛ: “Jaso, bla afiɛn wa.”—Marki 3:3.\nI sin’n, Zezi kpɛli i ɲin mmla klɛfuɛ mun nin Farizifuɛ’m be wun lɔ naan w’a usa be kɛ: “?Sɛ amun le bua kun naan Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun’n, bua sɔ’n tɔ kunman nun’n, amun nun onin cɛ yɛ ɔ su trɛmɛn i fiteman-ɔn?” (Matie 12:11) Sran ng’ɔ le bua’n, i bua sɔ’n ti’n ɔ kwla ɲan sika kpanngban. Ɔ maan sɛ i bua’n tɔ kunman nun’n, ɔ su yacimɛn i lɛ lele naan aliɛ cɛn i lɔ. Afin ɔ cɛman naan bua’n w’a wu. Kpɛkun i sika sáci. Asa ekun’n, Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Klun-ufuefuɛ’n i nnɛn’m be ndɛ lo i.”—Nyanndra Mun 12:10.\nZezi usali be ekun kɛ: “?Klɔ sran timan kpa traman bua lele? I sɔ’n ti, Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun’n, sran le atin yo like ng’ɔ ti kpa’n.” (Matie 12:12) Ɔ maan sɛ Zezi yo bian’n i juejue’n, w’a saciman Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n. Aunnvuɛ yɛ ɔ sili i-ɔ. Ndɛ nga Zezi kannin’n, fiɛn kaan sa nunmɛn i sin. I sɔ’n ti’n, kɛ Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be tili ndɛ sɔ’n, b’a ɲanman ndɛ fi b’a kɛnmɛn i kun.\nAkunndan tɛ nga be bu’n ti’n, Zezi fali ya kpa. Ɔ niannin be siin, kpɛkun ɔ seli bian’n kɛ: “Tinngɛ ɔ sa’n nun.” (Matie 12:13) Yɛ bian’n tinngɛli nun-ɔn. Bé nían-ɔn, i sa’n w’a sɛ i sin w’a yo kpa. Nanwlɛ, ɔ yoli bian’n i fɛ lele! ?Sanngɛ be nga be waan bé súa Zezi i aya’n, be wun yoli be sɛ?\nKɛ ɔ yo naan bian’n i sa mɔ Zezi yoli i juejue’n, ɔ yo Farizifuɛ’m be fɛ’n, w’a yoman sɔ. Be fiteli ndɛndɛ kpa. Kpɛkun “be nin be nga be o Erɔdu sin’n be ko yiali. Be cicili [Zezi] i wun ndɛ kɛ bé kún i.” (Marki 3:6) Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be flɛ i nunfuɛ mun kɛ Sadisefuɛ mun’n, be o be nga be o Erɔdu sin’n be nun wie. Titi’n, Sadisefuɛ sɔ mun be nin Farizifuɛ’m be nuan sɛman. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan b’a kwla kun Zezi’n ti’n, be bo wa yoli kun.\n?Ngue yɛ Zezi yoli mɔ w’a yoman Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be fɛ kaan sa-ɔ?\n?Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n i su akunndan benin yɛ Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be bu m’ɔ timan su-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Zezi kpaloli be akunndan tɛ sɔ’n ngwlɛlɛ su-ɔ?


Sɛ tukpacɛ’n kle ɔ yalɛ’n, maan Zoova suan ɔ bo—Jue Mun 41:4 | Like suanlɛ\n“Sɛ tukpacɛ kle i yalɛ’n, naan ɔ kwlaman jaso’n, Anannganman, suɛn i bo.”—JUE. 41:4.\nJUE: 23, 138\n?Kɛ e tɔ tukpacɛ’n, ndɛ benin yɛ ɔ o Jue Mun 41:4 nun m’ɔ kwla fɔnvɔ e ɔ?\n?Ngue ti yɛ e lafiman su kɛ sɛ e tɔ tukpacɛ’n Ɲanmiɛn yó e juejue ɔ?\n?Kɛ sran’m be kle e ayre’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su ɔ?\n1, 2. (a) ?Laa’n ngue yɛ Ɲanmiɛn yoli ɔ? (b) ?Kosan benin yɛ kɛ e bɔbɔ annzɛ e osufuɛ wie tɔ tukpacɛ’n, e fa usa e wun ɔn?\nKƐ E tɔ tukpacɛ’n, wie liɛ’n, e usa e wun kɛ: ‘?Like nga w’a yo min yɛ’n, ń jáso li?’ Kɛ e osufuɛ, annzɛ e janvuɛ tɔ tukpacɛ’n, kosan kunngba’n yɛ e fa usa e wun ɔn. Sɛ e koko sɔ’n, ɔ timan tɛ. Afin e kunndɛ kɛ e bɔbɔ nin e osufuɛ mun é yó juejue titi. Biblu’n kle kɛ sran wie’m be tɔli tukpacɛ laa naan be usali be wun sɛ bé yó juejue o. I wie yɛle famiɛn Akabu nin Zezabɛli be wa Akazia m’ɔ yoli Izraɛli famiɛn wie’n i liɛ’n. Kɛ like yaya yoli i’n, ɔ usali kɛ: ‘?Like nga w’a yo min yɛ’n, ń jáso?’ Bɛn-Adad m’ɔ ti Sirifuɛ’m be famiɛn’n, ɔ tɔli tukpacɛ wie. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ usali kɛ: “Tukpacɛ nga m’an tɔ i yɛ’n, ń jáso?”—2 Fam. 1:2; 8:7, 8.\n2 Biblu’n kle ekun kɛ laa’n, Zoova maan i nuan ijɔfuɛ’m be yoli tukpacifuɛ wie’m be juejue, yɛ be cɛnnin sran wie mun bɔbɔ. (1 Fam. 17:17-24; 2 Fam. 4:17-20, 32-35) Andɛ’n, kɛ sran wie’m be tɔ tukpacɛ’n, wie liɛ’n, be usa be wun sɛ Ɲanmiɛn yó be juejue wie o.\n3-5. (a) ?Ngue yɛ Zoova nin Zezi be kwla yo man tukpacifuɛ mun ɔn? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ nga wá tɛ́ be su ɔ?\n3 Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ Zoova kwla yo sran kun i juejue, annzɛ ɔ kwla fa tukpacɛ guɛ i wun. I wie yɛle Eziptifuɛ’m be famiɛn’n, nin Moizi i niaan bla Mari be liɛ’n. Kɛ be yoli ɲin kekle Ɲanmiɛn su’n, ɔ fali tukpacɛ guali be wun. (Bob. 12:17; Kal. 12:9, 10; 2 Sam. 24:15) Kɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli ɲin kekle wie’n, ɔ fali “tukpaciɛ nin sa” kekle mun yili be su. (Mml. 28:58-61) Sanngɛ kusu’n, Zoova kwla sɛsɛ i sufuɛ mun naan b’a tɔman tukpacɛ. (Tul. 23:25; Mml. 7:15) Kɛ be nun wie’m be tɔli tukpacɛ bɔbɔ’n, ɔ yoli be juejue. I wie yɛle Zɔbu liɛ’n. Kɛ ɔ tɔli tukpacɛ kekle m’ɔ́ sún flɛ́ wie’n, Ɲanmiɛn yoli i juejue.—Zɔb 2:7; 3:11-13; 42:10, 16.\n4 Zoova kwla yo tukpacifuɛ’m be juejue. I Wa Zezi kwla yo sɔ wie. I nun m’ɔ o asiɛ’n su wa’n, ɔ yoli kokowefuɛ mun, nin ngbitiɛfuɛ mun, nin aɲinsifuɛ mun, ɔ nin bubuwafuɛ’m be juejue. (An kanngan Matie 4:23, 24 nun; Zan 9:1-7) Abonuan sa nga cɛn wie lele Zezi wá yó be Ɲanmiɛn i mɛn klanman’n nun lɔ’n, i bue kaan sa yɛ ɔ kleli sran mun ɔn. Blɛ sɔ’n nun’n, sran “fi su seman kɛ: ‘N kpinndinman.’”—Eza. 33:24.\n5 ?Sanngɛ, sɛ ikisa e tɔ tukpacɛ kekle kpa’n, e kwla lafi su kɛ Zoova annzɛ Zezi bé yó e juejue? ?Sɛ e tɔ tukpacɛ naan é kúnndɛ ayre’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e bu i akunndan ɔn?\nKƐ BE TƆLI TUKPACƐ’N, ZOOVA SUANNIN BE BO\n6. ?Abonuan sa nga Klistfuɛ klikli’m be yoli be’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?\n6 Zoova fɛli i wawɛ’n mannin Klistfuɛ klikli mun. Ɔ maan, be nun wie’m be yoli abonuan sa mun. (Yol. 3:2-7; 9:36-42) I wie yɛle kɛ, be yoli “tukpacifuɛ’m be juejue,” yɛ be kannin aniɛn wie mun. (1 Kor. 12:4-11) Sanngɛ, kɛ Biblu’n fa kannin’n sa’n, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, abonuan sa sɔ’m be yolɛ’n wieli. (1 Kor. 13:8) Ɔ maan andɛ’n, sɛ e bɔbɔ annzɛ e awlɛn su sran wie tɔ tukpacɛ’n, ɔ fataman kɛ e lafi su kɛ Ɲanmiɛn yó e juejue.\n7. ?Fɔnvɔlɛ ndɛ benin yɛ ɔ o Jue Mun 41:4 nun ɔn?\n7 Sɛ e tɔ tukpacɛ’n, maan e lafi su kɛ Zoova fɔ́nvɔ e. Yɛ ɔ́ súan e bo. Kɛ laa’n i sufuɛ wie’m be tɔli tukpacɛ’n, i sɔ yɛ ɔ yoli ɔ. Famiɛn Davidi seli kɛ: “Sran ng’ɔ bu yalɛfuɛ’n i akunndan’n, i liɛ su ti ye! Sɛ sa wie bá’n, Anannganman maan ɔ to fuɛn i. Anannganman niɛn i su, ɔ maan i wun jɔ i fɔuun asiɛ’n su wa.” (Jue. 41:2, 3) Davidi i ndɛ sɔ’n, ɔ kleman kɛ sran ng’ɔ bu yalɛfuɛ’n i akunndan’n, ɔ su wuman le. ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ Zoova niɛn i sɔfuɛ’n i su ɔ? Davidi waan: “Sɛ tukpacɛ kle i yalɛ’n, naan ɔ kwlaman jaso’n, Anannganman, suɛn i bo, ɔ niɛn i lika.” (Jue. 41:4) Zoova si afɛ ng’ɔ o i sufuɛ’m be su’n. Yɛ i wla fiman be su. Ɔ kwla man be wunmiɛn nin ngwlɛlɛ. Asa ekun’n, wafa nga Zoova yili e’n ti’n, sɛ e tɔ tukpacɛ’n, e kwla jaso.\n8. ?Kɛ Davidi tɔli tukpacɛ kekle kpa’n, ngue yɛ ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ yo mɛn i ɔ?\n8 Kɛ Davidi tɔli tukpacɛ kekle kpa’n, ɔ srɛli Zoova kɛ: “Anannganman, n fɔnnin ɔ wun, sanngɛ si min aunnvuɛ, yo min juejue.” (Jue. 41:5) Atrɛkpa’n, kɛ Davidi kwlaman nun mɔ Absalɔmu kunndɛli kɛ ɔ́ dé famiɛn’n i sa nun’n, yɛ ɔ srɛli Ɲanmiɛn sɔ ɔ. Kɛ Davidi nin Bat-Seba be lali’n, ɔ wunnin i su afɛ. Kannzɛ Ɲanmiɛn yacili Davidi i wun sa’n cɛli i’n, sanngɛ ɔ si kɛ sa tɛ ng’ɔ yoli’n, i ti yɛ i awlo’n nun timan fɔuun ɔn. (2 Sam. 12:7-14) Ɔ nin i sɔ ngba’n, famiɛn Davidi si kɛ blɛ sɔ nun mɔ tukpacɛ’n kle i yalɛ’n, Ɲanmiɛn suɛn i bo. ?Sanngɛ, ɔ lafili su kɛ Ɲanmiɛn yó i juejue?\n9. (a) ?Kɛ famiɛn Ezekiasi tɔli tukpacɛ’n, ngue yɛ Zoova yoli ɔ? (b) ?Ngue yɛ Davidi srɛli Zoova kɛ ɔ yo mɛn i ɔ?\n9 Kɛ afuɛ kpanngban sinnin’n, famiɛn Ezekiasi “tɔli tukpacɛ, ɔ ti-man nguan liɛ.” Blɛ sɔ’n nun’n, Zoova yoli i juejue. Kpɛkun, ɔ dili afuɛ 15 ekun naan w’a wu. (2 Fam. 20:1-6) Kɛ Davidi tɔli tukpacɛ’n, w’a srɛman Ɲanmiɛn kɛ ɔ yo i juejue. Sanngɛ, ɔ srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ suɛn i bo kɛ ng’ɔ fa suan “sran ng’ɔ bu yalɛfuɛ’n i akunndan’n” i bo’n sa. Davidi nin Zoova be afiɛn’n mantan. Ɔ maan, kɛ ɔ tɔli tukpacɛ’n, ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ niɛn i lika. Asa ekun’n, ɔ srɛli i kɛ ɔ suɛn i bo lele ɔ fa yo juejue. (Jue. 103:3) E kusu sɛ e tɔ tukpacɛ’n, e kwla srɛ Zoova kɛ ɔ suan e bo.\n10. ?Ngue yɛ Trofimu nin Epafroditi be wun ndɛ’n kle e ɔ?\n10 Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, akoto Pɔlu nin Klistfuɛ wie’m be yoli tukpacifuɛ’m be juejue. Yɛ kɛ Klistfuɛ’m be tɔli tukpacɛ’n, nán be ngba yɛ Ɲanmiɛn yoli be juejue ɔ. (An kanngan Sa Nga Be Yoli’n 14:8-10 nun.) Cɛn kun’n, ayrɛ guali Klistfuɛ nga be flɛ i kɛ Pibliisi i si’n i wun, yɛ ɔ je mmoja. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Pɔlu ‘kokoli sa sɔ’n kleli Ɲanmiɛn, ɔ fɛli i sa fuɛli i su, naan w’a yo i juejue.’ (Yol. 28:8) Sanngɛ, Pɔlu w’a yoman sran kwlakwla be juejue. I wie yɛle Trofimu m’ɔ nin Pɔlu bɔbɔ be wlan be boli jasin fɛ’n, i liɛ’n. (Yol. 20:3-5, 22; 21:29) Kɛ ɔ tɔli tukpacɛ’n, Pɔlu w’a yomɛn i juejue. Ɔ yacili i Milɛt lɛ naan ɔ yo juejue. Ɔ maan, Trofimu w’a kwlá suman Pɔlu su kun. (2 Tim. 4:20) Asa ekun’n, Pɔlu i janvuɛ Epafroditi “i wun loli kpa, ɔ́ wá de wú.” Sanngɛ, Biblu’n kleman kɛ Pɔlu yoli i juejue.—Fil. 2:25-27, 30.\nMAAN E FA AJALƐ NG’Ɔ KWLA YO E WUN SA YE’N\n11, 12. (a) ?Wafa sɛ yɛ atrɛkpa’n, Liki yoli Pɔlu i ye ɔ? (b) ?Liki i wun ndɛ benin yɛ e si i ɔ?