Mmusu’m be ti sran kunfuɛ! Mmusu’m be o lɛ sakpa!\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abɛ Afrikaans Amharique Anglais Arménien Attié Cebuano Chichewa Chitonga Chopi Chuabo Coréen Croate Efik Espagnol Estonien Finnois Français Ga Grec Groenlandais Hiligaynon Hmong (White) Hongrois Icibemba Iloko Indonésien Islandais Italien Japonais Kikaonde Kinyarwanda Kwanyama Langue des signes costaricienne Langue des signes guatémaltèque Langue des signes mexicaine Langue des signes panaméenne Langue des signes équatorienne Lunda Luo Macédonien Mahorais (Romain) Malay Mapudungun Miskito Ndébélé (Zimbabwe) Niue Nzema Néerlandais Oromo Ouzbek Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Rarotongan Russe Serbe Shona Sidama Suédois Tagalog Tahitien Tetun Dili Thaï Tigrinya Tongien Tsonga Tswana Turkmène Tuvalu Urhobo Uruund Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yacouba Yoruba Zoulou\nSatan nin i mmusu’m be kle sran’m be ɲrɛnnɛn kpɛkun be ti sran kunfuɛ trilili. Laa nun’n, Satan kunnin Zɔbu i nnɛn mun nin i junman difuɛ mun. Kpɛkun ɔ yoli maan ‘aunmuan dan kun’ fitali yɛ sua nga Zɔbu i mma blu’m be o nun’n, ɔ bu guali be su kunnin be ɔ. I sin’n, Satan fali ‘tukpacɛ tɛ wie guali Zɔbu wunnɛn’n su. Tukpacɛ sɔ’n ɔ yoli i ja’n bo lele fa juli i ti’n su.’—Zɔb 1:7-19; 2:7.\nZezi blɛ su’n, mmusu’m be yoli maan sran wie’m be kacili bobofuɛ, be sili wie’m be ɲinma. (Matie 9:32, 33; 12:22) Be kleli bian kun ɲrɛnnɛn, ɔ maan ɔ fali yɔbuɛ kpɛkpɛli i wun. (Mark 5:5) Be sacili bakan kun, “be tɛli i ase, ɔ kpannin, ɔ keteli kafiaa.”—Lik 9:42.\nLalafuɛ nun’n, mmusu’m be yoli maan sran wie’m be tɔli tukpacɛ, yɛ be yoli maan wie’m be keteli kafiaa.\nAndɛ Satan nin i mmusu’m be ti sran kunfuɛ kpa. Nanwlɛ, kɛ ɔ fin cɛn mɔ be fuannin be ɲanmiɛn su lɔ’n, be klunwi ayeliɛ’n, w’a yo dan kpa. Asiɛ’n su nganniɛn nga e ti be’n, be kle kɛ be sran kunlɛ’n cɛnnin. Be fa tukpacɛ be yi sran wie’m be su. Be kle wie’m be yalɛ kɔnguɛ, ɔ maan be kwlá lafiman, annzɛ kusu be cɛn laliɛ tɛtɛ mun. Be nin wie’m be la kɛ be yi annzɛ be wun sa. I sɔ’n yɛ sran wie’m be flɛ i be blɔlɔ bian’n annzɛ be blɔlɔ bla’n niɔn. Be tu wie’m be ɲin su, be wlawla be naan be kun sran, annzɛ be kun be bɔbɔ be wun.\nAndɛ, mmusu’m be yo maan sran wie’m be yo sa kekleekle mun. Be kle sran wie’m be yalɛ kɔnguɛ, ɔ maan be cɛn laliɛ tɛtɛ mun.\nLintina tran Surinamu, Amlɛnkɛn be mɛn’n i ngua lika liɛ’n nun lɔ. Ɔ seli kɛ mmusu kun kunnin i osufuɛ 16, kpɛkun ɔ kleli be kplo nun ɲrɛnnɛn, kpɛkun ɔ sacili be ti nun, lele afuɛ 18. I lɛ nun’n yɛ ɔ wunnin i wlɛ kɛ kannzu mmusu’m be kwla ‘kle sran’m be ɲrɛnnɛn lele be kun be ɔ.’


Jésus dunman nun o nin i su bo é lafi'n ye man bian nga an sii b'o dyin ye'n, o nyaan fanngaan. Jésus su bo é lafi'n ti ye man o kwla nantili amun kwlaa amun nyrun wa nion.\nSa so'n yôô Cana Galilée men'n nun. Ye o ti atre bo Jésus yii bé'n bé nun kliklio. O yili i wun nglô, nan i sonnzonfue'm ba lafi i su.\nYe Jésus sé ke: Liké nga swran kwle'e i yô'n, Nyanmien kwle i yô.\nYe Jésus sé i ke: A sé n ke, se n kwla yô'n… nian, swran ng'o lafi Nyanmien su'n o kwla sa'n kwlaa yô.\nJésus sé bé ke: N su bo an lafiman'n tio. Nanwle, se an lafi n su bo kaan b'o dyu ke moutarde (*f9*) mma sa'n, an kwla sé ôka ng'o ô ye'n ke: Tu o bô wa ko lé sa. Oh tuh i bô, ye sa fi nu'an le bo an su kwle'e i yôo.\nJésus niaan bé, nan wa sé bé ke: Sa so'n, swran kwle'e i yô, sannge Nyanmien kwla sa'n kwlaa yô.\nNanwle, se an lafi Nyanmien su bo amun awlen'n ti'a nnyonnyon'n, nanh ke liké nga n yôô aloma nga kunngba ye amunh yôoh, sannge se an sé ôka ng'o ô ye'n ke o tu i bô le o kô to dyénvié'n nun, oh koh.\n N le'a nde fi n kanman, san nde nga Christ man n kan klé bé b'o man bé nyin ye Nyanmien'n, ye sa kéklééklé, nin atre, nin abônuan sa bo Nyanmien Wawe'n i fanngan nun n yôli'n, i tye ye n kaan. Ke m bô Christ i dyasin fe'n kwlakwlakwla sa, Jérusalem bué lie'n su lélé fa dyuu Illyrie.\n Nyanmien man Paul yô sa kéklééklé bo bé wafa'n ti ngunmin, lélé o man bé fa tannin nin mouchoir nga bé ô Paul wun'n bé fa kô man tukpatyefue mun, bé tukpatye'n wié, ye bé bo asie usu su bé su'n, o dyaô bé wun.\n Ke é wun sa nga Nyanmien Kpli'n yô man yé'n, o man é si ke o kwla yô sa dan tra liké kwlaa nga é sre i ke o yô'n, o nin liké kwlaa nga é bu i akunndan'n. Man Asonun'n nin Christ-Jésus bé be i nyrunnyan ôsuôsu'n kwlaa nun tititi. Mon o yô so!\n Anh nian atre nga bé nga bé lafi su'n bé wa yio: N dunman nun béh fuanh asie usu mun, béh idyoh anien ufle mun, béh trah wuô mun, se bé non liké wié b'o kun swran'n, o su yô'a bé sa fi. Béh fah bé sa fue tukpatyefue'm bé su, béh yôh dyuédyué. Ke é Min'n kan nde so'n kléé bé'n, Nyanmien meen i su oo nyanmien su lo, o traan asé i fama su. Ye bé kô kaan nde'n lika'n kwlaa nun. É Min Nyanmien nin bé dili dyunman, o man bé yi atre b'o klé ke bé nde'n ti nanwle].\n Jésus séé bé ke: An bobo anh man bé liké man bé di. Ye bé waan: Kpaun nnun nin kpatra nnyon ye o ô é sa nuon, wuun san é bobo éh kôh tô liké ye é fa ble minnien nga'm bé ngbaa. Yasua nga bé ô le'n, bé dyu bo akpi-nnun kun. Ye Jésus séé i sonnzonfue'm bé ke: Anh sé bé man bé tran asé nyanmannyanman ablénunablénun. Bé kô séé bé, nan ba tran asé. Jésus faa kpaun nun'n nin kpatra nnyon'n, o men i nyin su nyanmien su lo, o la Nyanmien asé. Ye o bubuu nun, o fa men i sonnzonfue mun ke bé fa tye swran so mun. Bé kwlaa bé dili, bé ku yili, nan ba ise i ôngaônga'n gbôgbô blu-nin-nnyon.\n Ke oh yôh so'n, bla kun ô le, mannza tennden too i wun wa di afue blu-nin-nnyon. O yôô ayré lélélé i sa nun wiéli, ayré fi a kwla démen. O sin Jésus sin le, o ken o trale'n i nuan ndyole'n, bé dya ôsu kunngba'n nun le, kpekuun mannza'n wa kpe. Jésus usaa ke: ?Wan ye o kan mion? Nga waan: Nanh mion, nga waan: Nanh mion. Pierre séé i ke: Baba, swran'm bé sin yia o, bé mian o! Sannge Jésus waan: Swran wié kaan min, afin n wuun ke swran wié kaan min, o man wa yô dyuédyué. Ke bla'n wun ke Jésus wunniin'n, o bee i nyrun le nin aunwusue, o kôtô i bô, o kan sa nga ti ye o kenniin'n, o nin dyuédyué ng'o yôli i ôsu kunngba'n nun'n, i kwlaa kléé swran mun. Jésus séé i ke: N wa, n su bo a lafi'n ti, a nyon o ti, guo o wla asé, ko.\n I sin, o oo Cana Galilée men'n nun ékun, le ye laa o fa nzué katyii du vin nion. Famien'n i swran kaklaka kun ô Capernaüm lo, i wa yasua'n too tukpatye. Ke o tii ke Jésus fin Judée wa ba Galilée'n o oo i sin, o kô sre i ke o wa yô i wa'n b'o la wié be su'n, i dyuédyué. Jésus sé i ke: Se amuan wu'an atre nin abônuan sa'n, an su lafi'a n su mlonmlon! Famien'n i swran'n sé i ke: Ndya, bla é wo, se a bamaan n wa kan'n wuh. Jésus sé i ke: Ko, o wa'n wa yô dyuédyué. Bian so'n lafii nde nga Jésus kan klélii'n su, nan wa o. Ke oh koh'n, i swran'm bé bee i atin kpale, bé sé i ke, i wa'n wa yô dyuédyué. O usa bé do nga i wunnen'n flunmaan wié'n, ye bé sé i ke: Anunman ke wia'n san bé ti wun kan'n ye i wunnen'n dyolio. Ke bé séé i so'n, ye o wuun i wle ke do kunngba so'n su ye Jésus séé i ke, i wa'n wa ô dyuédyuéo. O man o nin i awlôfue'n kwlaa bé lafii i su. Ke Jésus fin Judée baa Galilée'n i atre nnyon su b'o yi'n ye.


Biblu’n nun ndɛ: Ezipti famiɛn tɛ kun - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nMINNIƐN nga be o yɛ’n be su mianmian sran mun naan be di junman kekle kpa. ?Amun wunman kɛ bian’n su fa ngble’n bo junman difuɛ’m be nun kun’n? Zakɔbu i osu nunfuɛ mun yɛle junman difuɛ sɔ mun, be flɛ be kɛ Izraɛlifuɛ mun. Kpɛkun be mianmianfuɛ mun yɛle Eziptifuɛ mun. Izraɛlifuɛ’m be kacili Eziptifuɛ’m be kanga. ?Wafa sɛ yɛ ɔ yoli sɔ ɔ?\nZakɔbu i osufuɛ kpanngban sɔ’m be trannin fɔundi nun Ezipti lɔ afuɛ lɔun kpa. I blɛ sɔ nun’n, Zozɛfu mɔ yɛ ɔ ti Faraɔn i sin sran dan’n, ɔ niannin be lika. Sanngɛ siɛn’n Zozɛfu w’a wu. Kpɛkun Faraɔn uflɛ m’ɔ kloman Izraɛlifuɛ’m be sa’n, yɛ ɔ yoli Ezipti famiɛn’n niɔn.\nFaraɔn tɛ sɔ’n ti maan Izraɛlifuɛ’m be kacili kanga. Kpɛkun sran nga ɔ fali be sie be su’n, be ti klunwifuɛ kpa. Be mian Izraɛlifuɛ’m be kɛ be di junman kekle naan be kplan Eziptifuɛ’m be klɔ mun. Sanngɛ Izraɛlifuɛ’m b’a yaciman trɛlɛ le. Kɛ i osu cɛli kan’n, srɛ wa kunnin Eziptifuɛ mun afin Izraɛlifuɛ’m be su trɛ trɛlɛ kpa, kpɛkun be wunmiɛn’n su yo dan.\n?Amun si like nga Faraɔn yoli’n? Ɔ wlali Ebre bla nga be uka Izraɛlifuɛ’m be ba wulɛ nun’n be su nun kpa kɛ: ‘Ba kwlaa nga bé wú i’n, sɛ ɔ ti ba yasua’n, amun kun i.’ Sanngɛ bla sɔ’m be ti sran kpa, ɔ maan b’a kunman ba yasua mun.\nI sɔ’n ti, Faraɔn wlali Eziptifuɛ’m be kwlaa be su nun kɛ: ‘Amun kun ba yasua kwlaa nga Izraɛlifuɛ’m be wu be’n. Sanngɛ amun yaci ba bla’m be lɛ.’ ?Nán like tɛ kpa kun yɛle nga ɔ seli be kɛ be yo i lɛ’n? Amun maan e nian wafa nga ba yasua sɔ’m be nun kun fiteli nun’n.\nEzipt Lɔ Tulɛ 1:6-22.\n?Desɛn’n su’n, wan yɛle sran nga ngble o i sa nun lɛ’n? ?Yɛ wan yɛ be su bo i lɛ’n niɔn?\n?Kɛ Zozɛfu wuli’n, ngue sa yɛ ɔ tɔli Izraɛlifuɛ’m be su ɔ?\n?Ngue ti yɛ Izraɛlifuɛ’m be wun srɛ wa kunnin Eziptifuɛ mun ɔn?\n?Ngue ndɛ yɛ Faraɔn kan kleli bla nga be uka Izraɛlifuɛ’m be ba wulɛ nun’n niɔn?\nKanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 1:6-22 nun.\n?Wafa sɛ yɛ nda nga Zoova tali Abraamu’n, ɔ boli i yolɛ bo ɔ? (Tul. 1:7; Bob. 12:2; Yol. 7:17)\n?Wafa sɛ yɛ Ebre ba wufuɛ’m be kleli kɛ be bu nguan’n i like dan ɔn? (Tul. 1:17; Bob. 9:6)\n?Wafa sɛ yɛ Zoova mɔ b’a kpɔcimɛn i ti’n, ba wufuɛ sɔ’m be ɲannin suyralɛ ɔ? (Tul. 1:20, 21; Nya. 19:17)\n?Wafa sɛ yɛ Satan wlɛli i wun ase yoli naan nda nga Zoova tali Abraamu i afinliɛ nunfuɛ mun’n w’a kpɛnman su ɔ? (Tul. 1:22; Mat. 2:16)


KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bassa (Cameroun) Batak (Toba) Bengali Bikol Boulou Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Ga Garifuna Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrois Hébreu Iban Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lituanien Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mixe Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Rarotongan Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Venda Vietnamien Waray-Waray Wawle Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nAFUƐ 2004 nun, Desamblu i le 26 su’n, asiɛ’n kejeli dan kpa Ɛndonezi lɔ klɔ kun su. Be flɛ klɔ sɔ’n kɛ Simili. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, sran’m be wunnin kɛ jenvie’n timan kɛ titi’n sa. Afin ɔ cuɛn ɔli siɛn dan. Kɛ be wunnin i sɔ’n, b’a sisiman be bo. Be wanndi fuli kpɔlɛ’m be su. Kɛ bé kɔ́’n, nn bé kpán se kɛ: “Smong! Smong!” Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle kɛ jenvie’n wá bó dan. Kɛ ɔ dili miniti 30, jenvie’n dili lika wunmuan’n. Ɔ nunnunnin klɔ kpanngban.\nKɛ asiɛ’n kejeli’n, Simili klɔ’n yɛ jenvie’n dun mmua dili ɔ. Sran 78.000 nga be tran klɔ sɔ’n su’n, be nun 7 cɛ yɛ be wuli ɔ. ?Ngue ti ɔ? * Afin be kan kleli be titi kɛ: ‘Sɛ asiɛ’n keje naan amun wun kɛ jenvie’n su cuɛn kɔ siɛn mmua’n, amun wanndi wɔ kpɔlɛ’m be su. Afin jenvie’n wá dí lika’n.’ I sɔ sa juli laa. Ɔ maan, kɛ be wunnin kɛ ɔ su wa ju ekun’n, be fɛli i wun ajalɛ ndɛndɛ naan b’a fite nun.\nBiblu’n kan kɛ ɲrɛnnɛn sa kun su wa ju, naan “kɛ ɔ fin mɛn’n i bo bolɛ’n nun lele ndɛ, i wunsu nian yo-man le yɛ i wunsu su yo-man kun le.” (Matie 24:21) Sanngɛ, nán sran mun yɛ bé fá ɲrɛnnɛn sɔ’n bé yí i asiɛ’n su naan mɛn’n, ɔ bo mlɔnmlɔn ɔn. Asa kusu’n, nán like kɛ aunmuan sa, annzɛ nzue m’ɔ saci lika’n niɔn. Ɲanmiɛn yili asiɛ’n naan ɔ ka lɛ tititi. (Akunndanfuɛ’n 1:4) Sanngɛ, Ɲanmiɛn bɔbɔ wá fá ɲrɛnnɛn yí i mɛn’n nun naan ɔ́ “núnnún be nga be saci asiɛ’n.” Kpɛkun, klunwifuɛ’m be su tranman lɛ kun. (Sa Nglo Yilɛ 11:18; Nyanndra Mun 2:22) Ɔ maan, asiɛ’n i su tranlɛ’n wá yó fɛ dan.\nKɛ asiɛ’n keje’n, annzɛ kɛ nzue di lika’n, annzɛ sin fin oka’m be nun fite’n, ɔ kun sran tɛ nin sran kpa mun. Sanngɛ, Ɲanmiɛn mɔ i dunman’n yɛle Zoova’n i liɛ’n, ɔ yoman sɔ. Biblu’n waan “Nyanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ nin-ɔn.” Naan “mɛn’n ɔ́ yó sran kpa’m be liɛ. Bé trán nun tititi.” (1 Zan 4:8; Jue Mun 37:29) Sɛ e waan é trán sran sɔ’m be nun wie’n, ɔ fata kɛ e yo like kun. Yɛle kɛ, sa nga bé wá jú mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n, maan e sie e su e tie.\nMAAN E FA E ƝIN E SIE I SA NGA BE JU’N BE SU\nE siman cɛn nga Ɲanmiɛn núnnún klunwifuɛ mun mɔ ɲrɛnnɛn su tranman lɛ kun’n. Zezi seli kɛ: “Cɛn sɔ’n nin i dɔ’n, sran fi si-mɛn i, saan min Si kunngba cɛ yɛ ɔ si i-ɔ. M bɔ n ti i Wa’n bɔbɔ n si-mɛn i, yɛ nyanmiɛn su lɔ anz’m be kusu be si-mɛn i.” I sɔ’n ti’n, ɔ kan guali su kɛ: “An tran minndɛ.” (Matie 24:36; 25:13) Sa nga bé wá jú, i sin naan Ɲanmiɛn w’a nunnun mɛn’n, Biblu’n kan be ndɛ. Kɛ jenvie’n wá dí lika’n, Simili lɔfuɛ’m be wunnin nzɔliɛ wie mun. I wafa kunngba’n, sa nga be ju mɛn’n nun’n, be kle kɛ mɛn’n w’a ju i bue nuan. Kuku ng’ɔ o ndɛ akpasua nga nun’n, ɔ fa e ɲin sie i sa wie mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n be su.