Maan e wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ e su Ɲanmiɛn kpa tra laa’n | Like suanlɛ liɛ\n“Nyanmiɛn Ndɛ kannganlɛ nzra nun’n, nin afɔtuɛ manlɛ’n, ɔ nin like klelɛ’n, fa yo ɔ junman maan m ma to wɔ su.”—1 TIMOTE 4:13.\nJUE: 45, 70\n?Ngue yɛ é yó naan y’a su Zoova kpa y’a tra laa’n niɔn?\n?Ngue yɛ é yó naan y’a di Zoova i junman’n i kpa aklunjuɛ su titi ɔ?\n?Ajalɛ benin mun yɛ e kwla fa be naan y’a bo jasin fɛ’n i kpa ɔ?\n1, 2. (a) ?Wafa sɛ yɛ ndɛ ng’ɔ o Ezai 60:22 nun’n, ɔ su kpɛn su mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun ɔn? (b) ?Kɛ é sé yɛ’n, ngue yɛ Zoova i sufuɛ’m be sa miɛn i wun kpa asiɛ wunmuan’n su ɔ?\nƝANMIƐN NDƐ’N se kɛ: “Be nun kaan’n i osu nunfuɛ’m bé trɛ́ lele bé jú sran akpi, be nun kaan kpa’n, i osu’n ɔ́ káci nvle dan kpa kun.” (Ezai 60:22) Ndɛ sɔ’n su kpɛn su mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun. Afuɛ 2015 nun’n, Zoova i sufuɛ 8.220.105 be boli Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n mɛn wunmuan’n nun. Ɲanmiɛn kannin i sufuɛ mɔ bé trɛ́’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Sɛ sa sɔ’m be blɛ’n ju’n, m bɔbɔ min Anannganman’n, ń kán min wun ń yó be.” I sɔ’n kle kɛ kɛ mɛn’n kɔ́ i bue nuan’n, junman’n sɔ́n e su. I sɔ’n ti, maan e tinuntinun’n e usa e wun kosan yɛ’n: “?N yo like kwlaa nga n kwla yo naan sran’m b’a ti jasin fɛ’n?” Kɛ é sé yɛ’n, aniaan kpanngban kpa be ti titi atin bofuɛ, annzɛ cɛn kunngun atin bofuɛ. Aniaan wie’m be tu ajalɛ be kɔ lika nga be mian jasin bofuɛ’m be wun lɔ’n. Yɛ wie’m be tu be klun be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ sua mun.\n2 Afuɛ kwlaa nun’n, e taka asɔnun kɔe 2.000. Ɔ fata kɛ e ɲan asɔnun kpɛnngbɛn nin asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ mun naan be nian asɔnun sɔ’m be lika. Afuɛ kwlaa’n, aniaan nga be kwla yo asɔnun kpɛnngbɛn’n be ju akpi kpanngban. Yɛ aniaan nga be kwla yo asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’n be ju sɔ wie. Nanwlɛ, e “Min’n i junman’n” sɔnnin. Ɔ maan, i yasua o, i bla o, e kwlakwla e le junman e di.—1 Korɛntfuɛ Mun 15:58.\nLIKE NGA E KWLA YO NAAN Y’A SU ƝANMIƐN KPA Y’A TRA LAA’N\n3, 4. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ a yo naan w’a di Ɲanmiɛn i junman’n i kpa w’a wɔ ɔ ɲrun titi ɔ?\n3 An kanngan 1 Timote 3:1 nun. Aniaan nga ‘be klo’ kɛ bé yó asɔnun sunianfuɛ’n, akoto Pɔlu yoli be mo. Sɛ like kun o nglo mmua naan sran kun kunndɛ kpa kɛ ɔ́ ɲán like sɔ’n, saan ɔ́ míɛn i ɲin naan w’a ɲɛn i. Wie liɛ’n, ɔ tinndin i sa’n lele yɛ ɔ ɲan like sɔ’n niɔn. Wienun ɔn, aniaan kun klo kɛ ɔ́ yó asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ. I sɔ’n ti, ɔ miɛn i ɲin naan i nzuɛn’n fa Klist liɛ’n. Kɛ ɔ ko yo asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’n, ɔ di junman kekle kpa naan ɔ́ yó asɔnun kpɛnngbɛn.\n4 Aniaan wie’m be fa ajalɛ naan bé dí Zoova i junman’n i kpa trá laa’n. Be nun wie’m be klo kɛ bé yó atin bofuɛ. Yɛ wie’m be klo kɛ bé dí junman Betɛli lɔ, annzɛ bé kplán Ɲanmiɛn Sielɛ sua mun wie. Ɔ fata kɛ e kwlakwla e di Ɲanmiɛn junman’n i kpa tra laa’n. ?I lɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ Biblu’n kwla uka e ɔ? Like suanlɛ nga wá tɛ́ su.\nMAAN E SU ƝANMIƐN KPA E WƆ E ƝRUN TITI\n5. ?Ɲanmiɛn i junman benin mun yɛ gbanflɛn nin talua’m be kwla di ɔ?\n5 Wunmiɛn mɔ gbanflɛn nin talua’m be le i’n ti’n, be kwla di Zoova i junman kpanngban. (An kanngan Nyanndra Mun 20:29 nun.) Gbanflɛn nga be o Betɛli lɔ’n, be nun wie’m be di junman kekle kpa lika nga be yi fluwa nin Biblu mun lɔ’n. Gbanflɛn nin talua kpanngban wie’m be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ sua mun. Sɛ sua sɔ’m be lika wie saci’n, be ko yo be uflɛ. Kɛ sanvuɛ sa ɲan aniaan wie mun’n, gbanflɛn nin talua wie’m be ko uka be. Asa ekun’n, gbanflɛn nin talua kpanngban kpa mɔ be ti atin bofuɛ’n, be suan aniɛn uflɛ annzɛ be tu ajalɛ kɔ lika uflɛ be ko bo jasin fɛ’n.\n6-8. (a) ?Ngue yɛ gbanflɛn kun yoli naan w’a kwla su Ɲanmiɛn aklunjuɛ su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ i bo’n guali mɛnnin i ɔ? (c) ?Ngue yɛ e kwla yo naan y’a wun kɛ “Anannganman ti kpa dan” ɔn?\n6 E klo Zoova, yɛ e kunndɛ kɛ é tú e klun é sú i. Sanngɛ wie liɛ’n, e klun jɔman. I wie yɛle aniaan kun mɔ be flɛ i kɛ Aarɔn’n i liɛ’n. Ɔ klo kɛ ɔ́ sú Zoova aklunjuɛ su. Kɛ ɔ fɛ i gbanflɛn nun’n, ɔ tran aɲia’m be bo titi, yɛ ɔ bo jasin fɛ’n. Sanngɛ, i klun jɔman. I waan: “Aɲia’m be bo tranlɛ’n nin jasin fɛ’n i bolɛ’n be flannin min.” ?Sanngɛ, ngue yɛ ɔ yoli ɔ?\n7 Aarɔn miɛnnin i ɲin kanngannin Biblu’n nun titi. Kwlaa naan w’a wɔ aɲia’m be bo’n, ɔ siesie i wun. Aɲia’m be bo lɔ’n, ɔ tɛ kosan’m be su. Asa ekun’n, ɔ srɛli Zoova kpa trali laa’n. Ninnge kwlaa sɔ mɔ Aarɔn yoli be’n ti’n, ɔ yoli kpa trali laa’n. Ɔ sili Zoova kpa trali laa’n. Yɛ ɔ kloli i kpa ekun. Ɔ maan, Aarɔn i klun wa jɔli siɛn’n. Ɔ yoli atin bofuɛ. Kɛ sanvuɛ sa tɔli lika wie’m be nun’n, ɔ ko ukali aniaan mun. Kpɛkun ɔ ko boli jasin fɛ’n nvle uflɛ nun. Kɛ é sé yɛ’n, Aarɔn ti asɔnun kpɛnngbɛn yɛ ɔ di junman Betɛli lɔ. Aklunjuɛ mɔ Aarɔn di i siɛn’n ti’n, ɔ seli kɛ: “N sieli min ‘ɲin ase niannin. N wa wunnin kɛ Zoova ti kpa dan!’ Kɛ m’ɔ yrali min su’n ti’n, n wunnin kɛ ɔ fata kɛ n lɛ i ase. Ɔ maan n m’an dili i junman’n kpa trali laa’n. Yɛ ɔ wa yrali min su kpa ekun.”\n8 Jue tofuɛ kun seli kɛ: “Amun sie amun nyin ase be nian. Amún wá wún kɛ Anannganman ti kpa dan! [...] Afin be bɔ be nyin yi i’n, be sa mianman like fi wun.” (An kanngan Jue Mun 34:9-11 nun.) Nanwlɛ, kɛ e tu e klun e su Zoova’n, e di aklunjuɛ. Afin e wun i kɛ i klun jɔ e wun. Yɛ e si kɛ ɔ́ nían e lika kɛ ɔ fa kannin’n sa.\nNÁN E SA SIN BUBU E\n9, 10. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e tra e awlɛn naan e tran minndɛ ɔ?\n9 E klo kɛ é tú e klun é dí Zoova i junman’n i kpa trá laa’n. Sanngɛ wie liɛ’n, y’a minndɛ lele kɛ be man e junman wie mun asɔnun’n nun, annzɛ kusu sa nga ti yɛ e kwlá diman junman sɔ mun’n be wieman. Sɛ ɔ ti sɔ’n, nán e sa sin bubu e. (Mise 7:7) Kannzɛ bɔbɔ Zoova yoman naan e su sa’m b’a wie’n, sanngɛ maan e lafi su kɛ ɔ́ súan e bo titi. I wie yɛle Abraamun liɛ’n. Zoova tɛli i nda kɛ ɔ́ mɛ́n i ba kun. Abraamun minndɛli afuɛ kpanngban kpa naan w’a wu Izaaki. Blɛ kwlaa sɔ’n nun’n, i sa sin w’a bubumɛn i. Yɛ w’a yaciman Zoova su lafilɛ.—Bo Bolɛ 15:3, 4; 21:5; Ebre Mun 6:12-15.\n10 Awlɛn tralɛ’n timan pɔpɔ. (Nyanndra Mun 13:12) Sɛ e bu sa ng’ɔ o e su’n i su akunndan trilili’n, e sa sin búbú e dan. I sɔ’n ti’n, maan e bu nzuɛn ng’ɔ fata kɛ e fa naan y’a kwla di junman kpa asɔnun’n nun’n i akunndan.\nSɛ e kanngan Biblu’n nun naan e bu su akunndan’n, é yó ngwlɛlɛfuɛ. Yɛ é fá ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n.\n11. (a) ?Nzuɛn benin yɛ ɔ fata kɛ e mian e ɲin e fa ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ti cinnjin kɛ e fa nzuɛn sɔ’n niɔn?\n11 Maan e fa nzuɛn kpa, yɛ e suan ninnge’m be yolɛ. Sɛ e kanngan Biblu’n nun naan e bu su akunndan’n, é yó ngwlɛlɛfuɛ. Yɛ é fá ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. Ɔ fata kɛ aniaan’m be fɛ i sɔ nzuɛn’n naan b’a kwla nian asɔnun’n i lika kpa. (Nyanndra Mun 1:1-4; Tit 1:7-9) Kɛ e suan Biblu’n nun like’n, e si sa sunman be su ndɛ nga Zoova kan’n. Ɔ maan cɛn kwlakwla’n, e kwla e fa ajalɛ nga be jɔ Zoova klun’n. I wie yɛle kɛ é sí wafa ng’ɔ fata kɛ e nin e wiengu mun e tran’n. Like ng’ɔ fata kɛ e fa e sika’n e yo’n, wafa ng’ɔ fata kɛ e yiyi e ɲin su’n, ɔ nin wafa ng’ɔ fata kɛ e wlawla e wun’n, é wún i wlɛ.\n12. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ be kwla lafi e su ɔ?\n12 Maan e tu e klun e di junman kwlaa nga be man e’n. Neemi blɛ su’n, kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m bé kplán Ɲanmiɛn sua’n, Neemi i sa miannin junman difuɛ wun. Sran nga be nzuɛn’n ti kpa’n yɛ ɔ fali be ɔ. Ɔ si kɛ sran sɔ’m be klo Ɲanmiɛn, naan bé tú be klun bé dí junman kwlaa nga be man be’n. (Neemi 7:2; 13:12, 13) Andɛ kusu’n, be nga be nin Ɲanmiɛn be nanti klanman mɔ be tu be klun be di junman’n, be kwla lafi be su. Ɔ maan be kwla man be junman ekun asɔnun’n nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 4:2) I sɔ’n ti, i bla o, i yasua o, maan e tu e klun titi e di junman kwlaa nga be man e’n.—An kanngan 1 Timote 5:25 nun.\n13. ?Sɛ e wiengu’m be yo e sa’n, wafa sɛ yɛ e kwla nian Zozɛfu i ayeliɛ’n su ɔ?\n13 Maan e fa e wun wla Zoova sa nun. Sɛ e wiengu kun yo e sa’n, maan e di i nanwlɛ kɛ sa ng’ɔ yoli e’n, ɔ yoman e fɛ. Nán maan e kpli e ti e se kɛ e ndɛ’n yo fɛ. Afin sɛ e yo sɔ’n, i bo’n kwla gua tɛ. I lɛ nun’n, Zozɛfu kle e ajalɛ kpa. I niaan’m be yoli i tɛ. Kpɛkun, sran wie’m be tɔnnin i suɛn. Ɔ maan be wlɛli i bisua. Sanngɛ, Zozɛfu fɛli i wla’n guali Zoova su. Ɔ buli kasiɛ nga Zoova boli be’n, be akunndan. Yɛ ɔ nin i nantili klanman. (Jue Mun 105:19) Blɛ kekle sɔ’n nun’n, ɔ fali nzuɛn wie mun. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ kwla dili junman cinnjin wie mun. (Bo Bolɛ 41:37-44; 45:4-8) Sɛ e wiengu’m be yo e sa’n, maan e srɛ Zoova naan ɔ man e ngwlɛlɛ. Sɛ e yo sɔ’n, e wla’n gúa ase. Kpɛkun, é kán ndɛ klé be wɛtɛɛ su.—An kanngan 1 Piɛr 5:10 nun.\nMAAN E SI JASIN FƐ’N I BO TRA LAA’N\n14, 15. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nian wafa nga e kle like’n su kpa ɔ? (b) ?Ngue yɛ é yó naan y’a kwla kan Ɲanmiɛn ndɛ’n y’a kle sran mun titi ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n, ɔ nin kuku nga be flɛ i kɛ “ ?Yɛ sɛ a bo jasin fɛ’n i wafa uflɛ nin?” i nun.)\n14 Pɔlu seli Timote kɛ ɔ miɛn i ɲin naan ɔ yiyi Ɲanmiɛn ndɛ’n nun kpa tra laa’n. Ɔ seli Timote kɛ: “Nian ɔ bɔbɔ ɔ wun su ɔ nin ninnge bɔ a kle’n su kpa.” (1 Timote 4:13, 16) Kɛ Pɔlu kán ndɛ sɔ’n, nn Timote bo jasin fɛ’n w’a di afuɛ kpanngban. Sanngɛ, ɔ fata kɛ ɔ nian wafa ng’ɔ kle like’n su kpa. ?Ngue ti ɔ? Afin, sran’m be kaci. Yɛ sa ng’ɔ o be su’n kaci wie. Kɛ ɔ ko yo naan sran’m b’a sie be su i nuan bo’n, ɔ fata kɛ ɔ nian wafa ng’ɔ kle like’n su kpa titi. I sɔ wie yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ.\n15 Lika wie’m be nun’n, kɛ é bó jasin fɛ’n awloawlo be nun’n, e toman sran mun. Lika wie’m be nun liɛ’n, sran’m be o be awlo lɔ. Sanngɛ, e kwlá wunman be wun. Afin be manman e atin kɛ e wlu be awlo lɔ. ?Sɛ ɔ ti sɔ e akpasua liɛ’n su lɔ’n, ngue yɛ é yó naan sran’m b’a ti jasin fɛ’n niɔn?\n16. ?Ngue ti yɛ nzra nun jasin fɛ’n bolɛ’n ti kpa ɔ?\n16 Aniaan kpanngban kpa be klo nzra nun jasin bolɛ. I sɔ’n ti, wie’m be kɔ alie’m be jranwlɛ’m be nun, annzɛ bisi’m be jranwlɛ’m be nun, annzɛ gua diwlɛ’m be nun, annzɛ lika wie mun ekun be nun. Afin lika sɔ’m be nun yɛ be kwla ɲan sran be bo jasin fɛ’n be kle i ɔ. Wie liɛ’n, aniaan’m be bo sa kun m’ɔ juli koko nun wa’n su kle sran mun. Wie liɛ kusu’n, kɛ be to siɛ annzɛ niɛn kun’n, be kɛn i mma’m be wun ndɛ kpa, annzɛ be usɛ i junman ng’ɔ di’n. Sɛ ndɛ’n yo sran’n i fɛ’n, aniaan’m be fɛ i ɲin sie i Biblu’n nun ndɛ kun su. Kpɛkun be nin sran’n be koko su yalɛ. Kpɛ sunman’n, sran’m be kunndɛ kɛ aniaan’m be yiyi ndɛ’n nun kpa kle be cɛn uflɛ.\n17, 18. (a) ?Ngue yɛ a kwla yo naan w’a bo jasin fɛ’n nzra nun juejue su ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ndɛ nga Davidi kannin’n, ɔ wla e fanngan naan y’a bo jasin fɛ’n niɔn?\n17 Kɛ aniaan wie’m be yo naan be kan Ɲanmiɛn ndɛ’n nzra nun be kle sran nga be simɛn i’n, ɔ timan pɔpɔ. I wie yɛle aniaan kun m’ɔ tran Niyɔki’n i liɛ’n. Be flɛ i kɛ Edi, yɛ ɔ ti atin bofuɛ. Ɔ kannin like ng’ɔ ukɛli i’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ e nin min yi’n é sú Ɲanmiɛn awlo lɔ’n, e niannin e fluwa’m be nun. E kunndɛli wafa nga e kwla tɛ be nga be kunndɛman kɛ e kan Ɲanmiɛn ndɛ’n e kle be’n, be su’n. Annzɛ kɛ sran’m be kan be klun ndɛ’n, wafa nga e kwla tɛ be su’n, e kunndɛli i wie. Asa ekun’n, e usali Zoova i Lalofuɛ wie’m be ngwlɛlɛ afɛ.” Siɛn’n, Edi klo nzra nun jasin fɛ’n i bolɛ.\n18 Kɛ e klo jasin fɛ’n i bolɛ’n, mɔ e nian wafa nga e bo jasin sɔ’n su kpa’n, sran’m be sie i nzɔliɛ kɛ e su Ɲanmiɛn kpa tra laa’n. (An kanngan 1 Timote 4:15 nun.) Ɔ maan, e kwla uka sran mun naan be su Zoova wie. Davidi seli kɛ: “Ń lá Anannganman i ase blɛ’n kwlaa nun. Ń fá min nuan’n ḿ mɛ́nmɛ́n i tititi. Anannganman yɛ n fa di min nuan-an. Awlaboɛfuɛ mun, amun tie naan amun klun jɔ!”—Jue Mun 34:2, 3.\nMAAN E MANMAN ZOOVA TITI NAAN BE WUN KƐ E SU YO KPA TRA LAA’N\n19. ?Sɛ sa wie’m be ti’n, Zoova i sufuɛ kun kwlá sumɛn i kɛ ɔ fa kunndɛ’n sa’n, ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ i sa sin bubu i ɔ?\n19 Davidi seli ekun kɛ: “Anannganman, sɛ ń kwlá sé’n, ɔ ninnge bɔ a yili be’n, be ngba bé mánmán wɔ. Ɔ sufuɛ nanwlɛfuɛ’m bé lá wɔ ase. Bé kán ɔ sielɛ’n i nyrun b’ɔ lɛ i’n, ɔ nin kpli bɔ a ti’n be ndɛ. Bé kán maan sran’m be ti ɔ sa dandan bɔ a yo be’n, naan be si kɛ ɔ sielɛ’n ɔ yo nyɛnmɛn naan ɔ lɛ nyrun.” (Jue Mun 145:10-12) Sran kwlaa ng’ɔ su Zoova m’ɔ nin i be nanti klanman’n, ɔ kunndɛ kpa kɛ ɔ́ kɛ́n i ndɛ klé sran mun. Sanngɛ, tukpacɛ’n kle aniaan wie’m be yalɛ. Yɛ aniaan wie’m b’a yo oke. Ɔ maan, be kwlá tuman be klun be boman jasin fɛ’n awloawlo’m be nun kɛ be fa klo’n sa. Sɛ e ti i sɔfuɛ’n, maan e wla kpɛn su titi kɛ e kwla manman Zoova. E kwla bo jasin fɛ’n e kle dɔɔtrɔfuɛ nga be nian e lika’n, ɔ nin e mantanfuɛ mun. Sɛ Ɲanmiɛn su mɔ e lafi’n ti’n, e o bisua’n, maan e kan Zoova i ndɛ titi. Sɛ e yo sɔ’n, Zoova klun jɔ́ e wun (Nyanndra Mun 27:11) Sɛ bɔbɔ e ngunmin yɛ e su Zoova e awlo’n nun’n, Zoova klun jɔ dan. (1 Piɛr 3:1-4) Blɛ kekle nun bɔbɔ’n, e kwla manman Zoova, e kwla fa e wun mɛntɛn i kpa, yɛ e kwla su i kpa tra laa’n.\n20, 21. ?Sɛ e tu e klun e di junman nga Zoova man e’n, mmlusuɛ benin yɛ e wiengu’m bé ɲɛ́n i ɔ?\n20 Sɛ e fa e wun mantan Zoova naan e tu e klun e su i’n, ɔ́ nían e lika. Atrɛkpa’n, sɛ e yaci ninnge wie’m be yolɛ’n, é ɲán e ti kpa é kán ninnge kpakpa nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be’n be ndɛ. Asa ekun’n, é kwlá nían aniaan’m be lika kpa trá laa’n. Kɛ aniaan’m be wun kɛ e mian e ɲin di asɔnun’n nun junman’n, e wun yo be fɛ dan.\n21 Sɛ e su Zoova w’a cɛ o, annzɛ ɔ nin a cɛman o, maan e kwlakwla e fa e wun e mɛntɛn i titi. Yɛ maan e su i kpa tra laa’n. ?Ngue yɛ é yó naan e wiengu’m b’a su Ɲanmiɛn kpa b’a tra laa’n niɔn? Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n, wá tɛ́ kosan sɔ’n su.\n?Yɛ sɛ a bo jasin fɛ’n i wafa uflɛ nin?\nBE FLƐ aniaan bla kun kɛ Venesia. Ɔ tran Venezuela. Venesia sro jasin fɛ nga be bo i telefɔnun nun’n i bolɛ. Sanngɛ, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ bó wie nían. Cɛn kun’n, ɔ flɛli talua kun m’ɔ si i’n telefɔnun’n nun. Kpɛkun, ɔ kannin Biblu’n i nun ndɛ kan kleli i. Talua’n kunndɛli kɛ ɔ́ sí ndɛ’n i nun kpa. Ɔ maan, Venesia boli i Biblu’n nun like klelɛ bo. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be yoli talua’n i batɛmun. Siɛn’n, Venesia se kɛ: “Jasin bolɛ telefɔnun’n nun’n, ɔ ti kpa dan.”\nBe flɛ gbanflɛn kun kɛ Pitɛr. Ɔ tran Liberia. Kɛ ɔ́ kɔ́ suklu’n, blɛ sunman’n, ɔ fa fluwa nɲa nin fluwa wie mun ekun. Cɛn kun’n, i wiengu suklu ba wie’m be wunnin fluwa nɲa kun i sa nun. Be klɛli su blɔfuɛ nun kɛ “Jeunes gens, qu’allez-vous faire de votre vie ?” I wiengu sɔ’m be seli i kɛ ɔ man be wie. Pitɛr kannin fluwa sɔ’n i ndɛ kleli be. Kpɛkun, ɔ usali be kɛ: “?Ngue yɛ amun kunndɛ kɛ cɛn wie lele’n amún yó ɔ?” Be nun kun tɛli i su kɛ: “N kunndɛ kɛ ń dí Ɲanmiɛn junman.” Ɔ maan, Pitɛr boli i Biblu’n nun like klelɛ bo.\nAniaan kun nin i yi’n be tran Polɔɲi. Yɛ tukpacɛ’n kle be yalɛ. Ɔ maan, be kwlá fiteman ko boman jasin fɛ’n. I sɔ’n ti, be klɛ sran’m be fluwa. Cɛn kun’n, bian kun klɛli be fluwa wie. Ɔ seli kɛ: “Ndɛ nga amun klɛ blɛli min’n, be fɔnvɔli min dan. Min yi’n wuli w’a di afuɛ nsan. Yɛ min wa yasua’n yoli asidan afuɛ sin, ɔ wuli.” Bla kun klɛli kɛ: “Fluwa mɔ a klɛ blɛli min ti’n, n sili Ɲanmiɛn ndɛ’n. Kɛ a klɛli min fluwa’n, i afuɛ nɲɔn yɛ. Siɛn’n, n ti ɔ niaan Klistfuɛ.”\nE su Ɲanmiɛn kpa tra laa’n: Yɛle kɛ e yo like kwlaa nga e kwla yo naan y’a fa Zoova i nzuɛn’n. Yɛ e yo sa nga be jɔ i klun’n. Asa ekun’n, e fa e wun mɛntɛn i titi. Yɛ sran’m be ye yolɛ nin be lika nianlɛ’n yo e fɛ.\nJasin bolɛ nzra nun: E kɔ loto annzɛ bisi jranwlɛ’m be nun, ɔ nin lika wie’m be nun naan é bó jasin fɛ’n é klé be. Blɛ nga e kwla to sran mun’n, yɛ e kɔ ɔ. Kɛ e nin sran kun é kókó yalɛ’n, e kan Zoova i ndɛ, yɛ e bo Biblu’n nun ndɛ wie’m be su e kle i. Wie liɛ kusu’n, e siesie e fluwa mun tabli kun su annzɛ kakaklolo nun.