\n11 “Lik b’ɔ ti dɔɔtrɔ’n,” ɔ nin Pɔlu be wlannin wie. (Kol. 4:14; Yol. 16:10-12; 20:5, 6) Kɛ bé wlán bé bó jasin fɛ’n, sɛ Pɔlu annzɛ Klistfuɛ wie’m be tɔ tukpacɛ’n, atrɛkpa’n Liki yo be ayre. Annzɛ ɔ man be afɔtuɛ naan b’a tɔman tukpacɛ. (Gal. 4:13) Kɛ Zezi fa kannin’n sa’n, “sran ng’ɔ ti juejue’n ɔ kɔ-man ayrefuɛ sin, saan tukpacɛfuɛ yɛ ɔ kɔ-ɔ.”—Lik 5:31.\n12 Liki ti dɔɔtrɔ. Nán afɔtuɛ ngbɛn yɛ ɔ man tukpacifuɛ mun ɔn. Biblu’n kleman e lika’n nin blɛ nga Liki suɛnnin i dɔɔtrɔ junman’n. Sanngɛ Biblu’n se kɛ Liki mannin Pɔlu i ngaliɛ kɛ ɔ́ yó Klistfuɛ nga be o Kolɔsu lɔ’n, be like. Ɔ maan atrɛkpa’n, Liki suɛnnin i dɔɔtrɔ junman’n i klɔ kun mɔ be flɛ i kɛ Laodise’n su lɔ. Klɔ sɔ’n mantan Kolɔsu klɔ’n i koko. Asa ekun’n, kɛ Ɲanmiɛn maan Liki klɛ́ Zezi Klist i jasin fɛ’n, ɔ nin Sa Nga be Yoli’n fluwa’n, ɔ kannin tukpacɛ wie’m be ndɛ. Kɛ m’ɔ ti dɔɔtrɔ’n ti’n, ɔ yiyili wafa nga Zezi yoli sran wie’m be juejue’n i nun.\n13. ?Sɛ e kwlaman nun naan be kle e ayre’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ kpɛn e klun titi ɔ?\n13 Andɛ’n, e niaan’m be nun wie fi kwlá yoman e juejue. Sanngɛ, kɛ mɔ e ndɛ lo aniaan mun ti’n, be nun wie’m be man e afɔtuɛ annzɛ be kle e ayre wie mun. Afɔtuɛ sɔ’m be nun wie’m be ti kpa. Laa’n, kɛ Timote i ku yoli i ya’n, Pɔlu mɛnnin i afɔtuɛ. Ɔ seli i kɛ ɔ nɔn nzan kan. Afin atrɛkpa’n, nzue ng’ɔ nɔn’n yɛ ɔ mɛnnin i tukpacɛ’n niɔn. * (An kanngan 1 Timote 5:23 nun.) Kɛ e kwlaman nun’n, aniaan kun kwla jran e wun cinnjin kɛ e nɔn ayre wie, annzɛ e di aliɛ wie mun. Annzɛ kusu, ɔ kwla kle e nɲa wie mun. Wie liɛ’n, ɔ kwla se e kɛ: ‘Tukpacɛ kunngba’n yoli min niaan kun. Kɛ ɔ nɔnnin ayre sɔ’n, ɔ yoli juejue.’ Sanngɛ, ɔ fata kɛ e nian e wun su. Afin, nán kɛ ayre kun yoli sran kun i juejue’n, i ti yɛ ɔ́ yó e juejue wie ɔ. Maan ɔ kpɛn e klun titi kɛ, kannzɛ bɔbɔ sran kpanngban be yo ayre kun’n, sanngɛ i bo’n kwla gua tɛ.—An kanngan Nyanndra Mun 27:12 nun.\n14, 15. (a) ?Ngue ti yɛ ayre yofuɛ wie’m be laka sran mun kɛ be si be tukpacɛ’n i ayre ɔ? (b) ?E wun ayre yolɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla nanti afɔtuɛ ng’ɔ o Nyanndra Mun 14:15 nun’n su ɔ?\n14 E kwlakwla e kunndɛ kɛ é yó juejue titi. I liɛ’n, é kwlá tú e klun é dí Ɲanmiɛn i junman’n aklunjuɛ su. Sanngɛ, fɔ m’ɔ o e nun’n ti’n, e tɔ tukpacɛ. Kɛ e tɔ tukpacɛ kusu’n, ayre nga e kwla yo’n, wie liɛ’n be sɔnnin. Sɛ e fa ayre sɔ’m be nun kun’n, ɔ ti su. Sanngɛ, sika kunndɛlɛ ti’n ayre yofuɛ wie’m be laka sran mun kɛ be si be tukpacɛ’n i ayre’n. Wie liɛ kusu’n, ayre nga be gua cɛnnin’n yɛ be mian sran mun kɛ be to ɔ. Sɛ e kwlaman nun naan e fite ayre yofuɛ sɔ’m be su’n, ɔ cɛman naan y’a to be ayre’n. Afin, e kunndɛ kɛ é yó juejue. Sanngɛ, nán maan e wla fi afɔtuɛ nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e yɛ’n su. Ɔ se kɛ: “Sran nga i bɔbɔ ɔ kwlá ukɛ-mɛn i wun’n, ɔ lafi ndɛ kwlaa nga be kan kle i’n su. Sran ng’ɔ si sa’n kusu, ɔ niɛn i ja ng’ɔ tu’n su kpa.”—Nya. 14:15.\n15 Sɛ e si sa, annzɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ’n, é nían e wun su. E wun ayre yolɛ’n nun’n, e su lafiman ndɛ kwlaa nga be kan kle e’n su. Sɛ sran kun timan dɔɔtrɔfuɛ naan ɔ kle e ayre’n, maan e usa e wun kɛ: ‘I waan ayre nga, annzɛ nɲa nga yoli sran kun i juejue. ?Sanngɛ, sran uflɛ kwla di i ti lalo? ?Kannzɛ ayre sɔ’n yoli sran wie’m be juejue’n, ngue yɛ ɔ kle kɛ ɔ́ yó min juejue wie ɔ? ?Ɔ fata kɛ n usa dɔɔtrɔfuɛ kun, annzɛ sran ng’ɔ si ayre kpa’n, i ngwlɛlɛ afɛ?’—Mml. 17:6.\n16. ?E wun ayre yolɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ ɔ?\n16 Ɲanmiɛn Ndɛ’n se e kɛ: “Blɛ nga e o nun yɛ’n, e yo sa ng’ɔ ti i nuan su’n [annzɛ ‘e yo ngwlɛlɛfuɛ,’ NW].” (Tit 2:12) E wun ayre yolɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ e yo ngwlɛlɛfuɛ. Sɛ be kle e ayre wie, annzɛ ayre yolɛ wafa wie mɔ e nin a wunman wie le’n, annzɛ kusu ɔ fa bae dilɛ’n, maan e nian e wun su. E kwla usa e wun kosan yɛ mun: ‘?Sran ng’ɔ kle e ayre’n annzɛ ayre yofuɛ’n, ɔ kwla yiyi wafa nga ayre sɔ’n dí e kplo’n nun junman’n i nun weinwein kle e? ?Dɔɔtrɔ kpanngban be wunnin kɛ ayre sɔ’n ti kpa sakpa?’ (Nya. 22:29) Wie liɛ’n, be kwla se e kɛ ayre’n fin nvle wie nun mmua kpa, naan dɔɔtrɔ’m be nin a simɛn i. ?Sanngɛ, ngue yɛ ɔ kle kɛ i sɔ ayre’n o lɛ sakpa ɔ? Ayre yofuɛ wie’m be kwla se kɛ be liɛ’n, like nga be fa yo ayre’n, be kwlá yiyiman nun kleman sran. I lɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ e nian e wun su kpa. Afin, Ɲanmiɛn wla e su nun kɛ nán e “yo bae dilɛ ninnge mun,” yɛ nán e “yi wunnzue.”—Sau. 19:26; Mml. 18:10-12.\n“MAAN NYANMIƐN NIAN AMUN SU”\n17. ?Ngue yɛ sɛ e kunndɛ’n, ɔ ti su ɔ?\n17 Laa’n, Klistfuɛ klikli’m be ɲrun dinfuɛ’m be klɛli fluwa ko mannin be niaan nga be o asɔnun’m be nun’n. Ninnge ng’ɔ fataman kɛ be yo’n, be klɛli be fluwa sɔ’n nun. Kpɛkun, be kan guali su kɛ: “Sɛ an nian amun wun sa sɔ’m be lika’n, ɔ ti kpa. Maan Nyanmiɛn nian amun su.” (Yol. 15:29) Ndɛ nga be kacili i Wawle nun kɛ “maan Nyanmiɛn nian amun su’n,” aniɛn wie’m be nun’n, ndɛ nga be klɛli’n i bo’n yɛle kɛ “maan amun yo juejue.” I sɔ’n kle kɛ, sɛ e kunndɛ kɛ é yó juejue naan é fá e wunmiɛn kwlaa é sú Ɲanmiɛn’n, ɔ ti su.\nE kunndɛ kɛ é yó juejue naan é tú e klun dí Ɲanmiɛn junman’n. (An nian ndɛ kpɔlɛ 17 nun.)\n18, 19. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn wá yó i mɛn uflɛ nun lɔ mɔ e kwla bu i akunndan ɔn?\n18 Kɛ mɔ fɔ’n o e nun’n ti’n, kannzɛ é yó sɛ o, saan é tɔ́ tukpacɛ. Kɛ e tɔ tukpacɛ kusu’n, e kwlá lafiman su kɛ Ɲanmiɛn yó e juejue. Sanngɛ, e kwla bu blɛ nga e su tɔman tukpacɛ kun’n, i akunndan. Sa Nglo Yilɛ 22:1, 2 nun’n, akoto Zan kan like kun m’ɔ wunnin i aolia nun’n, i ndɛ. Yɛle kɛ, ɔ wunnin “nzue ba bɔ i nun nzue’n man nguan’n,” ɔ nin “waka b’ɔ man nguan’n.” Waka sɔ’m be “nnya’n yɛ maan nvle-nvlefuɛ’m be yo juejue-ɔ.” Nán waka nɲa jrɛin sa mɔ be fa yo ayre’n, be ndɛ yɛ Zan kan ɔn. Asa kusu’n, ɔ kleman kɛ mɛn uflɛ nun lɔ’n, é fá waka nɲa é yó e wun ayre. Sanngɛ, like kwlaa nga Zoova nin Zezi bé wá yó naan y’a ɲan anannganman nguan’n, i su yɛ Zan fa e ɲin sie ɔ.—Eza. 35:5, 6.\n19 E ɲin o blɛ sɔ’n i sin kpa. Sanngɛ ikisa’n, e lafi su kɛ Zoova klo e kwlakwla naan ɔ wun afɛ ng’ɔ o e su’n. Sɛ e tɔ tukpacɛ’n, maan e yo kɛ Davidi sa. Yɛle kɛ maan e lafi su kɛ Ɲanmiɛn súan e bo. Sɛ e yo sɔ’n, é kán ndɛ nga Davidi kannin’n wie. Ɔ seli kɛ: “Min liɛ’n, kɛ bɔ m’an yoman sa’n, i ti a suannin min bo. A fali min sieli ɔ wun lɛ tititi.”—Jue. 41:13.\n^ ndɛ kpɔlɛ 13 Fluwa kun kan divɛn’n i ndɛ. Ɔ se kɛ dɔɔtrɔ’m be wunnin kɛ divɛn’n kwla kun e klun kakaa kanngan nga be man e tukpacɛ’n, be nun wie mun ndɛndɛ kpa.


Like suanlɛ 4\nAfuɛ ya kpɔlɛ nsan annzɛ nnan nun’n, Symmachus fluwa’n i bue kun nun’n, be wunnin Ɲanmiɛn i dunman’n Jue Mun 69:32 nun.\nI afuɛ ko ju wie yɛ’n, Zoova i Lalofuɛ’m be fali Biblu fanunfanun be dili junman yɛ be yili wie cɛcɛli sran mun. Sanngɛ, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be fali ajalɛ kɛ bé yí Biblu kun m’ɔ kwla uka sran mun kpa ɔ. Afin Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ sran kwlaa “wun sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n i wlɛ kpa.” (1 Timote 2:3, 4) Ɔ maan, afuɛ 1950 nun’n, be boli Biblu’n Traduction du monde nouveau i bue wie’m be yilɛ bo. Be kacili i klanman kpa aniɛnaniɛn 100 tra su be nun.\nBe kunndɛ kɛ Biblu’n nun ndɛ’n yo pɔpɔ man sran mun. Like nga ti yɛ be kunndɛli i sɔ’n yɛle kɛ, kɛ é kɔ́ e ɲrun’n, nn aniɛn’m be kanlɛ wafa’n kácikáci. Kusu’n, ndɛ wie’m be kanlɛ wafa mɔ be diman su kun’n, yɛ sran’m be fa kacili Biblu wie mun laa ɔ. Ɔ maan, be nun ndɛ’n be wlɛ wunlɛ ti kekle. Like kun ekun yɛle kɛ fluwa nga be jran su be kaci Biblu’n aniɛn uflɛ nun’n, sran’m be wa wunnin be nun wie mun ekun. Fluwa sɔ’m be nun ndɛ’n, ɔ nin nga Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be klɛli be Ebre nin Arameɛn ɔ nin Glɛki nun’n, be kɔ likawlɛ. Yɛ be ti’n, be wa tili aniɛn sɔ’m be kpa trali laa’n.\nBe kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ i ndɛ’n yɛ ɔ tran Biblu’n nun ɔn. Ɔ nin i fataman kɛ Biblu’n i kacifuɛ’m be kpɛ Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n i wun kaan sa. Ɔ fata kɛ be nian lalafuɛ fluwa nga be jran su kaci Biblu’n be nun kpa, naan b’a kaci Ɲanmiɛn Ndɛ’n aniɛn uflɛ nun.\nBe kunndɛ kɛ Biblu’n nun ndɛ’n, ɔ yi sran nga Biblu’n fin i’n, i nglo. (2 Samiɛl 23:2) Biblu’n Traduction du monde nouveau nga Zoova i Lalofuɛ’m be yili nun’n, lika kɔe 7.000 nga Ɲanmiɛn i dunman’n o lɛ laa’n, be fali sieli i osu. (Jue Mun 83:18, NW) Be fali blɛ kpanngban naan b’a kaci Biblu’n Traduction du monde nouveau. Ɔ maan i nun kannganlɛ’n yo fɛ, afin ɔ yi Ɲanmiɛn i klun akunndan’n i nglo weiin kpa. Sɛ b’a yi Biblu’n Traduction du monde nouveau ɔ aniɛn’n nun o, annzɛ be nin a yiman o, kanngan Zoova i Ndɛ’n nun cɛn kwlaa.—Zozie 1:8; Jue Mun 1:2, 3.\n?Ngue ti yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yili Biblu’n Traduction du monde nouveau niɔn?\n?Sɛ sran kun kunndɛ kɛ ɔ́ sí Ɲanmiɛn i klun sa’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo i cɛn kwlaa ɔ?\nBiblu’n fin Ɲanmiɛn\n?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kwla uka ɔ naan a ɲan ɔ su sa’m be trawlɛ ɔ? ?Ngue ti yɛ a kwla lafi i nun kasiɛ’m be su ɔ?


