KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitumbuka Chiyao Citonga Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Efik Espagnol Estonien Fidjien Finnois Français Goun Grec Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrois Hébreu Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kannada Kazakh Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Krio Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Langue des signes zimbabwéenne Letton Lhukonzo Lifu Lituanien Luganda Luo Macédonien Malay Malayalam Malgache Marathi Maya Mixe Mongol Mooré Ndébélé (Zimbabwe) Norvégien Néerlandais Népali Oromo Ossète Ourdou Ouzbek Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Serbe Serbe (Romain) Shona Sidama Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Tagalog Tajiki Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tzotzil Télougou Ukrainien Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wolaitsa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme)\n“Anannganman ɔ́ yí i kwlalɛ m’ɔ kwla’n i nglo klé i sufuɛ mun.”—EZA. 66:14.\nJUE: 65, 26\n?Ngue ti yɛ sran wie’m be wun kɛ Ɲanmiɛn nin be o nun, mɔ sanngɛ sran wie’m be wunmɛn i sɔ ɔ?\n?Ngue yɛ ɔ kle weiin kpa kɛ andɛ’n, Zoova nian e lika ɔ?\n?Ngue yɛ é yó naan y’a wun kɛ Ɲanmiɛn nin e o nun sakpa ɔ?\n1, 2. ?Ɲanmiɛn i wun ndɛ benin yɛ sran wie’m be kan ɔn?\nSRAN sunman be waan sran’m be ndɛ loman Ɲanmiɛn. Naan sa ng’ɔ ju sran’m be su’n, Ɲanmiɛn i ndɛ nunman nun. Be flɛ nvle kun kɛ Filipini. Afuɛ nga be flɛ i 2013, Novamblu nun’n, aunmuan dan kun tu sinnin nvle sɔ’n i akpasua kun su. Ɔ sacili like kpanngban. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, lɔ siefuɛ kun seli kɛ: “Ɲanmiɛn nin e nunman nun.”\n2 Sran wie’m be liɛ’n, be bu i kɛ Ɲanmiɛn wunman sa nga be yo’n. (Eza. 26:10, 11; 3 Zan 11) Kɛ Pɔlu kán sran sɔ’m be ndɛ’n, i waan: “Kɛ be nyin kpali Nyanmiɛn su’n, [...] sa tɛtɛ yolɛ’n kwlaa w’a kun be kpo, be ti sran tɛ, be konvi ti kpli, be klun yo wi.”—Rɔm. 1:28, 29.\n3. (a) ?Ɲanmiɛn i su kosan benin yɛ ɔ fata kɛ e tinuntinun e usa e wun ɔn? (b) ?Kɛ Biblu’n se kɛ Zoova i “sa’n,” wie liɛ’n, ngue yɛ ɔ su kɛn i ndɛ ɔ?\n3 E liɛ’n, e si kɛ Zoova wun like kwlaa nga e yo’n. ?Sanngɛ, e wun i wlɛ kɛ e ndɛ lo i naan ɔ nin e o nun sakpa? Zezi seli kɛ sran wie’m bé wá “wún Nyanmiɛn.” (Mat. 5:8) ?E o sran sɔ’m be nun wie? Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun ndɛ sɔ mɔ Zezi kannin’n i bo’n, é wá fá e ɲin síe i sran wie mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n be su. Kɛ sa wie’m be juli’n, sran sɔ’m be nun wie’m be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn yɛ w’a yi i kwlalɛ’n i nglo ɔ. Sanngɛ, sran wie’m b’a buman sa nga Ɲanmiɛn yo be’n be ndɛ. Sɛ e lafi Ɲanmiɛn su’n, é wún i wlɛ kɛ ɔ nin e o nun. Maan e wun i wlɛ kɛ wie liɛ’n, Biblu’n kan Zoova i “sa’n” i ndɛ. Kɛ ɔ kan sɔ’n, Ɲanmiɛn i kwlalɛ m’ɔ kwla’n i ndɛ yɛ ɔ kan ɔn. Yɛle kɛ Ɲanmiɛn kwlɛ i kpɔfuɛ mun. Kpɛkun, ɔ de i sufuɛ mun.—An kanngan Mmla’n 26:8 nun.\nB’A WUNMAN KƐ ƝANMIƐN SU YI I KWLALƐ’N I NGLO\n4. ?Ngue ti yɛ Izraɛli i kpɔfuɛ’m b’a buman sa nga Ɲanmiɛn yo’n i ndɛ ɔ?\n4 Laa’n, sran sunman be wunnin sa nga Ɲanmiɛn yoli be fa deli Izraɛlifuɛ mun’n, annzɛ be tili sa sɔ’m be nganniɛn. I wie yɛle kɛ, Zoova fa Izraɛlifuɛ mun Ezipti lɔ fiteli. Kpɛkun, Izraɛlifuɛ’m be kwlali famiɛn kpanngban naan b’a kwla tran mɛn nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ fá mán be’n nun. (Zoz. 9:3, 9, 10) Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, famiɛn nga be o Zurdɛn i bue ng’ɔ kpɛ wia atɔliɛ lɔ’n su’n, be “fali akunndan kɛ bé jú gúa Zozie nin Izraɛlfuɛ mun be su.” (Zoz. 9:1, 2) Kɛ be nin Izraɛlifuɛ’m bé kún alɛ’n, sa ng’ɔ juli’n kleli kɛ Ɲanmiɛn nin Izraɛlifuɛ’m be o nun. Yɛle kɛ, “wia’n nin anglo’n be jrannin lele saan Izraɛl nvle’n kwlali i kpɔfuɛ mun.” Sanngɛ, famiɛn sɔ’m b’a bumɛn i ndɛ. (Zoz. 10:13) Mɛn sɔ nunfuɛ’m be waan “saan alɛ yɛ be nin Izraɛlfuɛ’m bé kún-ɔn.” (Zoz. 11:20) I sɔ’n ti, Izraɛlifuɛ’m be kunnin be kwlakwla.\n5. ?Ngue yɛ famiɛn Akabu w’a bumɛn i ndɛ ɔ?\n5 Famiɛn Akabu kusu’n, sɛ ɔ boli i ɲin ase niannin sa nga be juli i blɛ su’n, nn ɔ wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo. Eli seli i kɛ: “Bɔlɛ su gua-man naan se kɛ nzue yɛ ɔ́ tɔ́-ɔ.” (1 Fam. 17:1) Ɲanmiɛn maan sa sɔ’n juli. Sanngɛ, Akabu w’a bumɛn i ndɛ. Cɛn kun mɔ bé yí tɛ’n, Eli srɛli Ɲanmiɛn. Kpɛkun, Ɲanmiɛn maan sin jrali. Sa sɔ’n yoli Akabu ɲrun. I sin’n, Eli seli Akabu kɛ nzue wá tɔ́ naan wawa’n wíe. (1 Fam. 18:22-45) Sa kwlaa sɔ’m be yoli Akabu ɲrun. Sanngɛ, w’a bumɛn i kɛ Ɲanmiɛn yɛ w’a yi i kwlalɛ’n i nglo ɔ. Sran kwlaa sɔ’m be wun ndɛ’n kle e like cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ, maan e fa e ɲin e sie i sa’m be su naan e wun kɛ Ɲanmiɛn w’a yi i kwlalɛ’n i nglo.\nBE WUNNIN I WLƐ KƐ ZOOVA W’A YI I KWLALƐ’N I NGLO\n6, 7. ?Ngue yɛ Gabaɔnfuɛ mun nin Raabu be wunnin i wlɛ ɔ?\n6 Gabaɔnfuɛ’m b’a yoman kɛ nvle sunman be sa. Be liɛ’n, be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo. Ɔ maan, b’a kunndɛman kɛ be nin Izraɛlifuɛ’m bé kún. Be seli Zozie kɛ: “Nannan, [...] sa nga ti bɔ e ba’n, yɛlɛ Anannganman ɔ Nyanmiɛn i ngan bɔ e tili’n.” (Zoz. 9:3, 9, 10) Nanwlɛ, Gabaɔnfuɛ’m be wunnin i wlɛ weiin kɛ Ɲanmiɛn nin Izraɛlifuɛ’m be o nun.\n7 Be flɛ bla kun kɛ Raabu, ɔ timan Zuifu. I kusu wunnin i wlɛ wie kɛ Ɲanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo. Wafa nga Zoova deli Izraɛlifuɛ mun’n, ɔ tili i nganniɛn. Ɔ maan, ɔ seli Izraɛlifuɛ nɲɔn mɔ be ɔli mɛn’n i kpla nianlɛ’n be kɛ: “N si kɛ Anannganman fali mɛn nga mannin amun.” Raabu si kɛ Izraɛlifuɛ nɲɔn m’ɔ sikeli be’n ti’n, i nvle nunfuɛ’m be kwla kun i. Sanngɛ, ɔ lafili su kɛ Ɲanmiɛn kwla de i bɔbɔ nin i osufuɛ mun.—Zoz. 2:9-13; 4:23, 24.\n8. ?Eli blɛ su’n, sa benin yɛ ɔ juli mɔ Izraɛlifuɛ wie’m be wunnin i wlɛ kɛ ɔ fin Ɲanmiɛn ɔn?\n8 Kɛ Eli blɛ su Ɲanmiɛn maan sin jrali tɛ mɔ be su yi’n su’n, Izraɛlifuɛ sunman b’a yoman kɛ famiɛn Akabu sa. Be wunnin i wlɛ kɛ sa sɔ’n fin Ɲanmiɛn. Ɔ maan, be kan flannin nun kɛ: “Anannganman yɛ ɔ ti Nyanmiɛn nin-ɔn!” (1 Fam. 18:39) Be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn kunngba cɛ, yɛ ɔ kwla yo sa sɔ’n niɔn.\n9. ?Ngue yɛ é yó naan y’a wun i wlɛ weiin kpa kɛ Ɲanmiɛn kwla sa’n kwlaa yo ɔ?\n9 Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ sran wie’m bé wún Ɲanmiɛn. Sran nga y’a kan be ndɛ like suanlɛ nga nun’n ti’n, y’a si Ɲanmiɛn i wunlɛ sɔ’n i bo kpa. Sɛ e si Ɲanmiɛn i nzuɛn’n nin sa ng’ɔ yo be’n, é wún i “wlɛ weiin kpa” kɛ ɔ kwla sa’n kwlaa yo. (Efɛ. 1:18) Kɛ ɔ fɛ i laa lele’n, sran wie’m be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn jrɛn i sufuɛ’m be sin. Ɔ maan, be lafili i su. E kunndɛ kɛ é nían be ayeliɛ’n su. ?Sanngɛ, e wun i wlɛ weiin kpa kɛ andɛ’n, Ɲanmiɛn jrɛn i sufuɛ’m be sin?\nWAFA NGA ƝANMIƐN YI I KWLALƐ’N I NGLO ANDƐ’N\n10. ?Sa benin yɛ ɔ kle kɛ andɛ’n, Zoova nian sran’m be lika ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n10 Sa sunman be kle weiin kpa kɛ andɛ’n, Zoova nian sran’m be lika. Afin, cɛn kunngun e ti i kɛ sran wie’m be srɛli i naan ɔ tɛli be su klanman. (Jue. 53:3) Be flɛ aniaan kun kɛ Alɛn. Ɔ tran Filipini lɔ klɔ kaan kun su. Kɛ cɛn kun ɔ́ bó jasin fɛ’n, ɔ fiteli bla kun su. Kɛ bla’n wunnin i’n, i ɲinmuɛn guali. Alɛn waan: “Nglɛmun nun’n, bla’n srɛli Zoova kɛ ɔ sunmɛn i Lalofuɛ mun naan be w’a wun i wun. Afin i talua nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be boli i like klelɛ bo. Kpɛkun, kɛ ɔ jali bian m’ɔ nin i wun’n be ko trannin klɔ kaan sɔ’n su’n, w’a wunman Zoova i Lalofuɛ mun kun. Wafa nga Ɲanmiɛn tɛli i srɛlɛ’n su ndɛndɛ’n, ɔ boli i nuan dan. I ti yɛ i ɲinmuɛn guali ɔ.” Kɛ ɔ yoli sɔ’n, afuɛ nuan w’a yiaman. Bla’n fɛli i wun mannin Zoova, yɛ be yoli i batɛmu.\n?A sie i nzɔliɛ kpa kɛ andɛ’n, Zoova jrɛn i sufuɛ’m be sin?(An nian ndɛ kpɔlɛ 11-13 be nun.)\n11, 12. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova suɛn i sufuɛ’m be bo ɔ? (b) Amun fa aniaan bla kun i wun ndɛ’n be yiyi nun.\n11 Zoova i sufuɛ sunman be wunnin kɛ ɔ suannin be bo. Afin i fanngan nun’n, be kwla wlali be ayeliɛ tɛ’n i ase. Wie’m be yacili siklɛti nɔnlɛ. Wie mun ekun be yacili drɔgi nɔnlɛ. Yɛ wie’m be yacili bian nin bla nna nga be fa fite nzra nun’n, i nianlɛ. Sran wie’m be seli kɛ i klikli nun’n, be buli i kɛ be bɔbɔ be fanngan nun be kwla wla sa tɛ’n i ase. Sanngɛ, w’a yoman ye. Kɛ be srɛli Zoova m’ɔ “kwla like kwlaa yo’n,” yɛ be kwla wlali sa tɛ’n i ase ɔ.—2 Kor. 4:7; Jue. 37:23, 24.\n12 Zoova suɛnnin i sufuɛ kpanngban be bo naan be wun sa ng’ɔ o be su’n i trawlɛ. I wie yɛle aniaan bla kun mɔ be flɛ i kɛ Ami, i liɛ’n. Anuannzɛ’n sunmɛnnin i jenvie’n i afiɛn lɔ klɔ kaan kun su. Be seli i kɛ ɔ ko uka aniaan mun naan be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ sua kun, ɔ nin ngaliɛ difuɛ’m be sua kun. Lɔfuɛ’m be nzuɛn’n nin be ninnge yolɛ’n, ɔ nin i liɛ’n, be timan kun. Asa ekun’n, blɛ sunman be kpɛ kolan’n yɛ be ɲanman nzue kpa naan b’a nɔn. Kɛ cɛn kwlaa ɔ́ kɔ́ sua kplanlɛ’n, ɔ nanti nzue nun. Be sikeli i sua ba kaan kun nun. Yɛ i wla loli i osufuɛ mun. Cɛn kun’n, ɔ kpankpannin aniaan bla kun su junman’n su lɔ. I ayeliɛ sɔ’n, ɔ yoli i nsisɔ dan. Kɛ ɔ juli i lawlɛ lɔ’n, kɔnguɛ’n, ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ suɛn i bo. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn b’a kpɛ kolan’n. Kɛ kolan’n bali m’ɔ sɔli i kannin’n i nuan’n, ɔ kanngannin Sasafuɛ Tranwlɛ’n kun nun. I lika ng’ɔ kanngannin nun’n, ɔ kan be nga be ɔli Gileadi suklu dilɛ’n be akpasua kun be ndɛ. Sa nga aniaan sɔ’m be wunnin i mɔ fluwa’n kɛn i ndɛ’n, i wie yɛ ɔ su wun i ɔ. Ɔ maan, ɔ seli kɛ: “N wunnin kɛ kɔnguɛ sɔ’n nun’n, Zoova yɛ ɔ su kan ndɛ klé min ɔn. I sɔ’n wlali min fanngan naan m’an kwla di min junman’n i titi.”—Jue. 44:26, 27; Eza. 41:10, 13.\n13. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova suɛn i sufuɛ’m be bo naan jasin fɛ’n, ɔ taka kpa ɔ?\n13 Zoova fanngan nun’n, i sufuɛ’m be kwla kpli be ti be “jran jasin fɛ’n su maan ɔ taka” kpa. (Fil. 1:7) Lika wie’m be nun’n, siefuɛ’m be se e kɛ nán e bo jasin fɛ’n. Kɛ ɔ yo sɔ’n, e fa ndɛ’n e kɔ jɔlɛ difuɛ’m be ja su. Asiɛ wunmuan’n su’n, jɔlɛ difuɛ’m b’a man e ndɛ fɛ sa ya nɲɔn ablesiɛn nin mɔcuɛ (268) tra su nun. Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 2000 nun’n, abloki lɔ jɔlɛ difuɛ dandan’m b’a bu e ndɛ fɛ sa 24 nun. I kwlaa sɔ’n kle weiin kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ yo sa ɔ.—Eza. 54:17; an kanngan Ezai 59:1 nun.\n14. ?Sa benin ekun mun yɛ be kle kɛ Ɲanmiɛn nin i sufuɛ’m be o nun ɔn?\n14 Like kun ekun ng’ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn nin i sufuɛ’m be o nun’n, yɛle jasin fɛ’n mɔ be bo i mɛn wunmuan’n nun’n. (Mat. 24:14; Yol. 1:8) Asa ekun’n, i sufuɛ’m be fin nvle fanunfanun nun. Sanngɛ, be bo ti kun. Ɲanmiɛn kunngba cɛ i fanngan nun ti yɛ i sɔ’n kwla yo ye ɔ. Kɛ be nga be suman Ɲanmiɛn’n be wun i sɔ liɛ’n, be se kɛ: “Nyanmiɛn wo amun afiɛn sakpa.” (1 Kor. 14:25) Nanwlɛ, sa sunman be kle kɛ Ɲanmiɛn jrɛn i sufuɛ’m be sin. (An kanngan Ezai 66:14 nun.) ?Yɛ e li? ?E wun i wlɛ weiin kɛ Ɲanmiɛn nin e o nun?\nMAAN E WUN I WLƐ KƐ ZOOVA NIN E O NUN\n15. ?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, ɔ yo e kɛ Ɲanmiɛn i sa nunman e su ɔ?\n15 Kɛ kekle’n o e su’n, wie liɛ’n, e bu i kɛ Ɲanmiɛn i sa nunman e su. Wafa nga laa’n, ɔ jrannin e sin sa wie’m be nun’n, e wla fi su. I sɔ yɛ laa’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Eli yoli ɔ. Kɛ Zezabɛli kunndɛli kɛ ɔ́ kún i’n, srɛ kunnin i dan. Blɛ sɔ’n nun’n, i wla fili wafa nga Ɲanmiɛn suɛnnin i bo laa’n su. Biblu’n waan: “Siɛn’n, like ng’ɔ kunndɛ’n yɛlɛ wie’n.” (1 Fam. 19:1-4) ?Sanngɛ nn, ngue yɛ ɔ fata kɛ Eli yo ɔ? Nanwlɛ, ɔ fata kɛ ɔ fɛ i wun wla Zoova sa nun.—1 Fam. 19:14-18.\n16. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e ɲinma’n w’a wun Ɲanmiɛn kɛ Zɔbu fa wunnin i’n sa ɔ?\n16 Kɛ sa’m be tɔli Zɔbu su’n, ɔ buli i bɔbɔ i wun akunndan dan. Ɔ maan i klikli nun’n, w’a kwlá wunman sa sɔ’n i su akunndan nga Ɲanmiɛn bu’n i wlɛ. (Zɔb 42:3-6) Zɔbu miɛnnin i ɲin kpa naan w’a wun akunndan nga Ɲanmiɛn bu’n i wlɛ. Maan e nian Zɔbu i ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, sɛ sa o e su’n, maan e bu i su ndɛ nga Biblu’n kan’n i su akunndan. Sɛ e yo sɔ’n, é wún kɛ Ɲanmiɛn o lɛ sakpa naan w’a yiman e blo. Ɔ maan, ndɛ nga Zɔbu kan kleli Ɲanmiɛn’n, é kán wie. Ɔ seli kɛ: “Laa be kan ɔ ndɛ’n yɛ n tili-ɔ. Sanngɛ siɛn liɛ’n, min nyinma’n w’a wun wɔ.”\nZoova fa ɔ kɛ a uka sran uflɛ naan ɔ wun i wie. ?A wun i wlɛ sɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 17, 18 nun.)\n17, 18. (a) ?Sa benin wie mun yɛ sɛ e bu be akunndan’n, é wún kɛ Zoova nian e lika ɔ? (b) An kan sa kun m’ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn nian e lika andɛ’n, i ndɛ.\n17 Sɛ e bu sa wie’m be akunndan’n, é wún i wlɛ kɛ Zoova nin e o nun sakpa. I kun yɛle kɛ Zoova fanngan nun’n, e si ndɛ nanwlɛ’n. Atrɛkpa’n, kɛ e tieli ijɔlɛ kun e aɲia kun i bo’n, ɔ yoli e fɛ dan. I sɔ’n ti, e seli kɛ: “Ndɛ nga ti min liɛ.” Atrɛkpa kusu’n, Ɲanmiɛn tɛli e srɛlɛ kun su klanman. Annzɛ kɛ e kunndɛli kɛ é bó jasin fɛ’n i kpa trá laa’n, e wunnin kɛ Zoova fanngan nun e kwla yoli sɔ. Annzɛ kusu kɛ jasin fɛ’n i bolɛ ti’n, e yacili e junman’n i dilɛ’n, e wunnin kɛ Zoova yiali nda ng’ɔ tali’n i nuan. Ɔ seli kɛ: “N su kpɔci-man wɔ mlɔnmlɔn.” (Ebr. 13:5) Sɛ e nin Zoova e afiɛn’n mantan kpa’n, é wún i wlɛ kɛ ɔ nian e lika kpa.\n18 Be flɛ aniaan bla kun kɛ Sara, ɔ fin Keniya. Ɔ seli kɛ: “N kle bla kun i Biblu’n nun like, sanngɛ ɔ yoli min kɛ ɔ timɛn i cinnjin sa. N srɛli Zoova. N srɛli i kɛ sɛ ɔ fata kɛ n yaci bla sɔ’n i like klelɛ’n, maan n wun i wlɛ. Kɛ n wieli i srɛ mɔ n seli kɛ ‘maan ɔ yo sɔ’ cɛ’n, min selilɛli’n tɛli. Biblu’n nun like suanfuɛ’n, w’a flɛ min naan ɔ́ kɔ́ aɲia’n i bo wie. Ɔ boli min nuan dan.” Nanwlɛ, sɛ e fa e ɲin sie sa nga Ɲanmiɛn yo be’n be su kpa’n, é wún i wlɛ kpa kɛ ɔ nin e o nun. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Rona. Ɔ fin Azi mɛn’n un. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yo naan e wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn nian e lika titi’n, ɔ timan pɔpɔ. Sanngɛ, kɛ e ko wun i wlɛ’n, e wun kɛ e ndɛ lo i dan.’\n19. ?Ngue ekun yɛ é yó naan y’a wun Ɲanmiɛn ɔn?\n19 Zezi seli kɛ: “Be nga sa tɛ fi nun-man be anwlɛn’n nun’n, be liɛ su ti ye, afin bé wá wún Nyanmiɛn!” (Mat. 5:8) ?Ngue yɛ é yó naan sa tɛ fi w’a tranman e awlɛn’n nun ɔn? Ɔ fata kɛ e bu sa nga be ti kpa’n, be akunndan. Yɛ nán e yo sa tɛ fi. (An kanngan 2 Korɛntfuɛ Mun 4:2 nun.) Like suanlɛ nga w’a kle e kɛ sɛ e waan é wún Ɲanmiɛn’n, ɔ fata kɛ e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n mantan kpa titi. Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá klé e kɛ sɛ e lafi Ɲanmiɛn su’n, é wún i wlɛ kpa kɛ ɔ nin e o nun titi.\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N Ɔktɔblu 2015 | ?Be nga be srɛ Ɲanmiɛn’n be kle be wun yalɛ ngbɛn?