?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yiman sa tɛ’n nin ɲrɛnnɛn’n niɔn? | Jasin fɛ kun\n1. ?Wafa sɛ yɛ sa tɛ’n bali mɛn’n nun ɔn?\nƝanmiɛn yacili klɔ sran’m be lɛ naan be sie be wiengu maan be wun i wlɛ kɛ klɔ sran i wiengu sielɛ’n kwlá yoman sa fi ye.\nKɛ Satan buali ato klikli’n yɛ sa tɛ’n bali mɛn’n nun ɔn. I bo bolɛ nun’n, ɔ ti anzi kpa kun. Sanngɛ ‘w’a kwlá tranman nanwlɛ’n nun.’ (Zan 8:44, Jésus-Christ i amanien fè) Ɲanmiɛn kunngba yɛ ɔ fata kɛ be su i ɔ, sanngɛ Satan i ɲin wa bloli Ɲanmiɛn wun. Ɔ maan, ɔ wlawlali Ɛvu m’ɔ ti bla klikli’n kɛ ɔ jaso Ɲanmiɛn wun, naan ɔ yo i bɔbɔ Satan’n i klun sa. Adam kusu fali Ɛvu i ajalɛ’n su. Ɔ jasoli Ɲanmiɛn wun. I sɔ’n ti yɛ e wun ɲrɛnnɛn mɔ e wu’n niɔn.—Kanngan Bo Bolɛ 3:1-6, 19 nun.\nKɛ Satan wlawlali Ɛvu naan ɔ yo ɲin kekle Ɲanmiɛn su’n, sielɛ nga Ɲanmiɛn sie like kwlaa’n, i wun jasolɛ yɛ ɔ wa kpɛli i ba lɛ ɔ. Klɔ sran sunman be suli Satan su. Be kusu be kunndɛman kɛ Ɲanmiɛn yo be Siefuɛ. Ɔ maan Satan wa kacili ‘mɛn nga i siefuɛ.’—Kanngan Zan 14:30 nin 1 Zan 5:19 be nun.\n2. ?Ninnge nga Ɲanmiɛn yili be’n, w’a yiman be kpa ti ɔ?\nFiɛn kaan sa nunman ninnge kwlaa nga Ɲanmiɛn yo be’n, be sin. Ɔ maan kɛ ɔ́ yí klɔ sran nin anzi mun’n, be kwla fɛ i mmla’m be su sɛsɛsɛ guɛ i ti nin i bo. (Mmla’n 32:5) Kusu Ɲanmiɛn mannin e atin naan sɛ e klo’n, e kwla yo sa kpa annzɛ sa tɛ. I sɔ’n yo maan e kwla yi e Ɲanmiɛn klolɛ’n i nglo.—Kanngan Zak 1:13-15 nin 1 Zan 5:3 be nun.\n3. ?Ngue ti yɛ lele nin andɛ Ɲanmiɛn nin a yiman ɲrɛnnɛn’n niɔn?\nKɛ Satan nin klɔ sran’m be jasoli Ɲanmiɛn i Sielɛ’n i wun’n, Zoova w’a tɛman be su. ?Ngue ti ɔ? Ɔ yoli i sɔ naan ɔ́ klé kɛ klɔ sran’m bé klé be wun yalɛ ngbɛn, be sran sielɛ’n kwlá yoman sa fi ye. (Akunndanfuɛ’n 7:29; 8:9) Afuɛ 6.000 nga klɔ sran’m be sieli be wiengu’n kusu’n, ɔ yi i sɔ nglo weiin. Afin, b’a kwlá nunnunman alɛ’n nin sran kunlɛ’n nin ndrunmun dilɛ’n ɔ nin tukpacɛ’n.—Kanngan Zeremi 10:23 nin Ezipt Lɔ Tulɛ 9:16 be nun.\nƝanmiɛn i sran sielɛ’n timan kɛ klɔ sran’m be liɛ’n sa. Afin, be nga Ɲanmiɛn sie be’n, be ɲan su mmlusuɛ. (Ezai 48:17, 18) Ɔ cɛ kaan sa’n, Zoova wá núnnún klɔ sran’m be famiɛn diwlɛ’m be kwlaa. Saan be nga be fa be wun man Ɲanmiɛn kɛ ɔ sie be’n, yɛ bé trán asiɛ’n su ɔ.—Ezai 11:9.—Kanngan Daniɛl 2:44 be nun.\nNian video nga be flɛ i ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn yaci sran’m be lɛ mɔ be wun ɲrɛnnɛn-ɔn?\n4. ?Ɲanmiɛn i awlɛn m’ɔ tra’n ti’n, ngue yɛ e kwla yo ɔ?\nSatan waan sɛ sran’m be su Zoova’n, nán ngbɛn ti ɔ. Sɛ a klo’n a kwla kle kɛ i ndɛ sɔ’n ti ato. Ɲanmiɛn i awlɛn m’ɔ tra’n ti’n, e ngba e kwla kle sran nga e kplin su kɛ ɔ sie e’n, sɛ Ɲanmiɛn o, sɛ kusu klɔ sran mun o. Wafa nga e di e mɛn’n yɛ ɔ́ klé ajalɛ nga e fali’n niɔn.—Kanngan Zɔb 1:8-12 nin Nyanndra Mun 27:11 be nun.\n5. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti e Siefuɛ ɔ?\nAjalɛ nga sran kun fa’n, yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti i Siefuɛ ɔ.\nSɛ e kpɛ Ɲanmiɛn i sulɛ kpafuɛ’n ng’ɔ taka Biblu’n su’n i sin atin’n, naan e su i kɛ ɔ klo’n sa’n, é klé kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti e Siefuɛ ɔ. (Zan 4:23) Asa ekun’n, kɛ Zezi sa’n, nán e fa e wun e wla politiki’n nin alɛ’m be nun. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ nán Satan yɛ ɔ ti e siefuɛ ɔ.—Kanngan Zan 17:14 nun.\nSatan fɛ i tinmin’n fa wlawla sran mun naan be yo sa sukusuku nin abɔlɛ sa mun. Sɛ e waan e yomɛn i sɔ ninnge mun’n, e janvuɛ nin e osufuɛ wie’m be kwla yo e finfin annzɛ be kwla tanndan e ɲrun. (1 Piɛr 4:3, 4) ?I lɛ nun’n, e nin be nga be klo Ɲanmiɛn’n é sán nun, naan i mmla ng’ɔ kpɛli be klolɛ su’n, é fá be su? Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ, kɛ Satan se kɛ ɲrɛnnɛn nun’n, sran’m be su yoman Ɲanmiɛn i klun sa’n, ɔ ti ato.—Kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 6:9, 10 nin 15:33 be nun.\nKlolɛ mɔ Ɲanmiɛn klo e’n ti’n, e si kɛ ɔ su yaciman sa tɛ nin ɲrɛnnɛn’m be lɛ sa trilili. Ɔ́ wá yó maan bé wíe. Be kwlaa nga be lafi i sɔ’n su, mɔ be yo i nuan su sa’n, bé ɲán anannganman nguan asiɛ’n su wa.—Kanngan Zan 3:16 nun.


JW afuɛ 2017 Marsi nun jasin fɛ’n bolɛ’n i wun ajalɛ mun\nKosan: ?Kɛ a niɛn i sa’n, ninnge nga Ɲanmiɛn yoli mannin e’n, be nun dan kpafuɛ’n yɛle benin?\nBiblu’n nun ndɛ mma’n: Zn 3:16\nI fa manlɛ: Sasafuɛ Tranwlɛ’n nga kan like nga ti yɛ Ɲanmiɛn sunmannin Zezi asiɛ’n su wa, m’ɔ wuli e dunman nun’n i ndɛ. Kpɛkun, wafa nga e kwla kle kɛ e si Ɲanmiɛn ye’n ɔ kɛn i ndɛ wie.\nKosan: [Fa ndɛ ng’ɔ klɛ fluwa’n su kle sran’n.] ?Wafa sɛ yɛ á tɛ́ kosan nga’m be su-ɔ? ?A bu i kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti like kun m’ɔ o be awlɛn’n nun-ɔn? ?Ɔ ti akunndan nun ndɛ? ?Annzɛ ɔ ti awa kun m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ-ɔ?\nBiblu’n nun ndɛ mma’n: Da 2:44; Eza 9:5\nI fa manlɛ: Fluwa nɲa nga kan wafa nga Ɲanmiɛn Sielɛ’n i silɛ’n kwla yo ɔ ye’n i ndɛ.\nFLUWA NGA É FÁ YÍA SRAN MUN E WLA KPƐNLƐ CƐN AƝIA’N I BO’N\nI fa manlɛ: E su yia sran mun aɲia cinnjin kpa kun bo. [Fa fluwa’n man sran’n.] Avrili i le 11 su’n, mɛn wunmuan nun sran akpi kpanngban bé yía bé klé kɛ be wla kpɛn Zezi i wie’n su. Aɲia sɔ’n i bo’n, bé kán ye nga Zezi i wie’n ti’n e kwla ɲɛn i’n i ndɛ. Be klɛli lika nin dɔ nga i su yɛ bé yó aɲia’n fluwa nga su. É yía ɔ kɛ á wá trɛ́n i bo wie.


Biblu’n nun ndɛ: Anannganman su nzue’n i tɔlɛ - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nBE NGA be nunman mmeli’n nun mɔ be o gua su wa’n, be te di be mɛn’n kɛ laa’n sa. Be te bu i kɛ anannganman su nzue’n su tɔman. Ɔ maan be srili Nowe nin i awlobofuɛ mun kpa trali laa’n. Sanngɛ ɔ cɛ kaan sran sɔ’m be srilɛ’n ɔ wá kpɛ kpe.\nKɛ bé blí be ɲin ɔn, nzue’n su tɔ. Ɔ gua asiɛ’n su sa pioo kɛ sran nga ɔ fin nzue nun’n, ɔ su gua sɛ nun nzue sa. Nowe i ndɛ’n kpɛnnin su! Sanngɛ siɛn’n, be nga be o gua su wa’n be wlu mmeli nun ɔn, ɔ yoman ye kun. Zoova toli anuan’n nun kpa.\nKɛ i osu cɛli kan’n, nzue’n ɔ wa dili asiɛ’n wunmuan’n. Ɔ yi ɔli i ɲrun, ɔ sonji sa kpuu. Ɔ tuli waka’m be bo, ɔ kondoli yɛbuɛ dandan mun, ɔ maan be tili i ngan kpa. Srɛ kunnin sran mun. I sɔ ti’n, be fuli nglo. Ɔo, sɛ ɔ ti kɛ be tieli Nowe i ndɛ’n, yɛ sɛ ɔ ti kɛ i nun mɔ mmeli’n i anuan’n te la su’n, be wluli nun’n nin! Sanngɛ siɛn’n, be yo i sa fi ɔ, ɔ yoman ye kun.\nNzue’n yi ɔli i ɲrun lɔuun kpa. Nzue’n fin ɲanmiɛn su lɔ tɔli cɛn ba klonglo ablanan kɔnguɛ nin wia nun. Nzue’n yi tratrali su dili oka mun blɛblɛblɛ, ɔ maan ɔ katali oka nglonglo kpa’m be kwlaa be su. I sɔ’n ti, sran kwlaa nin nnɛn kwlaa nga be nunman mmeli’n nun’n, be wieli wu kɛ nga Ɲanmiɛn fa kannin’n sa cɛ. Sanngɛ be kwlaa nga be o mmeli’n i klun lɔ’n be ɲannin nguan.\nMmeli’n i bobolɛ junman nga Nowe nin i mma’m be dili’n, ɔ yoli junman kpa. Nzue’n mannin mmeli’n su, kpɛkun siɛn’n mmeli’n la nzue’n i ɲin su. Kpɛkun cɛn kun, kɛ nzue’n kpɛli’n, yɛ wia’n mɛnnin i wun su ɔ. Be nian kɛ lika’n yo ɲɛnmɛn ɔn! Nzue’n dili asiɛ’n wunmuan’n. Yɛ like kunngba nga be kwla wun i’n, yɛle mmeli’n m’ɔ la nzue’n i ɲin su’n.\nSran jajraajra’m b’a wie nunnun siɛn’n. Be su kleman sran fi ɲrɛnnɛn kun. Be nin be nin mun ɔ nin sran klunwifuɛ nga be kali lɛ mun, be kwlaa be wieli wu. ?Sanngɛ, yɛ be si mun li?\nNanwlɛ, sran jajraajra’m be si’m be timan klɔ sran kɛ e sa. Be si mun yɛle anzi nga be bali asiɛ’n su wa tranlɛ kɛ klɔ sran sa’n. I sɔ ti’n, kɛ anannganman su nzue’n tɔli’n, b’a wuman wie. Be kacili be wun be yoli anzi ekun, yɛ be sali be sin nglo lɔ ɔ. Sanngɛ b’a ɲanman atin b’a tranman Ɲanmiɛn i anzi’m be nun wie kun. Ɔ maan i ti be kacili Satan i anzi. Biblu’n nun be flɛ be mmusu.\nƝanmiɛn fitali aunmuan kun asiɛ’n su, yɛ nzue’n wa kannin ase ɔ. Kɛ ɔ dili anglo nnun’n, yɛ mmeli’n ko jrannin oka kun i ti su ɔ. I osu cɛli kan, yɛ be nga be o mmeli’n nun’n, be niannin gua su lɔ naan b’a kwla wun oka’m be ti’n niɔn. Nzue’n wiewieli kannganngan.\nI sin’n, Nowe yacili kɔkɔkuankuan’n kun nun, ɔ fin mmeli’n nun fiteli. Sanngɛ anunman’n tuli ko kpɛli i wun sa lele, w’a ɲanman tranwlɛ kpa, yɛ ɔ sɛli i sin ɔn. Ɔ yo i sɔ lele, ɔ kɔ, ɔ ba, ɔ wa tran mmeli’n su.\nNowe waan ɔ nían naan sɛ nzue’n w’a kan ase o, i ti ɔ yacili auble kun nun. Sanngɛ auble’n ɔli ɔ, w’a ɲanman tranwlɛ kpa, yɛ i kusu sɛli i sin wie ɔ. Nowe yacili auble’n nun ekun, ɔ bá’n olivie nɲa kun o i nuan nun. Nowe wunnin kɛ kannzu nzue’n w’a kan ase. I kpɛ nsan su’n, Nowe yacili auble’n nun, kpɛkun auble’n ɲannin lika kee kun trannin nun, w’a sɛmɛn i sin kun.\nYɛ Ɲanmiɛn seli Nowe kɛ: ‘Fa ɔ awlobofuɛ mun nin nnɛn wafawafa kwlaa nga be o ɔ sin lɔ’n, naan amun fin mmeli’n nun be fite.’ Be dili afuɛ wunmuan kun tra su mmeli’n nun lɔ. Siɛn’n mɔ b’a fite gua su wa’n mɔ be o nguan nun’n, e nian kɛ be klun’n ti jɔwa ɔ!\nBo Bolɛ 7:10-24; 8:1-17; 1 Piɛr 3:19, 20.\n?Ngue ti yɛ kɛ nzue’n boli tɔlɛ’n bo’n, sran fi w’a kwlá wluman mmeli nun kun ɔn?\n?Zoova tɔli nzue’n asiɛ’n su cɛn ba klonglo nɲɛ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ nzue’n yili ɔ?\n?Kɛ nzue’n dí asiɛ’n kɔ, ɔ yoli mmeli’n sɛ?\n?Sran jajraajra’m be kwla fiteli nun? ?Yɛ be si mun li?\n?Kɛ ɔ dili anglo nnun’n, ngue yɛ ɔ ɲannin mmeli’n niɔn?\n?Ngue ti yɛ Nowe yaci kɔkɔkuankuan kun nun fiteli ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Nowe sili kɛ asiɛ’n su nzue’n w’a kan ase ɔ?\n?Kɛ Nowe nin i awlobofuɛ’m be dili afuɛ kun tra su mmeli’n nun’n, ngue ndɛ yɛ Ɲanmiɛn kan kleli i ɔ?\nKanngan Bo Bolɛ 7:10-24 nun.\n?Wafa sɛ yɛ asiɛ’n su ninnge’m be ngba be nunnunnin sekeseke ɔ? (Bob. 7:23)\n?Cɛn nɲɛ yɛ nzue’n kali asiɛ’n su naan w’a kan ase ɔ? (Bob. 7:24)\nKanngan Bo Bolɛ 8:1-17 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Bo Bolɛ 8:17 kle kɛ Zoova w’a kaciman i angunndan klikli nga ɔ buli i asiɛ’n i lika’n niɔn? (Bob. 1:22)\nKanngan 1 Piɛr 3:19, 20 nun.\n?Kɛ anzi nga be jasoli Ɲanmiɛn wun’n be sali be sin ɲanmiɛn su lɔ’n, fɔ benin yɛ be buli be ɔ? (Zid 6)\n?Wafa sɛ yɛ Nowe nin i awlobofuɛ’m be su ndɛ nga e wunnin i’n, ɔ wla e fanngan maan e lafi su kɛ Zoova kwla de i sufuɛ mun ɔn? (2 Piɛ. 2:9)\n?Ngue yɛ ɔ yoli kekle mannin Nowe nin i yi be mma’m be talɛ’n nun ɔn? ?Kɛ bé bóbó mmeli’n wafa sɛ yɛ be kleli kɛ be lafi Ɲanmiɛn su ɔ?