1 Korɛntifuɛ Mun 5 | Online Bible | New World Translation\n1 Korɛntifuɛ Mun 5:1-13\nSran kun deli i si i yi’n (1-5)\nKpanwun ayre kaan sa wla sanmlɛn nga be fɔtɔli’n i wunmuan’n (6-8)\nSa tɛ yofuɛ m’ɔ fata kɛ be yi i be afiɛn lɛ’n (9-13)\n5 N tili i kɛ be yo sa sukusuku* amun lɔ. Yɛle kɛ amun nun kun w’a de i si i yi’n. Nanwlɛ, bla nin bian kunndɛlɛ tɛ* kɛ ngalɛ sa’n, be nga be timan Zuifu bɔbɔ’n be yoman sɔ. 2 ?Amun fa sa kɛ ngalɛ’n sa di amun nuan? ?Ɔ fataman kɛ amun wla bo amun wun naan amun kan yasua ng’ɔ yoli sa sɔ’n i bo amun afiɛn lɛ? 3 Kannzɛ dɔ nga su n nunman amun wun lɔ’n, sanngɛ n bu amun akunndan.* Yɛ m’an dun mmua m’an bu yasua ng’ɔ yoli sa sɔ’n i fɔ lalaa kɛ n wo amun wun lɔ sa. 4 Sɛ amun yia e Min Zezi dunman nun naan amun si kɛ e Min Zezi i fanngan nun n bu amun akunndan’n, 5 ɔ fata kɛ amun fa sran sɔ’n be wla Satan sa nun, naan e Min’n i cɛn’n nun’n, asɔnun’n i nunfuɛ’m be akunndan bulɛ wafa’n w’a saciman. 6 Amun nuan dilɛ sɔ’n timan kpa. ?Amun siman kɛ kpanwun ayre kaan sa wla sanmlɛn nga be fɔtɔli’n i wunmuan’n? 7 An yi kpanwun ayre nvuɛn’n i blo naan amun a kaci sanmlɛn nga be fɔtɔli’n i uflɛ, afin kpanwun ayre nunman amun nun kun.* Afin be fali Klisi m’ɔ ti e Delɛ cɛn bua ba’n be yili tɛ. 8 I sɔ’n ti’n, nán maan e fa sanmlɛn nga be fɔtɔli m’ɔ ti nvuɛn mɔ kpanwun ayre o nun’n, ɔ nin sa tɛ nin klunwi’n be kpanwun ayre’n e di cɛn sɔ’n. Sanngɛ maan e fa kpanwun nga be guaman nun kpanwun ayre mɔ yɛle sa kpa yolɛ nin nanwlɛ dilɛ’n. 9 Fluwa nga n klɛli amun’n i nun’n, n seli amun kɛ be nga bla nin bian kunndɛlɛ sukusuku nin i wunsu ɲannzuɛn sa’m* be yolɛ’n ti be nzuɛn’n, nán amun nin be san nun kun. 10 Nán be nga be kunndɛ bla nin bian sukusuku mɔ be yo i wunsu ɲannzuɛn sa mun’n* nin aɲinkplifuɛ mun nin be nga be de sran like wue kekle su’n mun, ɔ nin amuin sɔfuɛ’m be kwlaa be ndɛ yɛ n kan-ɔn. Afin sɛ be ndɛ yɛ n kan’n, nn ɔ fata kɛ amun jaso mɛn’n nun. 11 Sanngɛ n su klɛ amun fluwa kɛ sran ng’ɔ se i wun kɛ ɔ ti e niaan mɔ kusu ɔ kunndɛ bla nin bian sukusuku annzɛ ɔ yo i wunsu ɲannzuɛn sa mun’n,* annzɛ ɔ ti aɲinkplifuɛ’n annzɛ ɔ ti amuin sɔfuɛ’n annzɛ ɔ kan sran’m be wun ndɛ tɛtɛ sin’n,* annzɛ ɔ ti nzanbɔɛfuɛ’n annzɛ ɔ de sran like wue kekle su’n, nán amun nin i san nun kun. Yɛ nán amun nin i sɔfuɛ’n be di like bɔbɔ. 12 ?Ngue ti yɛ ń kó dí gua su lɔfuɛ’m be jɔlɛ yɛ? ?Nán amun yɛ ɔ fata kɛ amun di be nga be o amun afiɛn’n be jɔlɛ-ɔ? 13 ?Yɛ nán Ɲanmiɛn yɛ ɔ di gua su lɔfuɛ’m be jɔlɛ-ɔ? “Maan amun yi sa tɛ yofuɛ’n amun afiɛn lɛ.”\n^ Glɛki nun: pnema.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “kpanwun ayre su wlaman amun.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “ɔ kpɛ sran’m be nzowa.”\n1 Korɛntifuɛ Mun 5


Ebre Mun 11 | Online Bible | New World Translation\nEbre Mun 11:1-40\nƝanmiɛn sulafilɛ’n i bo tulɛ (1, 2)\nSran wie mɔ be lafili Ɲanmiɛn su’n (3-40)\nSran ng’ɔ lafiman Ɲanmiɛn su’n, Ɲanmiɛn klun jɔmɛn i wun mlɔnmlɔn (6)\n11 Ɲanmiɛn sulafilɛ’n, yɛle kɛ e si jrɛiin kɛ like nga e wla o su’n, é ɲɛ́n i sakpa. Yɛ e si weiin kɛ ninnge nga sran ɲinma wunman be’n, be o lɛ sakpa. 2 Ɲanmiɛn su mɔ laafuɛ’m* be lafili’n ti’n, Ɲanmiɛn kannin be wun ndɛ kpa. 3 Ɲanmiɛn mɔ e lafi i su’n ti’n, e wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n ti yɛ mɛn’n* wo lɛ-ɔ. Ɔ maan like nga e wunmɛn i’n ti yɛ ninnge nga e wun be’n be o lɛ-ɔ. 4 Ɲanmiɛn su mɔ Abɛli lafili’n ti’n, tɛ m’ɔ yi mannin Ɲanmiɛn’n i kpa trali Kaɛn liɛ’n. Yɛ i Ɲanmiɛn sulafilɛ sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn kleli i kɛ ɔ ti sran kpa. Afin Ɲanmiɛn sɔli ninnge ng’ɔ mɛnnin i’n nun. Ɔ maan kannzɛ ɔ wuli’n, Ɲanmiɛn m’ɔ lafili i su’n ti’n, ɔ te ijɔ. 5 Ɲanmiɛn su mɔ Enɔku lafili’n ti’n, Ɲanmiɛn fɛ i ɔli lika uflɛ, kɛ ɔ ko yo naan w’a wunman ɲrɛnnɛn naan w’a wu’n ti. B’a wunmɛn i lika fi, afin Ɲanmiɛn fɛ i sieli i lika uflɛ. Sanngɛ ka naan Ɲanmiɛn w’a yo sɔ’n, ɔ kleli i kɛ i klun jɔ i wun kpa. 6 I kpa bɔbɔ’n, sran ng’ɔ lafiman Ɲanmiɛn su’n, Ɲanmiɛn klun jɔmɛn i wun mlɔnmlɔn. Afin sran ng’ɔ fɛ i wun mantan Ɲanmiɛn’n, ɔ fata kɛ ɔ lafi su kɛ ɔ o lɛ, naan ɔ yo be nga be tu be klun be kunndɛ i’n be ye. 7 Ɲanmiɛn su mɔ Nowe lafili’n ti’n, kɛ Ɲanmiɛn boli sa nga be nin-a juman’n be su kleli i’n, i ɲin yili Ɲanmiɛn, yɛ ɔ boboli mmeli* kun ɔ fa deli i awlofuɛ mun. I Ɲanmiɛn sulafilɛ sɔ’n ti’n, ɔ buli mɛn nunfuɛ’m be fɔ. Kpɛkun ɔ yoli sran kpa Ɲanmiɛn su m’ɔ lafili’n ti. 8 Ɲanmiɛn su mɔ Abraamun lafili’n ti’n, kɛ Ɲanmiɛn flɛli i’n, ɔ ɔli lika mɔ Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá mɛ́n i’n nun. I ɲin m’ɔ yi Ɲanmiɛn’n ti yɛ ɔ yoli sɔ-ɔ. Kannzɛ ɔ siman lika ng’ɔ su kɔ’n, sanngɛ ɔ ɔli. 9 Ɲanmiɛn su m’ɔ lafili’n ti’n, ɔ ɔli aofuɛ ko trannin asiɛ nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá mɛ́n i’n su. Ɔ nin Izaaki nin Zakɔbu mɔ asiɛ nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá mɛ́n i’n, ɔ́ yó be liɛ wie’n, be trannin tannin sua nun. 10 Afin ɔ su minndɛ klɔ mɔ be wlɛli i sua’m be bo ase kpa’n. Ɲanmiɛn bɔbɔ yɛ ɔ jajali yɛ ɔ kplannin-ɔn. 11 Ɲanmiɛn su mɔ Sara lafili’n ti’n, kannzɛ ɔ yoli kpɛnngbɛn’n ɔ wunnzɛli, afin ɔ buli Sran ng’ɔ tɛli i nda’n i nanwlɛfuɛ. 12 I sɔ’n ti’n, sran m’ɔ ti kɛ w’a wu sa’n, ɔ wuli ba. Ba sɔ’m be sɔnnin kpa kɛ ɲanmiɛn su lɔ nzraama mun nin jenvie nuan aunɲan mɔ be kwlá kaman be’n sa. 13 Be kwlaa be lafili Ɲanmiɛn su lele be fa wuli. Kannzɛ b’a ɲanman ninnge nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá mán be’n, sanngɛ be ɲin tali be mmua lɔ, yɛ be sɔli be nun. Kpɛkun be kɛnnin i sran’m be kwlaa be ɲrun kɛ be ti aofuɛ nin wlanwlanfuɛ lika sɔ’n nun. 14 Be nga be kan sɔ’n, be kle weiin kɛ be bɔbɔ be tranwlɛ yɛ be kunndɛ-ɔ. 15 Nanwlɛ, sɛ ɔ ti kɛ be buli lika nga be fin’n i akunndan trilili’n, nn be sali be sin lɔ. 16 Sanngɛ siɛn’n, be su kunndɛ lika kpa kun. Lika sɔ’n wo ɲanmiɛn su lɔ. I sɔ’n ti’n, sɛ be se kɛ i yɛ ɔ ti be Ɲanmiɛn’n, ɲannzuɛn kunmɛn i. Afin w’a kplan klɔ kun w’a sie be. 17 Ɲanmiɛn su mɔ Abraamun lafili’n ti’n, kɛ Ɲanmiɛn seli i kɛ ɔ fa Izaaki man’n, Abraamun m’ɔ sɔli nda nga Ɲanmiɛn tɛli i’n nun aklunjuɛ su’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ fɛ́ i wa kunngba cɛ’n ɔ́ mán, 18 kusu nn b’a dun mmua b’a se i kɛ: “Be nga bé flɛ́ be kɛ ɔ osu’n nunfuɛ mun’n, Izaaki yɛ ɔ́ wú be-ɔ.” 19 Sanngɛ ɔ seli i klun lɔ kɛ kannzɛ Izaaki wu’n, Ɲanmiɛn kwla cɛn i. Kpɛkun Ɲanmiɛn fɛli i wa’n mɛnnin i. Sa sɔ’n ti sa nzɔliɛ. 20 Ɲanmiɛn su mɔ Izaaki lafili’n ti’n, ɔ boli muae mannin Zakɔbu nin Ezau. Ɔ kannin sa ng’ɔ́ wá jú be ɲrun lɔ’n i ndɛ kleli be. 21 Ɲanmiɛn su mɔ Zakɔbu lafili’n ti’n, kɛ ɔ́ wá wú’n ɔ boli muae mannin Zozɛfu i mma mun. Kpɛkun ɔ kluli i kpɔnman’n su ɔ suli Ɲanmiɛn. 22 Ɲanmiɛn su mɔ Zozɛfu lafili’n ti’n, kɛ ɔ́ wá wú’n ɔ kannin Izraɛli i mma’m be Ezipti lɔ tulɛ’n i ndɛ. Kpɛkun like ng’ɔ klo kɛ be fɛ i owie’m be yo’n, ɔ kleli be. 23 Ɲanmiɛn su mɔ Moizi i si nin i nin be lafili’n ti’n, kɛ be wuli i’n be fɛ i fiali anglo nsan, afin be wunnin kɛ ba’n ti klanman. Yɛ b’a sroman famiɛn’n, ɔ maan b’a fɛmɛn i mmla’n su. 24 Ɲanmiɛn su mɔ Moizi lafili’n ti’n, kɛ ɔ ɲinnin’n w’a kplinman su kɛ be flɛ i Faraɔn i wa bla’n i wa. 25 Sanngɛ ɔ kloli kɛ be kle i nin Ɲanmiɛn i nvle’n be ɲrɛnnɛn tra kɛ ɔ yo sa tɛ naan ɔ di mɛn le nɲɔn kun’n. 26 Afin ɔ wunnin kɛ finfin nga be yo Ɲanmiɛn i Sran m’ɔ kpɛli i’n,* ɔ ti kpa tra Ezipti lɔ ninnge kpakpa mun lele. Ɔ maan ɔ fɛ i ɲin sieli akatua m’ɔ́ wá ɲɛ́n i’n su. 27 Ɲanmiɛn su m’ɔ lafili’n ti’n, kɛ ɔ́ tú Ezipti lɔ’n, w’a sroman famiɛn’n, sanngɛ ɔ yoli yakpa. Afin ɔ ti kɛ w’a wun Ɲanmiɛn mɔ sran kwlá wunmɛn i’n sa. 28 Ɲanmiɛn su m’ɔ lafili’n ti’n, ɔ dili Zuifu’m be Delɛ cɛn’n, kpɛkun ɔ fali mmoja kliklili anuan’m be kadri’m be su, kɛ ɔ ko yo naan sran kunfuɛ’n w’a kunman be mma mun’n ti. 29 Ɲanmiɛn su mɔ be lafili’n ti’n, be kpɛli Jenvie Ɔkwlɛ’n kɛ asiɛ kee su yɛ be su nanti sa. Sanngɛ kɛ Eziptifuɛ’m be waan bé yó sɔ wie’n, jenvie’n katali be su. 30 Ɲanmiɛn su mɔ nvlefuɛ’m be lafili’n ti’n, kɛ be nantili be bo sin yiali Zeriko klɔ’n cɛn ba nso’n, klɔ’n i wun talɛ’n bu guali. 31 Ɲanmiɛn su mɔ Raabu m’ɔ ti tekle bla’n ɔ lafili’n ti’n, kɛ bé kún ɲin keklefuɛ mun’n, b’a kunmɛn i wie. Afin ɔ sɔli lika kpla nianfuɛ’m be nun klanman. 32 ?Yɛ ń sé sɛ ekun? Afin sɛ min waan ń kán Zedeɔn nin Baraki nin Samsɔn nin Zɛfte nin Davidi nin Samiɛli yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ onga’m be liɛ’n, n su ɲanman blɛ n kɛnmɛn i ngba. 33 Ɲanmiɛn su mɔ be lafili’n ti’n, be kwlali nvle mun, be yoli sa ng’ɔ ti i nuan su’n, kpɛkun like nga be wla o su’n be ɲɛnnin i sakpa, be katali asɔmɔli’m be nuan, 34 be nuannin sin sroesroe, sran wie’m be waan bé kún be nin tokofi sanngɛ w’a yoman ye, be ti fakafaka sanngɛ be ɲannin fanngan, be yoli yakpa alɛ kunlɛ nun, be yoli maan sonja mɔ be bali be klɔ’n i utulɛ’n be wanndili. 35 Bla wie’m be sran nga be wuli’n be cɛnnin. Sran wie’m be liɛ’n, be kleli be ɲrɛnnɛn. Afin b’a kplinman su kɛ be fa like uflɛ kpɔ be ti, kɛ ɔ ko yo naan b’a cɛn be naan b’a ɲan nguan kpafuɛ’n ti. 36 Wie’m be liɛ’n, be yoli be finfin, kpɛkun be boli be. I kpa bɔbɔ’n be cili be, be wlali be bisua. 37 Be finfinnin be yɔbuɛ, be sali be niannin, be kpacili be nun nɲɔn, be kunnin be nin tokofi, be wlali bua nin boli kplo be wlanwlannin. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn be leman like fi, nn bé wún ɲrɛnnɛn, nn bé yó be tɛtɛ. 38 Kɛ mɔ be ti sran kpa’n ti’n, be nin mɛn nga fataman. Be wlanwlannin aawlɛ flɛnnɛn’n nun nin oka’m be su daan, be trannin yɔbuɛ buɛ nin kunman’m be nun. 39 Sanngɛ be kwlaa sɔ mun’n, kannzɛ Ɲanmiɛn su mɔ be lafili’n ti’n be kannin be wun ndɛ kpa’n, b’a ɲanman like nga be waan bé fá mán be’n, 40 afin Ɲanmiɛn buli like kun m’ɔ ti kpa tra su’n i akunndan sieli e w’a cɛ, kɛ ɔ ko yo naan b’a yoman kpa b’a yaciman e’n ti.\n^ Be kwla se ekun kɛ “e nannan mun.”\n^ Nian Mt 24:38 i su ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “Klisi.”\nEbre Mun 11


Zan 15 YRENT - Yaa vɩdɩ 'sia -wlɛ 'nan: «Mɛɛn cɩ rɛzɛn - Bible Search\nZan 14 Zan 16\nZozi -kɔnnɛn "tʋ -fɔ yiba 'lee 'e pɛ 'nɛnnun da\n1Yaa vɩdɩ 'sia -wlɛ 'nan: «Mɛɛn cɩ rɛzɛn yiba 'kpa -a, ɛn 'an "tɩ 'bɛ cɩ min nɛn e rɛzɛn 'bɔ 'ta bɛ -a. 2'An pɛ 'nɛnnun nɛn wa'a 'baa dɩɛ, 'an "tɩ o "cɛan, ɛn 'an pɛ 'nɛnnun nɛn o baa "bɛ, 'an "tɩ "o man dra 'dʋ -e 'o ba 'kpa "kaga. 3Cɛɛ cɩ 'an pɛ 'nɛnnun nɛn o -taa "balɛ "kaga "bɛ waa, kɔɔ 'wɩ nɛn maan paa 'ka 'ji 'gʋɛ, e 'ka drɛ 'saun 'va. 4'Ka 'fʋ 'ka lɛadɩ 'an man te -kaa ya min -tʋwli "a. Yiba "pɛ 'ka 'kɔlaman -e 'e ba 'e 'saza, te e 'ka 'e lɛadɩ yiba 'bɔ man dɩ. -A -tʋwli "nɛn "nyian 'cee vɛ -a, -te ka'a 'fʋlɛ 'ka lɛadɩ 'an man dɩɛ, ka'a 'kɔlaman 'wɩ 'tʋ drɛdɩ -a dɩ.\n5Mɛɛn cɩ rɛzɛn yiba "a, ɛn cɛɛ cɩ 'an pɛ 'nɛnnun -a. Min nɛn e -fʋ 'e lɛadɩ 'an man bɛ, kʋ 'vale -a kʋ dra min -tʋwli "a. -A san -kɔan "le yiba "pɛ nɛn e baa "kaga "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. -Yɛɛ cɩ 'nan -te ma'an 'palɛ 'ka 'va dɩɛ, ka'a 'kɔlaman 'wɩ 'tʋ drɛdɩ -a dɩ. 6Min nɛn ya'a -fʋlɛ 'e lɛadɩ 'an man dɩɛ, waa -tua bei. -A san a "le 'nan yiba "pɛ nɛn waa cɛɛn ɛn waa tuʋ bei "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. E -kaa, waa "siala -e 'o -fɔ 'tɛa. 7-Te ka -fʋ 'ka lɛadɩ 'an man, ɛn 'an wei -cin -fɔla 'ka 'ji bɛ, fɛ oo fɛ nɛn ka cɩ "va "bɛ, 'ka laabʋ 'an "tɩ 'lɔ, yaa -nɔan 'cɛɛ. 8-Te ka ya "le 'nan yiba "pɛ nɛn e baa "kaga "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ bɛ, 'an "tɩ 'tɔ dra -dan. 'Wɩ zɩɛ -yɛɛ -kɔɔnman 'nan ka ya 'an -srunɔn 'a.\n9Zɩ 'an "tɩ 'an ye "yi "bɛ, -a da nɛn an 'ka ye "yi. 'Ka 'fʋ 'ka lɛadɩ 'an man -e 'an 'ka yɩ "yi. 10-Te ka 'ta 'wʋla 'mɛn -pei -tɔ wɩnun da bɛ, an 'ka ye "yi. An 'bɔ "nyian, "an 'ta wʋla 'an "tɩ "le -pei -tɔ wɩnun da ɛn yaan 'yɩ "yi.\n11'Wɩnun zɩɛ maan 'vɩ 'cɛɛ 'nan -e ci "nrandɩ nɛn an 'lɔ 'gʋɛ -e 'kɔn "nyian "cee 'lɔ. -E 'cee vɛ 'e 'ciɩla "da "fo. 12'Mɛn -pei -tɔ wɩ nɛn 'nan, 'ka cin yɩ "yi "le zɩ an 'ka ye "yi "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 13Yɩdɩ "yi "nɛn e "mlian yɩdɩ "yi pɛɛnɔn da bɛ, -nyrɛn 'nan min 'e 'wɩ "man -e 'e 'ka 'e beenun "pa 'ji. 14-Te ka 'ta 'wʋla 'wɩ nɛn maan 'vɩ 'cɛɛ bɛ -a da bɛ, te ka ya 'an beenun -a. 15Ma'an "nyian 'ka laabo 'an 'sunɔn dɩ, 'pian an 'ka laabo 'an beenun. Min 'suzan 'ka 'e 'tazan drɛ wɩ tɔa dɩ, 'pian 'wɩ pɛɛnɔn nɛn maan 'man 'an "tɩ "da bɛ, maan 'vɩ 'cɛɛ, -yee "wɛan an 'ka laabo 'an beenun. 16'Ka 'bɔ "cɛɛ 'an 'si "va ɛn ka sɔɔnla 'an -sru "dɩ, 'pian mɛɛn 'ka 'si "va. An 'ka 'si "va 'nan -e 'ka 'nyranman 'pa, -e 'ka drɛ yiba "pɛ nɛn e baa "kaga "bɛ -a. 'Cee 'nyranman "nɛn 'ka 'fo 'e "tun "dɩ. -Te kaa drɛ zɩɛ, fɛ pɛɛnɔn nɛn kaa laabo 'an "tɩ 'lɔ te ka ya 'mɛn vɛ -a bɛ, yaa -nɔan 'cɛɛ. 17'Wɩnun nɛn maan 'vɩ 'cɛɛ 'gʋɛ, 'ka 'ta wʋla "da 'dʋ -e 'ka cin yɩ "yi.»\n'Trɛda minnun "naan Zozi 'lee 'e -srunɔn man\n18«'Trɛdanɔn "naan 'ka man, 'pian 'ka -tɔ 'nan o 'nan 'an man 'ka 'lɔ 'e 'flin. 19"Te ka ya "le 'trɛdanɔn 'zʋ bɛ, "te o 'ka ye "yi "le 'o 'va minnun zʋ. 'Pian an 'ka 'si o yei, ɛn ka 'ka "nyian 'trɛdavɛ -a dɩ, -yee "wɛan o "naan 'ka man. 20'Wɩ nɛn maan 'vɩ 'cɛɛ bɛ, -a -cin 'e 'fɔla 'ka 'ji. Maan 'vɩ 'nan, min 'suzan -dan 'ka 'mlian 'e 'tazan da dɩ, -yee "wɛan -te minnun 'tɛ 'pa 'an da bɛ, 'ka -tɔ 'nan o 'tɛ "paa "nyian "cee "da. -Te minnun 'ta 'wʋla 'an wei da bɛ, 'ka -tɔ 'nan o 'ta wʋla "nyian "cee "wei da. 21'Wɩnun pɛɛnɔn zɩɛ waa dra 'cɛɛ, ka ya 'mɛn vɛ -a -le "wɛan. Min nɛn yaan 'pa 'sia bɛ, wa'a tɔa dɩ, -yee "wɛan nɛn waa dra. 22"Te ma'an 'talɛ -e 'an 'wɩ tin 'ba -wlɛ "dɩɛ, "te o 'ka 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'a dɩ. 'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, -wee 'wɩ 'pa "davɛ pee "ka "dɩ. 23Kɔɔ min nɛn e "naan 'an man bɛ, te -a san "nan "nyian 'an "tɩ "man. 24'Wɩnun nɛn min -tʋ 'ka tian 'li -a drɛlɛ dɩɛ, "te ma'an drɛlɛ o yiɛ man dɩɛ, "te o 'ka 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'a dɩ. 'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, waan drɛ wɩnun 'yɩ, te o "naan tian 'kʋ 'vale 'an "tɩ "a 'kʋ man. 25'Wɩ zɩɛ e dra 'nan -e 'wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ -wee -pei 'fluba 'ji bɛ 'e 'lɛ sɔɔ. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n‹Minnun 'nan 'an man te -a -ci "ka "dɩ.›\n26Tʋ nɛn an -ko 'an "tɩ 'va bɛ, an 'ka 'pa "vazan "paa -sia. Bali lei nɛn, e "sia 'an "tɩ 'va, ɛn e 'wɩ tɩglɩ 'ci "sia min lɛ. -Te e -ta bɛ, -yɛɛ 'an 'nan wɩ ve. 27'Ka 'bɔ "nyian, cɛɛ 'an 'nan wɩ ve minnun lɛ. Kɔɔ -e 'e 'sia 'mɛn 'nyranman pou sianan "trilii -e 'e bɔ cɛɛgʋ yi -a bɛ, ka -fʋ 'an "srɔn.