Biblu’n nun ndɛ: Babilɔni lɔ lomuɛn nun tranlɛ lele Zerizalɛmu i wun talɛ’n i kplanlɛ - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nI nun mɔ Izraɛlifuɛ’m be o lomuɛn nun Babilɔni lɔ’n, sa kpanngban kleli be Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i yalɛ. Be fali Sadraki, Mesaki nin Abɛdi-Nego be yili be sin dan kpa kun nun, sanngɛ Ɲanmiɛn deli be. I sin’n, kɛ Medifuɛ mun nin Pɛrsifuɛ’m be wa fali Babilɔni klɔ’n, be fali Daniɛli be yili i asɔmɔli’m be kunman’n nun, sanngɛ Ɲanmiɛn sɛsɛli i ekun, ɔ katali asɔmɔli’m be nuan’n su.\nKɛ ɔ yoli’n, Pɛrsifuɛ’m be famiɛn Siriisi yili Izraɛlifuɛ mun lomuɛn nun. Yɛ be sali be sin be klɔ liɛ’n su lɔ ɔ. Be dili afuɛ ableso (70) lomuɛn nun Babilɔni lɔ. Kɛ be sali be sin Zerizalɛmu lɔ’n, like nga be dun mmua yoli’n, yɛle Zoova sua’n i kplanlɛ. Sanngɛ i osu w’a cɛman yɛ be kpɔfuɛ’m be wa jrannin be junman’n niɔn. Ɔ maan kɛ be sali be sin Zerizalɛmu lɔ’n, ɔ dili afuɛ ablaɔn nin nɲɔn (22), kwlaa naan b’a wie Ɲanmiɛn sua’n kplan.\nI sin’n, é wá kán Ɛsdrasi m’ɔ bali Zerizalɛmu ɔ wa siesieli Ɲanmiɛn sua’n i ye’n, i ndɛ wie. Kɛ ɔ́ bá’n, nn b’a kplan Ɲanmiɛn sua’n i afuɛ ablanan nin nso (47) yɛ. I sin’n, kɛ ɔ dili afuɛ blu nin nsan’n (13), yɛ Neemi kusu bali ɔ. Ɔ wa ukali be naan b’a kplan Zerizalɛmu klɔ’n i wun talɛ’n i uflɛ. AKPASUA NNUN’N i nun ndɛ kwlaa dili afuɛ ya kun afuɛ ablenun nin nɲɔn (152).\nAKPASUA NGA NUN'N


Maan e nian be nga be nin Ɲanmiɛn be nantili klanman’n be ayeliɛ’n su\nZoova flɛli i kɛ “min janvuɛ”\nMaan e nian Zoova i janvuɛ’m be ayeliɛ’n su\nMaan e nin Zoova e nanti klanman titi\nMaan e nian be nga be nin Zoova be nantili klanman’n be ayeliɛ’n su\nLIFE STORY Zoova yrali min su\nMaan e su Zoova aklunjuɛ su titi\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Anglais Aukan Bassa (Cameroun) Bichlamar Boulou Cakchiquel Cambodgien Chitonga Chokwe Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Efik Espagnol Ewé Fon Français Ga Gallois Garifuna Groenlandais Haoussa Hmong (White) Iban Icibemba Igbo Isoko Italien Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Lao Lifu Lingala Lunda Luvale Maltais Mam Mambwe-Lungu Mazateco (Huautla) Mbunda Mende Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ngabere Ngangela Nyaneka Nyanja Nzema Otètèla Pidgin (Cameroon) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sepedi Sesotho (Lesotho) Silozi Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tahitien Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Twi Tzeltal Umbundu Urhobo Uruund Venda Wallis Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zoulou\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Fevrie 2016\n“Like nga [Zoova] waan amun yo’n yɛlɛ kɛ i waan nán an bu amun wiengu lufle, klun-ufue su like’n yɛ amun yo-ɔ, yɛ atin nga amun Nyanmiɛn’n kle amun’n, amun fa su nin amun wun ase kanlɛ.”—MISE 6:8.\nJUE: 63, 43\n?Wan yɛ ɔ fata kɛ i ndɛ lo e dan ɔn?\n?Ngue ti yɛ Zonatan nin Abnɛr b’a buman Davidi i wun akunndan kunngba’n niɔn?\n?Nzuɛn benin yɛ sɛ e le i’n, e nin Ɲanmiɛn e kwla nanti klanman ɔn? ?Sa benin nun yɛ e kwla yi nzuɛn sɔ’m be nglo ɔ?\n1, 2. ?Wafa sɛ yɛ Davidi kleli kɛ ɔ nin Ɲanmiɛn be nanti klanman ɔn? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nCƐN kun’n, Saili nin i sonja akpi nsan (3.000) be ɔli Davidi i kunndɛlɛ aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ naan bé kún i. Kɛ lika’n sannin’n, be kpɛli be ngblaliɛ lɔ. Kɔnguɛ mbluniɛn nun’n, Davidi nin Abisai be ɔli lɔ. Be wunnin kɛ Saili nin i sonja’m be ngba be su lafi. Be nantili blɛblɛblɛ be ko toli Saili. Yɛ Abisai seli Davidi kɛ: “Jran, ń fá i cua’n kplɛ́n i ti’n nun ɔ́ bó nun asiɛ wun. Ń fá kplɛ́n i ti nun kpɛ kunngba cɛ, kpɛkuun w’a wie.” Sanngɛ, Davidi seli Abisai kɛ: “Nán kun i. ?Sɛ sran kun Anannganman i sran b’ɔ fɛli i sieli famiɛn’n, bé yáci cɛ́? [...] Nán min yɛ ń kún Anannganman i sran ng’ɔ sieli i nin-ɔn!”—1 Samiɛl 26:8-12.\n2 Davidi buli Saili i sran. W’a kunndɛman kɛ ɔ́ kún i. Afin, ɔ si kɛ Zoova yɛ ɔ sieli Saili famiɛn ɔn. I lɛ’n nun’n, ɔ kleli kɛ ɔ nin Zoova be nanti klanman. Zoova kunndɛ kɛ i sufuɛ’m be ɲin yi be siefuɛ mun. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ e nin i e nanti klanman.—An kanngan Mise 6:8 nun.\n3. ?Wafa sɛ yɛ Abisai kleli kɛ ɔ nin Davidi be nanti klanman ɔn?\n3 Abisai si kɛ Zoova fali Davidi kɛ ɔ yo famiɛn. I sɔ’n ti, ɔ buli Davidi i sran. Kɛ Davidi yoli famiɛn’n, ɔ kunndɛli Iri i yi’n. Kpɛkun, ɔ seli Abisai i niaan bian Zɔabu kɛ ɔ yo naan be kun Iri. Be kunnin Iri sakpa. (2 Samiɛl 11:2-4, 14, 15; 1 Be Nyoliɛ 2:16) Atrɛkpa’n, Abisai tili sa nga Davidi yoli’n. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, ɔ buli Davidi i sran titi. Asa ekun’n, Abisai bɔbɔ ti sonja’m be su kpɛn’n kun. Ɔ maan, ɔ kwla se kɛ ɔ́ dé famiɛn bia’n. Sanngɛ, w’a yoman sɔ. Ɔ jrannin Davidi sin. Ɔ sɛsɛli i naan i kpɔfuɛ’m b’a kunmɛn i.—2 Samiɛl 10:10; 20:6; 21:15-17.\n4. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Davidi nin Ɲanmiɛn be nanti klanman ɔn? (b) ?Sran benin mun yɛ like suanlɛ nga wá kán be ndɛ ɔ?\n4 Davidi nin Zoova be nantili klanman. I gbanflɛn nun’n, ɔ kunnin Goliati m’ɔ ti Filistifuɛ’m be safuɲrɛn’n. Afin, Goliati kan Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be ndɛ tɛtɛ. (1 Samiɛl 17:21, 24, 46) Kɛ Davidi yoli famiɛn’n m’ɔ yoli sa tɛ’n, Zoova i nuan ijɔfuɛ Natan ko tuli i fɔ. Davidi dili sa tɛ ng’ɔ yoli’n i nanwlɛ. Kpɛkun, ɔ sɔli fɔ nga be tuli i’n i nun klanman. (2 Samiɛl 12:1-5, 13) Kɛ Davidi yoli oke’n, ɔ mannin ninnge kpanngban naan be fa kplan Ɲanmiɛn i sua’n. (1 Be Nyoliɛ 29:1-5) Davidi yoli sa tɛ. Sanngɛ, w’a yaciman Zoova sulɛ le. (Jue Mun 51:6, 12; 86:2) Davidi nin i blɛ su sran wie’m be nin Zoova be nantili klanman titi. Like suanlɛ nga wá kán be ndɛ. Kpɛkun, nzuɛn ng’ɔ fata kɛ e ɲɛn i naan e nin Zoova y’a nanti klanman’n, ɔ́ kɛ́n i ndɛ wie.\n5. ?Ngue yɛ Abisai i wun ndɛ’n kle e ɔ?\n5 Davidi i ndɛ loli Abisai kpa. I sɔ’n ti, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kún Saili mɛ́n i. Sanngɛ, Davidi w’a kplinman su. Afin, Saili ti “Anannganman i sran b’ɔ fɛli i sieli famiɛn’n.” (1 Samiɛl 26:8-11) ?Ngue yɛ Abisai i wun ndɛ’n kle e ɔ? Yɛle kɛ, maan e wun sran ng’ɔ fata kɛ i ndɛ lo e dan’n i wlɛ. I lɛ’n nun’n, Ɲanmiɛn Ndɛ’n yɛ ɔ kwla kle e ɔ.\nSran ng’ɔ fata kɛ i ndɛ lo e dan’n, yɛle Zoova.\n6. ?Kannzɛ e kunndɛ kɛ e nin e janvuɛ nin e osufuɛ mun e afiɛn’n sɛ kpa’n, sanngɛ, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su ɔ?\n6 Titi’n, e kunndɛ kɛ e nin e janvuɛ nin e osufuɛ mun e afiɛn’n sɛ kpa. Sanngɛ, klɔ sran’n i klun akunndan’n ti tɛ. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e nian e wun su kpa naan y’a faman ajalɛ tɛ. (Zeremi 17:9) I wie yɛle kɛ, sɛ e awlɛn su sran kun yo sa tɛ naan be tu i asɔnun’n nun’n, ɔ cɛman naan y’a jrɛn i sin. Sɛ i sɔ sa ju’n, maan e wla kpɛn su kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ i ndɛ lo e dan ɔn.—An kanngan Matie 22:37 nun.\n7. ?Wafa sɛ yɛ aniaan bla kun kleli kɛ Zoova yɛ i ndɛ lo i dan ɔn?\n7 Sɛ be tu e osufuɛ kun asɔnun’n nun’n, maan e kle kɛ Zoova yɛ i ndɛ lo e dan ɔn. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Ani. Be tuli i nin’n asɔnun’n nun. Cɛn kun’n, i nin’n flɛli i telefɔnun nun kɛ ɔ́ kó níɛn i osu.  (An nian “ndɛ wie mun ekun” i nun.) Ani i nin’n plannin kɛ i osufuɛ’m be nin i be ijɔman kun. Ndɛ sɔ’n yoli Ani i ya. Ɔ maan, ɔ seli i nin’n kɛ ɔ́ wá klɛ́ i fluwa. Kwlaa naan Ani w’a klɛ fluwa’n, ɔ buli Ɲanmiɛn i mmla wie’m be su akunndan. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:11; 2 Zan 9-11) Ɔ maan, fluwa ng’ɔ klɛli’n nun’n, ɔ seli i nin’n kɛ sa tɛ’n m’ɔ yoli m’ɔ kunndɛman kɛ ɔ́ káci i nzuɛn’n, i ti yɛ i osufuɛ’m be nin i be ijɔman kun ɔn. Ɔ maan, ɔ fin i bɔbɔ. Naan sɛ i waan ɔ nin i osufuɛ’m bé íjɔ ekun’n, ɔ fata kɛ ɔ kaci i nzuɛn’n. Naan ɔ fɛ i wun mantan Zoova.—Zak 4:8.\n8. ?Nzuɛn benin yɛ sɛ e le i’n, e nin Ɲanmiɛn e kwla nanti klanman ɔn?\n8 Be nga Davidi i blɛ su be nin Ɲanmiɛn be nantili klanman’n, be ti wun ase kanfuɛ nin klun ufuefuɛ. Kpɛkun, be ti yakpafuɛ. É wá wún wafa nga e kwla yo kɛ be sa’n.\nMAAN E YO WUN ASE KANFUƐ\n9. ?Ngue ti yɛ Abnɛr kunndɛli kɛ ɔ́ kún Davidi ɔ?\n9 Kɛ Davidi kpɛli Goliati i ti’n, ɔ fa ko mannin Saili. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Saili i wa Zonatan, ɔ nin Abnɛr m’ɔ ti Izraɛli sonja’m be su kpɛn’n, be o Saili i wun lɛ. Kɛ ɔ fin lɛ’n, Zonatan nin Davidi be trali aenguɛ. Kpɛkun, ɔ nin Davidi be nantili klanman. (1 Samiɛl 17:57–18:3) Sanngɛ, Abnɛr w’a yoman sɔ wie. Ɔ nin Saili be bo yoli kun naan bé kún Davidi. (1 Samiɛl 26:1-5; Jue Mun 54:5) Kɛ Saili wuli’n, Abnɛr kunndɛli kɛ ɔ́ fá Saili i wa Is-Bosɛti síe i famiɛn. I sin’n, ɔ kunndɛli Saili i yi’m be nun kun bɔbɔ. Atrɛkpa’n, ɔ yoli sɔ naan i bɔbɔ dí famiɛn’n. (2 Samiɛl 2:8-10; 3:6-11) Zonatan nin Abnɛr be si kɛ Zoova fali Davidi kɛ ɔ yo Izraɛli famiɛn. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ b’a buman Davidi i wun akunndan kunngba’n niɔn? Yɛle kɛ, Zonatan nin Zoova be nanti klanman. Yɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ. Abnɛr liɛ’n, ɔ timɛn i sɔfuɛ.\n10. ?Ngue ti yɛ Absalɔmun nin Ɲanmiɛn b’a nantiman klanman ɔn?\n10 Davidi i wa Absalɔmun nin Ɲanmiɛn b’a nantiman klanman. Afin, ɔ timan wun ase kanfuɛ. Ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ yó famiɛn. I sɔ’n ti’n, ɔ kunndɛli i bɔbɔ i “kakaklolo nin i nnɛn kpanngɔ mun. Yɛ ɔ fali sran ablenun kɛ be wanndi dun mmua i nyrun.” (2 Samiɛl 15:1) Asa ekun’n, ɔ lakali Izraɛlifuɛ mun. Yɛ be nun kpanngban kpa be suli i su. Absalɔmun si kɛ Zoova yɛ ɔ sieli i si Davidi i famiɛn ɔn. Sanngɛ, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kún Davidi.—2 Samiɛl 15:13, 14; 17:1-4.\n11. ?Ngue yɛ Abnɛr, nin Absalɔmun, ɔ nin Bariki be wun ndɛ’n kle e ɔ?