\nSɛ e fa sa sɔ mun kunngunngun’n, é wún kɛ be nun wie’m be juli laa. Sanngɛ Zezi seli kɛ, kɛ é wá wún ‘ninnge sɔ’m be kwlaa’n,’ maan e si kɛ mɛn’n w’a ju i bue nuan. (Matie 24:33) Maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, blɛ benin nun yɛ sa sɔ’m be juli dan asiɛ’n wunmuan’n su ɔ? ?Kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, blɛ benin nun yɛ sa sɔ’m be ka lɛ be juli ɔ? ?Kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, blɛ benin nun yɛ mɛn’n w’a yo tɛtɛ kpa ɔ?’ Nanwlɛ, e blɛ liɛ’n nun ɔn.\nƝANMIƐN KLE KƐ Ɔ KLO SRAN MUN\nAmlɛnkɛn’m be siefuɛ kun seli kɛ: ‘Kɛ sa wie wá jú mɔ be bo i jɔ ndɛ nun’n, sran sunman be fite nun.’ Kɛ asiɛ’n kejeli mɔ jenvie’n kunnin sran mun afuɛ 2004 nun’n, i sin’n, be wa sieli mannzin wie mun lika’m be nun. I liɛ’n, sɛ i sɔ sa wá jú ekun’n, mannzin’m bé tɛ́. Ɔ maan, sran’m bé kúnndɛ fiawlɛ. Ɲanmiɛn kusu kunndɛ kɛ sran’m be fite nun. I sɔ’n ti’n, ɔ fali ajalɛ naan be bo sa ng’ɔ́ wá jú’n i jɔ. Biblu’n se kɛ: ‘Bé wá kán Ɲanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ nga mɛn wunmuan’n nun naan sran’n kwlaa be ti Ɲanmiɛn ndɛ’n. I sin yɛ mɛn i awieliɛ’n ɔ́ jú-ɔ.’—Matie 24:14.\nAfuɛ sin’n, Zoova i Lalofuɛ’m be fali dɔ miliar kun dɔ miliɔn ya ngwlan tra su be boli jasin fɛ’n nvle 240 be nun. Yɛ be boli i aniɛn 700 tra su be nun. Atrɛkpa’n, sa sɔ’n yɛ ɔ kle wein kɛ mɛn’n i awieliɛ’n w’a ju sakpa ɔ. Zoova i Lalofuɛ’m be klo be wiengu mun. I ti yɛ be bo Ɲanmiɛn i cɛn dan’n i jɔ kɛ w’a mantan koko ɔ. (Matie 22:39) Klolɛ mɔ Zoova klo e’n, i ti yɛ maan e kwla tie ndɛ sɔ’n niɔn. Afin, Ɲanmiɛn “klo-man kɛ sran kun sa mlin, ɔ klo kɛ sran’m be kwlaa be kaci be nzuɛn’n.” (2 Piɛr 3:9) ?É fá e su síe i ndɛ nga be kan kle e’n i bo kpa?\nMAAN E KUNNDƐ FIAWLƐ\nKɛ Simili lɔfuɛ nga be tran jenvie’n nuan’n, be wunnin kɛ jenvie’n su cuɛn kɔ siɛn’n, b’a sisiman be bo. Be wanndi ɔli kpɔlɛ’m be su. I sɔ’n ti, be fiteli nun. Ɔ ka kan ɲrɛnnɛn dan’n wá jú. Sɛ e kunndɛ kɛ é fíte nun’n, ɔ fata kɛ e kunndɛ fiawlɛ ndɛndɛ. ?Nin yɛ é kó fía ɔ? Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai kannin kɛ “cɛn wie lele’n,” kɛ mɛn’n wá jú i bue nuan’n, sran’m bé wá tí ndɛ kun. Bé sé be kɛ: “Amun bla maan e wɔ Anannganman i oka’n su lɔ [...]. Ɔ́ klé e i atin mun, yɛ é nánti i akpɔ’m be su.”—Ezai 2:2, 3.\nKɛ sran kun fu oka su’n, ɔ wun mmua lɔ kpa. Kpɛkun, sa wie’m be kwla to fuɛn i. Andɛ’n, sran kpanngban be suan Biblu’n nun like, yɛ be nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su. (2 Timote 3:16, 17) Kɛ be yo sɔ’n, ɔ ti kɛ be su ‘nanti Ɲanmiɛn i akpɔ’m be su’ sa. Ɔ maan, Ɲanmiɛn klun jɔ be wun, yɛ ɔ sasa be.\n?Mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun’n, á kɔ́ Ɲanmiɛn i oka’n su lɔ naan ɔ sasa wɔ wie? Kuku’n kan sa nga be kle kɛ e o mɛn’n i bue nuan’n, be ndɛ. Kanngan nun. Sɛ a kunndɛ kɛ á wún ndɛ sɔ’n i wlɛ kpa’n, Zoova i Lalofuɛ nga be o ɔ akpasua’n su lɔ’n be kwla uka ɔ. Sɛ a kɔ ɛntɛnɛti adrɛsi www.jw.org/fr su’n, á wún kosan wie’m be su tɛlɛ’n. Tin LA BIBLE ET VOUS > QUESTIONS BIBLIQUES su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Afuɛ 2004 nun’n, kɛ asiɛ’n kejeli mɔ jenvie’n dili lika’n, sran 220.000 tra su be wuli. I sɔ sa w’a ju le. Yɛ be nun dan kun yɛ ɔ o lɛ ɔ.\nSA NGA BE JU’N, BE KLE KƐ E O MƐN’N I BUE NUAN\nALƐ DANDAN MUN\n“Amún wá tí alɛ i wun ndɛ nin i nganniɛn, nán maan amun klun titi amun, afin saan sa sɔ’m bé yó. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo sɔ’n, wuun mɛn i awieliɛ nian ju-man ka. Nvle kun wá jáo nvle kun wun, yɛ famiɛn kun wá jáo i wiengu famiɛn kun wun. [...] I kwlaa sɔ’n ti nyrɛnnɛn’n i bue nuan kaan sa.”—Matie 24:6-8.\nTUKPACƐ’N NIN AWE’N\n“Lika wie’m be nun’n, tukpacɛ bɔ sa ndɛndɛ’n ɔ́ wá sɔ́n, yɛ awe wá kpɛ́n.”—Lik 21:11.\nSA TƐTƐ’N W’A SƆN, YƐ SRAN KPANNGBAN BE TƆN BE WUN SUƐN KƐ BE SU ƝANMIƐN\n“Sran kpanngban bɔ be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Nyanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, bé wá jáo láka sran kpanngban. Sa tɛtɛ’n b’ɔ́ wá sɔ́n’n ti sran kpanngban be sran klolɛ’n ɔ́ wíe.”—Matie 24:11, 12.\nSRAN’M B’A SACI DAN\n“‘Cɛn wie lele’n, kɛ mɛn’n ɔ́ kɔ́ i bue nuan’n, lika’n ɔ́ yó kekle.’ Afin sran’m bé bú be bɔbɔ be wun akunndan, bé yó sika klofuɛ, [...] be nyin su yi-man Nyanmiɛn, be su klo-man sran, be yo be sa-a be su yaci cɛ-man, bé dí abla, be su si-man be wun su nian, bé yó wlɛ, bé kpɔ́ sran kpa mun, bé yí be janvuɛ mun mán, bé yó like-ɔ be su bu-mɛn i akunndan, bé dí tutre.”—2 Timote 3:1-4.\nBE KAN ƝANMIƐN SIELƐ’N I JASIN FƐ’N MƐN WUNMUAN’N NUN\n“Bé wá kán Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ nga mɛn wunmuan’n nun naan sran’n kwlaa be ti Nyanmiɛn ndɛ’n. I sin yɛ mɛn i awieliɛ’n ɔ́ jú-ɔ.”—Matie 24:14.\nSRAN KPANNGBAN BE BUMƐN I KƐ E O MƐN’N I BUE NUAN\n“Kɛ mɛn’n ɔ́ kɔ́ i bue nuan’n, sran wie’m bé bá, [...] yɛ bé srí amun, bé sé kɛ: ‘?Ɔ seli amun kɛ ɔ́ bá, nɛ́n i-ɔ? ?Yɛ ɔ o nin? Kɛ ɔ fin lalaa’n bɔ e nannan’m be wuli’n, like nga Nyanmiɛn yili be’n, be kwlaa be tɛ o be osu’n nun.’”—2 Piɛr 3:3, 4.


Biblu’n nun ndɛ: Moizi su wanndi - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nBE NIAN kɛ Moizi wanndi ɔ! Ɔ su tu Ezipti lɔ. ?Yɛ ɔ yo sɛ ti yɛ sran’m be fuɛn i kɛ bé kún i ɔ? Maan e nian.\nFaraɔn m’ɔ ti Ezipti famiɛn’n, i sa nun yɛ Moizi ɲinnin ɔn. Moizi ɲannin ɲrun, kpɛkun ɔ sili ngwlɛlɛ kpa. Sanngɛ Moizi sili kɛ ɔ timan Eziptifuɛ, naan i osufuɛ liɛ mun yɛle Izraɛlifuɛ mɔ be ti Eziptifuɛ’m be kanga’n.\nKɛ Moizi ɲannin afuɛ ablanan’n (40), ɔ ɔli i niaan Izraɛlifuɛ’m be osu nianlɛ. Ɔ wunnin be ɲrɛnnɛn mɔ be kle be’n. Cɛn kun ɔ wunnin kɛ Eziptifuɛ kun su bo i niaan Izraɛlifuɛ’m be nun kun. Moizi nian wa nian wa m’ɔ wunman sran’n, yɛ ɔ kunnin Eziptifuɛ’n naan w’a fɛ i saka’n w’a fiɛ i aunɲan’n nun.\nKɛ aliɛ cɛnnin’n, Moizi ɔli i niaan’m be wun wunlɛ ekun. Ɔ buli i kɛ nn ɔ kwla uka be naan b’a fin kanga’n nun b’a fite. Ɔ́ kó tó be ɔ, be nun nɲɔn be su di utre. Yɛ ɔ usali sran nga i ndɛ liɛ’n yoman fɛ’n kɛ: ‘?Ɔ yo sɛ ti yɛ a bo ɔ niaan’n tɛtɛ sɔ ɔ?’\nSran sɔ’n i kusu usɛli i kɛ: ‘?Wan li yɛ ɔ fali wɔ sieli i e su kpɛn nin e jɔlɛ difuɛ ɔ? ?A kunndɛ kɛ á kún min kɛ a fa kunnin Eziptifuɛ’n sa?’\nNdɛ sɔ’n ti srɛ kunnin Moizi. Ɔ wunnin i wlɛ kɛ sa sɔ’n w’a tru sakpa. Faraɔn bɔbɔ tili i wie kɛ Moizi kunnin i sran. I ti ɔ tuli sran kɛ be ko kun Moizi wie sie i osu. I sɔ ti yɛ maan Moizi wanndili Eziptifuɛ’m be ɲrun’n niɔn.\nMoizi wanndili ɔli mmua kpa Madianfuɛ’m be mɛn’n nun lɔ. Ɔ ko toli Zetro nin i awlobofuɛ mun, kpɛkun ɔ wa jali i mma’m be nun kun. I dunman’n yɛle Sefora. Moizi wa kacili nnɛn kankanfuɛ, yɛ siɛn’n Zetro i bua mun yɛ ɔ kankan be ɔ. Ɔ dili afuɛ ablanan (40) Madian klɔ’n nun lɔ. I afuɛ ablaɔcuɛ (80) nun’n, cɛn kun kɛ ɔ́ kánkán Zetro i bua mun’n, ɔ wunnin abonuan like kun. Amun maan e nian abonuan like sɔ’n i su sa’n.\nEzipt Lɔ Tulɛ 2:11-25; Sa Nga Be Yoli’n 7:22-29.\n?Ninfan yɛ Moizi ɲinnin ɔn? ?Yɛ i osufuɛ’m be su ndɛ benin yɛ ɔ tili ɔ?\n?Kɛ Moizi ɲannin afuɛ ablanan’n (40) ngue yɛ ɔ yoli ɔ?\n?Ngue ndɛ yɛ Moizi kan kleli Izraɛlifuɛ kun m’ɔ su tu ngondin’n niɔn? ?Yɛ sran sɔ’n tɛli i su sɛ?\n?Ngue ti yɛ Moizi wanndili Eziptifuɛ’m be ɲrun ɔn?\n?Ninfan yɛ Moizi wanndi ɔli ɔ? ?Yɛ waan yɛ ɔ ko toli i ɔ?\n?Kɛ Moizi wanndili Ezipti’n, ɔ dili afuɛ ablanan (40), blɛ sɔ nun’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ?\nKanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 2:11-25 nun.\n?Kannzɛ bɔbɔ be tali Moizi Eziptifuɛ’m be ngwlɛlɛ nun’n, sanngɛ wafa sɛ yɛ ɔ kleli kɛ w’a kpɔciman Zoova nin i nvle’n le ɔ? (Tul. 2:11, 12; Ebr. 11:24)\nKanngan Sa Nga Be Yoli’n 7:22-29 nun.\n?Moizi bɔbɔ i tiaun delɛ m’ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ dé i nvle’n m’ɔ o kanga nun Eziptifuɛ’n be sa nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla fa e tu wun fɔ nun ɔn? (Yol. 7:23-25; 1 Piɛ. 5:6, 10)


Sa Nga Be Yoli’n 25 | Online Bible | New World Translation\nSa Nga Be Yoli’n 25:1-27\nBe fali Pɔlu i ndɛ’n ɔli Fɛstisi ja su (1-12)\n“Ń fá min ndɛ liɛ’n ń kɔ́ Sezaa ja su!” (11)\nFɛstisi boli ndɛ’n su kleli Famiɛn Agripa (13-22)\nPɔlu o Agripa ɲrun (23-27)\n25 Kɛ Fɛstisi juli mɛn sɔ’n nun lɔ m’ɔ boli junman dilɛ’n i bo’n, i cɛn ba nsan su’n, ɔ fɛ i Sezare lɛ ɔli Zerizalɛmun lɔ. 2 Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin Zuifu’m be su kpɛn’m be ko kannin Pɔlu i wun ndɛ tɛtɛ kleli Fɛstisi. I sɔ’n ti’n, be srɛli i kpa kɛ 3 ɔ di be nɛnnɛn naan ɔ se sran naan be ko fa Pɔlu be bla Zerizalɛmun. Kusu nn b’a cici Pɔlu i wun kɛ bé kó sɛ́ i ɲrun naan bé kún i atin’n nun lɔ. 4 Sanngɛ Fɛstisi tɛli su kɛ ɔ fata kɛ Pɔlu ka bisua Sezare lɔ naan sɛ ɔ cɛ kan’n, i bɔbɔ ɔ́ wá sɛ́ i sin lɔ. 5 Ɔ kan guali su kɛ: “Maan amun nun sran nga be ti sran dan’n be nin min wɔ naan sɛ bian sɔ’n yoli sa tɛ’n, be kan.” 6 Kɛ ɔ dili cɛn ba mɔcuɛ annzɛ cɛn ba blu be wun lɛ’n, ɔ ɔli Sezare. Kɛ aliɛ cɛnnin’n, ɔ trannin jɔlɛ diwlɛ lɛ. Kpɛkun ɔ seli kɛ be ko fa Pɔlu be bla. 7 Kɛ be ko fɛ i bali’n, Zuifu nga be fin Zerizalɛmun’n, be bo sin yiɛli i. Yɛ be seli kɛ ɔ yoli sa tɛtɛ kpanngban. Sanngɛ ndɛ nga be kannin’n, be kwlá kleman kɛ be ti nanwlɛ. 8 Pɔlu kɛnnin i ndɛ liɛ’n seli kɛ: “M’an yoman sa tɛ fi Zuifu’m be Mmla’n nin Ɲanmiɛn i sua’n, ɔ nin Sezaa be wun.” 9 Sanngɛ Fɛstisi kunndɛli kɛ Zuifu’m be klun jɔ i wun. Ɔ maan ɔ tɛli Pɔlu su kɛ: “?A klo kɛ sa sɔ’m be ti’n, be ko di ɔ jɔlɛ min ɲrun Zerizalɛmun lɔ?” 10 Yɛ Pɔlu seli kɛ: “Sezaa i jɔlɛ diwlɛ’n i ɲrun yɛ n jin yɛ. Wa yɛ ɔ fata kɛ be di min jɔlɛ-ɔ. M’an yoman Zuifu’m be tɛ, ɔ bɔbɔ a si sɔ. 11 Sɛ n ti sa tɛ yofuɛ sakpa’n naan i ti’n ɔ fata kɛ be kun min’n, n su seman kɛ nán be kun min. Sanngɛ sɛ min su ndɛ nga sran sɔ’m be kan’n ti ato’n, sran fi leman atin faman min wlaman be sa nun ngbɛn. Ɔ maan, ń fá min ndɛ liɛ’n ń kɔ́ Sezaa ja su!” 12 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Fɛstisi nin afɔtuɛ manfuɛ’m be kokoli be wun naan w’a se kɛ: “Ɔ waan á fá ɔ ndɛ’n kɔ́ Sezaa ja su. Ɔ maan á wá kɔ́ Sezaa ja su.” 13 Kɛ le nɲɔn kun sinnin’n, famiɛn Agripa nin Berenisi be bali Sezare lɛ. Be bali Fɛstisi i osu nianlɛ kan. 14 Kɛ mɔ be dili le nɲɔn kun lɛ’n ti’n, Fɛstisi kannin Pɔlu i ndɛ kleli famiɛn’n. Ɔ seli i kɛ: “Felisi yacili bian kun bisua lɔ. 15 I nun nga n wo Zerizalɛmun lɔ’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin Zuifu’m be kpɛnngbɛn’m be kɛnnin i ndɛ be kleli min. Yɛ be seli min kɛ n di i jɔlɛ naan n bu i fɔ. 16 Sanngɛ n tɛli be su kɛ Rɔmunfuɛ’m be faman sran manman ngbɛn sa. Afin ɔ fata kɛ be man sran nga be sɛnmɛn i’n, i atin naan ɔ kɛn i ndɛ liɛ’n naan ɔ kpli i ti i sanmanfuɛ’m be ɲrun. 17 I sɔ’n ti’n, kɛ be juli wa’n, m’an sisiman min bo. Kɛ aliɛ cɛnnin’n, n trannin jɔlɛ diwlɛ lɛ, kpɛkun n seli kɛ be ko fɛ i be bla. 18 Kɛ i sanmanfuɛ’m be jasoli’n, sa nga n bu i kɛ ɔ yoli naan bé wá kán’n, nɛ́n i yɛ be kannin-ɔn. 19 Be bɔbɔ be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i su akplowa ngbɛn yɛ be nin i sili-ɔ. Asa ekun’n, be sili bian mɔ be flɛ i Zezi’n i su akplowa wie. Bian sɔ’n wuli, sanngɛ Pɔlu waan ɔ o nguan nun. 20 Ɔ maan nanwlɛ, m’an wunman wafa nga n ko siesie ndɛ sɔ’n. I sɔ’n ti’n, n usɛli i sɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ kɔ́ Zerizalɛmun naan be ko di i jɔlɛ lɔ sa sɔ’m be ti-o. 21 Sanngɛ Pɔlu waan be yaci i bisua lɔ lele naan Rɔmunfuɛ’m be siefuɛ dan’n di i jɔlɛ. Ɔ maan, n kusu n seli kɛ be yaci i lɔ naan ń fɛ́ i ń kɔ́ Sezaa ja su.” 22 Yɛ Agripa seli Fɛstisi kɛ: “N kusu n kunndɛ kɛ ń tí bian sɔ’n i nuan ndɛ wie.” Ɔ seli i kɛ: “Ainman’n, á wá tí i nuan ndɛ.” 23 I sɔ’n ti’n, kɛ aliɛ cɛnnin’n, Agripa nin Berenisi be wlawlali be wun kpa, kpɛkun be wluli jɔlɛ diwlɛ lɔ. Be nin sonja akpi su kpɛn mun nin klɔ’n su sran nga be le ɲrun mun yɛ be ɔli-ɔ. Fɛstisi seli sonja’m be kɛ be ko fa Pɔlu be bla. Yɛ be ko fɛli i bali-ɔ. 24 Kpɛkun Fɛstisi seli kɛ: “Famiɛn Agripa, ɔ nin amun kwlaa nga amun a yia wa yɛ’n, Zuifu nga be o Zerizalɛmun lɔ’n, ɔ nin be nga be o wa’n, be kwlaa be waan bian nga amun ɲin tɛ i yɛ’n, ɔ nin nguan nun tranlɛ fataman. 25 Sanngɛ m’an wunman like ng’ɔ yoli mɔ i ti’n, ɔ fata kɛ be kun i’n. Ɔ maan kɛ i bɔbɔ seli kɛ be fɛ i wɔ Rɔmunfuɛ’m be siefuɛ dan’n i ja su’n, n kusu n seli kɛ ń fɛ́ i ń kɔ́. 26 Sanngɛ n wunmɛn i wun ndɛ kun nga n ko klɛ n ko man Nannan-ɔn. I sɔ’n ti yɛ n fɛli i n bali amun kwlaa amun ɲrun wa-ɔ. I kpa bɔbɔ’n, Famiɛn Agripa, ɔ bɔbɔ ti yɛ n fɛli i n bali wa-ɔ. I liɛ’n, kɛ amún úsɛ i sa m’ɔ́ tɛ́ su’n, ń wún ndɛ kun ń klɛ́. 27 Afin sɛ n fa bisuafuɛ kun n kɔ Rɔmun lɔ naan m’an klɛman like ng’ɔ yoli’n, n bu i kɛ ɔ timan kpa.”\nSa Nga Be Yoli’n 25