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 12\n'Ka wei 'e 'kɔn 'tʋwli!\n1 Ɛn minnun tredɩ 'sia "nyian Zozi man "kaga 'kpa 'nan -e 'o wei man. O ya "kaga "bʋʋ "le "wɛan o "taanmlan 'o cin cɛinla da. 'Pian Zozi 'wɩ tin 'badɩ 'sia 'e tɛdɛ 'e -srunɔn lɛ. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va Farizɛn 'nɔn 'le 'mannyan 'le "wɛan. O wei a "flivli, -yɛɛ cɩ "le 'mannyan 'le 'wɩ 'zʋ. Te 'wɩ zɩɛ 'e 'ka 'sa -e 'ka 'wɩ drɛ "le -wee 'wɩ 'zʋ dɩ.\n2 Maan -cin -tɔa 'ka 'ji 'nan, fɛ -tʋ 'ka 'fo 'e yɔɔdɩ -trilii, -e 'e vɩlɛ 'e bɔla 'ji dɩ. Ɛn 'wɩ yɔɔdɩ -tʋ "ka -e 'o vɩlɛ o man fɛnan 'wein da dɩ. 3 -Yee "wɛan 'wɩ pɛɛnɔn nɛn kaa ve klun va bɛ, o -taa -a manlɛ yidɛa. Ɛn 'wɩ nɛn kaa ve 'sure -ji min lɛ 'kɔn "bʋ "ji bɛ, o -taa -a trɔan -tɔlɛ min yei.»\nTe 'ka "klan min lɔ dɩ!\n(Mt 10.28-33; 12.32)\n4 «'An beenun, maan ve 'cɛɛ 'nan, te 'ka "klan minnun nɛn o min po -tɛa, te wa'a 'kɔlaman "nyian fɛ pee drɛdɩ -a dɩɛ, -wlɔ "dɩ. 5 Min nɛn 'kɔ 'ka "klan -yrɔ "bɛ, maan -kɔɔnman 'cɛɛ. 'Ka "klan Bali lɔ, kɔɔ e -kɔlaman e min -tɛa, ɛn e -kɔlaman e -ko min -a yra yɩdɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a -nan. 6 -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, "loman "wɛnwɛnnɛnnun 'bɔ nɛn min 'ka o taan "lala "kaga 'va dɩɛ, Bali yiɛ a o -tʋdʋ pɛɛnɔn da. 7 Ɛn 'cee vɛ bɛ, Bali 'ka 'wulo "jɛ "pou -tʋdʋ pɛɛnɔn "nɛn -tɔa. -Yee "wɛan te nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ! Bali 'ka "siala e -cia "loman "kaga "da.\n8 Maan ve 'cɛɛ 'nan, min nɛn yaa 'lɛ "cɛan minnun pɛɛnɔn 'lɛ 'nan, 'e ya 'an -sruzan 'a bɛ, 'an 'bɔ Blamin -pɩ maan 'lɛ "cɛan "nyian Bali -le 'pasianɔn 'lɛ 'nan, min 'gʋɛ 'an -sruzan nɛn. 9 'Pian min nɛn e 'ka "vale 'e ve minnun yiɛ man 'nan, e ya 'an -sruzan 'a dɩɛ, 'an 'bɔ "nyian "an "ve Bali -le 'pasianɔn yiɛ man 'nan, 'an -sruzan "cɛɛ dɩ. 10 Ɛn min nɛn e wɩɩ 'wlidɩ Blamin -pɩ man bɛ, Bali -a man wɩ "cɛa. 'Pian min nɛn e wɩɩ 'wlidɩ Bali lei 'saun man bɛ, Bali 'ka -a cɛa -yrɛ "fo "dɩ.\n11 -Te o -kʋ 'kaa tin 'banɔn 'cɛin -da bɛ, 'wɩ nɛn 'kɔ 'ka vɩ bɛ, te -a nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ. -Te Zuif 'nɔn 'le cin yɩ 'kuin nɛn oo, ɛn -te min tanɔn 'cɛin -da nɛn oo, ɛn -te mingɔnnɛnnun cɛin -da nɛn oo, 'wɩ nɛn 'kɔ ka vɩ bɛ, te -a nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ. 12 Kɔɔ 'wɩ nɛn 'kɔ 'ka vɩ bɛ, Bali lei -a "paaman 'ka 'ji tʋ zɩɛ -a wlu.»\nFɛzan man -kɔnnɛn\n13 Min -tʋ nɛn minnun yei "bɛ, e 'nan Zozi lɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, 'i vɩ 'an "bʋɩ lɛ 'nan, 'kʋ "tɩ -zia fɛnun bɛ, 'kʋ -pli!»\n14 Ɛn Zozi "e 'nan min zɩɛ -yrɛ 'nan: «-Tɩɛ 'vɩ 'yiɛ 'nan maan nɛn 'an drɛ 'ka yei fɛ -plidɩ da tin 'bazan 'a?» 15 Ɛn Zozi -a 'vɩ minnun nɛn -nan bɛ -wlɛ 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Te 'ka -wɛɛ 'nan fɛ pɛɛnɔn 'e 'kɔn 'ka 'lɔ dɩ! Kɔɔ -te min a fɛzan -a 'kɔ oo, -yee 'belidɩ 'ka 'sia 'e lɔ fɛ man dɩ.»\n16 -A -nan nɛn Zozi -kɔnnɛn 'gʋɛ -a -fɔdɩ 'sia -wlɛ. E 'nan: «Fɛzan -tʋ -a, ɛn -yee fei -a. -Yee fei zɩɛ -a ta fɛ 'bɔla "kaga 'kpa. 17 -A -nan nɛn yaa "nrɔndɩ 'sia 'e 'ji 'nan: ‹Maan dra 'kɔ? Kɔɔ fɛ pee -nan "ka "nyian -e 'an 'mɛn fɛnun -sɛn -nan dɩ.›\n18 Tɔɔn 'wɩ 'tʋ -cin -tɔ "ji. -Nyrɛn 'nan: ‹'An 'mɛn fɛnun tre 'kɔnnun -wia, -e 'an pee -tɔ 'kpa -dan. "Bɛ -sru -e 'an 'mɛn fei fɛ 'wlɛ 'lee 'an yɩfɛ pɛɛnɔn -sɛn -ji, 19 -e 'an vɩ 'an 'fli lɛ 'nan: 'An bee, i yɩfɛ a "kaga lɛ "kaga 'wlu vɛ -a. 'I 'flinla 'e "tun, ɛn 'i fɛ -blɩ 'e "tun, ɛn 'i 'wɛn mlin 'e "tun, -e 'i 'ci 'e "nran 'e "tun!›\n20 'Pian Bali -a vɩ -yrɛ 'nan: ‹-Blʋzan! Cɛɛgʋ 'pei 'gʋɛ -a man bɛ, 'yie vɛ -nyaan 'trɛ da. Fɛnun pɛɛnɔn nɛn yia tre bɛ, -tɩ -lɔ nɛn e -fo?› »\n21 Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «'Wɩ 'tʋwli zɩɛ -yɛɛ bɔa min nɛn 'e yɩfɛ -wɛɛman 'e 'bɔ 'le vɛ -a bɛ -a man. Kɔɔ -a san 'ka fɛzan -a Bali 'lɛ dɩ.»\nZozi -srunɔn yi -tɛala Bali da!\n22 "Bɛ -sru ɛn Zozi -a 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «-Yee "wɛan maan ve 'cɛɛ 'nan: Te 'ka 'fʋ 'ka 'ci "nrɔnnan 'cee 'trɛda da dɩ! -Yɛɛ cɩ "le: ‹-Mɛ "nɛn kʋa -ble? Ɛn kʋa dra 'kɔ, -e 'kʋ 'man sɔnun yɩ?› 23 Kɔɔ 'belidɩ nɛn 'ka 'lɔ bɛ -a "yi "mlian -blɩfɛ da. Ɛn 'ka 'kɔlɛ nɛn 'ka da bɛ -a 'kpa "mlian sɔnun da.\n24 'Ka 'ci "nrɔn "lomannun da -tʋ! Wa'a 'saa 'fɔa dɩ, ɛn wa'a 'saa 'tɛa dɩ, ɛn -wee fɛ 'ka 'e tredɩ fɛ -tʋ -nan dɩ, ɛn -wee fɛ trenan "ka "dɩ, 'pian te Bali -blɩfɛ -nɔan -wlɛ. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan Bali 'lɛ bɛ, 'ka "yi "mlian "lomannun da! 25 'Cee ci "nrɔndɩ 'cee 'trɛda da bɛ, ya'a 'kɔlaman -e 'e yi -tʋwli "cɛ 'pa 'cee 'belidɩ da "fo "dɩ. 26 -Te ka'a 'kɔlaman 'wɩ zɩɛ 'bɛ drɛdɩ -a dɩɛ, -mɛ "le "wɛan nɛn 'ka 'ci "nrɔnman 'wɩ peenun da?\n27 'Ka 'ci "nrɔn lu -fuinun da "nyian -tʋ! 'Ka -wee drɛdɩ yɩ! Wa'a 'nyranman 'paa dɩ, ɛn wa'a sɔ taan dɩ. 'Pian maan ve 'cɛɛ 'nan, Salomɔn nɛn e ya mingɔnnɛn -dan tʋ -a 'li bɛ, -yee sɔ -tʋ fɛnyian 'ka 'mlinlɛ lu -fuinun zɩɛ -a -tʋwli "le fɛnyian da dɩ. 28 Lu -fui "nɛn 'bɛ cɩ lua, "trɛ wɛɛ "cɛan -e 'wɛɛ -fɔ 'tɛ 'va bɛ, -te Bali 'bɛ 'man drɛ vɛ wɛɛ fɛnyian zɩɛ bɛ, 'lɔɔ kaa "nun? 'Cee yi -tɛradɩ Bali da a "wɛnnɔn.\n29 -Yee "wɛan fɛ nɛn 'kɔ 'ka -blɩ 'lee fɛ nɛn 'kɔ 'ka mlin bɛ, te 'ka 'fʋ 'ka 'ci "nrɔnnan "da "dɩ! 30 Kɔɔ minnun nɛn wa'a Bali tɔa dɩɛ, -wɛɛ ci "nrɔnman 'wɩnun zɩɛ -a da. 'Pian 'ka "tɩ Bali -a -tɔa 'nan, fɛnun zɩɛ -a 'wɩ a 'ka man. 31 'Cee vɛ bɛ, 'ka -wɛɛ 'e tɛdɛ 'nan Bali 'e mingɔnnɛn -blɩ 'ka da. "Bɛ -sru -e -a 'bɔ 'e 'wɩ pɛɛnɔn zɩɛ -a drɛ 'cɛɛ.\n32 Te nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ! Ka ya "le 'bla 'pa "wɛnnɛn 'zʋ. Kɔɔ 'ka "tɩ Bali 'ka 'si "va 'nan 'yee mingɔnnɛn trɛ a 'cee vɛ -a.\n33 'Ka 'ka yɩfɛnun -tan, -e 'ka man "lala -nɔn 'yalɛ -tɛnɔn lɛ. Fɛ nɛn ya'a srɛman dɩɛ, -a 'bɔ nɛn 'ka -wɛɛ! -Yɛɛ cɩ min yɩfɛ nɛn laji bɛ -a. Crinnɔn 'ka 'pliman fɛ zɩɛ -a -nan dɩ, ɛn fɛ srɛ bɛbɛ 'ka 'nan dɩ. 34 Kɔɔ fɛnan nɛn min yɩfɛ cɩ bɛ, -a -nan nɛn -yee ci "nrɔndɩ pɛɛnɔn 'kɔan.»\n'Ka Blamin -pɩ man -pɛn\n35 «'Ka 'man 'e 'kɔn 'e wʋʋdɩ, ɛn 'cee -kannɛn 'e 'fʋ 'fɔdɩ "nɛn! 36 'Ka 'kɔn "le minnun nɛn o cɩ 'o 'tazan -pɛnnan bɛ -wee 'wɩ 'zʋ. Minnun zɩɛ, -te o tazan 'si lɩ 'pa "fɛdi da 'nan e -ta, ɛn e 'kɔn 'tɛ bɛ, -wɛɛ 'lɛ "so -yrɛ. 37 Bali -le -fɛa a minnun nɛn Minsan bɔa o man, te o yiɛ a "man "bɛ o man. Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, 'e 'man wʋʋman, -e 'e o -nyran fɛnun -sru, -e 'e -wee fɛ 'pa. 38 E -ta bada oo, ɛn -te 'bɛ "cɛɛ dɩ, e -ta tʋ "nɛn "tʋ -a oo, -te e 'bɔ o man te o yiɛ a "man "bɛ, Bali -le -fɛa a o man. 39 Maan ve 'cɛɛ 'nan, tʋ nɛn crinzan -taa "min crin wʋlɛ bɛ, "te 'kɔn san -a -tɔa "bɛ, "te -a man -kɔan 'e wʋʋdɩ tʋ pɛɛnɔn man, ɛn ya'a tʋe -e 'e 'yee 'kɔn 'fɔn dɩ. 40 -Yee "wɛan 'ka 'bɔ "nyian 'ka 'man wʋʋ! Kɔɔ Blamin -pɩ -taa tʋ nɛn -a -cin 'ka 'kɔan 'ka 'ji dɩɛ -a man.»\n41 -A -nan nɛn Piɛri -a laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «Minsan, -kɔnnɛn "nɛn yia -fɔ zɩɛ, 'kʋ 'saza 'le vɛ nɛn, -baa min pɛɛnɔn 'le vɛ nɛn?»\n42 Ɛn Minsan "e 'nan -yrɛ 'nan: «Min 'suzan "cɛn 'bɛ 'ta wʋla 'e 'san wei da 'wɩ 'tɔdɩ -a? Min 'suzan nɛn -a tazan 'yee 'kɔn 'pɛba 'wʋ -yrɔ, ɛn yaa 'vɩ -yrɛ 'nan, 'e -blɩfɛ -nɔn min 'sunɔn -mienun lɛ 'e 'tʋ -man bɛ -nyrɛn. 43 Min 'suzan zɩɛ -te -a tazan 'bɔ "man 'wɩ zɩɛ -a drɛnan bɛ, -yee vɛ a "yi. 44 Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -a tazan -a -tɔa 'e yɩfɛ pɛɛnɔn da.\n45 'Pian -te min 'suzan zɩɛ 'e ci nrɔn 'nan: ‹'An 'tazan -a 'mɔnnan.› Tɔɔn -e 'e 'tɛ 'padɩ 'sia minnun nɛn 'e yiɛ -tɔa "o va bɛ o da, te e ya "fɛdi -blɩnan 'saza, ɛn e ya -wɛn mlinnan 'saza. 46 Tɔɔn yi nɛn -a -cin 'ka "ji 'nan 'e 'tazan -taa "dɩɛ, -e 'bɛ bɔla kligli, -e -a tazan 'e "nɛn "jɛɛnla 'ji -wlidɩ. E 'wɩ "nɛn -kɔɔnman -yrɛ "le zɩ Bali 'wɩ "nɛn -kɔɔnman minnun nɛn wa'a yi -tɛlɛa 'e da dɩɛ -wlɛ "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n47 Min 'suzan nɛn 'e 'tazan 'ci 'sɔ wɩnun -tɔa, 'pian e 'ka "vale 'e 'ta wʋla "da "dɩɛ, waa -sɔan "kaga 'kpa. 48 Ɛn "nyian bɛ, min nɛn e 'wɩ 'tʋ drɛ 'wlidɩ 'e 'tazan lɛ, te ya'a ci 'sɔ wɩnun tɔa dɩɛ, waa -sɔan, 'pian waa -sɔan "wɛnnɔn. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, min nɛn Bali fɛ "kaga "nɔn -yrɛ "bɛ, yaa laabo -yrɔ "nyian "kaga. Ɛn min nɛn Bali fɛ "kaga "pɛba 'wʋ -yrɔ "bɛ, -a san lɔ nɛn e 'wɩ "kaga laabo.»\nMinnun "cɛan 'e cin man Zozi -le "wɛan\n49 «'An -ta 'tɛ 'fɔlɛ "nɛn 'trɛ da. An ya "vale 'e 'kɔn 'e 'bidɩ 'va. 50 'Pian e ya "le 'mɛn yra yɩ tʋ 'e bɔ 'vaa, -e 'e 'bidɩ 'sia. 'Bɛ nɛn 'gʋɛ, an ya -a -pɛnnan 'an 'ci le nyɛn -a, 'nan 'wɩ zɩɛ 'e drɛ. 51 Te 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan 'an -ta 'trɛda, 'nan -e minnun man 'e 'fɔla -trɔɔ dɩ! 'Pian an -ta 'wɩ 'fɔlɛa minnun man. 52 Maan ve 'cɛɛ 'nan, -te min a 'soolu 'kɔn 'tʋwli 'lɛ "nɛn "bɛ, o "cɛan 'e cin man 'mɛn "wɛan. Min yaaga -taa "kɔnlɛ -pɛ -tʋ -a, -e min "fli 'o 'kɔn -pɛ -tʋ -a. 53 Ɛn 'nɛn "tɩ 'lee 'e 'pɩ yei 'ka 'taa -a -blɩlɛ dɩ. Ɛn 'nɛn "bʋ 'lee 'e lu yei 'ka 'taa -a -blɩlɛ dɩ. Ɛn -sran "bʋ 'lee 'e 'pɩ nan yei 'ka 'taa -a -blɩlɛ dɩ.»\nMinnun 'ka "vale 'o Zozi 'le 'wɩ 'ci maan "dɩ\n(Mt 16.2-3; 5.25-26)\n54 Zozi -a 'vɩ "nyian minnun nɛn -nan bɛ -wlɛ 'nan: «-Te laa wla "ji yidɛ 'fɔ -nan "va 'zia bɛ, 'nun tɔɔn kaa ve 'nan, laa "ta -fɛan, -e 'e drɛ zɩ. 55 Ɛn -te fulɔ nɛn e "sia 'trɛda "tre 'zia bɛ, ka 'yɩ "fɛɛnnan bɛ -a 'yɩ bɛ, 'nun tɔɔn ka ve 'nan, 'tɛdɛ "ta -daa, -e 'e drɛ zɩ. 56 Ka 'wɩ dra min yiɛ 'lɛ! Fɛ nɛn e "ta dra 'trɛ da bɛ, 'lee fɛ nɛn e "ta dra laji bɛ, 'cɛɛ -tɔa. 'Pian 'wɩ nɛn 'an cɩ 'bɛ drɛnan tʋ 'gʋɛ -a bɛ, ka 'ka "vale 'cɛɛ -tɔa "dɩ. 57 Ɛn 'wɩ nɛn 'bɛ cɩ tɩglɩ "le 'cɛɛ drɛ bɛ, ka 'ka "vale 'cɛɛ tɔa dɩ. -Mɛ "le "wɛan nɛn kaa dra zɩ?\n58 'Ka 'ci "nrɔn 'wɩ 'gʋɛ -a da -tʋ! -Te min -tʋ 'i 'sanman drɛ, ɛn ka "ta -ko -a tin 'balɛ bɛ, 'i 'fɔ 'e 'flin 'i 'ka yei "sɛn 'e cin va, "tɔgɔ 'yei 'nɔn tin 'bazan lɛ, -e tin 'bazan 'e 'i 'fɔ -pʋ 'kuin. 59 Maan ve 'yiɛ 'nan, "yiɛ vɩnan i bɔla -pʋ 'kɔn zɩɛ -a -ji bɛ, te i cɛɛn "lala pɛɛnɔn bɔladɩ man.»