Bible Verses On The Topic: Judgmental -> Bad Character\nBad Character: [Judgmental]\n1 Corinthefue 11:31\nSe é bobo é nian é wun'n, é Min'n su wu'an fo é wun.\n2 Corinthefue 5:10\nAfin wafa kwlaa nga é ti'n, béh fah é ko Christ dyasu, nan swran kun ke o ô wa'n i liké ng'o yôli'n, se o ti kpa ô, se o ti te ô, o nyen i nuan liké.\nAfin Nyanmien a yatyi'a ange'm bo bé yôô i sa'n bé le, o kan bé bô guee nyrennen lika'n nun, bé tyi bé sié bé aôsin'n nun lo ke bé tran le lélé mon o fa dyu dyole dile tyen.\nSa nga bé yôli'n 17:31\nYele ke wa sié tyen kun bo se tyen so'n dyu'n, o man béh fah swran'n kwlaa bo bé ô men'n nun'n, ba swran b'o siélii'n i dyasu, oh dih dyole so'n wéinwéin. Ke Nyanmien tyennin swran so'n, o ti nzolie b'o klé swran'n kwlaa ke o siélii dyole difue sakpa.\nBé siéé ke swran wu kpe kunngba, i sin bé fe ko Nyanmien dyasu.\nSwran ng'o so'a min nun b'o fa'a min nde'n su'n, swran ng'o nin i béh dih'n wo le. Nde nga n kannin'n su ye bé wa dyran bu i fo men'n i awiélieo.\nNh kanh klé amun ke, dyole dile tyen'n nun nde ngben kwlaa bo swran'm bé kannin'n, béh kanh bé su nde.\nTyen so'n nin i do'n swran fi simen, san min Si kunngba tye ye o si io. M bo n ti i Wa'n bobo n simen, ye nyanmien su lo ange'm bé kusu bé simen.\nSa nglô yile 21:4\nOh nunnunh bé nyinmuen'n kwlaa, wié'n nu'an le kun. Bé su yô'a se kun, bé su su'an kun, bé su wu'an nyrennen kun, afin laa ninngé so'm bé nu'an le kun.\nDyasin fe'n bo n kan'n, o klé ke bé wa wun i wle so tyen nga Nyanmien man Christ-Jésus wa nian sa nga swran'm bé yô fia'n, se o ti kpa ô, se o ti te ô.\nSa nglô yile 20:11-15\n N wuun bia ufué dan kun swran ng'o ti su'n asie'n nin nyanmien su lo'n, bé wanndii i nyrun, ba wu'an bé kun. Ye n wuun bé nga bé wuli'n, bé nga bé le nyrun ô, bé nga bé le'a nyrun ô, bé dyindyin bia'n nyrun le. Bé tree fluwa'm bé nun. Ye bé tree kun ékun nun, i ye o ti nguan fluwa nion. Bé niaan fluwa'm bé nun, bé wuun sa nga bé bo bé wuli'n bé yôli'n, i su ye bé dyran di bé dyole nion. Bé nga bé wuli bo bé ô dyénvié'n nun'n, o yi bé mannin. Bé nga bé ô wié'n nin blolo'n bé sa nun'n, bé yi bé mannin. Ye bé niaan bé sa nga bé yôli'n su ye bé fa di bé dyole nion. Nan ba fa wié'n nin blolo'n ba yi bé sin dan'n nun. Sin dan so'n ye o ti wié'n i nnyon su nion. Swran kwla nga ba kle'e i dunman nguan fluwa nun'n, bé fe yii sin dan'n nun.


Maan e kle kɛ e si ye | Sasafuɛ Tranwlɛ’n, like suanlɛ liɛ\n“Maan amun kle kɛ amun si ye.”—KOL. 3:15.\nJUE 46 Zoova, nja kwla\n1. ?Wafa sɛ yɛ Samarifuɛ nga Zezi yoli i juejue’n kleli kɛ ɔ si ye-ɔ?\nCƐN kun’n, kokowefuɛ blu be wunnin Zezi mmua lɔ. Be wla ti bowa. Afin, kɛ lika’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n, nn be tukpacɛ’n yó tɛ kɔ́ i ɲrun. Be tili i kɛ Zezi yoli sran wie mɔ tukpacɛ fanunfanun o be wun’n, be kwlaa be juejue. Ɔ maan, be lafili su kɛ Zezi kwla yo be juejue wie. I sɔ’n ti’n, kɛ be wunnin i’n, be kpan seli kɛ: “Zezi, Like klefuɛ, si e aunnvuɛ!” Zezi yoli be juejue. E si kɛ, be ngba be wunnin i wlɛ kɛ Zezi yoli be ye dan. Sanngɛ be nun kun m’ɔ ti Samarifuɛ’n, i kunngba cɛ yɛ ɔ kleli kɛ ɔ si ye-ɔ. Biblu’n se kɛ ɔ ‘mɛnnin i nɛn’n su’ ɔ manmannin Ɲanmiɛn.—Lik. 17:12-19.\n2-3. (1) ?Ngue ti yɛ ɔ ju wie’n e kleman kɛ e si ye-ɔ? (2) ?Ngue yɛ é wá kɛ́n i ndɛ like suanlɛ nga nun-ɔn?\n2 Kɛ Samarifuɛ’n sa’n, e klo kɛ é klé be nga be tili e wun ɲanman nun’n be kɛ e si ye. Sanngɛ ɔ ju wie’n, e wla fi be mo yolɛ’n su. Annzɛ e yoman like fi e kleman be kɛ e si ye.\n3 Like suanlɛ nga nun’n, é wá wún sa nga ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e kle kɛ e si ye’n. Biblu’n kan kɛ sran wie’m be sili ye, yɛ wie’m b’a siman ye. É wá fá e ɲin síe i sran sɔ’m be su ndɛ’n su. Kpɛkun, é kán wafa nga e kwla kle kɛ e si ye’n, i ndɛ wie.\n?NGUE TI YƐ Ɔ FATA KƐ E KLE KƐ E SI YE-Ɔ?\n4-5. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e kle kɛ e si ye-ɔ?\n4 Zoova kle e ajalɛ kpa. Yɛle kɛ ɔ kle kɛ ɔ si ye. Wafa ng’ɔ yo sɔ’n, i kun yɛle kɛ ɔ yra be nga be yo i klun sa’n, be su. (2 Sam. 22:21; Jue. 13:6; Mat. 10:40, 41) Biblu’n se kɛ: “Kɛ mɔ amun ti Ɲanmiɛn i awlɛn su ba’n ti’n, an nian like ng’ɔ yo’n su yo.” (Efɛ. 5:1) Ɔ maan, like cinnjin nga ti yɛ e klo kɛ é yí i nglo kɛ e si ye’n, yɛle kɛ e kunndɛ kɛ é nían Zoova i ayeliɛ’n su.\n5 Maan e fa e ɲin e sie i sa uflɛ nga ti yɛ ɔ fata kɛ e kle kɛ e si ye’n, i su. Kɛ e yo like wie e man e wiengu mun mɔ be kle kɛ be si ye’n, ɔ yo e fɛ. I wafa kunngba’n, kɛ e kle e wiengu’m be kɛ e si ye’n, ɔ yo be fɛ. Afin, be wun i wlɛ kɛ like nga be mannin e’n, ɔ tili e wun ɲanman nun sakpa. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, e nin sran sɔ mun e janvuɛ’n tra kpa.\n6. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ ndɛ nga e kan fa kle kɛ e si ye’n, ɔ ti kɛ sika ɔkwlɛ mɔ b’a fa di ajuin’n sa-ɔ?\n6 Biblu’n se kɛ: “Ndɛ nga be kan b’ɔ kpɛn su sɛsɛ’n, ɔ yo nyɛnmɛn kɛ b’a fa sika ɔkwlɛ nin jɛtɛ ufue b’a di ajuin wie sa.” (Nya. 25:11) Ndɛ sɔ’n kle kɛ ndɛ nga e kan’n, annzɛ like nga e yo fa kle kɛ e si ye’n, ɔ ti cinnjin. Sɛ be fa sika ɔkwlɛ annzɛ jɛtɛ ufue yo like kun’n, like sɔ’n yo ɲɛnmɛn dan. Asa ekun’n, ɔ le ɲrun dan, yɛ ɔ kwla cɛ kpa. Sɛ be fa like sɔ’n be cɛ e’n, ɔ́ yó e fɛ. Kɛ ndɛ nga e kan fa kle kɛ e si ye’n, ɔ ti sɔ wie-ɔ. Afin sran nga e kɛnnin i sɔ ndɛ’n e kleli i’n, i wla su fiman su le.\nBE KLELI KƐ BE SI YE\n7. ?Wafa sɛ yɛ Davidi nin jue tofuɛ wie’m be kleli kɛ be si ye-ɔ?\n7 Be nga be suli Ɲanmiɛn lalafuɛ nun’n, be nun sunman be kleli kɛ be si ye. Be nun kun yɛle Davidi. (An kanngan Jue Mun 27:4 nun.) Davidi yili i nglo kɛ, kɛ ɔ su Ɲanmiɛn’n ɔ yo i fɛ dan. Ɔ mannin ninnge kpanngban kɛ be fa kplan Ɲanmiɛn sua’n. Azafu i anunman’m be kleli Ɲanmiɛn kɛ be si ye. Yɛle kɛ be kpɛli Ɲanmiɛn manmanlɛ jue kpanngban. Jue sɔ’m be nun kun nun’n, be yoli Zoova i mo, yɛ be kɛnnin i “abonuan sa’m” be ndɛ. (Jue. 75:2) Zoova yrali Davidi nin Azafu i anunman’m be su dan. I sɔ’n ti’n, be kunndɛli kpa kɛ bé klé i kɛ be si ye. Maan e bu wafa nga e kwla nian jue tofuɛ sɔ’m be ajalɛ’n su’n, i akunndan.\n?Ngue yɛ fluwa nga Pɔlu klɛli ko mannin Rɔmunfuɛ mun’n, ɔ kle e ye silɛ’n su-ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 8-9 be nun.) *\n8-9. (1) ?Wafa sɛ yɛ akoto Pɔlu kleli kɛ ɔ si ninnge nga i niaan Klisifuɛ’m be yo’n, i su ye-ɔ? (2) ?Wafa sɛ yɛ atrɛkpa’n i bo guali-ɔ?\n8 Akoto Pɔlu kleli kɛ ɔ si ninnge nga i niaan Klisifuɛ’m be yo’n, i su ye. Aniaan sɔ’m be dunman nun ti’n, ɔ lali Ɲanmiɛn i ase titi. Asa ekun’n, kɛ ɔ́ klɛ́ be fluwa’n, ɔ kleli be kɛ ɔ si ye. Rɔmunfuɛ Mun ndɛ tre 16 i mma 1 lele 15 nun’n, Pɔlu boli aniaan 27 be dunman. Asa kusu’n, ɔ seli kɛ i dunman nun ti’n, Priska nin Akila “be klɛnnin be wun mannin wie’n.” Yɛ ɔ kannin Febe m’ɔ kplili i bɔbɔ Pɔlu nin aniaan kpanngban be ti’n, i ndɛ. Ɔ yoli aniaan sɔ mun mɔ be dili junman kekle’n, be kwlaa be mo.—Rɔm. 16:1-15.\n9 Pɔlu si jrɛiin kɛ fɔ o i niaan’m be nun. Sanngɛ i fluwa’n i awieliɛ lɔ’n, be nzuɛn kpa’n, i su yɛ ɔ boli-ɔ. Kɛ bé kánngan fluwa sɔ’n nun asɔnun nun lɔ mɔ aniaan’m be tili be dunman’n, e si kɛ i sɔ’n wlali be fanngan dan. E kwla se kɛ i agualiɛ su’n, be nin Pɔlu be janvuɛ’n trali kpa. ?Kɛ e asɔnun’n nunfuɛ’m be kan ndɛ fɛ wie annzɛ be yo like kpa wie’n, e yo be mo titi?\n10. ?Ajalɛ kpa benin yɛ Zezi kle e-ɔ?\n10 Zezi yoli i sɔnnzɔnfuɛ nga be o Azi Minɛɛ lɔ’n be mo, junman nga be dili’n ti. Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé i sɔnnzɔnfuɛ nga be o Tiatii lɔ’n, ɔ seli kɛ: “N si ninnge nga a yo be’n. N si kɛ a klo Ɲanmiɛn nin sran, a lafi i su, a di i junman’n, yɛ a tra wɔ awlɛn. N si ekun kɛ ninnge nga a yo be siɛn’n, be sɔnnin tra nga a yoli be i klikli’n nun’n.” (Ngl. 2:19) Nán junman mɔ be di be kɔ be ɲrun’n, i ngunmin i ndɛ yɛ Zezi kannin-ɔn. Sanngɛ ɔ kannin nzuɛn nga be yili i nglo’n, i ndɛ wie. Zezi wunnin i kɛ ɔ ti cinnjin kɛ ɔ mɛn i sɔnnzɔnfuɛ nga be o Tiatii lɔ’n be nun wie’m be afɔtuɛ. Sanngɛ ka naan w’a yo sɔ’n, ɔ wlali be fanngan. Kpɛkun kɛ ɔ wieli ndɛ i kan’n, ɔ wlali be fanngan ekun. (Ngl. 2:25-28) Zezi le kwlalɛ dan, yɛ ɔ ti asɔnun’n i su kpɛn. Ɔ maan, ɔ nunman nun kɛ junman mɔ e di’n ti’n, ɔ yo e mo kekle nun. Ɔ nin i sɔ ngba’n, ɔ kle kɛ ɔ si ye. I lɛ nun’n, ɔ kle asɔnun kpɛnngbɛn’m be ajalɛ kpa.\nB’A SIMAN YE\n11. ?Kɛ nga Ebre Mun 12:16 fa kan sa’n, wafa sɛ yɛ Ezau buli Ɲanmiɛn i ninnge mun-ɔn?