Biblu’n nun ndɛ: Moizi fɛ i kpɔnman’n fin yɛbuɛ’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nIZRAƐLIFUƐ’M be o aawlɛ flɛnnɛn nun lɔ w’a di afuɛ blu (10), annzɛ afuɛ ablaɔn (20), annzɛ afuɛ ablasan (30), annzɛ afuɛ ablasan nin ngwlan (39) bɔbɔ! Sanngɛ afuɛ sɔ’m be nun’n, Zoova w’a yaciman be lika nianlɛ le. Mani’n yɛ ɔ fa tali be trilili ɔ. Wia nun’n, ɔ dunnin mmua be ɲrun nin sin wunsre kun, kpɛkun aosin nun’n, ɔ dunnin mmua be ɲrun nin sin taaman kun. Be tralɛ’m b’a titiman be wun, yɛ be ja ngbabua’m b’a kpɛkpɛman.\nKɛ be tuli be bo Ezipti lɔ’n, i afuɛ ablanan’n i anglo klikli nun yɛ. Be wa trannin Kadɛsi lɛ ekun. I nun mɔ lika kpla nianfuɛ blu nin nɲɔn’n (12) bé kó kplá Kanaan klɔ’n, nn Kadɛsi lɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be o ɔ, i afuɛ ablanan (40) yɛ. Lɛ yɛ Moizi i niaanbla Miriamu wuli ɔ. Kpɛkun be wa tɔli sa tɛtɛ yolɛ’n nun ekun kɛ laa sa.\nNvlefuɛ’m be ɲanman nzue. I sɔ ti be wa plannin Moizi su kpa. Be seli i kɛ: ‘Sɛ ɔ ti kɛ e wuli bɔbɔ wuun ɔ flunman. ?Nzu ti yɛ amun fali ye Ezipti lɔ bali lika tɛ kain nga nun wa ɔ? Be kwlá luaman like wa, be ɲanman figie wa, be ɲanman viɲi, ɔ nin grenadie wa. Be ɲanman nzue bɔɔ ngbɛn naan b’a nɔn.’\nYɛ Moizi nin Aarɔn be cuɛnnin be wun be ɔli srɛlɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ tannin sua’n nun lɔ ɔ. Zoova seli Moizi kɛ: ‘Yia nvlefuɛ’m be kwlaa. Yɛ be ɲrun lɛ’n, kan ndɛ kle yɛbuɛ nga. Nzue wá fín nun fíte á fá mán Izraɛlifuɛ mun nin be nnɛn’m be kwlaa.’\nYɛ Moizi yiali nvlefuɛ mun kpɛkun ɔ seli be kɛ: ‘Amun sie amun su, amun mɔɔ amun lafiman Ɲanmiɛn su’n. ?E nin Aarɔn e kwla yo maan nzue fin yɛbuɛ nga nun fite man amun?’ Yɛ Moizi mɛnnin i sa’n su ɔ, ɔ fɛli i kpɔnman’n fa finnin yɛbuɛ’n kpɛ nɲɔn. Kpɛkun kpu, piaa, yɛ nzue’n finnin yɛbuɛ nun fiteli dan kpa ɔ. Ɔ juli be nnɛn mun ɔ nin nvlefuɛ’m be kwlaa.\nSanngɛ Zoova fali Moizi nin Aarɔn be wun ya. ?Amun si sa ti’n? I ya’n i bo’n yɛle kɛ be seli kɛ be bɔbɔ yɛ maan nzue’n fin yɛbuɛ’n nun fiteli ɔ. Sanngɛ nn Zoova yɛ ɔ yoli ɔ. Kɛ mɔɔ Moizi nin Aarɔn b’a diman nanwlɛ’n ti’n, Zoova waan ɔ́ tú be fɔ. Ɔ seli be kɛ: ‘Nán amun yɛ amún fá min sran mun kɔ́ Kanaan klɔ’n nun lɔ ɔ.’\nKɛ ɔ yoli sɔ’n, w’a cɛman ngboko yɛ Izraɛlifuɛ’m be tuli Kadɛsi lɛ be ko juli Ɔr oka’n i wun lɛ ɔ. Oka sɔ’n i ti su nglo lɔ yɛ Aarɔn wuli ɔ. Kɛ ɔ́ fá wú’n, nn ɔ le afuɛ ya kun afuɛ ablaɔn nin nsan (123). Aarɔn i wie’n yoli Izraɛlifuɛ’m be ya dan kpa, i ti be sunnin i cɛn ba lele ablasan (30). Eleazali jrannin i si Aarɔn ja nun, kpɛkun yɛ ɔ kacili Izraɛli lɔ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n niɔn.\nKalɛ 20:1-13, 22-29; Mmla’n 29:5.\n?Wafa sɛ yɛ i nun mɔ Izraɛlifuɛ’m be o aawlɛ flɛnnɛn nun lɔ’n, Zoova niannin be lika ɔ?\n?Kɛ Izraɛlifuɛ’m be o Kadɛsi lɔ’n, ngue ti yɛ be plannin ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ Zoova mannin nvlefuɛ mun nin be nnɛn’m be nzue ɔ?\n?Wan yɛ desɛn’n su’n ɔ fɛ i sa tinndin i bɔbɔ wun lɛ’n niɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ su yo sɔ ɔ?\n?Ngue ti yɛ Zoova fali ya Moizi nin Aarɔn be wun ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ tuli be fɔ ɔ?\n?Ngue sa yɛ ɔ juli Ɔr oka’n su lɔ ɔ? ?Yɛ wan yɛ ɔ wa kacili Izraɛlifuɛ’m be Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n niɔn?\nKanngan Kalɛ 20:1-13, 22-29 yɛ Mmla’n 29:5 nun.\n?Ngue afɔtuɛ yɛ wafa nga Zoova niannin Izraɛlifuɛ’m be lika aawlɛ flɛnnɛn nun lɔ’n, ɔ man e ɔ? (Mml. 29:5; Mat. 6:31; Ebr. 13:5; Zak 1:17)\n?Wafa sɛ yɛ Zoova buli Moizi nin Aarɔn mɔ b’a mɛnmɛnmɛn i Izraɛli nvle’n i ɲrun’n niɔn? (Kal. 20:12; 1 Kor. 10:12; Ngl. 4:11)\n?Wafa sɛ yɛ e kwla fa fɔ nga Zoova buli Moizi’n e tu wun fɔ nun ɔn? (Kal. 12:3; 20:12, 27, 28; Mml. 32:4; Ebr. 12:7-11)


“Sran ng’ɔ to amun’n, an sike i” 1 Piɛr 4:9 | Like suanlɛ liɛ\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Marsi 2018\nMaan e sɔ sran nun klanman\n“Sran ng’ɔ to amun’n, an sike i, nán an ijɔ amun konviabo.”—1 PIƐR 4:9.\nJUE: 100, 87\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e sɔ e niaan’m be nun-ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla sɔ sran nun-ɔn?\n?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, e sisi e bo naan y’a sɔ sran nun-ɔn? ?Yɛ ngue yɛ ɔ kwla uka e naan y’a sisiman e bo kun-ɔn?\n1. ?Sa benin yɛ ɔ juli Klistfuɛ klikli’m be su-ɔ?\nKƐ AFUƐ 62 sinnin’n, akoto Piɛli klɛli fluwa ko mannin be mɔ ‘Ɲanmiɛn fali be mɔ be sanndili’n, mɔ be ti aofuɛ Pɔnt, nin Galasi, nin Kapadɔs, nin Azi, nin Bitini mɛn nun’n.’ (1 Piɛr 1:1) Klistfuɛ sɔ’m be fin lika fanunfanun. Sa wie’m be tɔli be su. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ be wla be fanngan yɛ be kle be atin ng’ɔ fata kɛ be fa’n. Blɛ sɔ nun’n, nn Zerizalɛmun klɔ’n i nunnunlɛ w’a mantan koko. Yɛ lika’n yoli kekle kpa be su. Piɛli seli be kɛ: “Like’n kwlaa be awieliɛ’n w’a mantan.” ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ be yo naan b’a kwla jran kekle blɛ sɔ’n nun-ɔn?—1 Piɛr 4:4, 7, 12.\n2, 3. ?Ngue ti yɛ Piɛli wlɛli i niaan Klistfuɛ’m be fanngan kɛ be sɔ be wiengu nun klanman-ɔn? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n2 Blɛ sɔ nun’n, Piɛli seli i niaan Klistfuɛ mun kɛ: “Sran ng’ɔ to amun’n, an sike i, nán an ijɔ amun konviabo.” (1 Piɛr 4:9) Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili Wawle nun kɛ “an sike i’n” i bo yɛle kɛ “maan i ndɛ lo amun,” annzɛ “an yo i ye.” Piɛli su se i wiengu Klistfuɛ mun kɛ be niaan ng’ɔ to be’n, kannzɛ bɔbɔ be si i naan be yo ninnge wie mun likawlɛ titi’n, maan be sɔ i nun klanman. ?Ngue ti yɛ sɛ be yo sɔ’n, ɔ ti kpa-ɔ?\n3 I sɔ’n yó maan be afiɛn mántan kpa. ?Amun wla kpɛn blɛ mɔ sran kun yiali amun i awlo lɔ’n i su? Blɛ sɔ nun’n, amun klun jɔli kpa. Kɛ amun kusu amun yiali sran kun amun awlo lɔ’n, i sɔ’n yoli maan amun afiɛn mantannin kpa. Nanwlɛ, sɛ e yia e niaan mun e awlo lɔ’n, é sí be kpa. Piɛli blɛ su’n, sa ng’ɔ o Klistfuɛ’m be su’n ti’n, ɔ fata kɛ be fa be wun mantan be wiengu. Andɛ’n, e o ‘mɛn’n i bue nuan.’ I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e fa e wun mantan e niaan mun wie.—2 Timote 3:1.\n4. ?Kosan benin mun yɛ é wá tɛ́ be su like suanlɛ nga nun-ɔn?\n4 ?Blɛ benin nun yɛ e kwla sɔ e wiengu’m be nun-ɔn? ?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, e sisi e bo naan y’a sɔ sran nun-ɔn? ?Ngue yɛ é yó naan y’a sɔ e wiengu’m be nun klanman-ɔn? ?Sɛ aniaan kun yia e i awlo’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e bu i sran-ɔn?\nWAFA NGA E KWLA SƆ SRAN NUN’N\n5. ?Wafa sɛ yɛ aɲia’m be bo lɔ’n, e kwla kle kɛ e sɔ sran nun klanman-ɔn?\n5 Aɲia’m be bo: Zoova nin i anuannzɛ’n be se e kɛ e wɔ aɲia’m be bo. E kunndɛ kɛ be kwlaa nga be kɔ aɲia’m be bo’n, be wun kpaja be. Be ng’ɔ ti be kpɛ klikli’n, yɛ ɔ fata kɛ e yo naan be wun kpaja be kpa-ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 15:7) Sɛ é kwlá sé’n, be ti Zoova i aofuɛ. I sɔ’n ti’n, kannzɛ b’a wlawlaman be wun kpa o, annzɛ be ti sɛ o, ɔ fata kɛ e sɔ be nun klanman. (Zak 2:1-4) Sɛ e wun kɛ sran kun bali aɲia’n i bo naan i ngunmin ti lɛ’n, maan e se i kɛ ɔ wa tran e wun lɛ. Sɛ ɔ fata kɛ be kanngan Biblu’n nun ndɛ mma kun nun’n, maan e ukɛ i naan ɔ wun i. Asa ekun’n, maan e kan junman nga bé wá dí’n, i ndɛ e kle i. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ e ti “aklunyefuɛ.”—Rɔmfuɛ Mun 12:13.\n6. ?Sɛ e waan é yía sran mun e awlo lɔ’n, wan mun yɛ ɔ fata kɛ e dun mmua bu be akunndan-ɔn?\n6 Maan e nin be e wla asa: Biblu’n kle kɛ blɛ sunman’n, sran’m be mannin be nga be sikeli be’n, be like be dili. Be yoli sɔ be fa kleli sran nga be sikeli be’n kɛ be kunndɛ kɛ bé trá be janvuɛ, naan be nin be tran fɔuun. (Bo Bolɛ 18:1-8; Jɔlɛ Difuɛ Mun 13:15; Lik 24:28-30) ?Sɛ e waan é yía sran mun e awlo lɔ’n, wan mun yɛ ɔ fata kɛ e dun mmua e bu be akunndan-ɔn? Maan e dun mmua bu aniaan nga e nin be o asɔnun kunngba’n nun’n be akunndan. Mɛn’n su yo tɛ kɔ i ɲrun. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e nin e niaan mun e afiɛn mantan kpa titi. Afuɛ 2011 nun’n, e Anuannzɛ’n i ɲrun dinfuɛ’m be kacili dɔ nga Etazinin lɔ Betɛlifuɛ be fa suan Sasafuɛ Tranwlɛ’n i nun like’n. Laa’n, be yo i nnɔsua nun dɔ 6 miniti 45 su. Sanngɛ siɛn’n, be yo i nnɔsua nun dɔ 6 miniti 15 su. ?Ngue ti-ɔ? Be seli kɛ sɛ aɲia’n wie ndɛ nun’n, betɛlifuɛ’m be kwla yia be wiengu be awlo lɔ. Betɛli wie’m be fali ajalɛ kunngba’n. I sɔ’n ukali Betɛlifuɛ mun naan b’a kwla si be wun kpa.\nBe nga be ba e asɔnun’n nun uflɛuflɛ’n, e kwla yia be e awlo lɔ naan e nin be e wla asa. Annzɛ e nin be e kwla fite e kɔ lika wie.\n7, 8. ?Sɛ aniaan kun ba nzra nun ijɔlɛ e asɔnun’n nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla sɔ i nun-ɔn?\n7 Cɛn kunngun’n, aniaan wie’m be ba nzra nun ijɔlɛ e asɔnun’n nun. Ɔ kwla yo akpasua sunianfuɛ’n, annzɛ betɛli’n i ja nunfuɛ kun, annzɛ aniaan kun m’ɔ fin asɔnun uflɛ nun’n. Kɛ aniaan sɔ’m be ba e asɔnun’n nun’n, maan e sɔ be nun klanman. (An kanngan 3 Zan 5-8 nun.) Wafa nga e kwla yo sɔ’n, i kun yɛle kɛ maan e flɛ be e awlo lɔ naan e nin be wla asa.\n8 Aniaan bla kun m’ɔ tran Etazinin’n seli kɛ: “Aniaan nga be ba nzra nun ijɔlɛ e asɔnun’n nun’n, e nin min wun e yia be nun sunman nin be yi mun e awlo. E sɔli i sɔ yolɛ w’a cɛ.” Be kwlaa nga be sɔli be nun’n, be wlali be fanngan. Yɛ ɔ yoli be fɛ kpa. Ɔ seli kɛ: “I sɔ mɔ e yo’n, ɔ nin a yoman e nsisɔ le.”\n9, 10. (a) ?Be nga e sike be mɔ be kwla cɛ’n, be nun wie mun yɛle wan? (b) ?Be nga be sua’n w’a cɛnman’n, be kwla sike aniaan mun wie? An fa sa kun yiyi nun.\n9 Be nga e sike be mɔ be cɛ’n: Biblu’n kle kɛ laa’n, kɛ aofuɛ to sran kun’n, ɔ mɛn i lawlɛ. (Zɔb 31:32; Filemɔn 22) Andɛ’n, ɔ fata kɛ e yo sɔ wie. Wie liɛ’n, kɛ akpasua sunianfuɛ kun kɔ asɔnun’m be nun’n, ɔ fata kɛ be mɛn i lawlɛ. Wie liɛ kusu, be nga be tran suklu nga anuannzɛ’n siesie’n be bo’n, annzɛ aniaan nga be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ sua mun’n, ɔ fata kɛ e sike be. Asa ekun’n, aniaan nga sanvuɛsa ɲan be mɔ be sua’n saci’n, ɔ fata kɛ e sike be lele naan b’a kplan be sua’n i uflɛ. Nán maan e se kɛ be nga be sua cɛnnin’n be ngunmin yɛ ɔ fata kɛ be sike be-ɔ. Atrɛkpa’n, b’a sike aniaan mun wie pɛ. Kannzɛ e sua’n ti kaan’n, e kwla sike aniaan mun wie.\n10 Aniaan kun m’ɔ tran Kore di Sidi’n kannin blɛ m’ɔ sikeli aniaan wie mɔ be ɔli anuannzɛ’n i suklu wie’m be dilɛ’n, i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “I klikli nun’n, n sisili min bo kan. Afin blɛ sɔ nun’n, nn e nin min yi e jali ɔ nin a cɛman. Kpɛkun e sua’n ti kaan. Sanngɛ kɛ e nin aniaan sɔ mun e trannin’n, ɔ yoli e ye kpa. E wunnin i wlɛ kɛ kɛ Zoova i junman’n i dilɛ’n ti sran kun nin i yi be cinnjin’n, be klun jɔ dan.”\n11. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e sɔ aniaan nga be ba e asɔnun nun’n, be nun kpa-ɔ?\n11 Aniaan nga be bali asɔnun’n nun’n ɔ nin a cɛman’n: Wie liɛ’n, aniaan wie mun annzɛ awlobo wie’m be tu ko tran lika uflɛ. Atrɛkpa’n, kɛ mɔ asɔnun kun mian jasin bofuɛ’m be wun’n, i ti yɛ be kɔ-ɔ. Annzɛ kusu’n, be ti atin bofuɛ yɛ anuannzɛ’n fali be ɔli lɔ-ɔ. Kɛ sran kun kɔ asɔnun uflɛ nun annzɛ ɔ tu kɔ lika uflɛ’n, i sɔ’n timan pɔpɔ. Afin, lika nga ɔ ɔli nun’n nin kɛ ɔ tran lɔ laa’n, ɔ timan kun. Wie liɛ’n, ɔ fata kɛ ɔ suan aniɛn uflɛ, annzɛ ɔ kaci i ninnge yolɛ wafa’n. Sɛ aniaan sɔ’m be nun wie’m be o e asɔnun liɛ nun’n, e kwla yia be e awlo lɔ naan e nin be e di like. Annzɛ e nin be e kwla fite e kɔ lika wie. Sɛ e yo sɔ’n, bé kwlá ɲán janvuɛ uflɛ, yɛ be wun kpája be.\n12. ?Sa benin yɛ ɔ kle kɛ ɔ timan cinnjin kɛ e tɔn like kpanngban naan y’a sɔ sran nun-ɔn?\n12 Ɔ timan cinnjin kɛ e tɔn like kpanngban naan y’a fa sɔ sran nun. (An kanngan Lik 10:41, 42 nun.) Aniaan kun kannin blɛ mɔ ɔ nin i yi be boli ngaliɛ difuɛ junman’n, i dilɛ bo’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Blɛ sɔ nun’n, nn e te yo gbanflɛn nin talua. E siman sa kpanngban. Yɛ e wla lo e osufuɛ mun. Cɛn kun nnɔsua’n min yi i wla loli i osufuɛ mun dan. Min waan ń yó naan i wla fi be su kan, sanngɛ ngbɛn-ɔn. Kpɛkun nnɔsua nun dɔ 7 miniti 30 su’n, sran kun boboli e anuan’n. É nían-ɔn, bla kun m’ɔ suan Biblu’n nun like’n yɛ ɔ jin yɛ, ɔ nin i sa nun lomin nsan. Ɔ bali e like yolɛ. E mɛnnin i bia, yɛ e mɛnnin i nzue. Kpɛkun, e tɔnnin te nin sokola kan e mɛnnin i. E timan Suaili aniɛn’n yɛ bla’n kusu timan Angle’n.” Aniaan bian’n seli kɛ, kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, be wa trali aniaan nga be o lɔ’n be janvuɛ. Ɔ maan, be klun wa jɔli kpa liɛ su.