Nán an lo amun wun man mmusu’m be si Satan’n, an jran kekle yɛ ɔ́ wánndi (Zak 4:7) | Ɲanmiɛn klo e\n“Nán an lo amun wun man mmusu’m be si Satan’n, an jran kekle yɛ ɔ́ wánndi.”—ZAK 4:7.\n1, 2. ?Wan mun yɛ be di aklunjuɛ batɛmu yolɛ blɛ’m be nun ɔn?\nSƐ AMUN sɔ Zoova sulɛ w’a cɛ’n, amun a tie batɛmu bo ijɔlɛ kpanngban e aɲia dandan’m be bo le. Kannzɛ ɔ ti sɔ’n, sanngɛ kɛ be ko se be nga be yo be batɛmu’n be kɛ be jaso’n, arɛ nzinma gua e wun. Blɛ sɔ’n nun’n, nzrafuɛ’m be kwlaa be tu be klun be bo ndɛ. Kɛ e nian sran sɔ mun mɔ be fa be wun be man Zoova’n, e ɲinmuɛn kloklo e ti’n nun. Nanwlɛ, aklunjuɛ blɛ ɔ!\n2 E liɛ’n, nán e akpasua su lɔ batɛmu yolɛ kwlaa yɛ e trɛn i bo ɔ. Sanngɛ anzi’m be liɛ’n, be wun i kwlaa. Kɛ e wun kɛ le mɔcuɛ kwlaa nun’n, sran kɔe akpi nnun be kaci Zoova i Lalofuɛ’n, maan e bu anzi’m “be klun ng’ɔ jɔ nyanmiɛn su” lɔ’n, i akunndan e nian. (Lik 15:7, 10) Nanwlɛ, kɛ anzi’m be wun kɛ Zoova i anuannzɛ’n su trɛ’n, aklunjuɛ’n kun be kpo!—Aze 2:7.\nMMUSU’M BE SI SATAN “Ɔ TI KƐ ASƆMƆLI B’Ɔ WLANWLAN Ɔ KPAN’N SA”\n3. ?Ngue ti yɛ Satan wlanwlan kɛ “asɔmɔli b’ɔ kpan’n sa” ɔ? ?Yɛ ngue yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó ɔ?\n3 Sanngɛ aolia nun sran wie’m be o lɛ’n, kɛ be wun be nga be yo be batɛmu’n, i sɔ’n kun be ya kpa. Satan nin i mmusu’m be liɛ’n, kɛ sran’m be timan mɛn tɛ nga nunfuɛ kun’n, ɔ yo be ya tratra su. Satan jrannin su kpa kɛ klɔ sran fi kwlá suman Zoova naan ɲrɛnnɛn nun bɔbɔ’n, ɔ́ káci i sin sí Ɲanmiɛn. (Kanngan Zɔb 2:4, 5 nun.) Blɛ kwlaa nga sran kun fɛ i wun man Zoova’n, i sɔ’n kle kɛ Satan ti gblɛfuɛ. I sɔ’n ti kɛ afuɛ nuan kun nun sa’n, le mɔcuɛ kwlaa nun’n, be kpacikpaci Satan i ɲrun sa. I sɔ’n ti’n, “ɔ ti kɛ asɔmɔli b’ɔ wlanwlan ɔ kpan kunndɛ nnɛn’n sa”. Ɔ maan, ɔ boman e nuan! (1 Piɛr 5:8) “Asɔmɔli” sɔ’n, w’a fua kɛ ɔ́ sáci e nin Ɲanmiɛn e afiɛn.—Jue Mun 7:2, 3; 2 Timote 3:12.\nBlɛ kwlaa nga sran kun fɛ i wun man Zoova naan be yo i batɛmu’n, ɔ yi Satan i gblɛ’n i nglo.\n4, 5. (a) ?Ninnge cinnjin nɲɔn benin nun yɛ Zoova jali like nga Satan kwla yo’n, i su awɛ ɔ? (b) ?Ndɛ benin yɛ ɔ kwla cici Klistfuɛ kpa kun i wla ɔ?\n4 Kannzɛ bɔbɔ e nin e kpɔfuɛ tɛ kpa yɛ e kun’n, sanngɛ ɔ fataman kɛ srɛ kun e ngboko. ?Ngue ti ɔ? Afin, like nga “asɔmɔli b’ɔ kpan” sɔ’n, ɔ kwla yo’n, Zoova fali ninnge cinnjin nɲɔn fa jali su awɛ. ?Ngue like yɛle i sɔ’n? I klikli’n, Zoova dun mmua seli kɛ “sran kpanngban kpa” mɔ be ti Klistfuɛ kpa’n, bé wá fín “afɛ dan’n” nun bé fíte. (Sa Nglo Yilɛ 7:9, 14) Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n ɔ sɛnmɛn i wun le. I sɔ’n ti’n, Satan bɔbɔ si kɛ ɔ kwlá lakaman Ɲanmiɛn i nvle’n nunfuɛ’m be kwlaa’n.\n5 Like’n i nɲɔn su’n, ɔ o ndɛ nanwlɛ nga laa Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa kun kannin’n, i nun. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Azaria seli famiɛn Aza kɛ: “Sɛ amun nin Anannganman o nun’n, i kusu nin amun wo nun.” (2 Be Nyoliɛ 15:2; kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 10:13 nun.) Biblu’n nun ndɛ sunman be kle kɛ laa’n Ɲanmiɛn i sufuɛ nga be fali be wun be mɛntɛnnin i kpa’n, Satan w’a kwlá lakaman be. (Ebre Mun 11:4-40) Andɛ’n, Klistfuɛ kun m’ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n mantan kpa’n, ɔ kwla jran kekle mmusu’m be si Satan ɲrun. Ɲanmiɛn Ndɛ’n cici e wla kɛ: “Nán an lo amun wun man mmusu’m be si Satan’n, an jran kekle yɛ ɔ́ wánndi amun.”—Zak 4:7.\n“E NIN [...] MMUSU TƐTƐ BƆ BE O NGLO LƆ’N YƐ E KUN ƆN”\n6. ?Wafa sɛ yɛ Satan nin Klistfuɛ’m be tinuntinun be kun ɔn?\n6 Alɛ sɔ’n nun’n, sɛ é kwlá sé’n, Satan su kwlaman e. Sanngɛ e tinuntinun sɛ y’a nianman e wun su’n, ɔ kwla ɲan e. Satan si kɛ sɛ e nin Zoova e afiɛn’n mantanman kpa kun’n, ɔ kwla ɲan e. ?Wafa sɛ yɛ ɔ kunndɛ yó sɔ ɔ? E tinuntinun, ɔ kle e ɲrɛnnɛn kekle kpa yɛ ɔ kpɛ e gblɛ. Maan e nian Satan i aya sualɛ cinnjin sɔ mun.\n7. ?Ngue ti yɛ Satan kle Zoova i sufuɛ’m be ɲrɛnnɛn kekle kpa ɔ?\n7 Ɲrɛnnɛn klelɛ kekle kpa. Akoto Zan seli kɛ: “E si kɛ e ti Nyanmiɛn liɛ yɛ Klunwifuɛ’n sie mɛn wunmuan’n.” (1 Zan 5:19) Klistfuɛ kpa kwlaa be afɔtuɛ kun o ndɛ sɔ’n nun. Kɛ mɔ Satan sie mɛn’n wunmuan’n ti’n, siɛn’n ɔ fɛ i ɲin sie i Zoova i nvle’n i su naan ɔ́ klé be nga be fili i sa’n, be ɲrɛnnɛn kpa. (Mise 4:1; Zan 15:19; Sa Nglo Yilɛ 12:12, 17) W’a fa y’a tɛtɛ kpa. Afin, ɔ si kɛ i cɛn’n w’a sɔnman kun. Ɔ maan, ɔ bli e nun kpa. Andɛ’n, like kasiɛn ng’ɔ ko yo naan w’a saci e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n yɛ ɔ wlɛ i wun ase kpa yo ɔ.\n8. ?Kɛ akoto Pɔlu seli kɛ e nin mmusu mun yɛ ‘e kun’n,’ i bo’n yɛle benin?\n8 E tinuntinun alɛ nga e kun’n. Akoto Pɔlu seli i blɛ su Klistfuɛ mun kpa kɛ: “E nin [...] mmusu tɛtɛ bɔ be o nglo lɔ’n yɛ e kun ɔn.” (Efɛzfuɛ Mun 6:12) ?Ngue ti yɛ Pɔlu se kɛ “e kun” ɔn? Aniɛn nga i nun yɛ be klɛli Biblu’n i klikli nun’n, ndɛ mma nga be kaci i kɛ “e kun’n,” yɛle asrakplo tulɛ. Ɔ maan, kɛ Pɔlu fá ndɛ mma sɔ’n kán ndɛ’n, ɔ su kle kɛ ɔ fata kɛ e kwlaa e tinuntinun e nin mmusu mun e kun. Sɛ e o nvle nga mmusu’m be su ndɛ’n w’a tru lɔ’n nun’n, annzɛ e o nvle uflɛ nun’n, nán e wla fi su kɛ, kɛ ɔ fin cɛn mɔ e fali e wun e mannin Zoova’n, nn y’a jran kɛ e nin mmusu mun é kún. Kɛ ɔ fin cɛn mɔ e fali e wun e mannin Zoova’n, alɛ’n ti e kwlaa e liɛ. Ɔ lemɛn i yowlɛ. I sɔ’n ti yɛ Pɔlu wunnin kɛ ɔ fata kɛ ɔ wla Efɛzi lɔ Klistfuɛ’m be fanngan flan nun kɛ be ‘jran kekle’n’ niɔn!—Efɛzfuɛ Mun 6:11, 13, 14.\n9. (a) ?Ngue ti yɛ Satan nin i mmusu’m be kacikaci be gblɛ ninnge mun ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ Satan kunndɛ kɛ ɔ́ sáci e akunndan’n niɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla jran i sɔ’n i ɲrun kekle ɔ? (Nian kuku nga be flɛ i “ Maan e nian e wun satan i gblɛ’n i lika!” nun.) (c) ?Gblɛ ninnge benin yɛ e su wa fa e ɲin é síe su siɛn’n niɔn?\n9 Gblɛ ninnge mun. Pɔlu wla Klistfuɛ’m be fanngan kɛ be jran kekle Satan i gblɛ’n i ɲrun. (Efɛzfuɛ Mun 6:11) Aniɛn nga i nun yɛ be klɛli Biblu’n i klikli nun’n, ndɛ mma nga be kaci i kɛ “gblɛ’n,” mɔ Pɔlu fa kan Satan i ndɛ lɛ’n, ɔ kan gblɛ like kpanngban ndɛ. Mmusu’m be gblɛ’n timan kunngba, ɔ sɔnnin. Sanngɛ be si like ti mɔ be yo sɔ’n. Afin, Klistfuɛ wie mɔ ɲrɛnnɛn wie nun’n, be jrannin kekle’n, ɲrɛnnɛn uflɛ nun’n, be tɔli. Ɔ maan, Satan nin i mmusu’m be sie e kwlaa e nzuɛn’n i nzɔliɛ kpa naan b’a wun lika nga y’a kponzo lɛ’n. E aeliɛ wie m’ɔ o lɛ m’ɔ kwla yo naan e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n w’a saci’n, be fa be ɲin sie su. Ng’ɔ ti kpa’n, yɛle kɛ e kwla si mmusu’m be si Satan i gblɛ ninnge mun. Afin Biblu’n kan be ndɛ. (2 Korɛntfuɛ Mun 2:11) Fluwa nga i nun ndɛ tre wie’m b’a dun mmua kan gblɛ ninnge sɔ’m be nun wie be ndɛ. Yɛle aɲanbeun kunndɛlɛ ngboko’n, ɔ nin janvuɛ tɛ mun, ɔ nin bla nin bian kunndɛlɛ sukusuku’n. Siɛn’n maan e nian Satan i gblɛ ninnge’m be nun kun ekun. Yɛle bae dilɛ’n.\nBAE DILƐ’N TI GBLƐ AELIƐ\n10. (a) ?Ngue yɛle bae dilɛ’n? (b) ?Wafa sɛ yɛ Zoova bu bae dilɛ’n niɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu i wie ɔ?\n10 Be nga be di bae’n, be nin mmusu mun be o nun. Bae dilɛ’n, i wie yɛle wunnzue yilɛ, ɔ nin amuin sɔlɛ’n, ɔ nin sran cicilɛ, nin fuɛn kannganlɛ’n. E si weiin kɛ Zoova ɲrun’n, bae dilɛ’n ‘ti tete bolɛ.’ (Mmla’n 18:10-12; Sa Nglo Yilɛ 21:8) I sɔ’n ti’n, maan e kusu e ‘kpɔ sa tɛ’n, nán e nian.’ E kwlá bumɛn i akunndan bɔbɔ kaan sa kɛ e nin mmusu mun é wlá asa. (Rɔmfuɛ Mun 12:9) Sɛ e yo i sɔ tete sa liɛ’n, ɔ ti kɛ e nin Zoova m’ɔ ti e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, like nga e nuan sɛli su’n, y’a yo i asabesin sa!\n11. ?Sɛ Satan kwla yo naan e fa e wun e wla bae dilɛ nun’n, ngue ti yɛ i sɔ’n ti i cenjele like ɔ? An fa sunnzun ase be yiyi nun.\n11 Sanngɛ kɛ mɔ Satan si kɛ sɛ e di bae’n, nn like nga e nin Zoova e nuan sɛli su’n, yɛ y’a yo i asabesin’n, i sɔ’n ti yɛ Satan waan ɔ́ sú e nun wie’m be bo naan be yo sɔ ɔ. Blɛ kwlaa nga Satan maan Klistfuɛ kun tɔ sa tɛ sɔ’n nun’n, nn Satan w’a kwla. ?Ngue ti ɔ? Maan e bu sunnzun ase nga i akunndan e nian. ?Sɛ be wlawla sonja kun kɛ ɔ jaso i wiengu sonja’m be nun naan ɔ wɔ be kpɔfuɛ’m be nun lɔ siɛn’n, naan ɔ yo sɔ’n, ɔ su yoman be kpɔfuɛ’m be kpɛnngbɛn’n i fɛ? Atrɛkpa’n, i kpɔfuɛ’m be kpɛnngbɛn nga ɔ sie i siɛn’n, ɔ́ fɛ́ i kle sran’m be kwlaa kɛ w’a ɲan sran uflɛ. Ɔ kwla yo sɔ naan w’a wɔ sonja uflɛ sɔ’n i kpɛnngbɛn laa’n i safle. I kunngba’n, sɛ Klistfuɛ kun i ɲinfu di bae’n, ɔ ti kɛ w’a yaci Zoova naan w’a wɔ Satan i sin sa. I sɔ’n yó Satan i fɛ lele trátrá su. Satan fá sran sɔ’n klé kɛ like m’ɔ ɲɛnnin i alɛ’n nun sa! ?E nun kun kunndɛ kɛ Satan di i nuan sɔ? E kunndɛman sɔ! Afin, e kpɛman sran bo waka.\nKOSAN NGA BE SANNGAN AKUNNDAN’N\n12. ?Wafa sɛ yɛ Satan yo naan w’a saci e akunndan nga e bu i bae dilɛ’n su ɔ?\n12 Sɛ e kpɔ bae dilɛ naan e sa kɛnmɛn i’n, Satan su kwlá fa ɲanman e. I sɔ’n ti’n, ɔ wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ ɔ kaci e akunndan bulɛ wafa’n. ?Wafa sɛ yɛ ɔ kwla yo sɔ ɔ? Ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sánngan Klistfuɛ’m be akunndan naan wie’m be ‘flɛ sa kpa’n kɛ sa tɛ’n, yɛ be flɛ sa tɛ’n kusu kɛ sa kpa.’ (Ezai 5:20) Kɛ ɔ ko yo naan Satan w’a yo sɔ’n, laa ajalɛ ng’ɔ fali m’ɔ yoli ye’n, i kunngba’n yɛ ɔ fa ɔ. Yɛle kɛ ɔ man kosan wie’m be su fa sanngan e akunndan’n.\n13. ?Wafa sɛ yɛ Satan fa kosan mun fa sanngan sran’m be akunndan ɔn?\n13 Maan e nian wafa nga ɔ nantili ajalɛ sɔ’n su laa’n. Edɛni fie’n nun lɔ’n, Satan usali Ɛvu kɛ: “?Naan Nyanmiɛn seli amun sakpa kɛ: ‘Nán amun di fie’n su waka’m be mma’n wie fi?’” Zɔbu blɛ su’n, kɛ Ɲanmiɛn i anzi’m be ɔli i ɲrun’n, Satan ɔli wie. Ɔ usali kɛ: “?Kɛlɛ a bu i kɛ Zɔb i nyin yi wɔ ngbɛn?” Kɛ asiɛ’n su wa’n, Zezi bó i Ɲanmiɛn i junman dilɛ’n i bo’n, Satan sɛli i niannin. Ɔ seli Zezi kɛ: “Sɛ ɔ waan a ti Nyanmiɛn Wa sakpa’n, se yɛbuɛ nga mun maan be kaci aliɛ.” Maan e bu i sin e nian. Zoova bɔbɔ seli Zezi kɛ: “Min anwlɛn su ba’n yɛ, i su yɛ m’an fa n wla kwlaa m’an gua-ɔ”! Ndɛ sɔ mɔ Zoova kannin’n, kɛ ɔ dili le mɔcuɛ nsiɛn mɔ Satan nin Zezi bé kán ndɛ’n, ɔ fa yiyili i ɲin su.—Bo Bolɛ 3:1; Zɔb 1:9; Matie 3:17; 4:3.\n14. (a) ?Wafa sɛ yɛ bae dilɛ nun’n, Satan sanngan sran’m be akunndan’n niɔn? (b) ?Ngue yɛ é wá fá e ɲin e sie su ɔ?\n14 Andɛ kusu’n, ajalɛ kunngba’n yɛ mmusu’m be si Satan fa naan sran’m b’a bu i kɛ bae dilɛ’n timan tɛ ɔ. Ng’ɔ ti tɛ’n, yɛle kɛ ɔ sanngannin Ɲanmiɛn i sufuɛ wie’m be akunndan’n. Ɔ maan, be wa usali sɛ bae dilɛ wafa wie’m be ti tɛ sakpa o. Nanwlɛ akunndan nga be bu’n yɛle kɛ: ‘?Ɔ ti sɔ sakpa?’ (2 Korɛntfuɛ Mun 11:3) ?Wafa sɛ yɛ e kwla uka i sɔ sran mun naan b’a tinngɛ be akunndan’n niɔn? ?Wafa sɛ yɛ e kwla wun i wlɛ kɛ Satan i bae ninnge’m be leman ta e su ɔ? Kɛ ɔ ko yo naan y’a tɛ kosan sɔ’m be su’n, maan e fa e ɲin sie i ninnge nɲɔn mɔ Satan fali bae dilɛ ninnge mun wlali nun blɛblɛblɛ’n be su. Be yɛle be ɲin su yiyilɛ’n nin be wun are yolɛ’n.\nSATAN JRAN AKONVISƆƐ NIN ASAMIAN NINNGE’M BE SU\n15. (a) ?Abloki nin Amlɛnkɛn’m be mɛn’n i nglo lɔ lika’n nun’n, wafa sɛ yɛ sran sunman be bu bae dilɛ’n niɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ bae dilɛ’n i su akunndan nga be bu i mɛn’n nun’n, ɔ wa ɲannin ta Klistfuɛ wie’m be su ɔ?\n15 Abloki nin Amlɛnkɛn’m be mɛn’n i nglo lɔ lika’n nun’n, sran’m be buman bae dilɛ’n nin amuin sɔlɛ’n, nin bae ninnge uflɛ wie mun ekun be like. Flimu, ɔ nin fluwa, ɔ nin televiziɔn nin ɔrdinatɛli nun ngowa ninnge wie mun’n, be yi i nglo kpa kɛ bae dilɛ ninnge’m be timan tɛ sɔ liɛ. Flimu nin fluwa wie mɔ be kan bae dilɛ ndɛ’n, b’a tru mɛn’n nun sa kpokpaa. Ɔ maan, be nga be klo be’n, b’a taka anuannzɛ mun. Nanwlɛ, mmusu’m b’a laka sran mun, ɔ maan be wunman kɛ bae dilɛ’n ti like tɛ. ?Wafa nga sran’m be bu i kɛ bae dilɛ’n timan tɛ’n w’a ɲan ta Klistfuɛ’m be su? Ɛɛn, kɛ ɔ ti sɔ ɔ. ?Wafa sɛ? Wienun ɔn, sɛ Klistfuɛ kun nian flimu kun m’ɔ kan bae dilɛ ndɛ’n, ɔ se kɛ: “Flimu ngbɛn yɛ n niannin ɔn. Sanngɛ m’an diman bae.” ?Ngue ti yɛ akunndan bulɛ wafa sɔ’n ti tɛ kpa ɔ?