\n11 Biblu’n se kɛ sran wie’m b’a siman ye. Sran sɔ’m be nun kun yɛle Ezau. I si nin i nin mɔ be tɛli i’n, be klo Zoova yɛ be ɲin yi i kpa. Sanngɛ w’a buman Ɲanmiɛn i ninnge’m be like fi. (An kanngan Ebre Mun 12:16 nun.) ?Wafa sɛ yɛ ɔ yili i nglo kɛ ɔ siman ye-ɔ? Aliɛ talie kun ti’n, ɔ yoli i awuliɛ kpɛnngbɛn’n i atɛ i sinma Zakɔbu i sa nun. (Bob. 25:30-34) I sin’n, ajalɛ ng’ɔ fali’n yoli i nsisɔ. Afin ajalɛ sɔ’n ti’n, w’a ɲanman ninnge ng’ɔ fata kɛ i m’ɔ ti ba kpɛn’n, ɔ ɲɛn i’n. Kusu, nsisɔ leman lua.\n12-13. (1) ?Wafa sɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be yili i nglo kɛ be siman ye-ɔ? (2) ?Wafa sɛ yɛ i bo guali-ɔ?\n12 Sa nga ti yɛ ɔ fata kɛ Izraɛlifuɛ’m be kle kɛ be si ye’n, ɔ sɔnnin. I wie yɛle kɛ, Zoova fali ɲrɛnnɛn fanunfanun blu yili Eziptifuɛ’m be su naan Izraɛlifuɛ’m be ɲan be ti. I sin’n, Zoova nunnunnin Ezipti sonja’m be ngba Jenvie ɔkwlɛ’n nun. Kpɛkun, Izraɛlifuɛ’m be fiteli nun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be toli jue manmannin Zoova. ?Sanngɛ, bé klé titi kɛ be si ye?\n13 Kɛ sa wie’m be wa juli Izraɛlifuɛ’m be su’n, be wla ka lɛ fili ninnge kpakpa nga Zoova yo mannin be’n, su. Sa sɔ’m be nun’n, be yili i nglo kɛ be siman ye. (Jue. 106:7) ?Wafa sɛ? Yɛle kɛ “Izraɛlfuɛ’m be wa plannin Moiz nin Aarɔn be su.” Sɛ e waan é nían’n, Zoova su yɛ be plannin-ɔn. (Tul. 16:2, 8) Zoova klun w’a jɔman be ayeliɛ sɔ’n su. I sɔ’n ti’n, Zoova seli kɛ be kwlaa nga be plannin’n bé wú aawlɛ flɛnnɛn’n nun. Saan Zozie nin Kalɛbu mɔ b’a planman wie’n, be ngunmin cɛ yɛ bé ká lɛ-ɔ. (Kal. 14:22-24; 26:65) Ɔ fataman kɛ e nian Izraɛlifuɛ’m be ayeliɛ tɛ’n su. Sanngɛ maan e nian be nga be kleli kɛ be si ye’n, be ajalɛ kpa’n su. ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sɔ-ɔ?\n14-15. (1) ?Wafa sɛ yɛ yasua kun nin i yi be kwla kle be wiengu kɛ be si ye-ɔ? (2)?Ngue yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla yo naan be mma’m b’a si ye-ɔ?\n14 Awlobo’n nun. Kɛ awlobo kun nunfuɛ’m be kwlakwla be kle be wiengu kɛ be si ye’n, be ngba be ɲan su ye dan. Kɛ yasua kun nin i yi be kle be wiengu kɛ be si ye’n, be afiɛn mantan kpa. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, kɛ kun fɔn’n, i wiengu kun’n kwla yaci cɛ i ndɛndɛ. Yasua ng’ɔ klo i yi’n, ɔ fɛ i ɲin sie i ninnge kpakpa ng’ɔ yo be’n, nin ndɛ kpakpa ng’ɔ kan be’n, be su. Sanngɛ nɛ́n i ngba-ɔ, “ɔ yi i ayɛ” wie. (Nya. 31:10, 28) Yɛ bla ng’ɔ ti akunndanfuɛ kusu’n, ɔ kan like trele nga i wun yo m’ɔ yo i fɛ’n i ndɛ kle i.\n15 ?Siɛ nin niɛn mun, wafa sɛ yɛ amun kwla kle amun mma’m be like naan b’a si ye-ɔ? Maan amun wla kpɛn su kɛ ninnge nga amun yo be’n, yɛ ndɛ nga amun kan’n, be su yɛ amun mma’m be nian-ɔn. I sɔ’n ti’n, maan amun kle be ajalɛ kpa. Yɛle kɛ sɛ be yo like kpa kun’n, maan amun yo be mo. Asa kusu’n, amun se be kɛ sɛ sran kun yo like kpa kun man be’n, maan be yo i mo. Amun kle be kɛ ye silɛ’n, ɔ fin be awlɛn’n nun naan kɛ sran kun wun kɛ e si ye’n, sran sɔ’n ɲan su ye dan. Be flɛ talua kun kɛ Klari. Ɔ seli kɛ: “I nun mɔ e manmin le afuɛ 32, be wlali e baba bisua. Ɔ maan, i kunngba yɛ ɔ niannin e nin min niaan nɲɔn mun e lika-ɔ. Kɛ n ɲannin afuɛ 32, yɛ n wunnin i wlɛ kɛ e manmin’n fɛli-ɔ. I sɔ’n ti’n, n yoli i mo, ninnge kwlaa ng’ɔ yo mannin e’n ti. Koko nun wa’n, ɔ seli min kɛ ndɛ nga n kan kleli i’n, ɔ jɔ i klun dan. I waan andɛ nin andɛ kɛ ndɛ sɔ’n kpɛn i klun’n i klun jɔ.”\nAmun kle amun mma mun wafa nga be kwla yi i nglo kɛ be si ye’n. (An nian ndɛ kpɔlɛ 15 nun.) *\n16. ?Ngue ti yɛ kɛ e kle kɛ e si ye’n, i sɔ’n wla e wiengu fanngan-ɔn? An fa sa kun yiyi nun.\n16 Asɔnun’n nun. Kɛ e kle kɛ e si ye’n, i sɔ’n wla aniaan’m be fanngan. Be flɛ asɔnun kpɛnngbɛn kun kɛ Zɔzu. Ɔ le afuɛ 28. Cɛn kun’n, ɔ wa tɔli tukpacɛ kekle kpa. I sɔ’n ti’n, ɔ dili anglo kpanngban ɔ kɔman aɲia’m be bo. Kɛ tukpacɛ’n yoli sɔsɔ kan m’ɔ boli aɲia’m be bo kɔlɛ bo’n, w’a kwlá yoman ninnge mun kɛ laa’n sa kun. I bɔbɔ seli kɛ: “N sa sin bubuli min dan. Afin ninnge nga laa’n n yo be asɔnun nun’n, siɛn’n n kwlá yoman be kun. Cɛn kun kɛ aɲia’n wieli’n, aniaan bian kun seli min kɛ: ‘Zɔzu, nja mo nin ajalɛ klanman mɔ a kle min nin min awlofuɛ mun’n. I nun nga a te ijɔ nzra nun’n ndɛ nga a yiyili be nun’n, be ukali min kpa. Be yoli maan n lafili Zoova su kpa trali laa’n.’ Ndɛ ng’ɔ kannin’n wluwluli min wun dan ti’n, ɔ ka kan naan m’an sun. Ndɛ nga n kunndɛ kɛ ń tí’n yɛle ng’ɔ kan kleli min lɛ’n.”\n17. ?Kɛ nga Kolɔsufuɛ Mun 3:15 fa kan sa’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle Zoova kɛ e si ye-ɔ?\n17 E Ɲanmiɛn m’ɔ ti klun ufuefuɛ’n. Zoova mannin e ninnge kpanngban kpa mɔ be uka e naan y’a kwla su i-ɔ. Ninnge sɔ’m be nun wie yɛle e aɲia mun, nin e fluwa mun yɛ e ɛntɛnɛti adrɛsi’n. Ɔ ju wie’n, kɛ e tie nzra nun ijɔlɛ kun, annzɛ kɛ e kanngan ndɛ wie nun, annzɛ e nian e televiziɔn m’ɔ o ɛntɛnɛti su’n, e se e wun kɛ: ‘Ndɛ nga wɔ min trele.’ ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle Zoova kɛ e si ye-ɔ? (An kanngan Kolɔsufuɛ Mun 3:15 nun.) Ninnge nga e kwla yo be’n, be nun kun yɛle kɛ kɛ é srɛ́ i’n, maan e lɛ i ase titi.—Zak. 1:17.\nKɛ e yo Ɲanmiɛn sulɛ sua’m be yɛinyɛin’n, e kle kɛ e si ye. (An nian ndɛ kpɔlɛ 18 nun.)\n18. ?Like benin ekun yɛ e kwla yo fa kle Zoova kɛ e si ye-ɔ?\n18 Like kun ekun nga e kwla yo fa kle Zoova kɛ e si ye’n, yɛle kɛ maan e yo lika nga e yia e su i lɛ’n, i yɛin-yɛin yɛ e siesie i nun ninnge mun sɛsɛsɛ. Kpɛkun sɛ i nun like wie saci’n, e siesie i ye. Asa ekun’n, aniaan nga be cisan mannzin’n nun asɔnun nun’n, maan be yo i cɛcɛ naan w’a saciman. Kɛ e nian Ɲanmiɛn sulɛ sua’m be lika kpa’n, e boman be su kalɛ dan, kpɛkun be cɛ. Ɔ maan, e kwla fa sika kan e sie. Kpɛkun e fa kplan uflɛ annzɛ e siesie nga b’a saci’n be ye mɛn wunmuan’n nun.\n19. ?Ngue yɛ akpasua sunianfuɛ kun nin i yi’n be su ndɛ’n kle e-ɔ?\n19 Be nga be di junman kekle’n. Ndɛ nga e kan fa kle kɛ e si ye’n, ɔ wla sran fanngan kpa. I wie yɛle akpasua sunianfuɛ kun nin i yi be liɛ’n. Cɛn kun’n, be ko boli jasin fɛ’n lele. Kɛ bé kɔ́ be awlo’n, nn b’a fɛ kpa. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn arɛ ng’ɔ o be lika nun lɔ’n, ɔ timan aɔwi. Arɛ m’ɔ kun be dan ti’n, aniaan bla’n fɛli i arɛ tralɛ dan kun lali. Kɛ lika cɛnnin’n, ɔ seli i wun kɛ ɔ kwlá diman junman sɔ’n kun. I sin’n, Betɛli’n klɛli aniaan bla’n i fluwa. Fluwa’n nun’n, be yoli aniaan bla’n i mo junman kekle m’ɔ miɛn i ɲin di’n ti. Kpɛkun be kɛnnin i ekun kɛ be si kɛ ɔ timan pɔpɔ mɛnmɛn i. Afin ɔ fata kɛ ɔ tu ajalɛ lemɔcuɛ kwlakwla nun. Aniaan bla’n i wun’n seli kɛ: “Ndɛ sɔ’n wluwlu min yi’n i wun dan ti’n, w’a kanman junman nga e di’n i jranlɛ ndɛ kun le. I kpa bɔbɔ’n, kɛ sa wie ti’n min wla bo min wun’n, i yɛ ɔ wla min fanngan-ɔn.” Aniaan bian’n nin i yi’n, be dili be junman’n lele afuɛ 40.\n20. (1) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ cɛn kwlakwla e mian e ɲin e yo-ɔ? (2) ?Ngue ti-ɔ?\n20 Maan cɛn kwlakwla e mian e ɲin naan ndɛ nga e kan’n nin like nga e yo’n, be kle kɛ e si ye. Atrɛkpa’n, ndɛ nga é kán nin like nga é yó’n, bé úka sran kun naan w’a jran kekle mɛn tɛ nga nun. Asa ekun’n, e nin sran wie mun é trá janvuɛ yɛ e janvuɛ sɔ’n su saciman le. Sanngɛ ng’ɔ ti cinnjin kpa’n, yɛle kɛ é nían e Si Ɲanmiɛn Zoova m’ɔ ti klun ufuefuɛ’n i ajalɛ’n su.\n?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e kle e wiengu’m be kɛ e si ye-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ sran wie mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n, be kleli kɛ be si ye-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ andɛ’n, e kwla kle kɛ e si ye-ɔ?\nJUE 20 A fali ɔ awlɛn su Ba’n mannin\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 ?Wafa sɛ yɛ Zoova nin Zezi yɛ Samari bian kun m’ɔ ti kokowefuɛ’n, be kleli kɛ be si ye-ɔ? ?Ngue yɛ i sɔ’n kle e-ɔ? Like suanlɛ nga nun’n, é wá kán sran nsan sɔ mun nin sran wie ekun be ndɛ. Asa ekun’n, é kán sa nga ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e kle kɛ e si ye’n, ɔ nin wafa nga e kwla yo sɔ’n, be ndɛ wie.\n^ ndɛ kpɔlɛ 54 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ’N: Be su kanngan lɛtri nga Pɔlu klɛli ko mannin Klisifuɛ nga be o Rɔmun lɔ’n i nun. Kɛ bé kánngan nun mɔ be bo Priska nin Akila, nin Febe yɛ aniaan onga’m be dunman’n, ɔ yo be fɛ kpa.\n^ ndɛ kpɔlɛ 56 FOTO NIN DESƐN’M BE SU NDƐ’N: Aniaan bla oke kun kleli aniaan bla kun nin i wa’n, be ajalɛ kpa. Aniaan bla’n su kle i wa’n wafa ng’ɔ kwla kle aniaan bla oke’n kɛ ɔ si ye’n.


