Biblu’n—Suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n naan si ngwlɛlɛ | Mantan\n‘Ɲanmiɛn ndɛ’n’ ti ngwlɛlɛ ndɛ\n1, 2. ?Fluwa benin yɛ Zoova klɛli e ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ klɛli fluwa sɔ’n niɔn?\n?FLUWA nga amun awlɛn su sran kun m’ɔ o lika mmua kpa’n, ɔ klɛli amun koko nun wa’n, amun wla te kpɛn su? Kɛ ɔ́ kán lɔ ndɛ mun klé amun’n, nanwlɛ, ɔ yo amun fɛ kpa. Ɔ maan kannzɛ amun awlɛn su sran sɔ’n nunman amun wun koko wa’n, sanngɛ kɛ amun klɛ amun wun fluwa’n, amun nin i be afiɛn’n mantan titi.\n2 E Ɲanmiɛn Zoova mɔ e klo i’n, i kusu klɛli e fluwa wie. Kɛ e kanngan fluwa sɔ’n nun’n, aklunjuɛ nga e di’n, like fi tomɛn i. Fluwa sɔ’n yɛle Biblu’n. Biblu’n nun’n, Zoova kle e i sran’n i wafa ng’ɔ ti’n. Ɔ kle e like nga ɔ yoli be’n nin ng’ɔ sunnzun kɛ ɔ́ yó be’n. Yɛ ɔ kan ninnge uflɛ wie mun ekun be ndɛ. Ɔ kunndɛ kɛ e fa e wun e mɛntɛn i, i ti yɛ ɔ fɛli i Ndɛ’n mannin e ɔ. Ajalɛ’n i kpafuɛ nga Ɲanmiɛn mɔ i ngwlɛlɛ’n leman sin’n, ɔ kwla fa naan w’a kɛn i klun ndɛ’n w’a kle e’n, yɛ ɔ fali ɔ. Wafa nga be klɛli Biblu’n ɔ nin i nun ndɛ’m be kle kɛ Ɲanmiɛn i ngwlɛlɛ’n cɛnnin.\n?Ngue ti yɛ be klɛli fluwa’n niɔn?\n3. ?Wafa sɛ yɛ Zoova kannin Mmla’n nun ndɛ mun kleli Moizi ɔ?\n3 Sran wie’m be kwla usa be wun kɛ: ‘?Ngue ti yɛ Zoova nin klɔ sran mun b’a ijɔman trele ɔ?’ Laa’n, ɔ sinnin anzi wie’m be lika kannin ndɛ kleli sran mun. I sɔ yɛ ɔ yoli naan w’a fa Mmla’n w’a man Izraɛlifuɛ mun ɔn. (Galasifuɛ Mun 3:19) Sanngɛ sran nɛn nga be tili’n ɔ yo sro kpa. I ti’n, srɛ kunnin be. Ɔ maan be seli kɛ nán Zoova nin be ijɔ sɔ kun, sanngɛ maan ɔ sin Moizi ja su ɔ kan ndɛ’n kle be. (Ezipt Lɔ Tulɛ 20:18-20) Mmla’n i nun ndɛ’m be ti ndɛ kɔe 600. Zoova kannin be trele kleli Moizi.\n4. ?Sɛ ɔ ti kɛ b’a klɛman Ɲanmiɛn mmla mun’n, nn sran’m be kwla boli be su sɛsɛsɛ be kleli sran uflɛ? Amun fa sunnzun ase kun yiyi nun.\n4 ?Sɛ ɔ ti kɛ b’a klɛman Mmla’n, nn Moizi i wla kwla kpɛn mmla kwlaa sɔ’n su naan w’a fa kle nvle’n nunfuɛ mun? ?Yɛ be anunman’m be li? ?Bewaanbewaan ndɛ’m be ngunmin su yɛ bé láfi ɔ? Sɛ ɔ ti sɔ nn b’a kwlá boman Ɲanmiɛn i mmla’m be su sɛsɛsɛ b’a kleman be anunman mun. Maan e fa sunnzun ase kun e nian. Wienun ɔn sran kpanngban kpa b’a lɔngɔ lika kun. Kpɛkun be se amun kɛ amun bo ndɛ kun su kle be nun sran ng’ɔ dun mmua’n, naan i kusu ɔ bo su kle i wiengu ng’ɔ mɛntɛn i koko’n, naan be onga’m be yo sɔ lele be guɛ i lɔ. Ndɛ nga sran kasiɛnfuɛ’n ɔ́ tí’n, ɔ nin nga amun kɛnnin i bo bolɛ nun’n, bé sánsán be wun. Ɲanmiɛn Mmla’n i liɛ’n, w’a yoman sɔ.\n5, 6. ?Zoova seli Moizi kɛ ɔ yo i ndɛ’n i sɛ? ?Yɛ ngue ti yɛ Zoova i ndɛ’n m’ɔ klɛli mannin e’n, ɔ ti e su yralɛ like kpa kun ɔn?\n5 Kɛ mɔ Zoova ti ngwlɛlɛfuɛ’n ti’n, ɔ kunndɛli kɛ be klɛ i ndɛ’n be sie. Ɔ seli Moizi kɛ: “Klɛ ndɛ nga n kannin be lɛ mun! Afin be su yɛ ń jrán ń síesíe min nin wɔ yɛ Izraɛlfuɛ mun ye aenguɛ nga é trá nin-ɔn.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 34:27) Afuɛ 1513 nun, ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju’n, yɛ be boli Biblu’n i klɛlɛ’n bo ɔ. I klɛlɛ’n dili afuɛ 1.610. Zoova boli ‘i ndɛ’m be su wafawafa’ kleli sran kɔe 40 yɛ be klɛli ɔ. (Ebre Mun 1:1) Kɛ ɔ ko yo naan Ɲanmiɛn i Ndɛ’n w’a mlinman’n ti’n, fluwa klɛfuɛ wie’m be kusu, be boli be ɲin ase be klɛli ndɛ sɔ mun sɛsɛsɛ fluwa kpanngban su.—Neemi 13:13; Jue Mun 45:2.\n6 Zoova i ndɛ’n m’ɔ klɛ mannin e’n, ɔ ti e su yralɛ like kpa kun. Atrɛkpa sran kun klɛli amun fluwa cinnjin kun. Yɛ kɛ mɔ fluwa sɔ’n wlali amun fanngan kpa ti’n, amun fa sieli naan amun a kanngan nun b’a flan nun lele. ?Nɛ́n i ɔ? Kɛ fluwa nga Zoova klɛli mannin e’n ɔ ti sɔ wie ɔ. Kɛ mɔ Zoova maan be klɛli i ndɛ’n ti’n, e kwla kanngan nun cɛn kwlaa yɛ e kwla bu su akunndan. (Jue Mun 1:2) Ɔ maan “Ɲanmiɛn i ndɛ sɔ’n wla e fanngan” titi.—Rɔmfuɛ Mun 15:4.\n?Ngue ti yɛ klɔ sran mun yɛ be klɛli Ɲanmiɛn Ndɛ’n niɔn?\n7. ?Kɛ Zoova fali klɔ sran mun kɛ be klɛ i Ndɛ’n, ngue ti yɛ i sɔ’n yi i ngwlɛlɛ’n i nglo ɔ?\n7 Kɛ Zoova fali klɔ sran mun kɛ be klɛ i ndɛ’n, i sɔ’n yi i ngwlɛlɛ’n i nglo. ?Sɛ ɔ ti kɛ anzi mun yɛ Zoova fali be kɛ be klɛ Biblu’n, nn i nun ndɛ’n yó fɛ kɛ nga sa? Ɔ ti su kɛ anzi’m be kwla yiyi wafa nga be nin Zoova be afiɛn’n mantan kpa’n i nun be kle e. Kpɛkun be kwla kan klɔ sran mɔ be nin Ɲanmiɛn nantili nanwlɛ su’n be su ndɛ wie. ?Sanngɛ sɛ ɔ ti kɛ anzi mɔ be si ninnge tra e lele’n, mɔ be wunmiɛn’n tra e liɛ’n lele kpe nun’n, yɛ be klɛli Biblu’n, nn i nun ndɛ’m bé yó e liɛ’n su?—Ebre Mun 2:6, 7.\n8. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n i klɛfuɛ’m be bɔbɔ be kwla fali akunndan klɛli Ɲanmiɛn ndɛ’n niɔn? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun wie.)\n8 Kɛ Zoova fali klɔ sran mun kɛ be klɛ i ndɛ’n ti’n, like nga e sa miɛn i wun bɔbɔ cɛ yɛ ɔ fa mannin e ɔ. Like sɔ’n yɛle fluwa kun mɔ i nun ndɛ’n fin Ɲanmiɛn’n, mɔ i kunngba’n ti klɔ sran’m be liɛ’n su’n. (2 Timote 3:16) ?Wafa sɛ yɛ Zoova kwla yoli i sɔ’n niɔn? Kpɛ sunman’n, ɔ mannin be nga be klɛli i ndɛ’n be atin naan be ‘nian nun kpa kunndɛ fɔnvɔlɛ ndɛ kpakpa mun, naan be nian kɛ sa’n fa ti’n su, be klɛ be.’ (Akunndanfuɛ’n 12:10, 11) I sɔ ti yɛ ɔ le Biblu’n nun fluwa kun nin i klɛlɛ wafa’n niɔn. Fluwa klɛfuɛ’m be finwlɛ’n, ɔ nin be sran’n i wafa nga be ti’n, be ɲin fite Ɲanmiɛn ndɛ nga be klɛli’n nun. * Kannzɛ ɔ ti sɔ’n, sanngɛ ‘Ɲanmiɛn i wawɛ’n yɛ ɔ [fali ndɛ mun] wlali be nuan yɛ be kannin ɔn.’ (2 Piɛr 1:21) Ɔ maan ndɛ kwlaa nga be klɛli’n, ɔ ti “Nyanmiɛn ndɛ” sakpa.—1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13.\n9, 10. ?Ngue ti yɛ klɔ sran mɔ Ɲanmiɛn fali be kɛ be klɛ Biblu’n, ɔ yo maan i nun ndɛ’n wluwlu e wun kpa ɔ?\n9 Kɛ mɔ klɔ sran mun yɛ Ɲanmiɛn fali be kɛ be klɛ Biblu’n ti’n, i nun ndɛ’n wluwlu e wun kpa. Be nga be klɛli Biblu’n be ti klɔ sran kɛ e sa wie. Fɔ m’ɔ o be nun’n ti’n, ɲrɛnnɛn kunngba nga e wun i’n, be wunnin i wie. Wie liɛ bɔbɔ’n, Zoova wawɛ’n maan be nun wie’m be klɛli be bɔbɔ be sa nga be yoli’n, ɔ nin wafa nga be yoli mɔ be kwla jrannin kekle’n. (2 Korɛntfuɛ Mun 12:7-10) Ɔ maan wafa nga be kannin be bɔbɔ be su ndɛ’n, anzi fi kwlá yoman sɔ.\n10 I wie yɛle Davidi m’ɔ yoli Izraɛli famiɛn’n i liɛ’n. Ɔ yoli sa tɛtɛ wie mun. Jue kun nun’n, ɔ tuli i klun srɛli Zoova kɛ ɔ yaci i wun sa’n cɛ i. Ɔ klɛli kɛ: “Yo min saun kpa maan min wun sa’n kwlaa wie weiin. Afin n wun sa tɛtɛ nga n yo be’n. Sa tɛtɛ sɔ’m be sinsin min nyin su. Nian, sa tɛ nun yɛ be wuli min ɔn, afin sa tɛ nun yɛ min nin wunnzɛli min ɔn. Nán fuan min maan n jaso ɔ nyrun lɛ, nán yi ɔ wawɛ b’ɔ o min nun’n. Sraka nga Nyanmiɛn kunndɛ’n yɛlɛ be wun ase kanlɛ bɔ maan be di sa nga be yoli’n i nanwlɛ’n. Ee Nyanmiɛn, sran ng’ɔ yo sɔ’n, i wun yo wɔ fɛ.” (Jue Mun 51:4, 5, 7, 13, 19) ?Amun wunman kɛ Davidi i wla’n boli i wun dan’n? ?Sran nga fɔ nunmɛn i nun’n, ɔ kan ndɛ kɛ ngalɛ sa’n ɔ yo ye?\n?Ngue ti yɛ be klɛli sran’m be su ndɛ Biblu’n nun ɔn?\n11. ?Sran wafa benin mun yɛ be klɛli be su ndɛ Biblu’n nun kɛ “bé fá klé e ngwlɛlɛ” ɔ?\n11 Like kun ekun o lɛ mɔ i ti yɛ Biblu’n i nun ndɛ’n yo e fɛ ɔ. Yɛle kɛ, Biblu’n nun ndɛ’n i dan lika ɔ kan klɔ sran’m be ndɛ. Sran sɔ’m be nun wie’m be suli Ɲanmiɛn yɛ be nun wie’m b’a sumɛn i. Ninnge nga be yoli’n ɔ nin sa ng’ɔ tɔli be su’n, ɔ nin aklunjuɛ nga be dili’n be o Biblu’n nun. Wafa nga ajalɛ nga be fali’n, i bo’n guali’n, ɔ o Biblu’n nun wie. Be klɛli ndɛ sɔ mun kɛ “bé fá klé e ngwlɛlɛ.” (Rɔmfuɛ Mun 15:4) Wafa nga Zoova fa sran sɔ’m be su ndɛ’n kle e like’n, ɔ kan e awlɛn’n. Maan e nian ndɛ sɔ’m be nun wie mun.\n12. ?Wafa sɛ yɛ be nga be nin Ɲanmiɛn b’a nantiman kpa’n, be su ndɛ’n uka e ɔ?\n12 Biblu’n kan sran wie mun mɔ be nin Ɲanmiɛn b’a nantiman kpa’n, ɔ nin klunwifuɛ wie’m be ndɛ. Sa ng’ɔ juli be su kusu’n, ɔ kɛn i ndɛ wie. Sran sɔ’m be yoli sa tɛ wie mun. Be sa tɛ sɔ’m be yili be nzuɛn tɛ’n i nglo. I wie yɛle Zida Iskariɔti liɛ’n. Kɛ e wun wafa nga ɔ yili Zezi mannin’n, e wun i wlɛ weiin kpa kɛ be wiengu bo waka kpɛlɛ’n ti tɛ. (Matie 26:14-16, 46-50; 27:3-10) Ndɛ kɛ ngalɛ sa’m be wluwlu e wun kpa, yɛ be uka e naan y’a wun ayeliɛ nga be ti tɛ’n be wlɛ naan y’a kpalo be.\n13. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n uka e naan y’a wun sa kpa yolɛ’n i wlɛ kpa ɔ?\n13 Biblu’n kan Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ kpanngban be ndɛ wie. Ɔ kan be nantilɛ kpa’n i ndɛ. Nzuɛn kpa ng’ɔ kwla uka e naan y’a fa e wun y’a mantan Ɲanmiɛn’n, sran sɔ’m be yili be nglo. I kun yɛle Ɲanmiɛn sulafilɛ’n. Biblu’n tuli nzuɛn sɔ’n i bo, yɛ ɔ kle e kɛ sɛ e kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn i klun jɔ e wun’n, ɔ fata kɛ e lafi i su. (Ebre Mun 11:1, 6) Sanngɛ sran wie mun mɔ be yili Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i nglo kpa’n, be ndɛ o Biblu’n nun wie. Be nun kun yɛle Abraamu. Ɲanmiɛn mɔ Abraamu lafili i su dan’n ti’n, ɔ ka kaan naan w’a fa Izaaki w’a yi tɛ w’a mɛn i. (Bo Bolɛ, ndɛ tre 22; Ebre Mun 11:17-19) Ndɛ kɛ ngalɛ sa’m be ti’n, e wun like nga be flɛ i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i wlɛ kpa ekun. Nanwlɛ, Zoova si ngwlɛlɛ dan! Afin ɔ seman e ngbɛn kɛ e suan sa kpa yolɛ. Sanngɛ ɔ kle e wafa nga sran wie’m be yoli sa kpa’n naan y’a kwla sɔnnzɔn be’n.\n14, 15. ?Bla kun m’ɔ ɔli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn? ?Yɛ ngue yɛ ndɛ sɔ’n kle e Zoova su ɔ?\n14 Wie liɛ’n, sran’m be su ndɛ nga Biblu’n kan’n, ɔ kle e sran’n i wafa nga Zoova ti’n i su like. I wie yɛle bla nga Zezi wunnin i Ɲanmiɛn srɛlɛ sua’n nun lɔ’n i su ndɛ’n. Le kun’n, Zezi ti sika guawlɛ’n i wun lɛ, ɔ su nian wafa nga sran’m be yi sika be gua nun’n. Aɲanbeunfuɛ sunman “be gua nun kpanngban.” Sanngɛ Zezi fɛli i ɲin sieli i angbeti bla yalɛfuɛ kun su. Bla sɔ’n fali “jɛtɛ mma kanngan nnyɔn b’ɔ ju kɛ bablu kun sa’n” ɔ fa guali nun. * I kwlaa ng’ɔ le i’n, yɛ ɔ o lɛ ɔ. Bla sɔ’n i wun akunndan nga Zezi buli’n, i kunngba’n yɛ Zoova buli ɔ. Zezi seli kɛ: “Angboti bla yalɛfuɛ nga i sika liɛ’n b’ɔ yili’n ɔ tra be nga’m be liɛ nga be yi guali sika guawlɛ nun’n.” I ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle kɛ sɛ be kan be onga’m be sika nga be mannin’n i kwlaa bo nun’n, ɔ juman bla sɔ’n i liɛ’n nun.—Mark 12:41-44; Lik 21:1-4; Zan 8:28.\n15 Sran wunmuan nga be ɔli Ɲanmiɛn sua’n nun lɔ cɛn sɔ’n nun’n, angbeti bla sɔ’n i ngunmin yɛ be kɛn i ndɛ Biblu’n nun ɔn. Nán ngbɛn ti ɔ. Afin Zoova fa bla sɔ’n i ndɛ’n fa kle e kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn kun m’ɔ si ye ɔ. Kɛ e tu e klun e mɛn i like’n, sɛ i li bɔbɔ ɔ ti kaan sɛ’n, sanngɛ ɔ jɔ i klun. Nanwlɛ, wafa nga Zoova yoli naan y’a wun ndɛ nanwlɛ sɔ’n i wlɛ’n, ɔ leman wunsu. I sɔ’n kan e awlɛn’n dan!\nNdɛ nga Biblu’n yiyiman be nun’n\n16, 17. ?Kɛ mɔ Zoova w’a yiyiman ndɛ kwlaa nun i Ndɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n yi i ngwlɛlɛ’n i nglo ɔ?\n16 Kɛ e klɛ e awlɛn su sran kun i fluwa’n, e klun ndɛ’n kwla sɔn, sanngɛ e klɛ wie e yaci wie lɛ. ?Nɛ́n i ɔ? I kunngba’n, Zoova kannin sran wie mun ɔ nin sa wie’m be ndɛ Biblu’n nun. Kusu kɛ ɔ́ yó i sɔ liɛ’n, w’a yiyiman ndɛ sɔ’m be ngbɛsungbɛsu kwlaa nun. (Zan 21:25) I wie yɛle kɛ, ɔ ju wie’n, kɛ é kánngan Zoova i jɔlɛ dilɛ ndɛ mun Biblu’n nun’n, e wunman be wlɛ kpa. Kɛ mɔ Zoova w’a yiyiman ndɛ kwlaa nun’n, i sɔ’n yi i ngwlɛlɛ’n i nglo wie. ?Wafa sɛ?\n17 Wafa nga Zoova maan be klɛli i ndɛ’n, ɔ yi e klun akunndan’n i nglo. Ebre Mun 4:12 se kɛ: “Nyanmiɛn i ndɛ nga ɔ ko kan’n, wuun w’a kan ɔ kaci-mɛn i, ɔ maan sran’m be kaci. Sɛ e kwla se’n, wuun é sé kɛ ɔ la tra tokofi. Ɔ wɔ ɔ wlu lele ɔ ju be wawɛ’n, nin be anwlɛn’n [...] nun, ɔ si be klun akunndan’n, ɔ nin be klun sa’n.” Biblu’n nun ndɛ’n, ɔ yi e klun akunndan’n i nglo. Be nga akplowa silɛ ti yɛ be kanngan nun’n, kɛ be wunman like kun i wlɛ’n, be akunndan’n sanngan. Ɔ maan be kwla bu i kɛ Zoova kloman sran, naan ɔ siman ngwlɛlɛ yɛ ɔ yoman sa nuan su sɛsɛsɛ.