\n16. ?Ngue ti yɛ be ɲin su yiyilɛ nga bae dilɛ ninnge o nun’n, ɔ ti tɛ ɔ?\n16 Kannzɛ bɔbɔ ngbaciɛ o wafa nga be di bae’n, ɔ nin i nianlɛ’n be afiɛn sakpa’n, sanngɛ nán e se kɛ i nianlɛ’n timan tɛ. ?Ngue ti ɔ? Maan e nian like nga: Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ be kwlá siman like nga ɔ o e klun akunndan’n nun’n. * Kɛ nga e dun mmua fa kannin’n sa’n, sɛ mmusu’m be waan bé wún e klun akunndan’n naan b’a wun kɛ e nin Zoova e afiɛn’n mantanman kun’n, be sie e aeliɛ mun, ɔ nin ngowa kanlɛ’m be nun ajalɛ nga e fa’n, be nzɔliɛ. Sɛ Klistfuɛ kun i aeliɛ’n kle kɛ ɔ klo flimu annzɛ fluwa nga be kan wunnzue yifuɛ mun nin bae dilɛ, ɔ nin be nga mmusu’m be fu be’n, annzɛ i sɔ ninnge wie mun ekun’n, ɔ ti kɛ ɔ su kale mmusu’m be ngaliɛ sa. Ɔ su yi fɔ ng’ɔ o i nun’n klé be! Kɛ ɔ yo sɔ’n mmusu’m be nin Klistfuɛ sɔ’n bé wá kún kpa lele naan sɛ é kwlá sé’n b’a yi i ase. Nanwlɛ, Klistfuɛ wie mɔ be ɲin su yiyilɛ nun’n, be fali be ɲin sieli i bae dilɛ ninnge’m be su’n, i agualiɛ su’n, be bɔbɔ be wa dili bae.—Kanngan Galasifuɛ Mun 6:7 nun.\nSɛ tukpacɛ’n kle e yalɛ’n Zoova suan e bo, ɔ nian e lika\n17. ?Gblɛ like benin yɛ Satan kwla fa kle tukpacifuɛ’m be yalɛ ɔ?\n17 Nán e ɲin su yiyilɛ mɔ e konvi sɔ i’n i ngunmin su yɛ Satan jran ɔn. Sanngɛ ɔ jran aunkpinndiɛ mɔ e sa miɛn i wun’n i su wie. ?Wafa sɛ? Klistfuɛ kun mɔ w’a yo i wun are lele sanngɛ ɔ yoman juejue’n, i wla kwla bo i wun. (Mark 5:25, 26) I sɔ’n kwla man Satan nin i mmusu’m be atin naan b’a lɛkɛ i. Be si jrɛiin kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ nán be wɔ “sa tɛtɛ yofuɛ nga sran’m be ko usa ukalɛ be sa nun’n” be sin. Mmusu’m be kwla yo maan tukpacifuɛ’n bu i kɛ sɛ are yolɛ wafa kwlaa w’a yoman ye’n, ɔ kwla yo are nga “sa tɛtɛ” annzɛ bae dilɛ o nun’n. (Ezai 31:2) Sɛ mmusu’m be gblɛ like sɔ’n yo ye’n, ɔ́ sáci tukpacifuɛ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn. ?Wafa sɛ yɛ ɔ kwla yo sɔ ɔ?\n18. ?Are yolɛ wafa benin yɛ ɔ fata kɛ Klistfuɛ kun kpalo i ɔ? ?Yɛ ngue ti ɔ?\n18 Zoova wlali Izraɛlifuɛ nga be yo “sa tɛtɛ” mun be su nun kɛ: “Kɛ amun man amun sa’m be su kɛ amún srɛ́ min’n, n kata min nyin kɛ ɔ́ yó naan m’an wunman amun’n ti. Sɛ amun srɛ min bɔ lele’n, ɔ ti ngbɛn. N su sieman min su.” * (Ezai 1:15) Nanwlɛ e kunndɛman kɛ é yó like wie m’ɔ kwla yo naan Zoova w’a tieman e srɛlɛ’n, naan w’a kpɛ ukalɛ m’ɔ uka e’n su’n. I li bɔbɔ kɛ e tɔ tukpacɛ’n yɛ i sɔ ajalɛ’n ti cinnjin’n niɔn. (Jue Mun 41:4) Ɔ maan, sɛ Klistfuɛ kun wun kɛ are yolɛ wafa wie nun’n, i sa kwla kan bae dilɛ ninnge mun’n, ɔ fata kɛ ɔ kpalo i sɔ are yolɛ’n. * (Matie 6:13) Sɛ ɔ yo sɔ’n, ɔ kwla lafi su kɛ Zoova súɛn i bo.—An nian kuku nga be flɛ i “ ?Ɔ ti bae dilɛ sakpa?” i nun.\n?Ɔ TI BAE DILƐ SAKPA?\nMmla: “E si klɔ sran i nzuɛn’n kpa, yɛlɛ [...] bae dilɛ, [...] be bo timan kun, be bubu be wun nun, [...] Be nga be yo i sɔ sa’n, be su tranman be nga Nyanmiɛn sie be’n be nun mlɔnmlɔn.”—Galasifuɛ Mun 5:19-21.\n?Ninnge wie mɔ n yo’n, ɔ nin Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga ɔ timan su’n, be ninnge nga be lafi su’n, be kɔ likawlɛ?—2 Korɛntfuɛ Mun 6:16, 17.\n?E sa nun ninnge’m be nin bae dilɛ ninnge’m be kɔ likawlɛ?—Sa Nga Be Yoli’n 19:19.\n?Are nga n fa yo min wun’n, bae dilɛ ninnge’m be o nun?—Saun Yolɛ 19:26.\nKƐ MMUSU’M BE SU NDƐ’N BE TRU LIKA’N NUN’N\n19. (a) ?Mmusu’m be si Satan’n i tinmin’n, i su ato ndɛ benin yɛ ɔ buali kleli sran mun ɔn? (b) ?Ngue ndɛ yɛ ɔ fataman kɛ Klistfuɛ kpa’m be kan be sin ɔn?\n19 Kannzɛ mɛn’n i wia atɔliɛ lɔ’n, sran sunman be buman Satan i tinmin’n i like’n, sanngɛ ɔ timan sɔ asiɛ’n i bue uflɛ su. I sɔ lika’m be nun’n, mmusu’m be si Satan lakali sran mun naan be bu i kɛ i tinmin’n, ɔ tra like ngba. Like kwlaa nga sran wie’m be yo’n, aliɛ dilɛ o, junman dilɛ o, lafilɛ o, mmusu’m be wun srɛ yɛ be fa yo ɔ. Bewanbewan ndɛ nga be kɛn i mmusu’m be tinwa ninnge nga be yo’n, be su’n, w’a tru kpa. Kɛ bé kɛ́n i sɔ ndɛ mun’n, i blɔlɛ mɔ be blɔ i’n ti’n, ɔ yo be nga be tie’n be fɛ kpa. ?Ɔ fata kɛ e tru i sɔ ndɛ mun? Cɛcɛ. Like cinnjin nɲɔn ti’n, ɔ fataman kɛ Ɲanmiɛn nanwlɛfuɛ’n i sufuɛ’m be kɛn i sɔ ndɛ mun.\n20. ?Wafa sɛ yɛ sɛ y’a nianman e wun’n, e kwla bo Satan i sa tɛ’m be ndolo ɔ?\n20 I klikli’n yɛle kɛ ninnge nga mmusu’m be yo’n, sɛ e blɔ i e sin’n, nn e su di junman e man Satan. ?Wafa sɛ? Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ Satan kwla yo sa kekleekle mun. Sanngɛ kusu’n, ɔ wla e su nun kɛ Satan “ɔ yi atrɛ gblɛ nun,” yɛ ɔ “lakalaka” sran mun. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:9, 10) Kɛ mɔ Satan ti lakafuɛ dan kpa’n ti’n, ɔ si wafa nga ɔ́ yó naan w’a saci be nga be kpɛ be ɲin bae dilɛ wun lɔ’n, be akunndan’n. Kpɛkun ɔ si wafa nga ɔ́ yó naan b’a lafi gblɛ ninnge’m be su’n. I sɔ sran’m be kwla bu i kɛ be wunnin ninnge wie yɛ be tili ndɛ wie mun, ɔ maan be kwla bu i kɛ be ti nanwlɛ. Sanngɛ kɛ bé kɛ́n i sɔ ndɛ’m bé flán nun’n, nn bé blɔ́ i. Sɛ Klistfuɛ tru i sɔ ndɛ’n, nn ɔ su yo mmusu’m be si Satan m’ɔ ti “ato buafuɛ’m be si’n,” i klun sa. Ɔ su bo Satan i sa tɛ’m be ndolo.—Zan 8:44; 2 Timote 2:16.\n21. ?E yalɛ kokolɛ nun’n, ngue ndɛ yɛ e kunndɛ kɛ é kán ɔn?\n21 Like’n i nɲɔn su’n, yɛle kɛ kannzɛ bɔbɔ Klistfuɛ kun laa nun’n, ɔ nin mmusu’m be o nun’n, sanngɛ ɔ fataman kɛ ɔ kɛn i sɔ ndɛ kle i niaan Klistfuɛ mun flan nun kɛ ngowa kanlɛ like wie sa. ?Ngue ti ɔ? Be wlali e su nun kɛ: “Maan e kpɛ e nyin nian Jésus, e Nyanmiɛn sulafilɛ’n fin i, i yɛ maan é láfi i su lele gúɛ i ti nin i bo ɔ.” (Ebre Mun 12:2) Nanwlɛ, Klist su yɛ ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie ɔ, nán Satan su ɔ. E si weiin kɛ i nun mɔ Zezi o asiɛ’n su wa’n, kannzɛ bɔbɔ ɔ si like nga Satan kwla yo annzɛ ɔ kwlá yoman’n, sanngɛ w’a kanman mmusu’m be ndɛ w’a klemɛn i sɔnnzɔnfuɛ mun naan be fa yiyi be ɲin su. Sanngɛ Zezi fɛli i ɲin sieli Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n su. I sɔ’n ti’n, kɛ Zezi nin i akoto mun sa’n, e kunndɛ kɛ e yalɛ kokolɛ’m be nun’n, é kán “Nyanmiɛn i abonuan sa b’ɔ yoli’n” be ndɛ.—Sa Nga Be Yoli’n 2:11; Lik 8:1; Rɔmfuɛ Mun 1:11, 12.\n22. ?Ngue yɛ e kwla yo naan “be klun ng’ɔ jɔ nyanmiɛn su lɔ” w’a wieman le ɔ?\n22 Nanwlɛ, Satan fa gblɛ ninnge kpanngban kɛ bae dilɛ sa naan ɔ́ fá sáci e nin Zoova e afiɛn. Sanngɛ sɛ e kpɔ sa tɛ’n, naan e klo sa kpa’n, e su manman Satan i atin naan nda nga e tɛli i kɛ e kpɔli bae dilɛ’n i wafa kwlaa’n w’a kpɔnzɔ. (Kanngan Efɛzfuɛ Mun 4:27 nun.) Amun e bu “be klun ng’ɔ jɔ nyanmiɛn su lɔ” dan’n i akunndan e nian. Sɛ e ‘kwla jran mmusu’m be si Satan b’ɔ kpɛ e gblɛ’n i nyrun’ kekle titi’n lele naan b’a nunnun i’n, ɲanmiɛn su lɔ aklunjuɛ sɔ’n su wieman le!—Lik 15:7; Efɛzfuɛ Mun 6:11.\n^ ndɛ kpɔlɛ 16 Dunman kɛ ɲrun tanndanfuɛ, gblɛfuɛ, lakafuɛ , aya suafuɛ, ato buafuɛ sa, mɔ be fa flɛ Satan’n, be kleman kɛ ɔ kwla si e kun akunndan’n nin sa ng’ɔ o e klun lɔ’n. Sanngɛ “sran ng’ɔ sa sran i klun lɔ akunndan’n nian’n” yɛle Zoova. Yɛ Zezi liɛ’n i ‘yɛ ɔ si sran’m be akunndan’n nin sa ng’ɔ o be klun lɔ’n niɔn.’—Nyanndra Mun 17:3; Sa Nglo Yilɛ 2:23.\n^ ndɛ kpɔlɛ 18 Ezai 1:13 nun’n, kɛ be kán bae dilɛ ninnge’m be ndɛ’n, ndɛ mma nga be kacili i kɛ “sa tɛtɛ” be kwla kaci i wie kɛ “atrɛ ninnge yolɛ.”\n^ ndɛ kpɔlɛ 18 Sɛ amun waan amún sí nun kpa’n, an nian Sasafuɛ Tranwlɛ’n (blɔfuɛ nun), afuɛ 1994, Desamblu 15 i like nga be flɛ i kɛ “ Une thérapeutique appropriée ? ” m’ɔ o bue 19-22, ɔ nin ndɛ akpasua nga be flɛ i “ D’après la Bible... Vos choix en matière de traitement médical : ont-ils de l’importance ? ” m’ɔ o Réveillez-vous ! afuɛ 2001, Zanvie 8 nun’n, be nun.\nMAAN E NIAN E WUN SATAN I GBLƐ’N I LIKA!\nKɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n, Satan m’ɔ ti gblɛ kpɛfuɛ’m be si’n, ‘ɔ saci be akunndan’n.’ (2 Korɛntfuɛ Mun 4:4) Be nga be su Ɲanmiɛn’n kusu’n, ɔ yo like kwlaa ng’ɔ kwla yo naan w’a saci be akunndan’n. ?Ngue ti ɔ? Afin, Satan si kɛ akunndan nga e bu’n, i nuan like yɛ e yo ɔ. Ɔ si jrɛiin kɛ sɛ ɔ saci e akunndan’n, i liɛ’n ɔ́ kwlá sú e bo naan y’a yo sa tɛ.—Zak 1:14, 15.\nMaan e wla kpɛn ajalɛ nga Satan fali fa lakali Ɛvu’n, i su e nian. Akoto Pɔlu klɛli i kɛ: “Srɛ kun min kɛ nán maan be wa saci amun ti nun b’ɔ maan an su faman amun wla’n kwlaa guɛmɛn i Krist su kun, ɔ́ yó kɛ kɛ wuo i gblɛ’n ti ɔ laka Ɛv b’ɔ nyɛnnin i’n sa.” (2 Korɛntfuɛ Mun 11:3) Satan sinnin wuo kun sin ɔ lakali Ɛvu. Ɔ fali Ɛvu yili sa tɛ’n nun. Satan wlɛli i wun ase sacili Ɛvu i akunndan’n. Ajalɛ nga Satan fali’n, ɔ bali nvlɛ. Kɛ mɔ Ɛvu kusu tɛli i su’n ti’n, i akunndan bulɛ’n wa kacili. Ɔ maan, like ng’ɔ klomɛn i laa’n yɛ ɔ wa yoli i siɛn’n niɔn. Kɛ mɔ Ɛvu i akunndan’n sacili’n ti’n, sa tɛ yolɛ’n wa yoli pɔpɔ.—Bo Bolɛ 3:1-6; Sa Nglo Yilɛ 12:9.\nSatan w’a kaciman. Aya kunngba’n yɛ ɔ fa sua sran’m be wun andɛ ɔ. Yɛle kɛ ɔ saci sran’n i akunndan’n, kɛ ɔ ko yo sɔ’n, sa tɛ yolɛ’n yɛ ɔ ti i sinma’n niɔn. Kɛ ɔ ko yo naan Satan w’a tru i gblɛ ninnge mun’n, ɔ sin politiki anuannzɛ mun, ɔ nin Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n, ɔ nin i aata dilɛ anuannzɛ’m be lika. (Zan 14:30) W’a saci klɔ sran’m be sunman lika be ti nun. I ti’n, be akunndan bulɛ wafa’n w’a saci wie. Afin, ninnge kɛ yasua m’ɔ kunndɛ i wiengu yasua, ɔ nin be nga b’a jaman mɔ be tran likawlɛ’n, ɔ nin bo ngbɛn nun ba wulɛ’n sa’n, mɔ laa be bu i sa tɛ’n, siɛn’n be bumɛn i sɔ kun. ?Satan w’a laka sran mun lele w’a ju nin? Biblu’n waan: “Klunwifuɛ’n sie mɛn wunmuan’n.”—1 Zan 5:19.\nE mɔ e ti Klistfuɛ’n, nán kɛ Satan kwlá lakaman e wie ɔ. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:12) Kɛ mɔ Satan si kɛ i blɛ’n w’a ka koko’n ti’n, “ya su” yɛ ɔ yo i ninnge mun ɔn. W’a gugu kɛ ɔ́ láka Ɲanmiɛn i sufuɛ mun. (Sa Nglo Yilɛ 12:12) Sɛ y’a nianman e wun su kpa’n, Satan kwla fɛ i gblɛ ninnge mun, ɔ nin i sran kpanngban nga be “kan ndɛ ngbɛnngbɛn fa laka” sran mun’n, ɔ fa saci e akunndan’n wie. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, sa tɛ yolɛ’n nunman mmua kun.—Tit 1:10.\nWafa nga mɛn’n nunfuɛ’m be bu aja’n, maan e fa e ɲin e sie su e nian. Biblu’n kle e kɛ aja’n ti like cinnjin kpa Ɲanmiɛn ɲrun naan ɔ ti like m’ɔ ti anannganman ɔn. (Matie 19:5, 6, 9) Sanngɛ flimu nga sran’m be nian’n, ɔ nin televiziɔn nun ninnge’m be kle kɛ aja’n ti le nɲɔn kun like. E mɔ e ti Klistfuɛ’n, ɔ fata kɛ e nian e wun kpa naan Satan i ninnge ng’ɔ tru be’n, b’a saciman e akunndan bulɛ’n. Afin, sɛ y’a nianman e wun kpa’n, i aeliɛ sɔ’n kwla saci wafa nga e wun ninnge mun’n, ɔ maan nda nga e tɛli i aja’n nun’n, e su kwlá diman su kun. Sɛ ndɛnngan o e aja’n nun’n, ɔ kwla ba e ti nun kɛ e kunndɛ sran uflɛ mɔ e nuan sɛ e wun’n naan w’a fɔnvɔ e. Kpɛkun ɔ cɛman naan y’a bu i kɛ sran uflɛ yɛ ɔ kwla fɔnvɔ e ɔ. Atrɛkpa’n, ɔ kwla yo e wiengu junman difuɛ annzɛ Klistfuɛ wie. Sɛ i sɔ’n yo naan e klo sran uflɛ’n, ɔ cɛman naan y’a yo sa tɛ dan kpa.\nLike kun ekun nga w’a tru Satan i mɛn’n nun’n, yɛle kɛ e kwla fa e bɔbɔ e klunklo ajalɛ. Sran sunman “be di be nuan, be di tutre.” (2 Timote 3:2, 4) Sɛ i sɔ aeliɛ’n, ɔ saci e akunndan’n, wafa nga e fa bu aɲinyiɛ’n, ɔ́ sáci wie. Sɛ i sɔ aeliɛ’n sie aniaan kun’n, sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be mɛn i afɔtuɛ’n, ɔ́ ló i ngasi. (Ebre Mun 12:5) Asa ekun’n, sran sielɛ mmla nga Ɲanmiɛn kpɛli’n, aniaan bla kun kwla se kɛ ngue ti yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo sɔ ɔ.—1 Korɛntfuɛ Mun 11:3.\nMaan e la Zoova ase. Afin, ɔ yi Satan i gblɛ ninnge’m be nglo kle e. (2 Korɛntfuɛ Mun 2:11) Maan e ta nda kɛ e su yaciman Satan i ato ndɛ’m be lɛ naan be saci e akunndan bulɛ’n. Sɛ e waan é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e titi’n, ɔ fata kɛ e “bu nglo lɔ ninnge’m be akunndan,” titi.—Kolɔsfuɛ Mun 3:2.


