Maan e di e sa ti junman’n i nuan like | Ɲanmiɛn klo e\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Assamais Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bas Allemand Bassa (Cameroun) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Catalan Cebuano Chavacano Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Douala Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Féroïen Ga Gallois Garifuna Grec Groenlandais Guarani Gujarati Guna Géorgien Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Iloko Indonésien Islandais Japonais Jula Kannada Kazakh Kekchi Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Kosrae Krio Kwanyama Langue des signes américaine Langue des signes australienne Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes japonaise Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lituanien Lomwe Luganda Luo Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mazateco (Huautla) Mbunda Mixe Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Ndau Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Niue Norvégien Nyanja Nzema Néerlandais Ourdou Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quiché Rotumien Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Singhalais Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swati Tahitien Tajiki Tamoul Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainien Urhobo Venda Vezo Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\n“Sran kun di [...] i sa ti junman’n i nuan like.”—AKUNNDANFUƐ’N 3:13.\n1-3. (a) ?Wafa sɛ yɛ sran sunman bu junman dilɛ’n niɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n se e kɛ e bu junman dilɛ’n niɔn? ?Yɛ kosan benin yɛ é wá tɛ́ be su like suanlɛ nga nun ɔn?\nANDƐ mɛn’n nun’n, junman dilɛ’n timan sran sunman be aklunjuɛ like. Afin, cɛn kwlaa be kɔ junman. Be fa blɛ kpanngban be di junman sɔ’n, sanngɛ nán kɛ be klo i ti ɔ. ?Wafa sɛ yɛ be nga be bu i sɔ akunndan’n, be kwla fa be ɲin be sie i be junman su naan b’a klo i kpa ɔ?\n2 Biblu’n waan junman dilɛ’n nin i su mmlusuɛ’n be ti like kpa. Salomɔn klɛli i kɛ: “Yɛ n wunnin kɛ blɛ bɔ sran kun di like b’ɔ nɔn nzan’n b’ɔ di i sa ti junman’n i nuan like’n, Nyanmiɛn yɛ ɔ fɛ i sɔ’n mɛn i ɔ.” (Akunndanfuɛ’n 3:13) Zoova m’ɔ klo e m’ɔ kunndɛ titi kɛ ɔ́ fá like ng’ɔ ti kpa mán e’n, i waan e di aklunjuɛ naan e di e sa ti junman’n i nuan like. Sɛ e waan é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e titi’n, wafa nga ɔ bu junman’n, i sɔ yɛ e bu i wie ɔ. Yɛ junman dilɛ’n i su mmla ng’ɔ sieli’n, maan e nanti be su.—Kanngan Akunndanfuɛ’n 2:24; 5:18 nun.\n3 Ndɛ tre nga nun’n, é wá tɛ́ kosan nnan su: ?Wafa sɛ yɛ e kwla di e sa ti junman’n i nuan like ɔ? ?Junman wafa benin yɛ i dilɛ’n nin Klistfuɛ kpa fataman ɔn? ?Wafa sɛ yɛ é yó naan e junman dilɛ’n nin e Ɲanmiɛn sulɛ’n b’a tiatiaman be wiengu ja su ɔ? ?Junman cinnjin beninfuɛ’n yɛ e kwla di ɔ? I klikli nun’n, maan e nian junman difuɛ mɔ be leman wunsu’n. Be yɛle Ɲanmiɛn Zoova nin Zezi Klist.\nJUNMAN DIFUƐ DANFUƐ’N NIN I UKAFUƐ’N\n4, 5. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ Zoova i junman ng’ɔ di’n, ɔ ba nvlɛ ɔ?\n4 Zoova yɛ ɔ ti junman difuɛ danfuɛ’n niɔn. Bo Bolɛ 1:1 waan: “Kɛ mɛn’n bo i bo’n, Nyanmiɛn yili nglo nin asiɛ’n.” Kɛ Ɲanmiɛn yili asiɛ’n nin i su ninnge kwlaa’n, ɔ seli kɛ “ɔ yoli kpa dan.” (Bo Bolɛ 1:31) Sɛ é kwlá sé’n, junman ng’ɔ dili i asiɛ’n su’n, i klun jɔli su kpa. Zoova m’ɔ ti Ɲanmiɛn’n m’ɔ “di [...] aklunjuɛ’n,” ɔ dili ninnge ng’ɔ yili be’n, be su aklunjuɛ dan kpa.—Jue Mun 104:31.\n5 E Ɲanmiɛn m’ɔ ti junman difuɛ dan’n, ɔ yaciman junman dilɛ le. Kɛ Ɲanmiɛn wieli asiɛ’n nin i su ninnge’m be yi m’ɔ cɛli kpa’n, Zezi seli kɛ: “Cɛn kwlakwlakwla n Si di junman.” (Zan 5:17) ?Ngue junman yɛ e Si’n i sa o nun ɔn? Ɔ o ɲanmiɛn su lɔ, sanngɛ ɔ kle sran’m be atin yɛ ɔ nian be lika titi. Ɔ fɛli i wawɛ’n ‘boli’ Klistfuɛ wie’m be “uflɛ.” Ɔ maan, be nin Zezi bé dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. (2 Korɛntfuɛ Mun 5:17) Ɔ dili junman naan i nuan ndɛ’n kpɛn su klɔ sran’m be lika. Yɛle kɛ be nga be klo i’n, be ɲan anannganman nguan mɛn uflɛ kun nun. (Rɔmfuɛ Mun 6:23) Junman sɔ’n mɔ Zoova dili’n, saan i su aklunjuɛ cɛ yɛ ɔ́ dí ɔ. Sran akpinngbin be sɔli Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n nun. Be fali be wun be mantannin Ɲanmiɛn yɛ be kacili be nzuɛn’n, naan b’a yo like nga be yo ɔ be si kɛ Ɲanmiɛn klo be’n.—Zan 6:44.\n6, 7. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ nán andɛ sa yɛ Zezi di junman kpa ɔ?\n6 Zezi kusu ti sran m’ɔ tu i klun di junman kpa ɔ. I nun m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, kɛ Ɲanmiɛn yí ninnge kwlaa mɔ be o ‘ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su wa’n,’ nn Zezi o i wun lɛ “i sa o junman’n su.” (Nyanndra Mun 8:22-31; Kolɔsfuɛ Mun 1:15-17) Kɛ Zezi bali asiɛ’n su’n, w’a yaciman junman dilɛ. I bakan nun’n, ɔ suannin sua kplanlɛ junman. Ɔ maan be wa flɛli i kɛ “ajuin difuɛ.” * (Mark 6:3) Junman sɔ’n i dilɛ nun’n, ɔ fata kɛ be mian be ɲin yɛ be si ninnge kpanngban yo. Afin blɛ sɔ’n nun’n, lika nga be yo sua kplanlɛ’n i wun ninnge’m be atɛ’n, be nunman lɛ. Kolan nunman lɛ, yɛ ɔ leman lika kun mɔ be kwla to waka ɔ. Maan ɔ yo e kɛ Zezi su kunndɛ i waka ɔ́ fá dí i ajuin difuɛ junman’n sa. Atrɛkpa’n, i bɔbɔ ko bu waka’n, yɛ ɔ cuɛn i ase lele i junman diwlɛ lɔ. Wienun ɔn, Zezi su kplan sua kun. Ɔ tu sua’n su, ɔ yo anuan mun, yɛ ɔ yo awlo’n nun ninnge wie mun ekun. Ɔ maan, junman nga be di m’ɔ man aklunjuɛ’n, Zezi dili wie.\n7 Ɲanmiɛn i junman dilɛ’n nun’n, Zezi w’a sisimɛn i bo. Ɔ dili junman cinnjin kpa sɔ’n, afuɛ nsan nin sin. Kɛ m’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ bó jasin fɛ’n klé sran sunman lika’n ti’n, w’a cuɛncuɛnmɛn i ja ase. Ɔ jaso ndɛ kpa, yɛ ɔ di junman sɔ’n lele kɔnguɛ. (Lik 21:37, 38; Zan 3:2) Ɔ tuli ajalɛ “ɔli klɔ dandan nin kanngan’n kwlaa be su, ɔ kannin Nyanmiɛn ndɛ, ɔ boli Nyanmiɛn sielɛ jasin fɛ’n kleli be.” (Lik 8:1) Kɛ Zezi bó jasin fɛ’n, ɔ nantili kilo kpanngban kpa naan w’a to klɔ mun.\n8, 9. ?Zezi i sa ti junman’n i nuan like benin yɛ ɔ ɲɛnnin i ɔ?\n8 ?Ɲanmiɛn junman dilɛ nun’n, Zezi dili i sa ti junman’n i nuan like? Ɛɛn! Afin, sɛ jasin fɛ’n bolɛ’n ti kɛ awie gualɛ sa’n, nn Zezi guali wie. Yɛ awie mɔ w’a blo’n mɔ w’a ju i kpɛlɛ. Ɲanmiɛn i junman dilɛ wafa sɔ’n, ɔ mannin Zezi i wunmiɛn maan aliɛ dilɛ bɔbɔ sa’n w’a yomɛn i cinnjin. (Zan 4:31-38) Asiɛ’n su wa’n, kɛ Zezi wieli i junman’n di’n m’ɔ́ kɛ́n i su ndɛ klé i Si’n, amun e bu aklunjuɛ ng’ɔ dili’n, i akunndan e nian. Ɔ seli kɛ: “N yoli maan a nyannin kɔmin asiɛ’n su wa, yɛ junman nga a mannin min kɛ n di’n, n wieli i di.”—Zan 17:4.\n9 Nanwlɛ, Zoova nin Zezi yɛ be ti sran klikli nga be di be sa ti junman’n i nuan like’n niɔn. Zoova i klolɛ’n ti’n, e ‘nian like ng’ɔ yo’n su, e yo.’ (Efɛzfuɛ Mun 5:1) Zezi mɔ e klo i’n ti’n, like’n ng’ɔ yoli’n e ‘nian su naan y’a nanti i ajalɛ liɛ’n su.’ (1 Piɛr 2:21) Siɛn’n, wafa nga e kusu e kwla di e sa ti junman’n i nuan like’n, maan e nian.\nWAFA NGA E DI E SA TI JUNMAN’N I NUAN LIKE’N\nSɛ e nanti Biblu’n nun mmla’m be su’n, bé úka e naan y’a di e sa ti junman’n i nuan like\n10, 11. ?Ngue yɛ ɔ kwla uka e naan y’a bu e junman’n i wun akunndan kpa ɔ?\n10 Klistfuɛ kpa’m be mɛn dilɛ nun’n, be di junman. E kunndɛ kɛ junman nga e di’n, ɔ man e aklunjuɛ naan like nga e ɲɛn i’n, ɔ ju e. Sanngɛ sɛ junman nga e di’n, ɔ timan e klun su’n, ɔ kwla yo kekle man e. ?Sɛ ɔ ti sɔ’n, wafa sɛ yɛ e kwla di e sa ti junman’n i nuan like ɔ?\n11 Maan e bu akunndan kpa. Nán titi yɛ e kwla kaci sa nga be o e su’n niɔn. Sanngɛ e kwla kaci e akunndan bulɛ wafa’n. Junman’n i su akunndan nga Ɲanmiɛn bu’n, sɛ i wie yɛ e bu’n, ɔ kwla uka e naan y’a bu junman’n i su akunndan kpa. I wie yɛle kɛ sɛ e ti awlobo kpɛnngbɛn’n, maan e si kɛ sɛ bɔbɔ junman nga e di’n, ɔ timan e klun su’n, sanngɛ i ti yɛ e kwla nian e awlobofuɛ’m be lika ɔ. Ɲanmiɛn ɲrun’n e awlɛn su sran’m be lika nianlɛ’n ti cinnjin kpa. Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ sran ng’ɔ niɛnmɛn i awlobofuɛ’m be lika’n “i tɛ liɛ’n tra sran ng’ɔ lafiman Krist su’n.” (1 Timote 5:8) Maan e wun i wlɛ kɛ junman nga e di’n, i ti yɛ e kwla yo e klunklo ninnge wie mun ɔn. I ti yɛ e kwla yia ninnge nga Ɲanmiɛn fa mannin e kɛ e yo’n be nuan. Akunndan bulɛ wafa sɔ’n kwla uka e naan like nga e le i’n w’a ju e. Atrɛkpa’n, e wiengu junman difuɛ’m be dimɛn i sɔ aklunjuɛ’n wie.