\n18, 19. (a) ?Sɛ y’a kaman lɛ y’a wunman Biblu’n nun ndɛ wie i wlɛ’n, ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ i sɔ’n sanngan e akunndan ɔn? (b) ?Sɛ e waan é wún Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wlɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ i sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn si ngwlɛlɛ dan ɔn?\n18 Kɛ e fa akunndan klanman e suan Biblu’n nun ndɛ’n i kpa’n, wafa nga Biblu’n i wunmuan’n kan Zoova i ndɛ’n, yɛ e wun i ɔ. Ɔ maan, sɛ e wunman Biblu’n nun ndɛ wie wlɛ’n, ɔ su sannganman e akunndan’n. Kɛ é súan Biblu’n nun like é kɔ́’n, wafa nga Ɲanmiɛn Zoova ti’n, é sí i kpa é kɔ́ é ɲrun. Kannzɛ bɔbɔ i klikli nun’n, e wunman ndɛ kun i wlɛ’n, annzɛ e wunman like nga ti yɛ Ɲanmiɛn fali ajalɛ wie’n i wlɛ’n, Zoova i su like nga e suɛnnin i Biblu’n nun’n ti’n, e si kpa kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn kun m’ɔ klo sran, yɛ ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ.\n19 Sɛ e waan é wún Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wlɛ’n, ɔ fata kɛ e fa akunndan kpa e kanngan Biblu’n nun e suan nun like. Nanwlɛ, i sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn si ngwlɛlɛ. ?Nɛ́n i ɔ? Sran nga be si ngwlɛlɛ kpa’n, be kwla klɛ fluwa kun mɔ “ngwlɛlɛfuɛ nin be bɔ be si sa’n” be ngunmin yɛ be kwla wun i nun ndɛ’n i wlɛ ɔ. Sanngɛ Ɲanmiɛn i fluwa’n i liɛ’n, be nga be klun akunndan’n ti kpa’n be ngunmin cɛ yɛ be kwla wun i nun ndɛ’n i wlɛ ɔ. Nanwlɛ, Ɲanmiɛn si ngwlɛlɛ dan!—Matie 11:25.\nFluwa kun m’ɔ kle ‘ngwlɛlɛ’n’\n20. ?Ngue ti yɛ saan Zoova ngunmin yɛ ɔ kwla kle e wafa nga e kwla di e mɛn’n i kpa ɔ? ?Yɛ i sɔ yolɛ nun’n, ngue yɛ ɔ o Biblu’n nun m’ɔ kwla uka e ɔ?\n20 Zoova i Ndɛ’n nun’n, ɔ kle e wafa nga e kwla di e mɛn’n i kpa’n. Kɛ m’ɔ ti e Yifuɛ’n ti’n, ɔ si ninnge nga e sa mian be wun’n tra e bɔbɔ ba’n. Titi’n, sran kwlaa kunndɛ kɛ be klo i. Sran kwlaa kunndɛ kɛ ɔ́ dí aklunjuɛ. Yɛ sran kwlaa kunndɛ kɛ ɔ nin i wiengu’m be afiɛn sɛ. “Ngwlɛlɛ ndɛ” nga be o Biblu’n nun’n be kwla uka e naan e liɛ w’a yo ye. (Nyanndra Mun 3:21) Fluwa nga i akpasua kwlaa le ndɛ tre kun m’ɔ kle e wafa nga e kwla fa Biblu’n i afɔtuɛ’m be su ɔ. Maan e kan afɔtuɛ sɔ’m be nun kun i ndɛ.\n21-23. ?Afɔtuɛ kpa benin yɛ ɔ kwla uka e naan y’a faman sa nga be yo e’n, y’a sieman e klun ɔn?\n21 Atrɛkpa’n, amun a sie i nzɔliɛ le kɛ be nga klunngbɔ o be klun’n, be yo be bɔbɔ be wun abɔlɛ. Afin sɛ é kwlá sé’n, klunngbɔ’n ti kɛ trɔ nɔnninnɔnnin wie yɛ b’a sua sa. Kɛ be yo e sa’n mɔ e bu i akunndan trilili’n, e wla guaman ase yɛ e klun jɔman. Fluwa sifuɛ dandan’m be waan be nga be fa sa sie be klun’n, be kwla ɲan awlɛn ba ya ɔ nin tukpaciɛ kekle uflɛ wie mun ekun. Sanngɛ laa kpa’n, ka naan fluwa sifuɛ sɔ’m b’a wun i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, Biblu’n kannin ngwlɛlɛ ndɛ yɛ’n: “Gua ya ble’n i ase, yaci ya’n mlɔnmlɔn.” (Jue Mun 37:8) ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa afɔtuɛ sɔ’n su ɔ?\n22 Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Sran ng’ɔ si ngwlɛlɛ’n [annzɛ ɔ ti akunndanfuɛ’n] ɔ fa-man ya ndɛndɛ. Sa nga be yo i’n, ɔ yaci cɛ, i sɔ yolɛ yɛ ɔ kunndɛ-ɔ.” (Nyanndra Mun 19:11) Kɛ be se kɛ sran kun ti akunndanfuɛ’n, i bo’n yɛle kɛ ɔ wun sa’m be bo kpa. Ɔ maan sa nga ti yɛ sran kun kan ndɛ wie annzɛ ɔ yo like wie’n, ɔ wun i wlɛ. Sɛ sran wie yoli e sa’n, maan e bu sa nga ti yɛ ɔ yoli sɔ’n i akunndan. I sɔ’n úka e naan y’a buman sran sɔ’n i wun akunndan tɛ.\n23 Biblu’n man afɔtuɛ kun ekun. Ɔ se kɛ: “Sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun, sɛ sran kun yo i wiengu sa’n, maan ɔ yaci cɛ i.” (Kolɔsfuɛ Mun 3:13) Kɛ be se kɛ ‘maan ɔ sɔn amun nun’n’ ɔ kle kɛ, kannzɛ e wiengu’m be ayeliɛ wie kun e ya sɛ’n, sanngɛ maan e tra e awlɛn be wun. Sɛ e yo sɔ’n, e su faman sa e sieman e klun. Kɛ be se kɛ e ‘yaci e cɛ’n,’ i bo’n yɛle kɛ nán maan klunngbɔ tran e klun. E Ɲanmiɛn’n m’ɔ si ngwlɛlɛ’n, ɔ si kɛ sa wie’m be ti’n, ɔ fata kɛ e yaci e wiengu’m be wun sa cɛ be. Yɛle kɛ i sɔ’n yo e wiengu’m be ye kpɛkun e bɔbɔ e wla gua ase. (Lik 17:3, 4) Nanwlɛ, ngwlɛlɛ ndɛ o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun o!\n24. ?Kɛ e fa Ɲanmiɛn i ngwlɛlɛ ndɛ’m be su’n, i bo’n gua sɛ man e?\n24 Klolɛ dan mɔ Zoova klo e’n ti’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kɛ́n i klun ndɛ klé e. Like kpafuɛ ng’ɔ kwla yo naan w’a kɛn i klun ndɛ’n yɛ ɔ yoli ɔ. Yɛle kɛ ɔ fɛli i wawɛ’n mannin klɔ sran wie mun naan be klɛ fluwa kun. Ɔ maan Zoova bɔbɔ i ngwlɛlɛ ndɛ mun yɛ be o fluwa sɔ’n nun ɔn. I ngwlɛlɛ ndɛ sɔ’m “be ti nanwlɛ.” E kwla lafi be su. (Jue Mun 93:5) Kɛ e mɛn dilɛ nun’n e fa ngwlɛlɛ ndɛ sɔ’m be su’n, mɔ e kan be ndɛ e kle e wiengu mun’n, e nin Ɲanmiɛn mɔ i ngwlɛlɛ’n leman sin’n, e afiɛn’n mantan kpa. Like kun ekun m’ɔ kle kɛ Zoova i ngwlɛlɛ’n cɛnnin’n, ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ’n nun’n, é wá kɛ́n i ndɛ. Like sɔ’n yɛle kɛ ɔ kwla bo sa’m be su naan b’a ju, yɛ ɔ kwla yo naan i klun sa’n w’a kpɛn su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 Davidi m’ɔ ti bua tafuɛ’n, ɔ fali bua talɛ’n i su sunnzun ase. (Jue Mun 23) Matie m’ɔ ti gua bo sika defuɛ’n, ɔ boli ninnge’m be nuan yɛ ɔ boli sika nuan wie. (Matie 17:27; 26:15; 27:3) Yɛ Liki m’ɔ ti dɔɔtrɔ’n, ɔ kannin ndɛ wie m’ɔ kle kɛ ɔ di dɔɔtrɔ junman ɔn.—Lik 4:38; 14:2; 16:20.\n^ ndɛ kpɔlɛ 14 Zuifu’m be blɛ su’n, jɛtɛ mma kanngan nɲɔn sɔ’m be ti miniti 15 junman i ti akatua. Be kwlá fa toman ndrofia kun bɔbɔ. Kusu nn anunman’m be nun ng’ɔ leman gua’n, mɔ yalɛfuɛ’m be kwla to naan b’a di’n, yɛle ndrofia’n.\nNyanndra Mun 2:1-6 ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e mian e ɲin e yo naan y’a wun ngwlɛlɛ ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n i bo ɔ?\nNyanndra Mun 2:10-22 ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun ngwlɛlɛ ndɛ’m be su nantilɛ’n kwla yo e ye ɔ?\nRɔmfuɛ Mun 7:15-25 ?Wafa sɛ yɛ ndɛ nga kle kɛ, kɛ Ɲanmiɛn maan klɔ sran’m be klɛli i Ndɛ’n, ɔ ti ngwlɛlɛ ayeliɛ ɔ?\n1 Korɛntfuɛ Mun 10:6-12 ?Ngue yɛ Izraɛlifuɛ’m be su ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, ɔ kle e ɔ?\n?Ngue ti yɛ Biblu Traduction du monde nouveau’n leman wunsu ɔ?


Farizifuɛ mun, yɛ fie mɔ b’a gua nun awie ijre’n | ?Amun si sɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel Cambodgien Chokwe Chol Chopi Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kimbundu Kisi Krio Lao Lifu Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Southern Greece) Saramaccan Sena Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tzeltal Umbundu Wallis Wawle Wayuunaiki\n?Lalafuɛ nun’n, sran kun kwla gua awie ijre sran uflɛ i awie fie’n nun sakpa?\nFluwa nga laa jɔlɛ difuɛ’m be nian nun be siesie ndɛ mun’n i kun yɛ. Be yili i uflɛ afuɛ 1468 nun. Famiɛn Zistɛn yɛ ɔ klɛli i klikli nun ɔn.\nMATIE ndɛ tre 13 i mma 24 lele 26 nun’n, Zezi seli kɛ: “Nyanmiɛn sielɛ’n ɔ fa sran kun b’ɔ fa awie guɛli i fie’n su. Kɛ sran’m bé láfi’n, i kpɔfuɛ’n bali, ɔ wa guali awie’n nun awie ijre mma naan w’a wɔ. Kɛ awie’n fifili b’ɔ́ wlɔ́’n, be wunnin kɛ awie ijre sɔ’n wo nun.” Fluwa sifuɛ wie’m be lafiman su kɛ sran kun kwla yo sɔ sakpa. Sanngɛ, Rɔmufuɛ’m be mmla fluwa wie’m be kle kɛ i sɔ sa kwla ju sakpa.\nFluwa kun kan kɛ Rɔmufuɛ’m be mmla’n nun’n, sɛ sran kun ko gua ijre tɛ wie i mma i wiengu kun i fie’n nun fa tu i klunngbɔ’n, nn i sɔfuɛ’n w’a yo sa tɛ dan. Kɛ ɔ́ fá jú mɔ bé kpɛ́ i sɔ mmla’n, i sɔ’n kle kɛ sran wie’m be yo sɔ. Be flɛ laa fluwa sifuɛ kun kɛ Alastɛli Kɛr. Ɔ seli kɛ afuɛ 533 nun’n, Rɔmufuɛ’m be famiɛn nga be flɛ i kɛ Zistɛn’n, ɔ klɛli mmla fluwa kun. Rɔmufuɛ’m be mmla’n, ɔ nin ndɛ wie mɔ kɛ ɔ fɛ i afuɛ 100 lele afuɛ 250 nun be mmla klɛfuɛ’m be kannin’n, be o fluwa sɔ’n nun. Mmla klɛfuɛ sɔ’m be nun kun suan Ilpian. Ɔ kannin sa kun m’ɔ juli blɛ sɔ’n nun’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ sran wie ko guali ijre tɛ wie i mma sran kun i fie’n nun. Ɔ maan, sran’n i fie’n sacili. Rɔmufuɛ’m be mmla fluwa’n kle like ng’ɔ fata kɛ fie difuɛ kun yo naan sran ng’ɔ sacili i fie’n w’a yi i ti sika w’a mɛn i’n.\nI sɔ sa juli laa Rɔmun lɔ. I sɔ’n kle kɛ sa nga Zezi kɛnnin i ndɛ i ɲanndra’n nun’n, ɔ kwla ju sakpa.\n?Amun si sɔ?—Afuɛ 2016, Ɔktɔblu


Matie 13 YRENT - Yi -tʋwli zɩɛ -a da bɛ, Zozi 'si - Bible Search\n'Saa 'fɔzan man -kɔnnɛn\n1Yi -tʋwli zɩɛ -a da bɛ, Zozi 'si 'kuin, ɛn e -kʋ -nyɛnlɛa Galile 'yi 'plo man. 2Minnun a trenan "man "kaga, -yee "wɛan e -kʋ -fɔlɛ -klʋ -ji, ɛn e -nyran. Minnun pɛɛnɔn "o -fʋʋ 'yi 'plo da, 3ɛn e 'wɩ "paadɩ 'sia o ji -kɔnnɛnnun -fɔdɩ -a -wlɛ. E 'nan -wlɛ 'nan:\n«Min -tʋ 'bɛ 'kʋ 'saa 'fɔlɛ. 4"Yɛɛ -kɔn -a wɛɛnnan bɛ, ɛn -a 'wlɛ plɔɛn 'sran si man. "Lomannun -ta, ɛn waa blɩ. 5-A 'wlɛ -mie -sran "nyian puo da, fɛnan nɛn 'trɛ 'ka "kaga "dɩɛ, -a -nan. E bɔdɩ 'sia tada, kɔɔ 'trɛ 'ka "da "kaga "dɩ. 6'Pian zɩ yidɛ "ɛ bɔla "ji "bɛ, 'saa zɩɛ e 'tɛ blɩ, ɛn e -ka, -a "sɛin 'ka 'kʋlɛ -kɔɔbli dɩ -le "wɛan. 7Ɛn -a 'wlɛ -mie -sran "nyian fɛnan nɛn -tɛin -taa "bɔlɛ bɛ -a -nan. -Tɛin zɩɛ e 'tu, yaa -maan 'saa 'ka bɔlɛ dɩ. 8Ɛn -a 'wlɛ -mie -sran 'trɛ "yi "da, e 'bɔ, e -sɛn "da. 'Saa bɛ -tʋ 'wlɛ a "man -yaa tʋ, ɛn -a bɛ -tʋ 'wlɛ a "man -fuba 'shɛɛdʋ, ɛn -a bɛ -tʋ 'wlɛ a "man -fuba yaaga. 9Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, -a san 'e man!»\n-Mɛ "le "wɛan nɛn Zozi 'wɩ tin 'ba -kɔnnɛn "ji?\n10Zozi -srunɔn pli Zozi man, ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn i 'wɩ tin 'ba minnun 'labɛ -wlɛ -kɔnnɛn "ji?»\n11Ɛn Zozi "e -wlɛ 'nan: «Kaa 'gʋɛ, 'ka lɛ nɛn Bali 'yee 'wɩ yɔɔdɩ nɛn 'e min "paala 'a bɛ -a -ci 'si. 'Pian minnun nɛn o 'ka 'an -sru "dɩɛ, "o 'wɩ pɛɛnɔn maan -kɔnnɛn "ji. 12'Wɩ 'kpa nɛn, kɔɔ min nɛn e ya -yrɔ "bɛ, -a lɛ nɛn waa -nɔan, -e 'e -tɔ 'e 'ciɩla "da. 'Pian min nɛn -yee "ka "dɩɛ, -a "tiɛnnɛn nɛn yaa -tɔa "bɛ, waa "sia -yrɔ. 13'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan nɛn an 'wɩ tin "baa minnun 'labɛ -wlɛ -kɔnnɛn "ji, kɔɔ o yiɛ a "ji fɛnan yɩ vɛ -a, 'pian wa'a fɛnan ye dɩ. Ɛn 'wɩ man "trɔɛn "a o -wulo -man, 'pian wa'a 'wɩ maan dɩ, ɛn waa 'wɩ 'ci maan dɩ. 14'Wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan Ezai -a 'vɩ bɛ, -yɛɛ 'bɔ o man. Yaa 'vɩ nan:\n‹'Ka "trɔɛn -tɔa 'wɩ lɛ 'kpa tɩglɩ,\n'pian ka'a -kɔnnɛn 'ye dɩ.\n15-Yɛɛ cɩ 'nan minnun 'labɛ 'o 'bli da -tɔ 'plɛblɛ,\nɛn -e 'o vɩlɛ 'o 'wɩ man dɩ,\nɛn -e 'o vɩlɛ 'o 'wɩ 'ci man dɩ.\n16'Pian kaa nɛn ka cɩ 'an -srunɔn 'a 'gʋɛ, Bali -le -fɛa a 'ka man, kɔɔ 'ka yiɛ fɛnan ye, ɛn 'ka "trɔɛn 'wɩ 'ci maan. 17Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, Bali 'lewei vɩnɔn "kaga, 'lee minnun nɛn o 'ta 'wʋla Bali wei da bɛ o "kaga -a man wɛɛ 'nan, fɛ nɛn kaa ye bɛ "o "ye, 'pian wa'a -kɔlalɛ -a yɩdɩ -a dɩ. Ɛn "nyian waa man wɛɛ 'nan, 'wɩ nɛn kaa maan 'gʋɛ "o maan, 'pian wa'a -kɔlalɛ -a mandɩ -a dɩ.»\nZozi 'saa 'fɔzan man -kɔnnɛn "ci 'vɩ\n18«Kaa nɛn ka cɩ 'an -srunɔn 'a bɛ, -kɔnnɛn "nɛn maan -fɔ 'saa 'fɔzan man bɛ, an "ta -a -ci ve 'cɛɛ. 19Min -mienun -le vɛ bɛ, 'wɩ nɛn e 'bɔ 'saa 'wlɛ nɛn e -sran -si man bɛ -a man bɛ, -yɛɛ bɔa "nyian -wee "man. 'O "trɔɛn "tɔ Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ min da 'wɩ lɛ, 'pian o "trɔɛn "yuyu 'tan. Tɔɔn ɛn Bali 'nanmanzan 'ta 'wɩnun nɛn -a -cin -fɔla o ji bɛ, -a "koolɛ. 