?Ngue ti yɛ andɛ’n, be yi Biblu’n i fanunfanun sɔ-ɔ?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N “Be nin a cɛman min like kpa dan kɛ nga sa le”\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Like nga é fá cɛ́ sran naan w’a yo i fɛ’n\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Like kpa danfuɛ mɔ be mannin e’n yɛle onin?\n?Zezi i sran waka’n ti sɛ?\n?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu e fɔnlɛ mun-ɔn?\nBiblu’n ?Ngue ti yɛ be yi i fanunfanun sɔ-ɔ?\n?Ɔ fata kɛ Klistfuɛ’m be di Nowɛli?\nNdɛ nga Biblu’n kan’n\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | No. 6 2017\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Digor Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Gallois Garifuna Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrois Hébreu Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tsonga Tswana Turc Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\n?Ngue ti yɛ andɛ’n, be yi Biblu’n i fanunfanun sɔ-ɔ? ?Biblu nga be yi be andɛ’n, be kwla yo e ye, annzɛ be nun ndɛ’m be wlɛ wunlɛ’n ti kekle? Sɛ e si sran nga be yili Biblu sɔ mun’n, ɔ nin like nga ti yɛ be yili be’n, ɔ́ yó e ye kpa.\n?Wan mun yɛ i klikli nun’n, be klɛli ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n niɔn? ?Blɛ benin nun yɛ be klɛli-ɔ?\nBe buli Biblu’n nun bue nɲɔn. I bue klikli’n i nun fluwa’m be ti 39. “Nyanmiɛn fɛ i ndɛ’n mannin” i sufuɛ nanwlɛfuɛ wie mun yɛ be klɛli-ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 3:2) Be klɛli i afuɛ 1513 nun lele afuɛ 443 nun, ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju. I sɔ’n kle kɛ ɔ dili afuɛ kɔe 1.100 naan b’a wie i klɛ. Be klɛli fluwa 39 sɔ’m be nun sunman Ebre nun. I sɔ’n ti, e flɛ i kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ nga i klikli nun be klɛli i Ebre nun’n. Sanngɛ, sran sunman be flɛ i kɛ Aenguɛ Laa.\nBiblu’n i bue nɲɔn su’n i nun fluwa’m be ti 27. “Nyanmiɛn ndɛ” yɛ ɔ o be nun wie-ɔ. (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13) Ɲanmiɛn fɛli i ndɛ sɔ’n mannin Zezi Klist i sɔnnzɔnfuɛ klikli wie mun yɛ be klɛli fluwa sɔ mun-ɔn. Be klɛli i afuɛ 41 nun lele afuɛ 98 nun. I sɔ’n kle kɛ ɔ dili afuɛ kɔe 60 naan b’a wie i klɛ. Be klɛli fluwa 27 sɔ’m be nun sunman Glɛki nun. I sɔ’n ti, e flɛ i kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ nga i klikli nun be klɛli i Glɛki nun’n. Sanngɛ, sran sunman be flɛ i kɛ Aenguɛ Uflɛ.\nƆ maan, Biblu wunmuan’n i nun fluwa’m be ti 66. Ɲanmiɛn yɛ ɔ fɛli i kwlaa sɔ’n mannin sran mun yɛ be klɛli-ɔ. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ sran’m be yi Biblu fanunfanun mun-ɔn? Like cinnjin nsan ti-ɔ.\nBe yo sɔ naan sran’m be kanngan Biblu’n nun be klɔ aniɛn’m be nun.\nLaa fluwa sifuɛ nga be niannin Ɲanmiɛn ndɛ’n su be klɛli’n, be dili fɔ ndɛ wie’m be su. Ɔ maan, ɔ fata kɛ be klɛ ndɛ’m be kpa.\nBe yo sɔ naan ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n i wlɛ wunlɛ yo pɔpɔ.\nKɛ ɔ ko yo naan y’a wun i kwlaa sɔ’n i wlɛ kpa’n, é wá fá e ɲin síe i lalafuɛ Biblu nɲɔn be su.\nBIBLU NGA BE YILI I GLƐKI NUN MƆ BE FLƐ I KƐ SƐPTANTI’N\nƝanmiɛn nuan ndɛ nga i klikli nun be klɛli i Ebre nun’n, Zuifu wie’m be kacili i Glɛki nun. Be flɛli Biblu sɔ mɔ be yili’n kɛ Sɛptanti. Be dili junman sɔ’n afuɛ kɔe 300 nun ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju. ?Ngue ti yɛ be yili Biblu sɔ’n niɔn? Be yili naan Zuifu nga Glɛki yɛ be si i kan’n, b’a kwla kanngan “Nyanmiɛn Ndɛ nga be klɛli’n” i nun wie.—2 Timote 3:15.\nSɛptanti’n yoli be nga be timan Zuifu mɔ be kan Glɛki’n be ye wie. Afin be kwla sili like nga Biblu’n kle’n. Be flɛ fluwa sifuɛ kun kɛ Wilbɛrt Fransis. Ɔ seli kɛ i afuɛ kɔe 2.000 yɛ, ‘ngaliɛ difuɛ’m be kɔ Ɲanmiɛn sulɛ sua’m be nun, yɛ be yiyi Biblu sɔ’n nun be kle sran mun kɛ Zezi “yɛ ɔ ti Krist nin-ɔn.” ’ (Sa Nga Be Yoli’n 17:3, 4; 20:20) Be flɛ fluwa sifuɛ kun ekun kɛ Frederick Bruce. I waan like nga ti yɛ Zuifu sunman b’a “kannganman Sɛptanti nun kun’n” yɛ ɔ o lɛ-ɔ.\nKɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be fali Biblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n, be ukali Sɛptanti’n su. Ɔ maan, ɔ kacili fluwa wunmuan kun. Yɛle Biblu nga e le i andɛ’n.\nBIBLU NGA BE YILI I LATƐN NUN MƆ BE FLƐ I KƐ VULGATE\nKɛ afuɛ kɔe 300 sinnin’n, bian kun o lɛ be flɛ i kɛ Zerɔmun. Ɔ yili Biblu kun Latɛn nun’n. Be flɛ i kɛ Vulgate. Kɛ ɔ́ yí Biblu sɔ’n, nn b’a dun mmua b’a yi Biblu sunman Latɛn nun. ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ yili uflɛ kun-ɔn? Fluwa kun waan Biblu sɔ’m be nun’n, sran’m be “kpɛli ndɛ wie’m be wun, be dili fɔ, be kpɛli ndɛ wie mun be ukali su, annzɛ be yili ndɛ wie mun.” I sɔ’n ti, Zerɔmun kunndɛli kɛ ɔ́ káci ndɛ’m be kpa.\nZerɔmun kacili ndɛ sunman be kpa. Sanngɛ i sin’n, Katoliki kpɛnngbɛn’m be wa yoli like tɛ kpa kun. Yɛle kɛ, be seli kɛ Biblu nga be flɛ i kɛ Vulgate i kunngba cɛ, yɛ ɔ fata kɛ sran’m be kanngan nun-ɔn. Be yoli sɔ afuɛ kpanngban kpa. Kɛ mɔ sran kpanngban be siman Latɛn’n i kanngan ti’n, be kwlá wunman Vulgate i nun ndɛ’n i wlɛ. Ɔ maan, Biblu sɔ’n kwlá yoman be ye.\nBE WA YILI BIBLU FANUNFANUN MUN\nSran wie’m be wa yili Biblu uflɛ wie mun. I wie yɛle nga be yili i Syriac aniɛn’n nun mɔ sran’m be kloli i kpa’n. Be flɛ i kɛ Peshitta. Be yili Biblu sɔ’n w’a di afuɛ kɔe 1.600. Sanngɛ sran kpanngban be ɲannin Biblu’n be klɔ aniɛn’m be nun i afuɛ kɔe 600 yɛ.\nKɛ afuɛ 1400 mántan koko’n, bian kun o lɛ be flɛ i kɛ Jɔnun Wiklifu. Ɔ kacili Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n i angle nun, naan sran kpanngban be kanngan nun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, w’a cɛman. Bian kun o lɛ be flɛ i kɛ Zoanɛsi Gitɛnbɛgi. Ɔ yili mannzi kun mɔ be fa yi fluwa’n. Ɔ maan, sran’m be wa yili Biblu’n i abloki lɔ aniɛn nga sran’m be si be kan kpa’n, be nun sunman be nun.\nKɛ sran’m bé yí Biblu fanunfanun Angle nun’n, sran wie’m be seli kɛ ɔ timan cinnjin kɛ be yo i sɔ aniɛn kunngba’n nun. Sanngɛ, bian kun o lɛ be flɛ i kɛ Jɔnun Lewisi. Ɔ seli kɛ: “Kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, aniɛn kwlaa i kanlɛ’n kaci. I sɔ’n ti, Biblu nga be yili be aniɛn’m be nun w’a cɛ’n, ɔ fata kɛ be kaci be nun ndɛ’m be uflɛ naan be nga be kanngan be nun’n, b’a wun ndɛ’n i wlɛ.” Ɔ kannin ndɛ sɔ’n i afuɛ kɔe 300 yɛ.\nLalafuɛ Biblu nga be yili be aniɛn’m be nun’n, andɛ fluwa sifuɛ’m be wun be nun ndɛ’m be wlɛ kpa. Ɔ maan, be kwla kaci Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n i kpa aniɛn’m be nun. Asa ekun’n, be ɲannin Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga be klɛli be lalafuɛ nun’n, be nun sunman. Ɔ maan, be kwla si wafa nga Ɲanmiɛn maan sran’m be klɛli i nuan ndɛ’n i klikli nun’n.\nSɛ e le Biblu nga b’a yi be uflɛ’n be nun kun’n, ɔ́ yó e ye kpa. Sanngɛ, ɔ fata kɛ e nian e wun su kpa. Sɛ be nga be kaci Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n i aniɛn’m be nun’n be klo Ɲanmiɛn sakpa’n, Biblu nga be yi be’n bé yó e ye dan.\nƝANMIƐN I DUNMAN M’Ɔ O BIBLU’N NUN’N\nSɛptanti’n i nun fluwa nɲa kun su’n, Ɲanmiɛn dunman’n klɛ su, be klɛli i Zezi blɛ su\nƝanmiɛn i dunman m’ɔ ti i liɛ klonglo’n yɛle Zoova. Ɔ o Biblu nga be flɛ i kɛ Les Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau i bue nga i klikli nun be klɛli i Ebre nun’n, ɔ nin i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n be nun. Biblu nga be yili be Wawle nun’n be nun’n, be se kɛ “E Min.” Be nga be kaci Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n aniɛn’m be nun’n, be nun wie’m be waan Ɲanmiɛn i dunman klonglo, mɔ be fali ndɛ mma nnan (YHWH) yɛ be fa klɛli’n, ɔ nunman Biblu’n nga be flɛ i kɛ Sɛptanti’n nun. ?Sanngɛ, be ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ?\nAfuɛ 1940 nin 1950 be afiɛn nun’n, sran wie’m be wunnin Sɛptanti’n i nun fluwa wie mɔ be klɛli be Zezi blɛ su’n. Be klɛli Ɲanmiɛn dunman fluwa sɔ’m be su Ebre nun. Kɛ ɔ cɛli mɔ fluwa sifuɛ wie’m bé nían Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n su bé klɛ́’n, yɛ atrɛkpa’n, be yili Ɲanmiɛn dunman’n niɔn. Kpɛkun, be klɛli i osu nun lɛ kɛ Kyrios. Wawle’n kacili Glɛki nun ndɛ mma sɔ’n kɛ “E Min.” Sanngɛ, be nga be yili Biblu es Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau be liɛ’n, lika nga Ɲanmiɛn dunman’n klɛ lɛ laa’n, be klɛ sieli i osu.\n?NDƐ NG’Ɔ O BIBLU’N NUN’N BE KPƐLI I WUN?\nEzai fluwa nga be wunnin i jenvie m’ɔ ti njin nzue klakla’n i wun lɔ’n w’a di afuɛ 2.000. I nun ndɛ’n nin Biblu nga e le i andɛ’n i nun ndɛ’n ti kun.\nKɛ fluwa sifuɛ wie’m bé nían Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n su bé klɛ́’n, be dili fɔ. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n w’a kaciman. Fluwa kun se kɛ: ‘Ndɛ nga Klistfuɛ’m be lafi su’n, be nun kun sa w’a kaciman.’\nZuifu nga be niannin Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n su be klɛli’n be liɛ’n, b’a diman fɔ. Fluwa kun se kɛ: ‘Kɛ akoto’m be wuli’n, Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga i klikli nun be klɛli i Ebre nun’n, Zuifu wie’m be niannin su be klɛli i sɛsɛsɛ, b’a diman fɔ.’\nBe wunnin Ezai fluwa’n jenvie m’ɔ ti njin nzue klakla’n lɔ lika’n nun. Kɛ be klɛli fluwa sɔ m’ɔ dili afuɛ 1.000, i sin yɛ be klɛli fluwa nga titi’n, sran’m be nian be su be kaci Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n aniɛn’m be nun’n mun-ɔn. ?Kɛ be fali fluwa sɔ’n i nun ndɛ’n be sunnzunnin andɛ liɛ’n, ngue yɛ be sieli i nzɔliɛ-ɔ? Fluwa kun waan: ‘Wie liɛ’n, ndɛ mma kun yɛ ɔ kpɛn nun, annzɛ ɔ tu nun-ɔn.’\nBe nga be nian ndɛ’m be su be klɛ mɔ be ɲin kanman ase’n, be dili fɔ ndɛ wie’m be su. Andɛ’n, sran’m be wunnin lika nga be dili fɔ’n, yɛ be klɛli ndɛ’m be kpa. Fluwa kun se kɛ: ‘Lalafuɛ fluwa nga sran’m be le be andɛ’n be nun’n, Aenguɛ Uflɛ’n yɛ be kwla fa kle weiin kɛ ɔ di nanwlɛ-ɔ.’\nFluwa kun ekun se kɛ: ‘Sran’m be klɛli Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n be sa nun titi, yɛ be yili be mannzin nun’n titi. Sanngɛ, Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n w’a kaciman. Ɔ o lɛ tititi.’\n?Be kpɛli ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n i wun? Cɛcɛ.\nNo. 6 2017 | ?Like kpa danfuɛ mɔ be mannin e’n yɛle onin?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 6 2017 | ?Like kpa danfuɛ mɔ be mannin e’n yɛle onin?


Sran nanwlɛfuɛ wie’m be suannin Biblu’n nun like kpa. Ajalɛ nga Biblu’n nun like suanfuɛ sɔ’m be fɛli i laa be suannin like’n, i kunngba’n yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be nian su andɛ ɔ. Biblu’n nun like suanfuɛ klikli sɔ mun be koko Biblu’n nun ndɛ’m be su yalɛ kunngunngun. Kpɛkun kɛ be wun kɛ ndɛ mma kun i wlɛ wunlɛ’n ti kekle’n, be fa Biblu’n nun ndɛ mma uflɛ be yiyi nun. Kɛ be ko wun wafa nga ndɛ mma sɔ’n nin Biblu’n i onga’n be kɔ likawlɛ’n, kpɛkun b’a klɛ b’a sie. Be yacili Biblu’n nun naan i bɔbɔ yiyi i nun ndɛ’n nun. Ɔ maan be wa wunnin Ɲanmiɛn i dunman’n ɔ nin i Sielɛ’n ɔ nin like nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó i asiɛ’n su wa ɔ́ mán klɔ sran mun’n, ɔ nin wie’n nin sran cɛnlɛ’n be su ndɛ’n be wlɛ kpa. I sɔ’n ukali be maan be ɲannin be ti ato ndɛ mɔ sran’m be kle’n, ɔ nin aeliɛ wie m’ɔ timan su’n, be sa nun.—Zan 8:31, 32.\nAfuɛ 1879 nun’n, Biblu’n nun like suanfuɛ’m be wunnin i kɛ ɔ fata kɛ nanwlɛ ndɛ’n ɔ tru. Ɔ maan be wa boli fluwa nga be flɛ i Sasafuɛ Tranwlɛ’n bo Zoova i Sielɛ Blɛ’n i jɔ i yilɛ bo. Lele nin andɛ Zoova i Lalofuɛ’m be te yi fluwa sɔ’n. Kɛ é sé yɛ’n, nvlenvle 230 tra su be nun’n, be kan Biblu’n nun ndɛ’n kle sran mun aniɛnaniɛn 600 tra su nun. Nanwlɛ, ndɛ nanwlɛ’n i trulɛ’n ti abonuan dan!


Afuɛ 33 nun Pantekɔtu | Cɛn nga Zuifu’m be dili laa’n\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ɔ yoli sɔ sakpasakpa?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ngue ti yɛ Zezi wunnin ɲrɛnnɛn m’ɔ wuli ɔ?\n?Gbanflɛn annzɛ talua kan, w’a ju kɛ be yo ɔ batɛmun?\n?Gbanflɛn annzɛ talua kan, ngue yɛ á yó naan b’a kwla yo ɔ batɛmun ɔn?\nMaan e nin e niaan Klistfuɛ mun e bo’n yo kun titi\nZoova kle i sufuɛ’m be atin naan be ɲan nguan\nMaan e fa e ɲin sie i sa nga be ju’n be su naan y’a kwla fite nun\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Coréen Croate Créole d’Haïti Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Ga Grec Guarani Géorgien Hiligaynon Hongrois Hébreu Icibemba Igbo Iloko Indonésien Italien Japonais Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Lamba Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malgache Maltais Mambwe-Lungu Maya Myama Ngabere Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Ossète Otètèla Ourdou Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Roumain Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tagalog Tajiki Tatar Tchèque Thaï Tigrinya Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzotzil Ukrainien Umbundu Vietnamien Wawle Xhosa Yoruba Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Marsi 2016\n?Afuɛ 33 nun’n, Zuifu nga be bali Pantekɔtu dilɛ’n “be fin mɛnmɛn’n kwlaa” nun sakpa?\nAfuɛ 33 nun pantekɔtu nun’n, sran kpanngban kpa be bali zerizalɛmun lɛ.\nNdɛ ng’ɔ o Sa Nga Be Yoli’n 2:5-11 nun’n, ɔ kle sɔ. Asa ekun’n, Zuifu’m be fluwa sifuɛ kun o lɛ be flɛ i kɛ Filo. Ɔ kannin kɛ afuɛ 33 nun Pantekɔtu nun’n, sran kpanngban kpa be bali Zerizalɛmun lɛ.\nƆ seli kɛ: “Sran nga be bali’n, be siman be nuan. Wie’m be fin klɔ nin mɛnmɛn nin jenvie’n i sin lɔ klɔ nga be o lɔ’n be su. Wie’m be fin wia afiliɛ lɔ nin wia atɔliɛ lɔ, be bali cɛn dilɛ.” Asa ekun’n, Erɔdu i anunman nga be flɛ i kɛ Aglipa I, ɔ klɛli fluwa kun ko mannin Rɔmu siefuɛ nga be flɛ i kɛ Kaligula’n. Filo seli kɛ fluwa sɔ’n nun’n, Aglipa waan: ‘Ɲanmiɛn i klɔ’n, ɔ timan Zidefuɛ’m be ngunmin be klɔ dan kun. Ɔ ti nvle kpanngban nunfuɛ’m be klɔ wie. Afin Zuifu nga be o lɔ’n, be nun wie’m be ko trannin nvlenvle nga be mantan be’n be nun.’\nLika nga Zuifu’m be ko trannin’n, Aglipa boli be dunman. I wie yɛle Mezopotamin, nin sran ble mɛn’n i nglo lɔ lika’n, nin Azi Minɛr, nin Glɛki’m be mɛn’n nun, ɔ nin nvle wie mɔ Mediterane jenvie’n bo sin yia be’n. Be flɛ fluwa sifuɛ kun kɛ Zeremi. Ɔ seli kɛ: ‘Aglipa i ndɛ’n kle kɛ Zuifu’m be fin lika sɔ’m be nun be ɔli Zerizalɛmun lɔ. Afin, ɔ ti cinnjin kɛ Zuifu nga b’a ɲin’n be wɔ lɔ afuɛ kwlakwla.’—Mmla’n 16:16.\n?Nin yɛ sran kpanngban nga be ba cɛn dilɛ Zerizalɛmun’n, be sike ɔ?\nGble kun mɔ be wunnin i zerizalɛmun lɔ’n.\nLaa Zerizalɛmun lɔ’n, be di cɛn dandan nsan afuɛ kwlaa nun. Be yɛle kpanwun nga kpanwun ayre nunman nun’n i cɛn’n, nin Pantekɔtu’n, ɔ nin kpata bo tranlɛ i cɛn’n. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, sran kpanngban kpa be ba Zerizalɛmun lɛ cɛn sɔ’m be dilɛ. Be fin Izraɛli mɛn wunmuan’n nun, ɔ nin mɛn nga Zuifu’m be ko trannin lɔ’n be nun. (Lik 2:41, 42; Sa Nga Be Yoli’n 2:1, 5-11) ?Nin yɛ be kwlaa sɔ’m be sike ɔ?\nBe nun wie’m be sike be janvuɛ’m be wun. Wie’m be tua sika be la aofuɛ sua’m be nun. Yɛ wie’m be kplan tannin sua mun klɔ’n nun, annzɛ klɔ’n i tiwa lɛ. Kɛ cɛn kun Zezi ɔli Zerizalɛmun’n, ɔ ko lali koko lɛ klɔ kun su. Be flɛ klɔ sɔ’n kɛ Betani.—Matie 21:17.\nSran wie’m be wunnin sua nvuɛn kpanngban wie mun Ɲanmiɛn sua’n i wun lɛ. Gble’m be o sua sɔ’m be nun. Be bu i kɛ aofuɛ’m be sike sua sɔ’m be nun. Kpɛkun, kwlaa naan b’a ɔ Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n, be sa gble’m be nun nzue’n be kplo fiɛn’n. Be klɛli ndɛ kun sua sɔ’m be nun kun wun. Ndɛ’n kan Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ kun m’ɔ ti Ɲanmiɛn sulɛ nin i srɛlɛ sua’n su kpɛn’n i ndɛ. Be flɛ i kɛ Teodotisi. Ɔ “kplannin Ɲanmiɛn sulɛ nin i srɛlɛ sua kun naan be kanngan Ɲanmiɛn mmla’n nun lɔ. [...] Ɔ kplannin aofuɛ sua’n, nin sua ba mun, nin nzue guawlɛ mun mannin aofuɛ mun.”\n?Amun si sɔ?—afuɛ 2015 Desamblu\nMarsi 2016 | ?Ngue ti yɛ Zezi wunnin ɲrɛnnɛn m’ɔ wuli ɔ?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Marsi 2016 | ?Ngue ti yɛ Zezi wunnin ɲrɛnnɛn m’ɔ wuli ɔ?