\n12. ?Sɛ e di junman kpa naan e di nanwlɛ’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gua kpa man e ɔ?\n12 Maan e tu e klun e di junman kpa yɛ e di nanwlɛ. Sɛ e di junman kpa naan e sa’n tɔ nun’n, e kwla ɲan su mmlusuɛ. Junman difuɛ kpa nin be nga be sa si ngwlɛlɛ junman dilɛ nun’n, yɛ junman su min’m be kunndɛ be kpa ɔ. (Nyanndra Mun 12:24; 22:29) E mɔ e ti Klistfuɛ kpa kusu’n, ɔ fata kɛ e junman dilɛ nun’n, e di nanwlɛ. Nán e wua sika, ɔ nin junman su lɔ ninnge wie mun. Annzɛ nán e fa junman dilɛ blɛ’n e yo like uflɛ. (Efɛzfuɛ Mun 4:28) Ndɛ tre ng’ɔ sinnin lɛ’n kleli kɛ, nanwlɛ dilɛ’n ɔ le su mmlusuɛ. Junman difuɛ nga i nanwlɛ dilɛ’n ti be bo i dunman kpa’n, be kwla lafi i su. Kpɛkun kannzɛ e junman su min’n sie i nzɔliɛ kɛ e ti junman difuɛ kpa’n, annzɛ ɔ siemɛn i nzɔliɛ o, e kwla di aklunjuɛ. Afin “e si e klun lɔ weiin kɛ y’a yoman sa fi.” Kpɛkun e si kɛ Ɲanmiɛn mɔ e klo i’n, e jɔ i klun.—Ebre Mun 13:18; Kolɔsfuɛ Mun 3:22-24.\n13. ?E junman su lɔ’n, e nzuɛn kpa’n i bo’n kwla gua sɛ?\n13 Maan e si kɛ e nzuɛn’n kwla manman Ɲanmiɛn. Sɛ e yi e Klistfuɛ nzuɛn’n i nglo e junman su lɔ’n, sran wie’m be kwla sie i nzɔliɛ. ?Yɛ i bo’n gúa sɛ? I sɔ’n ti’n, “be bu e Defuɛ Nyanmiɛn’n i ndɛ nga e kle’n i ndɛ kpa.” (Tit 2:9, 10) Nanwlɛ, e nzuɛn kpa’n kwla uka e wiengu mun naan b’a wun kɛ e Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n ti kpa. Ɔ kwla yo be klanman. Sɛ e nzuɛn’n kpa’n ti’n, e wiengu junman difuɛ kun sɔ Ɲanmiɛn ndɛ’n nun klanman’n, wafa nga i sɔ’n yó e fɛ’n, maan e bu i akunndan e nian! Maan e fa e ɲin e sie i like cinnjinfuɛ nga su. ?Sɛ e wun i wlɛ kɛ e nzuɛn kpa’n manman Zoova naan ɔ jɔ i klun’n, mmlusuɛ benin yɛ i kpa tra ngalɛ’n niɔn?—Kanngan Nyanndra Mun 27:11 nin 1 Piɛr 2:12 be nun.\nKƐ E KUNNDƐ JUNMAN’N MAAN E FA NGWLƐLƐ\n14-16. ?Junman dilɛ nun’n kɛ é fá ajalɛ’n, like cinnjin benin yɛ ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie su ɔ?\n14 Junman nga é dí’n, i kunndɛlɛ nun’n, ninnge nga e kwla yo’n, ɔ nin nga e kwlá yoman’n, Biblu’n w’a kpɛman be su mmla tɛkɛtɛkɛ. Nɛ́n i sɔ’n ti yɛ junman kwlaa nga be fa kle e’n, é tɔ́ su é dí ɔ. Ɲanmiɛn Ndɛ’n kwla uka e naan y’a ɲan junman kpa mɔ Ɲanmiɛn klun jɔ su ɔ. Yɛ ɔ kwla uka e naan y’a faman junman ng’ɔ jɔman Ɲanmiɛn klun’n. (Nyanndra Mun 2:6) Junman dilɛ’n nun kɛ é fá ajalɛ’n, maan e fa e ɲin e sie i like cinnjin nɲɔn su.\n15 ?Ninnge nga Biblu’n bu be fɔ’n, be o junman sɔ’n nun? Ɲanmiɛn Ndɛ’n se weiin kɛ nán e wua, nán e bua ato yɛ nán e yo amuin fi. (Ezipt Lɔ Tulɛ 20:4; Sa Nga Be Yoli’n 15:29; Efɛzfuɛ Mun 4:28; Sa Nglo Yilɛ 21:8) Junman kwlaa nga i sɔ’n o nun’n, e su diman wie. Zoova mɔ e klo i’n ti’n, e leman atin mlɔnmlɔn e diman junman kun m’ɔ́ fá e yí i ninnge mɔ be yolɛ fɔn Ɲanmiɛn mmla’n, be nun.—Kanngan 1 Zan 5:3 nun.\n16 ?Sɛ n di junman sɔ’n, ɔ́ yó maan n sa trán aeliɛ wie mɔ Ɲanmiɛn i ɲin ci i’n, i nun? Sunnzun ase kun yɛ. Wienun ɔn, junman nga e di’n, ɔ ti sran’m be nun sɔlɛ junman. Annzɛ kɛ be flɛ sran mun telefɔnu nun’n, e yɛ e tɛ su ɔ. ?Sɛ be fɛ i sɔ junman’n man Klistfuɛ kun dɔɔtrɔ kun mɔ be tu kuɛ lɔ’n, i nun’n, ɔ́ yó i sɛ? Nanwlɛ, i junman sɔ’n i dilɛ nun’n, i sa’n nunman kuɛ tulɛ’n nun sa trele. ?Sanngɛ dɔɔtrɔ kun mɔ i junman liɛ ng’ɔ di’n yɛle kuɛ tulɛ’n, mɔ Ɲanmiɛn Ndɛ’n bu i fɔ’n, sɛ Klistfuɛ sɔ’n di junman lɔ’n, ɔ su ukaman dɔɔtrɔ sɔ’n naan i junman’n w’a ba nvlɛ yɛ ɔ o lɛ? (Ezipt Lɔ Tulɛ 21:22-24) E mɔ e klo Zoova’n, e kunndɛman kɛ é yó ninnge nga mɔ Ɲanmiɛn’n Ndɛ’n bu be fɔ’n.\n17. (a) ?Sɛ e waan é fá junman dilɛ’n i su ajalɛ’n, ngue like yɛ ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie su kpa ɔ? (An nian kuku nga be flɛ i “ ?Ɔ nin i fata kɛ n di junman sɔ’n?” i nun.) (b) ?Wafa sɛ yɛ e klun akunndan’n kwla uka e naan y’a fa ajalɛ nga ɔ jɔ Ɲanmiɛn klun’n niɔn?\n17 Blɛ sunman nun’n, junman dilɛ nun’n, sɛ e fa e ɲin e sie kosan cinnjin nɲɔn nga be usali be ndɛ kpɔlɛ 15 nin 16 nun’n, be su’n, e kwla wun ajalɛ nga é fá’n. Asa ekun’n, junman dilɛ ndɛ’n i su ajalɛ falɛ nun’n, maan e bu ninnge wie’m be akunndan. Nán e bu i kɛ sran kpa nanwlɛfuɛ’n, ɔ́ kpɛ́ sa kwlaa nga be kwla ju’n be su mmla tɛkɛtɛkɛ mun. I lɛ’n nun yɛ ɔ fata kɛ e fa ngwlɛlɛ e nanti ɔ. Kɛ nga e fa wunnin i Ndɛ tre 2 nun sa’n, ɔ fata kɛ e suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n naan ɔ tinngɛ e klun akunndan’n, naan e wun wafa nga é nánti cɛn kwlaa’n. Sɛ e ‘kunndɛ sa ng’ɔ ti kpa’n nin tɛ’n be ngbaciɛ lele e si i kpa’n,’ e klun akunndan’n kwla uka e naan y’a fa ajalɛ nga be jɔ Ɲanmiɛn klun’n. Yɛ ɔ́ yó maan é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ ɔ klo e titi’n.—Ebre Mun 5:14.\n?Ɔ NIN I FATA KƐ N DI JUNMAN SƆ’N?\nMmla: “An yo i kwlaa sɔ’n i nuan su maan Nyanmiɛn nyan nyrun.”—1 Korɛntfuɛ mun 10:31.\n?Ninnge nga be nin Ɲanmiɛn Ndɛ’n be kɔman likawlɛ’n, be o junman sɔ’n nun?—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:13-15.\n?Sɛ n di junman sɔ’n, ɔ́ yó maan n sa trán aeliɛ wie mɔ Ɲanmiɛn i ɲin ci i’n, i nun?—Sa Nglo Yilɛ 18:4.\n?Junman sɔ’n ti sran ye yolɛ junman wie mɔ Ɲanmiɛn Ndɛ’n bumɛn i fɔ kɛ lapɔsu junman dilɛ’n sa?—Sa Nga Be Yoli’n 14:16, 17.\n?Sɛ n di junman sɔ’n, ɔ́ sánngan sran wie’m be akunndan’n?—Rɔmfuɛ Mun 14:19-22.\n?Sɛ be man min junman nvle uflɛ wie nun naan n yaci min awlobofuɛ mun n kɔ’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n yó be ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ i sɔ’n kán be Ɲanmiɛn sulɛ’n niɔn?—Efɛzfuɛ Mun 5:28–6:4.\nMAAN E NANTI NGWLƐLƐ SU JUNMAN DILƐ NDƐ’N NUN\n18. ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn ninnge’m be yolɛ nun’n, ngwlɛlɛ su nantilɛ’n timan pɔpɔ ɔ?\n18 Kɛ mɛn’n ɔ́ kɔ́ “i bue nuan’n,” mɔ ‘lika’n ɔ́ yó kekle’n,’ ajalɛ nga e ko fa naan w’a uka e naan Ɲanmiɛn w’a klo e titi’n, ɔ su yoman pɔpɔ. (2 Timote 3:1) Kɛ e ɲan junman kun’n, kɛ ɔ ko yo naan junman sɔ’n w’a fiman e sa’n, i sɔ’n kwla yo kekle wie. E mɔ e ti Klistfuɛ kpa’n, e si kɛ ɔ ti cinnjin kɛ e di junman kpa naan y’a nian e awlobofuɛ’m be lika. Sɛ y’a nianman e wun su’n, mianlɛ nga e wiengu’m be mian e junman su lɔ’n, annzɛ kusu mɛn’n nun aɲanbeun ninnge’m be kunndɛlɛ akunndan bulɛ’n, be kwla tanndan e ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. (1 Timote 6:9, 10) Maan e nian wafa nga e kwla nanti ngwlɛlɛ su’n naan e “wun like nga be ti kpa’m be wlɛ.”—Filipfuɛ Mun 1:10.\n19. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Zoova su yɛ e fa e wla’n kwlaa e gua ɔ? ?Yɛ ngue like yɛ i sɔ’n kwla uka e naan y’a faman e wun y’a wlaman nun ɔn?\n19 Maan e fa e wla’n kwlaa e gua Zoova su. (Kanngan Nyanndra Mun 3:5, 6 nun.) ?Nán Zoova yɛ ɔ fata kɛ e fa e wla’n kwlaa e guɛ i su ɔ? I kwlaa yoli o, ɔ nian e lika. (1 Piɛr 5:7) Ɔ si like nga ɔ mian e sa’n tra e bɔbɔ ba’n. Kpɛkun i sa’n timan tankaan. (Jue Mun 37:25) I sɔ’n ti’n, sɛ e fa e su e sie i nuan bo’n, ɔ ti kpa. Ɔ kpɛn e wla kɛ: “Like nga amún yó’n, nán an yo i sika klolɛ’n ti. Maan amun nyin yi like nga an lɛ i’n, afin Nyanmiɛn bɔbɔ seli kɛ: ‘N su yaciman wɔ, n su kpɔciman wɔ mlɔnmlɔn.’” (Ebre Mun 13:5) Blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ kpanngban be kwla di i nanwlɛ kɛ Ɲanmiɛn nian e lika. Sɛ e lafi su kpa kɛ Zoova nían e lika’n, e awlobofuɛ’m be lika nianlɛ’n, ɔ su yoman ngokoɛ ndɛ lele. (Matie 6:25-32) E junman’n su faman e Ɲanmiɛn ninnge’m be blɛ’n kɛ jasin fɛ’n bolɛ nin aɲia’m be bo kɔlɛ’n sa.—Matie 24:14; Ebre Mun 10:24, 25.\n20. ?Kɛ be se kɛ be ɲinma’n ti kpa’n, i bo’n yɛle benin? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e ɲinma’n kwla yo kpa titi ɔ?\n20 Maan e ɲinma’n yo kpa. (Kanngan Matie 6:22, 23 nun.) E ɲinma’n m’ɔ ti kpa’n i bo’n, yɛle kɛ e faman ninnge kpanngban e tanndanman e wun. Klistfuɛ nga i ɲinma’n ti kpa’n, like kunngba nga ɔ fɛ i ɲin sie su’n yɛle Ɲanmiɛn klun sa yolɛ. Sɛ e ɲinma’n ti kpa sakpa’n, e ɲin su bloman junman nga i akatua’n ti dan’n, ɔ nin mɛn dilɛ wafa ng’ɔ ti kpakpa’n be su. Kusu aɲanbeun ninnge kunndɛlɛ m’ɔ leman kpɛbo’n, mɔ sran’m be bu i kɛ sɛ b’a ɲɛnmɛn i’n be su diman aklunjuɛ’n, e su faman e ti e wlaman nun. ?Wafa sɛ yɛ e ɲinma’n kwla yo kpa titi ɔ? Nán e bo kalɛ ngbɛnngbɛn lele naan ɔ tin e su. Nán e kunndɛ aɲanbeun ninnge nga be fa e blɛ wunmuan’n. Biblu’n nun afɔtuɛ m’ɔ se kɛ “sɛ e nyan like e di’n, yɛ sɛ e nyan tannin kla’n,” maan ɔ ju e’n, e fa su. (1 Timote 6:8) Like nga e kwla yo naan e ɲinma’n w’a yo kpa’n, maan e yo.