\nNÁN MAAN E SISI E BO NAAN Y’A SƆ SRAN NUN\n13. ?Ngue ti yɛ sɛ e sɔ sran nun’n, ɔ ti kpa-ɔ?\n13 ?Sran nun sɔlɛ’n ti tankantankan e sa nun? Sɛ ɔ ti sɔ’n, like kpa sán e wun. Yɛle kɛ, e su kwlá traman sran kpa wie i janvuɛ. Yɛ e nin sran mun e su kwlá yiyiman e ɲin su. Sɛ e sɔ sran nun’n, e ɲrun su yoman e koun. ?Sa benin mun ti yɛ wie liɛ’n, sran nun sɔlɛ’n ti kekle e sa nun-ɔn? É wá kán sa sɔ’m be nun wie’m be ndɛ.\n14. ?Ngue yɛ é yó naan y’a ɲan blɛ y’a sɔ e wiengu’m be nun, annzɛ y’a wɔ be awlo lɔ-ɔ?\n14 E ɲanman e ti: Zoova i sufuɛ’m be ɲanman be ti. Ɔ fata kɛ be yo ninnge kpanngban. I sɔ’n ti’n, aniaan wie’m be bu i kɛ be leman blɛ naan b’a sɔ sran nun. Sɛ e bu i sɔ wie’n, maan e kaci e akunndan’n. Maan e kunndɛ blɛ naan e fa yia e wiengu mun e awlo lɔ. Yɛ sɛ e wiengu’m be yia e be awlo’n, maan e wɔ. I sɔ yolɛ’n ti cinnjin. Afin, Ɲanmiɛn Ndɛ’n yɛ ɔ se kɛ maan e sike e wiengu-ɔ. (Ebre Mun 13:2) Kɛ e sɔ sran nun’n, ɔ ti kpa dan. Sanngɛ, kɛ ɔ ko yo naan y’a kwla yo sɔ’n, ɔ fata kɛ e yaci ninnge wie mɔ be timan cinnjin’n be yolɛ.\n15. ?Ngue ti yɛ sran wie’m be bu i kɛ be kwlá sɔman sran nun be awlo lɔ-ɔ?\n15 E bɔbɔ e wun akunndan nga e bu’n: Wie liɛ’n, e klo kɛ é yía sran kun e awlo lɔ, sanngɛ e sa sin bubu e. Atrɛkpa’n, e sa ɲan. Ɔ maan, e bu i kɛ sran’n i ɲrun wá yó i koun. Annzɛ kusu e leman sika. Ɔ maan, e bu i kɛ e su kwlá sɔman sran’n i nun kɛ aniaan onga mun sa. Sanngɛ, ɔ timan cinnjin kɛ e ɲan ninnge kpanngban e awlo lɔ naan y’a yia sran. Sɛ e sua’n ti yɛiin naan e nin sran e koko yalɛ klanman’n, sran’n i wun kpɛ́jɛ i.\n16, 17. ?Sɛ sran nun sɔlɛ’n ti’n e koko’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n16 Sɛ e kunndɛ kɛ é sɔ́ sran nun naan e klun titi e’n, nán e bu i kɛ e ngunmin yɛ ɔ yo e sɔ-ɔ. Asɔnun kpɛnngbɛn kun m’ɔ tran Angle lɔ’n seli kɛ: “Kɛ é síesíe e wun naan y’a sɔ sran nun’n, e klun kwla titi e kan. Sanngɛ, e si kɛ Zoova yɛ ɔ se kɛ e yo sɔ-ɔ. Yɛ e si kɛ é ɲán su mmlusuɛ dan. Wie liɛ bɔbɔ’n, kɛ e yia sran mun’n, kafe kan yɛ e nɔn-ɔn, kpɛkun e koko yalɛ. I sɔ’n man min aklunjuɛ.” Sɛ sran to e’n, maan e kle i kɛ i ndɛ lo e kpa. (Filipfuɛ Mun 2:4) Sran sunman be klo sa ng’ɔ juli be su’n i ndɛ kanlɛ. Ɔ maan, kɛ e yia be’n yɛ e kwla ti i sɔ ndɛ liɛ mun-ɔn. Asɔnun kpɛnngbɛn kun ekun seli kɛ: “Kɛ n yia aniaan mun min awlo lɔ’n, n si be kpa. Kpɛkun n si sa ng’ɔ o be su’n. Asa ekun’n, be kan wafa nga be sili ndɛ nanwlɛ’n i ndɛ be kle min.” Nanwlɛ, sɛ e kle be nga be to e’n kɛ be ndɛ lo e’n, be wun kpája be.\n17 Blɛ sunman’n, aniaan bla kun m’ɔ ti atin bofuɛ’n, ɔ sike aniaan nga be kɔ anuannzɛ’n i suklu’n wie’m be dilɛ’n. Ɔ seli kɛ: “I uflɛ nun’n, min klun titili min kan. Afin min sua’n w’a cɛnman. Kpɛkun ninnge nga be o nun’n, be ti nvuɛn. Be nga be kle aniaan sɔ’m be like’n, be nun kun i yi’n yoli maan min wla guali ase kpa. Ɔ seli kɛ i nun mɔ i wun’n ti akpasua su nianfuɛ’n, aniaan nga be sike be’n be nun wie’m be leman ninnge kpanngban. Sanngɛ, Zoova junman’n i dilɛ’n ti be cinnjin. I sɔ’n, yɛ ɔ yo be fɛ kpa-ɔ. I ndɛ sɔ’n ti’n, min wla kpɛnnin ndɛ kun mɔ e bakan nun’n, e nin kan kleli e titi’n su. Ɔ seli e kɛ: ‘Ɔ flunman kɛ n ko tran kan nnya ngbɛn yɛ be di i lɛ bɔ sanngɛ klolɛ o lɛ’n.’” (Nyanndra Mun 15:17) Ɔ fataman kɛ sran sikelɛ ti’n, e koko. Afin like ng’ɔ ti cinnjin’n, yɛle kɛ maan e kle kɛ sran nga e sike be’n, be ndɛ lo e.\n18, 19. ?Ngue ti yɛ sɛ e yia e niaan mun e awlo’n, é bú be wun akunndan kpa-ɔ?\n18 E wiengu’m be wun akunndan nga e bu’n: ?Sɛ e asɔnun’n nun’n, aniaan kun i wun yoman e fɛ nin? Atrɛkpa’n, sran wie yoli e sa laa, yɛ e wla nin a fiman su. Sɛ e buman sran kun wun akunndan kpa’n, e su kwlá yiɛmɛn i e awlo. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e kaci akunndan nga e bu sran sɔ’n i wun’n.\n19 Biblu’n kle kɛ sɛ e yo e wiengu’m be kpa’n, e nin be e afiɛn kwla sɛ. E kpɔfuɛ mun bɔbɔ’n, e nin be e afiɛn kwla sɛ wie. (An kanngan Nyanndra Mun 25:21, 22 nun.) Sɛ e kloman sran kun sa, naan e yiɛ i e awlo lɔ’n, i wun akunndan nga e bu’n kwla kaci. Yɛ e nin i e afiɛn sɛ́. Kpɛkun, sran sɔ’n i nzuɛn kpa nga ti yɛ Zoova flɛli i kɛ ɔ wa su i’n, i su yɛ é fá e ɲin é síe-ɔ. (Zan 6:44) Sɛ sran kun lafiman su kɛ é yíɛ i e awlo, naan klolɛ mɔ e klo i’n ti e yiɛ i’n, ɔ nin e kwla tra janvuɛ. ?Klolɛ mɔ e klo sran ti yɛ e yia e wiengu mun e awlo-ɔ? Filipfuɛ Mun ndɛ tre 2 i mma 3 se kɛ: “An bu sran wie’m be sran tra amun bɔbɔ.” I lɛ nun’n, maan e bu ninnge nga be si be yo kpa tra e’n, be akunndan. Atrɛkpa’n, be lafi Ɲanmiɛn su kpa. Annzɛ be si be awlɛn tra kpa. Annzɛ be yi nzuɛn kpa wie’m be nglo. Sɛ e bu be nzuɛn sɔ’m be akunndan’n, é kló be. Ɔ maan, é yía be e awlo.\nMAAN E KLE KƐ E BU SRAN NG’Ɔ YIALI E’N I SRAN\nBlɛ sunman’n, kɛ sran kun yiɛ i wiengu kun’n, ɔ tɔn aliɛ. (An nian ndɛ kpɔlɛ 20 nun.)\n20. (a) ?Ngue ti yɛ sɛ sran kun yia e’n, ɔ fata kɛ e kle kɛ be kwla lafi e su-ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle sɔ-ɔ?\n20 Davidi usali kɛ: “?Anannganman, wan cɛ yɛ ɔ kwla tran ɔ sua’n nun-ɔn?” (Jue Mun 15:1) I sin’n, Davidi kannin kɛ sran nga i waan ɔ́ trán Zoova i sua’n nun’n, maan i nzuɛn’n yo kpa. I wie yɛle kɛ, maan ɔ yo sran mɔ be kwla lafi i su’n. Jue Mun 15 i mma 4 se kɛ: “Sɛ ɔ ta nda wie’n, kannzɛ ɔ wa miɛn i sa kasiɛn’n, ɔ kpɛmɛn i ndɛ ng’ɔ kannin’n i wun.” Kɛ sran kun yia e i awlo mɔ e kplin su’n, sɛ w’a yoman kɛ asamian ti’n, nán maan kasiɛn su’n, e se kɛ e kɔman kun. Afin atrɛkpa’n, sran ng’ɔ yiali e’n w’a buɛbuɛ i wun. Ɔ maan sɛ y’a ɔman’n, ɔ ti kɛ nn ɔ fɛli ngbɛn. (Matie 5:37) Sran wie’m be liɛ’n, sɛ sran kun yia be naan kasiɛn su’n sran uflɛ mɔ i sa nun yo fɛ’n yia be ekun’n, be se sran ng’ɔ dun mmua yiali be’n kɛ be su kwlá kɔman kun. Sran m’ɔ klo sran’n, ɔ yoman sɔ. Sɛ sran kun yia e’n, kannzɛ like ng’ɔ́ mán e’n ti kaan’n, maan e kle kɛ e si ye. (Lik 10:7) Sɛ kusu e su kwlá kɔman’n, maan e kan kle i ndɛ nun. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ e klo sran.\n21. ?Ngue ti yɛ sɛ e bu wafa nga sran’m be yo be ninnge mun’n i akunndan’n, sran ng’ɔ yia e’n i klun jɔ́-ɔ?\n21 Ɔ ti cinnjin kɛ kan e tran lɛ’n, wafa nga sran’m be yo be ninnge mun’n e bu i akunndan. Lika wie’m be nun’n, sɛ sran kun w’a yiaman e naan e kɔ i awlo lɔ’n, ɔ timan ndɛ. Sanngɛ, lika wie’m be nun liɛ’n, ɔ fata kɛ be yia e ka naan y’a wɔ. Asa ekun’n, lika wie’m be nun’n, kɛ be yia sran kun be awlo’n, be fa aliɛ nga be tɔn’n i nun kpafuɛ’n be mɛn i. Kpɛkun, be fɛ i onga’n be man be awlofuɛ mun. Lika wie’m be nun’n, aliɛ kunngba’n yɛ be kwlaa be di-ɔ. Lika wie’m be nun liɛ’n, kɛ be yia sran kun m’ɔ́ kɔ́’n, ɔ fa like ko uka awlofuɛ’m be sa su. Sanngɛ, lika wie’m be nun’n, sran’m be klomɛn i sɔ’n. Nvle wie’m be nun’n, sɛ e yia sran kun e awlo’n, naan ɔ ti i kpɛ klikli’n annzɛ i kpɛ nɲɔn su’n, ɔ kplinman su. Sanngɛ, nvle wie’m be nun’n, kpɛ klikli nga sran kun yia wɔ’n, sɛ w’a kplinman su’n, ɔ yomɛn i fɛ. I kwlaa yoli o, maan e yo like kwlaa nga e kwla yo’n naan sran ng’ɔ yia e’n, i klun jɔ.\n22. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ ‘sran ng’ɔ to e’n, e sike i’ ɔ?\n22 Piɛli seli kɛ: “Like’n kwlaa be awieliɛ’n w’a mantan.” (1 Piɛr 4:7) Ɲrɛnnɛn ng’ɔ su wa tɔ mɛn’n su’n, be su wunmɛn i wunsu le kun. Kɛ lika’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n, nn mɛn’n yó tɛ kɔ́ i ɲrun. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e klo e niaan’m be kpa. Piɛli seli kɛ: “Sran ng’ɔ to amun’n, an sike i.” (1 Piɛr 4:9) Andɛ yɛ ɔ fata kɛ e nanti afɔtuɛ sɔ’n su kpa-ɔ. Sɛ e yo sɔ’n, e klun jɔ́ tititi.\nƆ ti cinnjin kɛ be yo Klistfuɛ’m be batɛmun\nAmun uka amun mma mun naan be yo be batɛmun\nFɔ mɔ Zoova tu e’n kle kɛ ɔ klo e\n“Afɔtuɛ nga m man’n, amun sie amun su be tie naan amu’an yo akunndanfuɛ”\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Marsi 2018\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Marsi 2018


Nigéria, laa yɛ siɛn’n\nBiblu’n fa sran’m be ɲin sie i Ɲanmiɛn Sielɛ’n mɔ Zezi kɛnnin i ndɛ’n i su. Ɔ maan be flɛ Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia sua’n kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ Sua.—Lik 8:1.\nBe ti Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ’n i sua. Lika sɔ’n nun yɛ be siesie jasin fɛ’n bolɛ junman’n niɔn. (Matie 24:14) Ɔ le sua kun nin i kplanlɛ wafa, sanngɛ be ngba be ti sɛsɛ. Blɛ sunman nun’n, asɔnun nɲɔn, annzɛ nɲɔn tra su be yo aɲia lɔ. Jasin bofuɛ nin asɔnun mɔ be su sɔn’n ti’n, koko nun wa’n, be kplannin Ɲanmiɛn Sielɛ Sua akpiakpi ya tra su. Ɔ ti kɛ cɛn kun sa’n, be kplan sua nnun sa. ?Wafa sɛ yɛ i sɔ’n kwla yo ye ɔ?—Matie 19:26.\nSielɛ Sua kplanlɛ sika nga be bo’n, yɛ be fa kplan be ɔ. Sielɛ Sua kwlaa nun’n, be klɛ aɔtɔ kun su kɛ Construction de Salles du Royaume dans le monde. Be fɛ i nun sika’n ko man Betɛli biolo’n. Asɔnun kwlaa nga ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ kplɛ́n i Ɲanmiɛn Sielɛ Sua annzɛ ɔ́ síesíe i ye’n, be kwla mɛn i wie. Yɛ kusu be semɛn i kɛ ɔ su i bo.\nSua kplanfuɛ’m be ti sran wafawafa. Be tuaman be kalɛ. Nvle sunman nun’n, be flɛ be équipes de construction de Salles du Royaume. Kɛ be ko kplan sua kun’n, be kɔ nvle kunngba’n nun asɔnun uflɛ liɛ su. Kannzɛ bɔbɔ lika’n o mmua sɛ’n, sanngɛ be kɔ lɔ be ko fa junman’n i ti’n, kpɛkun be kle aniaan nga be o lɔ’n be junman. Lika uflɛ wie’m be nun’n, nvlenvle kpanngban be sua kplanlɛ liɛ’n, comité de construction régional yɛ ɔ nian su ɔ. Komite sɔ nun asɔnun kpɛnngbɛn mɔ be si sua kplan kpa’n, be kle asɔnun’n i nunfuɛ mun sua kplanlɛ’n i wun ajalɛ’n kwlakwla. Kpɛkun be nian be nga be ko to sua’n i wun ninnge’m be junman’n su wie. Kɛ bé kplán Ɲanmiɛn Sielɛ Sua lika kun’n, lika sɔ’n i nun asɔnun’n nunfuɛ mun yɛ be di junman’n i dan lika ɔ. Ɔ maan Zoova i wawɛ’n ɔ nin i sufuɛ’m be klun mɔ be tu di junman sɔ’n, yɛ maan i kwlaa sɔ’n yo ye ɔ.—Jue Mun 127:1; Kolɔsfuɛ Mun 3:23.


Ɲanmiɛn ndɛ’n nga be klɛli i klikli nun’n, ɔ ti cinnjin kɛ e si i su ndɛ’n\nƆ ti cinnjin kɛ e si Biblu’n i su ndɛ’n\nBiblu’n ti i liɛ ngunmin. Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be fluwa wie fi tomɛn i. Sran kpanngban kpa be lafi Biblu’n nun ndɛ’n su. Sanngɛ, sran wie’m be kanman Biblu’n i wun ndɛ kpa.\nFluwa sifuɛ wie’m be waan nán Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga be klɛli i klikli nun’n yɛ ɔ o Biblu’n nun ɔn. Suklu klefuɛ kun seli kɛ: “E kwlá lafiman su kɛ Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga be klɛli i klikli nun’n, i kunngba’n yɛ ɔ o Biblu’n nun ɔn. [...] Lalafuɛ fluwa nga be niannin be nun naan b’a yi Biblu’n, be nun ndɛ’m be timan su. Asa ekun’n, Ɲanmiɛn maan be klɛli i nuan ndɛ’n ɔ cɛli kpa ka naan sran’m b’a klɛ lalafuɛ fluwa sɔ mun. Ɔ maan, fluwa sɔ’m be nun ndɛ’n ɔ nin Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga be klɛli i klikli nun’n, be sansan be wun.”\nSran wie’m be lafiman su kɛ ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, ɔ ti nanwlɛ. Afin, be osu be timan Klistfuɛ. Be flɛ bian kun kɛ Fizɛli. Be seli i kɛ ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, ɔ fin Ɲanmiɛn. Naan sanngɛ, sran’m be kacili i. Fizɛli waan: “I sɔ’n ti, n kunndɛman kɛ be kan Biblu’n i ndɛ be kle min. Afin, nán Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga i klikli nun be klɛli’n, yɛ ɔ o nun ɔn. Sran’m be kacili i.”\nSɛ ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n kacili annzɛ w’a kaciman’n, ɔ ti cinnjin kɛ e wun i wlɛ. Wienun ɔn, be se wɔ kɛ Biblu’n kle kɛ sran’m be liɛ wá yó ye. ?Sɛ a wunmɛn i wlɛ kɛ ndɛ sɔ’n o Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga i klikli nun be klɛli’n nun’n, á láfi su? (Rɔmfuɛ Mun 15:4) ?Sɛ sran’m be kacili ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, á fɛ́ i nun afɔtuɛ’m be su ɔ junman dilɛ’n nun, annzɛ ɔ awlobo tranlɛ’n nun, annzɛ ɔ Ɲanmiɛn sulɛ’n nun?\nNinnge nga be su yɛ Ɲanmiɛn maan be klɛli i nuan ndɛ’n i klikli nun’n, be nunman lɛ kun. Sanngɛ laa’n, sran wie’m be klɛli Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n i fluwa kpanngban su. Fluwa sɔ’m be te o lɛ. ?Ngue ti yɛ b’a kwlá kplɔman ɔn? Sran’m be yoli like kwlaa nga be kwla yo’n naan fluwa sɔ’m be osu nunnun. Be wie’m be kunndɛli kɛ bé kpɛ́ be nun ndɛ’n i wun. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ ɔ kpili ase ɔ? ?Wafa sɛ yɛ fluwa sɔ’m be kle kɛ Biblu nga e le i andɛ’n, i nun ndɛ’n w’a kaciman ɔn? Ndɛ akpasua nga bé bá lɛ’n, bé wá tɛ́ kosan sɔ’m be su.