\n11 Sran ng’ɔ timan wun ase kanfuɛ’n, ɔ kunndɛ dunman. Yɛ ɔ nin Ɲanmiɛn be kwlá nantiman klanman. E mɔ e klo Ɲanmiɛn’n, e kunndɛman kɛ é nían Abnɛr nin Absalɔmun be ayeliɛ’n su. Sanngɛ, sɛ y’a nianman e wun kpa’n, e ɲin kwla blo sika wun. Annzɛ e kwla kunndɛ kɛ é yó mɛn nga nun sran dan. Yɛ i sɔ’n ti’n, e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n kwla saci. I wie yɛle Bariki m’ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Zeremi i fluwa klɛfuɛ’n i liɛ’n. Blɛ wie nun’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ ɲán ninnge kpanngban. I sɔ’n ti, Ɲanmiɛn junman’n i dilɛ w’a yomɛn i fɛ kun. Naan Zoova w’a se i kɛ: “Like nga n kplannin’n, n wo i bubulɛ. Like nga n tali’n, n wo i bo tulɛ. Ɔ lɛ-man mɛn’n i lika kun b’ɔ́ ká lɛ-ɔ. I sɔ’n kpɛkuun pɔɔ yɛ a kunndɛ kɛ á trán nun-ɔn. Nán kunndɛ pɔɔ nun tranlɛ.” (Zeremi 45:4, 5) Bariki tieli Zoova i nuan ndɛ’n. Maan e kusu e tie ndɛ nga Zoova kan’n. Afin ɔ ka kan’n, ɔ́ wá núnnún mɛn tɛ nga.\nKɛ e se aniaan kun kɛ ɔ ko wun asɔnun kpɛnngbɛn’m be wun naan be ukɛ i’n, e kle kɛ e nin Zoova e nanti klanman, naan e ti aklunyefuɛ.\n12. An fa sa kun kle kɛ sɛ e bu e ngunmin e wun akunndan’n, e nin Ɲanmiɛn e kwlá nantiman klanman.\n12 Be flɛ aniaan bian kun kɛ Daniɛli. Ɔ fin Mɛksiki. Blɛ wie nun’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ já talua kun m’ɔ suman Zoova’n. Daniɛli waan: “N klɛli talua sɔ’n i fluwa titi. Kɛ n yoli atin bofuɛ bɔbɔ’n, m’an yacimɛn i fluwa klɛlɛ.” Sanngɛ, Daniɛli wa wunnin i wlɛ kɛ, ɔ su bu i ngunmin i wun akunndan. Naan ɔ nin Ɲanmiɛn be nantiman klanman. I sɔ’n ti’n, ɔ yoli wun ase kanfuɛ. Ɔ ko kannin talua’n i ndɛ kleli asɔnun kpɛnngbɛn kun mɔ i ɲin w’a ti kpa’n. Daniɛli waan: “Ɔ kleli min kɛ sɛ min waan e nin Ɲanmiɛn é nánti klanman’n, ɔ fata kɛ n yaci talua’n i fluwa klɛlɛ. N srɛli Zoova, yɛ n sunnin bɔbɔ. Naan m’an fɛ i sɔ ajalɛ’n. Kɛ n yoli sɔ’n, Zoova junman’n i dilɛ’n wa yoli min fɛ kpa.” Daniɛli wa jali bla kun m’ɔ klo Zoova wie’n. Dɔ nga su’n, ɔ ti akpasua sunianfuɛ.\nSRAN NG’Ɔ NIN ƝANMIƐN BE NANTI KLANMAN’N, Ɔ YO SRAN YE\nSɛ e wun kɛ e janvuɛ kun w’a yo sa tɛ’n, maan e wlɛ i fanngan kɛ ɔ ko wun asɔnun kpɛnngbɛn’m be wun ndɛndɛ naan be ukɛ i. (An nian ndɛ kpɔlɛ 14 nun.)\n13. ?Kɛ Davidi yoli sa tɛ’n, wafa sɛ yɛ Natan kleli kɛ ɔ nin Zoova nin Davidi be nanti klanman ɔn?\n13 Sɛ e nin Zoova e nanti klanman’n, maan e nin e wiengu mun e nanti klanman wie. Yɛle kɛ, maan e uka be naan be yo sa ng’ɔ ti kpa’n. I sɔ yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Natan yoli ɔ. Kɛ Davidi kunndɛli Iri i yi’n m’ɔ kunnin Iri’n, Zoova sunmannin Natan kɛ ɔ ko tu Davidi i fɔ. Srɛ w’a kunman Natan. Ɔ ko yoli like nga ti yɛ Zoova sunmɛnnin i’n. Sanngɛ, ɔ yoli i amanniɛn su. Natan kunndɛli kɛ Davidi wun i wlɛ kɛ ɔ yoli sa tɛ. I sɔ’n ti, ɔ fali aɲanbeunfuɛ kun i sunnzun ase. Aɲanbeunfuɛ sɔ’n le bua kpanngban kpa. Sanngɛ, ɔ ko fali yalɛfuɛ kun i bua ba kunngba cɛ’n i wue kekle su. Kɛ Davidi tili ndɛ sɔ’n, ɔ yoli i ya kpa. Kpɛkun, Natan seli i kɛ: “Sran sɔ’n yɛle wɔ.” Kɛ ɔ kannin sɔ’n, Davidi wunnin i wlɛ kɛ ɔ yoli sa tɛ Zoova ɲrun.—2 Samiɛl 12:1-7, 13.\n14. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e nin Zoova nin e janvuɛ, ɔ nin e osufuɛ mun e nanti klanman ɔn?\n14 Sɛ e nin Zoova e nanti klanman’n, maan e yo e wiengu’m be ye. Wienun ɔn, e si kɛ e janvuɛ kun annzɛ e osufuɛ kun w’a yo sa tɛ. Yɛ kusu, e si kɛ Zoova yɛ ɔ fata kɛ i ndɛ lo e dan ɔn. Sanngɛ, sɛ y’a nianman e wun kpa’n, ɔ cɛman naan y’a kata e osufuɛ’n annzɛ e janvuɛ’n i bo. Sɛ i sɔ sa ju’n, maan e wla kpɛn Natan su. Maan e yo like nga Zoova se e kɛ e yo’n, naan e yo e osufuɛ’n annzɛ e janvuɛ’n i ye. Yɛle kɛ, maan e wlɛ i fanngan kɛ ɔ ko kan sa ng’ɔ yoli’n kle asɔnun kpɛnngbɛn mun ndɛndɛ. Sɛ w’a ɔman’n, maan e bɔbɔ e ko kan kle asɔnun kpɛnngbɛn mun. I liɛ’n, é klé kɛ e nin Zoova e nanti klanman. Asa ekun’n, é klé kɛ e yoli e osufuɛ’n annzɛ e janvuɛ’n i ye. Afin, asɔnun kpɛnngbɛn’m bé klé i atin ng’ɔ ti kpa’n amanniɛn su. Kpɛkun, ɔ nin Zoova bé kwlá nánti klanman ekun.—An kanngan Saun Yolɛ 5:1, ɔ nin Galasifuɛ Mun 6:1 be nun.\nSƐ E TIMAN YAKPAFUƐ’N, E NIN ƝANMIƐN E KWLÁ NANTIMAN KLANMAN\n15, 16. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Isai ti yakpafuɛ ɔ?\n15 Be flɛ bian kun kɛ Isai. Ɔ nin famiɛn Davidi be nantili klanman wie. Kɛ Absalɔmun lakali Izralifuɛ mun mɔ bé sú i su’n, Isai w’a sumɛn i su wie. I lɛ’n nun’n, ɔ kleli kɛ ɔ ti yakpafuɛ. Naan ɔ nin Ɲanmiɛn be nanti klanman. (2 Samiɛl 15:13; 16:15) Kɛ Absalɔmun nin i sonja’m bé bá Zerizalɛmun’n, Davidi wanndi tɔli blo. Blɛ sɔ’n nun’n, Davidi sin yɛ Isai jrannin ɔn. Kannzɛ Davidi w’a yo oke naan sran kpanngban be kunndɛ kɛ bé kún i’n, Isai w’a yaciman Davidi. Afin, ɔ si kɛ Zoova yɛ ɔ sieli Davidi i famiɛn ɔn. I kpa bɔbɔ’n, Isai ko toli Davidi olivie oka’n su lɔ.—2 Samiɛl 15:30, 32.\n16 Davidi seli Isai kɛ ɔ sɛ i sin Zerizalɛmun lɔ naan ɔ ko fɛ i wun mantan Absalɔmun. I liɛ’n, ɔ kwla yo maan afɔtuɛ nga Asitɔfɛli man be’n, bé tó fúan. Isai yoli yakpafuɛ, yɛ ɔ nin Ɲanmiɛn be nantili klanman. Afin, ɔ ko yoli like nga Davidi seli i kɛ ɔ yo’n. Davidi srɛli Zoova kɛ ɔ jran Isai sin. Yɛ Zoova yoli sɔ sakpa. Ɔ maan, Absalɔmun yacili Asitɔfɛli i afɔtuɛ’m be su nantilɛ. Isai i afɔtuɛ liɛ’n i su yɛ ɔ nantili ɔ.—2 Samiɛl 15:31; 17:14.\n17. ?Ngue ti yɛ sɛ e timan yakpafuɛ’n, e nin Ɲanmiɛn e kwlá nantiman klanman ɔn?\n17 Sɛ e timan yakpafuɛ’n, e nin Ɲanmiɛn e kwlá nantiman klanman. Afin, e osufuɛ mun annzɛ e wiengu nga e nin be e di junman’n, annzɛ e nvle’n i siefuɛ’m be kwla kunndɛ kɛ e yo be klun sa. Be flɛ bian kun kɛ Taro. Ɔ fin Zapɔn. I bakan nun’n, ɔ yo like kwlaa nga i si nin i nin’n be se i kɛ ɔ yo’n. Kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be wa boli i Biblu’n nun like klelɛ bo’n, w’a yomɛn i si nin i nin’n be fɛ. Be seli i kɛ ɔ yaci like suanlɛ. Ɔ yoli Taro i ya dan. Asa ekun’n, ɔ kwlá semɛn i si nin i nin’n be kɛ ɔ́ kɔ́ aɲia’m be bo. I waan: “Be fali min wun ya ɔ cɛli kpa. Ɔ maan, be seli min kɛ nán n wɔ be wun kun. N srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ suan min bo naan ajalɛ nga n fali’n, n jran su kpa. Siɛn’n, b’a gua be ya’n i ase kan. Ɔ maan, n kwla ko nian be osu tikatika.”—An kanngan Nyanndra Mun 29:25 nun.\n18. ?Ngue yɛ like suanlɛ nga kleli e ɔ?\n18 Davidi nin Zonatan nin Natan, ɔ nin Isai be nin Zoova be nantili klanman. Yɛ w’a yoman be nsisɔ le. Maan e nian be ayeliɛ’n su. Nán e nian Abnɛr nin Absalɔmun be ayeliɛ’n su. Fɔ’n m’ɔ o e nun’n ti’n, ɔ cɛman naan y’a yo sa tɛ. Sanngɛ i kwlaa m’ɔ yoli o, maan e kle Zoova kɛ i ndɛ lo e dan, naan e kunndɛ kɛ e nin i é nánti klanman tititi.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 7) E kacili sran wie’m be dunman’n.\nSɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, e su buman e ngunmin e wun akunndan. Sanngɛ, é yó Zoova klun sa.\nSɛ e ti aklunyefuɛ’n, é yó e wiengu’m be ye. Kpɛkun, e nin be é trán kɛ nga Zoova kunndɛ kɛ e nin be e tran’n sa.\nSɛ e ti yakpafuɛ’n, e su yoman srongble. Sanngɛ, e ɲin yí Zoova sa’n kwlaa nun.\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Fevrie 2016


Maan e si aunnvuɛ kɛ Ɲanmiɛn sa | Like suanlɛ liɛ’n\n“N ti Anannganman. N ti Nyanmiɛn aklunyefuɛ, nin aunnvuɛ sifuɛ.”—EZIPT LƆ TULƐ 34:6.\nJUE: 142, 12\n?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, ɔ ti kekle man e kɛ e si aunnvuɛ-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Zoova kleli i sufuɛ mun kɛ maan be si aunnvuɛ-ɔ?\n?Sa’n kwlaa nun yɛ ɔ fata kɛ e si aunnvuɛ-ɔ?\n1. (a) ?Zoova bɔbɔ i wun ndɛ benin yɛ ɔ kan kleli Moizi-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ i sɔ m’ɔ yoli’n, ɔ ti cinnjin-ɔn?\nCƐN kun’n, Ɲanmiɛn Zoova kɛnnin i wun ndɛ kleli Moizi. Ɔ boli i dunman’n. Kpɛkun i sin’n, ɔ kɛnnin i nzuɛn wie’m be ndɛ. Zoova w’a kanman tinmin m’ɔ le i’n, ɔ nin ngwlɛlɛ m’ɔ si i’n be ndɛ. Sanngɛ, ɔ seli kɛ ɔ ti aklunyefuɛ, nin aunnvuɛ sifuɛ. (An kanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 34:5-7 nun.) Zoova yoli sɔ naan Moizi wun i wlɛ kɛ ɔ́ níɛn i lika. (Ezipt Lɔ Tulɛ 33:13) Kɛ e si kɛ Zoova nian e lika’n, i sɔ’n yo e fɛ dan. ?Sanngɛ, ngue yɛ sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n, ɔ yo-ɔ? É wá wún i like suanlɛ nga nun.\n2, 3. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ e kwlakwla e kwla si aunnvuɛ-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e kan aunnvuɛ silɛ’n i ndɛ-ɔ?\n2 Zoova ti aunnvuɛ sifuɛ. Yɛ ɔ yili sran kɛ i bɔbɔ sa. I sɔ’n ti, sɛ e su Zoova annzɛ e sumɛn i o, e kwla si aunnvuɛ. Kɛ e wun kɛ afɛ o be su’n, e ti be wun ɲanman nun. (Bo Bolɛ 1:27) Biblu’n kan sran wie mɔ be sili be wiengu aunnvuɛ’n be ndɛ. Salomɔn blɛ su’n, bla nɲɔn be kplili ba nɔnman kun. Salomɔn kunndɛli kɛ ɔ́ sí sran nga i liɛ yɛle ba’n. I sɔ’n ti, ɔ seli kɛ maan be kpɛ ba’n nun naan be fa cɛ be. Kɛ bla nga i liɛ yɛle ba’n tili ndɛ sɔ’n, i wa’n yoli i annvɔ. Ɔ maan, ɔ seli kɛ maan be fa ba’n be maan bla kun’n. (1 Famiɛn Mun 3:23-27) Sran ng’ɔ kleli kɛ ɔ si aunnvuɛ wie’n, yɛle Ezipti famiɛn i wa bla’n. Kɛ ɔ wunnin ba nɔnman yasua kun’n, ɔ wunnin i wlɛ kɛ Ebre’m be wa-ɔ. Ɔ maan, ɔ fata kɛ be kun ba sɔ’n. Sanngɛ, ba’n “yoli i annvɔ.” I sɔ’n ti, ɔ fali ba’n, yɛ ɔ tɛli i kɛ i klun ba sa.—Ezipt Lɔ Tulɛ 2:5, 6.\n3 ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e kan aunnvuɛ silɛ’n i ndɛ-ɔ? Yɛle kɛ, Zoova si aunnvuɛ. Yɛ ɔ kunndɛ kɛ e nian like ng’ɔ yo su e yo. (Efɛzfuɛ Mun 5:1) Wafa ng’ɔ yili e’n ti’n, e kwla si aunnvuɛ. Sanngɛ, fɔ m’ɔ o e nun’n ti, wie liɛ’n, e bu e ngunmin e wun akunndan. Ɔ maan, kɛ ɔ yo naan sran yo e annvɔ naan e ti i wun ɲanman nun’n, ɔ ti kekle man e. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e wiengu’m be ndɛ lo e-ɔ? É wá kán wafa nga Zoova nin sran wie’m be kleli kɛ be si aunnvuɛ’n, i ndɛ. I sin’n, é kán wafa nga e kwla si aunnvuɛ kɛ Ɲanmiɛn sa’n i ndɛ. Kpɛkun, like nga ti yɛ sran aunnvuɛ silɛ’n ti kpa’n, é kɛ́n i ndɛ wie.\nZOOVA I SRAN AUNNVUƐ SILƐ’N LEMAN WUNSU\n4. (a) ?Ngue ti yɛ Zoova sunmɛnnin i anzi mun Sodɔmun lɔ-ɔ? (b) ?Ngue yɛ Lɔtu nin i awlofuɛ’m be wun ndɛ’n, ɔ kle e-ɔ?\n4 Biblu’n kan sa sunman mɔ be kle kɛ Zoova si aunnvuɛ’n, be ndɛ. I kun yɛle sa kun m’ɔ yoli i Lɔtu blɛ su’n. Lɔtu ti sran kpa. Kɛ ɔ wun sa tɛtɛ nga Sodɔmun nin Gɔmɔrufuɛ’m be yo’n, ɔ ‘yo i ya.’ Sran sɔ’m be sroman Zoova. Ɔ maan, Zoova guguli kɛ ɔ́ núnnún be. (2 Piɛr 2:7, 8) Sanngɛ, Zoova sunmannin anzi mun Lɔtu wun lɔ naan be ko se i kɛ ɔ su wa nunnun Sodɔmun nin Gomɔrufuɛ mun, naan i sɔ’n ti’n, ɔ jaso sran sɔ’m be afiɛn. Biblu’n waan: “Bé nían-an, [Lɔtu] tɛ kpɛkpɛ i wun, sanngɛ kɛ Anannganman waan ɔ fite nun’n ti maan be trɛli i ɔ nin i yi nin i mma mun be sa naan b’a fa be b’a ko sie be klɔ’n i sin lɔ.” (Bo Bolɛ 19:16) Zoova sili Lɔtu i aunnvuɛ. Maan e kusu e lafi su kɛ Zoova wun afɛ kwlaa nga be o e su’n, naan e yo i annvɔ.—Ezai 63:7-9; Zak 5:11; 2 Piɛr 2:9.\nZoova wun afɛ kwlaa nga be o e su’n.\n5. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n wla e fanngan kɛ e yo-ɔ?\n5 Zoova kleli i sufuɛ mun kɛ maan be si aunnvuɛ. Mmla ng’ɔ fa mannin Izraɛlifuɛ mun’n, ɔ kle sɔ weiin. I wie yɛle kɛ, sɛ yalɛfuɛ kun usa bosia’n, sran’n kwla fa yalɛfuɛ sɔ’n i tralɛ’n i aowa. Sanngɛ, ɔ fata kɛ ɔ fa yalɛfuɛ’n i tralɛ’n ko mɛn i naan wia’n w’a tɔ. I liɛ’n, ɔ́ fá kɛ́tɛ i wun kɔnguɛ. (An kanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 22:25, 26 nun.) Sran ng’ɔ siman aunnvuɛ’n, ɔ kwla se kɛ ɔ faman yalɛfuɛ’n i tralɛ’n mɛnmɛn i. Sanngɛ, Zoova waan maan Izraɛlifuɛ’m be si aunnvuɛ. Maan e kusu e si e niaan Klistfuɛ’m be aunnvuɛ. Sɛ e wun kɛ afɛ o e niaan kun su naan e le i wun alaje’n, maan e ti i wun ɲanman nun.—Kolɔsfuɛ Mun 3:12; Zak 2:15, 16; An kanngan 1 Zan 3:17 nun.\n6. ?Kɛ Izraɛlifuɛ’m be yo sa tɛ mɔ Zoova si be aunnvuɛ’n, ngue yɛ i sɔ’n kle e-ɔ?\n6 Kannzɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli sa tɛ’n i kpɛ sunman’n, Zoova sili be aunnvuɛ. Biblu’n se kɛ: “Anannganman b’ɔ ti be nannan’m be Nyanmiɛn’n, b’ɔ klo i nvle nunfuɛ mun nin i sua’n, ɔ sunmɛnnin i sran mun kpalɛ sunman kɛ be ko kɛn i nuan su ndɛ’n, be kle be.” (2 Be Nyoliɛ 36:15) Maan e kusu e si be nga be timan Zoova i sufuɛ’n be aunnvuɛ. Afin, be kwla kaci be nzuɛn’n. Kpɛkun, be su Zoova wie. Zoova kunndɛman kɛ sran kun sa mlin. (2 Piɛr 3:9) I sɔ’n ti, maan dɔ nga su e kɛn i ndɛ’n e kle sran kwlakwla naan ɔ si be aunnvuɛ wie.\n7, 8. ?Ngue ti yɛ awlo kun nunfuɛ’m be wunnin kɛ Zoova sili be aunnvuɛ-ɔ?\n7 Andɛ’n, Zoova i sufuɛ sunman be wun kɛ Zoova si be aunnvuɛ. I wie yɛle yasua kun nin i yi nin be mma’m be liɛ’n. Be tran Abloki lɔ nvle nga be flɛ i kɛ Bɔsinin’n, i su lɔ. Be flɛ ba’m be nun kun kɛ Milan, yɛ ɔ le afuɛ 12. Kɛ afuɛ 1990 sinnin’n, alɛ tɔli be nvle’n su lɔ aniɛnaniɛn’m be afiɛn. Blɛ sɔ nun’n, be nin Zoova i Lalofuɛ wie’m be fali loto naan bé kɔ́ Sɛɛbi lɔ aɲia dan kun bo. Milan i si nin i nin be siesieli be wun naan be yo be batɛmun aɲia sɔ’n i bo. Kɛ be juli Bɔsinin nin Sɛɛbi be aɲialiɛ’n su’n, sonja’m be jrannin be. Sonja’m be sieli i nzɔliɛ kɛ Milan nin i osufuɛ’m be kan aniɛn uflɛ. I sɔ’n ti, be seli be kɛ be jra. Kpɛkun, be mannin be onga’m be atin kɛ be wɔ. Milan nin i osufuɛ’m be dili cɛn nɲɔn sonja’m be sa nun. Kpɛkun, sonja’m be nun kun usali be kpɛnngbɛn’n, like ng’ɔ fata kɛ be fa yo be’n. Kpɛnngbɛn seli kɛ maan be kun be gua be lɔ. Milan nin i osufuɛ’m be tili ndɛ sɔ’n. Afin, be nunman mmua.\n8 Kɛ sonja’m be o lɛ bé íjɔ’n, Milan nin i osufuɛ’m bé nían-ɔn, sran nɲɔn yɛ bé bá yɛ. Sran sɔ’m be tuli Milan nin i osufuɛ’m be aswre kɛ be ti Zoova i Lalofuɛ wie, naan aniaan nga be o loto’n nun’n, be kannin sa ng’ɔ o be su’n i ndɛ kleli be. Sran nɲɔn sɔ’m be seli Milan nin i niaan mun kɛ be w’a fu be loto liɛ’n nun. Afin sonja’m be usaman ba kanngan’m be fluwa. Kpɛkun, be seli Milan i si nin i nin kɛ be nanti be sin sonja’m be sin lɔ, naan be ko minndɛ be, be ɲrun lɔ. Ɔ yoli Milan i fɛ lele, w’a siman wie se. I si nin i nin’n be usali sran nɲɔn sɔ mun kɛ: “?Amun bu i kɛ bé yáci e nun é nánti é kɔ́?” Sanngɛ kɛ bé kɔ́’n, ɔ yoli be kɛ sonja’m be wunman be sa. Milan i si nin i nin be toli be aɲialiɛ’n i bue kun lɔ, naan be ngba b’a wɔ likawlɛ. Be wunnin kɛ Zoova tɛli be srɛlɛ’n su. Biblu’n kle kɛ nán sa’n kwlaa nun yɛ Zoova de i sufuɛ mun-ɔn. (Sa Nga Be Yoli’n 7:58-60) Sanngɛ, kɛ Milan bu sa ng’ɔ juli be su’n i akunndan’n, ɔ seli kɛ: “Ɔ yoli min kɛ anzi’m be sili sonja’m be ɲin sa, yɛ Zoova deli e-ɔ.”—Jue Mun 97:10.\nKɛ Zezi sa’n, maan e klo sran’m be ukalɛ. Yɛ e kle be like naan be si Zoova\n9. ?Kɛ Zezi wunnin sran mun’n, wafa sɛ yɛ be yoli i-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n9 Zezi si aunnvuɛ dan. Kɛ ɔ wunnin sran mun’n, be yoli i annvɔ, afin “be ti afɛfuɛ yɛlɛ kɛ b’a bo je kɛ bua bɔ be lɛ-man sunianfuɛ’n sa.” I sɔ’n ti, “ɔ kleli be like kpanngban.” (Matie 9:36; an kanngan Mark 6:34 nun.) Sanngɛ, Farisifuɛ’m be siman aunnvuɛ. Be kle sran’m be ɲrɛnnɛn. (Matie 12:9-14; 23:4; Zan 7:49) E liɛ’n, maan e nian Zezi i ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, maan e klo sran’m be ukalɛ. Yɛ maan e kle be like naan be si Zoova.\n10, 11. ?Sa’n kwlaa nun yɛ ɔ fata kɛ e si aunnvuɛ-ɔ? An yiyi nun.\n10 Nán sa’n kwlaa nun yɛ ɔ fata kɛ e si aunnvuɛ-ɔ. Cɛn kun’n, Zoova seli Famiɛn Saili kɛ ɔ ko kun Amalɛkifuɛ mun, ɔ nin be nnɛn’m be kwlaa. Afin, Amalɛkifuɛ’m be kpɔ Zoova i sufuɛ mun. Sanngɛ, Saili sili Agag m’ɔ ti Amalɛkifuɛ’m be famiɛn’n i aunnvuɛ, w’a kunmɛn i. Yɛ w’a kunman nnɛn’m be ngba. I lɛ nun’n, Saili i ɲin w’a yiman Zoova. I sɔ’n ti, Zoova yili i sa i su. (1 Samiɛl 15:3, 9, 15) Zoova m’ɔ di jɔlɛ mun sɛsɛsɛ’n, ɔ si sran’m be klun akunndan’n. Ɔ maan, sɛ sran kun nin aunnvuɛ silɛ fataman’n, ɔ wun i wlɛ. (Ngwlɛ Yilɛ 2:17; Ezekiɛl 5:11) Ɔ ka kan’n, ɔ́ wá dí be nga be ɲin yimɛn i’n be jɔlɛ. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 1:6-10) Blɛ sɔ nun’n, ɔ su siman klunwifuɛ’m be aunnvuɛ kaan sa. Ɔ́ núnnún be naan sran kpa’m be ɲan be ti.\n11 Nán e yɛ ɔ fata kɛ e di sran’m be jɔlɛ-ɔ. Ɔ maan, ɔ fataman kɛ e se kɛ sran nga sa fíte nun, annzɛ ɔ su fiteman nun. Like ng’ɔ fata kɛ e yo i dɔ nga su’n, yɛle kɛ maan e tu e klun e yo sran’m be ye. ?Ninnge trele benin yɛ e kwla yo be-ɔ?\nWAFA NGA E KWLA KLE KƐ E SI AUNNVUƐ’N\n12. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e si aunnvuɛ-ɔ?\n12 Maan e ti sran wun ɲanman nun. Zoova kunndɛ kɛ e si e niaan Klistfuɛ nin e mantanfuɛ’m be aunnvuɛ. (Zan 13:34, 35; 1 Piɛr 3:8) ?Ngue yɛ sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n, ɔ yo-ɔ? Sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n, ɔ ti sran mɔ i sa w’a mian’n i wun ɲanman nun. I sɔ’n ti, maan e kunndɛ wafa nga e kwla ti sran wun ɲanman nun’n. I wie yɛle kɛ, e kwla uka sran’n e di i awlo lɔ junman mun, annzɛ e kwa ko di gua e blɛ i.—Matie 7:12.\nMaan e ti e wiengu’m be wun ɲanman nun. (An nian ndɛ kpɔlɛ 12 nun.)\n13. ?Kɛ sanvuɛsa ɲan sran mun’n, ngue yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yo-ɔ?\n13 Maan e yo sran ye. Kɛ sanvuɛsa ɲan sran mun’n, maan be yo e annvɔ. Sran’m be sie i nzɔliɛ kɛ blɛ kɛ ngalɛ sa nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be yo be wiengu’m be ye kpa. (1 Piɛr 2:17) Zapɔn lɔ aniaan bla kun wunnin i sɔ. Kɛ asiɛ’n kejeli Zapɔn lɔ lika kun nun afuɛ 2011 nun’n, ninnge kpanngban be sacili. Aniaan bla’n seli kɛ aniaan’m be fin Zapɔn lɔ klɔ wie’m be su, ɔ nin nvle uflɛ’m be nun be bali. Be wa kplannin sran’m be sua nin Ɲanmiɛn Sielɛ Sua nga be bubuli’n, be uflɛ. I waan i sɔ’n “yoli i fɛ, yɛ ɔ wlɛli i fanngan dan.” Ɔ seli kɛ: ‘N wunnin kɛ Zoova nian e lika, yɛ e ndɛ lo e niaan Klistfuɛ mun. Asiɛ wunmuan’n su’n, e niaan kpanngban be srɛ man e.’\n14. ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo tukpacifuɛ nin sran oke’m be ye-ɔ?\n14 Maan e yo tukpacifuɛ nin sran oke’m be ye. Kɛ e wun tukpacifuɛ nin sran oke mun’n, be yo e annvɔ. E kunndɛ kɛ be su afɛ’n, ɔ wie. I sɔ’n ti, e srɛ Ɲanmiɛn kɛ maan i Sielɛ blɛ’n ju. Yɛ e tu e klun e yo be ye. Fluwa sifuɛ kun klɛli i nin oke mɔ tukpaciɛ kun kleli i yalɛ’n, i su ndɛ. I waan cɛn kun mɔ i nin oke’n waan ɔ́ kɔ́ abialiɛ’n, w’a kwlá juman lɔ. Ɔ yoli like’n i tralɛ’n nun. Kɛ bla’n kunndɛli kɛ ɔ́ kpú i tralɛ’n, be boboli anuan’n. Zoova i Lalofuɛ bla nɲɔn mɔ be niɛn i osu titi’n, be yɛ b’a ba-ɔ. Kɛ aniaan bla sɔ’m be kunndɛli kɛ bé úkɛ i’n, ɔ seli be kɛ: “Nanwlɛ, ɔ yo min ɲannzuɛn. Sanngɛ, ń yó i sɛ.” Aniaan bla’m be kpuli i tralɛ’n. Kpɛkun, be tɔnnin kafe. Kɛ ɔ́ nɔ́n’n, nn be nin i bé kókó yalɛ. Ɔ yoli bla’n i wa yasua’n i fɛ dan. Ɔ seli kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be “nanti Ɲanmiɛn ndɛ mɔ be kan’n su.” E kusu, maan tukpacifuɛ nin sran oke’m be yo e annvɔ, yɛ maan e yo be ye.—Filipfuɛ Mun 2:3, 4.\n15. ?Ngue ti yɛ kɛ e bo jasin fɛ’n, i sɔ ti sran’m be ye yolɛ-ɔ?\n15 Maan e kle sran’m be like naan be si Zoova. Wafa nga e kwla yo sran’m be ye dan’n, yɛle kɛ maan e kan Ɲanmiɛn nin i sran m’ɔ sieli i famiɛn’n, be ndɛ e kle be. Asa ekun’n, maan e kle be kɛ sɛ be nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n, be liɛ yó ye. (Ezai 48:17, 18) Kɛ e bo jasin fɛ’n, e manman Zoova. Kpɛkun, e kle kɛ e si aunnvuɛ. I sɔ’n ti’n, maan e tu e klun e bo jasin fɛ’n.—1 Timote 2:3, 4.\nSRAN NG’Ɔ SI AUNNVUƐ’N I BƆBƆ ƝAN SU YE\n16. ?Kɛ e si aunnvuɛ’n, i su yɛ benin yɛ e ɲɛn i-ɔ?\n16 Dɔɔtrɔ’m be waan sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n, i wun kpɛjɛ i. I wun yo sran’m be fɛ, i klun jɔ, i ɲrun yomɛn i koun, yɛ i wla gua ase. Kɛ e si aunnvuɛ’n, e bɔbɔ e ɲan su ye dan. (Efɛzfuɛ Mun 4:31, 32) Kɛ sran yo e annvɔ mɔ e ti i wun ɲanman nun’n, e klun akunndan’n buman e fɔ. Afin, like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n yɛ e yoli-ɔ. Sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n, ɔ si i mma’m be lika nian kpa. Ɔ nin i yi’n, annzɛ i wun’n be afiɛn sɛ. Yɛ sran’m be trɛ i janvuɛ. Kɛ i sa mian’n, be ti i wun ɲanman nun.—An kanngan Matie 5:7 nin Lik 6:38 be nun.\n17. ?Ngue ti yɛ e kunndɛ kɛ é sí aunnvuɛ-ɔ?\n17 Sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n, i bɔbɔ ɲan su ye. Sanngɛ like ng’ɔ ti cinnjin’n yɛle kɛ, kɛ e si aunnvuɛ’n, e kle kɛ e nian Zoova i ayeliɛ’n su. Ɔ maan, ɔ ɲan ɲrun. (Nyanndra Mun 14:31) Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn. Yɛ ɔ si aunnvuɛ dan. I sɔ’n ti, maan e si aunnvuɛ wie. I liɛ’n, e nin e niaan mun nin e mantanfuɛ mun e afiɛn sɛ́ kpa.—Galasifuɛ Mun 6:10; 1 Zan 4:16.\nAunnvuɛ silɛ. Klolɛ mɔ Ɲanmiɛn klo sran mun’n ti’n, ɔ si be aunnvuɛ. Kɛ e si aunnvuɛ’n, e kle kɛ e nian Ɲanmiɛn i ayeliɛ’n su. Sran ng’ɔ si aunnvuɛ’n, ɔ ti sran mɔ i sa w’a mian’n i wun ɲanman nun.