20Min -mienun -le vɛ bɛ, 'wɩ nɛn e 'bɔ 'saa 'wlɛ nɛn e -sran puo da bɛ, -a man bɛ, -yɛɛ bɔa "nyian -wee "man. O Bali -le 'wɩ maan, 'nun tɔɔn o "we "man ci "nrandɩ -a. 21'Pian o 'ka 'o 'tɔdɩ "da 'plɛblɛ dɩ, -Te 'wɩ 'tɔndɔn bɔdɩ "sia o man, ɛn minnun 'tɛ 'padɩ 'sia o da 'nan o wɩɩ Bali -le 'wɩ man -le "wɛan bɛ, tɔɔn -e 'o 'pɛ 'si Bali -le 'wɩ -sru. 22Min -mienun -le vɛ bɛ, 'wɩ nɛn e 'bɔ 'saa 'wlɛ nɛn e -sran fɛnan nɛn -tɛin -taa "bɔlɛ bɛ, -a -nan bɛ, -yɛɛ bɔa -wee "man. O Bali -le 'wɩ maan, 'pian -wee ci "nrɔndɩ 'trɛda fɛnun da, 'lee -wee "lala yɩdɩ "yi "bʋʋ "bɛ, e -si -tɔa Bali wei lɔ -e 'e 'nyranman 'pa o man. 23'Pian min -mienun -le vɛ bɛ, 'wɩ nɛn e 'bɔ 'saa 'wlɛ nɛn e -sran 'trɛ "yi "da bɛ, -a man bɛ, -yɛɛ bɔa "o man. O Bali -le 'wɩ maan, o "we "man, tɔɔn 'nyranman nɛn Bali wei -a 'padɩ "siala o man bɛ -a "nɛn bɔala -dan. Te o drɛ "le 'nan 'saa nɛn -a bɛ -tʋwli 'wlɛ a "man -yaa tʋ, ɛn -a -tʋwli 'wlɛ a "man -fuba 'shɛɛdʋ, ɛn -a -tʋwli 'wlɛ a "man -fuba yaaga bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ.»\nZozi -kɔnnɛn "fɔ lu 'wlɛ -wlidɩ "da\n24Zozi -kɔnnɛn "pee -fɔ "nyian -wlɛ. E 'nan: «Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ min da bɛ, -nyrɛn 'gʋ. E ya "le min -tʋ 'bɛ 'yee fei 'pa, ɛn e 'saa 'fɔ "da. 25'Pian, zɩ -pei 'tan, ɛn minnun a yi -tɛnan bɛ, min zɩɛ -a 'nanmanzan 'ta, e lu -wlidɩ 'wlɛ wɛɛn fei zɩɛ -a da, ɛn e -kʋ. 26'Saa zɩɛ e 'bɔ, e -sɛn "da, ɛn lu -wlidɩ "e 'bɔ 'wʋ "nyian.\n27Minnun nɛn 'o yiɛ -tɔa "fei 'bɔ 'va te waa man dra bɛ, o -ta -a vɩlɛ fei san lɛ 'nan: ‹'Kʋ 'san, 'saa 'saza nɛn yia -fɔ 'yie fei. E drɛ 'kɔ, ɛn lu -wlidɩ 'bɔ 'ji?›\n28Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: ‹'An 'nanmanzan 'bɛ drɛ.› Ɛn -yee minnun 'bɔ -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹Kʋ "ta -ko -a "sʋʋlɛa?›\n29Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: ‹-Cɛjɛ, te 'ka drɛ dɩ! "Tɔgɔ "cɛɛ vɩ 'nan ka lu -wlidɩ 'sʋla bɛ, 'ka 'saa 'pa 'va. 30'Ka o 'tʋɩ 'o trʋ 'e cin va -trilii, -e 'saa 'tɛ tʋ 'e bɔ. 'Saa 'tɛ tʋ -man bɛ, maan ve 'saa 'tɛnɔn lɛ 'nan, 'o lu 'wlɛ -wlidɩ "sʋʋla 'e 'flin, 'wɛɛ -yrɩ, -e 'wɛɛ 'tɛ 'blɩ. Ɛn 'saa bɛ, 'wɛɛ 'tɛ, -e 'wɛɛ 'sɛn 'mɛn 'trɛbɔ -ji.› »\nFei fɛ 'wlɛ 'tʋ man -kɔnnɛn 'lee 'mannyan man -kɔnnɛn\n(Mk 4.30-32; Lk 13.18-21)\n31Zozi -kɔnnɛn "pee -fɔ "nyian -wlɛ. E 'nan: «Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ min da bɛ, -nyrɛn 'gʋ. E ya "le min -tʋ 'bɛ fei fɛ 'wlɛ "wɛnnɛn 'tʋ 'si, ɛn yaa -fɔ 'yee fei. 32Fei fɛ 'wlɛ zɩɛ -a "wɛnnɛn "mlian fei fɛ 'wlɛ pɛɛnɔn nɛn min -a -fɔa "fei bɛ -a da. 'Pian -te waa -fɔ ɛn e 'bɔ bɛ, -a -dan "mlian fei 'wlɛ pɛɛnɔn da. E dra "le yiba 'zʋ, te "lomannun a o "kɔɛ "tɔnan -a plan -ji.»\n33Ɛn e -kɔnnɛn "pee -fɔ "nyian -wlɛ. E 'nan: «Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ min da bɛ, -nyrɛn 'gʋ. E ya "le lɩmɔn -tʋ 'bɛ -fari puu "sonun yaaga 'si, e 'mannyan "wɛnnɔn 'wʋ "va, ɛn yaa baa. 'Mannyan zɩɛ e -fari -pʋ 'bɔ siiman 'e pɛɛnɔn.»\n34-Kɔnnɛn "ji nɛn Zozi wɩ pɛɛnɔn zɩɛ -a 'vɩ minnun "kaga "nɛn 'o cin 'yɩ bɛ -wlɛ. Ya'a 'wɩ 'tʋ vɩlɛ -wlɛ te e 'ka -kɔnnɛn "ji dɩ. 35Zozi -a drɛ zɩɛ 'nan, -e 'wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan -a 'vɩ bɛ, 'e 'lɛ sɔɔ. Bali 'lewei vɩzan -a 'vɩ 'nan:\n«-Kɔnnɛn "ji nɛn an 'wɩ tin "baa minnun lɛ.\n'Wɩnun nɛn o -fʋ 'e yɔɔdɩ\n'trɛda pou sianan "trilii\n-e 'e 'bɔ cɛɛgʋ yi -a bɛ,\nmaan ve minnun lɛ.»\nZozi lu 'wlɛ -wlidɩ "man -kɔnnɛn "ci 'vɩ\n36"Bɛ -sru, Zozi minnun "kaga zɩɛ o 'tʋɩ, ɛn e -kʋ "kɔnnɛn 'o 'vale 'e -srunɔn 'a. -A -srunɔn pli "man, ɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «-Kɔnnɛn "nɛn yia -fɔ lu 'wlɛ -wlidɩ "da bɛ, 'i -ci vɩ 'kʋɛ!»\n37Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Min nɛn, e 'saa 'fɔ bɛ, 'an 'bɔ Blamin -pɩ nɛn. 38Fei 'bɔ bɛ, 'trɛda nɛn. 'Saa 'wlɛ bɛ, minnun nɛn o 'ta wʋla Bali -sru "bɛ o nɛn. Lu 'wlɛ 'wlidɩ "bɛ, minnun nɛn o 'ta wʋla Satan -sru "bɛ o nɛn. 39Min zɩɛ -a 'nanmanzan nɛn e lu 'wlɛ 'wlidɩ wɛɛn bɛ, Satan nɛn. 'Saa 'tɛ tʋ bɛ, yi nɛn Bali 'trɛdanɔn -le tin "baa bɛ -nyrɛn. Ɛn 'saa -tɛnɔn bɛ, Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ o nɛn. 40O lu 'wlɛ 'wlidɩ 'tɛ blɩ, 'wɩ 'tʋwli zɩɛ -yɛɛ dra yi nɛn Bali 'trɛdanɔn -le tin "baa bɛ -a da. 41'Wɩ nɛn e -taa "drɛlɛ bɛ -nyrɛn 'gʋ: 'An 'bɔ Blamin -pɩ 'an 'mɛn 'pasianɔn nɛn laji bɛ o "paa -sia. 'Wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn, 'lee minnun nɛn waa dra -e min 'e 'wɩ 'wlidɩ "drɛ bɛ, 'mɛn 'pasianɔn o bo "va minnun nɛn Bali mingɔnnɛn -ble o da bɛ o yei. 42O minnun zɩɛ o -sɛan 'tɛ -dan 'va. Fɛnan nɛn -wuɔdɩ 'lee 'shɛ da -blɩdɩ cɩ bɛ -a -nan. 43Tɔɔn -e minnun nɛn o 'ta 'wʋla Bali -sru "bɛ, o ta 'e 'sʋ 'o "tɩ "le mingɔnnɛn trɛda, te o -san a "le yidɛ 'san -le 'wɩ 'zʋ. Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ -a san 'e man!»\nZozi -kɔnnɛn "fɔ -gan da\n44Zozi "e 'nan: «Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ min da bɛ -nyrɛn 'gʋ. E ya "le 'nan -gan -tʋ nɛn 'e yɔɔdɩ fei -tʋ da. Min -tʋ -kʋ, e -gan zɩɛ -a 'yɩ, ɛn "e yɔɔ "nyian. -A ci "nranman "bʋʋ -le "wɛan, e 'yee fɛnun pɛɛnɔn 'tan, ɛn e -kʋ fei zɩɛ -a 'lɔlɛ -a man "lala -a.»\n45Ɛn e -kɔnnɛn "pee -fɔ "nyian -wlɛ. E 'nan: «Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ min da bɛ, -nyrɛn 'gʋ. E ya "le 'flɛ 'tanzan -tʋ 'bɛ cɩ fɛ -tʋ nɛn -a 'flɛ a "le -siga -zʋ bɛ -a -mie -wɛɛnan 'nan -e 'e 'lɔ. 46Fɛ zɩɛ yaa -tʋ 'yɩ te -a 'flɛ a 'kpa tɩglɩ. E -kʋ, e 'yee fɛnun pɛɛnɔn 'tan, ɛn e -ta -a 'lɔlɛ -a man "lala -a.»\nZozi -kɔnnɛn "fɔ pɔ -tɛ "se "da\n47Zozi -kɔnnɛn "pee -fɔ "nyian -wlɛ. E 'nan: «Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ min da bɛ, -nyrɛn 'gʋ. E ya "le min -tʋ 'bɛ 'kʋ 'yee "se 'wɛɛnlɛ 'yi 'va. "Se zɩɛ pɔ 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn 'sɛn -ji. 48Zɩ e 'fa bɛ, minnun -a klan 'yi 'plo da, o -nyran, ɛn waa fa bʋdɩ 'sia. Pɔ 'kpa nun nɛn "va "bɛ, -wɛɛ -sɛn -pɔ -ji, ɛn -a -wlidɩnun bɛ, -wɛɛ wɛɛn. 49'Wɩ 'tʋwli zɩɛ -yɛɛ dra yi nɛn Bali 'trɛdanɔn 'le tin "baa bɛ, -a da. Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, o -taa "min -wlidɩnun bʋlɛ "va minnun nɛn o 'ta 'wʋla Bali -sru "bɛ o yei. 50O minnun zɩɛ o -sɛan 'tɛ -dan 'va. Fɛnan nɛn -wuɔdɩ 'lee 'shɛ da -blɩdɩ cɩ bɛ -a -nan.»\n51Ɛn Zozi -a laabʋ 'e -srunɔn 'lɔ 'nan: «Ka 'wɩ pɛɛnɔn zɩɛ -a -ci 'man?»\nO -yrɛ 'nan: «-Inyan!»\n52Ɛn e -wlɛ 'nan: «Kaa 'vɩ 'kpa. Maan ve 'cɛɛ 'nan, min nɛn e Bali -le 'fluba -tɔa ɛn e -sɔɔnla 'an -sru "bɛ, te e drɛ "le "kɔnnɛn san ceje -le 'wɩ 'zʋ. E 'wɩ cejenun 'lee 'wɩ 'trɛnun "paaman 'yee "kɔnnɛn 'nɔn 'ji.»\nZozi 'kʋ Nazarɛtɩ\n53Zɩ Zozi cɛɛn -kɔnnɛn "nun zɩɛ -a -fɔdɩ man bɛ, ɛn e 'si 'nan, 54e -kʋ 'e fla. Zɩ e 'bɔla -nan nun bɛ, e 'wɩ "paadɩ 'sia -wee cin yɩ 'kuin. Min pɛɛnɔn 'plo 'fɔ ɛn o 'nan: «-Tɩɛ 'wɩ 'tɔdɩ paa "ji? Ɛn yaa dra 'kɔ 'lɔɔ ɛn e 'lɛbo "fɔ wɩnun dra? 55Min nɛn e cɩ -a bɛ, kʋa -tɔa. Yiba "nyaanzan nɛn 'gʋɛ -a -pɩ nɛn. Ɛn Mari 'bɛ cɩ -a "bʋ "a. Ɛn -a "bʋɩnun nɛn Zaji 'lee Zozɛfʋ 'lee Simɔn 'lee Zud -a. 56Ɛn "nyian bɛ, -a "blunun pɛɛnɔn a -kaa fla 'gʋ. -Yee 'wɩ 'tɔdɩ 'lee 'lɛbo "fɔ wɩnun drɛdɩ 'labɛ nyin zia nɛn yɛɛ 'si?» 57'Wɩ zɩɛ ya'a o ci 'sɔlɛ dɩ. -Yee "wɛan nɛn wa'a 'wɩlɛ "man -e 'o yi -tɛra "da "dɩ.\n-A -nan nɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «-Te Bali 'lewei vɩzan a 'e fla, ɛn -te 'bɛ "cɛɛ dɩ 'nan e ya 'yee "kɔnnɛn "bɛ, minnun yiɛ 'ka "naan "man "dɩ.»\n58Minnun 'ka yi -tɛlɛa Zozi da dɩ -le "wɛan, ya'a 'lɛbo "fɔ wɩ "kaga "drɛlɛ fɛ zɩɛ -a -nan dɩ.


Maan e fa ninnge nga Ɲanmiɛn man e’n e yo e awlɛn su like—Lik 12:34 | Like suanlɛ liɛ\n“Lika nga amun anwlɛn su ninnge’n wo lɛ’n, lɛ yɛ amun akunndan’n wo-ɔ.” —LIK 12:34.\nJUE: 153, 104\n?Sɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ ti e cinnjin’n, ngue yɛ é yó-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ a kwla kle kɛ jasin fɛ bolɛ junman’n ti wɔ awlɛn su like-ɔ?\n?Ngue yɛ é yó naan y’a si ndɛ nanwlɛ kpanngban-ɔn? ?I sɔ yolɛ’n i su mmlusuɛ benin yɛ e ɲɛn i-ɔ?\n1, 2. (a) ?Ninnge cinnjin nsan benin yɛ Zoova mannin e-ɔ? (b) ?Kosan benin mun yɛ é wá tɛ́ be su like suanlɛ nga nun-ɔn?\nZOOVA ti aɲanbeufuɛ dan. Nglo lɔ nin asiɛ’n su ninnge’n kwlaa be ti i liɛ. (1 Be Nyoliɛ 29:11, 12) Sanngɛ, Zoova yoman e awɛn. Ɔ man e ninnge kpanngban. Ɔ maan, e kwla fa e wun mɛntɛn i. I wie yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n, nin jasin fɛ bolɛ junman’n, ɔ nin ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n. I sɔ’n yo e fɛ dan. Sanngɛ, sɛ y’a nianman e wun kpa’n, ninnge sɔ’m be su yoman e cinnjin kun. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e bu be su akunndan titi naan e fa be yo e awlɛn su like. Afin Zezi seli kɛ: “Lika nga amun anwlɛn su ninnge’n wo lɛ’n, lɛ yɛ amun akunndan’n wo-ɔ.”—Lik 12:34.\n2 ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n, nin jasin fɛ bolɛ junman’n, nin ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n, be ti e awlɛn su like-ɔ? ?Ngue yɛ é yó naan y’a kle kɛ e si ye-ɔ? Like suanlɛ nga nun’n, é wá tɛ́ kosan sɔ’m be su. Kɛ é tɛ́ bé su’n, like nga é yó naan y’a kle kɛ ninnge sɔ’m be ti e awlɛn su like’n, maan e tinuntinun e bu i akunndan.\nƝANMIƐN SIELƐ’N TI KƐ NƐNNGLƐNMAN KPAKPA KUN SA\n3. ?Ngue yɛ aata difuɛ nga Zezi kɛnnin i ndɛ’n yoli naan w’a kwla to nɛnnglɛnman kun-ɔn? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n3 An kanngan Matie 13:45, 46 nun. Zezi kannin aata difuɛ kun i ndɛ. Aata difuɛ sɔ’n, ɔ kunndɛ nɛnnglɛnman naan ɔ́ yó be atɛ. Kɛ cɛn kun ɔ wunnin i kpakpafuɛ’n kun’n, ɔ ko yoli i sa nun ninnge’n kwlaa atɛ fa toli nɛnnglɛnman sɔ’n. Nanwlɛ, nɛnnglɛman sɔ’n yoli aata difuɛ’n i cinnjin dan.\nNɛnnglɛman kpakpa’n yoli aata difuɛ’n i cinnjin. Sɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ ti e cinnjin sɔ wie’n, é yó like kwlaa nga e kwla yo’n naan Ɲanmiɛn sie e.\n4. ?Sɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ ti e cinnjin’n, ngue yɛ é yó-ɔ?\n4 ?Ngue yɛ aata difuɛ’n i wun ndɛ’n kle e-ɔ? Kɛ aata difuɛ’n wunnin nɛnnglɛman kpafuɛ’n, ɔ yoli i cinnjin. Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti kɛ nɛnnglɛman kpakpa’n sa. Sɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ ti e cinnjin sɔ wie’n, é yó like kwlaa nga e kwla yo’n naan Ɲanmiɛn sie e. (An kanngan Mark 10:28-30 nun.) É wá kán sran nɲɔn mɔ be yoli sɔ’n be ndɛ.\n5. ?Ngue yɛ Zase kunndɛli kɛ ɔ́ yó naan Ɲanmiɛn sie i-ɔ?\n5 Be flɛ bian kun kɛ Zase. Ɔ ti gua bo sika defuɛ. Sran’m be ndrunmun dilɛ ti’n, ɔ ti aɲanbeufuɛ. (Lik 19:1-9) Kɛ cɛn kun Zezi kán Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ’n, Zase sieli i su. Yɛ ndɛ’n yoli i fɛ dan. I sɔ’n ti, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ káci i ayeliɛ naan Ɲanmiɛn sie i wie. Ɔ seli Zezi kɛ: “Nian, ń fá min ninnge’n i bue mán yalɛfuɛ mun, yɛ sran nga n dili i ndrunmun’n, ń yí i sika’n i wunsu kpɛ nnan mɛ́n i.” Zase yili sran ng’ɔ dili be ndrunmun’n, be sika’n mannin be. Kpɛkun, ɔ yacili ndrunmun dilɛ’n.\n6. (a) ?Ngue yɛ bla kun yacili i yolɛ-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ yoli sɔ-ɔ?\n6 Bla kun o lɛ’n, ɔ nin i wiengu bla be la. Yɛ ɔ ti yasua nga be kunndɛ be wiengu yasua’n, nin bla nga be kunndɛ be wiengu bla’n be anuannzɛ’n i su kpɛn. Kɛ ɔ suannin Biblu’n nun like’n, ɔ wunnin kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti, sran’m be liɛ wá yó ye. I sɔ’n ti, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ káci i nzuɛn’n naan Ɲanmiɛn sie i wie. (1 Korɛntfuɛ Mun 6:9, 10) Anuannzɛ m’ɔ ti i su kpɛn’n, ɔ jasoli nun. Kpɛkun, ɔ nin i wiengu bla b’a laman kun. Afuɛ 2009 nun’n, be yoli i batɛmun. Yɛ afuɛ ng’ɔ́ bɛ́ i sin’n, ɔ yoli titi atin bofuɛ. ?Ngue ti yɛ bla sɔ’n kwla wlɛli i nzuɛn tɛ’n i ase-ɔ? Yɛle kɛ, ɔ klo Zoova dan.—Mark 12:29, 30.\n7. ?Sɛ y’a nianman e wun su’n, sa benin yɛ ɔ kwla ju e su-ɔ?\n7 E nun sunman e wlali nzuɛn tɛ wie’m be ase naan Ɲanmiɛn sie e. (Rɔmfuɛ Mun 12:2) Sanngɛ, e nin a ɲanman e ti mlɔnmlɔn. Sɛ y’a nianman e wun su’n, e ɲin kwla tran ninnge sɔ mɔ e wlali be ase’n, be su ekun. Ɔ maan, Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ su yoman e cinnjin kun. I wie yɛle kɛ, e ɲin kwla tran bla nin bian kunndɛlɛ’n, annzɛ aɲanbeun ninnge’m be kunndɛlɛ’n su. (Nyanndra Mun 4:23; Matie 5:27-29) Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ i Sielɛ’n i ndɛ yo e cinnjin titi. I sɔ’n ti, ɔ mannin e like cinnjin kpa kun ekun.