\n21. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e siesie ninnge nga e kunndɛ kɛ é yó’n mun ɔn? ?Yɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ e fa sie i e like kwlaa ɲrun ɔn?\n21 Maan e fa Ɲanmiɛn ninnge mun sie e ɲrun yɛ e yo be nuan su like. Kɛ mɔ e mɛn’n dilɛ nun e blɛ’n w’a sɔnman’n ti’n, ɔ fata kɛ e siesie ninnge nga e kunndɛ kɛ é yó’n. Sɛ w’a yoman sɔ’n, ninnge nga be timan cinnjin’n, be kwla fa e blɛ ngba’n. Ɔ maan, bé káta ninnge cinnjin’m be su. ?E mɛn dilɛ nun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e fa sie i like kwlaa ɲrun ɔn? Mɛn’n nun’n, sran wie’m be fa suklu dandan dilɛ’n be fa sie i like kwlaa ɲrun. I liɛ’n be kwla di mɛn nga nun junman dandan wie. Sanngɛ Zezi wlɛli i sɔnnzɔnfuɛ’m be fanngan kɛ “an dun mmua fa amun wun man Nyanmiɛn maan ɔ sie amun.” (Matie 6:33) Nanwlɛ, e mɔ e ti Klistfuɛ kpa’n, e mɛn dilɛ nun’n, maan e dun mmua fa e wun man Ɲanmiɛn naan ɔ sie e. Like kwlaa nga e yo’n, ajalɛ nga e fa o, like nga e fa sie i e ɲrun kɛ é yó o, maan be kwlaa be kle kɛ Ɲanmiɛn ninnge mun nin i klun sa yolɛ’n, be ti cinnjin kpa be tra mɛn’n nun ninnge’m be kunndɛlɛ’n.\n“AJALƐ NGA N FALI’N MANNIN MIN AKLUNJUƐ YƐ LIKE NGA N LE I’N JU MIN”\nZenaida seli kɛ: “N sili fluwa kpa. Ɔ maan, n wɔli suklu dan kun nun Niyɔki lɔ. Suklu lɔ afɔtuɛ manfuɛ’m be mian min kɛ n klɛ min dunman Inivɛsite kpanngban mɔ be le ɲrun’n, be nun. Be nun wie’m be sɔli min nun. Be nun kun bɔbɔ m’ɔ le ɲrun kpa Amlɛnkɛn’m be mɛn’n nun lɔ’n, ɔ fali min. Sanngɛ like nɲɔn ti’n, m’an kplinman su. N wunnin i wlɛ kɛ sɛ n kpɔci min si nin min nin naan e nin min wiengu suklu ba mun yɛ e tran’n, min nzuɛn’n sáci. Kpɛkun like nga min ɲin o i sin kekle kpa’n, yɛle atin bofuɛ junman dilɛ’n.\n“N ti atin bofuɛ i afuɛ 20 tra su yɛ. N dili Ɲanmiɛn junman’n i wafa kpanngban. Klɔ nga be mian jasin fɛ’n bofuɛ’m be wun lɔ kpa’n, n boli jasin fɛ’n lɔ. E nin be nga be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ Sua mun e dili junman wie. Kɛ sanvuɛ sa tɔ aniaan’m be su’n, be nga be ko uka be’n, n dili i sɔ junman’n wie. Dɔ nga su’n, n wo Niyɔki lɔ asɔnun kun mɔ be kan nvle uflɛ nun aniɛn’n i nun.\n“Kɛ n nian atin bofuɛ junman nga n dili’n, n wun kɛ n ɲannin su mmlusuɛ dan. Nanwlɛ, ajalɛ nga n fali’n mannin min aklunjuɛ yɛ like nga n le i’n ju min. Ninnge nga n wunnin be’n, ɔ nin janvuɛ nga n trali be’n, be leman wunsu.”\nMAAN E DI JUNMAN KPA JASIN FƐ’N I BOLƐ’N NUN\nSɛ mɛn’n dilɛ nun e fa jasin fɛ’n bolɛ’n e sie i like kwlaa ɲrun’n, é klé kɛ e klo Zoova\n22, 23. (a) ?Klistfuɛ kpa’m be junman cinnjinfuɛ’n yɛle benin? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ junman sɔ’n ti e cinnjin wie ɔ? (An nian “ Ajalɛ nga n fali’n mannin min aklunjuɛ yɛ like nga n le i’n ju min” i nun.) (b) ?Nda benin yɛ e tɛli i junman dilɛ’n i lika ɔ?\n22 Kɛ mɔ e si kɛ e o mɛn’n i bue nuan koko kpa’n ti’n, junman cinnjin nga Klistfuɛ kpa’m be di’n, yɛ e fa e ɲin e sie su ɔ. Yɛle jasin fɛ’n bolɛ’n, ɔ nin sran mun be ukalɛ naan be yo Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’n. (Matie 24:14; 28:19, 20) Kɛ Zezi m’ɔ ti e ajalɛ Manfuɛ’n sa’n, e kunndɛ kɛ é wlá e wun ase é dí junman sɔ mɔ maan sran’m be ɲan nguan’n. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ junman sɔ’n ti e cinnjin ɔn? Ɲanmiɛn i nvle’n nunfuɛ’m be nun sunman lika mɔ be ti jasin fɛ’n bofuɛ’n, be tu be klun be di junman sɔ’n. Wie’m be siesieli be wun naan b’a yo atin bofuɛ annzɛ ngaliɛ difuɛ. Siɛ nin niɛn wie mun, kɛ be wunnin kɛ Ɲanmiɛn ninnge’m be yolɛ’n ti cinnjin’n ti’n, be wlali be mma’m be fanngan kɛ be yo blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ. ?Be nga be bo Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n juejue su’n be ɲan be sa ti junman’n i nuan like? Ɛɛn! Sɛ e tu e klun e su Zoova’n, saan e mɛn dilɛ’n ɔ́ mán e aklunjuɛ. Kpɛkun i su mmlusuɛ’n e kwlá kanman.—Kanngan Nyanndra Mun 10:22 nun.\n23 E nun sunman e di dɔ kpanngban e junman su lɔ naan y’a nian e awlobofuɛ’m be lika. Maan ɔ kpɛn e klun kɛ Zoova kunndɛ kɛ e di e sa ti junman’n i nuan like. Sɛ e akunndan bulɛ nin e aeliɛ’n nin Ɲanmiɛn i mmla’n be kɔ likawlɛ’n, e kwla di aklunjuɛ junman nga e di’n, i nun. Sanngɛ maan e ta nda kɛ junman nga e di’n, ɔ su faman Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n i bolɛ’n m’ɔ ti e junman cinnjinfuɛ’n, i blɛ’n. Sɛ e fa junman sɔ’n e sie i like kwlaa ɲrun’n, é klé kɛ e klo Zoova naan é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ ɔ klo e titi’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 6 Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i kɛ “ajuin difuɛ” lɛ’n, “be fa kan be nga be di waka nun junman’n, be ndɛ. Ɔ kwla yo sua kplanfuɛ. Annzɛ awlo’n nun ninnge wie kɛ bia sa mɔ be fa waka be yo’n, i yofuɛ. Annzɛ kusu waka nun ninnge uflɛ wie mun.”


Mark 12 YRENT - Zozi 'wɩ tin 'badɩ 'sia -wlɛ -kɔnnɛn - Bible Search\n1Zozi 'wɩ tin 'badɩ 'sia -wlɛ -kɔnnɛn "ji. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Min -tʋ 'bɛ 'yee rɛzɛn fei 'pa, e -klɔn 'bʋ "man, e rɛzɛn 'blʋnan drɛ, ɛn e fɛ -tʋ drɛ, min -tɔa "da -e 'e fei 'bɔ ta 'pin. "Bɛ -sru e fei zɩɛ -a -pɛba 'wʋ minnun lɔ 'nan 'o 'nyranman 'pa "da, te o 'yee vɛ -nɔan. Yaa drɛ zɩɛ, ɛn e -kʋ 'lɛglɔn 'pee -ji. 2Zɩ rɛzɛn nan tʋ 'bɔ bɛ, ɛn min zɩɛ 'e 'suzan 'tʋ 'pa 'sia minnun nɛn o 'nyranman "paa -yee rɛzɛn fei bɛ o va, 'nan 'nyranman nɛn waa 'pa bɛ 'o 'yee vɛ -nɔn. 3'Pian waa 'suzan zɩɛ -a 'kun, waa -sɔn, ɛn waa 'li 'e da 'e 'lɔ 'a 'e "tun. 4"Bɛ -sru ɛn e 'suzan 'pee 'pa 'sia "nyian o va. Wɛɛ 'kun, wɛɛ 'sɔn 'e 'wulo -man, wɛɛ srɔn. 5Yaa yaagazan 'pa 'sia, ɛn wɛɛ 'tɛ. "Bɛ -sru min "kaga "le vɛ drɛ "nyian zɩ, waa -mienun -sɔn, ɛn waa -mienun tɛɛ.\n6Min -tʋwli "nɛn, e -fʋ fei san zɩɛ -yrɔ "bɛ, -yɛɛ cɩ -a 'bɔ 'pɩ -tʋwli "nɛn, e 'sɔ -yrɛ tɩglɩ bɛ -a. Yaa 'pa 'sia fei 'panɔn zɩɛ o va 'e -fɔla "da. Yaa 'vɩ 'e 'ji 'nan, o -taa 'yra -tɛlɛ 'e 'pɩ man.\n7'Pian fei 'panɔn -a 'vɩ 'o cin lɛ 'nan: ‹Min 'labɛ -yɛɛ 'e "tɩ -zia -ble. -Kaa -tɛ, -e -zia zɩɛ 'e drɛ -cee vɛ -a.› 8-A -nan nɛn waa 'kun, waa -tɛ, ɛn waa -kadɩ tuʋ fei lunɛn -klɔn -sru.\n9'Wɩ zɩɛ -a -ji bɛ, -mɛ "wɩ nɛn fei san -taa -a drɛlɛ? Maan ve 'cɛɛ 'nan, e -taa -e 'e 'yee fei 'panɔn zɩɛ o -tɛɛ, -e 'e 'yee rɛzɛn fei 'bɔ 'nɔn min peenun lɛ. 10'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a ta vɩlɛ dʋʋ? Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n11Minsan 'bɛ drɛ ɛn -kɔlɛ zɩɛ\n12Zɩ Zuif 'nɔn 'tanɔn -kɔnnɛn zɩɛ -a 'man bɛ, waa -tɔ 'nan 'wee 'wɩ nɛn Zozi -a ve. -Yee "wɛan o ya "vale 'o "kuan, 'pian minnun lɔ "klandɩ -le "wɛan waa 'tʋɩ, ɛn o -kʋ.\n13"Bɛ -sru ɛn Zuif 'nɔn 'tanɔn zɩɛ o Farizɛn 'nɔn -mienun 'lee Erodi -le minnun -mienun 'pa 'sia Zozi 'va -a man -wɛɛdɩ 'nan -e 'o wei 'kun 'le "wɛan. 14O -kʋ, ɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, kʋa -tɔa 'nan, i ya 'wɩ tɩglɩ vɩzan -a. Yi'a 'klanman min lɔ 'wɩ tɩglɩ ci 'sidɩ -a -yrɛ dɩ. Ɛn yi'a min bo "va "dɩ. 'Pian i Bali -sru 'ta wʋdɩ "paaman minnun ji 'e tɩglɩ da. -Yee "wɛan kʋa laabo 'i 'lɔ 'nan, -a -si a -kaa 'lɔ -e -kaa 'sukɔlɛ -pan wʋ Rɔm 'nɔn 'le mingɔnnɛn Seza lɛ, -baa te -ka'a drɛ dɩ? 'I vɩ 'kʋɛ!»\n15'Pian 'wɩ nɛn -a -cin cɩ o ji bɛ, Zozi -a -kɔnnɛn 'yɩ, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn, ka ya "vale kaan wei "kuan? 'Ka 'ta 'lein 'wlɛ 'tʋ -a 'mɛn -e 'an yɩ!»\n16Waa -tʋ -nɔn -yrɛ. -A -nan nɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Tɩ -wulo -fodo nɛn 'gʋ? Ɛn -tɩ 'tɔ 'crɛn nɛn 'gʋ?»\n17Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Fɛ nɛn Seza -le vɛ -a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn Seza lɛ! Ɛn fɛ nɛn Bali -le vɛ -a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn Bali lɛ!»\n18"Bɛ -sru ɛn Saduze 'nɔn -mie pli Zozi man. Saduze 'nɔn "o "ve 'nan, -te min -ka bɛ, ya'a 'wuanla -kanɔn 'va dɩ. Zɩ o pli "man "bɛ, ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: 19«Bali -le 'wɩ "paazan, 'wɩ nɛn Moizi -a crɛn -tɛ 'kʋɛ bɛ, -nyrɛn 'gʋ: ‹-Te min lɩ 'pa, ɛn -a san zɩɛ e -ka, te wa'a tian 'nɛn 'yalɛ 'o 'vale 'e nan 'bɔ 'a dɩɛ, -yee -cale zɩɛ -a "bʋɩ 'e 'pa, -e 'e "bʋɩ klu bɔla!