Biblu’n nun ndɛ: E kwla ɲan nguan tititi - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\n?AMUN wun fluwa nga ba bla kan ngalɛ’n nin i janvuɛ’m be su kanngan nun lɛ’n? Ɛɛn, fluwa kunngba nga amun su kanngan nun yɛ’n niɔn: Biblu’n nun ndɛ’m be kpɔlɛ bolɛ fluwa’n. Kpɛkun ndɛ kunngba nga amun su kanngan nun lɛ’n yɛ be su kanngan nun wie ɔ. Be flɛ i kɛ “E kwla ɲan nguan tititi.”\n?Amun si like nga be su suɛn i lɛ’n? I klikli nga be su suan’n yɛle kɛ sɛ e waan é trán nguan nun tititi’n, ɔ fata kɛ e si Zoova nin i Wa Zezi. Biblu’n se kɛ: ‘Kɛ be se kɛ bé ɲán anannganman nguan’n, i bo’n yɛle kɛ bé sí wɔ mɔ ɔ kunngba cɛ yɛ a ti Ɲanmiɛn’n nin Zezi Klist mɔ a sunmɛnnin i’n.’\n?Wafa sɛ yɛ e kwla suan Ɲanmiɛn Zoova nin i Wa Zezi be su like ɔ? I wafa kun yɛle Biblu’n nun ndɛ’m be kpɔlɛ bolɛ fluwa’n wunmuan’n i nun kannganlɛ’n. Ɔ kle e Zoova nin Zezi be su like kpanngban. ?Nɛ́n i ɔ? Kpɛkun ɔ kle e sa nga be yoli’n be su like kpanngban, ɔ nin sa nga bé wá yó’n be su like wie. Sanngɛ, nán kɛ fluwa nga i ngunmin nun cɛ yɛ ɔ fata kɛ e kanngan ɔn.\n?Amun wun fluwa kun nga ɔ nannan ase lɛ’n? Nyanmiɛn Ndɛ’n niɔn. Amun usa sran kun naan Biblu’n i akpasua nga ndɛ sɔ’m be o nun’n, ɔ kanngan nun man amun. Ninnge ngba nga ɔ fata kɛ e suan naan y’a su Zoova i klun su’n, naan y’a ɲan anannganman nguan’n, ɔ o Biblu’n nun. Ɔ maan ɔ fata kɛ e fa Biblu’n nun like suanlɛ’n titi’n e fa yo e nzuɛn.\nSanngɛ nán Zoova nin Zezi be su like kunngba yɛ ɔ fata kɛ e suan ɔn. E kwla si be su like kpanngban kpa, yɛ e kwla si wafa nga be kle like’n, sanngɛ nán i sɔ’n yɛ ɔ́ mán e anannganman nguan’n niɔn. ?Amun si like uflɛ nga ɔ ti cinnjin’n?\nLike nga amun suan’n ɔ fata kɛ amun yo i nuan su sa. ?Zida Iskariɔtu i ndɛ’n te o amun klun? Sran 12 nga Zezi kpali be kɛ be yo i sɔnnzɔnfuɛ’n, ɔ o be nun wie. Zida sili Zoova nin Zezi be su like kpanngban kpa. ?Sanngɛ i bo’n guali sɛ mɛnnin i? Ɔ wa yoli aɲinblɔɛfuɛ, kpɛkun jɛtɛ ufue 30 ti’n, ɔ yili Zezi mɛnnin i kpɔfuɛ mun. Ɔ maan Zida su ɲanman anannganman nguan’n wie.\n?Geazi mɔ ndɛ tre 69 nun e suɛnnin i su like’n, i su ndɛ’n te o amun klun? I waan ɔ́ fá tralɛ nin sika wie mɔ be timɛn i liɛ’n. Ɔ maan ɔ buali ato naan w’a ɲɛn i sɔ ninnge mun. Sanngɛ Zoova buli i fɔ. Ɔ maan e kusu sɛ e nantiman Ɲanmiɛn mmla’n su’n, ɔ́ wá bú e fɔ wie.\nSanngɛ sran kpa sunman lika be te lafi Zoova su be te su i titi. E kunndɛ kɛ é fá be ajalɛ’n su. ?Nɛ́n i ɔ? Maan e fa sran kɛ bakan Samiɛli sa m’ɔ suli Zoova titi’n i ajalɛ’n su. Kɛ nga e fa wunnin i ndɛ tre ablenun nin nnun (55) nun’n sa’n, kɛ Samiɛli bó Zoova sulɛ bo Ɲanmiɛn sua nun lɔ’n, nn ɔ le afuɛ nnan annzɛ nnun cɛ. Ɔ maan kannzɛ bɔɔ amun ti gbanflɛn kan annzɛ talua kan’n, amun timan kaan sɔ ngboko Zoova i sulɛ nun.\nNanwlɛ, sran nga e kwlaa e waan é sɔ́nnzɔn i’n, yɛle Zezi Klist. I nun m’ɔ te yo yasua kan kɛ nga e fa wunnin i ndɛ tre 87 nun sa’n, ɔ o Ɲanmiɛn sua nun lɔ ɔ nin sran’m bé kókó i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, i su yalɛ. Maan e fɛ i ajalɛ’n su. Maan e bo e Ɲanmiɛn Zoova nin i Wa Zezi Klist be su jasin fɛ’n nga e si i’n, e kle sran kwlaa. Sɛ e yo ninnge sɔ mun’n, é kwlá trán mɛn klanman nga Ɲanmiɛn wá tɛ́kɛ i asiɛ’n su wa’n i nun.\nZan 17:3; Jue Mun 145:1-21.\n?Sɛ e waan é ɲán anannganman nguan’n ngue yɛ ɔ fata kɛ e suan ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla suan Ɲanmiɛn Zoova nin Zezi be su like kɛ ba bla kan nin i janvuɛ’m be yo i desɛn’n su lɛ sa’n niɔn?\n?Fluwa benin yɛ amun wun i desɛn’n su ekun ɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e ta nun kanngan ɔn?\n?Kɛ e wie Zoova nin Zezi be su like suan’n, ngue like uflɛ yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a ɲan anannganman nguan’n niɔn?\n?Afɔtuɛ benin yɛ e suɛnnin i ndɛ 69 nun’n niɔn?\n?Ajalɛ kpa benin yɛ bakan Samiɛli kleli i ndɛ 55 nun ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla fa Zezi i ajalɛ’n su ɔ? ?Yɛ sɛ e yo i sɔ’n, e ɲrun lɔ’n ngue like yɛ é kwlá yó ɔ?\nKanngan Zan 17:3 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ Ɲanmiɛn Zoova nin Zezi be su like silɛ’n, ɔ timan kɛ be ti nun sa ngbɛn sa silɛ ɔ? (Mat. 7:21; Zak 2:18-20; 1 Zan 2:17)\nKanngan Jue Mun 145:1-21 nun.\n?Like sunman nga ti yɛ ɔ fata kɛ e manman Zoova’n, i wie yɛle benin? (Jue. 145:8-11; Ngl. 4:11)\n?Wafa sɛ yɛ Zoova “ti kpa man sran mun be kwlakwla” ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ i sɔ’n yo maan e fa e wun e mɛntɛn i kpa ekun ɔn? (Jue. 145:9; Mat. 5:43-45)\n?Sɛ Zoova i ndɛ lo e’n, ngue yɛ i sɔ’n su e bo kɛ e yo ɔ? (Jue. 119:171, 172, 175; 145:11, 12, 21)


LIKE SUANLƐ 23\nFluwa klɛlɛ lika, Etazini\nKore di Sidi\nZoova i Lalofuɛ’m be yi fluwa aniɛnaniɛn ko ju 750 tra su nun, naan b’a tu be klun b’a bo ‘jasin fɛ’n’ b’a kle be nga “be fin mɛnmɛn nin nvle-nvle’n kwlaa nun’n, ɔ nin be kwlaa nga be aniɛn’n ti fanunfanun’n, ɔ nin sran wafa-wafa’n kwlaa.” (Sa Nglo Yilɛ 14:6) ?Wafa sɛ yɛ i sɔ’n kwla yo ye ɔ? Mɛn wunmuan’n nun’n, be nga be klɛ fluwa sɔ mun’n, ɔ nin sran kaka mɔ be kaci fluwa mun aniɛnaniɛn’m be nun’n, yɛ be suan junman sɔ’n i bo ɔ.\nBe dun mmua klɛ fluwa’m be nun ndɛ mun Angle nun. Zoova i Lalofuɛ’m be anuannzɛ’n i Ɲrun dinfuɛ’m be junman nga nian junman nga be di i biolo nga be flɛ i Fluwa klɛlɛ lika’n su. Biolo sɔ’n kusu nian be nga be klɛ fluwa’n be junman’n su. Be nun wie’m be o Betɛli nga ɔ ti be anuannzɛ’n i bo bia’n, i nun lɔ, yɛ wie’m be o Betɛli uflɛ’m be nun. Kɛ mɔ fluwa klɛfuɛ’m be fin nvle fanunfanun nun’n ti’n, ndɛ nga ɔ o Zoova i Lalofuɛ’m be fluwa’m be nun’n, ɔ kan sran fanunfanun.\nBe fa ndɛ’n ko man fluwa kacifuɛ mun. Kɛ be ko wie fluwa kun nun ndɛ’n i klɛ’n, mɔ biolo’n man atin’n, be fa ndɛ’n be sie i ɔrdinatɛli nun. Kpɛkun ɔ tɔ be nga be kaci fluwa mun aniɛnaniɛn’m be nun’n, mɔ be o mɛn wunmuan’n nun’n, be sa nun. Be kusu’n, be jran ndɛ nga be klɛli i Angle nun su yɛ be kaci i be aniɛn’n nun, naan i ɲin w’a fite weiin kpa kɛ nga be fa kɛnnin i Angle nun’n sa ɔ.—Akunndanfuɛ’n 12:10.\nƆrdinatɛli’m be ti’n junman’n kɔ ndɛndɛ. Nanwlɛ, ɔrdinatɛli’m be kwlá diman junman nga fluwa klɛfuɛ nin i kacifuɛ’m be di’n. Sanngɛ be ti yɛ junman’n di ndɛndɛ ɔ. Yɛle kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yili ɔrdinatɛli nun like nga be flɛ i MEPS (Système électronique d’édition multilingue). Ɔ uka be maan be kwla klɛ ndɛ mun aniɛnaniɛn kpanngban nun ɔrdinatɛli’n nun. Kpɛkun, ɔ yo maan be kwla fa desɛn annzɛ foto be fa sie i ndɛ nga be klɛli’n i wun. I sin’n, be fɛ i kwlaa sɔ’n fa sie i fluwa su.\nNanwlɛ, junman nga Zoova i Lalofuɛ’m be di’n, ɔ timan kaan. Aniɛn wie’m be o lɛ bɔbɔ’n, i kanfuɛ’m b’a sɔnman. Sanngɛ ɔ nin i sɔ ngba, Zoova i Lalofuɛ’m be yi fluwa aniɛn sɔ’m be nun. ?Yɛ ngue ti ɔ? Be yo i sɔ, afin Zoova “klo kɛ ɔ́ dé sran’m be kwlaa naan be wun sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n i wlɛ kpa.”—1 Timote 2:3, 4.\n?Ngue yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yo naan b’a yi be fluwa mun ɔn?\n?Ngue ti yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be kacikaci fluwa mun aniɛn kpanngban nun sɔ ɔ?


Service de la rédaction, États-Unis\nZoova i Lalofuɛ’m be yi fluwa aniɛnaniɛn 600 tra su be nun, naan b’a tu be klun b’a bo ‘jasin fɛ’n’ b’a kle be nga “be fin mɛnmɛn nin nvle-nvle’n kwlaa nun’n, ɔ nin be kwlaa nga be aniɛn’n ti fanunfanun’n, ɔ nin sran wafa-wafa’n kwlaa.” (Sa Nglo Yilɛ 14:6) ?Wafa sɛ yɛ i sɔ’n kwla yo ye ɔ? Mɛn wunmuan’n nun’n, be nga be klɛ fluwa sɔ mun’n, ɔ nin aniɛnaniɛn’m be nun’n fluwa kacifuɛ kɔe 3.000, yɛ be suan junman sɔ’n i bo ɔ.\nBe dun mmua klɛ fluwa’m be nun ndɛ mun Angle nun. Zoova i Lalofuɛ’m be Ɲrun dinfuɛ’m be anuannzɛ’n ɔ nian biolo nga be flɛ i Service de la rédaction i junman’n su. Biolo sɔ’n kusu nian be nga be klɛ fluwa’n be junman’n su. Be nun wie’m be o Betɛli nga ɔ ti be anuannzɛ’n i bo bia’n, i nun lɔ, yɛ wie’m be o Betɛli uflɛ’m be nun. Kɛ mɔ fluwa klɛfuɛ’m be fin nvle fanunfanun nun’n ti’n, ndɛ nga ɔ o Zoova i Lalofuɛ’m be fluwa’m be nun’n, ɔ kan sran fanunfanun.\nBe fa ndɛ’n ko man fluwa kacifuɛ mun. Kɛ be ko wie fluwa kun nun ndɛ’n i klɛ’n, mɔ biolo’n man atin’n, be fa ndɛ’n be sie i ɔrdinatɛli nun. Kpɛkun ɔ tɔ be nga be kaci fluwa mun aniɛnaniɛn’m be nun’n, mɔ be o mɛn wunmuan’n nun’n, be sa nun. Be kusu’n, be jran ndɛ nga be klɛli i Angle nun su yɛ be kaci i be aniɛn’n nun, naan i ɲin w’a fite weiin kpa kɛ nga be fa kɛnnin i Angle nun’n sa ɔ.—Akunndanfuɛ’n 12:10.\nNanwlɛ, junman nga Zoova i Lalofuɛ’m be di’n, ɔ timan kaan. Aniɛn wie’m be o lɛ bɔbɔ’n, i kanfuɛ’m b’a sɔnman. Sanngɛ ɔ nin i sɔ ngba, Zoova i Lalofuɛ’m be yi fluwa aniɛn sɔ’m be nun. ?Yɛ ngue ti ɔ? Be yo i sɔ, afin Zoova “klo kɛ ɔ́ dé sran’m be kwlaa naan be wun sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n i wlɛ kpa.”—1 Timote 2:3, 4.


Matie 9 YRENT - -A -nan nɛn Zozi 'fɔ -klʋ -ji "nyian, e - Bible Search\nMatie 8 Matie 10\n1-A -nan nɛn Zozi 'fɔ -klʋ -ji "nyian, e 'yi cɛɛn, ɛn e 'bɔla Kapanamo. 'Fla zɩɛ -a da nɛn e -nyɛanla. 2Tɔɔn minnun -ta min -tʋ nɛn e -sran "tra "bɛ -a -yrɛ "se "ji. Zɩ Zozi -wee yi -tɛradɩ 'e da 'yɩ bɛ, ɛn e 'nan min -srandɩ "tra zɩɛ -yrɛ 'nan: «'An bee, nyɛn 'e 'si 'i 'ji! 'Wɩnun nɛn yia drɛ 'wlidɩ "bɛ, maan fui!»\n3'Wɩ zɩɛ -a da nɛn 'fluba 'ci vɩnɔn -mienun -a 'vɩ 'o 'ji 'nan: «Min 'labɛ, e Bali srɔn!»\n4Zɩ Zozi -wee ci "nrɔndɩ 'yɩ bɛ, ɛn yaa laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn ci "nrɔndɩ -wlidɩ zɩɛ, e ya 'ka 'ji? 5-Te maan 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'Wɩnun nɛn yia drɛ 'wlidɩ "bɛ, maan fui›, 'bɛ a -tʋ. Ɛn -te maan 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹'I 'wluan, 'i 'tɔ lou, 'i 'ta wʋ›, 'bɛ a -tʋ. 'Wɩ "fli zɩɛ -a "cɛn "vɩdɩ 'bɛ cɩ 'plɛblɛ? 6'Pian an "ta -a -ci -kɔɔnman 'cɛɛ 'nan, Bali -kɔladɩ -nɔn Blamin -pɩ lɛ, -e 'e min -le 'wɩ -wlidɩnun fui 'trɛda.» -A -nan nɛn yaa 'vɩ min -srandɩ "tra zɩɛ -yrɛ 'nan: «'I 'wluan! 'I 'yie nyinnan "davɛ 'sia! 'I 'kʋ 'yie "kɔnnɛn!»\n7'Nun tɔɔn e wluan lou, ɛn e 'yee "kɔnnɛn "si 'sia. 8Zɩ min "kaga 'wɩ zɩɛ -a -nan 'yɩ bɛ, "klan -sɛn o ji, ɛn o Bali 'tɔ bɔdɩ 'sia, kɔɔ e -kɔladɩ zɩɛ -a -nɔn blamin lɛ.\nZozi Matie laabʋ\n9Zozi 'si fɛ zɩɛ -a -nan. "Yɛɛ -kʋ 'e 'lɛ bɛ, ɛn e min -tʋ nɛn waa laabo Matie bɛ -a 'yɩ. 'Sukɔlɛ 'sizan nɛn, ɛn e ya 'yee 'nyranman 'bɔ zɩɛ -a 'panan. Ɛn Zozi "e -yrɛ 'nan: «'I -sɔɔnla 'an -sru!» Matie wluan, ɛn e sɔɔnla -a -sru.\n10"Bɛ -sru Zozi 'lee 'e -srunɔn a 'o -nyrandɩ -blɩfɛ -sru 'kuin. Ɛn 'sukɔlɛ 'sinɔn "kaga 'lee 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'ta, o -nyran fɛ -sru o va. 11Zɩ Farizɛn 'nɔn -a -nan 'yɩ bɛ, ɛn waa laabʋ Zozi -srunɔn lɔ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn 'ka 'san fɛ -ble 'o 'vale 'sukɔlɛ 'sinɔn 'lee 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'a?»\n12Zozi 'wɩ zɩɛ -a 'man, ɛn e 'nan Farizɛn 'nɔn lɛ 'nan: «Minnun nɛn -cɛ 'ka o man dɩɛ, wa'a -dɔdrɔ -sru -wɛɛman dɩ. 'Pian minnun nɛn -cɛ cɩ o man bɛ, -wɛɛ -dɔdrɔ -sru -wɛɛman. 13'Ka 'ci "nrɔn 'wɩ nɛn Bali -a 'vɩ bɛ -a da. E 'nan:\n‹Min nyrinda 'e 'sɛn 'ka da!›\n'Bɛ cɩ 'wɩ "yi "a, 'pian 'sraga bʋdɩ bɛ 'bɛ a 'e "tun. 'Ka -wɛɛ 'nan 'ka 'wɩ zɩɛ -a -ci maan 'kpa! 'Wɩ 'bɔ zɩɛ -yee "wɛan nɛn an -ta. An -ta 'nan -e 'an 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn laabʋ, -e 'o 'si 'wɩ 'ji. Ma'an 'talɛ minnun nɛn o cɩ tɩglɩ bɛ -wee "wɛan dɩ.»\n14"Bɛ -sru Zan -srunɔn 'ta Zozi 'va, ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: «-Mɛ "wɛan nɛn 'kʋ 'vale Farizɛn 'nɔn 'a, kʋ fɛ "sɔan, te 'i -srunɔn 'ka "o "fɛ sɔan dʋʋ?»\n15Ɛn Zozi "e -wlɛ 'nan: «-Te minnun a lɩ 'pa "fɛdi drɛnan bɛ, tʋ nɛn lɩ -trɛ 'pazan a o yei "bɛ, o man 'ka 'kɔan 'yuo dɩ. 'Pian tʋ nɛn e 'ka "nyian o yei "dɩɛ, -a -nan nɛn o -kɔlaman o fɛ "sɔan.\n16Ɛn "nyian bɛ, -a -cin 'e 'tɔ 'ka 'ji 'nan, wa'a sɔ -trɛ 'fʋɩ 'sia -e 'o 'pa sɔ ceje 'fʋɩ bʋnan dɩ. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ, sɔ -trɛ zɩɛ e sɔ ceje 'fʋɩ bʋnan "paa "va te e srɛ. 17Wa'a 'wɛn -trɛ sɛan -wi 'kɔlɛ tre cejenun -ji dɩ. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ -wi 'kɔlɛ tre cejenun fɛaman, -e -wɛn 'e 'sran, te 'o srɛ. 'Pian o -wɛn -trɛ -sɛan -wi 'kɔlɛ tre 'trɛnun -ji, -e -wɛn 'lee -wi 'kɔlɛ 'trenun 'o vɩlɛ 'e srɛ dɩ.»\n'Plɛblɛ a Zozi 'lɔ fɛ pɛɛnɔn da\n18Zozi a 'wɩnun zɩɛ -a vɩnan -wlɛ, tɔɔn ɛn min tazan -tʋ -ta. E "po sɔɔn "wlu, ɛn e -yrɛ 'nan: «'An 'lu "sia -kanan 'nun -naagʋ. 'Pian 'i yra 'si, 'i 'ta 'i 'pɛ 'pla "da, -e 'e 'fuʋ!» 19Zozi wluan, ɛn e sɔɔnla -a -sru 'o 'vale 'e -srunɔn 'a.