(src)="1"> Maan asɔnun’n manman Zoova\n(src)="2"> ‘ Ɲanmiɛn , ḿ bó wɔ dunman ń klé min niaan mun , kɛ sran’m be yia lɛ’n , ḿ mánmán wɔ lɛ . ’ — EBRE MUN 2 : 12 .\n(src)="3"> 1 , 2 . ?\n(src)="4"> Ngue ti yɛ asɔnun’n i bo kɔlɛ’n ti kpa ɔ ? ?\n(src)="5"> Ngue ti yɛ asɔnun’n o lɛ ɔ ?\n(src)="6"> KƐ SRAN o sa’n , kɛ ɔ o awlo lɔ’n yɛ i wla gua ase ɔ .\n(src)="7"> Afin awlo lɔ’n , i fuɛ’m be nin i tran aniaan tranlɛ .\n(src)="8"> Sanngɛ , Biblu’n kle kɛ lika kun ekun ti kɛ awlo sa .\n(src)="9"> Awlo sɔ’n , andɛ i nunfuɛ’m be sɔnnin kpa .\n(src)="10"> Be o asiɛ wunmuan’n su , be tran anuannzɛ , yɛ be wla gua ase .\n(src)="11"> I sɔ liɛ’n , ɔ yo ɲɛnmɛn .\n(src)="12"> Awlo sɔ’n , yɛle asɔnun’n .\n(src)="13"> Sɛ amun ti Zoova i Lalofuɛ’n , amun bɔbɔ an kwla di i nanwlɛ .\n(src)="14"> Afin asɔnun nun’n , amun wiengu Klistfuɛ’m be nin amun tran klanman , ɔ maan amun wla gua ase .\n(src)="15"> I sɔ’n ti’n , sɛ bɔbɔ amun tran sɔ wie amun awlo lɔ annzɛ amun tranman sɔ’n , sanngɛ ninnge nga Zoova maan asɔnun’n yo man e’n ti’n , maan amun klun kwla jɔ .\n(src)="16"> I li bɔɔ , ɔ fata kɛ amun si su ye .\n(src)="17"> Asɔnun’n timan sran wie’m be anuannzɛ .\n(src)="18"> Annzɛ junman difuɛ akpasua kun be anuannzɛ .\n(src)="23"> Jue fluwa’n kle kɛ , laa Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be yia be mɛnmɛn i .\n(src)="24"> Jue Mun 35 : 18 se kɛ : ‘ Ḿ mánmán wɔ aɲia dan’n nun .\n(src)="25"> Ḿ mánmán wɔ nzrafuɛ’m be ɲrun . ’\n(src)="26"> I sɔ kunngba’n , Jue Mun 107 : 31 , 32 se kɛ : ‘ Maan be sɔfuɛ’m be bo flɛ Anannganman i klun ufue nin sa dandan ng’ɔ yo man sran mun ti .\n(src)="29"> Kɛ nga Pɔlu fa kannin’n sa’n , ngue yɛ asɔnun’n yo ɔ ?\n(src)="30"> Like cinnjin kpa kun ekun mɔ asɔnun’n yo’n , akoto Pɔlu kɛnnin i ndɛ fluwa kun m’ɔ klɛli’n nun .\n(src)="31"> Ɔ seli kɛ : ‘ Awlo sɔ’n yɛle Ɲanmiɛn m’ɔ lafiman’n i Asɔnun’n .\n(src)="32"> Sɛ nanwlɛ’n ti sua’n , nn Asɔnun’n ti i kuatrɛn nin i kofiaja . ’\n(src)="33"> ( 1 Timote 3 : 15 ) ?\n(src)="34"> Asɔnun benin i ndɛ yɛ Pɔlu kan ɔn ? ?\n(src)="35"> Kɛ be se kɛ asɔnun’n , aniɛn nga be nun yɛ be dun mmua klɛli Biblu’n be nun ndɛ mma benin yɛ be kacili i sɔ ɔ ?\n(src)="36"> * ?\n(src)="37"> Sɛ asɔnun’n ti sran’n , nn wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e nin i e tran ɔn ?\n(src)="38"> Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun i wlɛ’n , amun e fa e ɲin sie aniɛn nga be nun yɛ be dun mmua klɛli Biblu’n be nun ndɛ mma nga be kacili i kɛ asɔnun’n , be su .\n(src)="40"> Kɛ Ebre aniɛn’n nun be se kɛ qa·halʹ , wafa sɛ yɛ be kacili i Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Ebre aniɛn’n nun’n i nun ɔn ?\n(src)="41"> Kɛ Ebre aniɛn’n nun be se kɛ qa·halʹ , wawle Biblu’n kaci i kɛ “ nvle , annzɛ aɲia , annzɛ sran mun . ”\n(src)="42"> ( Mmla’n 4 : 10 ; 9 : 10 ) Jue tofuɛ’n fali qa·halʹ fa kannin Ɲanmiɛn i anzi’m be ndɛ .\n(src)="43"> Be kwla fa ndɛ mma kunngba’n kan sa tɛ yofuɛ’m be ndɛ wie .\n(src)="44"> ( Jue Mun 26 : 5 ; 89 : 5 - 7 ) Sanngɛ , kɛ Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Ebre aniɛn’n nun’n se kɛ qa·halʹ , blɛ sunman nun’n , Izraɛlifuɛ’m be ndɛ yɛ ɔ kan ɔn .\n(src)="45"> I wie yɛle kɛ , Ɲanmiɛn seli Zakɔbu kɛ i “ osu’n trɛ́ dan kpa [ Ebre’n se kɛ qa·halʹ ] . ”\n(src)="46"> Kpɔkun , ɔ yoli sɔ sakpa .\n(src)="47"> ( Bo Bolɛ 28 : 3 ; 35 : 11 ; 48 : 4 ) Ɲanmiɛn fali Izraɛlifuɛ mun naan be yo “ i sran mun ” annzɛ “ i nvle nunfuɛ mun . ” — Kalɛ 20 : 4 ; Neemi 13 : 1 ; Zozie 8 : 35 ; 1 Samiɛl 17 : 47 ; Mise 2 : 5 .\n(src)="49"> Glɛki aniɛn’n nun ndɛ mma benin yɛ be kacili i kɛ “ asɔnun ” ɔn ?\n(src)="50"> Ebre aniɛn’n nun ndɛ mma nga be se kɛ qa·halʹ , be kaci i Glɛki aniɛn’n nun kɛ ek·kle·siʹa .\n(src)="51"> Be kwla fa kan sran akpasua wie mɔ be suman Ɲanmiɛn’n , be ndɛ .\n(src)="52"> I wie yɛle Efɛzi lɔ bian wie mɔ be flɛ i Demetriisi m’ɔ nin i wiengu’m be “ yiali ” Pɔlu wun’n .\n(src)="53"> ( Sa Nga Be Yoli’n 19 : 32 , 39 , 41 ) Sanngɛ , kɛ Biblu’n nun be se kɛ ek·kle·siʹa , blɛ sunman nun’n , asɔnun’n i ndɛ yɛ be kan ɔn .\n(src)="54"> Sanngɛ kɛ Glɛki aniɛn’n nun be se kɛ ek·kle·siʹa , i bo’n ti fa nnan .\n(src)="55"> Ɲanmiɛn i asɔnun m’ɔ fɛli i wawɛ’n mɛnnin i nunfuɛ mun’n\n(src)="57"> Ngue yɛ kɛ sran’m be yia lɛ’n , Davidi yoli mɔ Zezi yoli wie ɔ ?\n(src)="58"> Akoto Pɔlu fali Jue Mun 22 : 23 mɔ Davidi toli’n fa kannin Zezi i ndɛ .\n(src)="59"> Ɔ seli kɛ : ‘ “ Ɲanmiɛn , ḿ bó wɔ dunman ń klé min niaan mun , kɛ sran’m be yia lɛ’n , ḿ mánmán wɔ lɛ . ”\n(src)="60"> Kɛ ɔ́ yó naan w’a yo Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n , naan w’a si i niaan’m be aunnvuɛ naan w’a si Ɲanmiɛn junman’n di kpa’n , saan ɔ́ káci i wun kɛ be sa . ’\n(src)="61"> ( Ebre Mun 2 : 12 , 17 ) Laa’n , Davidi manmannin Ɲanmiɛn Izraɛlifuɛ’m be ‘ aɲia dan’n nun . ’\n(src)="62"> ( Jue Mun 40 : 10 ) ?\n(src)="63"> Sanngɛ , kɛ Pɔlu se kɛ Zezi manmannin Ɲanmiɛn kɛ “ sran’m be yia lɛ’n [ ek·kle·siʹa Glɛki nun’n ] , ” wan yɛle sran sɔ mɔ be yia’n ?\n(src)="65"> Kɛ Glɛki aniɛn’n nun be se kɛ ek·kle·siʹa , i klikli nun’n , wan ndɛ yɛ ɔ kan ɔn ?\n(src)="66"> Ndɛ nga e kɛnngɛn i Ebre Mun 2 : 12 , 17 nun’n , ɔ ti kploun .\n(src)="67"> Ɔ kle kɛ aɲia mɔ i nun yɛ Klist boli Ɲanmiɛn dunman kleli i niaan mun’n , i bɔbɔ o be mɔ be yiali’n be nun wie . ?\n(src)="68"> Sanngɛ wan yɛle Klist i niaan mun ?\n(src)="69"> Be yɛle ‘ Abraamu anunman ’ mɔ be ti Klist i sɔnnzɔnfuɛ mɔ Ɲanmiɛn ‘ flɛli be’n . ’\n(src)="70"> ( Ebre Mun 2 : 16 – 3 : 1 ; Matie 25 : 40 ) Klistfuɛ i sɔnnzɔnfuɛ sɔ’m be ti sran 144.000 .\n(src)="71"> Be yɛ be ti ‘ Ɲanmiɛn i mma ngbɛnngbɛn mɔ be klɛli be dunman ɲanmiɛn su lɔ mɔ be yia’n ’ niɔn .\n(src)="72"> Ɔ maan , kɛ Glɛki aniɛn’n nun be se kɛ ek·kle·siʹa , i klikli nun’n , Klist i sɔnnzɔnfuɛ mɔ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be’n be akpasua’n i ndɛ yɛ ɔ kan ɔn . — Ebre Mun 12 : 23 .\n(src)="76"> Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n i afuɛ kun m’ɔ́ sín’n , yɛ be kunnin i ɔ .\n(src)="77"> Ɔ seli Piɛli kɛ : ‘ Be flɛ ɔ Piɛr ( mɔ i bo’n yɛle yɛbuɛ’n ) .\n(src)="78"> Yɛbuɛ tanda’n su yɛ ḿ má kplán min asɔnun’n niɔn , yɛ wie’n su kwlá sacimɛn . ’\n(src)="79"> ( Matie 16 : 18 ) Piɛli nin Pɔlu be si kɛ Zezi yɛ ɔ ti yɛbuɛ tanda’n niɔn .\n(src)="80"> Ɔ maan , be mɔ be ti kɛ ‘ yɛbuɛ m’ɔ o lɛ tititi’n ’ sa mɔ be fa be wla Ɲanmiɛn sua mɔ i wawɛ’n kplan’n nun’n , Piɛli seli be kɛ : ‘ An ti Ɲanmiɛn i nvle’n nun sran mun , yɛ an ti i liɛ mlɔnmlɔn .\n(src)="81"> Ɔ fali amun kɛ an yi i ayɛ . ’ — 1 Piɛr 2 : 4 - 9 ; Jue Mun 118 : 22 ; Ezai 8 : 14 ; 1 Korɛntfuɛ Mun 10 : 1 - 4 .\n(src)="83"> Blɛ benin nun yɛ Ɲanmiɛn i asɔnun’n takali ɔ ?\n(src)="85"> Blɛ benin nun yɛ ‘ Ɲanmiɛn i nvle’n nun sran mɔ be ti i liɛ mlɔnmlɔn’n , ’ ɔ kacili asɔnun ɔn ?\n(src)="86"> Kɛ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin Zezi i sɔnnzɔnfuɛ mɔ be yiali Zerizalɛmu lɔ afuɛ nga be flɛ i 33 nun pantekɔtu nun’n , yɛ nvle sɔ’n kacili asɔnun ɔn .\n(src)="87"> Kɛ ɔ yoli sɔ’n , Piɛli ijɔli fɛfɛ kpa Zuifu nin be mɔ be tran Zuifu’m be afiɛn mɔ be yiali cɛn sɔ nun’n , be ɲrun .\n(src)="88"> Be nun kpanngban kpa mɔ be lafili Zezi i wie’n su’n , be kacili be nzuɛn’n , yɛ be yoli be batɛmu .\n(src)="89"> Biblu’n yiyi nun kɛ sran akpi nsan be ukali be su .\n(src)="91"> ( Sa Nga Be Yoli’n 2 : 1 - 4 , 14 , 37 - 47 ) Like nga ti yɛ ɔ trɛ sɔ’n , yɛle kɛ Zuifu nin be mɔ be tran Zuifu’m be afiɛn’n be nun sunman be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn yili Zuifu nvle’n i ase .\n(src)="92"> Naan siɛn’n , Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be mɔ b’a kaci Ɲanmiɛn i asɔnun’n , be yɛ be ti ‘ Izraɛlifuɛ nga be ti i liɛ sakpa’n ’ niɔn . — Galasifuɛ Mun 6 : 16 ; Sa Nga Be Yoli’n 20 : 28 .\n(src)="94"> Zezi nin Ɲanmiɛn i asɔnun’n be afiɛn ti sɛ ?\n(src)="95"> Biblu’n kle kpɛ sunman kɛ ngbaciɛ o Zezi nin be mɔ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be’n , be afiɛn .\n(src)="96"> I wie yɛle Biblu’n nun ndɛ mma kun m’ɔ se kɛ ‘ Klist nin asɔnun’n . ’\n(src)="98"> Pɔlu kɛnnin i sɔ liɛ’n i ndɛ kɛ Ɲanmiɛn ‘ maan Zezi sie like’n kwlaa yɛ ɔ fɛ i sieli asɔnun’n su kpɛn .\n(src)="99"> Klistfuɛ’m be kwlaa be ti i wunnɛn . ’\n(src)="100"> ( Efɛzfuɛ Mun 1 : 22 , 23 ; 5 : 23 , 32 ; Kolɔsfuɛ Mun 1 : 18 , 24 ) Klistfuɛ sɔ mɔ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be’n , andɛ be onga kan o asiɛ’n su wa .\n(src)="101"> Be ti kaan sɔ , sanngɛ Efɛzfuɛ Mun 5 : 25 , 26 kle kɛ be Min Zezi Klist klo be .\n(src)="102"> I waan : ‘ Klist kloli Asɔnun’n , ɔ fɛ i wun mannin . ’\n(src)="103"> Like nga ti yɛ Zezi klo be’n , yɛle kɛ like ng’ɔ yoli i asiɛ’n su wa’n , be tu be klun be yo wie .\n(src)="104"> Yɛle kɛ ‘ manmanlɛ nga be manman Ɲanmiɛn titi’n ɔ yo kɛ asenna like sa .\n(src)="105"> Kɛ bé yó sɔ’n , be bo i dunman . ’ — Ebre Mun 13 : 15 .\n(src)="107"> Kɛ be se kɛ ‘ asɔnun’n ’ i bo wie ekun yɛle benin ?\n(src)="109"> Kɛ wie liɛ Biblu’n se kɛ asɔnun’n , wan ndɛ yɛ ɔ kan ɔn ?\n(src)="110"> Kɛ wie liɛ Biblu’n se kɛ asɔnun’n , nán “ Ɲanmiɛn i asɔnun’n , ” yɛle kɛ sran 144.000 mɔ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be’n , be ngunmin be ndɛ yɛ ɔ kan ɔn .\n(src)="111"> Sanngɛ i bo’n sɔnnin .\n(src)="112"> Pɔlu seli Klistfuɛ wie’m be kɛ : ‘ Nán an saci Glɛki mun nin Zuifu mun nin Ɲanmiɛn i Asɔnun’n . ’\n(src)="113"> ( 1 Korɛntfuɛ Mun 10 : 32 ) ?\n(src)="114"> Kɛ nga Pɔlu fa kɛnnin lɛ’n niɔn , Korɛnti lɔ Klistfuɛ kun i ngunmin kwla saci be mɔ Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be mɔ blɛ sɔ’n nun be nun wie ti Glɛki nin Zuifu’n , be kwlakwla ?\n(src)="115"> Cɛcɛ .\n(src)="116"> Ɔ kwla yoman sɔ .\n(src)="117"> Kannzɛ sran kun i ayeliɛ tɛ’n ti’n be nun wie kwla saci’n , sanngɛ ɔ kwlá saciman be ngba .\n(src)="118"> Ɔ maan ‘ Ɲanmiɛn i asɔnun’n ’ mɔ Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n kɛn i ndɛ’n , yɛle blɛ kun nun Klistfuɛ mun .\n(src)="119"> I sɔ’n ti sɛ sran kun se kɛ Ɲanmiɛn kle asɔnun’n i atin’n , annzɛ ɔ uka asɔnun’n , annzɛ ɔ yra asɔnun’n su’n , nn blɛ kun nun Klistfuɛ’m be kwlaa be ndɛ yɛ ɔ su kan ɔn .\n(src)="120"> Sɛ kusu ɔ se kɛ andɛ Ɲanmiɛn i asɔnun’n di aklunjuɛ nin alaje’n , nn ɔ su kan aniaan tranlɛ mɔ Klistfuɛ’m be tran’n i ndɛ .\n(src)="122"> Kɛ be se kɛ ek·kle·siʹa , i bo’n i nsan su’n yɛle benin ?\n(src)="123"> I nsan su’n , kɛ be se kɛ ek·kle·siʹa , Klistfuɛ kwlaa nga be o mɛn kun nun’n be ndɛ yɛ be kan ɔn .\n(src)="124"> I wie yɛle kɛ Sa Nga Be Yoli’n se kɛ : ‘ Asɔnunfuɛ ( ek·kle·siʹa Glɛki nun ) mɔ be o Zide , nin Galile , ɔ nin Samari mɛn wunmuan’n nun lɔ’n , be le alaje . ’\n(src)="125"> ( Sa Nga Be Yoli’n 9 : 31 ) Nán Klistfuɛ akpasua kun yɛ ɔ o Zide , nin Galile , ɔ nin Samari mɛn’n nun ɔn .\n(src)="126"> Be kwlaa yɛ be flɛ be ek·kle·siʹa ɔ .\n(src)="127"> E si kɛ afuɛ nga be flɛ i 33 nun pantekɔtu nun’n , sran kpanngban be yoli be batɛmu .\n(src)="128"> I sin’n , sran kpanngban be wa ukali be su ekun .\n(src)="129"> Kɛ e bu i sɔ liɛ’n i angunndan’n , e kwlá seman kɛ Klistfuɛ akpasua kun yɛ ɔ yiali titi Zerizalɛmu klɔ’n nun ɔn .\n(src)="130"> ( Sa Nga Be Yoli’n 2 : 41 , 46 , 47 ; 4 : 4 ; 6 : 1 , 7 ) Afuɛ nga be flɛ i 44 nun lele m’ɔ́ fá jú afuɛ nga be flɛ i 50 nun’n , famiɛn Erɔdu Aglipa yɛ ɔ sieli Zide mɛn’n niɔn .\n(src)="132"> Ɔ maan , kɛ Biblu’n se kɛ famiɛn Erɔdu jasoli ‘ asɔnunfuɛ wie mun ( ek·kle·siʹa Glɛki nun ) be yalɛ klelɛ su’n , ’ asɔnunfuɛ nga be o Zerizalɛmu lɔ’n be kwlaa be ndɛ yɛ ɔ kan ɔn . — Sa Nga Be Yoli’n 12 : 1 .\n(src)="135"> I nnan su’n , kɛ be se kɛ ek·kle·siʹa , Klistfuɛ akpasua kun mɔ be yia lika kɛ awlo kun nun sa’n , i ndɛ yɛ be kan ɔn .\n(src)="136"> Pɔlu i fluwa nun’n , ɔ kannin “ Galasi lɔ asɔnun mun ” annzɛ “ Galasi asɔnunfuɛ mun , ” be ndɛ .\n(src)="137"> Galasi mɛn’n o Rɔmufuɛ’m be lika’n nun yɛ ɔ cɛnnin kpa .\n(src)="138"> Mɛn tɛtrɛ sɔ nun’n , nán asɔnun kunngba yɛ ɔ o lɔ ɔ .\n(src)="139"> Ɔ maan kɛ Pɔlu se kɛ Galasi lɔ asɔnun mun annzɛ Galasi asɔnunfuɛ mun’n , asɔnun nga be o Antiɔsu nin Dɛrbu nin Listri , ɔ nin Ikoni’n be kwlaa be ndɛ yɛ ɔ kan ɔn .\n(src)="140"> Be siesieli kpɛnngbɛn mun asɔnun sɔ’m be nun .\n(src)="141"> ( 1 Korɛntfuɛ Mun 16 : 1 ; Galasifuɛ Mun 1 : 2 ; Sa Nga Be Yoli’n 14 : 19 - 23 ) Yɛ Biblu’n kle kɛ asɔnun kwlaa sɔ’m be ti ‘ Ɲanmiɛn i asɔnun mun . ’ — 1 Korɛntfuɛ Mun 11 : 16 ; 2 Tɛsalonikfuɛ Mun 1 : 4 .\n(src)="143"> Kɛ nga Biblu’n nun ndɛ mma wie’m be fa kan ek·kle·siʹa i ndɛ lɛ’n , ngue yɛ e wun i wlɛ ɔ ?\n(src)="144"> Wie liɛ’n , Klistfuɛ nga be yia’n b’a sɔnman .\n(src)="145"> Ɔ maan , be yia sran kun i awlo’n nun .\n(src)="146"> Sanngɛ be flɛ be ek·kle·siʹa wie .