\nJASIN FƐ’N MƆ E BO’N TI, SRAN’M BE KWLA ƝAN NGUAN\n8. (a) ?Ngue ti yɛ Pɔlu seli kɛ e mɔ e le Ɲanmiɛn ‘ninnge kpakpa’n, e ti kɛ sɛ sa-ɔ’? (b) ?Wafa sɛ yɛ Pɔlu kleli kɛ ɔ fa jasin fɛ’n i bolɛ yo i awlɛn su like-ɔ?\n8 Zezi seli kɛ e bo Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin’n naan e kle sran’m be like. (Matie 28:19, 20) Akoto Pɔlu seli kɛ e mɔ e le Ɲanmiɛn ninnge kpakpa mun’n, e ti kɛ sɛ sa. (2 Korɛntfuɛ Mun 4:7; 1 Timote 1:12) Kɛ mɔ e ti sa tɛ yofuɛ’n ti, e ti kɛ sɛ sa. Sanngɛ, jasin mɔ e bo’n, ɔ ti like kpa dan. Afin, be nga be tie mɔ be fa su’n, bé ɲán anannganman nguan. I sɔ’n ti, Pɔlu seli kɛ: “N yo i kwlaa sɔ’n jasin fɛ’n ti naan like kwlaa nga be nyɛn i jasin fɛ’n ti’n, n liɛ a tran nun wie.” (1 Korɛntfuɛ Mun 9:23) Pɔlu tuli i klun boli Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n. (An kanngan Rɔmfuɛ Mun 1:14, 15, ɔ nin 2 Timote 4:2 be nun.) Ɔ fa yoli i awlɛn su like. Ɔ maan, kannzɛ sran’m be kleli i yalɛ’n, w’a yacimɛn i bolɛ le. (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:2) ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e fa jasin fɛ bolɛ’n e yo e awlɛn su like kɛ Pɔlu sa-ɔ?\nJasin fɛ mɔ e bo’n ti like kpa dan. Afin, be nga be tie mɔ be fa su’n, bé ɲán anannganman nguan.\n9. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e klo jasin fɛ’n i bolɛ-ɔ?\n9 Wafa nga Pɔlu kleli kɛ ɔ klo jasin fɛ’n i bolɛ’n, i kun yɛle kɛ blɛ kwlaa ng’ɔ ɲɛn i wun atin’n, ɔ kan Ɲanmiɛn ndɛ’n kle sran mun. Like nga Pɔlu nin Klistfuɛ klikli’m be yoli’n, i wie yɛ e yo i andɛ-ɔ. Yɛle kɛ, e bo jasin fɛ’n awloawlo’m be nun, ɔ nin nzra nun. E bo i lika kwlaa nga sran’m be o lɛ’n. (Sa Nga Be Yoli’n 5:42; 20:20) E kunndɛ kɛ sran kpanngban be tie jasin fɛ’n. I sɔ’n ti, sɛ e le i wun alaje’n, maan e yo cɛn kunngun atin bofuɛ, annzɛ titi atin bofuɛ. Annzɛ kusu, e kwla suan aniɛn uflɛ. Yɛ e kwla ko bo jasin fɛ’n klɔ uflɛ su, annzɛ nvle uflɛ nun bɔbɔ.—Sa Nga Be Yoli’n 16:9, 10.\n10. ?Jasin fɛ’n mɔ Irɛnin tuli i klun boli’n ti, mmlusuɛ benin yɛ ɔ ɲɛnnin i-ɔ?\n10 Be flɛ Etazinin lɔ aniaan bla kun kɛ Irɛnin. Ɔ nin a jaman bian. Ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ bó jasin fɛ’n klé be nga be kan Risi aniɛn’n mɔ be trɛn i akpasua’n su lɔ’n. Afuɛ 1993 nun’n, jasin bofuɛ kɔe 20 yɛ be yo aɲia mun Risi aniɛn’n nun Niyɔki lɔ-ɔ. Afuɛ sɔ nun’n, Irɛnin ɔli be aɲia’m be bo wie. I afuɛ 20 m’ɔ́ sín’n, Irɛnin seli kɛ: “N nin a siman Risi aniɛn’n i kan kpa.” Sanngɛ, Zoova suannin Irɛnin nin jasin bofuɛ onga’m be bo. Ɔ maan andɛ’n, aniaan’m be yo aɲia mun Risi aniɛn’n nun asɔnun nsiɛn nun Niyɔki lɔ. Irɛnin kleli sran kpanngban be Biblu’n nun like. Be yoli be nun 15 be batɛmun. Be nun wie’m be di junman Betɛli lɔ. Wie’m be ti atin bofuɛ. Yɛ wie’m be ti asɔnun kpɛnngbɛn. Irɛnin waan: ‘Sɛ n klo kɛ ń yó like uflɛ’n, nn n yoli. Sanngɛ, aklunjuɛ nga jasin fɛ bolɛ’n ti’n n di’n, like fi kwlá tomɛn i.’ Nanwlɛ, Irɛnin fa jasin fɛ bolɛ junman’n yo i awlɛn su like.\n?E klo jasin fɛ’n i bolɛ yɛ e bo i lemɔcuɛ kwlakwla? (An nian ndɛ kpɔlɛ 11 nin 12 be nun.)\n11. ?Kɛ sran’m be kle e yalɛ mɔ e yaciman jasin fɛ’n i bolɛ’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gua-ɔ?\n11 Sran’m be kleli akoto Pɔlu i yalɛ. Sanngɛ, w’a yaciman jasin fɛ’n i bolɛ. Sɛ jasin fɛ bolɛ junman’n ti e awlɛn su like’n, é nían Pɔlu i ayeliɛ’n su. (Sa Nga Be Yoli’n 14:19-22) Afuɛ 1930 lele m’ɔ́ fá jú afuɛ 1944 nun’n, sran’m be kleli aniaan’m be yalɛ dan Etazinin lɔ. Sanngɛ, aniaan’m be boli jasin fɛ’n i titi. Kɛ awa kunndɛli kɛ ɔ́ tánndan be ɲrun’n, be fali be ndɛ’n ɔli jɔlɛ difuɛ’m be ja su. Kpɛ sunman, jɔlɛ difuɛ’m be jrannin be sin. Afuɛ 1943 nun’n, aniaan bian Nɔr kannin Etazinin lɔ sa sɔ’m be nun kun i ndɛ. Ɔ seli kɛ, sɛ ɔ ti kɛ aniaan’m be yacili jasin fɛ’n i bolɛ sa’n, nn b’a kwlá faman ndɛ fi b’a ɔman jɔlɛ difuɛ sɔ’m be ja su ekun. Ɔ seli ekun kɛ kannzɛ be kle aniaan’m be yalɛ nvle kpanngban nun’n, sanngɛ be sa sin w’a bubuman be. Be boli jasin fɛ’n titi. Nvle wie’m be nun’n, jɔlɛ difuɛ’m be jrannin aniaan’m be sin wie. Nanwlɛ, jasin fɛ bolɛ’n ti e awlɛn su like. I sɔ’n ti kannzɛ be kle e yalɛ’n, e yacimɛn i bolɛ.\n12. ?Sɛ a jasin fɛ bolɛ’n ti e awlɛn su like’n, ngue yɛ á yó-ɔ?\n12 Sɛ jasin fɛ bolɛ’n ti e awlɛn su like’n, nán dɔ nga é klɛ́ i e rapɔru su’n i ngunmin yɛ é kúnndɛ-ɔ. Sanngɛ, é yó like kwlaa nga e kwla yo’n naan y’a “kan ye dan nga Nyanmiɛn yoli ye’n i ndɛ.” (Sa Nga Be Yoli’n 20:24; 2 Timote 4:5) ?Sanngɛ, like benin yɛ e kle sran mun-ɔn? Maan e kan like kpa kun ekun mɔ Ɲanmiɛn mannin e’n i ndɛ.\nNDƐ NANWLƐ MƆ E SI I’N TI E LIKE NANNDOLIƐ\n13, 14. (a) ?Ngue yɛle ‘bɛtrɔ’ mɔ Zezi kɛnnin i ndɛ Matie 13:52 nun’n? (b) ?Ngue yɛ é yó naan y’a si ndɛ nanwlɛ kpanngban-ɔn?\n13 Like’n i nsan su mɔ Zoova mannin e’n, yɛle ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n. Zoova yɛ ɔ kan ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n niɔn. (2 Samiɛl 7:28; Jue Mun 31:6) Kɛ m’ɔ ti Siɛ kpa’n ti, ɔ kle e ndɛ nanwlɛ’n. Biblu’n nin fluwa nga anuannzɛ’n yi be’n mɔ e kanngan be nun’n ti’n, e si ndɛ nanwlɛ’n. Asa ekun’n, aɲia kanngan nin aɲia dandan mɔ e tran be bo’n ti’n, e si ndɛ nanwlɛ sunman. Kɛ é sí ndɛ nanwlɛ’n i kpanngban’n, nn é yó kɛ sran m’ɔ “yi ninnge uflɛ nin ninnge nvuɛn i bɛtrɔ’n nun sa.” (An kanngan Matie 13:52 nun.) Sɛ e kunndɛ ndɛ nanwlɛ’n kɛ be fa kunndɛ sika sa’n, Zoova úka e maan é sí ndɛ nanwlɛ kpanngban. (An kanngan Nyanndra Mun 2:4-7 nun.) ?Wafa sɛ yɛ e kwla kunndɛ nanwlɛ’n kɛ be fa kunndɛ sika sa-ɔ?\n14 Maan e suan Biblu’n nin fluwa nga anuannzɛ’n yi be’n, be nun like titi. Sɛ e wunman ndɛ wie wlɛ’n, maan e kunndɛ i bo lele naan e wun i wlɛ kpa. Sɛ e yo sɔ’n, é sí ndɛ nanwlɛ “uflɛ” wie mun. (Zozie 1:8, 9; Jue Mun 1:2, 3) Afuɛ 1879, Sasafuɛ Tranwlɛ’n nun’n, be seli kɛ ndɛ nanwlɛ’n ti kɛ flɛli m’ɔ o ijre nun’n sa. Sɛ sran kun kunndɛ kɛ ɔ́ tí flɛli sɔ’n, saan ɔ́ kúnndɛ i kpa. Sɛ i waan ɔ́ tí wie ekun’n, saan ɔ́ kúnndɛ wie ekun. I wafa kunngba’n, sɛ e si ndɛ nanwlɛ kun’n, maan e kunndɛ uflɛ ekun uka su.\n15. (a) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ ndɛ nanwlɛ wie mɔ e si be’n, b’a yo “nvuɛn” ɔn? (b) ?Ndɛ sɔ’m be nun onin yɛ ɔ yo wɔ fɛ kpa-ɔ?\n15 Kɛ e boli Biblu’n nun like suanlɛ bo’n, e sili ndɛ nanwlɛ fɛfɛ kpa wie mun. E kwla se kɛ ndɛ sɔ’m b’a yo “nvuɛn.” Afin, be yɛ e dun mmua sili be-ɔ. ?Ndɛ sɔ’m be nun wie yɛle benin? I bo bolɛ nun’n, e wunnin kɛ Zoova yɛ ɔ yili e-ɔ, naan like kun ti yɛ ɔ yili e-ɔ. Asa ekun’n, e wunnin kɛ Ɲanmiɛn sunmɛnnin i Wa’n asiɛ’n su wa. Yɛ ba sɔ’n fɛli i wun kpɔli e ti. Ɔ maan, cɛn wie lele e su yoman sa tɛ kun. Yɛ e su wuman kun. E wunnin kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti’n, ɲrɛnnɛn’n kwlaa wíe. Yɛ é ɲán anannganman nguan asiɛ’n su. Blɛ sɔ nun’n, e wun jɔ́ e fɔuun.—Zan 3:16; Sa Nglo Yilɛ 4:11; 21:3, 4.\n16. ?Kɛ anuannzɛ’n yiyi Biblu’n nun ndɛ wie’m be nun wafa uflɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n16 Ɔ ju wie’n, anuannzɛ’n yiyi Biblu’n nun ndɛ wie’m be nun wafa uflɛ. Kɛ ɔ yo sɔ’n, ɔ fata kɛ e bo e ɲin ase e suan ndɛ sɔ mun. Yɛ e bu be su akunndan. (Sa Nga Be Yoli’n 17:11; 1 Timote 4:15) Wafa nga be yiyili ndɛ’n nun laa’n, ɔ nin siɛn liɛ’n, maan e si ngbaciɛ ng’ɔ o be afiɛn’n. Maan e fa e ɲin e sie ndɛ’n i ngbɛsungbɛsu kwlaa be su naan e wun be wlɛ kpa. Sɛ e yo sɔ’n, é sí ndɛ uflɛ úka laa liɛ’n su. Sanngɛ, like kun ekun ti yɛ ɔ fata kɛ e yo sɔ-ɔ.\n17, 18. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n kwla yo-ɔ?\n17 Zezi seli kɛ Ɲanmiɛn fɛ́ i wawɛ’n mán e. Ɔ maan, ndɛ nga e suannin be laa’n, é wla kpɛ́n be su. (Zan 14:25, 26) I sɔ yɛ kɛ é bó jasin fɛ’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n yo-ɔ. I wie yɛle aniaan bian kun mɔ be flɛ i kɛ Piɛli’n i liɛ’n. Afuɛ 1970 nun’n, be flɛli i kɛ ɔ ko di junman Betɛli ng’ɔ o Angle lɔ i nun. Blɛ sɔ nun’n, nn ɔ le afuɛ 19. Kɛ cɛn kun ɔ́ bó jasin fɛ’n awloawlo’m be nun’n, ɔ ko fiteli bian kun su. Bian sɔ’n le akanza kpanngban kpa. Piɛli usɛli i sɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ wún ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n i wlɛ o. Kosan mɔ Piɛli usali’n w’a yoman bian’n i fɛ. Afin, ɔ ti Zuifu’m be like klefuɛ kun. Yɛ ɔ bumɛn i kɛ gbanflɛn kan kɛ Piɛli sa’n, ɔ kwla kle i Biblu’n nun like. Bian sɔ’n kunndɛli kɛ ɔ́ sá Piɛli nían. Ɔ maan, ɔ usɛli i kɛ: “?Min wa, aniɛn benin nun yɛ Daniɛli klɛli i fluwa’n niɔn?” Piɛli tɛli i su kɛ: “Ɔ klɛli i lika wie Aramun aniɛn’n nun.” Piɛli i wla kpɛn i sin sa ng’ɔ juli’n su. I waan: “Wafa nga n tɛli Zuifu’m be like klefuɛ sɔ’n i kosan’n su’n, ɔ boli i nuan dan. N bɔbɔ m’an wunman kɛ n yoli mɔ n kwla tɛli su’n.” Kɛ Piɛli ɔli awlo’n, ɔ ko niannin Sasafuɛ Tranwlɛ’n nin Réveillez-vous ! nga b’a dun mmua b’a sin’n be nun. Ɔ wunnin kɛ ndɛ akpasua kun nun’n, be yiyili nun kɛ Daniɛli klɛli ndɛ wie mun Aramun aniɛn’n nun. (Daniɛl 2:4) Nanwlɛ, ndɛ nga e kanngannin be laa’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n maan e wla kwla kpɛn be su.—Lik 12:11, 12; 21:13-15.\n18 Ndɛ nanwlɛ mɔ Zoova kle e’n ti’n, maan e kle kɛ e si ye. Yɛle kɛ, maan e fa yo e awlɛn su like. I liɛ’n, é súan like uflɛ úka laa liɛ’n su titi. Yɛ é kwlá klé e wiengu’m be like kpa.\nNÁN E ƝIN KPA BE SU\n19. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e ɲin kpa ninnge nga Ɲanmiɛn man e’n, be su-ɔ?\n19 Like suanlɛ nga nun’n, e wunnin kɛ Ɲanmiɛn mannin e ninnge wie mun naan e fa e wun mɛntɛn i. Yɛ ɔ fata kɛ e fa ninnge sɔ mun e yo e awlɛn su like. Sanngɛ, e o Satan i mɛn’n nun. Ɔ maan, ɔ cɛman naan e ɲin w’a kpa ninnge nga Ɲanmiɛn man e’n be su. Yɛle kɛ, e kwla kunndɛ kɛ é dí junman nga be ɲan nun sika dan’n. Annzɛ e kwla kunndɛ kɛ é trán pɔɔ nun. Annzɛ kusu, e kwla kunndɛ kɛ é fá e wun klé. Akoto Zan seli kɛ mɛn’n nin i nun ninnge kwlaa bé wíe. (1 Zan 2:15-17) I sɔ’n ti, maan e kle Ɲanmiɛn kɛ e si ye. Nán e ɲin kpa ninnge ng’ɔ man e’n, be su.\n20. ?Ngue yɛ é yó naan e ɲin w’a kpaman ninnge nga Ɲanmiɛn man e’n be su-ɔ?\n20 Sɛ like wie ti’n, e kwla yaci Ɲanmiɛn Sielɛ ndɛ’n i klolɛ’n, maan e wla like sɔ’n i ase. Maan e fa jasin fɛ’n i bolɛ yo e awlɛn su like titi. Yɛ maan e bo i juejue su. Maan e kunndɛ ndɛ nanwlɛ nga be o Biblu’n nun’n, naan e si be. Sɛ e yo sɔ’n, é ‘kpɛ́ bɛtrɔ síe i ɲanmiɛn su lɔ, lɔ liɛ’n, awiefuɛ kɔman lɔ, nvɔlɛ diman like lɔ. Afin lika nga e anwlɛn su ninnge’n wo lɛ’n, lɛ yɛ e akunndan’n wo-ɔ.’—Lik 12:33, 34.\nZoova man e ninnge kpakpa mun. I wie yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n nin jasin fɛ bolɛ junman’n. Ɔ nin ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n.\nE kpɛ bɛtrɔ sie i ɲanmiɛn su lɔ: Like kwlaa nga e yo be mɔ be jɔ Zoova klun’n, i wla fiman be su. I sɔ’n ti, ɔ seli kɛ ɔ́ yrá e su.


“M bɔbɔ yɛ ń wá nían be lika-a, ń nían be su.” (Ezekiɛl 34:11)\nAtrɛkpa’n, blɛ mɔ a nin Zoova i sufuɛ’m be te san nun’n, aklunjuɛ nga a dili’n ɔ wla te a kpɛn su. Ɔ wla te kpɛn asɔnun aɲia kun, annzɛ e aɲia dandan’m be nun kun m’ɔ wlali ɔ fanngan kpa’n su. Yɛ ɔ wla te kpɛn jasin fɛ’n bolɛ nun ndɛ fɛ kun m’ɔ wlali ɔ fanngan kpa’n i su. Wie liɛ kusu’n, ɔ wla te kpɛn yalɛ fɛfɛ kpa kun mɔ a nin ɔ wiengu Klistfuɛ kun be kokoli’n i su. I sɔ’n kle kɛ ɔ wla nin a fiman Zoova. Zoova kusu i wla w’a fiman wɔ. Junman nga a di mɛnnin i’n, i wla w’a fiman su. Yɛ i wun blibli i kɛ ɔ́ úka ɔ naan a sa ɔ sin i wun.\nZoova kɛn i sufuɛ’m be ndɛ se kɛ: “M bɔbɔ yɛ ń wá nían be lika-a, ń nían be su. Ń tían be nuan kɛ bua su nianfuɛ ɔ tian i nnɛn nga b’a bo b’a sanndi’n be nuan’n sa. [...] Lika kwlaa nga be ɔli lɛ’n, ń kó kúnndɛ be.”—Ezekiɛl 34:11, 12.