Matie 26 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nƝanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be cicili kɛ bé kún Zezi (1-5)\nBe fali ngo fanninfannin be guɛli i Zezi su (6-13)\nDelɛ cɛn dilɛ kasiɛn’n, be fɛli i be mannin sran mun (14-25)\nE Min’n i nnɔsua nun aliɛ’n i ba kpɛlɛ (26-30)\nPiɛli wá sé kɛ ɔ siman Zezi (31-35)\nZezi srɛli Ɲanmiɛn Zɛtsemane lɔ (36-46)\nZezi i tralɛ (47-56)\nZuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m be dili i jɔlɛ (57-68)\nPiɛli waan ɔ siman Zezi (69-75)\n26 Kɛ Zezi wieli ndɛ kwlaa sɔ’m be kan’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: 2 “Amun si kɛ ɔ ka cɛn ba nɲɔn Delɛ cɛn’n jú. Bé wá fá Sran wa’n bé wlɛ́ i sran’m be sa nun, naan be kun i waka’n su.” 3 Blɛ sɔ nun’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin nvle su kpɛn’m be yiali Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan mɔ be flɛ i Kaifu’n, i awlo lɔ. 4 Be nuan sɛli be wun kɛ bé fá gblɛ bé trá Zezi naan bé kún i. 5 Asa kusu’n, be seli kɛ: “Nán maan ɔ yo cɛn dilɛ’n nun. Sɛ ɔ yo sɔ’n, sran’m bé trí.” 6 Blɛ mɔ Zezi o Betanin, Simɔn m’ɔ ti kokowefuɛ’n i awlo lɔ 7 m’ɔ́ dí like’n,* bla kun bɛli i wun lɛ. Kɛ ɔ́ bá’n, ngo fanninfannin m’ɔ le gua kpa’n, i buteli kun o i sa nun. Bla’n fali ngo’n guɛli i ti’n su. 8 Kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be wunnin i sɔ’n, ɔ yoli be ya dan, naan b’a se kɛ: “?Like yɛ be saci i sɔ-ɔ? 9 Be kwla yo ngo nga i atɛ be ɲan nun sika kpanngban. Yɛ be kwla fa sika sɔ’n be man yalɛfuɛ mun.” 10 Kɛ Zezi wunnin kɛ be su kɛn i sɔ ndɛ’n, ɔ seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ amun kunndɛ kɛ amún klé bla’n i yalɛ-ɔ? Like kpa yɛ ɔ yo mannin min-ɔn. 11 Afin amun nin yalɛfuɛ’m be o wa titi, sanngɛ min liɛ’n, amun nin min su tranman titi. 12 Kɛ ɔ fali ngo fannin’n guali min wun’n, min sielɛ’n i su like yɛ ɔ yoli i lɛ-ɔ. 13 Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ mɛn wunmuan’n nun’n, lika kwlaa nga bé wá bó jasin fɛ nga’n, sran’m bé kán like nga bla nga yoli’n i ndɛ wie naan be wla kpɛn i su.” 14 I sin’n, akoto blu-nin-nɲɔn (12) mun be nun kun mɔ be flɛ i Zida Iskariɔti’n, ɔ ɔli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’m be wun lɔ 15 naan w’a se be kɛ: “?Sɛ n fɛ i n man amun’n, ngue yɛ amún mán min-ɔn?” Be seli i kɛ bé mɛ́n i jɛtɛ ufue ablasan (30). 16 Kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, ɔ kunndɛli blɛ kpa kun naan ɔ́ fɛ́ i mán sran mun. 17 Cɛn nga bé bó Kpanwun mɔ be guaman nun kpanwun ayre’n i cɛn dilɛ’n i bo’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be ko wunnin i wun. Yɛ be usɛli i kɛ: “?Lika onin yɛ a kunndɛ kɛ e siesie e man wɔ naan w’a di Delɛ cɛn’n niɔn?” 18 Ɔ seli be kɛ: “An wɔ klɔ’n nun lɔ ko wun sran nga sa wun. Yɛ amun se i kɛ, ‘Like klefuɛ’n waan: “Min blɛ’n w’a mantan. Ɔ sua’n nun yɛ min nin min sɔnnzɔnfuɛ mun é wá dí Delɛ cɛn’n niɔn.”’” 19 Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be yoli like ng’ɔ seli be kɛ be yo’n sɛsɛsɛ, naan b’a siesie Delɛ cɛn’n. 20 Kɛ nnɔsua flɔlɔ juli’n, ɔ nin i sɔnnzɔnfuɛ blu-nin-nɲɔn (12) mun be ko trannin* tabli kun sin. 21 Kɛ bé dí like’n, ɔ seli be kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ amun nun kun wá fá min mán sran mun.” 22 Kɛ be tili ndɛ sɔ’n, be wla boli be wun dan. Nga waan: “?Nannan, min-ɔn?” Nga waan: “?Nannan, min-ɔn?” 23 Ɔ tɛli su kɛ: “Sran nga e nin i e su wla e sa kpongbo ba’n nun’n, yɛ ɔ́ fá min mán sran mun-ɔn. 24 Be klɛli Sran wa’n i su ndɛ kɛ ɔ su kɔ. I yo, ɔ́ wá yó sɔ sakpa. Sanngɛ sran ng’ɔ́ wá fá Sran wa’n mán’n, i yako! Sɛ b’a wumɛn i bɔbɔ’n, ɔ flunman.” 25 Zida m’ɔ su wa fɛ i man sran mun’n, ɔ seli i kɛ: “?Rabi,* min-ɔn?” Zezi seli i kɛ: “Yɛ ɔ bɔbɔ ɔ nuan o su lɛ-ɔ.” 26 Kɛ bé dí like’n, Zezi fali kpanwun kun, ɔ srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ yra su. I sin’n, ɔ bubuli nun mannin be. Kpɛkun ɔ seli be kɛ: “Amun de be di. Nga ti min wunnɛn’n i nzɔliɛ.” 27 Kpɛkun ɔ fali klowa kun, ɔ lali Ɲanmiɛn ase. I sin’n, ɔ fa mannin be. Kpɛkun ɔ seli be kɛ: “Amun kwlaa amun nɔn. 28 Nga ti min ‘mmoja mɔ maan Ɲanmiɛn nin sran’m be tra aenguɛ’n,’ i nzɔliɛ. Bé gúɛ i ase naan be yaci sran kpanngban be sa tɛ’n cɛ be. 29 Sanngɛ ń kán klé amun kɛ: N su nɔnman viɲin nzue nga wie kun, saan cɛn nga e nin amun é nɔ́n i lɔflɛ’n min Si i Famiɛn diwlɛ’n nun lɔ’n.” 30 Kɛ be toli jue be manmannin Ɲanmiɛn wieli’n, be fite ɔli Olivie oka’n su lɔ. 31 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Zezi seli be kɛ: “Kɔnguɛ nga’n, amun kwlaa amún wá yáci min wánndi.* Afin be klɛli i klɛ: ‘Ń bó bua tafuɛ’n, kpɛkun bua’m bé bó sánndi.’ 32 Sanngɛ kɛ be ko cɛn min’n, ń dún mmua amun ɲrun Galile lɔ.” 33 Piɛli tɛli i su kɛ: “Kannzɛ bɔbɔ be kwlaa be yaci wɔ’n,* sanngɛ min liɛ’n, n su yaciman wɔ le!” 34 Zezi seli i kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé wɔ kɛ kɔnguɛ nga’n, ka naan akɔɲinman kun w’a bo’n, á sé kpɛ nsan kɛ a siman min.” 35 Piɛli seli i kɛ: “Kannzɛ bɔbɔ ɔ fata kɛ e nin wɔ e wu’n, n su seman le kɛ n siman wɔ.” I sɔnnzɔnfuɛ onga’m be kwlaa be kannin sɔ wie. 36 I sin’n, Zezi nin be ɔli lika ng’ɔ suan Zɛtsemane’n nun lɔ. Kpɛkun ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “Amun tran ase wa. Ń kɔ́ le sa, ń kó srɛ́ Ɲanmiɛn.” 37 Ɔ fali Piɛli nin Zebede i wa yasua nɲɔn mun naan b’a ɔ. I akunndan’n sanngannin kpa, kpɛkun i wla boli i wun. 38 Yɛ ɔ seli be kɛ: “Awlabɔɛ’n w’a kun min kpo. Amun ka wa, yɛ amun ɲin tran su kɛ min sa.” 39 Ɔ ɔli i ɲrun lɔ kan. Ɔ utuli i ɲin ase, kpɛkun ɔ srɛli Ɲanmiɛn. Ɔ seli i kɛ: “Min Si, sɛ ɔ kwla yo ye’n, maan klowa* nga sin min wun mmua. Sanngɛ nán maan ɔ yo kɛ nga n klo’n sa. Maan ɔ yo kɛ nga ɔ bɔbɔ a klo’n sa.” 40 Ɔ sɛli i sin i sɔnnzɔnfuɛ’m be wun lɔ. Ɔ́ tó be-ɔ, be su lafi. Yɛ ɔ seli Piɛli kɛ: “?Amun ɲin w’a kwlá tranman su kɛ min sa dɔ kun sa bɔbɔ? 41 Maan amun ɲin tran su, yɛ amun srɛ Ɲanmiɛn titi. I liɛ’n, amun su tɔman sa tɛ yolɛ’n nun. Nanwlɛ, amun awlɛn o su kpa* kɛ amún yó, sanngɛ amun lemɛn i wun fanngan.” 42 Ɔ ɔli ekun. I kpɛ nɲɔn su m’ɔ ɔli sɔ’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn seli kɛ: “Min Si, sɛ like nga kwlá sinman min wun mmua naan i nɔnlɛ yɛ ɔ fata kɛ n nɔn’n, maan ɔ yo kɛ nga a klo’n sa.” 43 Ɔ bali ekun. Ɔ́ tó be-ɔ, be su lafi. Afin lafilɛ o be ɲin su dan. 44 Ɔ maan ɔ yacili be lɛ ko srɛli Ɲanmiɛn ekun. Ɔ kannin ndɛ kunngba’n. I kpɛ nsan su m’ɔ́ kó srɛ́ Ɲanmiɛn’n, yɛ ɔ o lɛ-ɔ. 45 Ɔ sɛli i sin i sɔnnzɔnfuɛ’m be wun lɔ ekun, naan w’a se be kɛ: “Blɛ kɛ nga sa nun’n, amun su lafi yɛ amun su lo wunmiɛn! An nian! Blɛ nga bé fá Sran wa’n bé wlɛ́ i sa tɛ yofuɛ’m be sa nun’n, w’a mantan koko kpa. 46 Amun jaso maan e wɔ. An nian! Sran ng’ɔ́ fá min mán sran mun’n, ɔ nunman mmua kun.” 47 I nuan nin-a tɔman, kpɛkun Zida m’ɔ ti akoto blu-nin-nɲɔn (12) mun be nun kun’n, w’a bo nun. Sran kpanngban kpa be su i su. Tokofi nin waka o be sa nun. Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin nvle su kpɛn mun yɛ be sunmannin be-ɔ. 48 Sran ng’ɔ́ fɛ́ i mán sran mun’n, ɔ kleli be nzɔliɛ kun. Ɔ seli be kɛ: “Sran nga amún wún kɛ n su fa min nuan n wɔ i fuka’n su’n, nn i-ɔ. Amun trɛ i be wɔ.” 49 Ɔ ɔli Zezi wun lɔ trele naan w’a se kɛ: “Rabi,* anun-o!” Kpɛkun ɔ fɛli i nuan’n wɔli i fuka’n su. 50 Sanngɛ Zezi seli i kɛ: “?Janvuɛ, ngue ti yɛ a ba-ɔ?” Yɛ sran’m be trali Zezi-ɔ. 51 Be nga be nin Zezi be o lɛ’n, be nun kun cuɛnnin i tokofi’n, kpɛkun ɔ fa finnin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n i junman difuɛ’n naan w’a kpɛ i su’n. 52 Yɛ Zezi seli i kɛ: “Fa ɔ tokofi’n sie i osu’n nun. Afin be kwlaa nga be tra tokofi nun’n, tokofi yɛ bé fá kún be-ɔ. 53 ?Annzɛ a bu i kɛ n kwlá seman min Si naan ɔ blɛ min anzi akpasuaakpasua blu-nin-nɲɔn (12) icra’n? 54 ?Sɛ ɔ yo sɔ kusu’n, ɔ́ yó sɛ naan Ɲanmiɛn i ndɛ ng’ɔ kɛnnin i kɛ i sɔ yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo’n, w’a kpɛn su?” 55 Kpɛkun Zezi seli sran kpanngban nga be o lɛ’n be kɛ: “?Tokofi nin waka yɛ amun fa ba min tralɛ kɛ awiefuɛ yɛle min sa-ɔ? Cɛn kwlaa n kleli like Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ, sanngɛ amun a traman min. 56 I kwlaa sɔ’n yoli naan ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin’n, ɔ kpɛn su.” Kpɛkun i sɔnnzɔnfuɛ’m be yacili i lɛ be wanndili. 57 Be nga be trali Zezi’n, be fɛ i ɔli Kaifu m’ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n i awlo lɔ. Lɔ yɛ mmla klɛfuɛ* mun nin nvle su kpɛnngbɛn’m be ti yiali-ɔ. 58 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Piɛli o i sin mmua lɔ, ɔ su i su. Ɔ suli i su lele juli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n i awlo lɔ. Kɛ ɔ wluli lɔ’n, ɔ ko trannin ase awlo’n nun junman difuɛ’m be wun lɛ naan ɔ́ nían wafa nga ndɛ’n i bo’n gúa’n. 59 Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin Zuifu’m be Jɔlɛ difuɛ dandan’m be kwlaa be kunndɛli Zezi i wun ato ndɛ kun mɔ be kwla jran su be kun i’n. 60 Kannzɛ bɔbɔ suɛn tɔnfuɛ kpanngban be bali’n, sanngɛ b’a wunman ndɛ kun nga be ko jran su-ɔ. I sin’n, sran nɲɔn be bali 61 naan b’a se kɛ: “Bian nga seli kɛ, ‘N kwla bubu Ɲanmiɛn i sua’n, kpɛkun ń fá cɛn ba nsan ń kplɛ́n i uflɛ.’” 62 Kɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n tili i sɔ’n, ɔ jasoli naan w’a se i kɛ: “?Ndɛ nga bé kɛ́n i lɛ’n, a buaman nun? ?Ɔ wun ndɛ nga bé kɛ́n i lɛ’n, a timan?” 63 Sanngɛ Zezi w’a ukemɛn i nuan. Ɔ maan Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n seli i kɛ: “Sɛ wɔ yɛ a ti Klisi m’ɔ ti Ɲanmiɛn i Wa’n, ta nda Ɲanmiɛn m’ɔ lafiman’n i ɲrun, di i nanwlɛ kle e.” 64 Zezi seli i kɛ: “Yɛ ɔ bɔbɔ ɔ nuan o su lɛ-ɔ. Sanngɛ ń kán klé amun kɛ: Kɛ ɔ fɛ i andɛ’n, amún wá wún Sran wa’n. Ɔ ti Kwlafuɛ’n i sa fama su, yɛ ɔ o ɲanmiɛn ble’n su, ɔ su ba.” 65 Yɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n titili i wun tralɛ’m be nun-ɔn. Kpɛkun ɔ seli kɛ: “W’a saci Ɲanmiɛn dunman! ?É bó wɛ é kúnndɛ lalofuɛ ekun? Kɛ ɔ́ sáci Ɲanmiɛn dunman’n, amun tili. 66 ?Amun bu i sɛ?” Be tɛli su kɛ: “Ɔ nin kunlɛ fata.” 67 Be tili be nuan nzue’n be tɛli i ɲrun’n nun, kpɛkun be boli i acɔliɛ. Wie’m be kpacili i ɲrun, 68 kpɛkun be seli kɛ: “Klisi, sɛ a ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, kle e sran ng’ɔ finnin ɔ like’n.” 69 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Piɛli ti awlo’n i klun lɛ. Yɛ junman difuɛ talua kun bɛli i wun lɛ naan w’a se kɛ: “Wɔ, a suli Zezi m’ɔ ti Galilefuɛ’n, i su wie!” 70 Sanngɛ sran’m be kwlaa be ɲrun lɛ’n, ɔ sɛli i nuan seli kɛ: “Ndɛ nga á kɛ́n i lɛ’n, n wunmɛn i wlɛ.” 71 Kɛ ɔ fiteli m’ɔ juli anuan’n i ɲrun lɛ’n, talua kun ekun wunnin i wlɛ naan w’a se be nga be o lɛ’n, be kɛ: “Bian nga suli Zezi m’ɔ fin Nazarɛti’n i su wie.” 72 Ɔ sɛli i nuan ekun. Ɔ tali su nda seli kɛ: “N siman bian nga amún kɛ́n i ndɛ lɛ’n!” 73 Kɛ ɔ cɛli kan’n, be nga be jinjin lɛ’n, be bali be wa seli Piɛli kɛ: “Nanwlɛ, a o be nun wie. Afin ɔ ijɔlɛ wafa’n kle sɔ weiin.” 74 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, i waan sɛ ato yɛ ɔ su bua’n, maan sa ɲɛn i. Kpɛkun ɔ tali nda seli kɛ: “N siman bian sɔ’n!” Kɛ ɔ yoli sɔ cɛ’n, yɛ akɔɲinman kun boli-ɔ. 75 Yɛ Piɛli i wla kpɛnnin ndɛ nga Zezi kan kleli i’n su-ɔ. Ɔ seli i kɛ: “Ka naan akɔɲinman kun w’a bo’n, á sé kpɛ nsan kɛ a siman min.” Kpɛkun ɔ fite ɔli gua su lɔ, naan w’a sun fiaan kpa.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “lali.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “Like klefuɛ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “Min ti’n, amun kwlaa amun ja kplá kɔnguɛ nga.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “be ja kpla’n.”\n^ Ɲanmiɛn mannin atin kɛ be tɔn Zezi i suɛn kɛ w’a saci Ɲanmiɛn dunman naan be kun i. Klowa’n ti i sɔ liɛ’n i nzɔliɛ.\n^ Be kwla se ekun kɛ “amun klo kpa kɛ.”