› 20Min -tʋ -le 'nɛn -klɔnmɔn a 'sɔravli. -A tɛdɛ lɩ 'pa, ɛn e -ka, te wa'a 'nɛn 'yalɛ 'e nan 'bɔ 'a dɩ. 21-A "flizan "e -cale -tʋwli zɩɛ -a 'pa, ɛn e -ka, te wa'a 'nɛn 'yalɛ dɩ. -A yaagazan 'le vɛ drɛ "nyian zɩ. 22O 'sɔravli "lɩ zɩɛ -a 'pa, ɛn o pɛɛnɔn kaa, te wa'a 'nɛn 'yalɛ dɩ. "Bɛ -sru ɛn lɩ 'bɔ "e "ka 'wʋ "nyian. 23Tʋ nɛn minnun wuanla -kanɔn 'va bɛ, lɩ zɩɛ e -kɔan -tɩ nan -a? 'I vɩ 'kʋɛ! Kɔɔ o 'sɔravli 'bɔ -a 'pa lɩ -a.»\n24Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Ka'a tian 'wɩ 'tʋ -ci manlɛ "fo "dɩ. 'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a -ci maan dɩ, ɛn Bali -le 'plɛblɛ bɛ, ka'a tɔa dɩ. 25Kɔɔ tʋ nɛn minnun wuanla -kanɔn 'va bɛ, -klɔnmɔnnun 'ka lɩ paa dɩ, ɛn lɩmɔnnun 'ka -kɔnnɛn paa dɩ. O -kɔan "le Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -wee 'wɩ 'zʋ. 26-Te -a -cin a 'ka 'ji 'nan, minnun nɛn o kaa bɛ wa'a 'wuanla -kanɔn 'va dɩɛ, te ka ya 'ka 'fli see "paanan. 'Wɩ 'nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Moizi -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a tian -a ta vɩlɛ dʋʋ? Kɔɔ tʋ nɛn Bali a yiba "kpizrɛnnɛn 'va ɛn e 'wɩ tin 'ba Moizi lɛ bɛ, yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹An ya Abraam -le Bali -a, ɛn an ya Izak -le Bali -a, ɛn an ya Zago 'le Bali -a.› 27Tʋ nɛn Bali 'wɩ zɩɛ -a ve bɛ, te -kaa tranun zɩɛ o kaa -a -nan 'mɔn. 'Pian Bali "le 'va bɛ, o yiɛ a "man tian, kɔɔ Bali a minnun nɛn o yiɛ cɩ "man "bɛ -wee Bali -a, e 'ka minnun nɛn o kaa bɛ -wee Bali -a dɩ. -Yee "wɛan ka'a 'wɩ 'tʋ -ci manlɛ "fo "dɩ.»\n28'Fluba 'ci vɩzan -tʋ -sa zɩɛ -a 'man. Zɩ yaa 'yɩ 'nan Zozi -a -ci 'vɩ Saduze 'nɔn lɛ fɛnyian bɛ, e pli Zozi man, ɛn yaa laabʋ -yrɔ 'nan: «Bali -le -pei -tɔ wɩ pɛɛnɔn bɛ, -a "cɛn 'bɛ cɩ "va -dan?»\n29Ɛn Zozi "e 'nan -yrɛ 'nan: «Bali -le -peinun pɛɛnɔn 'va bɛ, -pei -dan nɛn 'gʋ:\n30Ɛn 'i Minsan 'bɔ nɛn 'yie Bali -a bɛ,\n31Ɛn -a "flizan nɛn 'gʋ:\n32Ɛn 'fluba 'ci vɩzan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, yia 'vɩ fɛnyian. 'Yie tin a 'nɔnnɔn -a vɩdɩ -a 'nan, Minsan 'bɛ cɩ Bali a 'e 'tʋwli, -a pee "ka "dɩ. 33-Yee "wɛan min 'e Bali yɩ "yi 'e 'bli pɛɛnɔn 'a, 'lee 'yee ci "nrɔndɩ pɛɛnɔn 'a, 'lee 'yee 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'a! Ɛn 'e bɔɛzan -tʋ yɩ "yi "le 'e 'bɔ 'le 'wɩ 'zʋ! 'Wɩ zɩɛ -a drɛdɩ -dan "mlian 'sraga nɛn waa 'tɛ 'ble Bali lɛ bɛ, -a da. Ɛn -a -dan "mlian 'sraga pɛɛnɔn bʋdɩ Bali lɛ da.»\n34Zɩ Zozi -a 'yɩ 'nan, min zɩɛ yaa -sru 'vɩ 'wɩ 'tɔdɩ -a bɛ, ɛn e 'nan -yrɛ 'nan: «E -fʋ "wɛnnɔn -e Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'e pou 'sia 'i 'va.» "Bɛ -sru 'wɩ laabʋdɩ -yrɔ "cin 'ka "nyian -tɔlɛ min -tʋ ji dɩ.\n35Zozi a 'wɩ "paanan minnun ji Bali -pan 'kuin. Ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «E drɛ 'kɔ ɛn 'fluba 'ci vɩnɔn "o 'nan, min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi a David kluda min -a? 36Kɔɔ David 'bɔ -a 'vɩ, tʋ nɛn Bali lei 'saun 'ta 'tɔ "man "bɛ, -a 'nan:\n37-Te David 'bɔ Crizi laabo 'e 'san bɛ, e drɛ 'kɔ ɛn 'bɛ -kɔan David kluda min -a?»\n38Ɛn yaa 'vɩ "nyian 'yee 'wɩ "paadɩ 'bɔ 'va 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! -Te 'ka 'wɩ drɛ "le 'fluba 'ci vɩnɔn 'le 'wɩ 'zʋ! O -tɔɔdɩ ye "yi -tralɛ -gblɔnun nɛn fɛnyian bɛ -a -ji. Ɛn waa ye "yi "le 'nan min 'e o 'tɔ bʋ -guada. 39-Te e ya cin yɩ 'kuin -a oo, ɛn -te e ya "fɛdi da -a oo, -nyran "nan 'kpagba nɛn waa 'sidɩ ye "yi. 40O fɛnun "sia -calenun lɔ -dawli -a. "Bɛ -sru -e 'o Bali trʋ 'ba -plɔun 'nan -e minnun 'o o "sia min tɩglɩ 'a. 'Wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ -le "wɛan Bali -wee tin "paa 'plɛblɛ 'kpa.»\n41"Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ -nyɛnlɛa -gbogbo nɛn minnun "lala -sɛan "ji Bali -le vɛ -a bɛ -a "srɔn. Minnun nɛn o cɩ "lala -sɛnnan -ji bɛ, e o -nanjɛndɩ 'sia. Fɛnɔn "kaga "ta, ɛn o "lala -sɛn -ji "kaga. 42"Bɛ -sru ɛn -cale seezan -tʋ -ta, e -bablu 'wlɛ 'tʋdʋ -fɔ -ji "fli.\n43-A -nan nɛn Zozi 'e -srunɔn laabʋ 'e "srɔn, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -cale seezan 'labɛ, e fɛ -nɔn Bali lɛ e mlin minnun pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ o da. 44Kɔɔ o pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ, "lala a -wlɔ "kaga. 'Pian lɩ 'labɛ, "lala pɛɛnɔn nɛn -yrɔ -yee fɛ -blɩ "man "vɛ -a bɛ, -a 'bɔ nɛn yaa -nɔn Bali lɛ.»


KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Azéri Bachkir Batak (Toba) Bichlamar Bikol Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Féroïen Ga Gallois Goun Grec Groenlandais Géorgien Haoussa Hiligaynon Hmong (White) Hongrois Hébreu Icibemba Iloko Indonésien Islandais Italien Japonais Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Kwanyama Kyangonde Langue des signes brésilienne Lingala Lituanien Luganda Malay Malayalam Malgache Maltais Mambwe-Lungu Mongol Mooré Myama Ndébélé (Zimbabwe) Norvégien Nzema Néerlandais Népali Ossète Ouzbek Pangasinan Pennsylvania German Persan Polonais Portugais Portugais (Portugal) Roumain Russe Sango Serbe Serbe (Romain) Shona Sidama Singhalais Slovaque Slovène Sunda Suédois Swahili Tagalog Tatar Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Urhobo Uruund Valencian Venda Vietnamien Wawle Xhosa Yoruba Zoulou\nKɛ Zezi fɛli i wun kpɔli sran’m be ti’n, yɛ ɔ deli e-ɔ. (Matie 20:28) Biblu’n se kɛ Zezi “de asiɛ’n sufuɛ mun.” (1 Zan 4:14) Ɔ se ekun kɛ: “Sran uflɛ fi kwlá deman sran mun. Afin sran fi nunman ɲanmiɛn’n i bo wa mɔ i dunman nun’n, klɔ sran kwla fite nun-ɔn.”—Sa Nga Be Yoli’n 4:12.\nBe kwlaa nga be lafi Zezi su’n, be ti’n, ‘ɔ sili like nga be flɛ i wie’n.’ (Ebre Mun 2:9; Zan 3:16) I sin’n, “Ɲanmiɛn cɛnnin i.” Ɔ kacili aolia nun sran yɛ ɔ sɛli i sin ɲanmiɛn su lɔ. (Sa Nga Be Yoli’n 3:15) Siɛn’n, “be nga be sin i lika be fa be wun mantan Ɲanmiɛn’n, ɔ kwla de be mlɔnmlɔnmlɔn. Yɛ ɔ kwla kpata be ti, afin ɔ su wuman le.”—Ebre Mun 7:25.\n?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Zezi kpata e ti-ɔ?\nE kwlakwla e yo sa tɛ. (Rɔmunfuɛ Mun 3:23) Sa tɛ’n ti kɛ talɛ sa yɛ ɔ o e nin Ɲanmiɛn e afiɛn-ɔn. Sa tɛ mɔ e yo’n i ti yɛ e wu-ɔ. (Rɔmunfuɛ Mun 6:23) Sanngɛ, be kwlaa nga be lafi e ti kpɔlɛ tɛ’n su’n, Zezi ti be “ti ndɛ kanfuɛ.” (1 Zan 2:1, ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n.) Ɔ kan e ti ndɛ kle Ɲanmiɛn, ɔ kpɛtɛ i kɛ ɔ tie e srɛlɛ mun naan ɔ yaci sa tɛ nga e yo’n ɔ cɛ e, e ti kpɔlɛ tɛ’n ti. (Matie 1:21; Rɔmunfuɛ Mun 8:34) Ɲanmiɛn kusu kplin su, yɛ ɔ yaci e wun sa mun cɛ e. Afin, i sɔ bɔbɔ ti yɛ ɔ sunmannin Zezi asiɛ’n su-ɔ. Ɔ sunmɛnnin i naan “mɛn’n nunfuɛ’m be ɲan be ti.”—Zan 3:17.\n?Sɛ e lafi Zezi su nn y’a fite nun?\nCɛcɛ. Ɔ fata kɛ e lafi Zezi su naan y’a kwla fite nun. Sanngɛ, nɛ́n i sɔ ngunmin yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ. (Sa Nga Be Yoli’n 16:30, 31) Biblu’n se kɛ: “Sɛ sran kun loman wunmiɛn’n, nn w’a wu. I wafa kunngba’n, sɛ sran kun se kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su naan be wunmɛn i sɔ’n i nzuɛn’n nun’n, i Ɲanmiɛn sulafilɛ sɔ’n ti ngbɛn.” (Zaki 2:26) Sɛ e kunndɛ kɛ é fíte nun’n, ɔ fata kɛ:\nE suan Zezi nin i Si Zoova be su like naan e si be.—Zan 17:3.\nE lafi be su.—Zan 12:44; 14:1.\nE yo like nga be se e kɛ e yo’n. (Liki 6:46; 1 Zan 2:17) Zezi seli kɛ nán be kwlaa nga be flɛ i kɛ “Min Min” yɛ bé fíte nun-ɔn. Sanngɛ sran ng’ɔ ‘yo [i] Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i klun sa’n,’ yɛ ɔ́ fíte nun-ɔn.—Matie 7:21.\nBlɛ kekle nun bɔbɔ’n, maan e kle kɛ e lafi Ɲanmiɛn nin Zezi be su. I sɔ yɛ Zezi kannin-ɔn. Ɔ seli kɛ: “Sran ng’ɔ jran kekle lele ju i awieliɛ’n, ɔ́ fíte nun.”—Matie 24:13.\nZezi Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nin i sulɛ Kosan mɔ biblu’n tɛ be su’n\n?Ngue ti yɛ like nga Ɲanmiɛn fa cɛli e’n ti kpa dan-ɔn?\n?Ngue ti yɛ kɛ be cɛ e like’n, wie liɛ’n, e bu i like dan-ɔn? Like nnan ti-ɔ. Sɛ e bu be akunndan’n, é sí e ti kpɔlɛ tɛ’n i su ye.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 6\n1 'Flinla "yi da nɛn, Zozi 'lee 'e -srunɔn fei -tʋ 'cɛndɩ 'sia 'ji. Fɛ 'wlɛ nɛn fei zɩɛ -a da bɛ, -a -srunɔn 'ko -a 'cɛndɩ -a. Waa plʋmlan "man 'o 'lɔ, te waa -ble. 2 -A -nan nɛn Farizɛn 'nɔn -mienun -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Mɛ "nɛn kaa dra bɛ? -Si 'ka -kaa 'lɔ 'nan -kaa 'wɩ zɩɛ -a drɛ -cee 'flinla "yi da dɩ.»