Be nga be jaman bla annzɛ bian’n be su ndɛ nga Biblu’n kan’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole d’Haïti Dangme Danois Digor Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vietnamien Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nZezi yoli Piɛli i sia bla’n i juejue.—Matie 8:14, 15; Mark 1:29-31.\nƝANMIƐN sulɛ wafa wie’m be nun’n, be waan ɔ fataman kɛ be kpɛnngbɛn’m be ja bla. Be nun wie yɛle Katoliki mun, ɔ nin Ɔrtodɔsu mun, nin Budafuɛ mun. Sanngɛ blɛ sunman’n, be kpɛnngbɛn’m be nun wie’m be kunndɛ bla annzɛ bian sukusuku. Sran kpanngban be waan kɛ mɔ be jaman bla annzɛ bian’n, i ti yɛ be yo sɔ-ɔ.\nI sɔ’n ti, kosan ng’ɔ fata kɛ e usa’n yɛ: “?Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ nán Ɲanmiɛn i junman difuɛ’m be ja bla annzɛ bian? Kɛ ɔ yo naan y’a kwla tɛ kosan sɔ’n su’n, maan e kan blɛ nga i sɔ yolɛ’n boli i bo’n i ndɛ. Kpɛkun, wafa nga Ɲanmiɛn bu i sɔ liɛ’n é kɛ́n i ndɛ wie.\nBE NGA BE SELI KƐ NÁN BE JA BLA ANNZƐ BIAN’N\nFluwa kun seli kɛ, ‘blɛ sunman’n, be nga be di Ɲanmiɛn i junman’n mlɔnmlɔn’n, be yɛ be jaman bla annzɛ bian-ɔn. Kpɛkun, be nin bla annzɛ yasua be siman sua.’ Be flɛ Katolikifuɛ’m be su kpɛn kun Benua XVI. Afuɛ 2006 nun’n, ɔ seli kɛ, kɛ akoto’m be blɛ’n sinnin’n, w’a cɛman yɛ sran wie’m be seli kɛ nán Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be ja bla annzɛ bian-ɔn. I sɔ’n kacili mmla.\nSanngɛ, Klistfuɛ klikli’m b’a seman kɛ nán Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be ja bla annzɛ bian. I kpa bɔbɔ’n, akoto Pɔlu m’ɔ ti Klistfuɛ klikli’m be nun kun’n, ɔ wlɛli i niaan Klistfuɛ’m be su nun kɛ be nian be wun su. Afin sran wie’m be laka be wiengu mun. Be se kɛ “nán maan be ja bla nin bian.”—1 Timote 4:1-3.\nKɛ akoto’m be wuli’n, yɛ Katolikifuɛ nga be o Rɔmun mɛn’n nun’n, be boli i sɔ yolɛ bo-ɔ. Fluwa kun se kɛ, ‘like nga ti yɛ sran’m be wa yoli sɔ kpa’n yɛle kɛ, Rɔmun mɛn’n nun’n, be wa kpɛli bla nin bian kunndɛlɛ’n i su mmla.’\nKɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’m be su kpɛnngbɛn’m be yoli aɲia wie mun. Yɛ be fali ajalɛ kɛ nán be kpɛnngbɛn’m be ja bla annzɛ bian. Be seli kɛ sran ng’ɔ nin bla annzɛ yasua be si sua’n, nn w’a yo fiɛn. Ɔ maan, ɔ kwlá diman Ɲanmiɛn junman’n kun. Sanngɛ, fluwa kun se kɛ ‘i afuɛ ko ju 1.000 yɛ, plɛti nin pastɛli kpanngban be ja bla.’\nAfuɛ 1123 nin afuɛ 1139 nun’n, Katoliki kpɛnngbɛn’m be yoli aɲia wie mun Rɔmun lɔ. Aɲia sɔ’m be bo lɔ’n, be kpɛli mmla kɛ nán be kpɛnngbɛn’m be ja bla. Andɛ nin andɛ be te di mmla sɔ’n su. Like nga ti yɛ be kpɛli mmla sɔ’n yɛle kɛ, plɛti nga be ja bla mɔ be wu ba’n, asɔnun’n kaci kɛ be mma’m be aja like sa. Kpɛkun, be di asɔnun’n i sika’n. Ɔ maan, sran’m be lafiman asɔnun’n su kun.\nWAFA NGA ƝANMIƐN BU I SƆ LIƐ’N\nBiblu’n kan wafa nga Ɲanmiɛn bu be nga be jaman bla annzɛ bian’n i ndɛ. Zezi seli kɛ sran wie’m be fɛ i sɔ ajalɛ’n “Nyanmiɛn i sielɛ’n ti.” (Matie 19:12) Akoto Pɔlu w’a jaman bla. Ɔ seli kɛ, Klistfuɛ nga be niɛn i ajalɛ’n su’n, be yo i sɔ “jasin fɛ’n ti.”—1 Korɛntfuɛ Mun 7:8; 9:23.\nZezi nin Pɔlu b’a seman kɛ nán maan Ɲanmiɛn i junman difuɛ’m be ja bla annzɛ bian. Zezi seli kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be ngba be fɛmɛn i sɔ ajalɛ’n, “saan be nga Nyanmiɛn sie be sɔ’n,” yɛ be kwla fa su-ɔ. Kɛ Pɔlu kán be nga be “nian ja-man bian’n [annzɛ bla’n],” be ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “E Min’n w’a man-man min be wun ndɛ, [...] n kan n liɛ ng’ɔ o n klun’n.”—Matie 19:11; 1 Korɛntfuɛ Mun 7:25.\nBiblu’n kle kɛ, Klistfuɛ klikli kpanngban be jali bla. Be nun kun yɛle Akoto Piɛli. (Matie 8:14; Mark 1:29-31; 1 Korɛntfuɛ Mun 9:5) Kɛ sa sukusuku yolɛ’n wa truli Rɔmun mɛn’n nun’n, Pɔlu mannin asɔnun kpɛnngbɛn’m be afɔtuɛ. Ɔ seli kɛ maan asɔnun kpɛnngbɛn’n, i yi’n yo “kun.” Yɛ maan “i mma’m be bu i sran be nyin yi i kpa.”—1 Timote 3:2, 4.\nKlistfuɛ klikli nga be jali bla’n, be nin be yi’m be sili sua. Afin, akoto Pɔlu seli be kɛ maan “like nga yasua yo mɛn i yi-ɔ ɔ ti su’n, maan ɔ yo.” Ɔ seli ekun kɛ nán be ‘kpɛ be wun ainngba.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 7:3-5) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn w’a seman kɛ nán be ja bla annzɛ bian. Yɛ nga be di i junman’n, w’a seman kɛ nán be ja bla annzɛ bian.\nBE YO SƆ JASIN FƐ’N I BOLƐ TI\n?Sɛ Ɲanmiɛn w’a seman kɛ nán be ja bla annzɛ bian’n, ngue ti yɛ Zezi nin Pɔlu b’a bumɛn i sɔ yolɛ’n i fɔ-ɔ? Afin, be nga be jaman bla annzɛ bian’n, be kwla ɲan be ti be bo jasin fɛ’n kpa. Nanwlɛ, be kwla di Ɲanmiɛn junman’n mlɔnmlɔn. Afin, ninnge nga ti yɛ be nga b’a ja bla nin bian’n be koko’n, be kokoman be ti wie.—1 Korɛntfuɛ Mun 7:32-35.\nBe flɛ bian kun kɛ Davidi. Ɔ yacili junman kpa ng’ɔ di i Mɛksiki lɔ’n. Kpɛkun, ɔ ɔli Kɔsta Rika lɔ klɔ kaan kun su, naan ɔ́ kó klé sran’m be Biblu’n nun like. Kɛ m’ɔ leman bla’n ti’n, i sɔ yolɛ w’a yoman kekle. Ɔ seli kɛ: “Ɔ fata kɛ n suan sran’m be ninnge yolɛ wafa’n. Yɛ lika nga n tran siɛn’n, ɔ timan kɛ laa liɛ’n sa. Sanngɛ, kɛ mɔ bla nunman min sa nun ti’n, w’a yoman kekle dan.”\nBe flɛ Klistfuɛ bla kun kɛ Klodia. Ɔ leman bian. Ɔ tuli ajalɛ ɔli lika kun mɔ be sa mian Ɲanmiɛn ndɛ kanfuɛ’m be wun lɔ’n nun. Ɔ seli kɛ: “N klo Ɲanmiɛn junman’n i dilɛ. Kɛ n wun wafa nga Ɲanmiɛn nian min lika’n, n lafi i su kpa yɛ e nin i e afiɛn’n mantan kpa.”\n“Sɛ sran kun jali bla annzɛ bian annzɛ w’a jaman wie o, naan ɔ tu i klun su Ɲanmiɛn’n, i klun jɔ́.”—Klodia\nSɛ sran kun w’a jaman bla annzɛ bian’n, nán maan ɔ koko. Klodia seli kɛ: “Sɛ sran kun jali bla annzɛ bian annzɛ w’a jaman wie o, naan ɔ tu i klun su Ɲanmiɛn’n, i klun jɔ́.—Jue Mun 119:1, 2.\n?Junman benin yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be di i Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun’m be nun ɔn?


Jue 43—Ɲanmiɛn i asenna | Klistfuɛ Jue\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Acoli Afrikaans Akha Albanais Allemand Altaï Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Douala Edo Efik Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Fulfulde (Cameroun) Féroïen Ga Ghomálá’ Gokana Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Iban Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kachin Kana Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Kosrae Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lahu Langue des signes américaine Langue des signes russe Lao Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marshall Maya Mazateco (Huautla) Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romany (Macedonia) Cyrillic Ronga Roumain Runyankore Russe Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovène Sranan tongo Sunda Suédois Swahili Tagalog Tahitien Tarascan Tatar Tchouvache Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Wawle Wolaitsa Xhosa Yapois Yoruba Zoulou\nƝanmiɛn i asenna\n(Jue Mun 95:2)\n1. Zoova, aunvuɛ sifuɛ é lá wɔ ase.\nE Si, é tú e klun é srɛ́ wɔ kpa.\nE lafi ɔ su ti é sú wɔ titi.\nKɛ a nian e lika’n e wun jɔ e.\nCɛn kwlakwla e yo sa nga be timan kpa’n.\nI ti yɛ maan e se wɔ yaci’n niɔn.\nÉ yó wɔ mo aunnvuɛ mɔ a si e’n ti.\nÉ yó wɔ mo e ti kpɔlɛ tɛ’n ti.\n2. Ɔ klun ufue dan’n ti é lá wɔ ase.\nÉ yó wɔ mo afin a sɔ e nun.\nKle e sein nantilɛ nin nanwlɛ dilɛ.\nYi ɔ wun nglo kle e maan e su wɔ.\nƆ wawɛ’n ti e kan ɔ ndɛ yakpa su.\nI sɔ’n ti’n é lá wɔ ase lele.\nÉ kán e wun ase é sú wɔ titi.\nÉ yó wɔ mo nin sran’m be ye yolɛ.\n(Nian Jue. 65:3, 5, 12; Fil. 4:6 nun wie.)\nƝanmiɛn i asenna (Jue 43)


Sran wie’m be su ndɛ: Like nga be kleli min n bakan nun’n, ɔ ukali min kpa | Wuduwɔɔfu Milisi\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Fevrie 2019\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Aja Akha Albanais Allemand Altaï Alur Amharique Amis Anglais Angolan Sign Language Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bas Allemand Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Douala Edo Efik Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Gallois Garifuna Gitonga Goun Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Langue des signes américaine Langue des signes brésilienne Langue des signes colombienne Langue des signes espagnole Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes mexicaine Langue des signes polonaise Langue des signes sud-africaine Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lao Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshall Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongol Mooré Motu Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Sunda Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Uzbek (Roman) Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yapois Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nLike nga be kleli min n bakan nun’n, ɔ ukali min kpa\nSran ng’ɔ kan ndɛ’n: Wuduwɔɔfu Milisi\nCƐN kun kɔnguɛ’n, e waan é kpɛ́ nzue ba sroesroe nga be flɛ i kɛ Nizɛɛ’n. Nzue sɔ’n, i tɛtrɛ nun’n ɔ tra kilomɛtri kun nin sin. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn alɛ nga w’a tɔ Nizeria lɔ’n timan aɔwi. I sɔ’n ti’n, sɛ sran kun waan ɔ́ kpɛ́ nzue’n, be kwla kun i. Ɔ nin i sɔ ngba’n, e fali e nguan’n e sieli i wie nuan. ?Ngue ti yɛ n juli lika sɔ’n nun lɔ-ɔ? Maan n dun mmua n kan sa wie mɔ be juli ka naan b’a wu min’n, be ndɛ.\nAfuɛ 1913 nun’n, be yoli min si Jɔnun Milisi i batɛmun Niyɔki lɔ. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ le afuɛ 25. Aniaan bian Sali Risɛli yɛ ɔ ijɔli nzra nun naan b’a yo ɔ nin i wiengu’m be batɛmun-ɔn. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, w’a cɛman yɛ ɔ ɔli Trinite lɔ-ɔ. Kɛ ɔ juli lɔ’n, ɔ jali Kɔnsitansi Faamɛɛ. Bla sɔ’n su Zoova juejue su kpa. Kpɛkun, baba ukɛli i janvuɛ Wiliamun Braɔnnun naan b’a bo flimun nga be flɛ i kɛ “Photo-Drame de la Création.” Be yoli sɔ lele naan b’a fa Wiliamun Braɔnnun b’a ɔ sran ble mɛn’n nun lɔ nvle kun nun afuɛ 1923 nun. E baba nin e manmin mɔ be o be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n be nun’n, be kali Trinite lɔ.\nE SI NIN E NIN BE KLELI E KƐ BE KLO E KPA\nBe wuli e ngwlan. Be flɛ e ɲrun kpɛnngbɛn’n kɛ Ritɛrfɔdu. Blɛ sɔ nun anuannzɛ’n i susute’n (Watch Tower Bible and Tract Society) i su kpɛn’n, i dunman’n yɛ be fa tɔnnin i-ɔ. Be wuli min afuɛ 1922 nun, Desanblu i le 30 su. Be fali aniaan bian Kleitɔnun Wuduwɔɔfu i dunman’n be tɔnnin min. Laa’n, i yɛ ɔ yi fluwa nga andɛ’n, be flɛ i kɛ An Tinnge! niɔn. E si nin e nin be tali e kpa. Be fali e ɲin sieli i Ɲanmiɛn i sulɛ’n su. E manmin si Biblu’n nun ndɛ’n i nun yiyi kpa. Baba kusu ɔ si Biblu’n nun ndɛ’m be kan kpa. Kɛ ɔ́ kán sran kun mɔ Biblu’n kɛn i ndɛ’n i ndɛ’n, ɔ yo kɛ sran sɔ’n sa bɔ cɛ. Kɛ ɔ yo sɔ’n, e wun sran sɔ’n i su ndɛ’n i wlɛ kpa.\nNanwlɛ, be ɲin mɔ be miannin’n w’a yoman ngbɛn. Afin e yasua nnun mun e nun nsan e dili Gileadi suklu’n. Yɛ e niaan bla’m be nun nsan be yoli Atin bofuɛ afuɛ kpanngban kpa nvle nga be flɛ i kɛ Trinité et Tobago su lɔ. Ɲanmiɛn Ndɛ’n nin ajalɛ kpa mɔ e si nin e nin be kleli e’n ti’n, e yoli “kɛ waka bɔ b’a ta be Anannganman i awlo’n nun’n sa.” Yɛ be wlali e fanngan naan e “nnyrɛ’n ɔ kpuke Nyanmiɛn i lika’n nun.”—Jue. 92:14.\nE awlo lɔ yɛ titi’n, aniaan’m be yia naan b’a ko bo jasin fɛ’n niɔn. Atin bofuɛ’m be yia lɛ wie. Blɛ sunman’n, be kan aniaan bian Zɔzu Yangu m’ɔ yoli Ngaliɛ difuɛ Trinite lɔ’n, i ndɛ. Aniaan sɔ’n fin Kanada. E baba nin e manmin be kan aniaan bian Wiliamun Braɔnnun nin i yi’n mɔ blɛ sɔ nun’n be o sran ble mɛn’n nun’n, be ndɛ. Kɛ bé kɛ́n i ndɛ’n, be wun blibli be kpa. Ndɛ kwlaa sɔ’n wlali min fanngan dan. Ɔ maan, kɛ n ɲannin afuɛ 10, n yoli jasin bofuɛ.\nJUNMAN NGA N DUN MMUA N DILI BE’N\nLaa’n, e fluwa’m be yiyi Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n nin aata difuɛ dandan nga be di sran’m be lufle’n, ɔ nin politikifuɛ’m be bo kpa. I sɔ’n ti’n afuɛ 1936 nun’n, Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n be su kpɛnngbɛn’m be wlawlali Trinite lɔ siefuɛ mun kɛ nán be kplin su kɛ e fluwa’m be ju be nvle nun lɔ kun. Ɔ maan, e fali e fluwa mun e fiali. Yɛ e fa boli jasin fɛ’n lele naan b’a wie. Wie liɛ’n, e klɛ fluwa annzɛ waka bue wie’m be su e tra nun annzɛ e fa sende e wun. Kpɛkun e fa wlan klɔ’n nun. Ɔ ju wie’n, e klɛ fluwa’m be su e fa sendesende e kpanngɔ’m be su yɛ e fa wlan klɔ’n nun-ɔn. Wie liɛ kusu’n, e fa bafu e sie i e loto’n i ti su. Kpɛkun e fa e wlanwlan bo jasin fɛ’n Tunapuna klɔ’n nun. I sɔ’n yoli maan e kwla boli jasin fɛ’n Trinite klɔ nga be o mmuammua kpa’n, be su wie. Nanwlɛ, jasin fɛ bolɛ wafawafa sɔ’m be yoli e fɛ kpa. I kwlaa sɔ’n ti’n, kɛ n ɲannin afuɛ 16, n fali ajalɛ kɛ be yo min batɛmun.\nWafa nga be tali e’n nin sa wie mɔ n wunnin be ti’n, n kunndɛli kɛ ń yó Ngaliɛ difuɛ. Kɛ afuɛ 1944 nun ń kɔ́ nvle nga be flɛ i kɛ Aruba’n i su lɔ’n, nn min ɲin te o junman sɔ’n i dilɛ’n sin kpa. N toli aniaan bian Ɛdimɔndu Kamɛnsi lɔ. Afuɛ 1945 nun’n, e yoli e Wla kpɛnlɛ aɲia’n. Kɛ e wunnin sran 10 aɲia’n sɔ’n i bo’n, ɔ yoli e fɛ dan. Kɛ afuɛ kun sinnin’n, yɛ e takali e asɔnun klikli’n niɔn.\nAniaan wie mɔ be fa bafu be sie i loto su kpɛkun be fa bo jasin fɛ’n sin Tunapuna klɔ’n nun’n.\nMin yi Orisi ti’n, n dili aklunjuɛ dan.\nCɛn kun’n, n boli jasin fɛ’n n kleli min wiengu junman difuɛ kun. Be flɛ i kɛ Wiliamun Orisi. Like nga be kleli i be asɔnun’n nun lɔ ti’n, ɔ nin min sili akplowa kpa. Sanngɛ, kɛ ɔ wa suannin Biblu’n nun like’n, ɔ wunnin Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wlɛ kpa. Ɔ maan, be yoli i batɛmun afuɛ 1947 nun, Zanvie i le 5 su. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, e wa kloli e wun kpa. Ɔ maan, n jɛli i. Ɔ wa kacili Atin bofuɛ afuɛ 1950 nun, Novanblu i le 5 su. Min yi Orisi ti’n, n dili aklunjuɛ dan.