Luk 7 YRENT - Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ tin 'badɩ man minnun lɛ - Bible Search\nRɔm min nɛn 'sounjanun tazan 'a bɛ e pli Zozi man\n(Mt 8.5-13; Zan 4.46-54)\n1Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ tin 'badɩ man minnun lɛ bɛ, ɛn e -kʋ Kapanamo. 2'Sounjanun tazan -le nɔan -tʋ man "yaaman 'fla zɩɛ -a da. -A -kadɩ -fɔla tʋ, ɛn -a tazan 'bɔ -a ye "yi 'kpa tɩglɩ. 3Zɩ e Zozi 'le 'wɩ 'man bɛ, ɛn e Zuif min ceje -mienun 'pa 'sia "va, 'nan 'e 'ta 'yee nɔan 'beli. 4Minnun zɩɛ o -kʋ, ɛn o 'bɔ Zozi man. O kɔala "man -a trʋ 'badɩ -a. Waa 'vɩ -yrɛ 'nan: «'Sounjanun tazan 'labɛ, e ya "le 'i 'wɩ zɩɛ -a drɛ -yrɛ. 5E -cee 'lɛglɔn ye "yi, ɛn -yɛɛ 'kʋe cin yɩ 'kɔn 'tɔ.» 6Ɛn Zozi 'kʋdɩ 'sia 'o 'vale waa.\n"Yɛɛ -pli 'sounjanun tazan zɩɛ -yee vɛ -nan "srɔn "bɛ, ɛn min zɩɛ e beenun 'pa 'sia 'nan 'o vɩ -yrɛ 'nan: «Minsan, te 'i 'fli "koe "nyan dɩ! An 'ka min nɛn i -wlamlan -yee 'kuin bɛ -a dɩ, kɔɔ Zuif min "cɛɛ 'maan dɩ. 7'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan nɛn ma'an 'fli yɩlɛ tɩglɩ -e 'an 'lʋ 'i 'va 'an 'bɔ 'a dɩ. 'Pian an ya "vale 'i 'wɩ 'tʋ vɩ -e 'mɛn nɔan 'e 'beli. 8Kɔɔ 'an 'bɔ 'gʋɛ, 'an 'tanɔn 'bɛ 'an "paala, ɛn 'mɛn 'sounjanun bɛ mɛɛn o "paala. -Te maan 'vɩ -a -tʋ lɛ 'nan: ‹'I 'kʋ›, -e 'e 'kʋ. -Te maan 'vɩ -a pee lɛ 'nan: ‹'I 'ta›, -e 'e 'ta. -Te maan 'vɩ 'mɛn nɔan lɛ 'nan: ‹'I 'wɩ 'gʋɛ -a drɛ bɛ›, yaa dra.»\n9'Sounjanun tazan -le 'wɩ nɛn yaa 'pa 'e beenun 'le bɛ, zɩ Zozi -a 'man bɛ, yaa 'kan. -A -nan nɛn 'e man lila minnun "kaga nɛn o -kʋla -a -sru "bɛ o da, ɛn e 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'nan, Izraɛl 'nɔn 'va bɛ, ma'an min -tʋ yɩlɛ te e yi -tɛala Bali da tɩglɩ zɩɛ dɩ.»\n10Minnun nɛn 'sounjanun tazan o 'pa 'sia bɛ, "wɛɛ li 'o da "kɔnnɛn "bɛ, te -cɛ 'si nɔan zɩɛ -a man "fo.\nZozi min -kadɩ -tʋ fuʋ\n11"Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ 'fla 'tʋ nɛn waa laabo Naɛn bɛ -a da. -Wɛɛ kʋ 'o 'vale 'e -srunɔn 'lee minnun "kaga "a. 12Zozi "ɛ vɩnan 'e -pli 'fla zɩɛ -a man -klɔn -kpɛin "srɔn "bɛ, te o "ta -ko min -kadɩ -tʋ -a -yrɛ da. -Cale lɩmɔn -tʋ -le 'nɛn -tʋwli "nɛn yaa -ya bɛ, -nyrɛn. 'Flanɔn "kaga 'lee -cale 'bɔ 'bɛ cɩ -kʋnan. 13Zɩ Minsan lɩ zɩɛ -a 'yɩ bɛ, -a nyrinda -sɛn "da, ɛn e 'nan -yrɛ 'nan: «Te 'i 'wuɔ dɩ!»\n14-A -nan nɛn Zozi pli 'e 'lɛ, e klɛ -planɛn man. Ɛn minnun nɛn -planɛn 'bɔ cɩ o -win -ji bɛ, o -tɔ. Ɛn Zozi "e 'nan: «-Gobonɛn, 'an 'bɔ "e 'yiɛ 'nan, 'i 'wluan lou!» 15Min -kadɩ zɩɛ e wluan lou, ɛn e 'wɩdɩ 'sia. Ɛn Zozi "e 'nan -a "bʋ "lɛ 'nan: «'Yie 'nɛn nɛn 'gʋ.»\n16Nyɛn minnun pɛɛnɔn cɛɛn, ɛn o Bali 'tɔ bɔdɩ 'sia 'nan: «Bali 'lewei vɩzan -dan 'bɔla -kaa 'va, ɛn "nyian, Bali -ta 'palɛ 'yee minnun va.» 17'Wɩ nɛn Zozi -a drɛ zɩɛ, e fuila "man Zude 'lɛglɔn 'lee 'e "srɔn 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji.\nMin -batize drɛzan Zan minnun 'pa 'sia Zozi 'va\n18Ɛn Zan -srunɔn 'kʋ 'wɩ zɩɛ -a 'sinan 'palɛ Zan lɛ. 'E -srunɔn "fli laabʋ, 19ɛn e o 'pa 'sia Minsan -va. E 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka laabʋ -yrɔ 'nan, -yɛɛ cɩ min nɛn kʋa 'man 'nan e -taa "bɛ -a, -baa 'kʋ min pee man -pɛn tian?»\n20Zɩ o 'bɔ Zozi man bɛ, ɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «Min -batize drɛzan 'kʋ 'pa 'sia 'i 'va, 'nan -e 'kʋ laabʋ 'i 'lɔ 'nan, min nɛn kʋa 'man 'nan e -taa "bɛ, -nyrɛn 'yia, -baa 'kʋ min pee -pɛn?»\n21Tʋ 'bɔ zɩɛ -a wlu bɛ, te Zozi man "yaa 'nɔn "kaga beli, ɛn e -cɛ -tɛnɔn "kaga beli, ɛn e -yʋ -wlidɩ "pin min "kaga -sru, ɛn e yiɛ 'winɔn "kaga yiɛ 'lɛ 'sʋ. 22Zozi "e 'nan Zan -le 'pasianɔn zɩɛ -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn -kaa -nan 'yɩ 'lee 'wɩ nɛn -kaa 'man bɛ, ka 'kʋ -a 'sinan 'pa Zan lɛ. 'Ka vɩ -yrɛ 'nan: Yiɛ 'winɔn yiɛ 'lɛ 'sʋ, "tun "bʋnɔn 'ta 'wʋ, -kogobe 'si -kogobe 'tɛnɔn man, "trɔɛn "winɔn "trɔɛn 'lɛ 'sʋ, ɛn minnun nɛn o kaa bɛ o fuʋ, ɛn 'yalɛ -tɛnɔn Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn 'man. 23Ɛn "nyian bɛ, min nɛn e yi -tɛra an da ɛn -a -pɛ -sru 'ka tɔalɛ 'mlɔnmlɔn dɩɛ, Bali -le -fɛa a -a san man.»\n24Zɩ Zan -le 'pasianɔn 'kʋ bɛ, ɛn Zozi Zan 'bɔ 'le 'wɩ vɩdɩ 'sia minnun lɛ. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn ka -kʋ Zan -nanjɛnlɛ "bui "da? -Cɛan nɛn fulɔ cɩ -a nyɔɔnnan bɛ, -a -nanjɛnnan "cɛɛ ka -kʋ dɩ. 25Ɛn -mɛ "le "wɛan nɛn ka -kʋ "mɛn? Min nɛn e sɔ fɛnyian 'wʋ 'e da bɛ, -a -nanjɛnnan "cɛɛ ka -kʋ dɩ. Kɔɔ kaa -tɔa 'nan minnun nɛn o sɔ fɛnyian wo 'o da, te 'o 'ci 'sɔ wɩnun dra "lala -a bɛ, o -nyɛanla mingɔnnɛn -le 'kuin. 26'Ka 'ci nrɔn 'nan Bali 'lewei vɩzan nɛn -yee "wɛan nɛn ka -kʋ. 'Wɩ 'kpa nɛn! 'Pian maan ve 'cɛɛ 'nan, Zan -dan "mlian Bali 'lewei vɩzan da. 27Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'nan:\nAn 'mɛn min -tʋ -tɔala 'i 'lɛ,\n-yɛɛ 'i 'lɛ si dra.›\nMin nɛn Bali -a 'vɩ bɛ Zan nɛn. 28Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'trɛda blamin -tʋ -dan 'ka 'mlian Zan da dɩ. 'Pian minnun nɛn o ya Bali -le mingɔnnɛn trɛdavɛ -a bɛ, o va min "wɛnnɛn -dan "mlian Zan da.\n29Minnun pɛɛnɔn Zan wei 'man "yi. Ɛn 'sukɔlɛ 'sinɔn "nyian "o wei 'man "yi. O pɛɛnɔn zɩɛ, waa -tɔ 'o 'fli -a 'nan, Bali -le tin a 'nɔnnɔn, ɛn Zan o -batize drɛ. 30'Pian Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'ka 'wɩlɛ 'wɩ nɛn Bali -a "vale 'e dra -wlɛ "bɛ -a man dɩ. -Yee "wɛan wa'a 'wɩlɛ "man -e Zan 'e o -batize drɛ dɩ.»\n31Ɛn Zozi "e 'nan "nyian 'nan: «-Tɩ man nɛn an -naagʋnɔn -kɔɔnman, ɛn -tɩ nɛn waa 'sia? 32O ya "le 'nan nannannun nɛn o ya srɔan -tɛnan -guada bɛ, -wee 'wɩ 'zʋ. -A -mienun -a ve 'o bɔɛnun lɛ 'nan: ‹Kʋ -pʋ -tɛ 'cɛɛ, 'pian ka'a 'tanlɛ dɩ. "Drenun nɛn o min -wulo -man -taa "bɛ kʋa -fɔ 'cɛɛ, 'pian ka'a 'wuɔlɛ dɩ.› 33Fɛ nɛn maan 'vɩ zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan zɩ min -batize drɛzan Zan -ta bɛ, e fɛ 'sɔn, ɛn ya'a -wɛn mlinlɛ dɩ, ɛn kaa 'vɩ "man 'nan: ‹-Yʋ -wlidɩ "a -a -sru.› 34'Bɛ nɛn 'gʋɛ 'an 'bɔ Blamin -pɩ -ta, "an "fɛ -ble, "an "wɛn -mlian, ɛn ka 'vɩ 'an man 'nan: ‹Fɛ -blɩ -lagu nɛn 'maan, ɛn -wɛn -tɛzan nɛn 'maan, ɛn 'sukɔlɛ 'sinɔn 'lee 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn bee nɛn 'maan.› 35'Pian minnun nɛn o drɛ Bali -le 'nɛnnun -a bɛ, -wɛɛ Bali -le 'wɩ 'tɔdɩ -ci -kɔɔnman.»\nZozi 'kʋ Farizɛn min Simɔn -va\n36Farizɛn min -tʋ nɛn waa laabo Simɔn bɛ, e Zozi trʋ 'ba 'nan 'e 'kʋ fɛnun -blɩ 'e 'va. Zozi wla Farizɛn min zɩɛ -yee 'kuin ɛn e -nyran fɛnun -sru. 37Lɩmɔn -tʋ nɛn e -kɔnnɛn -wɛɛman 'fla zɩɛ -a da bɛ, yaa 'man 'nan Zozi a fɛnun -blɩnan Farizɛn min zɩɛ -yee 'kuin. -A -nan nɛn e -ta -kɔlɛ -tʋ nɛn waa -ci 'bʋ "le -pɔ -zʋ bɛ -a. E ya 'e fadɩ 'nyrɔn nɛn -a -koei "a 'nɔnnɔn, ɛn waa wo min man bɛ -a. 38E -tɔ Zozi 'cɛin "srɔn, ɛn e -wuɔdɩ 'sia te -a yiɛ yi -sɛan Zozi 'cɛin -da. E -sɛan "da te yaa bʋʋman 'e 'wulo "jɛ "a, te yaa cɛin 'bɔ lɛaman 'e man. "Bɛ -sru ɛn e 'nyrɔn 'bɔ 'sɛn -a cɛin -da.\n39Zɩ Farizɛn min Simɔn 'bɔ 'wɩ zɩɛ -a -nan 'yɩ bɛ, ɛn 'e 'ci "nrɔndɩ 'sia 'nan: «"Te min 'labɛ Bali 'lewei vɩzan nɛn bɛ, "te lɩ nɛn e klɛ "man 'labɛ yaa -tɔa 'nan 'wɩ 'wlidɩ "drɛzan nɛn.»\n40Ɛn Zozi "e 'nan -yrɛ 'nan: «Simɔn, an ya "vale 'an 'wɩ 'tʋ ve 'yiɛ.»\nƐn Simɔn "e 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, 'an "trɔɛn "a 'yiɛ.»\n41-A -nan nɛn Zozi "e 'nan -yrɛ 'nan: «Min -tʋ 'bɛ "lala 'fɛ min "fli "lɛ. Min -tʋ "e 'si -kpi yaa tʋ, ɛn min -tʋ "e 'si -kpi fu. 42Zɩ fɛ -tʋ 'ka -wlɔ -e 'o -yee "lala bɔla dɩɛ, ɛn e "lala zɩɛ -a 'cɛ o "flinɔn lɛ. Min "fli zɩɛ o yei "bɛ, -tɩɛ min nɛn e "lala 'fɛ -wlɛ "bɛ -a ye "yi "bʋʋ? 'I vɩ 'mɛn.»\n43Ɛn Simɔn "e 'nan -yrɛ 'nan: «"Mɛɛn 'ji "le 'nan, min nɛn e "lala "kaga 'cɛ -yrɛ "bɛ -a san nɛn.»\nƐn Zozi 'a 'vɩ Simɔn lɛ 'nan: «Yia -tɛ.»\n44-A -nan nɛn Zozi 'e 'man lila lɩ zɩɛ -a da. E 'nan Simɔn lɛ 'nan: «Lɩ 'gʋɛ yia ye? An wla 'yie 'kuin, yi'an cɛin -man "foe yi -nɔnlɛ dɩ. 'Pian "yaan cɛin -man foe 'e yiɛ 'yi 'a, ɛn yaa man bʋʋ 'e 'wulo "jɛ "a. 45Yi'a -atu -tɛlɛ 'an man dɩ. 'Pian -yee vɛ bɛ, zɩ an wla paan 'i 'va 'gʋɛ, ya'a tian 'flinlɛ 'an 'cɛin lɛadɩ -a 'e man dɩ. 46Yi'a 'nyrɔn 'sɛnlɛ 'an 'win -ji dɩ. 'Pian "e 'nyrɔn nɛn -a -koei "a 'nɔnnɔn bɛ -a -sɛn 'an 'cɛin -da. 47-Yee "wɛan maan ve 'yiɛ 'nan, Bali -yee 'wɩ 'wlidɩ fui. Ɛn lɩ 'bɔ -a -ci kɔɔn 'an yɩdɩ "yi -dan zɩɛ -a. Min nɛn Bali -yee 'wɩ 'wlidɩ "wɛnnɛn fui bɛ, min zɩɛ ya'a yɩdɩ "yi -dan ci kɔɔnman Bali lɛ dɩ.»\n48Ɛn Zozi "e 'nan lɩ zɩɛ -yrɛ 'nan: «Bali 'yie 'wɩ 'wlidɩ fui.»\n49Minnun nɛn o cɩra waa fɛnun -sru "bɛ, 'o 'ci "nrɔndɩ 'sia 'nan: «Min 'labɛ, -tɩ nɛn? Ɛn 'bɛ -kɔlaman blamin -le 'wɩ 'wlidɩ "fuidɩ -a?»\n50Ɛn Zozi 'a 'vɩ "nyian lɩ zɩɛ -yrɛ 'nan: «'Yie yi -tɛradɩ Bali da 'i 'si 'wɩ 'ji. 'I 'fʋ -trɔɔ.»


Sa Nga Be Yoli’n 8 | Online Bible | New World Translation\nSa Nga Be Yoli’n 8:1-40\nSɔlu kle sran ɲrɛnnɛn (1-3)\nFilipu boli jasin Samari lɔ. Be fali su (4-13)\nBe sunmannin Piɛli nin Zan Samari lɔ (14-17)\nSimɔn kunndɛli kɛ ɔ́ tó Ɲanmiɛn wawɛ’n (18-25)\nEtiopi famiɛn bla’n i awlo lɔ sran dan’n (26-40)\n8 Sɔlu liɛ’n, Etiɛnin i kunlɛ’n yoli i fɛ. Kɛ ɔ fɛ i cɛn sɔ’n nun’n, be kleli asɔnun ng’ɔ o Zerizalɛmun lɔ’n i nunfuɛ’m be ɲrɛnnɛn dan kpa. Ɔ maan be kwlaa be bo sanndili Zide mɛn’n nin Samari mɛn’n nun. Saan akoto mun yɛ be kali lɛ-ɔ. 2 Sanngɛ yasua wie mɔ be sro Ɲanmiɛn’n, be fali Etiɛnin be ko sieli i, kpɛkun be sunnin i dan kpa. 3 Sɔlu liɛ’n, ɔ kleli asɔnun’n i nunfuɛ’m be ɲrɛnnɛn. Ɔ wlu sua’m be nun, kpɛkun i yasua-o, i bla-o, ɔ cuɛn be fite ko wla be bisua. 4 Sanngɛ be nga be bo sanndili’n, kɛ bé kɔ́’n, nn bé kán Ɲanmiɛn ndɛ’n i jasin fɛ’n bé klé sran mun. 5 Filipu liɛ’n, ɔ ɔli Samari klɔ’n su lɔ,* naan w’a kan Klisi’n i ndɛ w’a kle lɔfuɛ mun. 6 Sran kpanngban be fali be ɲin sieli ndɛ nga Filipu kannin’n su kpa. Be sieli be su be tili i nuan ndɛ’n, yɛ be fali be ɲin sieli sa dandan ng’ɔ yoli be’n be su kpa. 7 Afin mmusu’m be o be nun kpanngban be su. Yɛ mmusu sɔ’m be kpan kekle kpa, kpɛkun be jaso be su. Asa ekun’n, bubuwafuɛ kpanngban nin sran kpanngban mɔ be ja yo be ya’n, be yoli juejue. 8 Ɔ maan klɔ sɔ’n sufuɛ’m be klun jɔli dan. 9 Bian kun o klɔ sɔ’n su lɛ. Be flɛ i kɛ Simɔn. Laa’n, ɔ yi atrɛ. I sɔ’n bo Samari mɛn’n nunfuɛ’m be nuan. Bian sɔ’n waan ɔ ti tinwa. 10 Ɔ maan kɛ ɔ fɛ i be nga be leman ɲrun’n be su lele m’ɔ́ fá jú be nga be le ɲrun’n be su’n, be kwlaa be fa be ɲin sie i su, yɛ be se kɛ: “Bian nga yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn i Tinmin mɔ be flɛ i kɛ Tinmin Dan’n niɔn.” 11 Kɛ m’ɔ yili atrɛ cɛli kpa mɔ i sɔ’n boli be nuan titi’n ti’n, be suli i su. 12 Sanngɛ kɛ Filipu boli Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i jasin fɛ’n kleli be mɔ be fali su’n, i yasua-o, i bla-o, be yoli be batɛmun Zezi Klisi dunman nun. 13 Simɔn bɔbɔ lafili su wie. Kɛ be yoli i batɛmun’n, ɔ suli Filipu su. Kɛ ɔ wunnin sa dandan nin abonuan sa mɔ Filipu yo be’n, ɔ boli i nuan. 14 Kɛ akoto’m be tili i Zerizalɛmun lɔ kɛ Samarifuɛ’m be sɔli Ɲanmiɛn ndɛ’n nun kpa’n, be sunmannin Piɛli nin Zan be wun lɔ. 15 Be ko srɛli Ɲanmiɛn mannin be naan Ɲanmiɛn wawɛ’n jra be su. 16 Afin ɔ nin-a jraman be nun wie fi su. Batɛmun ngunmin yɛ be yoli be e Min Zezi i dunman nun-ɔn. 17 Yɛ be fali be sa fuali be su-ɔ. Kpɛkun Ɲanmiɛn wawɛ’n jrali be su. 18 Simɔn wunnin kɛ, kɛ akoto’m be fa be sa fua sran’m be su’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n jra be su. Ɔ maan ɔ mannin be sika 19 naan w’a se kɛ: “An man min tinmin sɔ’n wie naan sran nga n fa min sa n fuɛ i su’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n jrɛ i su.” 20 Yɛ Piɛli seli i kɛ: “Maan a nin ɔ sika’n amun nunnun. Afin a bu i kɛ a kwla fa sika to like nga Ɲanmiɛn fa cɛ’n. 21 Junman nga timan ɔ liɛ wie. Afin Ɲanmiɛn ɲrun’n, ɔ klun akunndan’n timan kpa. 22 Ɔ maan kaci wɔ akunndan tɛ’n, kpɛkun kpata Zoova. I liɛ atrɛkpa’n, ɔ́ yáci akunndan tɛ sɔ mɔ a buli’n ɔ́ cɛ́ wɔ. 23 Afin n wun kɛ ɔ klun yo wi kpa, kpɛkun a ti sa tɛ’n i kanga.” 24 Simɔn tɛli be su kɛ: “Amun kpata Zoova man min naan ndɛ nga amun kɛnnin i lɛ’n, be nun wie fi w’a ɲanman min.” 25 Ɔ maan kɛ be kannin Zoova i ndɛ’n lika kwlaa wieli’n, be sali be sin Zerizalɛmun lɔ. Kɛ bé kɔ́’n, be boli jasin fɛ’n Samari klɔ kpanngban su. 26 Sanngɛ Zoova i anzi’n kannin ndɛ kun kleli Filipu. Ɔ seli i kɛ: “Jaso naan kɔ ngua lɔ. Kɔ atin ng’ɔ fɛ i Zerizalɛmun kɔ Gaza’n su.” (Atin sɔ’n sin aawlɛ flɛnnɛn’n nun.) 27 Ɔ maan ɔ jaso ɔli, naan w’a wun bian kun. Bian sɔ’n ti Etiopi famiɛn bla mɔ be flɛ i Kandasi’n, i awlo lɔ sran dan kun. I yɛ ɔ niɛn i ninnge kpakpa’m be su-ɔ. Ɔ fin Ɲanmiɛn sulɛ Zerizalɛmun lɔ, 28 ɔ su sɛ i sin. Ɔ ti i kakaklolo’n nun, ɔ su kanngan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai i fluwa’n nun. Ɔ mɛn i nɛn’n su yɛ ɔ kanngan-ɔn. 29 Yɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n seli Filipu kɛ: “Kɔ kakaklolo nga i wun lɔ, naan kɛ i wun koko lɛ.” 30 Filipu wanndili naan w’a mantan kakaklolo’n. Ɔ wunnin kɛ bian’n su kanngan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai i fluwa’n nun. Ɔ mɛn i nɛn’n su yɛ ɔ kanngan nun-ɔn. Ɔ seli i kɛ: “?Ndɛ nga a su kɛnngɛn i lɛ’n, a wun i wlɛ?” 31 Bian’n seli kɛ: “?Nanwlɛ, sɛ sran w’a ukaman min’n, ɔ́ yó sɛ naan m’an wun i wlɛ?” Ɔ maan ɔ srɛli Filipu kɛ ɔ fu naan ɔ trɛn i wun lɛ. 32 Ɲanmiɛn ndɛ ng’ɔ su kanngan nun’n yɛ: “Kɛ bua sa’n, be fɛ i ɔli kɛ bé kó kún i. Yɛ kɛ bua ba mɔ kɛ bé kpɛ́kpɛ́ i ndrɛ’n, ɔ ukemɛn i nuan’n sa’n, i kusu ɔ ukemɛn i nuan. 33 Kɛ bé gúɛ i ɲin ase’n, b’a dimɛn i jɔlɛ nanwlɛ su. ?Wan yɛ ɔ́ kɛ́n i osufuɛ’m be ndɛ-ɔ? Afin be fɛli i nguan’n asiɛ’n su be ɔli.” 34 Yɛ famiɛn bla’n i junman difuɛ’n seli Filipu kɛ: “?Yaci, wan ndɛ yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n kan-ɔn? ?I bɔbɔ i ndɛ yɛ ɔ kan-ɔn annzɛ sran uflɛ ndɛ yɛ ɔ kan-ɔn?” 35 Yɛ Filipu boli ijɔlɛ bo-ɔ. Ɔ boli i bo Ɲanmiɛn ndɛ sɔ’n su naan w’a bo Zezi i su jasin fɛ’n w’a kle i. 36 Kɛ bé kɔ́’n, be juli nzue ba kun i wun lɛ. Yɛ famiɛn bla’n i junman difuɛ’n seli kɛ: “Nian! Nzue ba kun yɛ. ?Ngue ti yɛ be kwlá yoman min batɛmun yɛ?” 37 —— 38 Ɔ maan ɔ seli kɛ be jran kakaklolo’n. Kpɛkun Filipu nin famiɛn bla’n i awlo lɔ junman difuɛ’n be nɲɔn’n, be jrali nzue’n nun, naan Filipu w’a yo i batɛmun. 39 Kɛ be fin nzue’n nun fiteli’n, Zoova i wawɛ’n fali Filipu lɛ ndɛndɛ ɔli. Ɔ maan famiɛn bla’n i junman difuɛ’n w’a wunmɛn i kun. Yɛ ɔ ɔli i liɛ-ɔ. Kɛ ɔ́ kɔ́’n, i klun ti jɔwa kpa. 40 Sanngɛ be wunnin Filipu Asdɔdu lɔ. Ɔ wlanwlannin lɔ lika’n nun, ɔ boli jasin fɛ’n klɔ’m be kwlaa be su lele ɔ fa juli Sezare mɛn’n nun lɔ.\n^ Annzɛ “Samari klɔ kun su.”\nSa Nga Be Yoli’n 8