Afin Nyanmien i yé b'o yôô amun'n ti o man amuan nyan amun ti i su bo an lafi'n ti. Amun ti nyanle so'n o fi'an amun bobo, Nyanmien ye man an nyaan amun tio. Nanh sa kpa nga an yôli'n tio, i so'n ti, swran fi kwla fa di'e i nuan.\nAfin Nyanmien a yi yé nga o yô swran b'o man swran'n kwlaa bé kwla nyan bé bé ti'n i nglô.\nNanh sa nga bé yôli'n ti ye o faa bé soo, sannge i klun-ufué'n ti ye o yôé soo. Afin se liké nga bé yô'n ti ye o fa bé'n, wuun nenh i klun-ufué'n tio.\nSa nga bé yôli'n 15:11\nNanh man é yô so, afin é bu i ke é Min Jésus i yé dan b'o yô yé'n bo i ti ye é fitéé nun'n, i kunngba'n ti ye bé fitéé nun wiéo.\nSa nga bé yôli'n 20:32\nSien'n nh fah amun wla é Min'n sa nun, ye nh fah yé dan bo Nyanmien yôô yé'n i nde'n yatyi amun sa nun. O man amunh kwlah dyran tyinndyin, ye kusu o kwla fa liké ng'o sié maan swran kwlaa ng'o ti i lie mlonmlon'n man amun.\nSannge yé ng'o yô yé'n ti dan, afin bé klee ke: «Nyanmien nin bé nga bé tu bé wun'n mun lee, Sannge o yô aénvuefue'm bé yé.»\nKe Christ wuli bo i mmôdya'n guali'n ti, Nyanmien déli é ti, o yatyi sa nga é yôlii'n tyee é. I so'n nun é wun yé dan nga o yôô é\n I so'n ti, Nyanmien a bu é swran kpa i su bo é lafi'n ti, o man sien'n é Min Jésus-Christ ti, é nin i é afien a se. I ye man é sii ke Nyanmien yô é yéo, i su bo é lafi'n ti, sien'n é su di yé so'n. Anyrunnyan bo Nyanmien waan oh manh é bo é nyin ô i sin'n ti, é wun blibli é.\nnan yé nga o yô yé'n ti, o bu é swran kpa, o man éh nyanh anannganman nguan nga i waan oh manh yé'n bo é wla ô su'n.\n Nyanmien su bu'a swran fi swran kpa i mmla'n su fale'n ti, afin mmla'n ti ye man bé si liké nga bé fle ke sa te nion. Sannge sien'n Nyanmien klé é wafa ng'o fa bu swran swran kpa'n, b'o fi'an mmla'n nun'n, afin bé klee mmla'n nun ye Nyanmien nuan idyofue'm bé ken i nde ke, Nyanmien bu bé kwlaa nga bé lafi Jésus-Christ su'n bé swran kpa, afin i nyrun swran fi kpa tra'a wié. Afin swran'n kwlaa bé yôô sa te, o man anyrunnyan nga Nyanmien waan oh manh bé'n, o tô fuaan bé. Sannge Nyanmien i klun-ufué dan'n ti o bu bé swran kpa, wa dé'a bé liké fi, Christ-Jésus b'o déli bé'n ti.\nMoïse ye Nyanmien man o fa mmla'n maan yéo, Jésus-Christ kusu ye o fa yé yôle'n nin nanwle'n balio.\nI so'n ti, o lie'n, n wa, yé nga ké nin Christ-Jésus é katyii swran wunmuan'n o yôô yé'n ti, dyran kéklé.\nO déé é, o flee é ke é yô i swran, nanh ke é yô sa kpa ti ye o flee yéo, sannge é wun akunndan bo i bobo buli'n, nin yé bo i waan Christ-Jésus ti oh yôh yé'n tio.\n2 Corinthefue 12:9\nSannge o sé n ke, yé ng'o yô min'n oh dyuh min, afin ke n le'a wunmien'n, i nun ye o yi i wun nglô ke o ti kplio. O man n klun dyo n fuen bo n ti'n su nan Christ yi i dan'n nglô n ti.\nSannge Nyanmien i klun-ufué dan'n ti o bu bé swran kpa, wa dé'a bé liké fi, Christ-Jésus b'o déli bé'n ti.\nSa nga bé yôli'n 20:24\nSannge m bu'a min wun liké fi, n yô so nan man wanndi a dyu n dyuwle, nan man wié dyunman nga é Min Jésus fa wlaa n sa nun ke n yô'n i yô. Dyunman so'n yele ke n kan yé dan nga Nyanmien yôô yé'n i nde.\nKe an wun nyrennen lé nnyon kun'n, Nyanmien Aklunyéfue Kpli'n b'o flee amun ke an nyan nyrun titi, swran wunmuan bo amun nin Christ a katyi'n ti'n, i bobo man amunh yôh swran kpa mlonmlon. Oh yôh man amunh dyranh kéklé, oh wlah amun fanngan, o man amun wun su usu'a amun.\n Sannge Nyanmien ti aunnvue sifue dan, o man ke é te ti ke swran bo wa wu sa i nyrun'n, klôle b'o fa klô yé'n ti, o maan é nin Christ é nguan. Yé bo Nyanmien yôô amun'n ti o man amuan nyan amun ti. *** Swran wunmuan bo é nin Christ-Jésus é ti'n ti, o man é nin i tyennin, ye o man é nin i é tran nyanmien su lo nan ble ng'o ba lo'n nun, ke oh yih i kpa b'o yôli é Christ-Jésus ti'n, i nglô'n, béh wunh ke i yé b'o yôô yé'n i dan'n le'a wunsu. Afin Nyanmien i yé b'o yôô amun'n ti o man amuan nyan amun ti i su bo an lafi'n ti. Amun ti nyanle so'n o fi'an amun bobo, Nyanmien ye man an nyaan amun tio. Nanh sa kpa nga an yôli'n tio, i so'n ti, swran fi kwla fa di'e i nuan.\n Bé nga kusu bo bé bu bé bobo bé wun akunndan, bo bé bu'a swran ufle akunndan, bo bé fa'a nanwle nde'n su, bo sa te'n ye bé klôé'n, oh fah bé wun ya dan i awlen bo bé fite'n ti. Bé kwlaa nga bé yô sa tete'n, yale kléle'n toh bé su, béh wunh nyrennen dan, Juif mun ye bé ti kliklio, i sin bé nga mun. Sannge bé kwlaa nga bé yô kpa'n, Nyanmien man béh nyanh nyrun, béh buh bé swran, ye béh dih aladyé, Juif mun ye bé ti kliklio, i sin bé nga mun.\n1 Corinthefue 15:10\nSannge swran nga man yôé ye'n, yé bo Nyanmien yôô min'n ti ye man man yô soo. Yé so'n b'o yô min'n wa yô'a ngben, afin n dii dyunman dan tra bé ngba, nanh ke m bobo min ye n di dyunman so nion, sannge Nyanmien ye o dyran n si ye man n dii dyunman so nion.\n Afin Nyanmien a yi yé nga o yô swran b'o man swran'n kwlaa bé kwla nyan bé bé ti'n i nglô. Yé so b'o yôô yé'n, é yô sa ng'o ti i nuan su'n, nin sa ng'o ti kpa'n, ye é srô Nyanmien.\n2 Corinthefue 12:8-9\n Man sre é Min'n kpe nsan ke o yi tukpatye so'n n kplô'n nun. Sannge o sé n ke, yé ng'o yô min'n oh dyuh min, afin ke n le'a wunmien'n, i nun ye o yi i wun nglô ke o ti kplio. O man n klun dyo n fuen bo n ti'n su nan Christ yi i dan'n nglô n ti.\nSannge swran kun i liké lie nga Christ men i ke o yô'n, ye o kwla yôo.\nNyanmien nin é Min Jésus bo an si bé'n ti, bé man an nyan yé titi, ye man amun wun dyo amun fouun!\nNh fah fluwa nga ble amun bo an wô Rome lo bo Nyanmien klô amun b'o fle amun ke an katyi i lie mlonmlon'n. Man é Si Nyanmien nin é Min Jésus-Christ bé man an nyan yé, ye man amun wun dyo amun fouun!\nNanwle, swran kun i sa ng'o yôli'n ti, wié'n kwla swran'n kwlaa swran kunngba so'n ti. Sannge sa kpa nga Jésus-Christ kusu yôli'n ti dan kpa tre, afin bé kwlaa nga Nyanmien yô bé yé b'o katyi bé swran kpa'n, béh nyanh nguan béh dih famien Christ fanngan nun.\n Afin Nyanmien a yi yé nga o yô swran b'o man swran'n kwlaa bé kwla nyan bé bé ti'n i nglô. Yé so b'o yôô yé'n, é yô sa ng'o ti i nuan su'n, nin sa ng'o ti kpa'n, ye é srô Nyanmien. É yô so nan é minnde tyen kpa nga é wla ô su ke é Nyanmien Kpli'n nin é Défue Christ-Jésus bé wa yi bé wun nglô'n. É ti o fe i wun mannin, nan oh yih é sa tete'n kwlaa nun, nan é katyi i sa ti swran bo é wun sa tete'n kwlaa wa wié, bo é tu é klun yô swran yé.\nI ye man é sii ke Nyanmien yô é yéo, i su bo é lafi'n ti, sien'n é su di yé so'n. Anyrunnyan bo Nyanmien waan oh manh é bo é nyin ô i sin'n ti, é wun blibli é.\n2 Corinthefue 6:1\nI so'n ti, é bo é nin Nyanmien é di dyunman kun'n, éh sreh amun, nanh man yé nga Nyanmien yôô amun'n o yô ngben,\n2 Thessaloniquefue 1:12\nYe amun ti, man é Min Jésus dunman'n fu, ye i ti amun lie'n kusu fu, yé bo é Nyanmien'n nin é Min Jésus-Christ bé yôô yé'n ti.\n1 Timothée 1:13-16\n *** Yé nga é Min'n yôô min'n i nyin fitéé dan, o man ke é nin Christ-Jésus é katyii swran wunmuan'n, é lafi i su, ye é klô i nin swran. Nde nga ti nanwle wéiin, se bé fa su'n o ti kpa, yele ke Christ-Jésus baa men'n nun sa te yôfue mun bo n ti bé nun klikli'n bé déle. Nyanmien si min bo n sa te lie'n tra swran'n kwlaa bé lie'n, min aunnvue nan Christ-Jésus fe i awlen b'o tre swran wun'n klé bé nga bé wa lafi i su bo béh nyanh anannganman nguan'n, man bé wun ke o tre i awlen bé wun wié.\nAfin swran'n kwlaa bé yôô sa te, o man anyrunnyan nga Nyanmien waan oh manh bé'n, o tô fuaan bé.\nNanwle, se an fa mmla nga wié nu'en i sin, bo bé klee Nyanmien Nde'n nun ke: «Klô o wiéngu ke a fa klô o bobo wun'n sa'n» su'n, o ti kpa.\nNyanmien i klôle'n yele ke é fe i nde'n su, i nde so'n i su fale'n yô'a ya.\nYe Pierre séé bé ke: Anh katyi amun nzuen'n man bé yô amun kwlakwlakwla amun baptême Jésus-Christ dunman nun, man Nyanmien yatyi sa nga an yôlii'n tye amun, ye o fe i Wawe'n man amun.\n?Se o ti so'n, nzu su ye é dyran fa di é nuaan? É le'e i so liké mlonmlon! ?Nzu ti ye é le'e i so liké nion? ?Mmla'n b'o man é si liké nga é yô'n tio? Tyetye, Nyanmien bo é lafi i su'n tio.\nKe bé wa dyran mmla b'o man é nyan é ti'n su di dyole'n ti, o man nde nga amunh kanh'n, nin liké nga amunh yôh'n, anh yôé i nuan su.\nI so'n ti, mmla wunmuan'n ti Nyanmien lie, ye mmla kun so'n kusu ti Nyanmien lie. Mmla kun so'n i siéle'n ti su, o ti kpa.\nDyasin fe'n ti nyannzuen ku'an min, afin i ye Nyanmien Kpli fa dé swran kwlaa nga bé lafi i su muon, Juif mun ye bé ti kliklio, i sin bé nga mun.


Kolɔsufuɛ Mun 1 | Online Bible | New World Translation\nKolɔsufuɛ Mun 1:1-29\nPɔlu lali Ɲanmiɛn i ase, afin Kolɔsufuɛ’m be lafi Zezi Klisi su (3-8)\nƆ srɛli Ɲanmiɛn mannin be naan be wɔ be ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ’n nun (9-12)\nJunman cinnjin kpa nga Klisi di’n (13-23)\nPɔlu dili junman kekle kpa mannin asɔnun’n i nunfuɛ mun (24-29)\n1 Min Pɔlu mɔ Ɲanmiɛn maan n ti Klisi Zezi i akoto’n, min nin e niaan bian Timote 2 é klɛ́ fluwa nga é kó mán Kolɔsu lɔ Ɲanmiɛn i sran nanwlɛfuɛ mɔ be ti e niaan’n, mɔ be nin Klisi b’a yo sran wunmuan’n: Maan e Si Ɲanmiɛn yo amun ye, yɛ maan ɔ yo naan amun di alaje. 3 Blɛ kwlaa nga e srɛ Ɲanmiɛn man amun’n, e la e Min Zezi Klisi i Si Ɲanmiɛn i ase titi. 4 Afin e tili i kɛ amun lafi Klisi Zezi su kpa, yɛ amun klo Ɲanmiɛn i sran mun 5 like nga be fa sieli amun ɲanmiɛn su lɔ mɔ amun wla o su’n ti. Ndɛ nanwlɛ’n i jasin fɛ mɔ be bo kleli amun laa’n yɛ maan amun sili like sɔ’n niɔn. 6 Jasin fɛ sɔ’n toli amun. Sɛ ɔ ti waka’n, nn é sé kɛ ɔ su mma kpa yɛ w’a tru mɛn wunmuan’n nun. I wafa kunngba’n, kɛ ɔ fin cɛn mɔ amun tili Ɲanmiɛn i aklunye’n i su ndɛ’n, mɔ amun wunnin kɛ Ɲanmiɛn i aklunye’n ti dan sakpa’n, jasin fɛ’n su mma kpa yɛ ɔ tru amun afiɛn wie. 7 I sɔ liɛ’n yɛ e niaan kpa Epafrasi m’ɔ ti e wiengu junman difuɛ’n kleli amun-ɔn. Aniaan sɔ’n ti Klisi’n i junman difuɛ kpa, yɛ ɔ sin e osu di junman man amun. 8 Ɔ kannin klolɛ mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n maan amun klo sran’n i ndɛ kleli e. 9 I sɔ’n ti’n, kɛ ɔ fin cɛn mɔ e tili nun’n, e srɛ Ɲanmiɛn man amun titi. E srɛ i kɛ ɔ yo maan amun si i klun sa’n kpa naan amun si ngwlɛlɛ kpa, yɛ amun wun like nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kle’n i wlɛ kpa. 10 I liɛ’n amun nzuɛn’n mánmán Zoova, yɛ i klun jɔ́ amun wun kpa. I wafa kunngba’n amún yó sa kpakpa kɔ́ amun ɲrun, kpɛkun amún sí Ɲanmiɛn kpa trá laa’n. 11 Asa ekun’n, e srɛ i kɛ ɔ wla amun fanngan i kwlalɛ dan’n ti, naan amun jran kekle guɛ i ti nin i bo, naan amun tra amun awlɛn, yɛ amun klun jɔ. 12 Yɛ amun la e Si’n i ase. Afin ɔ yoli naan aja like ng’ɔ́ fá mɛ́n i sran mɔ be o lika ng’ɔ kpaja’n nun’n, amun ɲan wie. 13 Ɔ deli e aosin’n i min’n i sa nun, yɛ ɔ fali e ɔli i awlɛn su Ba’n i famiɛn diwlɛ’n nun. 14 I awlɛn su Ba sɔ’n tuali e ti kalɛ maan y’a ɲan e ti. Ɔ maan b’a yaci e wun sa’n b’a cɛ e. 15 Ɔ fa Ɲanmiɛn mɔ be wunmɛn i’n, yɛ Ɲanmiɛn dun mmua yili i ka* naan w’a yi like kwlaa. 16 Ɲanmiɛn sinnin i lika yili ninnge kwlaa nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n nin nga be o asiɛ’n su wa’n. Ninnge nga e wun be mun-o, nga e wunman be mun-o, famiɛn diwlɛ mun-o, awa mun-o, kwlafuɛ mun-o, Ɲanmiɛn sinnin i lika yili be kwlaa. I yɛ Ɲanmiɛn sinnin i lika yili ninnge onga’m be kwlaa-ɔ, yɛ be ti i liɛ. 17 Asa ekun’n, be yili i ka naan b’a yi ninnge onga’m be kwlaa, yɛ i yɛ Ɲanmiɛn sinnin i lika yili ninnge onga’m be kwlaa-ɔ. 18 Ɔ ti asɔnun’n m’ɔ ti kɛ wunnɛn sa’n i ti’n. Ɔ dun mmua like kwlaa ɲrun, i yɛ ɔ ti sran klikli mɔ Ɲanmiɛn cɛnnin i’n niɔn. Ɲanmiɛn yoli sɔ naan ɔ dun mmua like kwlaa ɲrun. 19 Afin Ɲanmiɛn wunnin kɛ ɔ ti kpa kɛ ɔ yo naan like kwlaa trɛn i nun 20 naan ɔ sin i lika siesie i bɔbɔ nin ninnge onga nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n nin nga be o asiɛ’n su wa’n be kwlaa be afiɛn, i mmoja’n m’ɔ guali ɲrɛnnɛn waka’n* su’n ti. 21 Laa’n, amun nin Ɲanmiɛn amun afiɛn ti nun yɛ amun ti i kpɔfuɛ. Afin ninnge tɛtɛ’m be yolɛ’n i akunndan yɛ amun bu-ɔ. 22 Siɛn’n, w’a siesie amun nin i amun afiɛn sran sɔ’n i wunnɛn’n nin i wie’n ti. Ɔ yoli sɔ naan amun yo sanwun, naan fiɛn kaan sa w’a tranman amun wun, naan b’a saciman amun wun kaan sa i ɲrun. 23 Sanngɛ ɔ fata kɛ amun lafi Ɲanmiɛn su titi, amun jran kekle i su mɔ amun lafi’n ti, yɛ nán amun kpɔnzɔ. Yɛ like nga jasin fɛ mɔ amun tili’n ti’n amun wla o su’n, ɔ fataman kɛ ɔ fi amun sa. Be boli jasin sɔ’n lika kwlaa nun ɲanmiɛn’n bo wa. Min bɔbɔ min Pɔlu m’an kaci jasin sɔ’n i bofuɛ. 24 Siɛn’n, fɛlɛ mɔ n fɛ amun dunman nun’n ti’n, min klun jɔ. Yɛ n su wun ɲrɛnnɛn kɛ Klisi’n i liɛ’n sa. Sanngɛ ɔ fata kɛ n wun ɲrɛnnɛn sɔ n guɛ i ti nin i bo i wunnɛn mɔ yɛle asɔnun’n i ti. 25 M’an kaci asɔnun sɔ’n i junman difuɛ, afin Ɲanmiɛn fɛli i sɔ junman’n wlali min sa nun kɛ n di man amun naan n kan Ɲanmiɛn ndɛ’n n guɛ i ti nin i bo. 26 Ndɛ sɔ m’ɔ ti fiawa’n, laa blɛ nun’n* sran’m b’a simɛn i, kpɛkun lalafuɛ sran’m b’a simɛn i. Sanngɛ siɛn’n, Ɲanmiɛn w’a yi i nglo w’a kle i sran mun. 27 Ɲanmiɛn i klunklo su’n, ɔ yili ndɛ ɲɛnmɛn sɔ’n m’ɔ fa fiɛli i sran’m be ɲrun’n kleli i sran mɔ be o nvlenvle’m be nun’n. Ndɛ sɔ’n yɛle Klisi mɔ amun nin i be o nun’n i su ndɛ’n. Yɛle kɛ amun wla o su kɛ amun nin i bé ɲán ɲrun. 28 Sran sɔ’n i ndɛ yɛ e kan kle sran mun-ɔn. E wla sran’m be kwlaa be su nun, yɛ e kle be like ngwlɛlɛ su. I liɛ’n, e kwla fa sran kwlaa nga b’a yo sran mɔ be nin Klisi b’a yo sran wunmuan’n, e kle Ɲanmiɛn. 29 I sɔ’n ti’n, n tu min klun n di junman kekle kpa. I wunmiɛn m’ɔ di junman min nun’n yɛ maan n kwla yo sɔ-ɔ.\nKolɔsufuɛ Mun 1