\n20Tɔɔn lɩmɔn -tʋ nɛn nyɛn -sɛanla "man -a -nan lɛ -fuda "fli 'bɔ, te ya'a 'nyan dɩɛ, e pli Zozi man 'e koda zia, ɛn e klɛ -yee sɔ 'lɛbo "man. 21Kɔɔ yaa 'vɩ 'e 'ji 'nan: «-Te an -kɔla an klɛ 'e "tun -yee sɔ man bɛ an "belia.»\n22Zozi 'e 'man lila, yaa 'yɩ, ɛn e -yrɛ 'nan: «'An 'lu, nyɛn 'e 'si 'i 'ji! 'Yie yi -tɛradɩ 'an da 'i beli.» 'Nun tɔɔn lɩmɔn zɩɛ e beli.\n23Zɩ Zozi 'bɔla min tazan zɩɛ -yee "kɔnnɛn "bɛ, e 'bei 'fɛnnɔn 'lee min "kaga 'yɩ. O -ta -wuɔlɛ -cɛda. 24Ɛn e -wlɛ 'nan: «'Ka bɔla! Nɔnbɛ 'labɛ ya'a 'kalɛ dɩ, 'pian e ya yi -tɛnan.» Ɛn waa sɛɛ wʋdɩ 'sia. 25Zɩ o cɛɛn minnun bɔɔladɩ man bɛ, ɛn Zozi wlala, e nɔnbɛ zɩɛ -a 'kun 'e 'pɛ man, ɛn nɔnbɛ 'bɔ wluan lou. 26'Wɩ zɩɛ e fuila "man 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji.\nZozi yiɛ 'winɔn "fli "beli\n27Zɩ Zozi 'si fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, ɛn yiɛ 'winɔn "fli sɔɔnla -a -sru -paandɩ -a. O -paanman 'nan: «David kluda min Zozi, 'kʋ nyrinda 'e 'sɛn 'i da!»\n28Zɩ e 'bɔla "kɔnnɛn "bɛ, ɛn yiɛ 'winɔn 'bɔ pli "man. Zozi 'a laabʋ -wlɔ 'nan: «Ka yi -tɛala "da 'nan, an -kɔlaman 'padɩ -a 'ka 'va?»\nƐn waa wun -fɔ -yrɛ 'nan: «-Inyan, Minsan!»\n29-A -nan nɛn 'e 'pɛ klɛ o yiɛ man, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn ka yi -tɛra "da "bɛ, 'e 'lɛ sɔɔ 'cɛɛ.» 30Ɛn o yiɛ 'lɛ 'sʋ. Zozi 'wɩ 'pla -wlɛ, yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Te 'ka -nan sɛɛ wʋ min lɛ dɩ.» 31'Pian o -kʋ, ɛn waa 'sinan 'pa 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji.\nZozi bobo -tʋ beli\n32Zɩ min "fli zɩɛ o -kʋ bɛ, ɛn minnun -ta min -tʋ nɛn -yʋ -wlidɩ -a drɛ bobo -a bɛ -a Zozi lɛ. 33Zozi -yʋ -wlidɩ zɩɛ -a -pin -a -sru, ɛn e 'wɩdɩ 'sia. 'Wɩ zɩɛ e minnun 'lɛbo "fɔ, ɛn waa vɩdɩ 'sia 'nan: «Kʋ'a tian 'wɩ 'gʋɛ -a tɛdɛ -nan yɩlɛ Izraɛl 'lɛglɔn 'ji 'mlɔnmlɔn dɩ.»\n34'Pian Farizɛn 'nɔn "o 'vɩ 'nan: «-Yʋnun tazan -le 'plɛblɛ 'a nɛn e -yʋnun -pian "minnun -sru.»\nMinnun nyrinda -sɛn Zozi da\n(Mk 6.34; Lk 10.2)\n35Zozi ciɩ 'fla -dandannun 'lee 'fla "wɛnnɛnnun pɛɛnɔn da. E 'wɩ paa minnun ji -wee cin yɩ 'kɔnnun -ji. E 'wɩ 'nɔnnɔn 'vɩ -wlɛ 'nan, Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'bɔ -kogo. Minnun pɛɛnɔn nɛn -cɛ cɩ o man 'lee minnun pɛɛnɔn nɛn o man "yaaman bɛ, e 'o 'beli. 36Zɩ e minnun 'yɩ "kaga "bɛ, ɛn o nyrinda -sɛn "da. Kɔɔ e o 'yɩ bɛ, o "koe 'ka 'o da dɩ, ɛn o ya 'fogo 'fogo "le 'blanun nɛn o -sru "pinzan "ka -e 'e o 'lɛ bʋ tɩglɩ dɩɛ -wee 'wɩ 'zʋ. 37-A -nan nɛn yaa 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «'Saa 'bɛ tran "kaga "bɛ, 'pian -a -tɛnɔn a "wɛnnɔn. 38-Yee "wɛan 'ka Minsan nɛn fei zɩɛ e cɩ -yee vɛ -a bɛ -a trʋ 'ba 'nan, 'e -a -tɛnɔn 'pa 'sia -e 'o -yee 'saa bɛ -a -tɛ!»


Elizabɛti wa wuli ba kun | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nLIKE SUANLƐ 68\nElizabɛti wa wuli ba kun\nBe wieli Zerizalɛmun klɔ’n i wun talɛ’n i kplan w’a di afuɛ ya nnan (400) tra su. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kun mɔ be flɛ i Zakari’n, ɔ nin i yi Elizabɛti be tran Zerizalɛmun klɔ’n i wun koko lɛ. Be jali w’a di afuɛ kpanngban, sanngɛ be leman ba. Cɛn kun mɔ Zakari ɔli ansan yralɛ Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n, anzi Gabliɛli fiteli i ɲrun. Srɛ kunnin Zakari. Sanngɛ Gabliɛli seli i kɛ: ‘Nán srɛ kun wɔ. Ń má kán ndɛ fɛ kun ń klé wɔ. Ndɛ sɔ’n fin Zoova. Yɛle kɛ ɔ yi Elizabɛti wá wú ba yasua kun. Bé wá flɛ́ i Zan. Zoova fɛli i kɛ ɔ di junman cinnjin kpa kun.’ Zakari usɛli i kɛ: ‘?Ngue yɛ ɔ kle kɛ ɔ́ yó sɔ sakpa-ɔ? Afin min nin min yi y’a yo kpɛnngbɛn. E kwlá wuman ba kun.’ Gabliɛli seli i kɛ: ‘Ɲanmiɛn yɛ ɔ sunmannin min kɛ n kan ndɛ nga n kle wɔ-ɔ. Sanngɛ kɛ mɔ w’a lafiman su’n ti’n, a su kwlá ijɔman kun lele ɔ yi fá wú ba’n.’\nCɛn sɔ’n nun’n, Zakari cɛli Ɲanmiɛn sua’n nun lɔ. Ɔ maan kɛ ɔ fiteli’n, be nga be su minndɛ i gua su lɔ’n be kunndɛli kɛ bé sí sa ng’ɔ juli lɔ’n. Sanngɛ Zakari kwlá ijɔman. I sa yɛ ɔ fa kan ndɛ kle be-ɔ. Ɔ maan sran mun be wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn kannin ndɛ kleli i.\nI sin’n, Elizabɛti wunnzɛli. Ɔ wuli ba yasua kun kɛ nga anzi’n fa kannin’n sa. I janvuɛ mun nin i osufuɛ mun be bali ba’n i nianlɛ. Be klun jɔli dan. Elizabɛti seli kɛ: ‘Maan be flɛ i Zan.’ Sran mun be tɛli i su kɛ: ‘Be flɛman ɔ osufuɛ mun be nun wie fi sɔ. Maan be flɛ i Zakari kɛ i si sa.’ Sanngɛ Zakari klɛli ndɛ kun tɛbua kun su. Ɔ klɛli i kɛ: ‘I dunman’n yɛle Zan.’ Kɛ ɔ yoli sɔ cɛ’n, Zakari kwla ijɔli. Ndɛ sɔ’n truli Zida mɛn’n i bue kwlaa su. Sran mun be usali be wun kɛ: ‘?Ngue yɛ cɛn wie lele’n ba nga ɔ́ wá yó-ɔ?’\nƝanmiɛn wawɛ’n jrali Zakari su. Ɔ seli kɛ: ‘Maan manmanlɛ’n yo Zoova liɛ. Ɔ seli Abraamun kɛ ɔ́ wá súnman Mesi’n kɛ ɔ de e. Zan wá yó Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ yɛ ɔ́ wá bó Mesi’n i ɲrun atin.’\nSa ng’ɔ juli Elizabɛti su’n i wunsu juli i osufuɛ Mali i su wie. É wá kɛ́n i ndɛ like suanlɛ ng’ɔ́ bɛ́ i sin’n nun.\n“Klɔ sran’m be kwlɛmɛn i yo, sanngɛ Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ kwla sa kwlaa yo.”—Matie 19:26.\nKosan: ?Ndɛ benin yɛ Gabliɛli kan kleli Zakari-ɔ? ?Junman cinnjin benin yɛ Zan wá dí-ɔ?\nMatie 11:7-14; Liki 1:5-25, 57-79; Ezai 40:3; Malasi 3:1.\nZan kannin Mesi’n i balɛ’n i ndɛ\nZan kacili Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. Ɔ kannin Mesi’n i balɛ’n i ndɛ kleli sran mun. ?Wafa sɛ yɛ sran’m be sɔli i ndɛ’n nun-ɔn?


Flanga manmanlɛ, nin vote yolɛ, nin junman nga awa se e kɛ e di’n | Ɲanmiɛn klo e\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Assamais Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bas Allemand Bassa (Cameroun) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Catalan Cebuano Chavacano Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Douala Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Féroïen Ga Gallois Garifuna Grec Groenlandais Guarani Gujarati Guna Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Iloko Indonésien Islandais Japonais Jula Kabye Kannada Kazakh Kekchi Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Kosrae Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kwangali Kwanyama Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes japonaise Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lhukonzo Lituanien Lomwe Luganda Luo Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mazateco (Huautla) Mbunda Mixe Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Ossète Otomi Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quiché Rotumien Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swati Tahitien Tajiki Tamoul Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainien Urhobo Venda Vezo Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nFlanga manmanlɛ. Zoova i Lalofuɛ’m be bu i kɛ sɛ be koto flanga kun bo annzɛ sɛ be to jue be mɛnmɛn i’n, ɔ ti kɛ be su sɔ i sa. Afin i sɔ’n kle kɛ delɛ’n fin nvle’n annzɛ nvle’n i siefuɛ mun, naan ɔ finman Ɲanmiɛn. (Ezai 43:11; 1 Korɛntfuɛ Mun 10:14; 1 Zan 5:21) Mɛn siefuɛ sɔ’m be nun kun yɛle laa Babilɔni klɔ’n i siefuɛ Nɛbikadnɛzali. Kɛ mɔ famiɛn sɔ’n waan ɔ́ yí i ɲrun m’ɔ le i nin i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n be nglo klé i nvle nunfuɛ mun’n ti’n, ɔ takali sika sran kpandangblauun kpa kun. Kpɛkun ɔ seli i sa sufuɛ’m be kɛ, kɛ bé bó miziki’n kɛ manmanlɛ jue sa’n, maan be koto i bo naan be su sika sran’n. Sanngɛ Sadraki nin Mesaki, nin Abɛdnego mɔ be ti Zuifu’n, be waan kannzɛ bɔɔ bé kún be’n, sanngɛ be su suman sika ɔkwlɛ sran’n wie.—Daniɛl ndɛ tre 3.\nBe flɛ bian kun kɛ Karltɔnu Ayɛsi. Ɔ ti laa sa’m be su like suanfuɛ. I waan andɛ’n, “nvle’n i klolɛ nin i manmanlɛ nzɔliɛ like’n, yɛle flanga’n. Kɛ flanga’n sín, yasua’m be yi be ti kle’n. Asa kusu flanga’n i manmanlɛ’n ti, fluwa klɛfuɛ’m be klɛ ndɛ fɛfɛ mun, yɛ bakanngan’m be to i manmanlɛ jue.” Ɔ kan guali su ekun kɛ be nvle’n i klolɛ’n le i “cɛn dilɛ blɛ.” Yɛ ɔ le “be safuɲrɛn mun nin ninnge’m be sɔlɛ lika’m be cɛn dilɛ blɛ” wie. Kɛ sran’m be yiali nzra nun’n, Brezili nvle’n nun lɔ sonja’m be jɔlɛ difuɛ’m be su plezidan’n seli kɛ: “Be manman flanga’n yɛ be su i kɛ be fa su be nvle’n sa.” Fluwa kun se weiin kɛ, nanwlɛ, “flanga’n ti like sroesroe wie kɛ waka nda’n sa.”—The Encyclopedia Americana.\nFluwa kunngba sɔ’n seli koko nun wa kɛ nvle manmanlɛ jue’n, ɔ “yi be nvle’n i klolɛ’n i nglo. Kpɛkun blɛ sunman nun’n, i tolɛ nun’n, be bo flɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ sasa be nvle’n nin i siefuɛ mun.” Ɔ maan kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be bu i kɛ jue mɔ be to be fa maman flanga’n ɔ ti kɛ be su su i sa’n, ɔ ti su. Fluwa kun kannin Amlɛnkɛn’m be lɔ Zoova i Lalofuɛ’m be mma mɔ be te kɔ suklu’n mɔ b’a kplinman su kɛ bé mánmán flanga’n be ndɛ kɛ: “Ndɛ sɔ wie’m be nun’n, jɔlɛ difuɛ’m be seli kɛ flanga manmanlɛ’n ti kɛ amuin sɔlɛ sa.”—The American Character.\nKannzɛ bɔɔ Zoova i Lalofuɛ’m be wun kɛ Biblu’n tannin be flanga manmanlɛ’n, sanngɛ be seman be wiengu’m be kɛ nán be manman flanga’n. Be ɲin yi nvle’m be flanga mun, afin be si kɛ ɔ ti nvlenvle’m be nzɔliɛ like. Kpɛkun be ɲin yi awa mun, afin be si kɛ be yɛle “ngbɛnngbɛn mun” mɔ “Nyanmiɛn maan be nian be su’n.” (Rɔmfuɛ Mun 13:1-4) Kpɛkun mmla nga ɔ se kɛ be srɛ Ɲanmiɛn kɛ “ɔ nian famiɛn mun nin sran ngblingbli’m be kwlaa be su’n,” Zoova i Lalofuɛ’m be nanti su wie. Sanngɛ like nga e kunndɛ’n, yɛle kɛ “maan e di alaje, yɛ maan e nyan e ti fɔuun naan e sro Nyanmiɛn kpa, yɛ e nzuɛn’n yo kpa.”—1 Timote 2:2.\nVote yolɛ. Sɛ sran uflɛ’m be waan bé yó vote’n, Klistfuɛ’m be seman be kɛ nán be yo. Be nga kusu mɔ vote yolɛ’n fa sielɛ’n wlali be sa nun’n, Klistfuɛ’m be ɲin yi be. Sanngɛ be faman be wun wlaman nvlenvle’m be politiki ndɛ’m be nun. (Matie 22:21; 1 Piɛr 3:16) ?Nvle nga mɔ be nun’n ɔ fata kɛ sran kwlaa yo vote’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ Klistfuɛ kun yo ɔ? ?Annzɛ sɛ kusu ɔ o nvle wie mɔ sran’m be fa be nga be kɔman vote yowlɛ lɔ’n be wun ya kpa’n, i nun’n, ɔ́ yó sɛ? Sɛ Klistfuɛ kun i wla kpɛn Sadraki nin Mesaki, nin Abɛdnego mɔ be ɔli Dira lɔ lika kpɛtɛkplɛɛ’n nun be su’n, i klun akunndan’n kwla se i kɛ ɔ wɔ vote yowlɛ lika’n nun lɔ. Sanngɛ maan ɔ niɛn i wun kpa, naan w’a fɛmɛn i wun w’a wlɛmɛn i politiki ninnge’m be nun. Like nsiɛn nga ɔ fata kɛ ɔ fɛ i ɲin sie be su’n yɛ be lɔngɔ su yɛ:\nZezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be timan ‘mɛn nga nunfuɛ wie.’—Zan 15:19.\nKlistfuɛ’m be ti Klist nin i sielɛ’n be janunfuɛ.—Zan 18:36; 2 Korɛntfuɛ Mun 5:20.\nKlistfuɛ’m be asɔnun’n nun’n, be bo ti kun Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nun, be klo be wiengu kɛ Klist fa klo be’n sa.—1 Korɛntfuɛ Mun 1:10; Kolɔsfuɛ Mun 3:14.\nSɛ e yo vote man sran kun’n, ninnge nga ɔ́ yó be ɔ ti ke e sa o nun wie sa. An nian mmla nga ɔ o 1 Samiɛl 8:5, 10-18; nin 1 Timote 5:22 nun’n.\nKɛ Izraɛlifuɛ’m be kunndɛli kɛ Zoova fa klɔ sran sie be su famiɛn’n, ɔ wunnin kɛ b’a kaci be sin b’a si i.—1 Samiɛl 8:7.\nKɛ Klistfuɛ’m bé kán Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ klé politikifuɛ wafa kwlaa’n, ɔ fataman kɛ be nuan’n usu be wun.—Matie 24:14; 28:19, 20; Ebre Mun 10:35.\nJunman nga awa se e kɛ e di’n. Nvle wie nun’n, awa se be nga be waan be diman sonja’n be kɛ be fa blɛ kun be di junman uflɛ wie sonja dilɛ’n i osu’n nun. Sɛ i sɔ sa’n to e’n, ɔ fata kɛ e srɛ Ɲanmiɛn. Wie liɛ’n, e kwla bo su e kle e niaan Klistfuɛ kun mɔ i ɲin w’a ti’n, kpɛkun ndɛ sɔ’n i su like nga e si i’n, e jran su e fa e ajalɛ’n.—Nyanndra Mun 2:1-5; Filipfuɛ Mun 4:5.\nƝanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Kpɛn be wla kɛ be bu be nga be sie be’n nin be nga be jran be ja nun’n be sran, maan be nyin yi be, sa kpa kwlaa nga be se be kɛ be yo’n, maan be yo maan sran’n kwlaa be wun kɛ be ti wɛtɛɛfuɛ.” (Tit 3:1, 2) Maan e fa ndɛ ngalɛ’n e sie e klun naan e fa kosan yɛ mun e usa e wun: ‘?Sɛ n di junman uflɛ nga be fa man min’n, min Klistfuɛ nzuɛn’n su saciman? ?Annzɛ kusu junman sɔ’n su faman min wlɛmɛn i Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga ɔ timan su’n, be ninnge yolɛ’m be nun wie?’ (Mise 4:3, 5; 2 Korɛntfuɛ Mun 6:16, 17) ‘?I sɔ junman’n kwla tanndan min ja nun naan m’an diman min Klistfuɛ junman’n m’an guɛguɛmɛn i bo?’ (Matie 28:19, 20; Efɛzfuɛ Mun 6:4; Ebre Mun 10:24, 25) ‘?Annzɛ sɛ n di junman sɔ’n ń ɲán blɛ ń dí Ɲanmiɛn junman’n?’—Ebre Mun 6:11, 12.\nSɛ Klistfuɛ kun kunndɛman kɛ ɔ́ kɔ́ bisua, naan i ti, ɔ bu akunndan lele naan ɔ wun kɛ ɔ kwla di junman sɔ mɔ awa se i kɛ ɔ di’n, ɔ fata kɛ i niaan Klistfuɛ’m be ɲin yi ajalɛ nga ɔ fali’n. (Rɔmfuɛ Mun 14:10) Sɛ kusu ɔ wun kɛ ɔ kwlá diman junman sɔ’n, ɔ fata kɛ be ɲin yi i ajalɛ sɔ’n wie.—1 Korɛntfuɛ Mun 10:29; 2 Korɛntfuɛ Mun 1:24.