\nAKLUNJUƐ NGA E DILI I NIZERIA LƆ’N\nE nin aniaan nga afuɛ 1957 nun be di Nizeria lɔ Betɛli nun junman’n.\nAfuɛ 1955 nun’n, be seli e kɛ e ko di Gileadi suklu’n wie. I sɔ’n ti’n, e yacili e junman nga e di’n, e yoli e sua’n nin e bo ninnge wie’m be atɛ. Yɛ e tuli Aruba lɔ. E wieli suklu’n i di afuɛ 1956 nun, Zuie i le 29 su. Kɛ be fali e diplɔmun’n mannin e’n, be seli e kɛ e ko bo jasin fɛ’n Nizeria lɔ.\nOrisi seli kɛ: “Zoova kwla fɛ i wawɛ’n suan sran kun bo naan kannzɛ lika’n ti sɛ ti sɛ’n, w’a kwla di i Ngaliɛ difuɛ junman’n. Min wun liɛ’n, i waan ɔ́ yó Ngaliɛ difuɛ. Sanngɛ min liɛ’n, m’an bumɛn i sɔ akunndan le. N kunndɛli kɛ ń wú ba. Kɛ n ma wunnin i wlɛ kɛ jasin fɛ bolɛ’n ti cinnjin’n, n ma kacili min akunndan sɔ’n. Kɛ é dí Gileadi suklu’n, like nga be kleli e’n yoli maan m’an sroman Ngaliɛ difuɛ junman’n kun. Kɛ é fú mmeli nun mɔ é kɔ́’n, aniaan bian Wɔɔfu Tɔɔtɔnun m’ɔ nin aniaan bian Natan Nɔr be di junman likawlɛ’n, ɔ yoli e blandɛ. Ɔ seli e kɛ é wá dí junman Betɛli lɔ. Nanwlɛ, w’a yoman min fɛ. Sanngɛ n ma kloli Betɛli lɔ tranlɛ. N dili junman fanunfanun lɔ. Junman nga i dilɛ yoli min fɛ kpa’n, yɛle sran’m be nun sɔlɛ’n. Junman sɔ’n ti’n, n wunnin Nizeria lɔ aniaan mun kpɛ sunman. Kɛ wie’m bé bá’n, be wun ti ndutre, annzɛ b’a fɛ, annzɛ nzuewe nin awe kun be. Kɛ n nian be lika’n, ɔ yo min fɛ kpa. I kwlakwla sɔ’n ti Zoova sulɛ wie. I sɔ’n ti yɛ junman sɔ’n i dilɛ’n mannin min aklunjuɛ dan-ɔn.” Nanwlɛ, junman fanunfanun nga e dili be’n ti’n, e suli Zoova e wɔli e ɲrun titi.\nAniaan bian Wiliamun Braɔnnun nin i yi Antonia be wlali e fanngan kpa.\nAfuɛ 1961 nun’n, kɛ cɛn kun e nin aniaan bian Braɔnnun é kókó yalɛ’n, ɔ kannin sa nga be juli i su Sran ble mɛn nun lɔ’n, be ndɛ kleli e. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn e o Trinite lɔ. Yɛ n kusu, n kannin wafa nga jasin fɛ junman’n kɔ i ɲrun Nizeria lɔ’n, i ndɛ. Aniaan bian Braɔnnun toli i sa blali min, kpɛkun ɔ seli baba kɛ: “Jonin, a nin a ɔman Sran ble mɛn nun lɔ le. Sanngɛ Wuduwɔɔfu liɛ’n, ɔ si lɔ.” Baba tɛli su kɛ: “Wɔɔfu, yo sɔ titi.” Baba nin i janvuɛ’n be ndɛ nga be kannin’n wlali min yakpa. Ɔ maan, n kwla dili Ngaliɛ difuɛ junman’n titi.\nAfuɛ 1962 nun’n, be seli e kɛ e ko di Gileadi suklu’n ekun. Kɛ e wieli e suklu liɛ’n i di’n, aniaan bian Wilifridi Gusi m’ɔ nian Nizeria lɔ Betɛli’n su’n, ɔ ko dili i liɛ. Kpɛkun, be seli i kɛ ɔ ko di junman Angle lɔ. Kɛ ɔ ɔli’n, min yɛ be fali junman ng’ɔ di i laa’n, be wlali min sa nun-ɔn. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, n niannin aniaan bian Braɔnnun i ajalɛ’n su. N tuli ajalɛ n ko niannin aniaan’m be osu. Ɔ maan n sili be kpa yɛ n kloli be. Aniaan sɔ’m be nun sunman be leman like fi. Sanngɛ, be ɲin timan kpli yɛ be su Zoova aklunjuɛ su. I sɔ’n kle kɛ aklunjuɛ nga sran kun di’n, ɔ finman sika nin aɲanbeun ninnge ng’ɔ le i’n. Aniaan sɔ’m be ti yalɛfuɛ. Sanngɛ, kɛ bé kɔ́ aɲia’m be bo’n, be wun ti yɛiin, yɛ be wlawla be wun kpa. I sɔ’n yo ɲɛnmɛn dan. Kɛ bé kɔ́ aɲia dandan’m be bo’n, be nun sunman be fu loto dandan wie mun, nin loto nga be flɛ be kɛ Bolekajasi’n, be nun. * Ɔ ju wie’n, be klɛklɛ loto sɔ’n be wun Ɲanndra ndɛ mun. Kun liɛ’n, be klɛli su kɛ: “Kpɔ, kpɔ yɛ ɔ yi sɛ’n niɔn.”\nBe ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ. Kɛ e tinuntinun e mian e ɲin e di junman’n, junman’n ba nvlɛ. Afuɛ 1974 nun’n, sɛ w’a yoman kɛ Etazinin lɔ sa’n, Nizeria lɔ yɛ jasin bofuɛ’n be dun mmua juli 100.000. I sɔ’n kle kɛ junman’n bali nvlɛ dan.\nKɛ sran kpanngban be fali ajalɛ kɛ bé sú Zoova wie’n, yɛ alɛ’n tɔli Nizeria lɔ-ɔ. W’a yoman blɛblɛ. Kɛ be boli alɛ sɔ’n i kunlɛ i bo afuɛ 1967 nun’n, afuɛ 1970 nun yɛ ɔ wieli-ɔ. Blɛ sɔ nun’n, Betɛli wa kwlá nianman e niaan nga be o Biafra asa’n su lɔ’n, be lika kɛ laa’n sa. Fluwa wie mun yɛ e fa ko man be-ɔ. I sɔ yolɛ nun’n, ɔ fata kɛ e kpɛ Nizɛɛ nzue’n. Kɛ nga n fa kɛnnin i ndɛ’n i bo bolɛ nun lɔ’n sa’n, srɛlɛ mɔ e srɛli Zoova ti’n, nin e wla mɔ e fa guɛli i su ti’n, e kwla kpɛli nzue ba sɔ’n kpɛ sunman.\nMin wla kpɛn blɛ sɔ’n i su kpa. Blɛ sɔ nun’n, e fali e nguan’n e sieli i wie nuan. I wie yɛle kɛ sonja’m be kwla kun e, annzɛ e kwla tɔ tukpacɛ annzɛ sanvuɛsa wie kwla ɲan e. Awa i so- nja’m be kwla bu i kɛ e o be kpɔfuɛ’m be sin. Be nga srɛ kun e dan be lika’n yɛle be nga be o Biafra asa’n su lɔ mɔ be nin awa i sonja’m be kun’n. I kwlaa sɔ’n ti’n, nzue’n i kpɛlɛ’n w’a yoman pɔpɔ. Cɛn kun kɔnguɛ’n, n fali alie kaan kun klɔ nga be flɛ i kɛ Asaba’n su lɛ lele n ɔli Onintisa. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn nzue’n sonjiman aɔwi. Kɛ n juli lɔ’n, n ko wlali nga be o klɔ nga be flɛ i kɛ Enugu su lɔ’n be fanngan. Cɛn kun ekun’n, n ɔli klɔ nga be flɛ i kɛ Aba’n su lɔ. Lɔ liɛ’n, be seli sran’m be kɛ nán be sɔ kannin mun kɔnguɛ. Kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be wunnin min’n, be wla guali ase. Cɛn kun’n, e o lɛ é yó aɲia klɔ nga be flɛ i kɛ Pɔɔ Aku’n su lɔ. Kpɛkun e tili i kɛ awa i sonja’m b’a kwla Biafra lɔ alɛ kunfuɛ mun naan be o klɔ’n i tiwa lɛ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, aniaan kun srɛli Ɲanmiɛn kpɛkun e yacili aɲia’n i yolɛ.\nBlɛ sɔ’n nun aɲia nga e yoli be’n, be yoli aniaan’m be ye dan. Afin e kleli be kɛ Zoova klo be. Asa ekun’n, e man be afɔtuɛ wie mun naan be bo yo kun titi, naan nán be fa be wun be wlɛ i alɛ sɔ’n nun. Nanwlɛ, blɛ kekle sɔ’n nun’n, aniaan nga be o Nizeria lɔ’n, be jrannin kekle. Kannzɛ blɛ sɔ nun’n, sran’m be kpɔ be wiengu’n, sanngɛ aniaan’m be liɛ’n, be kloli be wiengu titi yɛ be bo yoli kun. Kɛ n wun kɛ blɛ sɔ nun’n, n o be wun lɔ naan n suannin be bo wie’n, ɔ yo min fɛ dan.\nAfuɛ 1969 nun’n, e yoli aɲia dan kun Niyɔki lɔ balɔn towlɛ kun nun. Aniaan bian Militɔnun Ansɛli yɛ ɔ yoli aɲia’n i siesiefuɛ-ɔ. Min yɛ n ukɛli i-ɔ. Ɔ maan, ɔ kleli min ninnge kpanngban kpa. I sɔ’n yoli min ye kpa. Afin kɛ alɛ’n wieli afuɛ 1970 nun’n, w’a cɛman Zoova maan e yoli aɲia dan kun Nizeria lɔ klɔ nga be flɛ i Legɔsu su lɔ. E yoli aɲia sɔ’n aniɛn 17 nun, yɛ sran 121.128 be trɛnnin i bo. Aniaan wie mun mɔ be fin Etazinin nin Angle’n, be trannin aɲia sɔ’n i bo wie. Aniaan bian Nɔr nin Ansɛli be o be nun. Kpɛkun sran nga be yoli be batɛmun’n be ti 3.775. Kɛ ɔ fɛ i Klisifuɛ klikli’m be blɛ su Pantekɔtu cɛn’n nun lele afuɛ sɔ nun’n, be nin a wunmɛn i sɔ le. Aɲia sɔ’n i siesielɛ nun’n, n fɛli dan. N kwla se kɛ, kɛ ɔ fɛ i min bakan nun lele andɛ’n, n nin a fɛman dan kɛ ngalɛ’n sa le. Jasin bofuɛ nga b’a sɔn Nizeria lɔ’n, ɔ ti abonuan dan.\nSran 121.128 be trannin aɲia dan kun bo. E yoli i aniɛn 17 nun. Ibo aniɛn’n o nun wie.\nN dili afuɛ 30 tra su Nizeria lɔ. Blɛ sɔ nun’n, ɔ ju wie’n n yoli Nizeria lɔ akpasua sunianfuɛ. Ɔ ju wie kusu’n, n yoli sran ble mɛn’n i nun lɔ nvlenvle wie’m be akpasua sunianfuɛ. N wunnin Ngaliɛ difuɛ’m be tinuntinun be wun yɛ n wlali be fanngan. I sɔ’n yoli be fɛ dan. Junman sɔ’n maan n wunnin i wlɛ kɛ, kɛ e kle aniaan’m be kɛ be ndɛ lo e’n, be wun kpaja be, be ɲan fanngan yɛ be suan Zoova i anuannzɛ’n i bo kpa.\nZoova fanngan nun’n, e jrannin sa kwlaa nga alɛ’n nin tukpacɛ ti’n be juli’n, be ɲrun kekle. E wunnin i wlɛ weiin kɛ Zoova yrali e su dan. Orisi seli kɛ:\n“E ɲannin jɛkuajo. Cɛn kun liɛ’n, kɛ bé fá Wɔɔfu kɔ́ dɔɔtrɔ’n, nn i ɲrun w’a blu. Be seli min kɛ ɔ su ɲanman nguan. Sanngɛ Ɲanmiɛn sa w’a wuman. Kɛ ɔ tinngeli’n, ɔ kannin Ɲanmiɛn i famiɛn dilɛ’n i ndɛ kleli dɔɔtrɔ bian nga be niɛn i su’n. Kɛ ɔ cɛli kan’n, e nin Wɔɔfu e ɔli dɔɔtrɔ bian kun mɔ be flɛ i kɛ Nuanbiye’n i osu nianlɛ. Afin e klo kɛ é kán Ɲanmiɛn ndɛ’n é klé i. Ɔ sɔli ndɛ’n nun klanman. I sin’n, ɔ kacili Zoova i sufuɛ yɛ ɔ yoli asɔnun kpɛnngbɛn bɔbɔ Aba lɔ. N kusu n ukali Ɲanmiɛn flɛfuɛ kaka kpa maan be kacili Zoova i sufuɛ. Be nga Ɲanmiɛn flɛlɛ’n ti be cinnjin kpa bɔbɔ’n, be kacili Zoova i sufuɛ wie. N sili Nizeria lɔfuɛ’m be kpa, n kloli be, n kloli wafa nga be yo ninnge mun’n, ɔ nin be aniɛn’n. I sɔ’n man min aklunjuɛ dan.”\nAfɔtuɛ kun yɛ: Kannzɛ e niaan’m be ninnge yolɛ wafa’n nin e liɛ’n timan kun’n, sanngɛ e kloli be kpa. I sɔ’n ukali e maan e kwla dili e junman’n i kpa nvle uflɛ nun.\nAfuɛ 1987 nun’n, be mannin e junman uflɛ. Yɛle kɛ, be seli e kɛ e ko yo Ngaliɛ difuɛ nvle nga be flɛ i kɛ Sɛnti Lisi’n su lɔ. Junman sɔ’n i dilɛ’n yoli e fɛ kpa. Sanngɛ sran’m be ukalɛ w’a yoman pɔpɔ. Sran ble mɛn nun lɔ’n, like ng’ɔ yoli kekle’n, yɛle kɛ sran’m be ja bla kaka. Sɛnti Lisi lɔ liɛ’n, sran’m be jaman bla awa ja su. Ɲanmiɛn Ndɛ’n ukali be nga e kle be Biblu’n nun like’n be nun sunman naan b’a kaci be ayeliɛ’n. Yɛle kɛ be ko jali awa ja su.\nE nin Orisi e trannin klanman lele afuɛ 68.\nKɛ mɔ y’a yo oke’n ti’n, afuɛ 2005 nun’n, be seli e kɛ e ko di junman anuannzɛ’n i bo bia’n su lɔ. Ń lá Zoova i ase lele, afin ɔ mannin min bla kpa kun. Sanngɛ afuɛ 2015 nun’n, min yi Orisi wuli. I wie’n kpɔtɔli min awlɛn’n. Min yi’n ti bla kpa, yɛ i tranlɛ yo fɛ. E nin Orisi e trannin klanman lele afuɛ 68. E sran nɲɔn’n e wunnin i wlɛ kɛ sɛ e kunndɛ kɛ é dí aklunjuɛ aja nun’n, annzɛ asɔnun nun’n, ɔ fata kɛ e ɲin yi be nga be sie e’n. Asa ekun’n, ɔ fata kɛ e yaci sa e cɛ, e yo wun ase kanfuɛ, yɛ e yo sa nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n.\nKɛ e sa sin bubu e’n, e srɛ Zoova kɛ ɔ uka e naan e di i junman’n titi. Kɛ e nanti Ɲanmiɛn Ndɛ’n su’n, e wun kɛ e yo kpa e tra laa’n. Yɛ e si kɛ ninnge kpakpa’m be te o e ɲrun lɔ.—Eza. 60:17; 2 Kor. 13:11.\nZoova yrali junman nga baba nin manmin ɔ nin aniaan wie’m be dili’n su kpa. Yɛle kɛ, sran kɔe 9.892 be su Zoova Trinité et Tobago lɔ siɛn’n. Aruba lɔ kusu’n, e miannin e ɲin dili junman kpa. Ɔ maan, siɛn’n asɔnun bo’m be ti 14. Nizeria lɔ’n, jasin bofuɛ’m be ti sran 381.398 siɛn’n. Yɛ sran 783 be su Zoova Sɛnti Lisi lɔ siɛn’n.\nN le afuɛ 90 tra su. Zoova i sufuɛ’m be ti kɛ waka mɔ b’a ta be i awlo nun’n sa. Jue Mun 92 i mma 15 kan sran sɔ’m be ndɛ se kɛ: “Kannzɛ be yo kpɛnngbɛn o, be tɛ su mma, nzue tɛ o be nun, yɛ be tɛ yo mlanmlanmlan.” Zoova fanngan nun’n, n kwla dili i junman’n afuɛ kpanngban kpa. I sɔ’n ti’n, ń lɛ́ i ase leleele. Like nga be kleli min n bakan nun’n, ɔ ukali min maan n kwla suli Zoova kpa. Sɛ n ti waka’n, nn ń sé kɛ Zoova yoli maan min nɲrɛ’n kpukeli i lika’n nun.—Jue. 92:14.\n^ ndɛ kpɔlɛ 18 An nian afuɛ 1972, Zuie 8 nun An Tinnge! blɔfuɛ nun liɛ’n, i bue 24-26 nun.\nMaan e nanti seiin titi!\nMaan e kan e wun ase titi naan Zoova i klun jɔ e wun\nMaan e kle kɛ e si ye\nWafa nga laa Izraɛli lɔ’n be yi sran klolɛ’n nin sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n be nglo’n\nLIFE STORY Like nga be kleli min n bakan nun’n, ɔ ukali min kpa\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Fevrie 2019\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Fevrie 2019


Anh fa amun wun mantan Nyanmien, ye i kusu feh i wun mantan amuon. Sa te yôfue mun, anh wunnzin amun sa, akunndan nnyonnyonfue mun, anh yatyi akunndan tete'n.\n «Nyanmien waan: Anh nian, sa nga tyen wié lélé ke men'n oh koh i bué nuan'n, m ma yô'n ye: Nh fah n Wawe'n man swran'n kwlaa, Amun wa yasua nin amun mma mmla'm bé idyoh n nuan, Amun mma gbanflen'm béh wunh liké aôlia nun, Ye amun si ngbenngben'm bé tyenh lalie. Ye tyen so'n nun nh fah n Wawe'n man N swran mma mun, yasua ô, bla ô, Béh idyoh n nuan.\nafin liké kwlaa nga bé wun bé wafa nga bé ti'n wéiin'n, o man bé wun asé. I so'n ti, bé séé ke: «Lafifue, tinngé, Dyaô fuen'm bé nun Ye Christ man ah wunh asé.»\n O man anh katyi amun nzuen'n, ye anh sa amun sin Nyanmien wun, man o yatyi sa nga an yôlii'n tye amun mlonmlonmlon, nan ble ng'o ba lo'n é Min Nyanmien'n o man amun wla gua asé, ye oh sunmanh Christ (*f1*) b'o dun mmua séé ke oh fah man amun'n amun wun wa, yele Jésus. Ke é ô ye'n lie'n, béh treh i nun lélé san oh dyuh ble nga Nyanmien yôh ninngé'n kwlaa bé ufle ékun'n. O men i nuan idyofue'm bé dun mmua keen i so laa.\nO man nh séh amun ke, se sa te yôfue kun kusu katyi i nzuen'n, bé klun ng'o dyo nyanmien su lo i ti'n, i dan tra bé klun ng'o dyo swran nanwlefue ablangwlan-nin-ngwlan bo bé klô'a ke bé katyi bé nzuen'n bé ti'n.\no sé ke: Ble'n i nuan a yia, ye Nyanmien i siéle ble'n wa mantan. Anh katyi amun nzuen'n, anh lafi Nyanmien i dyasin fe'n su.\nKe bé di sa nga bé yôli'n i nanwle'n, o yô bé baptême nzué ba bo bé flee Jourdain'n nun.\n Kpekuun o su idyo klo nga i sa kéklééklé b'o yô bé'n bé su ye o yôô i dan i lika'n, yele ke klo so'm bé sufue'm ba katyi'a bé nzuen'n. O sé ke: Chorazinfue mun, an yakô Bethsaïdafue mun, an yakô, afin se o ti ke sa kéklééklé bo bé yôô bé amun klo'n su'n ye bé yôô bé Tyr nin Sidon'n wuun lofue'm bé wasa bé wun nzuen, bé kla ôfuen ye bé katyii bé nzuen'n wa tye. I so'n ti, nh kanh klé amun ke, dyole dile tyen'n nun Tyr nin Sidon bé nyrennen lie'n oh yôh soso tra amun lie'n. ?Capernaümfue mun an kusu, amunh tuh amun wun lélé dyu blolo lo, afin se o ti ke sa kéklééklé bo bé yôô bé amun klo'n su'n ye bé yô bé Sodome'n, wuun lélé nde o te ô le. I so'n ti, nh kanh klé amun ke dyole dile tyen'n nun Sodome i nyrennen lie'n oh yôh soso tra o lie'n.\nTyen nga béh bôh dyole dile'n bô'n wa dyu, béh bôh i bô Nyanmien bobo i awlô'n nun. ?Se é su ye béh bôh i bô'n, bé nga ba fa'a Nyanmien dyasin fe'n su'n, bé lie'n yôh se?\nN sre i ékun ke o man an wun sa wle wéiin kpa nan an si liké nga é nyin ô i sin'n, flele b'o flee yé'n ti. Ye an si ke i swran'm bé anyanbéun'n oh yôh dan, afin liké nga i waan oh fah man bé'n o ti liké kpa sakpa.\nI so'n ti, ke é nin Christ wuli é baptême yôle so'n nun bo bé siéé é nin i'n, o man ke é Si Nyanmien Kpli tyenniin'n, é kusu éh tyenh éh nantih adyale ufle su.