\n3 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn -kaa tra David -a drɛ 'li, te dra -a -tɛa 'o 'vale 'yee minnun -a bɛ, ka'a tian -a ta vɩlɛ dʋʋ? 4 E wla Bali -pan 'kuin, ɛn 'kpɔun nɛn waa 'pla Bali -le vɛ -a bɛ, yaa 'sia, yaa blɩ, ɛn e 'yee minnun "le "nɔn. 'Wɩ zɩɛ yaa drɛ, 'pian te e ya 'e vɩdɩ 'nan Bali -pannɔn 'saza 'bɛ -ble.» 5 Ɛn Zozi -a 'le 'sran -wlɛ 'nan: «'An 'bɔ Blamin -pɩ mɛɛn cɩ 'flinla "yi san -a.»\n6 'Flinla "yi pee 'bɔ "nyian, ɛn Zozi wla cin yɩ 'kuin. E Bali -le 'wɩ "paadɩ 'sia minnun ji. Min -tʋ a 'kɔn zɩɛ -a -ji, -a -pɛ "yi "pɛla a 'e 'kadɩ 'e man. 7 Ɛn 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee Farizɛn 'nɔn Zozi -nanjɛndɩ 'sia -gɔɛɛn. O ya -a -nanjɛnnan 'nan -te e -cɛ "sia min man 'flinla "yi da -o. O ya -a man -wɛɛnan 'nan -e 'o 'wɩ 'tʋ yɩ, -e 'o -kɔla 'wɩ 'tɔdɩ -a "man.\n8 'Pian Zozi -wee ci "nrɔndɩ 'yɩ, ɛn e 'nan min nɛn -a -pɛla cɩ 'e 'kadɩ 'e man bɛ -yrɛ 'nan: «'I 'wluan lou -e 'i 'tɔ min yei 'gʋ!» E wluan, ɛn e -tɔ lou minnun yei.\n9 -A -nan nɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "wɩ nɛn -cee -pei -a 'vɩ? -Si a 'e 'nɔndɩ min lɛ 'nan 'e 'wɩ "yi "drɛ 'flinla "yi da, -baa te 'e drɛ dɩ? Ɛn "nyian min -kɔlaman e min "belia, -baa yaa "tʋe -e 'e 'ka?»\n10 Zozi o pɛɛnɔn 'nanjɛndɩ 'sia 'tʋdʋ, ɛn e 'nan min nɛn -a -pɛla 'ka 'e man bɛ -yrɛ 'nan: «'I 'pɛ 'sʋ "ji.» Min zɩɛ yaa drɛ, 'nun tɔɔn ɛn -a -pɛ drɛ "plɔnblɔn. 11 'Wɩ zɩɛ e 'bli 'fɔ Zozi 'nanmannɔn 'ji, ɛn o 'wɩ nɛn o "ta -daa -a drɛlɛ -yrɛ "bɛ, -a -sa -fɔdɩ 'sia 'o cin yei.\nZozi min -fuda "fli 'si "va 'yee 'pasianɔn 'a\n12 Yi -tʋ da ɛn Zozi 'kʋ Bali trʋ 'balɛ pɔn -tʋ da. E -fʋ Bali trʋ 'banan -trilii, ɛn tʋ cɛɛn. 13 Zɩ tʋ cɛɛn bɛ, ɛn 'e -srunɔn laabʋ. E min 'si o va -fuda "fli, e o 'tɔ 'pa 'yee 'pasianɔn. 14 O 'tɔ nɛn 'gʋ: Simɔn nɛn yaa 'tɔ 'pa Piɛri bɛ, 'lee 'e "bʋɩ Andre, 'lee Zaji, 'lee Zan, 'lee Filipʋ, 'lee Batelemi, 15 'lee Matie, 'lee Toma, 'lee Alife -pɩ Zaji, 'lee Simɔn -tʋ nɛn waa laabo "nyian Zelo bɛ, 16 'lee Zaji -pɩ Zude, 'lee Zudazi Karioti. Min nɛn e "ta -daa Zozi 'nɔnlɛ 'e 'nanmannɔn lɛ bɛ -nyrɛn.\n(Mt 4.23-25; 12.15-16; Mk 3.7-12)\n17 Zozi pɔn sɔɔn "ji o 'vale 'yee 'pasianɔn 'bɔ 'a, ɛn e -tɔ fɛnan pablanɛn 'tʋ -nan. Min "kaga "a 'o 'sɛndɩ fɛ zɩɛ -a -nan 'o 'vale -a -srunɔn "kaga "a "nyian. Minnun zɩɛ o 'si 'lɛglɔn 'tʋdʋ pɛɛnɔn 'ji, ɛn o -ta. O -mie 'si Zude 'lɛglɔn 'ji, ɛn o -mie 'si Zeruzalɛm 'fla, ɛn o -mie 'si jemie "srɔn Sidɔn 'lee Tir 'lɛglɔn 'ji. 18 O -ta 'nan -e 'o Zozi wei man, ɛn 'nan -e 'e -cɛ 'si 'o man. Minnun nɛn -yʋ -wlidɩ "cɩ o -sru "bɛ, o beli. 19 Ɛn minnun pɛɛnɔn -a -wɛɛman 'nan 'o kla Zozi man, kɔɔ 'plɛblɛ 'tʋ bɔala "ji, te e -cɛ "sia o pɛɛnɔn man.\n-Tɩ man nɛn Bali -le -fɛa cɩ?\n20 Zozi 'e yiɛ 'tɔ 'e -srunɔn 'va, ɛn e 'nan:\n«Kaa nɛn ka ya 'yalɛ -tɛnɔn 'a bɛ, Bali -le -fɛa a 'ka man, kɔɔ ka ya Bali -le mingɔnnɛn trɛdanɔn 'a.\n21 Kaa nɛn dra cɩ 'ka -tɛnan bɛ, Bali -le -fɛa a 'ka man, kɔɔ ka -taa 'kanlɛ.\nKaa nɛn 'ka cɩ -wuɔnan bɛ, Bali -le -fɛa a 'ka man, kɔɔ 'ka 'ci -taa "nranlɛ.\n22 -Te minnun "naan 'ka man Blamin -pɩ -le "wɛan oo, ɛn -te minnun 'ka 'si o 'va Blamin -pɩ -le "wɛan oo, ɛn -te minnun 'ka "srɔnman Blamin -pɩ -le "wɛan oo, ɛn -te minnun 'ka 'tɔ srɛman Blamin -pɩ -le "wɛan oo, Bali -le -fɛa a 'ka man.\n23 'Wɩ zɩɛ 'e 'ka 'ci "nran, ɛn 'ka 'sʋ lou ci "nran -a, kɔɔ 'ka -kopa a -dan laji. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, 'wɩ -tʋwli zɩɛ o tranun -a drɛ Bali 'lewei vɩnɔn lɛ 'li.\n24 Ɛn "nyian bɛ, kaa nɛn ka cɩ fɛnɔn 'a bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man, kɔɔ ka ya 'cee vɛ drɛnan 'va.\n25 Ɛn kaa nɛn ka cɩ 'ka kandɩ bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man, kɔɔ dra "ta -daa 'ka 'tɛlɛ.\nƐn kaa nɛn ka cɩ 'shɛ 'blɩnan bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man, kɔɔ ka "ta -daa "wuɔlɛ "le -cɛ 'bɔ 'ka da.\n26 -Te minnun -cee 'wɩ "yi "ve bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, 'wɩ 'tʋwli zɩɛ o tranun -a drɛ minnun nɛn o Bali 'lewei 'vɩ 'li 'wlu 'a 'bɛ -wlɛ.»\nZozi -srunɔn 'ka 'wɩ 'lɛji tɔa dɩ\n27 «Kaa nɛn 'ka "trɔɛn "cɩ 'mɛn bɛ, maan ve 'cɛɛ 'nan: 'Ka 'ka 'nanmannɔn yɩ "yi! 'Ka "yi "drɛ -wlɛ! 28 'Ka 'fɛa vɩ minnun nɛn o -yʋ -saanman 'ka man bɛ o man! Minnun nɛn o 'tɛ "paa 'ka da bɛ, 'ka Bali trʋ 'ba -wlɛ! 29 -Te min 'pa 'fɔ 'i 'klanbo "tʋ da bɛ, 'i -tʋ -tɔ "nyian -yrɛ. Ɛn -te min 'yie -sɛn "dasɔ 'si 'i 'lɔ bɛ, te 'i 'si -tɔ -yrɔ 'yie -tralɛ 'sinan dɩ.\n30 Min oo min nɛn e fɛ -tʋ laabʋ 'i 'lɔ bɛ, -te e ya 'i 'lɔ, 'i -nɔn -yrɛ. -Te min 'yie fɛ 'si 'i 'lɔ, te yiɛ "cɛɛ -nɔn -yrɛ "dɩɛ, te 'i vɩ -yrɛ 'nan 'e 'lɛji bɔla 'yiɛ dɩ. 31 'Wɩ nɛn ka cɩ "vale minnun 'o drɛ 'cɛɛ bɛ, -a 'wɩ 'lein zɩɛ -nyrɛn 'ka -wee "drɛ.\n32 -Te minnun nɛn o 'ka ye "yi "bɛ, o 'saza nɛn ka o ye "yi "bɛ, te -a -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan Bali -a man "yi "dra 'cɛɛ dɩ! 'Wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn "nyian, min nɛn e o ye "yi "bɛ, -nyrɛn waa ye "yi. 33 Minnun nɛn o "yi "dra 'cɛɛ, -te o lɛ nɛn ka "yi "dra bɛ, te -a -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan Bali -a man "yi "dra 'cɛɛ dɩ! 'Wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn "o "dra "nyian zɩ. 34 -Te ka fɛ "fɛa minnun nɛn kaa -tɔa 'nan waa 'lɛji bɔala bɛ -wlɛ "bɛ, te -a -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan Bali -a man "yi "dra 'cɛɛ dɩ! 'Wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn fɛ "fɛa 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn lɛ, 'nan -e 'o 'lɛji bɔla.\n35 Te 'cee vɛ 'e 'kɔn zɩ dɩ! 'Pian minnun nɛn o "naan 'ka man bɛ, 'ka o yɩ "yi! 'Ka "yi "drɛ -wlɛ! Ɛn "nyian bɛ 'ka fɛ 'fɛ min lɛ 'e "tun. Te 'ka 'ci "nrɔn 'nan, e -kɔlaman -a 'lɛji bɔladɩ -a dɩ. -Te ka ya 'wɩnun zɩɛ -a drɛnan bɛ, 'ka -kopa -kɔan -dan. Ɛn ka -kɔan Bali nɛn lou "bɛ -yee 'nɛnnun -a. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, Bali "yi "dra minnun nɛn wa'a min 'tɔ "yi 've dɩɛ -wlɛ, ɛn e "yi "dra nyannɛnnɔn lɛ. 36 -Yee "wɛan 'ka 'ci 'e 'kɔn "yi "le zɩ 'ka "tɩ Bali ci cɩ "yi "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.»\nZozi -srunɔn 'ka min 'tɔ 'tɛa dɩ\n37 «Te 'ka min 'tɔ 'tɛ dɩ, "tɔgɔ tʋ nɛn Bali 'trɛdanɔn 'le tin "baa bɛ, 'e tin -tɛ 'ka da! Te 'ka 'wɩ bɔ min man dɩ, "tɔgɔ tʋ nɛn Bali 'trɛdanɔn 'le tin "baa bɛ, 'e 'wɩ bɔ 'ka man! 'Ka 'wɩ 'cɛ min lɛ, -e Bali 'e "cee 'wɩ 'cɛ! 38 'Ka fɛ -nɔn min lɛ, -e Bali 'e "cee "nɔn! Bali -a faa 'coun -e 'e -sɛn 'ka 'man sɔ -ji. Zɩ i 'wɩ dra 'i bɔɛzan -tʋ -va bɛ, -a da nɛn Bali "yie "dra.»\n39 Ɛn Zozi 'wɩ 'tʋ 'vɩ -wlɛ -kɔnnɛn "ji. E 'nan: «Yiɛ 'wizan 'ka -si kɔɔnman 'e bɔɛzan yiɛ 'wizan lɛ dɩ, -te 'bɛ "cɛɛ dɩ, o "flinɔn -tɛa "klu -ji. 40 Ɛn min nɛn e cɩ 'wɩ -tranlanan "bɛ, ya'a 'mlian 'wɩ "paazan da dɩ, 'pian min nɛn e 'wɩ 'tɔ tɩglɩ bɛ, e dra "le min nɛn e 'wɩ paa "ji "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n41 -Mɛ "le "wɛan nɛn i yiba -flunɛn ye 'i bɔɛzan -tʋ yiɛ -goei, te 'i 'bɔ 'le vɛ nɛn yiba -dan 'bɔ cɩ 'bɛ 'ci bɛ, yi'a 'bɛ 'ye dɩ? 42 'I 'bɔ nɛn yiba -dan a 'i 'yiɛ -goei te yi'a 'ye dɩɛ, -mɛ "le "wɛan nɛn yiɛ ve 'i bɔɛzan lɛ 'nan: ‹'An "bʋɩ, 'i 'tɔ -e 'an yiba -flu 'si 'i 'yiɛ -goei!› -Blʋzan, 'i yiba 'si 'i 'yiɛ -goei 'e 'flin 'vaa, -e 'i fɛnan yɩ 'wein. "Bɛ -sru i -kɔlaman yiba -flu 'sidɩ -a 'i bɔɛzan -tʋ yiɛ -goei.»\nYiba 'kpa 'lee yiba -wlidɩ\n43 «Yiba 'kpa 'ka 'baa yiba "bɛwlɛ 'wlidɩ "a dɩ! Ɛn yiba -wlidɩ 'ka 'baa yiba "bɛwlɛ "yi "a dɩ. 44 O yiba -tɔa 'e 'blʋ man, kɔɔ kaa -tɔa 'nan wa'a -lomin 'naan -tɛin "man dɩ, ɛn wa'a -wɛn bɛwlɛ 'naan "trɔɛn 'fɔn lei man dɩ.\n45 Min nɛn -a ci wɩ a "yi "bɛ, -a 'le nɛn 'wɩ "yi bɔala. Ɛn min nɛn -a ci wɩ a -wlidɩ "bɛ, -a 'le nɛn 'wɩ 'wlidɩ bɔala. -Yɛɛ cɩ 'nan, 'wɩ nɛn 'e fadɩ min ji bɛ, -yɛɛ bɔala min 'le.»\nZozi -srunɔn tɩglɩ\n46 «-Mɛ "le "wɛan nɛn kaan laabo Minsan, Minsan, 'pian 'wɩ nɛn maan ve 'cɛɛ bɛ, te ka'a dra dɩ? 47 Min nɛn e drɛ 'an -sruzan 'a, te yaan wei maan, ɛn e 'ta wʋla "da "bɛ, an "ta -a -kɔɔnman 'cɛɛ. 48 E ya "le min nɛn e "ta 'yee 'kɔn -tɔa, yaa -klu cɛɛn 'e trʋdɩ, ɛn yaa -pʋ -fɔ 'plɛblɛ bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. -Te 'yi 'fa, 'yi nɛn e "yro "bɛ, ya'a 'kɔlaman 'kɔn zɩɛ -a -widɩ -a dɩ, kɔɔ e ya 'e 'tɔdɩ -kli. 49 'Pian min nɛn yaan wei 'man, ɛn ya'a 'ta wʋlɛa "da "dɩɛ, -a san a "le min nɛn e 'kɔn 'trɔa nyrɛn va, ɛn ya'a -pʋ -fɔlɛ 'trɛ 'ji dɩɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. Zɩ 'yi 'fa bɛ, e wɛɛn "man, ɛn 'kɔn zɩɛ e -wi 'nun. E wiila 'nan "fo.»