A si mmla'n: «Nanh kun swran, nanh kunnde bla annze bian o yi annze o wun bô, nanh wua, nanh ton swran suen, nanh di ndrunmun, bu o si nin o nin bé swran.»\n Ke Pharisifue'm (*f4*) bé tii i ke Jésus nde'n kwlali Sadducéfue (*f5*) mun'n, bé kô yiali. Nan bé nun kun b'o ti mmla'n i sifue'n wa use i sa kun ke oh fah se nian, o use i ke: ?Ndya, mmla'n i nun dan'n yele ônin? Jésus sé i ke: «Klô o Min Nyanmien'n kpa, fo o wla'n kwlaa gue i su, man wo akunndan'n kwlaa tren i su.» I ye o ti mmla klikli nin i nun dan nion. Ye nien i nnyon su b'o fe'n: «Klô o wiéngu ke a fa klô o bobo wun'n sa.» Mmla nnyon nga su ye mmla'n nin Nyanmien nuan idyofue'm bé nde'n kwlaa takaa.\n Ye swran kun baa Jésus wun le, o use i ke: ?Ndya, nzu liké kpa ye n yô nan man nyan anannganman nguan nion? O sé i ke: ?Nzu ti ye a usa min liké ng'o ti kpa'n i wun ndeo? Nyanmien kunngba tye ye o ti kpaa. Se a klô ke ah nyanh nguan'n, fa mmla'n su. O usa Jésus ke: ?Mmla ônin? Ye i waan: «Nanh kun swran, nanh kunnde bla annze bian o yi annze o wun bô, nanh wua, nanh ton swran suen, bu o si nin o nin bé swran, klô o wiéngu ke a fa klô o bobo wun'n sa.»\n Anh sasa amun wun swran'm bé lika, afin bé wa fa amun ko dyole difue'm bé dyasu, béh bôh amun nin ngblé bé Nyanmien sua'm bé nun. Béh fah amun ko bé bo bé sié men'n nin famien'm bé dyasu min ti nan an kan min nde klé bé nin bé bo bé ti'a Juif'n. Sannge ble nga béh sanmanh amun'n, nanh an kôkô idyole wafa nga amunh fah idyo'n, nin nde nga amunh kôh kan'n ti. Nde nga amunh kôh kan'n, Nyanmien bobo wa klé amun do kunngba so'n su. Afin nanh amun bobo ye amunh idyooh, sannge amun Si i Wawe'n ye oh fah nde so'n wla amun nuaan. Swran bo bé ti niaan'n, kun wa fe i niaan bian wle swran'm bé sa nun ke bé kuin, ye swran wié'm bé wa yô bé mma'm bé so wié, ba'm béh dyaôh bé si nin bé nin'm bé wun ke bé kun bé. Swran'n kwlaa bé wa kpo amun min ti, sannge swran ng'o tre i awlen lélé dyu i awiélie'n, oh fitéh nun.\n Nanh man swran fi kale tran amun su, san amun wiéngu klôle ye o yô ke kale sa ye o tran amun suo. Afin swran ng'o klô i wiéngu'n, wuun wa wié mmla'n kwlaa su fa. Afin ke bé sé ke: «Nanh kunnde bla o yi bô annze bian o wun bô, nanh kun swran, nanh wua, nanh mon o nyin blô o wiéngu i liké su'n,» se mmla wié ô le, se o ti se ti se ô, i kwlaa so'n bé bô i kpole sé ke: «Klô o wiéngu ke a fa klô o bobo o wun'n sa.» Swran ng'o klô i wiéngu'n, o yô'e i te, o man swran ng'o klô swran'n, wuun wa wié mmla'n kwlaa su fa. Amun bobo an si ble nga é ô nun ye'n, o man amun bo an ti ke swran b'o su lafi sa'n, amun tinngéle'n wa dyu, afin é ti nyanle'n wa mantan é kôkô a tre i nun nga é lafii Christ su'n. Lika'n wa o wié, alie'n su wa tyen! I so'n ti, man é wla sa tete nga bé fa kongue kata bé nyin yô'n bé asé, ye man é fa ale ninngé nga bé fa kun ale wia nun'n é tanndan é wun. Man é yô sa bo bé ti nanwle'n ke é ô wia klénglé kpa'n nun sa. Man é yatyi nzanbôe'n, nin nzanbôe nyôlie'n, ye bé wun wannzô yôle'n, bla nin bian kunndele'n, wlaka bôle'n, utré'n, nin swran nyin tyile'n. Anh fa é Min Jésus-Christ yô ke amun nyren sa. Nanh an bu liké nga klo swran i kônvi soe'n i akunndan ke amunh yôh.\n Mmla kléfue'm bé nun kun tii bé nde nga bé kan'n. Ke o wuun ke Jésus tee bé su kpa'n, o wunngéé Jésus wun le, o usee i ke: ?Mmla'n i nun dan'n yele ônin? Jésus sé i ke: Nien i nun dan'n ye, «Israël mun, anh tié, é Min Nyanmien'n i kunngba tye ye o ti é Min nion. Klô o Min Nyanmien'n kpa, fo o wla'n kwlaa gue i su, man wo akunndan'n kwlaa tren i su, fo o wunmien'n kwlaa yô liké ng'o klé ke a klôé'n.» Ye nian ng'o menten'n ye: «Klô o wiéngu ke a fa klô o bobo wun'n sa.» Mmla wié fi nu'an le bo i dan tra béo. Mmla kléfue'n sé i ke: Ndya, o ti kpa, ke a sé ke Nyanmien ti kunngba ye ufle nu'en i sin'n, o ti nanwle. Ye ke bé klôé kpa, bo bé fa bé wla'n kwlaa gue i su, bo bé akunndan'n kwlaa tren i su, bo bé fa bé wunmien'n kwlaa yô liké ng'o klé ke bé klôé'n, bo bé klô be wiéngu ke bé bobo sa'n, i so'n ti kpa tra te nnen kwlaa nga bé yre'n, nin liké kwlaa nga bé fa man Nyanmien'n. Ke Jésus wuun ke o te su kpa'n, o sé i ke: O ka kan ah yôh men nga Nyanmien sié'n i nunfue. O man swran fi a tre'e i awlen a use'e sa kun.\nSe an klô min'n amunh fah min nde'n su.\nO usa Jésus ke: ?Mmla ônin? Ye i waan: «Nanh kun swran, nanh kunnde bla annze bian o yi annze o wun bô, nanh wua, nanh ton swran suen, bu o si nin o nin bé swran,\nSe an fa min nde'n su'n, amunh sih ke n klô amun tititi. Ke n fa n Si nde'n su soo, o man n si ke o klô min tititi.\n Nde nga nh kanh klé amun'n ye, anh klô amun wiéngu ke n fa klô amun'n sa. Swran klôle ng'o ti dan tre i ngba'n, yele swran bo i dyanvue'n ti, o fe i wun man'n. Se an fa min nde'n su'n, an ti n dyanvue. N fle'a amun n swran kun, afin kanga'n si'a liké nga i min'n yô'n. Sa ti bo n fle amun n dyanvue'n yele ke liké kwlaa nga n sueen n Si sa nun'n, n kléli amun. Nanh amun ye an faa mion, sannge min ye n faa amuon. N faa amun ke an wo, an kô yô ke waka sama b'o su'n sa, ye mma nga an sui so'n oh kah le titi, nan liké kwlaa nga an fa n dunman sre é Si'n, o man amun. Nde nga nh kanh klé amun'n yele ke anh klô amun wiéngu.


Biblu’n nun ndɛ: Zezi yi i wun nglo kle i sɔnnzɔnfuɛ mun - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nKƐ PIƐLI nin Zan be jasoli Zezi i ndia’n su lɔ’n, Mali kunngba kali lɔ. Ɔ su sun. Kpɛkun yɛ ɔ kɛn i wun ase niannin ndia’n nun lɔ kɛ nga e fa wunnin i desɛn kasiɛn’n su lɔ’n sa. Ɔ wunnin anzi nɲɔn ndia’n i klun lɔ! Be usɛli i kɛ: ‘?Ngue ti yɛ a sun ɔn?’\nMali tɛli su kɛ: ‘B’a fa min Min’n i fuɛn’n, n siman lika nga be yili i’n.’ Kpɛkun kɛ Mali kpɛ i ɲin nían’n, sran kun yɛ ɔ jin yɛ. Sran sɔ’n usɛli i kɛ: ‘?Wan yɛle nga a su kunndɛ i yɛ’n?’\nMali bu i kɛ fiefuɛ’n niɔn, yɛ ɔ buli i kɛ atrɛkpa i yɛ ɔ fali Zezi i saka’n niɔn. Ɔ maan ɔ seli kɛ: ‘Sɛ wɔ yɛ a fali’n, kle min lika nga a ko yili i’n.’ Sanngɛ nn ɔ nin Zezi bɔbɔ yɛle nga be su ijɔ lɛ’n. I wunnɛn nga Ɲanmiɛn fa mɛnnin i ti, Mali w’a kwlá wunmɛn i wlɛ. Sanngɛ kɛ ɔ boli Mali i dunman’n, yɛ ɔ wa wunnin i wlɛ kɛ Zezi ɔ. Yɛ trɛlɛ ɔ wanndi ko kan kleli Zezi i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ: ‘N wunnin e Min’n!’\nLe kunngba sɔ nun’n, sran nɲɔn be su kɔ klɔ nga be flɛ i Emaisi’n su lɔ, kpɛkun sran kun wa toli be, ɔ nin be su san nun. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be awlɛn w’a kpɔtɔ be klun, afin b’a kun be Min’n. Sanngɛ kɛ bé kɔ́’n, sran sɔ’n yiyi Biblu’n nun sa sunman be nun wie kleli be, ɔ maan i sɔ’n kpajali be wun. I agualiɛ’n su’n, kɛ like dilɛ ti be jrannin’n, be wa wunnin i wlɛ kɛ Zezi yɛle sran sɔ’n. Kpɛkun Zezi mlinnin be ɲrun lɛ, yɛ trɛlɛ i sɔnnzɔnfuɛ nɲɔn sɔ’n be sa be sin Zerizalɛmu lɔ ɔ. Be ko kannin sa sɔ mun kleli akoto mun.\nI blɛ kunngba sɔ nun’n, Zezi fiteli Piɛli ɲrun. Kɛ be kɛnnin i sɔ’n kleli be onga mun’n, be wun bliblili be. Kpɛkun Zezi i sɔnnzɔnfuɛ nɲɔn sɔ’m be ko toli akoto nga be o Zerizalɛmu lɔ’n. Wafa nga Zezi fa fiteli be ɲrun atin’n su’n, be kan kleli be. ?Kɛ be kan kle be cɛ’n, amun si abonuan sa nga ɔ yoli be ja osu kunngba nun lɛ’n?\nAmun nian desɛn’n su. Anuan’n ti ɲinwa, sanngɛ bé nían ɔn, Zezi w’a bo nun. Amun nian kɛ ɔ yo i sɔnnzɔnfuɛ’m be fɛ ɔ! ?Nán aklunjuɛ cɛn yɛle nga? ?Zezi fiteli i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲrun kpɛ nɲɛ? ?Amun kwla kali? ?Ɔ ti kpɛ lele nnun?\nKɛ Zezi fíte be ɲrun sɔ’n, nn akoto Toma nunman lɛ wie. Ɔ maan Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be seli kɛ: ‘E wunnin e Min’n!’ Sanngɛ Toma seli kɛ ɔ fata kɛ i bɔbɔ ɲinma sa’n, ɔ wun Zezi kwlaa naan w’a fa su. Kɛ ɔ dili le mɔcuɛ kun’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be o sua ba kun nun, b’a ɲin be sin anuan ekun, yɛ cɛn sɔ nun’n Toma nin be yɛ be o lɛ ɔ. Bé nían ɔn, Zezi yɛ w’a fite sua nun yɛ. Toma fali su siɛn’n.\nZan 20:11-29; Lik 24:13-43.\n?Ngue ndɛ yɛ Mali kan kleli sran nga ɔ buli i fiefuɛ’n niɔn, sanngɛ ngue ti yɛ maan ɔ sili kɛ Zezi ɔ?\n?Ngue yɛ ɔ ɲannin Zezi i sɔnnzɔnfuɛ nɲɔn nga be su kɔ Emaisi klɔ’n su lɔ’n niɔn?\n?Kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ nɲɔn’m be seli akoto’m be kɛ be wunnin Zezi’n, ngue abonuan sa yɛ ɔ yoli ɔ?\n?Zezi fiteli i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲrun kpɛ nɲɛ?\n?Kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be seli kɛ be wunnin be Min’n, ngue ndɛ yɛ Toma kannin ɔn, yɛ kɛ ɔ dili le mɔcuɛ kun’n, ngue sa yɛ ɔ yoli ɔ?\nKanngan Zan 20:11-29 nun.\n?Zan 20:23 nun’n, Zezi seli kɛ klɔ sran’m be le atin be yaci sran’m be wun sa tɛ’n cɛ? Amun yiyi nun. (Jue. 49:3, 8; Eza. 55:7; 1 Tim. 2:5, 6; 1 Zan 2:1, 2)\nKanngan Lik 24:13-43 nun.\n?Wafa sɛ yɛ e kwla nian nun e suan Biblu’n nun nanwlɛ ndɛ’n niɔn? (Lik 24:32, 33; Ɛsd. 7:10; Mat. 5:3; Yol. 16:14; Ebr. 5:11-14)


?Ɔ fata kɛ Klistfuɛ’m be di cɛn mun? | Biblu’n Kle\nƝANMIƐN sulɛ wafa’m be cɛn nga be di be’n, ɔ nin nvlenvle’m be cɛn nga be di be asiɛ’n i lika kpanngban su’n, be finman Biblu’n nun. ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, cɛn dilɛ sɔ’m be bo’n fin nin? Sɛ a niannian fluwa siesiewlɛ dandan’m be nun’n, á kwlá wún ndɛ nga fluwa kpakpa’m be kɛn i amun tranwlɛ lɔ nvlenvle’m be cɛn dilɛ’m be finwlɛ’n be su’n, i wlɛ. Maan e nian be nun wie mun.\nPaki. Fluwa kun se kɛ: “Aenguɛ Uflɛ’n i lika fi kanman Paki dilɛ’n i ndɛ mlɔnmlɔn.” (The Encyclopædia Britannica) ?Wafa sɛ yɛ Paki’n boli i bo ɔ? Ɔ fin be nga be suman Zoova’n. Kannzɛ bɔɔ sran’m be se kɛ cɛn dilɛ sɔ’n ti Zezi i cɛnlɛ’n i cɛn dilɛ’n, sanngɛ ninnge nga be yo be Paki dilɛ blɛ nun’n, be timan Klistfuɛ nzuɛn. I wie yɛle “Paki nun gbanmlɔ ba’n.” I su ndɛ mɔ fluwa kun kan’n yɛ: “Gbanmlɔ’n ti amuɛn sɔfuɛ’m be nzɔliɛ like. Ɔ ti fie su ninnge’m be ye yolɛ’n nin ba wulɛ amuɛn.”—The Catholic Encyclopedia.\nZanvie dilɛ’n. Ɔ le nvle kun nin i wafa nga ɔ di afuɛ nuan m’ɔ yia be klanman’n i cɛn’n niɔn. Kpɛkun, ɔ le nvle kun nin i cɛn nga ɔ di Zanvie’n. Cɛn dilɛ sɔ’n i su ndɛ nga fluwa kun kan’n yɛ: “Afuɛ 46 nun L.B.N. Rɔmu siefuɛ Zili Sezali (Jules Cesar) fali Zanvie anglo’n i cɛn ba klikli’n kacili afuɛ’n i bo bolɛ cɛn. Zanisi (Janus) m’ɔ ti anuan mun nin ninnge’m be bo bolɛ’n i amuɛn’n, Rɔmufuɛ’m be fali cɛn sɔ’n yoli i cɛn. Zanisi i dunman’n yɛ be fa tɔnnin Zanvie anglo’n niɔn. Amuɛn sɔ’n i ɲrun’n ti nɲɔn, kun o i ɲrun, kun o i sin.” Ɔ maan, Zanvie dilɛ’n ɔ fin be nga be suman Zoova’n.—The World Book Encyclopedia.\nHalloween (Be nga be wuli’n be cɛn’n). Fluwa kun se kɛ: “Kwlaa naan b’a wu Klist’n, ninnge nga Druid [lalafuɛ nun Sɛltifuɛ’m (Celtique) be amuɛn ɲrun tranfuɛ] kun yo’n, be nun wie’m be nin ninnge nga be yo be Halloween nun’n, be kɔ likawlɛ. Sɛltifuɛ’m be di amuɛn dandan nɲɔn be cɛn. Wia’n m’ɔ ti be amuɛn’n, ɔ nin be nga be wuli’n be amuɛn kun [...], mɔ be di i cɛn Novamblu i le 1 nun’n. Sɛltifuɛ’m be lɔ’n, Novamblu i le 1 ti afuɛ’n i bo bolɛ cɛn. Blɛblɛblɛ be fali be nga be wuli’n be cɛn dilɛ’n kacili Klistfuɛ nzuɛn.”—The Encyclopedia Americana.\nCɛn dilɛ wie mun ekun. E kwlá kanman cɛn nga be di be mɛn wunmuan nun’n be kwlaa be ndɛ. Sanngɛ, cɛn dilɛ mɔ be fa manman sran mun nin sran’m be anuannzɛ mun’n, be jɔman Zoova klun. (Zeremi 17:5-7; Sa Nga Be Yoli’n 10:25, 26) Nán maan ɔ wla fi su ekun kɛ, Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be cɛn dilɛ’m be finwlɛ’n, yɛ ɔ yo maan Ɲanmiɛn klun kwla jɔ cɛn dilɛ sɔ’n su annzɛ i klun kwlá jɔman su ɔ. (Ezai 52:11; Sa Nglo Yilɛ 18:4) Biblu’n nun mmla mɔ fluwa nga i Ndɛ tre 16 yi be nglo’n, bé úka wɔ naan w’a wun akunndan nga Ɲanmiɛn bu i nvlenvle’m be cɛn dilɛ’m be su’n, i wlɛ.