Matie 16 YRENT - Farizɛn 'nɔn 'lee Saduze 'nɔn pli Zozi - Bible Search\nZuif 'nɔn 'tanɔn 'ka Zozi -le 'wɩ 'ci maan dɩ\n(Mk 8.11-21; Lk 12.54-56)\n1Farizɛn 'nɔn 'lee Saduze 'nɔn pli Zozi man, ɛn o 'tan "man 'wɩ 'tʋ laabʋdɩ -a -yrɔ. Waa 'vɩ -yrɛ 'nan, 'e 'lɛbo "fɔ wɩ -tʋ drɛ laji -e 'o -tɔ 'nan Bali -le 'plɛblɛ a -yrɔ.\n2Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: [«-Te funninmlan 'pla te laji a 'tɛndɛn bɛ, kaa ve 'nan, "trɛ "bɛ fɛnan -kɔan 'e siadɩ "da. 3Ɛn bodrun -te fɛnan a -suglɔɔ bɛ, kaa ve 'nan, cɛɛgʋ laa -fɛan. 'Wɩ nɛn e "ta dra laji bɛ, kaa -tɔa. 'Pian 'wɩ nɛn 'bɛ cɩ drɛnan 'ka 'bɔ yiɛ man 'gʋɛ, ka'a 'bɛ 'ci maan dɩ.] 4-Naagʋnɔn, ka ya min -wlidɩnun -a, ka cɛɛn Bali man, ɛn ka ya "va 'nan, 'an 'wɩ 'tʋ drɛ -e 'e -kɔɔn 'nan Bali -le 'plɛblɛ a 'an 'lɔ. 'Pian maan ve 'cɛɛ 'nan, Bali 'ka "nyian 'wɩ 'nɔan -kɔɔn "vɛ pee dra 'ka 'va 'gʋ dɩ, -te ya'a 'silɛa 'wɩ nɛn e 'bɔ Bali 'lewei vɩzan Zonazi man bɛ -a dɩɛ.» Ɛn e o 'tʋɩ, e -kʋ.\nZozi 'wɩ 'pla 'e -srunɔn lɛ Farizɛn 'nɔn 'le 'wɩ "paadɩ da\n5Te -a -srunɔn "ta -ko 'yi -sru 'zianun bɛ, o ci 'san 'kpɔun siadɩ man. 6Zɩ o 'bɔla 'nan nun bɛ, ɛn Zozi "e -wlɛ 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va 'kpa Farizɛn 'nɔn 'lee Saduze 'nɔn 'le 'mannyan 'le "wɛan.»\n7-A -srunɔn 'o 'ci nrɔn, ɛn waa 'vɩ 'o cin yei 'nan: «-Ka'a talɛ 'kpɔun -a dɩ, -yee "wɛan nɛn e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ.»\n8Zozi -a -kɔnnɛn 'yɩ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Cee yi -tɛradɩ Bali da a "wɛnnɔn. -Mɛ "le "wɛan nɛn 'ka 'ci nrɔn 'nan, ka'a 'talɛ 'kpɔun -a dɩ, -yee "wɛan nɛn an 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ. 9'Wɩ klɔ 'ka 'ka 'ji dʋʋ? -A -cin 'e 'tɔ 'ka 'ji 'nan, an 'kpɔun 'soolu pli min -kpi 'soolu man, waa blɩ o 'kan. -A plɔɛn nɛn e -fʋ bɛ e saannɛn 'fa wɛa? 10Ɛn -a cin 'e 'tɔ 'ka 'ji "nyian 'nan, an 'kpɔun 'sɔravli pli min -kpi sinjɛn man, waa blɩ o 'kan. -A plɔɛn nɛn e -fʋ bɛ e saannɛn 'fa wɛa? 11'Cee 'wɩ 'ci mandɩ a 'plɛblɛ. Ma'an 'kpɔun -le 'wɩ vɩlɛ 'cɛɛ dɩ. 'Pian maan 'vɩ 'cɛɛ 'nan, 'ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va Farizɛn 'nɔn 'lee Saduze 'nɔn 'le 'mannyan 'le "wɛan.»\n12Ɛn -a -srunɔn -a -ci 'man "mɛn 'nan, 'mannyan nɛn waa -sɛan 'kpɔun -va bɛ, -yee "wɛan "cɛɛ e 'nan 'o yiɛ 'tɔ 'o 'fli -va dɩ. 'Pian Farizɛn 'nɔn 'lee Saduze 'nɔn -le 'wɩ "paadɩ nɛn yaa ve.\n13Zɩ Zozi 'bɔla Sezare Filipʋ 'lɛglɔn 'ji bɛ, ɛn yaa laabʋ 'e -srunɔn 'lɔ 'nan: «'An 'bɔ Blamin -pɩ bɛ minnun "o 'nan, -tɩ nɛn 'maan?»\n14Ɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «Min -mienun "o 'vɩ 'nan, min -batize drɛzan Zan nɛn e -ka bɛ, -nyrɛn 'yia. Ɛn min plɔɛn "o 'vɩ 'nan, Bali 'lewei vɩzan Eli nɛn 'li bɛ, -nyrɛn 'yia. Ɛn o -mienun "o 'vɩ 'nan Bali 'lewei vɩzan Zeremi nɛn 'li bɛ, -nyrɛn 'yia. Ɛn -te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ, Bali 'lewei vɩnɔn nɛn 'li bɛ -a -tʋ 'bɛ fuʋ, -nyrɛn 'yia.»\n15Ɛn yaa laabʋ 'e -srunɔn 'lɔ 'nan: «Kaa "nun, "ka 'vɩ 'nan, -tɩ nɛn 'maan?»\n16Simɔn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «I ya Crizi nɛn Bali -a 'pa 'sia -e 'e minnun 'si 'wɩ 'ji bɛ -a. Bali nɛn -a yiɛ cɩ "man "bɛ -a -pɩ nɛn 'yia.»\n17Ɛn Zozi "e 'nan: «Zonas -pɩ Simɔn, 'yie 'wɩ a "yi. Kɔɔ blamin "cɛɛ 'wɩ zɩɛ -a -cin -tɔ 'i 'ji dɩ, 'pian 'an "tɩ "nɛn laji bɛ -yɛɛ -cin -tɔ 'i 'ji. 18Maan ve 'yiɛ 'nan, 'i 'tɔ nɛn Piɛri, -a -ci puo. Ɛn puo zɩɛ -a da nɛn an -taa 'mɛn -leglizi -tɔlɛa. Fɛ -tʋ 'ka 'trɛ 'gʋɛ -a da -e 'e -leglizi zɩɛ -a -wi dɩ. 19Bali -le mingɔnnɛn trɛ bɛ, maan -lagle 'wlɛ -nɔan 'yiɛ. Fɛ oo fɛ nɛn yia ve "man "cɛjɛ 'trɛ 'gʋɛ -a da bɛ, te o -cɛjɛ 'vɩ "man laji. Ɛn fɛ oo fɛ nɛn yia "kuan 'i 'pɛ "fli "a 'trɛ 'gʋɛ -a da bɛ, te waa 'kun o -pɛ "fli "a laji.»\n20-A -nan nɛn Zozi 'e -srunɔn "trɔɛn nyuɔn 'klagla. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan, te 'o -nan sɛɛ wʋ min lɛ 'nan, min nɛn Bali -a 'si "va -e 'e minnun 'si 'wɩ 'ji bɛ -nyrɛn 'yaa dɩ.\n21-E 'e 'sia tʋ zɩɛ -a man bɛ, -a -nan nɛn 'wɩ nɛn e "ta -daa "bɔlɛ Zozi man bɛ yaa vɩdɩ 'sia 'e -srunɔn lɛ. E 'nan -wlɛ 'nan: «An -ko Zeruzalɛm. Min cejenun, 'lee Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'tɛ "kaga "paa 'an da. Waan -tɛa, -a yi yaagazan da -e 'an 'wluan -kanɔn 'va.»\n22-A -nan nɛn Piɛri -a laabʋ 'o "fli yei, ɛn e 'wɩ pladɩ 'sia -yrɛ 'klagla. Yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: «Minsan, 'wɩ zɩɛ te 'an man 'i da "fo "dɩ, te Bali 'e -si -nɔn dɩ.»\n23Zozi 'e yra -tɔ Piɛri da, ɛn e -yrɛ 'nan: «Satan! 'I 'si 'an -sru! Te 'i 'si -tɔ 'an 'lɔ dɩ! 'Wɩ nɛn 'i 'ci "nrɔnman "da "bɛ, -a da "cɛɛ Bali e ci "nrɔnman dɩ. Blamin -le ci "nrɔndɩ nɛn 'i 'wulo -ji.»\n(Mk 8.34–9.1; Lk 9.23-27)\n24"Bɛ -sru ɛn Zozi -a 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «Min nɛn e ya "vale 'e dra 'an -sruzan 'a bɛ, 'e 'wɩ yra yɩdɩ man, ɛn 'e 'wɩ 'kadɩ man yiba "plan da, -e 'e -sɔɔnla 'an -sru. 25Kɔɔ min nɛn e cɩ 'e 'ladɩ 'yee 'trɛda da bɛ, ya'a ye dɩ. 'Pian min nɛn 'e 'pɛ 'si 'yee 'trɛda da "fo ɛn yaa -nɔn 'mɛn bɛ, -a san 'bɛ 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a ye. 26Ɛn -te min 'trɛda fɛ pɛɛnɔn 'yɩ, te 'belidɩ 'ka -yrɔ "dɩɛ, -a -ci nɛn 'nɔn? Fɛ -tʋ 'ka 'trɛ 'gʋɛ -a da -e min 'e 'yee 'belidɩ ta pan wʋ -a dɩ. 27'Wɩ pɛɛnɔn zɩɛ maan -cin -tɔ 'ka 'ji, kɔɔ tʋ nɛn an -ta pee wo bɛ, 'an 'bɔ Blamin -pɩ, an -taa 'an "tɩ "le 'tɛ 'san da 'kʋ 'vale 'mɛn 'pasianɔn nɛn laji bɛ waa. Tʋ zɩɛ -a man nɛn min -tʋ 'e drɛ wɩ man -kopa ye. 28Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, 'ka pɛɛnɔn nɛn 'an 'lɛ 'gʋɛ, ka'a 'cɛan -kaadɩ man 'vaa -e 'ka yɩ 'nan, 'an 'bɔ Blamin -pɩ mingɔnnɛn -blɩdɩ 'sia dɩ.»


Sran’m be kloman nanwlɛ dilɛ’n kun—?Ngue ti ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Bichlamar Boulou Bulgare Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hiri Motu Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Lamba Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malgache Maltais Mam Maya Mazateco (Huautla) Mende Mixe Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Ngangela Nias Norvégien Nyaneka Nyungwe Nzema Néerlandais Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin (Cameroon) Polonais Portugais Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tagalog Tatar Tchouvache Tchèque Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzotzil Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Vietnamien Wallis Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nSran’m be kloman nanwlɛ dilɛ’n kun\nBe flɛ bian kun kɛ Itosi, yɛ ɔ fin Zapɔn. Zapɔn lɔ’n, ɔ di junman be nga be kunndɛ junman be man sran mun’n, be biolo kun nun. Biolo sɔ’n nun lɔ’n, i yɛ ɔ nian be sika’n su ɔ. Cɛn kun’n, i min’n seli i kɛ ɔ di ndrunmun fluwa ng’ɔ́ klɛ́ be’n su. Sanngɛ, like nga Itosi suɛnnin i Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n ti’n, ɔ seli i min’n kɛ ɔ kwlá diman ndrunmun. I sɔ’n ti’n, be seli i kɛ bé tú i junman’n nun. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be tuli i junman’n nun sakpa.\nItosi i wla boli i wun. Sanngɛ, ɔ kunndɛli junman uflɛ. Cɛn kun’n, be flɛli i junman diwlɛ kun nun. Kɛ ɔ juli lɔ’n, ɔ dili be nanwlɛ kɛ i liɛ’n, ɔ diman ndrunmun. Junman’n i su kpɛn’n seli i kɛ: “?Ngue sran yɛle wɔ?” Itosi i osufuɛ nin i janvuɛ’m be wlɛli i fanngan kɛ ɔ di nanwlɛ titi, nán maan ɔ kaci. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Itosi i akunndan’n wa yoli nɲɔnnɲɔn. Ɔ seli i klun lɔ kɛ: “Ɲanmiɛn su mɔ n lafi’n ti’n, min waan n diman ndrunmun. ?Ajalɛ kpa yɛ n fɛ i lɛ ɔ, annzɛ sɛ ɔ?”\nSa ng’ɔ juli Itosi su’n, ɔ kle kɛ sran ngba be kloman nanwlɛ dilɛ’n. Sran sunman be bu i kɛ ndrunmun dilɛ’n, ɔ ti like kpa. Afriki di Sidi lɔ junman difuɛ bla kun seli kɛ: “Sran’m be diman nanwlɛ. Ɔ maan, ɔ ju cɛn wie’n, a kunndɛ kɛ á yó kɛ be sa wie.”\nAndɛ’n, ato bualɛ’n w’a kaci sran’m be nzuɛn. Be flɛ Angle lɔ fluwa sifuɛ dan kun kɛ Robɛli Fɛlmani. Ɔ fɛ i ɲin sie i sran’m be ninnge yolɛ’n su. Ɔ sieli i nzɔliɛ kɛ sɛ be fa sran 100, naan be nin be koko yalɛ miniti blu cɛ’n, be nun 60 be bua ato. Kpɛkun, ɔ seli kɛ: “I sɔ’n bo min nuan dan. N siman kɛ ato bualɛ’n w’a kaci sran’m be nzuɛn kɛ ngalɛ’n sa.” Sran fi kloman kɛ be buɛ i ato. Sanngɛ, sran sunman be bua ato. ?Wan yɛ ɔ kwla wun i sɔ liɛ’n i wlɛ ɔ?\n?Ngue ti yɛ ato bualɛ’n, nin awie’n w’a kaci andɛ sran’m be nzuɛn sɔ ɔ? ?Be nzuɛn sɔ’n ti’n, wafa sɛ yɛ mɛn’n w’a yo ɔ? ?Ngue yɛ é yó naan y’a yo nanwlɛfuɛ titi ɔ?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Tit 1\n1 'An 'bɔ Pɔl 'bɛ 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ. Bali 'suzan nɛn 'maan, ɛn an ya Zozi Crizi -le 'pasiazan -a. Bali 'an 'pla 'nan 'an 'pa minnun nɛn 'e o 'si "va 'nan 'o 'kɔn 'yee vɛ -a bɛ o va. 'An 'pa o va -e 'o yi -tɛra 'e da, te wee bɔa 'e tɩglɩ da. 2 'An 'pa o va -e o 'bli 'e 'kɔn 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -yrɛ. Kɔɔ tʋ nɛn Bali 'ka tian 'trɛ drɛlɛ dɩɛ, yaa 'vɩ 'nan 'e 'belidɩ zɩɛ -a -nɔan "minnun lɛ. Ɛn Bali zɩɛ ya'a 'wlu 'sɛan dɩ. 3 'Bɛ nɛn 'gʋɛ, tʋ nɛn Bali -a 'pla 'nan 'e 'wɩ zɩɛ -a 'lɛ sɔɔman "man "bɛ e 'bɔ. -Yee "wɛan Bali nɛn e cɩ -kaa 'sizan 'wɩ 'ji -a bɛ, e 'wɩ 'nɔnnɔn zɩɛ -a -pɛba 'wʋ 'an 'lɔ 'nan 'an vɩ minnun lɛ.\n4 Mɛɛn 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ 'i 'bɔ Tit lɛ. Mɛɛn Bali -le 'wɩ 'vɩ 'yiɛ, ɛn i wɩɩ "man. 'Wɩ 'kpa, i drɛ "le 'an 'pɔn -ji nɛn -le 'wɩ 'zʋ.\n-Kaa "tɩ Bali 'lee -kaa 'sizan 'wɩ 'ji Zozi Crizi 'o 'wee "yi 'lee 'wee -fʋdɩ -trɔɔ -nɔn 'yiɛ!\n-Tɩ nɛn waa -tɔa -leglizi min ceje -a?\n5 Mɛin 'tʋɩ Crɛt 'trɛda 'nan -e 'wɩnun nɛn o -fʋ bɛ 'i 'le 'sran. 'I -leglizi nɛn 'fla -tʋdʋ da bɛ -a -ji min cejenun -tɔɔ! 'Wɩnun nɛn maan 'vɩ 'yiɛ bɛ, -a da nɛn 'i 'ci "nrɔn -e 'i drɛ! 6 -Nyrɛn 'nan, min nɛn waa -tɔa -leglizi min ceje -a bɛ, 'tɔ 'tʋ 'ka 'kɔan 'e 'padɩ "man "dɩ. -Yɛɛ cɩ 'nan, lɩ -kɔan -a san wlu -tʋwli, ɛn ya'a tʋe -e 'e nyin lɩ pee -sru "dɩ. -Yee 'nɛnnun yi -tɛala Zozi da, 'tɔ 'ka 'kɔan 'e 'padɩ o man lɩ -wɛɛdɩ 'lee -kɔnnɛn -wɛɛdɩ da dɩ, ɛn o yiɛ "naan min man. 7 'Wɩ 'kpa! E ya 'nan min nɛn 'e yiɛ -tɔa -leglizi -va bɛ, te 'tɔ 'tʋ 'e 'kɔn 'e 'padɩ "man "dɩ, kɔɔ Bali -le 'nɛnnun -pɛba a 'e wʋdɩ -yrɔ. Ɛn te 'e 'kɔn min nɛn e ya "vale 'wɩ pɛɛnɔn e 'cɛn 'yee 'wɩ da bɛ -a dɩ. Ɛn te 'bli 'e 'fɔ -a san ji tada dɩ. Ɛn te -a san 'e -wɛn mlindɩ -trɔa 'e 'win -ji dɩ. Ɛn te -a san 'e 'wɩ 'blɩdɩ yɩ "yi "dɩ. Ɛn te -a san "lala yɩ "yi "dɩ. 8 'Pian 'e 'kɔn min nɛn e min "kuan 'e 'pɛ "fli "a bɛ -a. Ɛn 'e 'wɩ "yi "drɛdɩ yɩ "yi. Ɛn -a san 'e 'kɔn min tɩglɩ 'a, 'e 'ta wʋla Bali wei da tɩglɩ, ɛn 'e -kɔla 'e 'fli 'pladɩ -a. 9 Ɛn "nyian -a san 'e 'kɔn 'e kɔaladɩ Bali -le 'wɩ tɩglɩ nɛn waa paa "ji "bɛ -a man. -Te e ya min zɩɛ -a bɛ, -a -nan nɛn e -kɔlaman min -mienun "koe "tɔdɩ -a 'o da 'wɩ "paadɩ tɩglɩ zɩɛ -a. Ɛn minnun nɛn o 'ka "vale 'o maan "yi "dɩɛ, e -kɔlaman -a -ci 'sidɩ -a -wlɛ 'nan 'wee tin 'ka 'nɔnnɔn dɩ.\nPɔl -a 'vɩ Tit lɛ 'nan 'e Bali -le 'wɩ "paadɩ tɩglɩ 'ci 'si minnun lɛ!\n10 Min "kaga "a ve 'o 'fli man 'nan o yi -tɛala Zozi da, te o 'ka "vale 'o 'ta wʋla 'wɩ tɩglɩ da dɩ. Minnun zɩɛ o "kaga "a Zuif 'nɔn 'a, ɛn o min ci baaman -ji 'wɩ "kaga "vɩdɩ -a, te 'wɩ 'bɔ 'ci "ka "dɩ. 11 -Yee "wɛan 'i o 'lɛbo 'pla "da! Kɔɔ 'wɩ nɛn e 'ka 'wɩ tɩglɩ 'a dɩɛ, -a 'bɔ nɛn waa "paaman minnun ji, -e 'o "lala yɩ -dawli a. -Wee "wɛan 'kɔn -mie 'lɛ "nɛn 'nɔn pɛɛnɔn 'si 'si tɩglɩ da. 12 Crɛt min -tʋ nɛn minnun -a 'sia 'wɩ 'tɔzan -a 'wɩ nɛn e -taa "drɛlɛ bɛ -a vɩdɩ man bɛ, e Crɛt 'nɔn 'le 'wɩ 'vɩ. Yaa 'vɩ o man 'nan: «Crɛt 'nɔn 'sɛn vɛ nɛn 'wlu 'a, ɛn o ya "le plɔ winun -le 'wɩ 'zʋ, ɛn kɔannɔn nɛn waa, ɛn -blɩfɛ da nɛn 'o 'ci "nrɔnman 'saza.» 13 'Wɩ nɛn yaa 'vɩ o man bɛ, 'wɩ 'kpa nɛn. -Yee "wɛan 'i 'wɩ 'pla -wlɛ 'klagla! 'I drɛ zɩ -e -wee yi -tɛradɩ Zozi da 'e drɛ tɩglɩ 'e 'pee. 14 'I drɛ zɩ -e 'o "trɔɛn 'si Zuif 'nɔn 'le polunun lɛ. Ɛn -e 'o vɩlɛ 'o 'ta wʋla minnun nɛn o 'ka "nyian Bali -le -si tɩglɩ da dɩɛ -wee 'srɔɛn wɩnun da dɩ. 15 -A -cin 'e 'kɔn 'i 'ji 'nan, minnun nɛn o ya 'saun Bali 'lɛ bɛ, fɛ -tʋ 'ka o "tri 'tɔa Bali 'lɛ dɩ. 'Pian minnun nɛn o ya 'o "tri "tɔdɩ Bali 'lɛ, te wa'a yi tɛala Zozi da dɩɛ, fɛ pɛɛnɔn o "tri -tɔa Bali 'lɛ. Kɔɔ -wee ci "nrɔndɩ pɛɛnɔn drɛ 'wlidɩ Bali 'lɛ, ɛn ya'a tin tɛa o da dɩ. 16 Waa ve 'o 'fli man 'nan o ya Bali -le vɛ -a. 'Pian 'wɩnun nɛn waa dra bɛ, yaa -kɔɔnman 'nan o 'ka Bali -le vɛ -a dɩ. Wa'a 'ta 'wʋla Bali wei da dɩ, ɛn o -pɛ 'ka 'sɔa 'wɩ "yi "tʋ drɛdɩ -a dɩ. Minnun zɩɛ Bali 'ka o ye "yi "fo "dɩ.