Ani srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ mɛn i ba kun | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nLIKE SUANLƐ 35\nAnin srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ mɛn i ba kun\nBe flɛ Izraɛli bian kun kɛ Ɛlkana. Ɔ le bla nɲɔn. Be flɛ kun Anin, yɛ be flɛ kun kɛ Pɛnina. Anin yɛ Ɛlkana klo i kpa-ɔ. Pɛnina yo Anin i finfin cɛn kwlaa, afin Anin leman ba. Sanngɛ Pɛnina liɛ’n, ɔ le ba kaka. Afuɛ kwlaa nun’n, Ɛlkana nin i awlofuɛ mun be kɔ Silo be ko yi tɛ Ɲanmiɛn i tannin sua’n nun lɔ be mɛn i. Cɛn kun liɛ’n kɛ be ɔli’n, Ɛlkana wunnin kɛ Anin i wla w’a bo i wun dan. Ɔ seli i kɛ: ‘Anin, nán sun. N bɔbɔ n o lɛ. N klo wɔ.’\nKɛ ɔ cɛli kan’n, Anin i ngunmin ɔli Ɲanmiɛn srɛlɛ. Kɛ ɔ́ srɛ́ Zoova’n, nn ɔ́ sún. Ɔ seli kɛ: ‘Zoova, sɛ a man min ba yasua kun’n, ń fɛ́ i ń fá mán wɔ. Ɔ́ káci ɔ liɛ mlɔnmlɔn.’\nKɛ Anin ɔ́ srɛ́ Ɲanmiɛn’n, Eli m’ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n ɔ wunnin i. Ɔ buli i kɛ w’a nɔn nzan w’a bo. Anin seli i kɛ: ‘Baba, m’an nɔnman nzan. Afɛ wo min su yɛ n su kan kle Zoova-ɔ.’ Eli wunnin kɛ ndɛ ng’ɔ kannin’n timan kpa. I sɔ’n ti’n, ɔ seli Anin kɛ: ‘Maan Ɲanmiɛn man wɔ like nga a srɛ i’n.’ Anin i wla guali ase yɛ ɔ ɔli-ɔ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n w’a diman afuɛ kun, Anin wuli ba yasua kun. Ɔ flɛli i kɛ Samiɛli. Nanwlɛ, Anin klun jɔli dan!\nAnin i wla w’a fiman ndɛ ng’ɔ kan kleli Zoova’n su. Kɛ ɔ kpɛli Samiɛli i ɲɔnflɛn cɛ’n, ɔ fɛ i ɔli Ɲanmiɛn i tannin sua’n nun lɔ naan ɔ ko su i. Ɔ seli Eli kɛ: ‘Ba nga n srɛli i Ɲanmiɛn sa nun’n yɛ. N waan ń fɛ́ i ń fá mɛ́n i naan ɔ yo i liɛ mlɔnmlɔn.’ Afuɛ nuan kwlakwla’n, Ɛlkana nin Anin be ko nian Samiɛli osu. Kpɛkun be mɛn i tralɛ uflɛ kun. Zoova mannin Anin ba yasua nsan nin ba bla nɲɔn ekun.\n“Maan amun srɛ like titi, yɛ bé fá mán amun. Amun kunndɛ like titi, yɛ amún wún i.”—Matie 7:7.\nKosan: ?Ngue ti yɛ Anin i wla boli i wun-ɔn? ?Wafa sɛ yɛ Zoova yrali Anin su-ɔ?\n1 Samiɛl 1:1–2:11, 18-21.\nAni kɛnnin i su sa’n kwlaa kleli Ɲanmiɛn\nAni i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ukɛli i naan w’a kwla jran sa kekle kun mɔ trɛ i kpɛn lele’n i ɲrun kekle.


JW Klistfuɛ mun nin be junman’n aɲia’n i siesielɛ afuɛ 2018 Avrili 30–Mɛ 6\n“Zezi kwla cɛn e awlɛn su sran nga be wuli’n”: (Min. 10)\nMr 5:38—Kɛ e awlɛn su sran kun wu’n, ɔ yo e ya kpa.\nMr 5:39-41—Be nga be wuli’n, ɔ ti kɛ lafilɛ yɛ be “su lafi” sa. I sɔfuɛ mun’n, Zezi kwla tinnge be. (Mr 5:39, nwtsty i nun ndɛ nga be yiyili nun’n: “Ba’n ɔ’a wu-man, lafilɛ yɛ ɔ su lafi-ɔ.”)\nMr 5:42—Kɛ be nga be wuli’n bé wá sá be sin nguan nun ekun’n, sran’m be ‘nuan bó be wun dan kpa.’ (jy-F 118 § 6)\nMr 5:19, 20—?Blɛ nga nun liɛ’n, ngue ti yɛ Zezi seli sran ng’ɔ yoli i juejue’n kɛ ɔ ko kan sa ng’ɔ yoli’n niɔn? (Mr 5:19, nwtsty i nun ndɛ nga be yiyili nun’n: “kan sa nga ɔ Min’n sili wɔ aunnvuɛ b’ɔ yo mannin wɔ’n i kwlaa kle be”)\nMr 6:11—?Kɛ be se kɛ be ‘kpukpu be ja wun ndutre’n be guɛ i lɛ’n’ i bo’n yɛle benin? (nwtsty nun ndɛ nga be yiyili nun’n: “an kpukpu amun ja wun ndutre’n guɛ i lɛ”)\nBiblu’n nun kannganlɛ: (Min. 4) Mr 6:1-13\nSran’n i osu nianlɛ nɲɔn su’n: (Min. 3) Bo i bo nin wafa nga e nin sran mun e kwla koko yalɛ’n i su ajalɛ nga be kleli’n su. Fa e ɛntɛnɛti i adrɛsi’n jw.org kle sran’n.\nSran’n i osu nianlɛ nsan su’n: (Min. 3) Fa Biblu’n nun ndɛ mma nga a klo’n. Usɛ i kosan kun mɔ á jrán su kó níɛn i osu’n.\nBiblu’n nun like klelɛ: (Min. 6) bh bue 36 § 23-24—Wafa nga á yó naan ndɛ’n w’a kɛn i awlɛn’n, yi i nglo.\n“Ninnge nga e fa kle sran’m be Biblu’n nun like titi’n, maan e fa di junman kpa”: (Min. 5) Ijɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ.\nZoova i Anuannzɛ’n nun yɛ be ɲannin fɔnvɔlɛ-ɔ: (Min. 10) Ijɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ. Bo video’n. I sin’n, usa kosan nga mun: ?Sa kekle benin wie mun yɛ be tɔli Perasi nin i yi be su-ɔ? ?Ngue yɛ ɔ ukali be naan b’a jran kekle-ɔ? ?Kɛ sa o e su’n, ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e yaci ninnge nga e yo be Ɲanmiɛn i sulɛ nun titi’n, be nun wie’m be yolɛ-ɔ?\nAsɔnun’n i Biblu’n nun like suanlɛ: (Min. 30) lv ndɛ tre 6 § 1-9\nJue 72 yɛ srɛlɛ\nKlistfuɛ mun nin be junman’n afuɛ 2018, Avrili 30–Mɛ 6 aɲia’n i siesielɛ


Zezi kleli like Zerizalɛmun atin’n su | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 8:19-22 LIKI 9:51-62 ZAN 7:2-10\nWAFA NGA ZEZI I NIAAN’M BE BU I’N\nƝANMIƐN JUNMAN’N I DILƐ’N TI CINNJIN TRA LIKE KWLAA\nBlɛ wie nun’n, Galile mɛn’n nun lɔ yɛ Zezi dili Ɲanmiɛn junman’n i dan lika-ɔ. Afin lɔfuɛ’m be sie be su i nuan bo klanman. Asa kusu’n, Zerizalɛmunfuɛ’m be “kunndɛli kpa kɛ bé kún i.” Afin ɔ yoli sran kun i juejue Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun.”—Zan 5:18; 7:1.\nSiɛn’n, kpata bo tranlɛ cɛn’n i dilɛ’n w’a mantan koko. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn e o afuɛ 32 nun, Sɛptanblu annzɛ Ɔktɔblu nun. Zuifu’m be fa cɛn ba lele nso be di kpata bo tranlɛ cɛn’n, kpɛkun i cɛn ba mɔcuɛ su’n, be yo aɲia dan kun. Cɛn sɔ’n ti fie su junman dilɛ’n i awieliɛ. Ɔ maan ɔ ti aklunjuɛ blɛ. Be di cɛn sɔ’n be fa kle Ɲanmiɛn kɛ be si ye.\nZaki nin Simɔn nin Zozɛfu nin Zida mɔ be ti Zezi i niaan mun’n, be seli i kɛ: “Jaso wa naan kɔ Zide mɛn’n nun lɔ.” Zerizalɛmun lɔ yɛ Zuifu’m be ko su Ɲanmiɛn-ɔn. Ɔ maan kɛ afuɛ nuan ko yia’n, mɔ bé dí cɛn mun’n, klɔ wunmuan’n yi piɛ. Zezi i niaan sɔ’m be seli i kɛ: Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ be si i’n, ɔ yoman like fi nvialiɛ nun. Kɛ mɔ a yo ninnge sɔ mun’n ti’n, yi ɔ wun nglo kle sran’m be kwlaa.”—Zan 7:3, 4.\nNán kɛ Zezi i niaan sɔ’m ‘be lafi su’ kɛ i yɛ ɔ ti Mesi’n ti yɛ be seli i sɔ-ɔ. Be kunndɛ kɛ ɔ wɔ Zerizalɛmun naan lɔfuɛ’m be wun abonuan sa ng’ɔ yo be’n. Sanngɛ Zezi si kɛ sɛ ɔ ju lɔ’n, be kwla kun i. I sɔ’n ti’n, ɔ seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ mɛn’n nunfuɛ’m bé kó kpɔ́ amun yɛ? Min liɛ’n, be kpɔ min. Afin n se be kɛ like nga be yo’n ti tɛ. Amun bɔbɔ amun wɔ ko di cɛn’n. Min liɛ’n, n nin-a ɔman ka. Afin min blɛ’n nin-a juman.”—Zan 7:5-8.\nKɛ Zezi i niaan’m be ɔli m’ɔ dili le nɲɔn kun’n, Zezi bɔbɔ nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be fali Zerizalɛmun atin’n. Kɛ be tuli be bo’n, sran fi w’a wunman nun. Asa ekun’n, b’a faman atin nga be fa kɔ Zerizalɛmun titi’n. Atin sɔ’n sin Zurdɛn nzue’n i wun lɛ. Sanngɛ be fali atin trele ng’ɔ sin Samari mɛn’n nun’n. Kusu sɛ be waan bé sín lɔ’n, ɔ fata kɛ be kunndɛ lawlɛ. Ɔ maan Zezi sunmɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ wie mun naan be dun mmua be ko kunndɛ lawlɛ sie be. Kɛ mɔ Zuifu’m be cɛn dilɛ ti yɛ Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be su tu ajalɛ’n ti’n, klɔ kun i sufuɛ’m b’a sɔman be nun klanman. I sɔ’n ti’n, Zaki nin Zan be fali ya. Be seli Zezi kɛ: “?E Min, a kunndɛ kɛ e flɛ sin naan ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ ɔ wa nunnun be?” (Liki 9:54) Sanngɛ be ndɛ sɔ’n ti’n, Zezi ijɔli be. I sin’n, be ɔli.\nKɛ be o atin su mɔ bé kɔ́’n, mmla klɛfuɛ kun bali Zezi wun lɛ, yɛ ɔ seli i kɛ: “Like klefuɛ, lika kwlaa nga á kɔ́’n, ń sú wɔ su.” Sanngɛ Zezi seli i kɛ: “Blo alua’m be le buɛ be la nun, yɛ anunman mɔ be tu sin ɲanmiɛn su lɔ’n be le sua. Sanngɛ Sran wa’n leman lika fi naan w’a sie i ti ase.” (Matie 8:19, 20) Zezi i ndɛ sɔ’n kle kɛ sɛ mmla klɛfuɛ’n kaci i sɔnnzɔnfuɛ’n, ɔ́ wún ɲrɛnnɛn. Kusu atrɛkpa mmla klɛfuɛ sɔ’n kunndɛman kɛ ɔ́ wún i ɲrun. I sɔ’n ti’n, maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?N kunndɛ kpa kɛ ń sú Zezi su tititi?’\nI sin’n, Zezi seli sran kun ekun kɛ: “Kaci min sɔnnzɔnfuɛ.” Sran sɔ’n seli i kɛ: “Min Min, man min atin maan n ko sie min si ka.” Sanngɛ Zezi si sa ng’ɔ o sran’n sɔ’n su kpa. I sɔ’n ti’n, ɔ seli i kɛ: “Yaci be mɔ b’a wu’n maan be sie be sran nga b’a wu’n. Sanngɛ ɔ liɛ’n, ko kan Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i ndɛ.” (Liki 9:59, 60) Sran sɔ’n i si’n nin-a wunman. Afin sɛ ɔ ti kɛ ɔ wuli’n, nn ɔ su tranman lika nga Zezi o lɛ’n naan b’a koko yalɛ. Nanwlɛ, ɔ kunndɛman kɛ ɔ́ fá Ɲanmiɛn i famiɛn diwlɛ’n síe i like kwlaa ɲrun.\nKɛ Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m bé kɔ́’n, sran kun ekun seli kɛ: “E Min, n kunndɛ kɛ ń sú wɔ su. Sanngɛ man min atin maan n ko kale min awlofuɛ mun ka.” Zezi tɛli i su kɛ: “Sɛ sran kun biti saru’n naan ɔ nian ninnge nga be o i sin’n, sran sɔ’n nin Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n fataman.”—Liki 9:61, 62.\nSɛ sran kun kunndɛ kɛ ɔ́ káci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’n, ɔ fata kɛ ɔ fa Ɲanmiɛn i junman liɛ’n ɔ sie i like kwlaa ɲrun. Ɔ ti kɛ sran kun m’ɔ fa saru bo kofie’n sa. Sɛ ɔ niɛnmɛn i ɲrun’n, i kofie ɲanman’m bé blí klɛ. Asa ekun’n, sɛ ɔ jran saru’n tikatika naan ɔ niɛn i sin ngboko’n, i junman’n su kɔmɛn i ɲrun. I wafa kunngba’n, sran ng’ɔ fɛ i ɲin sie i mɛn’n nun ninnge’m be su’n, ɔ kwla yaci Ɲanmiɛn sulɛ, kpɛkun nguan m’ɔ leman awieliɛ’n kwla to fuɛn i.\n?Zezi i niaan bian nnan’m be bu Zezi sɛ?\n?Ngue ti yɛ Samarifuɛ’m b’a sɔman Zezi i nun klanman-ɔn? ?Ngue yɛ Zaki nin Zan be seli Zezi kɛ ɔ man be atin naan be yo-ɔ?\n?Yalɛ benin yɛ Zezi nin sran nsan be kokoli i Zerizalɛmun atin su-ɔ? ?Yɛ ngue yɛ ɔ kle e Ɲanmiɛn junman’n i dilɛ’n su-ɔ?