?Ngue ti yɛ Zezi waan Farizifuɛ’m be ti tɛ-ɔ? | Wafa nga Zezi nantili’n\nZEZI WAAN FARIZIFUƐ’M BE TI DUNMAN KLOFUƐ\nI nun nga Zezi o Zide mɛn’n nun lɔ’n, Farizifuɛ kun yiɛli i kɛ ɔ nin be ko di like. Atrɛkpa wia nun-ɔn. (Liki 11:37, 38; nian Liki 14:12 nun wie.) Titi’n, kwlaa naan Farizifuɛ’m b’a di like’n, be wunnzin be sa lele ju be sa sin kpɔlɛ’n su. Sanngɛ Zezi liɛ’n, w’a yoman sɔ. (Matie 15:1, 2) Ɲanmiɛn Mmla’n seman kɛ sran’m be wunnzin be sa lele be ju be sa sin kpɔlɛ’n su. Kusu ɔ seman kɛ nán maan be yo sɔ.\nKɛ Farizifuɛ’n wunnin kɛ Zezi w’a yoman kɛ be sa wie’n, ɔ boli i nuan. Zezi sieli i sɔ’n i nzɔliɛ naan w’a se kɛ: “Farizifuɛ mun, amun wunnzin klowa nin talie’m be sin’n, sanngɛ aɲinkpli’n nin klunwi’n b’a yi amun awlɛn’n piɛ. Amun ti sinnglinfuɛ! ?Sran ng’ɔ yili i sin’n, nɛ́n i kunngba’n yɛ ɔ yili i klun’n niɔn?”—Liki 11:39, 40.\n?Zezi su se kɛ be sa nun wunnzinlɛ mɔ be wunnzin kwlaa naan b’a di like’n ti tɛ ti-ɔ? Cɛcɛ. Sanngɛ i waan Farizifuɛ’m be ti dunman klofuɛ. Afin be nin sran wie mun ekun be wunnzin be sa kɛ nga be mmla’n waan be yo’n sa cɛ. Sanngɛ be yoman be akunndan’n i sanwun. I sɔ’n ti’n, Zezi seli be kɛ: “Sɛ sran yo amun annvɔ naan amún mɛ́n i like’n, like nga amun klun lɔ’n amun klo kɛ amún fá mán’n, yɛ amun fa man-ɔn. I liɛ’n, fiɛn kaan sa su tranman amun wun.” (Liki 11:41) Ndɛ nga Zezi kɛnnin i lɛ’n ti nanwlɛ. Sɛ e waan é mán sran kun like’n, ɔ fata kɛ ɔ yo klolɛ mɔ e klo i’n ti. Nán maan ɔ yo dunman klolɛ ti.\nNán kɛ Farizifuɛ’m be cɛman sran like ti-ɔ. Sanngɛ Zezi seli be kɛ: “Amun yi manti’n nin ru’n, ɔ nin fie su nɲa uflɛ kwlaa be blusu’n. Sanngɛ amun kpalo sa sɛsɛ nga Ɲanmiɛn waan amun yo’n, ɔ nin Ɲanmiɛn i klolɛ’n! Blusu yilɛ’n ti cinnjin sɔ, sanngɛ nɛ́n i ti yɛ amún kpálo sa sɛsɛ nga Ɲanmiɛn waan amun yo’n, ɔ nin Ɲanmiɛn i klolɛ’n niɔn.” (Liki 11:42) Ɲanmiɛn Mmla’n waan Izraɛlifuɛ’m be yi be fie su ninnge’m be blusu’n. (Mmla’n 14:22) I wie yɛle manti’n nin ru’n, ɔ nin fie su nɲa uflɛ mɔ be fa tɔn aliɛ’n. Farizifuɛ’m be mian be ɲin be yi ninnge sɔ’m be blusu’n sɛsɛsɛ. Sanngɛ be nantiman Mmla’n i nun ndɛ cinnjin’m be su. I wie yɛle sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n nin be wun ase kanlɛ’n.—Mise 6:8.\nZezi seli ekun kɛ:“Farizifuɛ mun, amun yako! Afin amun klo Ɲanmiɛn sulɛ sua’m be nun bia nga be o be kwlaa be ɲrun’n, be su tranlɛ. Kpɛkun amun klo kɛ be yo amun like nzra nun. Amun yako! Afin amun ti kɛ ndia mɔ sran’m be wunman be, mɔ be nanti be su’n sa.” (Liki 11:43, 44) Sɛ sran kun nanti ndia sɔ’m be su naan i ja kpla naan ɔ tɔ su’n, nn sran sɔ’n w’a tran fiɛn nun. Sanngɛ Zezi boli ndɛ sɔ’n su naan ɔ́ fá klé kɛ Farizifuɛ’m be klun akunndan’n ti tɛ.—Matie 23:27.\nBe nun kun m’ɔ si Mmla’n i kpa’n fali ya naan w’a se Zezi kɛ: “Like klefuɛ, kɛ a kan sɔ’n, a su kpɛ e nzowa wie.” Ɔ fata kɛ mmla klɛfuɛ’m be kusu be wun i wlɛ kɛ b’a ukaman nvlefuɛ mun. I sɔ’n ti’n, Zezi tɛli su kɛ: “Amun mɔ amun si Mmla’n i kpa’n, amun yako wie! Afin trɔ nga sran’m be kwlaman nun’n, yɛ amun fa sua be-ɔ. Sanngɛ amun sa mma kunngba sa kanman trɔ sɔ mun. Amun yako! Afin amun kplan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be asieliɛ’m be su sua, kusu nn amun nannan mun yɛ be kunnin be-ɔ.”—Liki 11:45-47.\nTrɔ nga Zezi su kɛn i ndɛ’n yɛle mmla tɛkɛtɛkɛ mɔ Zuifu’m be kpɛli be’n, ɔ nin wafa nga Farizifuɛ’m be yiyi Moizi Mmla’n nun’n. Farizifuɛ’m be ti’n, nvlefuɛ’m be wunman be wun fɛ kaan sa. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Farizifuɛ mun nin mmla klɛfuɛ’m be jin be wun kɛ be fa mmla kaka sɔ mɔ be bɔbɔ be kpɛli’n i kwlaa su. Ɔ maan be kacili kɛ trɔ nɔnninnɔnnin wie sa nvlefuɛ’m be ti’n su. Farizifuɛ mun nin mmla klɛfuɛ’m be nannan’m be kunnin Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ mun. Be boli i bo Abɛli su. Yɛ siɛn’n, be mma’m be su kplan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sɔ’m be asieliɛ’m be su sua. I lɛ’n nun’n, be kle kɛ be fa be nannan’m be nzuɛn’n su. I kpa bɔbɔ’n, be waan bé kún Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’m be nun Dan’n. Zezi seli kɛ Ɲanmiɛn su yaciman sa nga sran sɔ’m be yo’n cɛman be. I sɔ kusu yɛ ɔ yoli-ɔ. Afin kɛ afuɛ ablasan-nin-mɔcuɛ (38) sinnin’n, ɔ tuli be fɔ. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn e o afuɛ 70 nun.\nZezi seli ekun kɛ: “Amun mɔ amun si Mmla’n i kpa’n, amun yako! Afin amun tuli sa silɛ’n i lakle’n. Amun bɔbɔ amun a wluman nun, kpɛkun be nga be su wlu nun’n, amun kunndɛ kɛ amún tánndan be ɲrun.” (Liki 11:52) Sran sɔ mɔ sɛ é kwlá sé’n, sa silɛ’n i lakle’n wo be sa nun’n, be yɛ ɔ fata kɛ be yiyi Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun weiin kle nvlefuɛ mun-ɔn. Sanngɛ b’a yoman sɔ. Ɔ maan nvlefuɛ’m be kwlá timan Ɲanmiɛn ndɛ’n naan se kɛ bé wún i wlɛ.\n?Ndɛ nga Zezi kannin’n yoli Farizifuɛ nin mmla klɛfuɛ’m be sɛ? Nanwlɛ, w’a yoman be fɛ kaan sa. Ɔ maan kɛ Zezi fin sua’n nun fiteli’n, b’a yacimɛn i diin. Be usɛli i kosan kpanngban kpa. Nán kɛ be kunndɛ kɛ ɔ kle be like ti-ɔ. Sanngɛ be yoli sɔ naan ɔ kan ndɛ wie mɔ be kwla jran su be trɛ i’n.\n?Ngue ti yɛ Zezi seli Farizifuɛ mun nin mmla klɛfuɛ’m be kɛ be yako-ɔ?\n?Trɔ nɔnninnɔnnin benin yɛ Farizifuɛ mun nin mmla klɛfuɛ’m be fa suali nvlefuɛ mun-ɔn?\n?Be nga be kunndɛli kɛ bé kún Zezi’n, Ɲanmiɛn yoli be sɛ?