?Zoova i Lalofuɛ’m be ɲan sika’n nin yɛ be fa di be junman’n niɔn? Like manlɛ wafa\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Aamenin (Wia atɔliɛ lɔ liɛ'n) Aanta Aazantinin bobo aniɛn'n Abukazi Aflikanin Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Aleman Aleman bobo aniɛn'n Aluu Amariki Amlɛnkɛn bobo aniɛn'n Angle Angola bobo aniɛn Arabu Arabu (Liban) Asamɛ Ausa Azeri Azeri (Siriliki) Ba Aleman Basa (Kamerunun) Baskii Basku Bataka (Karo) Bataka (Toba) Beliziki lɔ blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Bengali Biaki Bikɔlu Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Bulu Bɔsnian Damara Dangme Danois Digɔɔ Dreu Ebre Edo Efiki Ekuatɛɛ bobo aniɛn'n Esan Eve Fanti Fiji Filipinin bobo aniɛn'n Frafra Féroïen Fɔn Fɛnlandi Ga Gali Galician Garifuna Gitonga Gloelandi Glɛki Guaranin Guianese Creole Gujarati Gunnun Hindi (Roman) Hunsrik Iban Ibanag Igbo Ikrɛnin Ili Salomɔn Pijinin Iligainɔn Iloko Irlandi bobo aniɛn'n Isibɛnba Isilandi Isoko Itali Itali bobo aniɛn'n Itsekiri Izbɛki Javanese Kabie Kabili Kabuverdianu Kacɛn Kalanga Kanada Kanbɔji aniɛn'n Karen (S'gaw) Katalan Kazaki Keci Kecua (Ankasi) Kecua (Ayakuco) Kecua (Bolivi) Kecua (Kuzko) Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinbundu Kiniaruanda Kirgizi Kiribati Kirundi Kisi Kisɔnge Klowati Kolɔnbi bobo aniɛn'n Konkanin (Rɔmun) Kore aniɛn'n Kore bobo aniɛn'n Kosa Krio Kuangali Kuaniama Kuice Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kuude Kuumanji Kuude Kuumanji (Siriliki) Kɔngo Lanba Lanbia Langue des signes australienne Langue des signes brésilienne Lari Letɔn Lingala Lio Litianin Livale Lomue Luganda Makua Malagasi Malayalamun Malti Malɛ Mamun Manbue-Lungu Mapudungun Marati Martiniquan Creole Maseduanin Masi Maya Mazateco (Uautla) Miama Mingrelian Miskito Mistɛki (Gerero) Mixe Mizo More Morisi Kleɔlu Mɔngoli Mɛkisiki bobo aniɛn'n Nauatɔlu (Guerero) Nauatɔlu (Nɔɔ de Puebla) Nauatɔlu (Santrali) Nauatɔlu (Uasteka) Ndau Ndebele Ndebele (Zɛnbabue) Ndɔnga Nepali Ngabere Ngangela Niasi Niue Nyungwe Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Okpe Oromo Osɛti Otomi Otɛtɛla Pangasinan Papiamiɛnto (Kurasao) Papiamɛnto (Aruba) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Peruvi bobo aniɛ'n Pidgin (West Africa) Polɔɲin Polɔɲin bobo aniɛn'n Pomeranian Portugais Punjabi (Roman) Pɔɔtigali Pɛɛsi Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Tena) Rarotɔngan Risi Risi bobo aniɛn'n Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Ronga Rumanin Rumanin Rutoro Samoan Sangana (Mozanbiki) Sango Sateré-Mawé Savakano Savante Sebuano Seisɛli Kleɔlu Sepedi Sesoto (Afriki di Sidi) Sesoto (Lesoto) Sidama Sili Bobo aniɛn'n Silozi Siluba Sinala Sinianja Sinnin (Aka) Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Sitɔnga (Malawi) Sitɔnga (Zɛnbabue) Siyao Slovaki Slovenin Sona Sranantɔngo Suaili Suaili (Kɔngo) Suati Sunda Suvace Suɛdi Suɛdi bobo aniɛn'n Sɔlu Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Taiti Tajiki Talian Tamulu Tandroy Tankarana Taraskan Tataa Tchèque Telugu Tetun Dili Ticuna Tiglɛnya Tilapanɛki Tiriki Tirkimenin Tisɔnga Tivu Tizɔtzili Tizɛltali Tojolabali Totonaki Tswana Tui Tuvalu Tɔku Pisinin Tɔngan Ualisi Uarɛ-Uarɛ Uauunaiki Uiguu (Arabu) Uiguu (Siriliki) Uisi Unbundu Urobo Urundu Uzbek (Roman) Valencian Venezuela bobo aniɛn'n Vezo Viɛtinamun Volaitsa Vɛnda Wawle Yoruba Zapotec (Lacigiri) Zapotec (de l’isthme) Zapɔn Zapɔn bobo aniɛn'n Zulu Zɔɔzi sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) uudu Ɔngli Ɔngli bobo aniɛn'n Ɛndi Ɛndonezi Ɛsipaɲɔlu Ɛsipaɲɔlu bobo aniɛn'n Ɛsitonin\nZoova i Lalofuɛ’m be klunklo sika nga be man’n, yɛ e fa suan jasin fɛ’n junman’n i bo-ɔ. * Aɔtɔ wie’m be o e aɲia sua’m be nun, ɔ maan sran ng’ɔ klo kɛ ɔ́ mɛ́n i klunklo like’n ɔ kwla fa yi nun. Be klunklo like manlɛ wafa wie’m be o e ɛntɛnɛti adrɛsi’n su. Adrɛsi sɔ’n su’n sran kun kwla man like fa suan junmannga e di i mɛn wunmuan’n nun’n i bo annzɛ ɔ kwla man fa suan be asa’n su lɔ junman’ni bo annzɛ ɔ kwla yo i nɲɔn’n.\nBe seman Zoova i Lalofuɛ’m be kɛ be yi blusu annzɛ cɛlɛ annzɛ sika nga be ɲɛn i’n be fɛ i bue be man. (2 Korɛntifuɛ Mun 9:7) E deman aɲia nga e yo be’n be bo tranlɛ’n i ti sika. Yɛ be nga be yo sran’m be batɛmun’n, annzɛ be ijɔ sɛ bo annzɛ aja bo annzɛ be yo Ɲanmiɛn sulɛ nun ninnge uflɛ mun’n be deman sika. E yoman aɲia ngunmin kun wie mun annzɛ be wunsu ninnge uflɛ wie mun e fa kunndɛman sika. Yɛ e seman sran wie’m be kɛ be man e sika naan e fa suan e anuannzɛ’n i bo. Sran ng’ɔ mɛn i klunklo like kusu’n be bomɛn i dunman kleman sran uflɛ fi. (Matie 6:2-4) E ɛntɛnɛti adrɛsi’m be su’n e boman ninnge’m be jɔ e fa kunndɛman sika.\nE asɔnun’m be kwlaa be nun’n, e kan sika nga sran’m be man’n i nun ndɛ e kle asɔnun’n i nunfuɛ mun aɲia’m be bo. Kusu sran ngba kwla tran aɲia sɔ’m be bo. Kɛ blɛ kun ju’n be niannian junman nga be fa sika’n be dili’n i wun fluwa’m be nun naan sɛ be fa sika sɔ’n be di junman kɛ ɔ nin i fata’n sa-o.\nLike manlɛ wafa mun\nAɔtɔ mun: Ɲanmiɛn sulɛ sua kanngan nin dandan nin lika uflɛ nga e yo e aɲia mun be nun’n a kwla fa ɔ klunklo sika annzɛ sɛki guɛ i aɔtɔ nga be o lɛ’n be nun.\nƐntɛnɛti su like manlɛ: Nvle kaka nun’n a kwla sin adrɛsi’n i bue “Man Zoova i Lalofuɛ’m be like” i lika man ɔ klunklo like. I manlɛ wafawafa’n kwlaa o lɔ. * Zoova i Lalofuɛ wie’m be fa ajalɛ naan anglo kwlaa nun’n b’a fa ‘like nga be kwla fa man’n, b’a sie.’ Be fɛ i sɔ ajalɛ’n wie adrɛsi’n su.—1 Korɛntifuɛ Mun 16:2.\nLike manlɛ mɔ be sunnzun sie: Like manlɛ wafa wie’m be o lɛ’n ɔ fata kɛ be sunnzun sie annzɛ be dun mmua fa afɔtuɛ jɔlɛ difuɛ’m be sa nun. I sɔ ajalɛ i falɛ’n ti’n amun nvle’n nun lɔ awa kwla kpɛ amun lapo’n su. Sran wie’m be liɛ kɛ be te o nguan nun’n yɛ be kunndɛ kɛ like nga be le i’n ɔ yo anuannzɛ’n i liɛ-ɔ, wie’m be kusu be waan sɛ be wu’n yɛ like nga be le i’n ɔ yo anuannzɛ’n i liɛ-ɔ. Sran sunman be suanni like manlɛ wafa sɔ’n su like, yɛ i sɔ’n ukali be kpa. Sɛ like nga a kunndɛ kɛ á mán’n ɔ ti ninnge nga be lɔngɔ su yɛ’n be nun kun’n, yaci wun Zoova i Lalofuɛ’m be biolo ng’ɔ o amun asa liɛ’n su lɔ’n i wun:\nasiransi nin antrɛti su nvasuɛ\nsika nga be fa wlɛli susute wie nun’n i su nvasuɛ\nSɛ amun kunndɛ kɛ amún sí wafa nga amun asa liɛ’n su lɔ’n amun kwla man like’n i su ndɛ kpa’n, amun nian adrɛsi’n i bue “Man Zoova i Lalofuɛ’m be like.”\n^ Sran wie mɔ be timan Zoova i Lalofuɛ’n be man be klunklo like be fa suan e junman’n i bo.\n^ Nian video Wafa nga ɛntɛnɛti su’n e kwla man e klunklo like’n naan w’a si i su ndɛ wie mun ekun.\nWafa nga ɛntɛnɛti su’n e kwla man e klunklo like’n\nNian ajalɛ fanunfanun nga a kwla fa be naan w’a man ɔ klunklo like’n.\n‘E fa e sa nun like e man Zoova’\nKɛ e klunklo su e man Zoova i like’n e kle i kɛ e klo i. Like kpafuɛ nga e kwla fa mɛn i’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ.\nFa man sran Fa man sran ?Zoova i Lalofuɛ’m be ɲan sika’n nin yɛ be fa di be junman’n niɔn?\nijwfq ndɛ tre 12\nMan ɔ klunklo like (opens new window)


Kan ndɛ ng’ɔ ti kpa bɔ sran ti ɔ ɔ yo sran’n (Efɛzfuɛ Mun 4:29) | Ɲanmiɛn klo e\n“Nán ndɛ tɛ kun sa fin amun nuan fite, sanngɛ an kan ndɛ ng’ɔ ti kpa bɔ sran ti ɔ ɔ yo sran’n.”—EFƐZFUƐ MUN 4:29.\n1-3. (a) ?Like kpa benin yɛ Zoova fa cɛli e ekun ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla fa yo like tɛ ɔ? (b) ?Sɛ e waan é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn kló e titi’n, wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e nuan nun ndɛ’n yo ɔ?\n?SƐ AMUN cɛ amun awlɛn su sran kun i like kpa kun naan i ɲinfu ɔ yomɛn i cɛcɛ’n, ɔ́ yó amun sɛ? Maan e se kɛ amun a cɛ sran kun i loto sa. I sin’n, amun ti i kɛ sran’n nianman loto’n i lika naan ɔ kisanman nun kpa. Naan i ti’n, ɔ fa yoli sran wie’m be like yaya. ?I sɔ’n su boman amun wla?\n2 Kɛ e ijɔ mɔ sran uflɛ wun i wlɛ’n, ɔ ti like kpa kun mɔ Zoova fa cɛli e ɔ. Afin “like kpa kwlaa nga be fa man sran’n, ɔ nin like kpa kwlaa nga be nyɛn i’n, be fin” i. (Zak 1:17) I sɔ’n ti yɛ ngbaciɛ o klɔ sran nin nnɛn’m be afiɛn ɔn. Ijɔlɛ’n ti’n, nán e klun akunndan ngunmin yɛ e kwla kan ɔn. E kwla kan wafa nga e wun fa yo e’n, i ndɛ wie. Sanngɛ kɛ loto sa’n, like kpa sɔ’n e kwla fa yo like tɛ wie. Ɔ maan, kɛ Zoova wun kɛ e fa like kpa sɔ m’ɔ fa mannin e’n, e yo e wiengu’m be tɛ’n, maan e bu wafa nga ɔ yo i ya’n i akunndan e nian!\n3 Sɛ e waan é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn kló e titi’n, like nga ijɔlɛ’n i Manfuɛ’n seli e kɛ e fa yo’n, yɛ e fa yo ɔ. Ndɛ nga be kan ɔn, ɔ jɔ Zoova klun’n, Zoova fiaman be su. I Ndɛ’n waan: “Nán ndɛ tɛ kun sa fin amun nuan fite, sanngɛ an kan ndɛ ng’ɔ ti kpa bɔ sran ti-ɔ ɔ yo sran’n, naan ɔ yo be kwlaa nga be ti’n be fɛ.” (Efɛzfuɛ Mun 4:29) Maan e wun like ti m’ɔ fata kɛ e nian e nuan nun ndɛ’n, ɔ nin ndɛ wie m’ɔ fataman kɛ e kan’n, be wlɛ. Yɛ e nian wafa nga e kwla “kan ndɛ ng’ɔ ti kpa bɔ sran ti ɔ ɔ yo sran’n,” wie.\n?NGUE TI YƐ Ɔ FATA KƐ E NIAN E NUAN NUN NDƐ’N SU Ɔ?\n4, 5. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun ɲanndra wie’m be kan ta mɔ be nuan nun ndɛ’n le i’n, i ndɛ ɔ?\n4 Like cinnjin kun nga ti yɛ ɔ fata kɛ e nian e nuan nun ndɛ’n su’n, yɛle kɛ be nuan nun ndɛ’n le ta. Nyanndra Mun 15:4 se kɛ: “Sran ng’ɔ kan ndɛ-ɔ, ɔ maan sran wla gua ase’n, i sɔ sran liɛ’n ɔ maan be wun kpinndin be. Sran nga kusu bɔ i nuan nun ndɛ’n ti tɛtɛ’n, ɔ bo wla.” Ndɛ ng’ɔ ti kpa’n ɔ gua sran awlɛn su nzue maan sran wun kpɛjɛ i. Sanngɛ ndɛ ng’ɔ ti tɛ’n, ɔ bo e wiengu’m be wla. I ti’n, ndɛ nga e kan’n ɔ kwla yo sran tɛ annzɛ ɔ kwla yo i kpa.—Nyanndra Mun 18:21.\n5 Ɲanndra uflɛ kun yiyi nun weiin kɛ be nuan nun ndɛ’n le ta. I waan: “Sran ng’ɔ́ kán ndɛ-ɔ ɔ bumɛn i sin’n, i nuan nun ndɛ’n ɔ yra fiaan kɛ kue yɛ b’a fa wɔ sran sa.” (Nyanndra Mun 12:18) Ndɛ nga bé kán ɔn, be bumɛn i sin’n, ɔ bo sran wla, ɔ saci sran nin sran be afiɛn. ?Sran wie nin a kanman ndɛ wie le m’ɔ boli e wla ɔ? Ɲanndra kunngba sɔ’n wla e fanngan kɛ: “Akunndanfuɛ’m be kusu kɛ be kan ndɛ sa’n, ɔ klun tɔ nun sa fɔuun!” Ɔ maan, sran nga ngwlɛlɛ m’ɔ fin Ɲanmiɛn’n yɛ ɔ sie i’n, ndɛ ng’ɔ kan’n, ɔ jɔ sran klun yɛ ɔ siesie sran afiɛn. ?Ndɛ wie mɔ be kannin mɔ maan sran kun i klun tɔli nun fɔuun’n, e wla te kpɛn su? (Kanngan Nyanndra Mun 16:24 nun.) Sɛ e wun i wlɛ kɛ e nuan nun ndɛ’n le ta dan kpa’n, i sɔ’n yó maan e nuan nun ndɛ’n jɔ́ sran klun, ɔ su bomɛn i wla.\nBe nuan nun ndɛ fɛ’n ɔ cici sran wla\n6. ?Ngue ti yɛ ɔ ti kekle man e kɛ e nian e wun su kpa naan e nuan’n w’a fitefiteman tɛtɛ ɔ?\n6 Kannzɛ bɔbɔ e mian e ɲin sɛ, sanngɛ be nuan’n i su nianlɛ’n timan like pɔpɔ. Ɔ maan, like’n i nɲɔn su mɔ i ti yɛ ɔ fata kɛ e nian e nuan’n su’n, yɛle kɛ: Sa tɛ’n nin fɔ’n m’ɔ o e nun’n ti’n, like ng’ɔ fataman kɛ e fa e nuan’n e yo’n yɛ e fa yo ɔ. Like ng’ɔ o e awlɛn’n nun’n yɛ ɔ fite e nuan ɔn. Asa kusu’n, sran’n “i nyin’n wo sa tɛ’n su titi.” (Bo Bolɛ 8:21; Lik 6:45) Ɔ maan, kɛ ɔ yo naan e nian e wun su naan e nuan’n w’a fitefiteman tɛtɛ’n, ɔ ti kekle. (Kanngan Zak 3:2-4 nun.) Kannzɛ bɔbɔ e kwlá nianman e nuan’n su e guɛmɛn i ti’n nin i bo’n, sanngɛ e kwla mian e ɲin naan y’a nian e wun su e ijɔlɛ’n nun. Ɔ ti kɛ sran m’ɔ su wuɛ nzue m’ɔ sonji kpuu’n sa. Ɔ fata kɛ ɔ miɛn i ɲin kpa naan nzue’n w’a kpalomɛn i. I kunngba’n, maan e nian e wun su kpa naan e nuan’n w’a fitefiteman tɛtɛ.\n7, 8. ?Wafa sɛ yɛ Zoova nian ndɛ nga e kan’n su di e jɔlɛ ɔ?\n7 Like’n i nsan su mɔ i ti yɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su e ijɔlɛ’n nun’n, yɛle kɛ Zoova nian e nuan nun ndɛ’n su yɛ ɔ di e jɔlɛ ɔ. E nuan nun ndɛ’n, ɔ kan e nin e wiengu mun e janvuɛ tralɛ’n. Sanngɛ kusu ɔ kan wafa nga Zoova fa wun e’n wie. Zak 1:26 waan: “Sɛ sran kun bu i wun kɛ ɔ su Nyanmiɛn sanngɛ ɔ siemɛn i nuan’n diin’n, i Nyanmiɛn sulɛ’n ti ngbɛn, ɔ su lɛkɛ i wun.” Kɛ nga e fa wunnin i ndɛ tre ng’ɔ sinnin lɔ nun sa’n, e Ɲanmiɛn sulɛ’n nin e nuan nun ndɛ’n be kɔ likawlɛ. Sɛ e sieman e nuan’n diin’n naan ɔ fitefite tɛtɛ naan ɔ bo e wiengu’m be wla’n, nn junman kwlaa nga e di man Ɲanmiɛn’n, ɔ ti ngbɛn. ?Nɛ́n i sɔ’n ti yɛ ɔ fata kɛ e sie e nuan’n diin’n niɔn?—Zak 3:8-10.\n8 Ɔ ti weiin kɛ like nga ti yɛ ɔ fata kɛ e sie e nuan diin’n, ɔ ti like cinnjin kpa. Kwlaa naan y’a kan ndɛ nga be kan mɔ sran ti ɔ ɔ yo sran’n, maan e dun mmua e kan ndɛ wie m’ɔ nin Klistfuɛ kpa kun fataman’n, be ndɛ.\nNDƐ FINFIN MUN\n9, 10. (a) ?Ndɛ wafa benin yɛ andɛ’n ɔ o sran’m be ijɔlɛ nun cɛn kwlaa ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e wla ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n i ase ɔ? (An nian ndɛ ng’ɔ o i ja ngua lɔ’n nun wie.)