Biblu’n nun ndɛ: Zezi sɛ i sin ɲanmiɛn su lɔ - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nZEZI fiteli i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲrun blɛ sunman nun. Cɛn kun’n i sɔnnzɔnfuɛ kɔe ya nnun (500) be wunnin i. ?Kɛ Zezi fiteli be ɲrun’n, amun si ndɛ nga ɔ kan kleli be’n? Ɲanmiɛn i Sielɛ Blɛ’n i su ndɛ yɛ ɔ kannin ɔn. Zoova sunmannin Zezi asiɛ’n su wa naan ɔ wa kan Sielɛ Blɛ sɔ’n i ndɛ. Kɛ be kunnin i m’ɔ cɛnnin nguan bɔbɔ’n, ɔ te di i sɔ junman’n ekun.\n?Like’n i wafa nga Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ’n ti’n, ɔ te o amun klun? I yo, Sielɛ Blɛ’n sɔ’n ti Ɲanmiɛn bɔbɔ i awa, ɔ o ɲanmiɛn su lɔ, Zezi yɛ ɔ ti sran kunngba nga Ɲanmiɛn fɛli i sieli i su famiɛn’n niɔn. Kɛ nga e dun mmua fa suannin’n sa’n, e wunnin kɛ Zezi wá yó famiɛn kpa, afin ɔ tali be nga awe kun be’n, ɔ yoli tukpacifuɛ’m be juejue, ɔ cɛnnin wie’m be nguan bɔbɔ!\n?Ɔ maan kɛ Zezi wá dí afuɛ akpi famiɛn ɲanmiɛn su lɔ’n, ngue like kpa yɛ asiɛ’n ɔ́ ɲɛ́n i ɔ? Nanwlɛ, asiɛ’n wunmuan’n ɔ́ káci mɛn klanman. Sran kunlɛ, ɔ nin alɛ mun, ɔ nin tukpaciɛ mun, ɔ nin wie’n bɔbɔ sa’n, e su wunman be kun. E si kɛ i sɔ’n ti nanwlɛ, afin Ɲanmiɛn yili asiɛ’n kɛ Mɛn klanman sa naan sran’m be tran nun aklunjuɛ nun. I sɔ’n ti yɛ i klikli nun’n, ɔ yili Edɛni fie’n niɔn. Yɛ Zezi wá yó maan ninnge nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó i asiɛ’n su’n, ɔ́ kpɛ́n su.\nSiɛn’n, blɛ nga ɔ fata kɛ Zezi sɛ i sin ɲanmiɛn su lɔ’n w’a ju. Zezi yili i wun nglo kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun lele cɛn ba ablanan (40). Ɔ maan siɛn’n, be si kɛ ɔ o nguan nun ekun. Sanngɛ ka naan w’a yaci i sɔnnzɔnfuɛ mun asiɛ’n su wa’n, ɔ seli be kɛ: ‘Nán amun tu amun bo Zerizalɛmu wa, an minndɛ Ɲanmiɛn i wawɛ’n.’ Ɲanmiɛn i wawɛ’n, yɛle Ɲanmiɛn i wunmiɛn’n mɔ e kwla fa sunnzun aunmuan’n, ɔ́ wá úka Zezi i sɔnnzɔnfuɛ mun naan be yo Ɲanmiɛn klun sa’n. I agualiɛ su’n, Zezi seli kɛ: ‘An kan min ndɛ’n lele fa ju asiɛ’n i awieliɛ.’\nKɛ Zezi wieli i sɔ’n kan cɛ’n, yɛ abonuan sa kun yoli ɔ. Yɛle kɛ ɔ su fu ɲanmiɛn su lɔ kɛ nga e fa wun i desɛn’n su wa’n sa. Kpɛkun ɲanmiɛn ble’n ɔ kɛtɛli i su i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲrun, ɔ maan b’a wunmɛn i kun. Kɛ Zezi fuli ɲanmiɛn su lɔ’n, yɛ ɔ boli i sɔnnzɔnfuɛ’m be sielɛ’n i bo asiɛ’n su wa ɔ.\n1 Korɛntfuɛ Mun 15:3-8; Sa Nglo Yilɛ 21:3, 4;Sa Nga Be Yoli’n 1:1-11.\n?Zezi i sɔnnzɔnfuɛ nɲɛ yɛ be wunnin i likawlɛ’n niɔn, yɛ ngue ndɛ yɛ ɔ kan kleli be ɔ?\n?Ngue yɛle Ɲanmiɛn i Sielɛ Blɛ’n? ?Yɛ kɛ Zezi wá dí afuɛ akpi Famiɛn’n, wafa sɛ yɛ asiɛ’n su wa mɛn dilɛ’n, ɔ́ wá káci ɔ?\n?Zezi fiteli i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲrun lele cɛn nɲɛ, sanngɛ siɛn’n ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo ɔ?\n?Ka naan Zezi w’a jaso w’a wɔ ɲanmiɛn su’n, ngue yɛ ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ be yo ɔ?\n?Ngue yɛ e wun i desɛn’n su lɛ ɔ, yɛ wafa sɛ yɛ ɲanmiɛn ble’n ɔ katali Zezi su i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲrun lɛ ɔ?\nKanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 15:3-8 nun.\n?Ngue ti yɛ akoto Pɔlu kwla jrannin su kannin Zezi i nguan cɛnlɛ’n i ndɛ ɔ? ?Yɛ ngue like yɛ andɛ Klistfuɛ’m be kwla lafi su kpa be kɛn i ndɛ ɔ? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Eza. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5)\nKanngan Sa Nga Be Yoli’n 1:1-11 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn ndɛ’n ɔ truli kɛ nga be kɛnnin i Sa Nga Be Yoli’n 1:8 nun sa’n niɔn? (Yol. 6:7; 9:31; 11:19-21; Kol. 1:23)


Bible Verses On The Topic: Divorce -> Sins\nSannge n lie'n nh kanh klé amun ke, swran kwlaa ng'o yre i yi'n, se nanh ke wa kunnde bian i bô ti'n, nan o dya ufle'n, wuun wa kunnde bla i yi bô.\nSannge n lie'n, nh kanh klé amun ke, swran kwlaa ng'o yre i yi se nanh bian kunndele ti'n, o man bla so'n oh yôh bla b'o kunnde bian i wun bô, ye swran ng'o dya bla bo ba yre'n, wuun wa kunnde swrani.\nSwran kwlaa ng'o yre i yi'n, nan o dya ufle'n, wuun wa kunnde bla i yi bô, ye swran ng'o dya bla nga i wun yrelii'n, wuun wa kunnde swran yi.\n1 Corinthefue 7:10-11\n Ye bé nga bé dya bla nin bian'n, bé lie'n — nanh min ye n kannion, é Min'n ye o kannion — i waan, nanh man bla yre i wun'n. Se o yre'n, mon o ka le, annze o se i sin i wun kunngba'n su lo. Ye nanh man yasua kusu yre i yi'n.\n Bé keen ékun ke: «Swran kwlaa ng'o yre i yi'n, mon o men i fluwa b'o klé ke wa yre.» Sannge n lie'n, nh kanh klé amun ke, swran kwlaa ng'o yre i yi se nanh bian kunndele ti'n, o man bla so'n oh yôh bla b'o kunnde bian i wun bô, ye swran ng'o dya bla bo ba yre'n, wuun wa kunnde swrani.\n Pharisifue'm (*f4*) bé bee i wun le, i kan nianle ti bé use i ke: ?Yasua kun le atin ke o yre i yi sa wié ti? O sé bé ke: Ke Nyanmien yih swran'n, o yii yasua nin bla, nan wa sé ke: «I so'n ti ye man yasua kpatyi i si nin i nin, ye o fe i wun menten i yi, ye bé nnyon'n bé katyi swran wunmuan nion.» ?An nian kennge'en lé? *** Ke o kô yô so'n, bé ti'a swran nnyon kun, sannge bé ti swran wunmuan. O man liké nga Nyanmien kan bé bô nun'n, nanh man swran fi ti bé nun. Ye bé usee i ke: ?Se o ti so'n, wuun nzu ti ye Moïse klelii ke: «Se swran kun waan oh yreh i yi'n, o men fluwa b'o klé ke wa yre nion?» Ye o sé bé ke: Amun kétéle bo amuan kété'n ti ye man Moïse maan amun atin ke an yra amun yi mun nion, sannge ke Nyanmien yii swran'n, wa sié'e i so. Sannge n lie'n nh kanh klé amun ke, swran kwlaa ng'o yre i yi'n, se nanh ke wa kunnde bian i bô ti'n, nan o dya ufle'n, wuun wa kunnde bla i yi bô.\n Pharisifue (*f4*) wié'm bé bee i wun le, i kan nianle ti bé use i se yasua le atin ke o yre i yi ô. I kusu usa bé ke: ?Moïse séé amun se? Bé waan: Moïse maan atin ke «bé kle yrale fluwa man bla'n nan ba yre.» Ye Jésus sé ke: Amun kétéle bo amuan kété'n ti ye Moïse kle mmla so'n maan amuon. Sannge men'n i bôbôle nun «Nyanmien yii yasua nin bla. I so'n ti ye man yasua kpatyi i si nin i nin, [o fe i wun menten i yi,] ye bé nnyon'n bé katyi swran wunmuan nion.» Ke o kô yô so'n, bé ti'a swran nnyon kun, sannge bé ti swran wunmuan. O man liké nga Nyanmien kan bé bô nun'n, nanh man swran fi ti bé nun. Ke bé wluu awlô lo'n, i sonnzonfue'm bé usee nde so'n nun ékun. O sé bé ke: Swran kwlaa ng'o yre i yi, nan o dya ufle'n, wuun wa kunnde bla i yi bô. Ye bla ng'o yre i wun, nan o dya ufle'n, wuun wa kunnde bian i wun bô.\n1 Corinthefue 7:10-16\n Ye bé nga bé dya bla nin bian'n, bé lie'n — nanh min ye n kannion, é Min'n ye o kannion — i waan, nanh man bla yre i wun'n. Se o yre'n, mon o ka le, annze o se i sin i wun kunngba'n su lo. Ye nanh man yasua kusu yre i yi'n. Bé nga'm bé lie'n — nanh é Min'n ye o kannion, min ye n kannion — se é niaan kun le bla b'o lafi'a Christ su'n, se bla so'n kplin su ke o nin i béh tranh'n, nanh mon o yre. Ye se bla kun le bian b'o lafi'a Christ su'n, se bian so'n kplin su ke o nin i béh tranh'n, nanh mon o yre. Afin Nyanmien so bian b'o lafi'a Christ su'n nun, i yi'n ti, ye o so bla b'o lafi'a Christ su'n nun, i wun'n b'o ti é niaan'n ti. O man Nyanmien so bé mma'm bé nun. Se o ti'a so'n, bé mma'm béh yôh ke guasu ba sa. Sannge se yasua ô, se bla ô, b'o lafi'a Christ su'n i waan oh yreh i yi annze i wun'n, mon o yre, é niaan Christfue'n ti'a mianfue i so sa lie'n nun. Afin Nyanmien flee é ke é di anuanse. ?Mmô, se o ti ye man o wun'n oh nyenh i ti ô, a wun i wle se? ?Ndya, se o ti ye man o yi'n oh nyenh i ti ô, a wun i wle se?\n Pharisifue'm (*f4*) bé bee i wun le, i kan nianle ti bé use i ke: ?Yasua kun le atin ke o yre i yi sa wié ti? O sé bé ke: Ke Nyanmien yih swran'n, o yii yasua nin bla, nan wa sé ke: «I so'n ti ye man yasua kpatyi i si nin i nin, ye o fe i wun menten i yi, ye bé nnyon'n bé katyi swran wunmuan nion.» ?An nian kennge'en lé? *** Ke o kô yô so'n, bé ti'a swran nnyon kun, sannge bé ti swran wunmuan. O man liké nga Nyanmien kan bé bô nun'n, nanh man swran fi ti bé nun. Ye bé usee i ke: ?Se o ti so'n, wuun nzu ti ye Moïse klelii ke: «Se swran kun waan oh yreh i yi'n, o men fluwa b'o klé ke wa yre nion?» Ye o sé bé ke: Amun kétéle bo amuan kété'n ti ye man Moïse maan amun atin ke an yra amun yi mun nion, sannge ke Nyanmien yii swran'n, wa sié'e i so. Sannge n lie'n nh kanh klé amun ke, swran kwlaa ng'o yre i yi'n, se nanh ke wa kunnde bian i bô ti'n, nan o dya ufle'n, wuun wa kunnde bla i yi bô. I sonnzonfue'm bé sé i ke: Se ke yasua i nde ti ke nga sa bla lika'n, wuun man bé kpa kpô, nanh man bé dya. Ye o sé bé ke: Nde nga, swran ngba kwla fa'a su, san bé nga Nyanmien sié bé so'n, bé ye bé kwla fa suo. Afin yasua wié ô le, o ti'a yasua, o nin i so'n fin i nin klun, wié lie'n bé selii, ye wié kusu yô i bobo i wun so Nyanmien siéle'n ti. Man swran ng'o kwla fa su'n o fa.\nYe bla ng'o yre i wun, nan o dya ufle'n, wuun wa kunnde bian i wun bô.\n1 Corinthefue 7:39\nKe bla kun i wun'n i nyin ô su'n, wuun ba bôé kpaun, sannge ke yasua'n kô wu'n, bian kun ng'o klô ke oh dyeh'n, o kwla dye, sannge man i bian adya so'n yô é Min'n i klun su.\n I kunngba'n, bla nga wa dya bian'n, ke i wun'n i nyin te ô su'n, o di adya'n i nun mmla'n su, sannge se yasua'n wu'n, o di'a mmla'n b'o ô o nin i wun bé afien'n su kun. I so'n ti, ke i wun'n i nyin te ô su'n, se o katyi yasua ufle i yi'n, béh fleeh bian kunndefue, sannge se i wun'n kô wu'n, o di'a mmla so'n su kun, o man se o dya bian ufle'n, o ti'a ke wa kunnde bian i wun bô. N niaan mun, amun kusu, swran wunmuan bo amun nin Christ amuan katyi'n ti, amuan wu, o man amun nin mmla'n amuan bu, ye amuan yô swran ufle bo Nyanmien tyenniin'n i lie. Sa so'n yô so nan é yô sa kpa man Nyanmien. Afin ke é nzuen'n te yô klo swran lie'n, mmla'n bo é di su'n ti, akunndan tete b'o ô é awlen'n nun'n o man é yô sa nga i agualie yele wié'n.\nMan swran'n kwlaa bé bu adya'n i liké dan, ye bé bo ba dya bé wun'n, nanh man bé yô sa sukusuku. Afin Nyanmien nin bé nga bé kunnde bla annze bian'n, nin bé nga bé kunnde bla bé yi bô annze bian bé wun bô'n mun lee.\n O sé bé ke: Ke Nyanmien yih swran'n, o yii yasua nin bla, nan wa sé ke: «I so'n ti ye man yasua kpatyi i si nin i nin, ye o fe i wun menten i yi, ye bé nnyon'n bé katyi swran wunmuan nion.» ?An nian kennge'en lé? *** Ke o kô yô so'n, bé ti'a swran nnyon kun, sannge bé ti swran wunmuan. O man liké nga Nyanmien kan bé bô nun'n, nanh man swran fi ti bé nun.\n Se o niaan kun yô o sa'n, fle i aamien kan kléé. Se o wun i wle'n, wuun w'a nyon o niaan. Sannge se o wu'en i wle'n, fa swran kun annze nnyon uko o su, afin san swran nnyon annze nsan bé nde'n ye bé bu i nanwleo. Se o fa'a bé nde'n su'n, ken i asonunfue'm bé nyrun, se o faman'n, bu i ke swran b'o nu'an amun nun, ke guabô sika défue sa.\n Bla mun, ke an bu é Min'n i swran'n, anh bu amun wun'm bé swran so, nanh an fa amun nyin wlawla bé, afin yasua ye o sié blaa, ke Christ kusu ti Asonun'n i sukpen'n sa. I ye o ti Asonun'n b'o ti i wunnen'n i Ti Défueo.\nSwran ng'o nie'en ifue'm bé lika'n o ti te, nga b'o i te'n tra su'n yele swran ng'o nie'en i bobo i awlô'n i lika'n, o ti'a Nyanmien sufue, i te lie'n tra swran ng'o lafi'a Christ su'n.\n1 Corinthefue 7:17-24\n Sannge sa ng'o ti tyinndyin'n yele ke man swran kun tran ke Nyanmien siélii'n sa, o nin i wafa ng'o ti bo Nyanmien fa flelii'n su. I so nde ye n ken i asonun'n kwlaa nuon. Swran nga ke Nyanmien fleeh'n ba wle klen'n, men i kusu tran le so. Se bé wla klen ô, se ba wla'a klen ô, o ti'a sa tyinndyin, sa ng'o ti tyinndyin'n yele Nyanmien mmla'm i su fale'n. Wafa nga swran kun ti bo Nyanmien fa flelii'n, mon o ka su. Ke oh fleh o bo a ti kanga'n, nenh i so'n yô o ya, sannge se a kwla yô man a katyi diéwa'n, yô. Swran kun nga ke Nyanmien fleh'n o ti kanga'n, o katyi diéwa ba Min'n sa nun, i kunngba'n swran nga ke Nyanmien fleh'n o ti diéwa'n, o katyi Christ i kanga. Nyanmien tôô amun gua kpan, i so'n ti, nanh an fa amun wun man swran man an katyi i kanga. Aniaan mun, wafa nga swran kun ti bo Nyanmien fa felii'n, mon o fe i so tran Nyanmien sa nun.\nAmun mmla kléfue nin Pharisifue dunman klôfue mun, an yakô! Yele ke an yi menthe'n nin aneth'n nin cumin'n (*f15*) bé blusu'n (*f16*), sannge an yatyi mmla ng'o ti tyinndyin'n, nanwle dile'n, nin aunnvue sile'n, nin sa kpa yôle b'o man swran'm bé fa bé wla gua amun su'n. Bé ye bé yôle'n ti i su nion, sannge nanh an yatyi wié'm bé yôle.\n Aniaan mun, an si nde nga m ma kan klé amun ye'n, afin an si mmla'n, an si ke, ke swran i nyin te ô su'n ye o di mmla'n suo. I kunngba'n, bla nga wa dya bian'n, ke i wun'n i nyin te ô su'n, o di adya'n i nun mmla'n su, sannge se yasua'n wu'n, o di'a mmla'n b'o ô o nin i wun bé afien'n su kun. I so'n ti, ke i wun'n i nyin te ô su'n, se o katyi yasua ufle i yi'n, béh fleeh bian kunndefue, sannge se i wun'n kô wu'n, o di'a mmla so'n su kun, o man se o dya bian ufle'n, o ti'a ke wa kunnde bian i wun bô.\nSwran kwlaa ng'o sre o liké'n, fa men, se swran wié fa liké o sa nun'n, nanh ko i sin ke o fa man o.\n Ke o kô yô so'n, bé ti'a swran nnyon kun, sannge bé ti swran wunmuan. O man liké nga Nyanmien kan bé bô nun'n, nanh man swran fi ti bé nun. Ye bé usee i ke: ?Se o ti so'n, wuun nzu ti ye Moïse klelii ke: «Se swran kun waan oh yreh i yi'n, o men fluwa b'o klé ke wa yre nion?» Ye o sé bé ke: Amun kétéle bo amuan kété'n ti ye man Moïse maan amun atin ke an yra amun yi mun nion, sannge ke Nyanmien yii swran'n, wa sié'e i so. Sannge n lie'n nh kanh klé amun ke, swran kwlaa ng'o yre i yi'n, se nanh ke wa kunnde bian i bô ti'n, nan o dya ufle'n, wuun wa kunnde bla i yi bô. I sonnzonfue'm bé sé i ke: Se ke yasua i nde ti ke nga sa bla lika'n, wuun man bé kpa kpô, nanh man bé dya. Ye o sé bé ke: Nde nga, swran ngba kwla fa'a su, san bé nga Nyanmien sié bé so'n, bé ye bé kwla fa suo. Afin yasua wié ô le, o ti'a yasua, o nin i so'n fin i nin klun, wié lie'n bé selii, ye wié kusu yô i bobo i wun so Nyanmien siéle'n ti. Man swran ng'o kwla fa su'n o fa.\n«I so'n ti ye man yasua yatyi i si nin i nin, o fe i wun menten i yi, ye bé nnyon'n bé katyi swran wunmuan nion.»\nMmla'n ye man swran kun Nyanmien yaa, afin se mmla'n nu'an le'n, bé tonman.\n1 Corinthefue 7:14-15\n Afin Nyanmien so bian b'o lafi'a Christ su'n nun, i yi'n ti, ye o so bla b'o lafi'a Christ su'n nun, i wun'n b'o ti é niaan'n ti. O man Nyanmien so bé mma'm bé nun. Se o ti'a so'n, bé mma'm béh yôh ke guasu ba sa. Sannge se yasua ô, se bla ô, b'o lafi'a Christ su'n i waan oh yreh i yi annze i wun'n, mon o yre, é niaan Christfue'n ti'a mianfue i so sa lie'n nun. Afin Nyanmien flee é ke é di anuanse.\nKe Jésus wiéé nde so'n kan'n, o tu i bô Galilée le o oo Judée men'n nun Jourdain'n i sin lo.\n1 Corinthefue 7:8-9\n N sé bé nga bé nian dya'a bla nin bian'n ye angbôti mmla mun bé ke yiô, bé lie'n se bé ka ke min sa'n, o ti kpa. Sannge se bé kwla traman'n, man bé dya bla nin bian, afin se bé dya kun'n, o ti kpa tra ke bé kônvi tran bla nin bian su'n.\nI kunngba'n, bla nga wa dya bian'n, ke i wun'n i nyin te ô su'n, o di adya'n i nun mmla'n su, sannge se yasua'n wu'n, o di'a mmla'n b'o ô o nin i wun bé afien'n su kun.\nAnh wo kô bu nde nga bé kan sé ke: «Bé wun aunnvue sile'n yô n fe tra n sole'n» i akunndan, amunh wunh i wle, afin man ba'a nanwlefue'm bé flele, sannge sa tete yôfue mun ye m baa bé fleleo.\nI so'n ti, ke i wun'n i nyin te ô su'n, se o katyi yasua ufle i yi'n, béh fleeh bian kunndefue, sannge se i wun'n kô wu'n, o di'a mmla so'n su kun, o man se o dya bian ufle'n, o ti'a ke wa kunnde bian i wun bô.\n1 Corinthefue 7:27-28\n Se a dyu bla'n, nanh kunnde ke a yre, se a nian dya'a bla'n, nanh kunnde ke a dya wié. Sannge se a dya bla'n, a yô'a sa te, se talua kun dya bian'n, wa yô'a sa te. Sannge swran so'm béh wunh bé nyinsu, i so'n ti, n klô ke nh yih amun ti sa so'n nun.