Sran ng’ɔ le fluwa klɛlɛ like kun’n—Ezekiɛl 9:2\nSran ng’ɔ le fluwa klɛlɛ like kun’n, ɔ ti Zezi Klist i nzɔliɛ. I yɛ ɔ́ síe sran nga bé fíte nun’n, be nzɔliɛ ɔ.\nAolia nun’n, Ezekiɛli wunnin sran nsiɛn, abɔlɛ yolɛ ninnge’m be o be sa nun sɛsɛsɛ. Sran kun o be nun’n, ɔ le fluwa klɛlɛ like kun. ?Wan mun yɛ sran sɔ’m be ti be nzɔliɛ ɔ?\nBe ti anzi nga Ɲanmiɛn sunmannin be kɛ be saci Zerizalɛmun klɔ’n be nzɔliɛ. Be yɛ bé wá núnnún Satan i mɛn’n Armagedɔn alɛ’n nun ɔn. Wafa nga e wun ndɛ sɔ’n i wlɛ siɛn’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. ?Ngue ti ɔ?\nAfuɛ 607 nun ka naan y’a ju Zezi blɛ su’n, be sacili Zerizalɛmun klɔ’n. Sanngɛ kwlaa naan sa sɔ’n w’a ju’n, Zoova fali sa wie mɔ be su yo be Zerizalɛmun lɔ’n kleli Ezekiɛli aolia nun. Ezekiɛli wunnin tete sa nga be yo i klɔ’n su’n. Kpɛkun, ɔ wunnin sran nsiɛn. Be “abɔlɛ yolɛ ninnge’m be o be sa nun sɛsɛsɛ. Sran kun o be nun, i wun tralɛ liɛ’n ti lɛn, fluwa klɛlɛ like kun wo kplo ng’ɔ ci i bo’n su.” (Ezekiɛl 8:6-12; 9:2, 3) Be seli sran sɔ’n kɛ ɔ wlan klɔ’n nun naan “be kwlaa nga be su bo awuyomo, bɔ be su kplin tete sa nga sran’m be yo be klɔ’n nun’n be ti’n, [ɔ] klɛ be ngban su nzɔliɛ kun.” I sin’n, be seli sran nsiɛn mɔ abɔlɛ yolɛ ninnge’m be o be sa nun’n be kɛ, be kun be kwlaa nga b’a sieman be nzɔliɛ’n. (Ezekiɛl 9:4-7) ?Ngue yɛ like nga Ezekiɛli wunnin i aolia nun’n, ɔ kle e ɔ? ?Wan yɛle sran ng’ɔ le fluwa klɛlɛ like kun’n?\nAfuɛ 612 nun ka naan y’a ju Zezi blɛ su’n, yɛ Ezekiɛli wunnin sa sɔ’n niɔn. Kɛ afuɛ nnun sinnin’n yɛ sa sɔ’n kpɛnnin su ɔ. Zoova maan Babilɔnifuɛ’m be ko sacili Zerizalɛmun klɔ’n. Zoova yoli sɔ naan ɔ́ tú i nvle nunfuɛ nga be ɲin yimɛn i’n be fɔ. (Zeremi 25:9, 15-18) ?Yɛ Zuifu nga be nin i be nanti klanman mɔ be kloman sa tɛtɛ nga be yo be klɔ’n nun’n nin? ?Be liɛ yoli sɛ? Zoova deli be.\nEzekiɛli w’a sieman sran’m be ngban su nzɔliɛ kpakpa. Yɛ w’a saciman klɔ’n wie. Ɲanmiɛn i anzi’m be fanngan nun yɛ Babilɔnifuɛ’m be sacili Zerizalɛmun klɔ’n niɔn. Sa nga Ezekiɛli wunnin i aolia nun’n, ɔ kle e like nga Zoova yoli i ɲanmiɛn su lɔ’n. Yɛle kɛ, ɔ seli i anzi mun kɛ be fa klunwifuɛ nga be o Zerizalɛmun lɔ’n be nunnunlɛ’n i wun ajalɛ. Naan be de sran kpa mun. *\nSa nga cɛn wie lele bé wá jú’n, i wie yɛ Ezekiɛli wunnin i aolia nun ɔn. Laa’n, e kannin kɛ sran ng’ɔ le fluwa klɛlɛ like kun’n, ɔ ti Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin mɔ be nin a wuman’n be nzɔliɛ. E seli ekun kɛ, sɛ é bó jasin fɛ’n naan sran kun sɔ e nun klanman’n, ɔ ti kɛ b’a sie i nzɔliɛ sa. Naan ɔ́ fíte nun. Sanngɛ koko nun wa’n, e wunnin kɛ ɔ fataman kɛ e yiyi ndɛ’n i nun kɛ ngalɛ’n sa kun. Afin, ndɛ ng’ɔ o Matie 25:31-33 nun’n, ɔ kle kɛ Zezi kunngba cɛ yɛ ɔ́ dí sran’m be jɔlɛ ɔ. Ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, yɛ ɔ́ yó sɔ ɔ. Blɛ sɔ’n nun’n, be nga be ti kɛ bua mun sa’n, bé fíte nun. Kpɛkun ɔ́ núnnún be nga be ti kɛ boli mun sa’n.\n?Ɔ maan ngue yɛ sa nga Ezekiɛli wunnin i aolia nun’n, ɔ kle e ɔ? Ɔ kle e like nnun:\nKwlaa naan b’a nunnun Zerizalɛmun’n, Ezekiɛli nin Zeremi nin Ezai be kannin sa ng’ɔ́ wá jú’n, i ndɛ kleli klɔ’n i sufuɛ mun. Andɛ’n, Zoova maan Klistfuɛ akpasua kaan kun m’ɔ kpa be sieli be ngunmin’n, be kle i sufuɛ’m be like. Yɛ be kan sa nga bé wá jú’n, i ndɛ kle sran mun kwlaa naan ɲrɛnnɛn dan’n w’a bo i bo. I kpa bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be kwlaa mɔ be ti Klist i sran mun’n, be di junman sɔ’n.—Matie 24:45-47.\nEzekiɛli w’a sieman sran nga bé fíte nun’n be nzɔliɛ kpakpa. Andɛ’n, Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be kusu be sieman sran’m be ngban su nzɔliɛ. Sanngɛ, be bo jasin fɛ’n. Kpɛkun be kan sa nga bé wá jú’n, be ndɛ kle sran mun. Junman sɔ mɔ be di i asiɛ wunmuan’n su’n, anzi’m be uka be yɛ be di ɔ.—Sa Nglo Yilɛ 14:6.\nKɛ Ezekiɛli blɛ su’n sa’n, be sieman be nga bé fíte nun’n, be ngban su nzɔliɛ kpakpa andɛ. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ sran’m be yo naan ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, b’a fite nun ɔn? Yɛle kɛ, kɛ be ti jasin fɛ’n, maan be nian Zezi i ajalɛ’n su. Maan be fa be wun man Ɲanmiɛn naan be yo be batɛmun. Kpɛkun, maan be nin Klist i niaan’m be bo’n yo kun be bo jasin fɛ’n. (Matie 25:35-40) Ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, sran sɔ’m bé fíte nun. I lɛ’n nun’n, ɔ ti kɛ b’a sie be nzɔliɛ sa.\nSran ng’ɔ le fluwa klɛlɛ like kun’n, ɔ ti Zezi i nzɔliɛ. Ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, Zezi síe sran kpanngban kpa be nzɔliɛ. Yɛle kɛ ɔ́ bú be kɛ be ti kɛ i bua mun sa. Kpɛkun, bé ɲán anannganman nguan asiɛ’n su.—Matie 25:33, 46. *\nAndɛ’n, sran nsiɛn nga abɔlɛ yolɛ ninnge’m be o be sa nun’n, be ti anzi mɔ be su Zezi su be kun alɛ’n, be nzɔliɛ. Bé wá núnnún nvlenlve nin klunwifuɛ’m be kwlakwla.—Ezekiɛl 10:2, 6, 7; Sa Nglo Yilɛ 19:11-21.\nAolia nun like nga Ezekiɛli wunnin i’n, ɔ kle wein kɛ Ɲanmiɛn su kanman klunwifuɛ nin sran kpa mun boman nun kunman be. (2 Piɛr 2:9; 3:9) Ɔ kle e ekun kɛ jasin fɛ’n bolɛ’n, ɔ ti cinnjin kpa dɔ nga su. Ɔ fata kɛ sran kwlaa be ti sa nga Ɲanmiɛn wá yó’n, i sin naan mɛn’n i awieliɛ’n w’a ju.—Matie 24:14.\n^ ndɛ kpɔlɛ 6 Be nga be fiteli nun’n, be nun wie yɛle Bariki m’ɔ ti Zeremi i fluwa klɛfuɛ’n, nin Ebɛd-Melɛki m’ɔ fin Etiopi’n, ɔ nin Rekabufuɛ mun. B’a sieman sran sɔ’m be ngban su nzɔliɛ kpakpa. (Zeremi 35:1-19; 39:15-18; 45:1-5) Sran’m be nzɔliɛ sielɛ’n, i bo’n yɛle kɛ bé fíte nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Klistfuɛ nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin mɔ be nin Ɲanmiɛn be nanti klanman’n, be liɛ’n, ɔ su yoman cinnjin kɛ be sie be nzɔliɛ wie naan b’a fite nun. Afin, kwlaa naan b’a wu’n annzɛ kwlaa naan ɲrɛnnɛn dan’n w’a bo i bo’n, yɛ Ɲanmiɛn sie be nzɔliɛ mlɔnmlɔn ɔn.—Sa Nglo Yilɛ 7:1, 3.\nFluwa’n nun kannganfuɛ’m be kosan mun—afuɛ 2016, Zuɛn


Wunnzue yilɛ nin bae dilɛ ti tɛ\nSatan klo kɛ amun yi wunnzue. Sran kpanngban be yi tɛ be man be nannan’m be wunmiɛn mun annzɛ mmusu mun be fa sasa be wun, naan sa w’a ɲanman be. Be sro aolia nun sran’m be tinmin’n, i ti yɛ be yo sɔ-ɔ. Be wla be sa mma ti blenga annzɛ be sa kɔmin nun banzrɛ mun. Be nɔn “ayre mun” annzɛ be fa kpakpa be wunnɛn’n su. Afin be waan “ayre sɔ’m” be le ta kpa. Ninnge nga sran wie’m be bu i kɛ be kwla sasa be’n, be wla be ase be sua’m be nun annzɛ be awlo’m be nun, annzɛ be sende be nvialiɛ nun lika wie nun. Wie’m be ko tu “ayre” afin be bu i kɛ be kwla fa ɲan be wun, annzɛ be suklu junman’n kwla yo kpa, annzɛ be kwla fa kunndɛ bla annzɛ bian.\nSɛ amun waan amun sasa amun wun Satan i lika sakpa’n, ɔ fata kɛ amun tra Zoova i janvuɛ. Ɲanmiɛn Zoova nin i anzi’m be le tinmin tra Satan nin i mmusu mun lele. (Zak 2:19; Sa Nglo Yilɛ 12:9) Zoova w’a fua kpa kɛ i janvuɛ nga be fa be wla kwlaa guɛ i su’n be ukalɛ ti’n, ɔ́ yí i tinmin’n i nglo.—2 Nyoliɛ 16:9.\nƝanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Nán amun yi wunnzue.” Zoova bu wunnzue yilɛ nin bae dilɛ’n be fɔ. Afin ayeliɛ sɔ’m be kwla yo maan mmusu’m be si Satan sie e.—Saun Yolɛ 19:26.