\n9 Be nuan nun ndɛ tɛtɛ mun. Andɛ mɛn’n nun’n, sannzan bolɛ nin ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n, ti sran’m be nzuɛn. Kɛ sran sunman be ko fa ya’n, ndɛ tɛtɛ’n yɛ ɔ fitefite be nuan ɔn. Be kan ɲannzuɛn sa mun nin bla nin bian nna’m be ndɛ naan sran’m be sri. Sanngɛ nán srilɛ like yɛle be nuan nun ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n. I afuɛ 2.000 yɛ akoto Pɔlu mannin Kolɔsu lɔ asɔnun’n nunfuɛ’m be afɔtuɛ kɛ be yaci ‘ndɛ tɛtɛ m’ɔ fin be nuan fite’n’ i kanlɛ. (Kolɔsfuɛ Mun 3:8) Pɔlu seli Efɛzi lɔ asɔnun’n nunfuɛ mun kɛ “nán maan be ti aɔwi tɛtɛ dilɛ’n ndɛ fi be nuan nun.” Afin, i sɔ’n nin Klistfuɛ kpa fataman.—Efɛzfuɛ Mun 5:3, 4.\n10 Be nuan nun ndɛ tɛtɛ’n lo Zoova i ngasi. Ɔ lo be nga be klo Zoova’n be ngasi wie. Nanwlɛ, Zoova mɔ e klo i’n ti’n, e wla be nuan nun ndɛ tɛtɛ’m be ase. Kɛ Pɔlu kán “klɔ sran i nzuɛn’n” i ndɛ’n, ɔ fali ‘sa tɛtɛ yolɛ’n’ wlali nun. Be nuan nun ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n o nun wie. (Galasifuɛ Mun 5:19-21) I sɔ’n ti cinnjin kpa. Afin, sɛ sran kun kacimɛn i nzuɛn’n naan aɔwi tɛtɛ dilɛ’n nin be nuan nun ndɛ tɛtɛ mun yɛ ɔ kan be sin’n, be kwla tu i asɔnun’n nun. *\n11, 12. (a) ?Ngue yɛle be wiengu i ndɛ kanlɛ’n? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ kwla yo tɛ ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Zoova i sufuɛ’m be wla sran suɛn tɔnlɛ’n i ase ɔ?\n11 Sran wun ndɛ tɛ kanlɛ yɛ sran suɛn tɔnlɛ. Sran’m be klo be wiengu’m be ndɛ kanlɛ. ?Ndɛ kanlɛ sɔ’n i ngba yɛ ɔ ti tɛ ɔ? Cɛcɛ. Afin sɛ e kan e wiengu’m be wun ndɛ kpa kɛ batɛmu mɔ be yoli’n sa’n, annzɛ kusu fanngan m’ɔ fata kɛ e wla be sa’n i ndɛ’n, ɔ timan tɛ. Klistfuɛ klikli’m be wiengu ndɛ loli be. Yɛ be kan be wiengu’m be ndɛ kpa. (Efɛzfuɛ Mun 6:21, 22; Kolɔsfuɛ Mun 4:8, 9) Sanngɛ sɛ e kan e wiengu ndɛ naan e kpɛ i wun’n, naan ng’ɔ nin kanlɛ fataman’n yɛ e kan’n, i sɔ’n ti sran wun ndɛ tɛ kanlɛ. Ng’ɔ ti tɛ bɔbɔ’n yɛle kɛ ɔ kwla yo sran suɛn tɔnlɛ. I sɔ’n timan kpa mlɔnmlɔn. Sran suɛn tɔnlɛ’n yɛle kɛ “be buɛ i su ato be saci i dunman.” I wie yɛle Farizifuɛ’m be liɛ’n. Be tɔnnin Zezi i suɛn tɛtɛ kpa naan bé sáci i wun. (Matie 9:32-34; 12:22-24) Suɛn tɔnlɛ’n kusu’n, ɔ kpɛ utre ba.—Nyanndra Mun 26:20.\n12 Ijɔlɛ mɔ Zoova fa mannin e’n, be nga be fa kan be wiengu i wun ndɛ tɛ’n, annzɛ be fa kpɛ lare yi i sran’m be afiɛn’n, Zoova nin be le i. I ɲin ci “sran ng’ɔ kpɛ lare yi i niaan nnyɔn be afiɛn’n.” (Nyanndra Mun 6:16-19) Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i kɛ “suɛn tɔnfuɛ’n” yɛle di·aʹbo·los. Dunman sɔ’n yɛ be fa flɛ Satan wie ɔ. I yɛ ɔ ti “mmusu’m be Si” m’ɔ ti Ɲanmiɛn i suɛn tɔnfuɛ tɛ kpa’n niɔn. (Sa Nglo Yilɛ 12:9, 10) Nanwlɛ, e kunndɛ kɛ é wlá ijɔlɛ nga mɔ maan e kwla yo kɛ mmusu’m be Si’n sa’n, i ase. Suɛn tɔnlɛ ndɛ mɔ maan “be bo timan kun,” mɔ ‘be bubu be wun nun’n,’ ɔ ti klɔ sran nzuɛn. I sɔ ninnge’m be nin asɔnun’n fataman. (Galasifuɛ Mun 5:19-21) I sɔ’n ti’n, sɛ e tili sran wie i wun ndɛ wie’n, ka naan y’a bo su y’a kle sran uflɛ’n maan e usa e wun kɛ: ‘?Ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ? ?Sɛ m bo su n kle sran uflɛ’n, ɔ ti kpa? ?Ɔ fata kɛ m bo ndɛ sɔ’n su n kle sran uflɛ?’—Kanngan 1 Piɛr 4:15 nun.\n13, 14. (a) ?Sɛ sran kun ti i wun sacilɛ ndɛ’n, ɔ kwla yo i sɛ? (b) ?Ngue yɛle nzowa kpɛlɛ’n? ?Ngue ti yɛ sran ng’ɔ tɛ i sɔ yo’n, ɔ su yo i bɔbɔ i wun tɛ ɔ?\n13 Sran wun sacilɛ. Kɛ nga y’a dun mmua y’a kɛn i lɛ’n, e nuan nun ndɛ’n kwla bo sran wla. Ɔ ti su kɛ wie liɛ’n, fɔ’n m’ɔ o e ngba e nun’n ti’n, e kwla kan ndɛ wie m’ɔ yo e nsisɔ ɔ. Sanngɛ ijɔlɛ wafa wie m’ɔ nin Klistfuɛ awlobo kun annzɛ asɔnun’n fataman’n, Biblu’n fa e ɲin sie su. Pɔlu wlali Klistfuɛ’m be su nun kɛ: “An wla klunwi’n, nin anwlɛn fufu’n, nin ya falɛ’n, nin ndɛnngan’n, nin sran wun sacilɛ’n, ɔ nin sran kpɔlɛ’n be kwlaa be ase.” (Efɛzfuɛ Mun 4:31) “Sran wun sacilɛ.” Ndɛ ɲanman sɔ’n, be kacili Biblu wie’m be nun kɛ “ndɛ tɛtɛ” annzɛ “nzowa kpɛlɛ.” Sran wun sacilɛ i wie yɛle sran’n i dunman mɔ be tɔn be fa kpɛ flɛn’n, ɔ nin sran mɔ be ijɔ i ɔ wieman’n. I sɔ’n yo maan sran’n bumɛn i wun sran kun. Kpɛkun i wla’n bo i wun. Bakanngan mɔ be awlɛn’n sɔman’n yɛ i sɔ ndɛ’n bo be wla kpa’n niɔn.—Kolɔsfuɛ Mun 3:21.\n14 Biblu’n jran su kekle kpa bu sran nga ɔ kuakua i wiengu’n i fɔ. I wie yɛle be wiengu finfin yolɛ’n nin i ɲin ase gualɛ’n nin i nzowa kpɛlɛ’n. Sran ng’ɔ tɛ i sɔ yo’n, ɔ su yo i bɔbɔ i wun tɛ. Afin, sɛ be ukɛ i lele naan w’a kaciman’n, be kwla tu i asɔnun’n nun. Kusu’n, mɛn uflɛ’n nun tranlɛ’n kwla fi i sa. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:11-13; 6:9, 10) I sɔ’n ti’n, nanwlɛ sɛ e fa ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n nin finfin ndɛ mun nin ato’n e cici e ti’n, e su yoman sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n kun. Afin i sɔ ndɛ’m be bo sran wla.\nNDƐ NG’Ɔ “TI KPA BƆ SRAN TI Ɔ Ɔ YO SRAN’N”\n15. ?Ndɛ wafa benin yɛ “sran ti ɔ ɔ yo sran” ɔn?\n15 ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa ijɔlɛ’n e yo kɛ nga i Manfuɛ’n klo’n sa ɔ? Maan ɔ kpɛn e klun kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n wla e fanngan kɛ e “kan ndɛ ng’ɔ ti kpa bɔ sran ti ɔ ɔ yo sran’n.” (Efɛzfuɛ Mun 4:29) Kɛ e kan ndɛ nga sran ti ɔ ɔ yo sran’n, m’ɔ wla sran fanngan’n, i sɔ’n yo Zoova fɛ. Ɔ fata kɛ e bu akunndan kpa naan y’a kɛn i sɔ ndɛ’n. Biblu’n w’a sieman ndɛ nga é kán be’n, be su mmla trele sa. Kusu “ndɛ ng’ɔ ti kpa’n” mɔ e kwla kan’n, w’a jajaman be tɛɛn w’a sieman. (Tit 2:8) Sɛ e waan é kán “ndɛ nga sran ti ɔ ɔ yo sran’n,” ɔ fata kɛ ndɛ sɔ’n i su like cinnjin nsan be ka e ti nun. Maan ndɛ sɔ’n yo kpa, ɔ yo nanwlɛ, yɛ ɔ yo fɛ. Maan i sɔ’n ka e e ti nun naan e nian ndɛ wie mɔ be ti ɔ, be yo sran’n.—An nian kuku nga be flɛ i “ ?Ndɛ nga n kan’n sran ti ɔ ɔ yo sran?” i nun.\n?NDƐ NGA N KAN’N SRAN TI Ɔ Ɔ YO SRAN?\nMmla: “Maan amun ijɔlɛ wafa’n yo sran’m be fɛ.”—Kolɔsfuɛ Mun 4:6.\n?N yoli sran mo i osu w’a cɛ?—1 Korɛntfuɛ Mun 11:2; Sa Nglo Yilɛ 2:1-3.\n?Min wiengu i sran bulɛ ti’n, n kan ndɛ aɲinyiɛ su n kle i yɛ n lɛ i ase?—Bo Bolɛ 24:17; Zan 11:41.\n?Yalɛ kokolɛ nun’n, min ngunmin min wun ndɛ yɛ n kan ɔn, annzɛ min wiengu’m be ndɛ liɛ’n lo min wie?—Filipfuɛ Mun 2:3, 4; Zak 1:19.\n?Min wiengu’m be su ndɛ nga n si i’n, n fa wla be fanngan annzɛ n fa bubu be sa sin?—Nyanndra Mun 15:1, 2.\n?Wafa sɛ yɛ m bu ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n niɔn? ?Ndɛ tɛtɛ’m be su akunndan nga n bu’n, ɔ yi ngue nglo min lika?—Lik 6:45; Zak 3:10, 11.\n16, 17. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e yo e wiengu’m be mo ɔ? (b) ?Asɔnun’n nin awlobo’n nun’n, mo yolɛ’n i wun atin benin yɛ e le i ɔ?\n16 Maan e yo sran mo. Zoova nin Zezi be si kɛ sran mɔ be yo i mo mɔ be klun jɔ i wun’n, ɔ ti sran sɔ’n i like cinnjin. (Matie 3:17; 25:19-23; Zan 1:47) E mɔ e ti Klistfuɛ’n, e kusu sɛ e tu e klun e yo e wiengu’m be mo’n, ɔ ti kpa wie. ?Ngue ti ɔ? Nyanndra Mun 15:23 se kɛ: “Ndɛ ng’ɔ ju i kanwlɛ cɛ kpɛkuun b’a kan’n, i fɛ b’ɔ yo’n, be kanman.” Maan e usa e wun kɛ: ‘?Kɛ sran tu i klun yo min mo’n, wafa sɛ yɛ min wun yo min ɔn? I sɔ’n yo maan min wun kpaja min kpɛkun ɔ wla min fanngan. ?Nɛ́n i ɔ?’ Nanwlɛ kɛ sran tu i klun yo e mo’n, ɔ kle kɛ sran sɔ’n sie e nzɔliɛ naan e ndɛ lo i. Naan e ɲin mɔ e miannin e yoli like’n w’a yoman ngbɛn. I sɔ’n yo maan e lafi e wun su ekun yɛ e di junman kpa tra laa’n. ?Sɛ sran yo e mo naan e klun jɔ su’n, ɔ nin i fataman kɛ e kusu e tu e klun e yo e wiengu’m be mo wie?—Kanngan Matie 7:12 nun.\n17 Maan e mian e ɲin e kunndɛ nzuɛn kpa nga ɔ o e wiengu’m be nun’n, naan e yo be mo. Asɔnun’n nun’n, aɲia’n i bo lɔ’n e kwla tie ijɔlɛ kpa kun, annzɛ e kwla sie junman kpa kun mɔ gbanflɛn kun dili i Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n i nzɔliɛ. Annzɛ e kwla sie sran kpɛnngbɛn kpa kun m’ɔ ba aɲia’m be bo titi’n i nzɔliɛ. Sɛ e tu e klun e yo be mo’n, ɔ kwla kan be awlɛn’n, yɛ ɔ kwla wla be fanngan naan b’a su Zoova kpa. Awlobo’n nun’n, maan yasua nin bla’n be tu be klun yo be wiengu mo, be yi i ayɛ. (Nyanndra Mun 31:10, 28) Bakanngan’m be kusu be kunndɛ kpa kɛ be yo be mo yɛ be yi be ayɛ wie. Bakan kun i mo yolɛ’n nin i ayɛ yilɛ’n, be yo i kpa kɛ wia’n nin nzue’n be fa yo waka kun i kpa’n sa. Siɛ nin niɛn mun, amun mma’m be nzuɛn kpa’n, ɔ nin be klun mɔ be tu yo ninnge mun’n ti’n, maan amun kunndɛ be mo yolɛ i wun atin. Mo yolɛ wafa sɔ’n, ɔ kwla wla amun mma’m be fanngan yɛ ɔ́ yó maan bé wlá be wun ase bé yó like nga ɔ ti kpa’n.\n18, 19. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e tu e klun e cici e niaan’m be wla ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla yo i sɔ ɔ?\n18 Maan e cici e wiengu wla. “Be nga b’a fɛ’n,” ɔ “nin be nga be wun a fɔ’n,” Zoova tu i klun nian be lika. (Ezai 57:15) I Ndɛ’n se e kɛ e “cici e wiengu wla” yɛ e “wla be nga be anwlɛn sɔman’n be yakpa.” (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:11, 14) E niaan Klistfuɛ nga be wla’n w’a bo be wun’n, e ɲin nga e mian e cici be wla’n, maan e lafi su kɛ Ɲanmiɛn klun jɔ su.\n19 ?I sɔ’n ti’n, sɛ e niaan wie i sa sin w’a bubu i naan i akunndan’n w’a sanngan’n, ngue ndɛ yɛ e kwla kan naan sɛ ɔ ti ɔ w’a yo sran ɔn? Nán e bu i kɛ e kwla wie sa nga ɔ o i su’n. Sanngɛ blɛ sunman nun’n, ndɛ ngbɛn sa mɔ e kan’n ɔ cici i wla. Maan e kle sran nga i wla w’a bo i wun kɛ i ndɛ lo e kpa. Maan e man e nɛn’n su naan e nin sran nga i sa sin w’a bubu i’n, e srɛ Ɲanmiɛn. E kwla srɛ Zoova tankaan kɛ ɔ ukɛ i naan ɔ wun i wlɛ kɛ i wiengu mun nin Ɲanmiɛn be klo i kpa. (Zak 5:14, 15) Maan e wlɛ i fanngan kɛ e le i awuliɛ naan ɔ ti e cinnjin asɔnun’n nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 12:12-26) Maan e kanngan Biblu’n nun ndɛ mma wie nun e kle i kɛ Zoova klo i kpa naan i bɔbɔ ba’n sa’n, i ndɛ lo Zoova lele. (Jue Mun 34:19; Matie 10:29-31) Maan e fa blɛ naan e kan “ndɛ fɛ” e kle sran nga ɔ o awlaboe’n nun’n. Yɛ sɛ e tu e klun e kan ndɛ e kle i’n, ɔ́ wún i wlɛ kɛ e klo i naan i ndɛ lo e.—Kanngan Nyanndra Mun 12:25 nun.\n20, 21. ?Ngue yɛ maan afɔtuɛ’n kwla ɲan ta ɔ?\n20 Afɔtuɛ ng’ɔ le ta’n. E mɔ fɔ o e nun’n, e kunndɛ kɛ be man e afɔtuɛ cɛn kunngun. Biblu’n se kɛ: “Be man wɔ afɔtuɛ-ɔ, fa ɔ su sie su. Lo ɔ wun maan be kle wɔ ngwlɛlɛ, i liɛ’n cɛn wie á fá sí ɔ ngwlɛlɛ liɛ.” (Nyanndra Mun 19:20) Nán asɔnun kpɛnngbɛn’m be ngunmin yɛ ɔ fata kɛ be man sran afɔtuɛ ɔ. Siɛ nin niɛn’m be man be mma’m be afɔtuɛ. (Efɛzfuɛ Mun 6:4) Aniaan bla nga be ɲin w’a ti’n be kwla man talua’m be afɔtuɛ. (Tit 2:3-5) Klolɛ mɔ e klo e wiengu mun’n, ɔ su e bo maan e kunndɛ kɛ é mán be afɔtuɛ nga ɔ kwla sɔn be nun’n. ?Ngue yɛ ɔ kwla uka e naan y’a man i sɔ afɔtuɛ’n niɔn? Ndɛ ja nsan mɔ maan e afɔtuɛ’m be kwla ɲan ta’n, maan e fa e ɲin e sie be su e nian: afɔtuɛ manfuɛ’n i sran’n i wafa nga ɔ ti’n, ɔ nin like nga ti yɛ ɔ man afɔtuɛ’n. Yɛ like nga afɔtuɛ’n taka su’n, ɔ nin wafa nga ɔ man afɔtuɛ’n.\n21 Sɛ afɔtuɛ kun ɲán ta’n ɔ dun mmua fin afɔtuɛ manfuɛ’n. I ti maan e usa e wun kɛ: ‘?Blɛ benin nun yɛ afɔtuɛ’n i nun sɔlɛ’n ti pɔpɔ man min ɔn?’ Kɛ e wun kɛ e ndɛ lo sran nga ɔ man e afɔtuɛ’n, naan ndɛ nga ɔ kan’n loman e ngasi’n, naan i akunndan’n ti kpa’n, afɔtuɛ’n i nun sɔlɛ’n yoman ya. Ɔ maan kɛ é mán e wiengu’m be afɔtuɛ’n, e kwla nian ajalɛ kunngba’n su. Afɔtuɛ ng’ɔ le ta’n, ɔ taka Ɲanmiɛn Ndɛ’n su. (2 Timote 3:16) Kannzɛ afɔtuɛ nga e man’n, e kɛnngɛn i Biblu’n nun trele annzɛ e yomɛn i sɔ’n, sanngɛ ɔ fata kɛ afɔtuɛ kwlaa nga e man’n, ɔ taka Ɲanmiɛn Ndɛ’n su. I ti’n, maan asɔnun kpɛnngbɛn’m be nian be wun kpa, naan b’a mianmianman be wiengu mun kɛ saan fii be bɔbɔ be ndɛ liɛ’n, i su yɛ be fa ɔ. Annzɛ kusu ɔ nin i fataman kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be kpɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wun, ɔ maan ɔ́ yó kɛ Biblu’n suan be klɔ sran akunndan wie i bo sa. Asa kusu, afɔtuɛ nga e man’n, sɛ e mɛn i kpa’n, ɔ́ ɲán ta. Afɔtuɛ nga ɔ yo fɛ kɛ njin sa’n, i su falɛ yoman ya. Afin be bu sran nga be mɛn i afɔtuɛ’n i sran.—Kolɔsfuɛ Mun 4:6.\n22. ?E ijɔlɛ nun’n, ngue yɛ y’a fua kɛ é yó ɔ?\n22 Nanwlɛ, ijɔlɛ’n ti nanndoliɛ like kun mɔ Ɲanmiɛn fa mannin e ɔ. Zoova mɔ e klo i ti’n, ɔ nin i fataman kɛ e fa like nga ɔ mannin e sɔ’n e yo sa tɛ. Nán maan e wla fi su kɛ ndɛ nga e kan e kle e wiengu mun’n, ɔ le ta. Sɛ sran ti ɔ ɔ kwla yo sran annzɛ ɔ kwla bubu i sa sin. I sɔ’n ti’n, maan e wla e wun ase naan e fa like nga be mannin e sɔ’n, e yo like nga ti yɛ i Manfuɛ’n fa mannin e’n: yɛle kɛ ndɛ nga e kan’n, sɛ “sran ti ɔ ɔ yo sran.” I liɛ’n ndɛ nga é kán’n, ɔ́ wlá e wiengu’m be fanngan yɛ ɔ́ cící be wla. Yɛ i sɔ’n yó maan, é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn kló e titi’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, kɛ be kan ‘sa tɛtɛ yolɛ’n’ i ndɛ’n, ninnge kpanngban ndɛ yɛ be kan ɔn. Kannzɛ bɔbɔ nán sa tɛ yolɛ ngba ti yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla yia sran’n i wun be tu i fɔ’n, sanngɛ sran ng’ɔ kacimɛn i nzuɛn’n m’ɔ yo sa tɛ dan kpa’n, be kwla tu i asɔnun’n nun.—2 Korɛntfuɛ Mun 12:21; Efɛzfuɛ Mun 4:19. An nian Sasafuɛ Tranwlɛ’n, afuɛ 2006, Zuie 15 (blɔfuɛ nun) i lika nga be klɛli i kɛ “ Questions des lecteurs ” i nun.