Sa Nga Be Yoli’n 10 | Online Bible | New World Translation\nSa Nga Be Yoli’n 10:1-48\nLike nga Kɔɔnɛyi wunnin i aolia nun’n (1-8)\nNnɛn nga Ɲanmiɛn yoli be sanwun mɔ Piɛli wunnin be aolia nun’n (9-16)\nPiɛli ɔli Kɔɔnɛyi i wun wunlɛ (17-33)\nPiɛli boli jasin fɛ’n kleli be nga be timan Zuifu’n (34-43)\n“Ɲanmiɛn kpaman sran nun” (34, 35)\nƝanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be nga be timan Zuifu’n, yɛ be yoli be batɛmun (44-48)\n10 Bian kun o Sezare lɔ, be flɛ i Kɔɔnɛyi. Ɔ ti sonja ya (100) su kpɛn sonja akpasua nga be flɛ i kɛ Italifuɛ’m be akpasua’n* i nun. 2 Ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ kpa, yɛ ɔ nin i awlo’n nunfuɛ’m be kwlaa be sro Ɲanmiɛn. Ɔ cɛ yalɛfuɛ’m be like kpanngban, kpɛkun ɔ srɛ Ɲanmiɛn tankaan kpa tititi. 3 Dɔ ngwlan* su’n, ɔ wunnin Ɲanmiɛn i anzi kun aolia nun, ɔ bali wa seli i kɛ: “Kɔɔnɛyi!” 4 Srɛ kunnin Kɔɔnɛyi. Ɔ niɛnnin i siin, naan w’a usa kɛ: “?Nannan, ngue sa-ɔ?” Ɔ tɛli i su kɛ: “Ɲanmiɛn tili srɛlɛ mɔ a srɛ i’n, kpɛkun ɔ wunnin kɛ a man yalɛfuɛ’m be like. 5 Ɔ maan siɛn’n, sunman sran Zope naan be ko yia bian nga be flɛ i Simɔn’n, mɔ be flɛ i ekun kɛ Piɛli’n, naan ɔ bla. 6 Bian sɔ’n sikeli Simɔn m’ɔ di kplo junman’n, mɔ i sua’n wo jenvie’n i nuan lɛ’n, i awlo lɔ.” 7 Kɛ anzi ng’ɔ kannin ndɛ’n kleli i’n ɔ ɔli cɛ’n, ɔ flɛli i junman difuɛ’m be nun nɲɔn, ɔ nin i sonja nga be niɛn i su’n, be nun kun ng’ɔ sro Ɲanmiɛn kpa’n, 8 naan w’a kan ndɛ’n i kwlaa w’a kle be. Kpɛkun ɔ sunmannin be Zope lɔ. 9 Kɛ aliɛ cɛnnin mɔ be o atin’n su mɔ bé wá mántan klɔ’n i koko’n, Piɛli ɔli sua’n i ti su lɔ dɔ nsiɛn* su. Ɔ ɔli Ɲanmiɛn srɛlɛ. 10 Kpɛkun awe wa kunnin i dan kpa. Ɔ maan ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ dí like. Kɛ bé tɔ́n aliɛ’n, ɔ wunnin like kun aolia nun. 11 Ɔ wunnin kɛ ɲanmiɛn su lɔ’n ti tikewa. Kpɛkun ɔ wunnin like kun kɛ lɛn kondro dan wie sa. B’a trɛ i cɔnjɔ nnan’m be nun be su fa jra asiɛ’n su wa. 12 Nnɛn wafa kwlaa nga be ja ti nnan’n, ɔ nin nnɛn nga be cuɛn be wun ase’n i wafa’n kwlaa, ɔ nin anunman nga be tu sin nglo lɔ’n i wafa’n kwlaa be o nun. 13 Kpɛkun ɔ tili sran kun nɛn. Ɔ seli i kɛ: “Piɛli, jaso, kun wie naan di!” 14 Sanngɛ Piɛli seli kɛ: “Cɛcɛ, min Min. Afin n nin-a diman like nga mmla’n manman atin kɛ be di’n i le. Kpɛkun n nin-a diman like nga mmla’n waan ɔ ti fiɛn’n i le.” 15 Ɔ tili sran’n i nɛn’n ekun i kpɛ nɲɔn su. Ɔ seli kɛ: “Like nga Ɲanmiɛn yoli i sanwun’n, nán se kɛ ɔ ti fiɛn kun.” 16 Kɛ ɔ yoli sɔ i kpɛ nsan su cɛ’n, be fa ɔli ɲanmiɛn su. 17 Kɛ Piɛli bú aolia nun like sɔ m’ɔ wunnin i’n i akunndan’n, yɛ be nga Kɔɔnɛyi sunmannin be’n be juli lɛ-ɔ. Be usali lika nga Simɔn i sua’n wo’n, ɔ maan be wa jrannin anuan’n i sin lɛ. 18 Be mannin be nɛn’n su usali, sɛ Simɔn mɔ be flɛ i ekun kɛ Piɛli’n, ɔ sike lɛ-o. 19 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Piɛli te bu like ng’ɔ wunnin i aolia nun’n i akunndan. Ɔ maan Ɲanmiɛn wawɛ’n seli i kɛ: “Nian! Yasua nsan be su kunndɛ wɔ. 20 Jaso, jra naan a nin be wɔ. Nán ɔ klun titi wɔ, afin min yɛ n sunmannin be-ɔ.” 21 Yɛ Piɛli jra ɔli yasua’m be wun lɔ-ɔ. Ɔ seli be kɛ: “Sran nga amun kunndɛ i’n yɛle min. ?Ngue ti yɛ amun ba-ɔ?” 22 Be seli i kɛ: “Kɔɔnɛyi yɛ ɔ sunmannin e-ɔ. Ɔ ti sonja ya su kpɛn, ɔ ti sran kpa, ɔ sro Ɲanmiɛn, yɛ Zuifu’m be kwlaa be kɛn i ndɛ kpa. Ɲanmiɛn i anzi kun seli i kɛ ɔ sunman sran ɔ sin naan a wɔ i awlo lɔ, naan a ko kan ndɛ ng’ɔ fata kɛ a kan’n naan ɔ ti.” 23 Ɔ maan Piɛli yiali be kɛ be wlu awlo lɔ. Kpɛkun ɔ sikeli be lɛ. Kɛ aliɛ cɛnnin’n, ɔ jasoli naan ɔ nin be b’a ɔ. Aniaan nga be o Zope lɛ’n, be nun wie’m be nin i be ɔli. 24 Kɛ aliɛ cɛnnin ekun’n, ɔ juli Sezare. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Kɔɔnɛyi o lɛ mínndɛ be kpa. Ɔ maan ɔ flɛli i osufuɛ mun nin i janvuɛ kpa mun. 25 Kɛ Piɛli wluli awlo lɔ cɛ’n, Kɔɔnɛyi ko kpɛli i atin, naan w’a koto i bo w’a yi i ayɛ. 26 Sanngɛ Piɛli mɛnnin i su, kpɛkun ɔ seli i kɛ: “Jaso, n ti klɔ sran kɛ wɔ sa.” 27 Kɛ ɔ nin i bé kókó yalɛ bé kɔ́ m’ɔ wluli sua’n nun lɔ’n, ɔ wunnin kɛ sran kpanngban kpa b’a yia lɛ. 28 Ɔ seli be kɛ: “Amun bɔbɔ amun si kpa kɛ sɛ Zuifu kun nin nvle uflɛ nunfuɛ be san nun’n, annzɛ ɔ fɛ i wun mɛntɛn i’n, nn w’a fɔn mmla’n. Sanngɛ Ɲanmiɛn kleli min kɛ ɔ fataman kɛ n bu sran fi kɛ ɔ ti fiɛn. 29 I sɔ’n ti’n, kɛ be flɛli min’n, m’an kanman ndɛ fi, n bali. Siɛn’n, amun kan ndɛ nga ti yɛ amun sunmannin sran min sin’n.” 30 Kɔɔnɛyi seli kɛ: “I cɛn ba nnan yɛ, n wo min sua’n nun wa, n su srɛ Ɲanmiɛn dɔ ngwlan* su. Kpɛkun yasua kun wa fiteli min ɲrun. I wun tralɛ’n kpaja kpa. 31 Ɔ seli kɛ: ‘Kɔɔnɛyi, srɛlɛ mɔ a srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ nin yalɛfuɛ’m be like mɔ a man’n, Ɲanmiɛn wla kpɛnnin su. 32 Ɔ maan sunman sran Zope naan be ko flɛ Simɔn mɔ be flɛ i ekun kɛ Piɛli’n. Bian sɔ’n sikeli Simɔn m’ɔ ti kplo junman difuɛ’n, mɔ i sua’n wo jenvie’n i nuan lɛ’n, i awlo lɔ.’ 33 I sɔ’n ti’n, n sunmannin sran ndɛndɛ kɛ be ko yia wɔ. Yɛ balɛ nga a bali yɛ’n, ɔ ti kpa dan. Ɔ maan siɛn’n, e kwlaa e ti w’a yia Ɲanmiɛn i ɲrun wa naan é tíe ndɛ kwlaa nga Zoova seli wɔ kɛ a kan’n.” 34 Kɛ Piɛli tili ndɛ sɔ’n, ɔ boli ijɔlɛ bo. Ɔ seli kɛ: “Siɛn’n, m’an wun i weiin kpa kɛ Ɲanmiɛn kpaman sran nun. 35 Sanngɛ nvle kwlaa nun’n, sran ng’ɔ sro i m’ɔ yo sa ng’ɔ ti kpa’n, i sɔfuɛ’n yɛ i klun jɔ i wun-ɔn. 36 Ɔ fɛli i nuan ndɛ’n mannin Izraɛlifuɛ mun, naan be ti alaje mɔ Zezi Klisi maan sran’m be kwla di’n i su jasin fɛ’n. I yɛ ɔ ti sran’m be kwlaa be Min’n niɔn. 37 Amun si ndɛ ng’ɔ truli Zide mɛn wunmuan’n nun’n. Kɛ Zan wieli batɛmun’n i ndɛ kan’n, yɛ ndɛ sɔ’n boli trulɛ bo Galile mɛn’n nun-ɔn. 38 Zezi m’ɔ fin Nazarɛti’n i su ndɛ-ɔ. Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mɛnnin i, ɔ mɛnnin i tinmin. Kpɛkun ɔ wlanwlannin mɛn’n nun, ɔ yoli sran’m be kpa, ɔ yoli be nga Suɛn tɔnfuɛ’n kle be yalɛ’n be kwlaa be juejue, afin Ɲanmiɛn nin i o nun. 39 Ninnge kwlaa ng’ɔ yoli be Zuifu’m be mɛn’n nun’n, ɔ nin Zerizalɛmun lɔ’n, e wunnin nun. Sanngɛ be boboli* i waka kun su be kunnin i. 40 I cɛn nsan su’n, Ɲanmiɛn cɛnnin sran sɔ’n. Kpɛkun ɔ mɛnnin i atin kɛ ɔ fɛ i wun kle. 41 Sanngɛ nán ɔ fɛ i wun kle sran’m be kwlaa, saan be nga Ɲanmiɛn dun mmua fali be’n. Yɛle kɛ e bɔbɔ mɔ kɛ ɔ fin wie’n nun fiteli’n, e nin i e dili like yɛ e nin i e nɔnnin nzan’n. 42 Asa ekun’n, ɔ seli e kɛ e bo jasin e kle sran mun, naan e di i ti lalo kpa kɛ i yɛ Ɲanmiɛn fɛli i kɛ ɔ di be nga be o nguan nun’n, ɔ nin be nga b’a wu’n be jɔlɛ-ɔ. 43 Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kwlaa be kɛnnin i weiin kɛ sran kwlaa ng’ɔ lafi i su’n, i dunman nun’n bé yáci i sa tɛ mun cɛ́ i.” 44 Piɛli i nuan nin-a tɔman, kpɛkun Ɲanmiɛn wawɛ’n jrali be kwlaa nga be su tie ndɛ’n be su. 45 Sa sɔ’n boli Zuifu* nga be lafi Zezi su mɔ be nin Piɛli be bali’n be nuan. Afin Ɲanmiɛn wawɛ m’ɔ fa cɛ sran mun’n, ɔ jrali be nga be timan Zuifu’n be su wie. 46 Afin bé tí-ɔ, be su kan aniɛn uflɛ, kpɛkun be su manman Ɲanmiɛn. Yɛ Piɛli seli kɛ: 47 “Ɲanmiɛn w’a dun mmua w’a fɛ i wawɛ’n w’a man be kɛ nga ɔ fa mannin e’n sa. ?Ɔ maan wan yɛ ɔ kwla se kɛ nán maan be yo be batɛmun nzue nun-ɔn?” 48 I sɔ’n ti’n, ɔ seli be kɛ be yo be batɛmun Zezi Klisi i dunman nun. I sin’n, be seli i kɛ ɔ ka be wun lɛ le nɲɔn kun.\n^ Rɔmunfuɛ’m be sonja akpasua kun mɔ i nun sonja’m be ti 600.\n^ Yɛle kɛ, kɛ ɔ ka kan mindi jú annzɛ kɛ mindi ko sin kan’n.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “sendeli.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “be nga be lafi su mɔ be wlali be klɛn’n.”\nSa Nga Be Yoli’n 10


“Nyanmiɛn’n i ndɛ’n ɔ tran lɛ tititi”—Ezai 40:8 | Like suanlɛ liɛ’n\nMaan e yo sa i nuan su titi\nMaan e si aunnvuɛ kɛ Zoova sa\n“Nyanmiɛn’n i ndɛ’n ɔ tran lɛ tititi”\n‘Ɲanmiɛn i ndɛ ng’ɔ kan’n, ɔ maan sran’m be kaci’\n“Jran kekle, [...] naan di junman sɔ’n”\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Sɛptanblu 2017\n“Ijre’n ɔ wu, yɛ i nyrɛ’n ɔ gua, sanngɛ Nyanmiɛn’n i ndɛ’n ɔ tran lɛ tititi.”—EZAI 40:8.\nJUE: 116, 115\n?NGUE YƐ Ɔ KLE KƐ ƝANMIƐN I NDƐ’N TRAN LƐ TITITI-Ɔ?\nKɛ aniɛn’m be kanlɛ’n kaci’n.\nKɛ siefuɛ’m be fa ajalɛ wie mun’n.\nKɛ sran wie’m be tanndannin be nga be kaci Ɲanmiɛn i ndɛ’n aniɛn’m be nun’n, be ɲrun’n.\n1, 2. (a) ?Sɛ ɔ ti kɛ e leman Ɲanmiɛn Ndɛ’n sa’n, nn e liɛ yó sɛ? (b) ?Biblu onin yɛ ɔ kwla yo e ye dan-ɔn?\n?SƐ Ɔ ti kɛ e leman Ɲanmiɛn Ndɛ’n sa’n, nn e liɛ yó sɛ? E su ɲanman afɔtuɛ kpa kun sa mɔ é nánti su-ɔ. E su siman Ɲanmiɛn bɔbɔ, e su siman like nga ti yɛ e o asiɛ’n su’n, ɔ nin sa nga cɛn wie lele bé jú’n. Yɛ e su siman like nga Ɲanmiɛn yoli mannin sran mun laa’n.\n2 Sanngɛ, maan e la Ɲanmiɛn ase. Afin, ɔ yoli maan be klɛli i nuan ndɛ’n be mannin e. Ɔ seli kɛ i ndɛ’n trán lɛ tititi. Akoto Piɛli boli ndɛ ng’ɔ o Ezai 40:8 nun’n i su fa kannin ndɛ. Ezai w’a kanman Biblu’n i ndɛ trele. Sanngɛ, e kwla fa kan Ɲanmiɛn i ndɛ’n m’ɔ o Biblu’n nun’n i ndɛ. (An kanngan 1 Piɛr 1:24, 25 nun.) Sɛ e le Biblu’n e klɔ aniɛn’n nun naan e kanngan nun’n, ɔ́ yó e ye dan. Be nga be kanngan Biblu’n nun titi be klɔ aniɛn’n nun’n, be wun kɛ ɔ yo be ye kpa. I sɔ’n ti, kɛ ɔ fɛ i lalafuɛ nun lele andɛ’n, sran’m be kaci ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n aniɛn’m be nun. Junman sɔ’n i dilɛ timan pɔpɔ, yɛ sran’m be tanndan be ɲrun. Sanngɛ, sran wie’m be mian be ɲin be kaci Ɲanmiɛn i ndɛ’n. Afin Zoova kunndɛ kɛ “ɔ́ dé sran’m be kwlaa naan be wun sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n i wlɛ kpa.”—1 Timote 2:3, 4.\n3. ?Like suanlɛ nga nun’n, ngue yɛ é wá wún i-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n3 Like suanlɛ nga nun’n, é wá wun kɛ, (1) aniɛn’m be kanlɛ’n kaci, (2) siefuɛ’m be fa ajalɛ wie mun, yɛ (3) be nga be kaci Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n aniɛn’m be nun’n, sran wie’m be tanndannin be ɲrun. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Ɲanmiɛn i ndɛ’n w’a kaciman, ɔ tran lɛ tititi. Kɛ é wá yíyí ndɛ sɔ’m be nun’n, é wá kló Ɲanmiɛn nin i nuan ndɛ’n be kpa.—Mise 4:2; Rɔmfuɛ Mun 15:4.\nANIƐN’M BE KANLƐ’N KACI\n4. (a) ?Wafa nga aniɛn kun nun be kan ndɛ mun’n, kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, ɔ yo sɛ? (b) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn kpaman aniɛn’m be nun-ɔn? (c) ?Yɛ i sɔ’n yo e sɛ?\n4 Wafa nga aniɛn kun nun be kan ndɛ mun’n, kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, wie liɛ’n ɔ kaci. Atrɛkpa’n, kɛ ɔ ti sɔ wie e aniɛn’n nun-ɔn. Wafa nga be kan Ebre nin Glɛki’n laa’n, ɔ nin andɛ liɛ’n, ɔ timan kun. Ebre nin Glɛki nga sran’m be kɛnnin i lalafuɛ nun mɔ be nun yɛ be klɛli Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n, andɛ sran sunman be timan. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ be kaci Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n i aniɛn nga sran’m be ti’n, be nun. Sran wie’m be waan sɛ be suan Ebre nin Glɛki nga be kɛn i lalafuɛ nun’n, bé wún ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n i wlɛ kpa. Kannzɛ be yo sɔ’n, ɔ su yoman be ye. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) Andɛ’n, b’a yi Biblu’n annzɛ i bue aniɛn ko ju 3.000 nun. I sɔ’n yo e fɛ dan. Zoova kunndɛ kɛ sran mɔ be fin “nvle-nvle’n kwlaa nun’n, ɔ nin be kwlaa nga be aniɛn’n ti fanunfanun’n,” be si i nuan ndɛ’n. (An kanngan Sa Nglo Yilɛ 14:6 nun.) I sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn klo sran naan ɔ kpaman aniɛn’m be nun. Ɔ maan, e kunndɛ kɛ é fá e wun mɛ́ntɛn i.—Sa Nga Be Yoli’n 10:34.\nB’a yi Biblu’n annzɛ i bue aniɛn ko ju 3.000 nun. I sɔ’n yo e fɛ dan.\n5. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ sran’m be kloli Angle’n nun Biblu (King James Version) mɔ be yili’n niɔn?\n5 Wafa nga ndɛ’m be kanlɛ’n kaci aniɛn’m be nun’n, be su yɛ ɔ fata kɛ be nian be kaci Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n niɔn. Wafa nga be kacili Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n aniɛn’m be nun laa’n, andɛ’n, sran’m be wunman ndɛ sɔ’m be wlɛ kun. I wie yɛle Angle’n nun Biblu kun (King James Version) mɔ be yili i afuɛ 1611 nun’n. Be nga be kan Angle’n, be nun sunman be ɲannin Biblu sɔ’n. Wafa nga be klɛli ndɛ mun Biblu sɔ nun’n, i su yɛ be niannin be ijɔli titi-ɔ. Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Ebre nun’n, Ɲanmiɛn dunman’n o nun kpɛ sunman i lika wie’m be nun. Sanngɛ, Angle nun Biblu’n (King James Version) nun’n, be yili Ɲanmiɛn dunman’n i lika sunman nun. Kpɛkun, be klɛli lɛ kɛ “E MIN.” Kɛ be wa yili Biblu sɔ’n i uflɛ’n, i bue nga be flɛ i kɛ aenguɛ uflɛ’n nun’n, be klɛli i lika wie’m be nun kɛ “E MIN.” I sɔ’n kle kɛ be nga be yili Angle nun Biblu (King James Version) sɔ’n, be wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn dunman o Biblu’n i bue nga sran wie’m be flɛ i kɛ aenguɛ uflɛ’n i nun wie.\n6. ?Ngue ti yɛ Biblu’n mɔ Anuannzɛ’n yili’n, ɔ yo e fɛ dan-ɔn?\n6 Kɛ be yili Angle nun Biblu’n (King James Version) i klikli nun’n, sran’m be wunnin i nun ndɛ’n i wlɛ. Sanngɛ, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Angle i kanlɛ’n wa kacili. Ɔ maan, sran’m b’a wunman Biblu sɔ’n i nun ndɛ’m be wlɛ kun. Sɛ andɛ bɔbɔ be nga be ti Angle’n be kanngan nun’n, be su wunmɛn i wlɛ. Biblu nga be yili be aniɛn’m be nun laa’n, kɛ be ngba be ti sɔ andɛ-ɔ. Sanngɛ Biblu’n (Les Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau) nga Anuannzɛ’n w’a yi’n, i nun ndɛ’m be wlɛ wunlɛ’n ti pɔpɔ. I sɔ’n yo e fɛ dan. Wafa nga andɛ sran kpanngban be kan ndɛ mun’n, i su yɛ be niannin be kacili ndɛ mun-ɔn. Biblu sɔ’n i wunmuan’n, annzɛ i bue w’a fite aniɛn 150 tra su nun. Ɔ maan, sran kpanngban be le wie be klɔ aniɛn’n nun. Kɛ be kanngan nun’n, ɔ wluwlu be wun. Afin, ndɛ’m be wlɛ wunlɛ’n ti pɔpɔ. (Jue Mun 119:97) Like ng’ɔ ti kpa dan ekun’n yɛle kɛ, lika nga Ɲanmiɛn dunman’n klɛ lɛ laa’n, Anuannzɛ’n klɛli i lɛ wie Biblu (Traduction du monde nouveau) m’ɔ yili’n i nun.\nANIƐN NGA SRAN SUNMAN BE KAN’N\n7, 8. (a) ?Ngue ti yɛ Zuifu sunman b’a siman Ebre’n i kan kun-ɔn? (b) ?Ngue yɛ be flɛ i Sɛptanti’n niɔn?\n7 Ajalɛ nga mɛn’n i siefuɛ’m be fa’n ti’n, ɔ ju wie’n, aniɛn wie mun yɛ sran kpanngban be kan-ɔn. Sanngɛ, Zoova yo maan sran’m be ɲan Biblu’n aniɛn nga be ti’n nun. I wie yɛle Biblu’n nun fluwa 39 nga Zuifu’m be dun mmua klɛli be’n. Be yɛ i klikli nun’n, “Nyanmiɛn fɛ i ndɛ’n mannin be-ɔ.” (Rɔmfuɛ Mun 3:1, 2) Be klɛli ndɛ sɔ mun Ebre nun. Yɛ be klɛli wie Aramun aniɛn’n nun. Sanngɛ afuɛ kɔe 300 ka naan Klistfuɛ klikli’m be blɛ’n w’a ju’n, Zuifu sunman b’a siman Ebre’n i kan kun. Afin, kɛ Alɛkzandri wa sieli mɛn’n i dan lika’n, sran sunman be wa kannin Glɛki. B’a siman be bɔbɔ be klɔ aniɛn’m be kan kun. (Daniɛl 8:5-7, 20, 21) Zuifu sunman be yoli sɔ wie. Ɔ maan, Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga be klɛli i Ebre nun’n, b’a wunmɛn i wlɛ kun. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ be yo-ɔ?\n8 Biblu’n i nun fluwa klikli nnun nga Moizi klɛli be Ebre nun’n, Zuifu wie’m be wa kacili i Glɛki nun. Be dili junman sɔ’n afuɛ kɔe 250 nun, i sin naan b’a wu Zezi. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Biblu’n i bue nga i klikli nun be klɛli i Ebre nun’n, be wa kacili i wunmuan’n Glɛki nun. Be flɛli i kɛ Sɛptanti. Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Ebre nun mɔ be kacili i aniɛn uflɛ nun’n, i klikli’n yɛle Sɛptanti’n.\n9. (a) ?Kɛ mɔ be kacili Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n aniɛn wie’m be nun ti’n, ngue yɛ sran kpanngban be kwla yoli-ɔ? (b) ?Biblu’n i bue nga i klikli nun be klɛli i Ebre nun’n, i lika benin yɛ i nun kannganlɛ’n yo wɔ fɛ kpa-ɔ?\n9 Sɛptanti’n ti’n, Zuifu nga be kan Glɛki’n be kwla kanngannin Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n nun. Kɛ be kanngan nun, annzɛ sran uflɛ kannngan nun mɔ be wun i wlɛ’n, nanwlɛ, ɔ yo be fɛ kpa. Kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, be wa yili Biblu’n i nun fluwa wie mun Siriaki’n, nin Latɛn, ɔ nin Gotiki aniɛn’m be nun. Ɔ maan, sran kpanngan be wa kanngannin Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n nun. Kɛ mɔ be wun i wlɛ’n ti’n, i nun kannganlɛ’n yoli be fɛ kpa. Atrɛkpa’n, be kloli Biblu’n nun ndɛ mma wie mun kpa kɛ e sa. (An kanngan Jue Mun 119:162-165 nun.) Aniɛn’m be kanlɛ’n kaci, yɛ ajalɛ nga mɛn’n i siefuɛ’m be fa’n, ɔ kaci. Sanngɛ, Ɲanmiɛn i ndɛ’n ɔ kaciman.\nW’A YOMAN SRAN WIE’M BE FƐ\n10. ?Ngue ti yɛ Jɔnun Wiklifu blɛ su’n, sran sunman be kwlá kannganman Biblu’n nun-ɔn?\n10 Blɛ wie nun’n, siefuɛ wie’m b’a kplinman su kɛ sran’m be kanngan Biblu’n nun. Sanngɛ, sran wie’m be trali be awlɛn be kacili Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n naan sran sunman be ɲan wie. Sran sɔ mɔ be sro Ɲanmiɛn’n, be flɛ be nun kun kɛ Jɔnun Wiklifu (afuɛ 1328-1384). Ɔ ti Angle bian. Ɔ kunndɛli kɛ sran kwakwla be kanngan Biblu’n nun. I blɛ su’n, Angle lɔ sran sunman be leman Biblu’n. Afin, be leman mannzin nga be fa yi Biblu’n. Be klɛ ndɛ’m be sa nun. I sɔ’n ti, Biblu’n i gua’n cɛnnin. Asa ekun’n, sran sunman be siman kanngan. Asɔnun’m be nun’n, be kanngan Biblu’n nun Latɛn nun. Sanngɛ, be nga b’a diman suklu’n be timan. ?Ngue yɛ Zoova yó naan sran’m b’a kwla kɛnngɛn i nuan ndɛ’n aniɛn nga be ti’n nun-ɔn?—Nyanndra Mun 2:1-5.\nJɔnun Wiklifu nin sran wie’m be kunndɛli kɛ sran kwlakwla be ɲan Ɲanmiɛn Ndɛ’n. ?I sɔ wie yɛ a kunndɛ-ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 11 nun.)\n11. ?Wafa sɛ yɛ Biblu nga Wiklifu yili’n, ɔ yoli sran’m be ye-ɔ?\n11 Afuɛ 1382 nun’n, Jɔnun Wiklifu nin sran wie’m be kacili Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n Angle’n nun. Wiklifu kleli sran wie’m be like. Be flɛli be kɛ Lolali. Sran sɔ’m be kloli Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n i kpa. Be nanti ɔli Angle lɔ klɔ kanngan’m be su. Kɛ be to sran mun’n, be kanngan Biblu’n nun kle be. Kpɛkun, be klɛ Biblu’n nun ndɛ wie mun fluwa su man be. I sɔ’n ti, sran sunman be wa kloli Biblu’n nun kannganlɛ.\n12. ?Ngue yɛ be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be kpɛnngbɛn’m be yoli-ɔ?\n12 Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’n be kpɛnngbɛn’m b’a kloman Biblu nga Wiklifu yili’n. Be kpɔli Wiklifu nin Lolali mun. Be kleli be yalɛ. Kpɛkun, be wɔli be Biblu’m be nun. Wiklifu wuli. Sanngɛ, b’a yacimɛn i kpɔlɛ. Be waan like ng’ɔ kle’n, ɔ nin nga be kle i asɔnun’n nun’n, ɔ timan kun. I sɔ’n ti, be ko tuli i owie mun, be wɔli nun. Kpɛkun, be fɛli i nzuɛn’n be guɛli i nzue ba kun nun. Ɔ nin i sɔ ngba’n, sran kpanngban be kunndɛli kɛ bé kánngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun naan bé wún i wlɛ. Be kwlá seman be kɛ nán be yo sɔ. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Abloki lɔ nin nvle wie’m be nun’n, sran wie’m be wa kacili Biblu’n i nun ndɛ’n aniɛn kpanngban nun. Yɛ be yili Biblu aniɛn sɔ’m be nun naan sran kpanngban be kanngan be nun.\n“AMUN KPA YOLƐ TI YƐ N KLE AMUN” LIKE-Ɔ\n13. (a) ?Kɛ e bu Biblu nga sran’m be yili be’n be akunndan’n, ngue yɛ e wun i wlɛ-ɔ? (b) ?Ngue yɛ e lafi su kpa-ɔ?\n13 Kɛ sran’m bé káci Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n aniɛn’m be nun’n, nán Ɲanmiɛn yɛ ɔ kleli be ndɛ nga be klɛli’n niɔn. I wie yɛle Biblu Sɛptanti, nin Biblu nga Wiklifu yili’n, nin Angle Biblu’n (King James Version), ɔ nin Biblu onga mun. Sanngɛ, kɛ e bu junman dan nga sran sɔ’m be dili’n i akunndan’n, e wun kɛ Ɲanmiɛn yia ndɛ ng’ɔ kannin’n i nuan. Yɛle kɛ i nuan ndɛ’n kaciman, ɔ tran lɛ tititi. I sɔ’n ti, e lafi su kpa kɛ ndɛ kwlaa nga Ɲanmiɛn kannin be’n, ɔ́ yía be nuan wie.—Zozie 23:14.\n14. ?Biblu’n i su ndɛ nga e si i’n ti’n, ngue yɛ e kunndɛ kɛ é yó-ɔ?\n14 Zoova yoli maan i nuan ndɛ’n kali lɛ tititi. Kɛ e wun i sɔ’n, e lafi i su. Yɛ e kunndɛ kɛ é fá e wun mɛ́ntɛn i kpa. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) Zoova fɛli i ndɛ’n mannin sran mun. Kpɛkun, ɔ tali nda kɛ ɔ́ yó maan i ndɛ’n ká lɛ tititi. ?Ngue ti yɛ ɔ yoli i kwlaa sɔ’n niɔn? Yɛle kɛ, ɔ klo e. Yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ klé e like naan e liɛ yo ye. (An kanngan Ezai 48:17, 18 nun.) Kɛ e bu i sɔ’n i akunndan’n, e klo Ɲanmiɛn. Yɛ e kunndɛ kɛ é nánti i mmla’m be su.—1 Zan 4:19; 5:3.\n15. ?Kosan benin mun yɛ é wá tɛ́ be su like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n nun-ɔn?\n15 E klo Ɲanmiɛn Ndɛ’n, yɛ e kunndɛ kɛ ɔ yo e ye. ?Kɛ é kánngan nun’n, ngue yɛ é yó naan y’a ɲan su ye-ɔ? ?Kɛ é bó jasin fɛ’n, ngue yɛ é yó naan sran’m b’a klo i nun kannganlɛ wie-ɔ? ? Kɛ é klé like asɔnun nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ ndɛ nga e kan’n, ɔ taka Ɲanmiɛn Ndɛ’n su-ɔ? É wá tɛ́ kosan sɔ’m be su like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 4 An nian afuɛ 2009, Novanblu 1 blɔfuɛ nun Sasafuɛ Tranwlɛ’n i nun ndɛ “Faut-il apprendre l’hébreu et le grec ?” nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 14 An nian kuku nga be flɛ i kɛ “ Fa ɔ ɲinma ko nian” nun.\nƝanmiɛn tali nda kɛ i nuan ndɛ’n, ɔ́ ká lɛ tititi. E wun kɛ Ɲanmiɛn yiali nda sɔ’n i nuan. Sran wie’m b’a kunndɛman kɛ be kaci Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n aniɛn nga sran kpanngban be ti’n nun. Sanngɛ, sran wie’m be trali be awlɛn be yili Biblu’n aniɛn kpanngban nun. I sɔ’n ti, sran sunman be kwla kanngan Biblu’n nun aniɛn nga be ti’n nun. Ɔ maan, be fa be wun mantan Ɲanmiɛn. Kpɛkun, be lafi su kɛ cɛn wie lele be liɛ yó ye.\nFa ɔ ɲinma ko nian\nAnuannzɛ’n i bo bia m’ɔ o Warwiki’n i su lɔ sua ba kun nun’n, be siesieli Biblu fanunfanun lɔ. Kpɛkun, be klɛli lika sɔ’n nun lɔ kɛ: “Biblu’n nin Ɲanmiɛn dunman’n.” Lalafuɛ Biblu nin lalafuɛ ninnge wie’m be o lɔ. Ɔ ju wie’n, be yi ninnge sɔ’m be nun wie mun, kpɛkun be fa uflɛ sie be osu. Afuɛ 2017, Avrili 3 nun yɛ be tikeli lika sɔ’n niɔn. E kunndɛ kɛ a ko nian ninnge nga be o lɔ’n, ɔ nin ninnge wie mɔ be siesieli be sua ba wie mun ekun be nun’n. I sɔ’n ti, kɔ www.jw.org/fr su naan kle cɛn nin dɔ nga a kunndɛ kɛ á kɔ́ lɔ’n. Tin QUI SOMMES-NOUS ? > SIÈGE: INFOS & VISITES su.\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Sɛptanblu 2017