Zezi yoli ba mɔ mmusu wo i su’n i juejue | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 17:14-20 MARKI 9:14-29 LIKI 9:37-43\nƆ FATA KƐ ZEZI I SƆNNZƆNFUƐ’M BE LAFI ƝANMIƐN SU KPA NAAN B’A KWLA YO BA MƆ MMUSU WO I SU’N I JUEJUE\nZezi nin Piɛli nin Zaki nin Zan be fin oka’n su lɔ be jrali. Kɛ bé jrá’n, be wunnin sran kpanngban kpa wie mun. Mmla klɛfuɛ’m be o lɛ wie, be nin Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be su kan ndɛnngan. Kɛ sran’m be wun Zezi’n, ɔ yo be fɛ dan, kpɛkun be wanndi be ko yo i like. Zezi usɛli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “?Ngue ndɛ yɛ amun nin be su kan-ɔn?”—Marki 9:16.\nBian kun fin sran nga be o lɛ’n be afiɛn wa kotoli Zezi i bo naan w’a se i kɛ: “Like klefuɛ, n fali min wa’n n blɛli wɔ, afin mmusu kun wo i su. Ɔ maan ɔ kwlá ijɔman. Lika kwlaa ng’ɔ tɔ i su’n, ɔ tɛ i ase, i nuan nzue’n bo nglo, ɔ di i je, kpɛkun i wunmiɛn kwlaa wie i nun. N srɛli ɔ sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be fuɛn i, sanngɛ b’a kwlá fuɛnmɛn i.”—Marki 9:17, 18.\nAtrɛkpa’n, mmla klɛfuɛ’m be su kan Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be wun ndɛ naan bé yó be finfin, afin b’a kwlá yoman ba’n i juejue. Zezi w’a tɛman bian’n i su trele. Sanngɛ ɔ kpɛli i ɲin be nga be o lɛ’n be wun lɔ naan w’a se kɛ: “Ɔo, blɛ nga nunfuɛ mun, amun lafiman Ɲanmiɛn su, kpɛkun amun a saci. ?E nin amun é trán lele jú cɛn onin? ?Yɛ ń trá min awlɛn amun wun lele jú cɛn onin?” Mmla klɛfuɛ mun yɛ Zezi kan ndɛ sɔ’n wɔli be-ɔ. Afin kɛ ɔ nunman lɛ’n, be kleli i sɔnnzɔnfuɛ’m be yalɛ. I sin’n, Zezi kpɛli i ɲin ba’n i si’n i wun lɔ. Kpɛkun ɔ seli kɛ: “Fa ɔ wa’n bla wa.”—Liki 9:41.\nKɛ ba’n wúnnge Zezi wun lɔ’n, mmusu’n tɛli i ase, kpɛkun ɔ yoli maan ɔ usuli. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn i nuan nzue’n bó nglo. Zezi usali ba’n i si’n kɛ: “?Ɔ yo i sɔ w’a di afuɛ nɲɛ?” Ɔ tɛli su kɛ: “Kɛ ɔ fin i bakan nun’n, yɛ ɔ yo i sɔ-ɔ. Cɛn wie’n, ɔ fɛ i yi i sin nun, yɛ cɛn wie’n ɔ fɛ i yi i nzue nun naan ɔ́ kún i.” Bian’n srɛli Zezi kpa kɛ: “Sɛ a kwla yo like wie’n, si e aunnvuɛ naan uka e.”—Marki 9:21, 22.\nKɛ mɔ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m b’a kwlá yoman ba’n i juejue ti’n, i sɔ’n boli i si’n i wla. Sanngɛ Zezi guɛli i awlɛn su nzue seli i kɛ: “?Ngue ti yɛ a se kɛ ‘Sɛ a kwla yo’n’ niɔn? Afin sran ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ kwla yo like kwlaa.” Kɛ Zezi seli sɔ’n, ba’n i si’n ka lɛ kpannin seli kɛ: “N lafi Ɲanmiɛn su! Uka min maan n lafi Ɲanmiɛn su kpa ekun.—Marki 9:23, 24.\nZezi wunnin kɛ sran’m be su tu kpuu be bɛ i wun lɛ. Ɔ maan ɔ ijɔli mmusu’n, ɔ seli i kɛ: “Wɔ, mmusu mɔ a yo maan sran yo bobo nin sutrefuɛ’n, n se wɔ kɛ jaso i su! Yɛ nán sa ɔ sin trɛn i su kun!” Mmusu’n fiteli. Sanngɛ ka naan w’a fite’n, ɔ yoli maan ba’n kpannin, yɛ ɔ usuli kpa. Ba’n la lɛ kɛ w’a wu sa. Ɔ maan kɛ sran’m be wunnin i sɔ’n be nun sunman be seli kɛ: “W’a wu!” (Marki 9:25, 26) Sanngɛ Zezi trɛli i sa’n naan w’a mɛn i su. Kpɛkun “dɔ kunngba sɔ’n su’n, ba’n yoli juejue.” (Matie 17:18) Nanwlɛ, sa sɔ’n boli sran’m be nuan dan.\nKɛ Zezi sunmɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ mun naan be ko kan Ɲanmiɛn ndɛ’n, ɔ mannin be tinnin naan be fuan mmusu mun wie. Ɔ yoli i sɔ’n i osu nin-a cɛman. I sɔ’n ti’n, kɛ Zezi wluli sua kun nun’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be toli i lɔ. Kpɛkun be usɛli i kɛ: “?Ngue ti yɛ y’a kwlá fuɛnmɛn i-ɔ?” Zezi seli be kɛ Ɲanmiɛn su mɔ b’a lafiman’n ti yɛ b’a kwlá fuanman mmusu’n niɔn. Ɔ kan guali su kɛ: “Saan Ɲanmiɛn srɛlɛ’n yɛ maan be kwla fuan mmusu wafa sɔ’n niɔn.” (Marki 9:28, 29) Mmusu sɔ’n le tinmin kpa. Ɔ maan sɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kunndɛ kɛ bé fúɛn i’n, ɔ fata kɛ be lafi Ɲanmiɛn su kpa. Asa ekun’n, ɔ fata kɛ be srɛ Ɲanmiɛn naan ɔ uka be.\nZezi guɛli i ndɛ’n i bo seli kɛ: “Ń kán klé amun kɛ sɛ amun Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i dan ju kɛ mutadi mma sa bɔbɔ’n, amún sé oka nga kɛ: ‘Tu ɔ wun bo wa kɔ le sa,’ yɛ ɔ́ tú i wun bo lɛ, yɛ ɔ leman like kun sa mɔ amun su kwlɛmɛn i yo-ɔ.” (Matie 17:20) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn sulafilɛ’n kwla uka e kpa!\nNinnge annzɛ sa nga be kwla tanndan e ɲrun naan y’a suman Zoova kpa’n be sɔnnin. Kpɛkun be kwla yo e ɲrun kɛ oka jrɛiin wie sa. Sanngɛ sɛ e lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, e kwla wun sa sɔ’m be trawlɛ.\n?Kɛ Zezi fín oka’n su lɔ jrá’n, ngue yɛ ɔ wunnin i-ɔ?\n?Ngue ti yɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m b’a kwlá fuanman mmusu ng’ɔ o ba kun su’n niɔn?\n?Sɛ e lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, ngue yɛ e kwla yo-ɔ?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 15\n'Bla nɛn e 'san bɛ waa 'yɩ\n1 Yi -tʋ da 'sukɔlɛ 'sinɔn "kaga pli Zozi man 'nan -e 'o wei man. Ɛn minnun nɛn o 'tɔ 'wlidɩ "a "nyian minnun 'le bɛ, o "kaga "ta "nyian. 2 'Wɩ zɩɛ ya'a Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'ci 'sɔlɛ "fo "dɩ. -A -nan nɛn waa vɩdɩ 'sia 'nan: «Min 'labɛ, e ta -kli "wɩ dra. E 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn "kuan 'e 'pɛ "fli "a, ɛn o fɛ -ble waa 'e cin va.»\n3 -A -nan nɛn Zozi -kɔnnɛn "fɔdɩ 'sia -wlɛ. E 'nan: 4 «Min -tʋ -le 'bla a -yaa tʋ, ɛn -a -tʋwli "cɛ 'san "va. Min zɩɛ yaa dra 'kɔ? Maan ve 'cɛɛ 'nan e 'bla -fuba 'sɔrasiɛn 'wlɛ 'sɔrasiɛn "tʋe "bui "da, -e 'e 'kʋ -a -tʋwli "nɛn e 'san bɛ -a -wɛɛ. -Njɛɛ dʋʋ? 5 -Te yaa yɩ bɛ, -a ci "nranman 'kpa tɩglɩ. Yaa "sia -e 'e -fɔ 'e 'plabei da. 6 -Te e 'bɔla "kɔnnɛn "bɛ, 'e beenun 'lee 'e "srɔnnɔn laabo 'e va. Yaa ve -wlɛ 'nan: ‹'Ka 'ta -e -kaa ci 'e "nran 'e cin va! An 'mɛn 'bla nɛn e 'san bɛ -a 'yɩ.›\n7 'Wɩ 'tʋwli zɩɛ -yɛɛ dra Bali lɛ. -Te min -tʋwli "cɛ 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man, ɛn 'e 'fli -nɔn Bali lɛ bɛ, Bali ci "nranman. Ci "nran nɛn min -tʋwli zɩɛ, yaa -nɔan Bali lɛ bɛ, e "mlian min -fuba 'sɔrasiɛn 'wlɛ 'sɔrasiɛn nɛn o ya tɩglɩ 'va bɛ -wee ci "nran nɛn waa -nɔan Bali lɛ bɛ -a da.»\n'Lein 'wlɛ nɛn e 'san bɛ waa 'yɩ\n8 Ɛn Zozi -a 'vɩ "nyian -wlɛ 'nan: «-Te lɩmɔn -tʋ -le 'lein 'wlɛ a -fu, ɛn -a -tʋwli "cɛ 'san "va "bɛ, e -kannɛn -fɔa "nɛn, -e 'e 'yee 'kuin "koodɩ 'sia. Yaa -wɛɛman -trilii, -e 'e yɩ. 9 -Te yaa 'yɩ bɛ, 'e "luenun 'lee 'e "srɔnnɔn laabo 'e 'va. Yaa ve -wlɛ 'nan: ‹'Ka 'ta -e -kaa ci 'e "nran 'e cin va! An 'mɛn 'lein 'wlɛ nɛn e 'san bɛ -a 'yɩ.›\n10 'Wɩ 'tʋwli zɩɛ -yɛɛ dra Bali 'le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -wlɛ. -Te min -tʋwli "cɛ 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man, ɛn 'e 'fli -nɔn Bali lɛ bɛ, Bali -le 'pasianɔn 'ci "nranman.»\n'Nɛn "tɩ 'lee 'yee 'nɛnnun "fli "le 'wɩ\n11 Zozi -kɔnnɛn "tʋ -fɔ "nyian -wlɛ. E 'nan: «Min -tʋ a, ɛn -yee 'nɛnnun a "fli. 12 Yi -tʋ da bɛ, ɛn -a "tiɛnnɛnzan -a 'vɩ 'e "tɩ "lɛ 'nan: ‹'An "tɩ, 'an 'blɩnan nɛn e -taa "kɔnlɛ 'mɛn vɛ -a bɛ, 'i -nɔn 'mɛn!› -A -nan nɛn o "tɩ 'e yɩfɛ cɛɛn 'e cin man -wlɛ.\n13 Yi "fli, yaa, "bɛ -sru ɛn -a "tiɛnnɛnzan 'bɔ 'yee vɛ pɛɛnɔn 'tan. Yaa man "lala 'si, ɛn e -kʋ -a -blɩlɛ 'fla 'kɔɔbli 'tʋ da, te 'e 'ci 'sɔ wɩnun dra. 14 "Yɛɛ 'cɛn -a -blɩdɩ man bɛ, te dra -dan 'lɛ "so 'fla zɩɛ -a da. -A -nan nɛn 'e yra yɩdɩ 'sia. 15 Ɛn e -kʋ toba -fɔlɛ 'fla zɩɛ -a da min -tʋ lɛ, 'nan -e 'e 'nyranman "va. Min zɩɛ 'bɛ 'pa 'sia 'nan 'e 'kʋ 'e yiɛ 'tɔ 'yee 'srunun va lua. 16 Dra -a -tɛa, e ya "vale 'e 'srunun -blɩfɛ -ble, 'pian min -tʋ 'ka -a -nɔan -yrɛ "fo "dɩ.\n17 Ɛn 'e 'wulo 'ji "nrɔndɩ "sia. Yaa 'vɩ 'e 'ji 'nan: ‹'An "tɩ "le 'nyranman 'panɔn 'bɛ fɛ -ble -miɛn, te e o "kle. 'Pian mɛɛn -kaa "dra lɔ 'gʋ. 18 'Wɩ nɛn an -taa -a drɛlɛ bɛ -nyrɛn 'gʋ. An lia 'an da 'an "tɩ 'va -e 'an vɩ -yrɛ 'nan: «'An "tɩ, 'i yra 'si! 'An 'wɩ 'wlidɩ drɛ Bali wlu, ɛn 'an 'wɩ 'wlidɩ drɛ 'yiɛ. 19 E 'ka "le 'waan laabʋ "nyian 'yie 'nɛn "fo "dɩ. 'I yra 'si, 'yian drɛ 'yie 'nyranman 'pazan 'tʋ -a!» ›\n20 -A -nan nɛn e 'li 'e da 'e "tɩ 'va. E -fʋ "kɔnnɛn "man -kɔɔbli, ɛn -a "tɩ -a 'yɩ. -Yee 'nɛn nyrinda -sɛn "da, ɛn e -kʋ -a 'lɛ flan -a. Yaa 'kun, ɛn e -atu -tɛ "man.\n21 -A -pɩ "e -yrɛ 'nan: ‹'An "tɩ, an 'wɩ 'wlidɩ drɛ Bali wlu, ɛn an 'wɩ 'wlidɩ drɛ 'yiɛ. E 'ka "le 'waan laabʋ "nyian 'yie 'nɛn "fo "dɩ.›\n22 'Pian -a "tɩ -a 'vɩ 'yee nɔannun lɛ 'nan: ‹'Ka 'ta "nyiandʋ sɔ -trɛ fɛnyian -a, -e 'ka wʋ 'mɛn 'nɛn 'gʋɛ -a da! 'Ka sɔɔnwlɛ wʋ -a -pɛ 'wlɛ man, -e 'ka 'manwua "wʋ -a cɛin -man! 23 'Ka 'ta tri -blonɛn bɔadɩ bɛ -a, -e 'kaa -tɛ -yrɛ! E ya "le -kaa "fɛdi -blɩ, -e -kaa ci 'e "nran 'e cin va. 24 Kɔɔ 'an 'pɩ nɛn kaa ye 'gʋɛ, e -ka, ɛn e fuʋ. E 'san, ɛn maan 'yɩ.› Tɔɔn ɛn o "fɛdi drɛdɩ 'sia.\n25 Tʋ zɩɛ -a wlu bɛ, te -yee 'nɛn cejenɛnzan a tian fei. Zɩ e 'si fei, e ya -tanan bɛ, "yɛɛ -pli "kɔnnɛn "man bɛ, ɛn e "dre 'man. 26 -A -nan nɛn e nɔan -tʋ laabʋ, ɛn e "kɔnnɛn "wɩ laabʋ -yrɔ. 27 'Bɛ 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'I -suannɛn 'bɛ 'ta. 'I "tɩ tri -blonɛn bɔadɩ bɛ -a -tɛ -yrɛ, 'nan 'wɩ 'tʋ 'ka drɛlɛ -yrɛ "dɩ -le "wɛan.›\n28 'Wɩ zɩɛ e 'bli 'fɔ "ji, ɛn e 'ka "vale 'e -wlamlan "kɔnnɛn "dɩ. Tɔɔn ɛn -a "tɩ 'bɔla. E toba -fɔdɩ 'sia -yrɛ 'nan 'e -wla "kɔnnɛn. 29 'Pian e 'nan 'e "tɩ "lɛ 'nan: ‹'An lɛ "kaga 'kpa nɛn 'gʋ, te 'an 'nyranman "paa 'yiɛ, ɛn ma'an tian 'li -a vɩlɛ 'yie 'wɩ 'tʋ man -cɛjɛ dɩ. 'Pian yi'a tian bo 'nɛn 'tʋwli "nɔnlɛ 'mɛn, -e 'kʋ "fɛdi -blɩ "va 'kʋ 'vale 'an beenun -a dɩ. 30 "I 'yiɔ, 'wɩ nɛn yia drɛ bɛ -a! 'I 'pɩ nɛn e 'yie "lala pɛɛnɔn blɩ lɩmɔnnun man bɛ, zɩ e -ta bɛ, ɛn i tri -blonɛn bɔadɩ bɛ -a -tɛ -yrɛ.›\n31 Ɛn -a "tɩ "e -yrɛ 'nan: ‹'Mɛn 'nɛn, tʋ pɛɛnɔn man bɛ, i ya 'an 'va 'gʋ, ɛn 'an yɩfɛ pɛɛnɔn bɛ e ya 'yie vɛ -a. 32 E ya "le -kaa "fɛdi -blɩ, -e -kaa ci 'e "nran 'e cin va. -Ka'a 'kɔlaman -e -kaa 'wɩ 'pee drɛ "fo "dɩ, kɔɔ 'i -suannɛn 'gʋɛ e -ka, ɛn e fuʋ, e 'san, ɛn maan 'yɩ.› »