Maan e su Zoova nin awlɛn kpa |Like suanlɛ liɛ\nAza, nin Zozafati, nin Ezekiasi, nin Zoziasi\n“Ee! Anannganman, yaci! Nán ɔ wla fi kɛ m’an fɔnman. Yɛ n nantili wɔ atin’n su kɛ ɔ fata’n sa.”—2 FAMIƐN MUN 20:3.\nJUE: 52, 65\n?Kɛ Biblu’n se kɛ sran kun ‘guɛ i wla ase su Zoova, ɔ faman like uflɛ ukɛmɛn i su’n,’ i bo yɛle benin?\nZida famiɛn nnan nga e kannin be ndɛ’n, Zoova w’a yiman be blo. ?Ngue yɛ i sɔ’n kle e-ɔ?\n?Famiɛn nnan’n be nun onin yɛ a kunndɛ kɛ á níɛn i ayeliɛ’n su-ɔ? ?Ngue ti-ɔ?\n1-3. ?Kɛ Biblu’n se kɛ sran kun ‘guɛ i wla ase su Zoova, ɔ faman like uflɛ ukɛmɛn i su’n,’ i bo yɛle benin? An fa sa kun yiyi nun.\nFƆ M’Ɔ o e nun’n ti’n, e kwlakwla e yo sa tɛ. Sanngɛ, Zoova fali Zezi mannin naan ɔ fɛ i wun yi e ti tɛ. I sɔ’n ti, sɛ e yo e wun aenvuɛ naan e kaci e nzuɛn’n, e kwla srɛ i kɛ ɔ yaci e sa tɛ’n cɛ e. Sɛ e yo sɔ’n, ɔ su “nianman e sa tɛ’m be su yoman e sa.” (Jue Mun 103:10) Sanngɛ, ɔ fata kɛ e ‘gua e wla ase naan e su i kpa, nán e fa like uflɛ ukɛ i su.’ (1 Be Nyoliɛ 28:9) ?Kɛ mɔ fɔ o e nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla yo sɔ-ɔ?\n2 Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun i wlɛ’n, maan e kan famiɛn nɲɔn be ndɛ. Be yɛle Aza nin Amazia. Be yoli sa ng’ɔ ti kpa’n. Sanngɛ, be yoli sa tɛtɛ mun wie. Afin fɔ o be nun. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, Biblu’n waan: ‘Aza kloli Anannganman dan.’ (2 Be Nyoliɛ 15:16, 17; 25:1, 2; Nyanndra Mun 17:3) Aza yoli sa ng’ɔ yo Zoova fɛ’n. Ɔ ‘guɛli i wla ase suli i, w’a faman like uflɛ w’a ukɛmɛn i su.’ (1 Be Nyoliɛ 28:9) Amazia liɛ’n, i “anwlɛn’n yoli nnyɔn-nnyɔn.” Kɛ be ɔli alɛ kunlɛ mɔ be kwlali be kpɔfuɛ mun’n, ɔ fali be amuɛn mun. Kpɛkun, ɔ kotoli be bo.—2 Be Nyoliɛ 25:11-16.\n3 Sran ng’ɔ klo Zoova’n, ɔ ‘guɛ i wla ase su i, ɔ faman like uflɛ ukɛmɛn i su.’ Ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sú i tititi. Kɛ Biblu’n kán klɔ sran’n i awlɛn’n i ndɛ’n, wie liɛ’n, i klun akunndan’n i ndɛ yɛ ɔ kan-ɔn. Sɛ é kló like kun annzɛ é yó like kun’n, ɔ fin akunndan nga e bu’n. Kannzɛ fɔ o e nun’n, sanngɛ e kwla su Zoova nin awlɛn kpa. Nán sran yɛ ɔ mian e kɛ e yo sɔ-ɔ. E bɔbɔ yɛ e kunndɛ kɛ é sú i-ɔ.—2 Be Nyoliɛ 19:9.\n4 Like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe sa nga famiɛn Aza nin Zida famiɛn nsan ekun be yoli’n, be su. I liɛ’n, kɛ Biblu’n se kɛ sran kun su Ɲanmiɛn nin awlɛn kpa’n, é wún i wlɛ kpa. Famiɛn nsan sɔ mun yɛle famiɛn Zozafati, nin Ezekiasi nin Zoziasi. Zida famiɛn nnan sɔ’m be nin Zoova be nantili klanman. Sanngɛ wie liɛ’n, be yoli sa tɛ. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, Zoova w’a yiman be ase mlɔnmlɔn. Afin, ɔ wunnin kɛ be su i nin awlɛn kpa. ?Ngue ti yɛ Zoova wunnin be sɔ-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian be ayeliɛ’n su-ɔ?\nAZA “KLOLI ANANNGANMAN”\n5. ?Kɛ Aza yoli famiɛn’n, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ?\n5 Kɛ Izraɛlifuɛ’m be buli be wun nun akpasua nɲɔn’n, Aza yɛ ɔ yoli Zida akpasua’n i famiɛn nsan su’n niɔn. Kɛ ɔ yoli famiɛn’n, ɔ yoli maan b’a siman tekle i mɛn’n nun kun. Ɔ guali amuɛn nga i nannan’m be yoli’n be kwlakwla be blo. I nannan bla’n bɔbɔ m’ɔ “takali waka kun bɔ be sɔ” i’n, ɔ yoli maan b’a “bumɛn i wlengbi bla kun.” (1 Famiɛn Mun 15:11-13) Asa ekun’n, ɔ wlali Zidafuɛ’m be fanngan kɛ “be fa be wun mantan Anannganman,” naan “be fɛ i mmla fanunfanun’m be su.” Nanwlɛ, Aza yoli like kwlaa ng’ɔ kwla yo’n, naan i wiengu’m be su Zoova.—2 Be Nyoliɛ 14:3.\nAza yoli like kwlaa ng’ɔ kwla yo’n, naan b’a sɔman amuɛn Zida mɛn’n nun kun.\n6. ?Kɛ Etiopifuɛ’m be bali kɛ be nin Izraɛlifuɛ’m bé kún’n, ngue yɛ Aza yoli-ɔ?\n6 Kɛ Aza yoli famiɛn’n, lika’n yoli fɔuun lele afuɛ blu. Sran fi nin Zidafuɛ’m b’a kunman alɛ. Sanngɛ cɛn kun’n, Etiopi famiɛn’n fali sran miliɔn kun, ɔ nin alɛ kakaklolo 300. Be bali kɛ be nin Zida bé kún. (2 Be Nyoliɛ 13:23; 14:5, 8, 9) ?Blɛ sɔ nun’n, ngue yɛ Aza yoli-ɔ? Ɔ lafili Zoova su, ɔ srɛli i kɛ ɔ ukɛ i. I lɛ nun’n, Aza fali ajalɛ kpa. (An kanngan 2 Be Nyoliɛ 14:10 nun.) Kɛ wie liɛ bɔbɔ Izraɛli famiɛn’m be nantiman klanman’n, Zoova jran be sin. Ɔ maan, be kwla be kpɔfuɛ mun. Ɔ yo sɔ naan be si kɛ i yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn’n niɔn. (1 Famiɛn Mun 20:13, 26-30) Sanngɛ, kɛ mɔ Aza fɛli i wla’n guɛli i su’n, i ti yɛ ɔ jrannin Izraɛlifuɛ’m be sin-ɔn. Ɔ maan be kwlali be kpɔfuɛ mun, be nun kun sa w’a kaman lɛ. (2 Be Nyoliɛ 14:11, 12) Sanngɛ cɛn kun liɛ’n, Aza w’a lafiman Zoova su. Ɔ ko srɛli Siri famiɛn’n kɛ ɔ jrɛn i su. I lɛ nun’n, Aza dili sinnzin. (1 Famiɛn Mun 15:16-22) Sanngɛ, Zoova wunnin kɛ ɔ klo i. Nanwlɛ, Aza “kloli Anannganman.” ?Wafa sɛ yɛ e kwla niɛn i ajalɛ’n su-ɔ?—1 Famiɛn Mun 15:14.\n7, 8. ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Aza i ayeliɛ’n su-ɔ?\n7 Maan e bu e klun lɔ e nian sɛ e su Zoova nin awlɛn kpa o. I lɛ nun’n, maan e usa e wun kosan yɛ mun: ‘?Blɛ kekle nun’n, n yo like ng’ɔ yo Zoova fɛ’n? ?N yo like kwlaa nga n kwla yo naan fiɛn w’a tranman asɔnun’n nun?’ Maan e wla kpɛn Aza su. Ɔ yoli maan i nannan bla bɔbɔ’n, b’a bumɛn i wlengbi bla kun. Sɛ ɔ timan yakpafuɛ’n, nn w’a kwlá yoman sɔ. Ɔ ju wie’n, ɔ fata kɛ e yo yakpafuɛ kɛ Aza sa. Wienun-ɔn, b’a tu e awlofuɛ kun, annzɛ e janvuɛ kpa kun asɔnun’n nun. ?Ngue yɛ é yó-ɔ? ?E nin sran sɔ’n é sán nun ekun?\n8 Ɔ ju wie’n, e kwla bu akunndan nga Aza buli’n wie. Yɛle kɛ, e kwla bu i kɛ sran kwlakwla ti e kpɔfuɛ. Ɔ kwla yo suklu lɔ, annzɛ e junman diwlɛ lɔ. Kɛ mɔ e ti Zoova i Lalofuɛ’n ti’n, e like klefuɛ mun nin suklu ba’m be kwla yo e finfin. Kɛ mɔ e fa blɛ e kɔ aɲia dandan’m be bo’n, annzɛ e diman junman traman dɔ’n su naan be uka e akatua’n su ti’n, e wiengu junman difuɛ’m be kwla bu e finfinfuɛ. Sa kɛ ngalɛ’n sa’n be nun’n, maan e nian like nga Aza yoli’n su. Yɛle kɛ, maan e fa e wun wla Ɲanmiɛn sa nun. Maan e srɛ i, yɛ e tra e awlɛn e yo sa ng’ɔ ti kpa’n. Sɛ Ɲanmiɛn jrannin Aza sin’n, ɔ́ jrán e sin wie.\n9. ?Ngue ti yɛ kɛ e bo jasin fɛ’n, ɔ yo Zoova fɛ-ɔ?\n9 Aza w’a bumɛn i ngunmin i wun akunndan. Ɔ wlɛli i wiengu’m be fanngan kɛ “be fa be wun mantan Anannganman.” Maan e yo sɔ wie. Kɛ e bo jasin fɛ’n, Zoova sie i nzɔliɛ. Kpɛkun, ɔ yo i fɛ. Afin ɔ wun kɛ e klo i, naan e lafi su kɛ ɔ kwla nian e lika.\nZOZAFATI FƐLI I WLA’N KWLAA GUƐLI I ZOOVA SU\n10, 11. ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Zozafati i ayeliɛ’n su-ɔ?\n10 Zozafati “nantili klanman kɛ i si Aza fa nantili’n sa.” (2 Be Nyoliɛ 20:31, 32) Ɔ wlɛli i nvle nunfuɛ’m be fanngan naan be su Zoova titi. Kpɛkun, ɔ sunmannin sran wie mun kɛ be ko kle sran’m be like Zida klɔ’m be su. Kɛ bé kɔ́’n, be fali “Nyanmiɛn mmla fluwa’n be ɔli.” (2 Be Nyoliɛ 17:7-10) I sin’n, Zozafati ɔli Efraim okaoka lika’n nun lɔ. Lika sɔ’n wo Izraɛli i nglo lɔ famiɛn diwlɛ’n nun. Ɔ fali lɔfuɛ mun “bali Anannganman [...] be Nyanmiɛn’n i sin ekun.” (2 Be Nyoliɛ 19:4) Nanwlɛ, Zozafati “fɛli i wla’n kwlaa guɛli i Anannganman” su.—2 Be Nyoliɛ 22:9.\nZozafati wlɛli i nvle nunfuɛ’m be fanngan naan be su Zoova titi.\n11 Andɛ’n, Zoova kunndɛ kɛ sran’m be si i asiɛ wunmuan’n su. E yɛ ɔ fata kɛ e kle be like naan b’a si i-ɔ. ?E di junman sɔ’n wie anglo kwlakwla? Atrɛkpa’n, e kunndɛ kpa kɛ é klé sran kun i like naan ɔ su Zoova wie. Yɛ i sɔ’n ti, e srɛ Ɲanmiɛn titi. Sɛ e mian e ɲin’n, Zoova fanngan nun e kwla bo sran kun i Biblu’n nun like klelɛ bo. ?Sɛ ɔ fata kɛ e fa e wunmiɛn lolɛ blɛ’n e ko kle sran’m be Biblu’n nun like’n, é yó sɔ? E niaan nga be sa sin w’a bubu be’n, maan e wla be fanngan naan be sa be sin Zoova wun ekun. I liɛ’n, é klé kɛ e nian Zozafati i ayeliɛ’n su. Be nga be tuli be asɔnun’n nun mɔ atrɛkpa b’a wla be nzuɛn tɛ’n i ase’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be ko wla be fanngan naan be sa be sin Zoova wun ekun.\n12, 13. (a) ?Kɛ srɛ kunnin Zozafati’n, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Zozafati i ayeliɛ’n su-ɔ?\n12 Kɛ sonja kpanngban kpa be bali kɛ be nin Zidafuɛ’m bé kún’n, srɛ kunnin Zozafati. Sanngɛ, ɔ yoli kɛ i si Aza sa. Yɛle kɛ, ɔ fɛli i wun wlali Zoova sa nun naan ɔ jrɛn i sin. (An kanngan 2 Be Nyoliɛ 20:2-4 nun.) Ɔ srɛli Zoova. Ɔ seli i kɛ i nvle nunfuɛ’m be leman wunmiɛn naan b’a kwla be kpɔfuɛ mun, naan be siman like ng’ɔ fata kɛ be yo’n. Zozafati lafili su kɛ Zoova kwla jrɛn i sin. I sɔ’n ti, ɔ seli i kɛ: “E nyin ta ɔ nyrun.”—2 Be Nyoliɛ 20:12.\n13 Kɛ sa’m be tɔ e su’n, wie liɛ’n, e yo kɛ Zozafati sa. Yɛle kɛ srɛ kun e, yɛ e wunman like ng’ɔ fata kɛ e yo’n. (2 Korɛntfuɛ Mun 4:8, 9) Sanngɛ, maan e wla kpɛn like kun mɔ Zozafati yoli’n su. Ɔ srɛli Zoova nvlefuɛ’m be kwlaa be ɲrun lɛ. Ɔ seli kɛ be leman wunmiɛn. (2 Be Nyoliɛ 20:5) Siɛ nin niɛn mun, amun nian Zozafati i ayeliɛ’n su. Sa ng’ɔ o amun bɔbɔ nin amun awlobo’n su’n, an kan kle Zoova. Amun srɛ i naan amun wun like ng’ɔ fata kɛ amun yo’n. Amun yo sɔ amun awlofuɛ’m be ɲrun. Nán ɲannzuɛn kun amun. I liɛ’n, bé wún kɛ amun lafi Zoova su. Sɛ Zoova jrannin Zozafati sin’n, ɔ́ jrán amun sin wie.\nEZEKIASI NANTILI KLANMAN\n14, 15. ?Wafa sɛ yɛ Ezekiasi kleli kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su-ɔ?\n14 Famiɛn ng’ɔ “mantannin Anannganman” wie’n, yɛle Ezekiasi. Sanngɛ nn, i si sɔli amuɛn mun. Ezekiasi “bubuli sraka yiwlɛ lika bɔ be o kpɔlɛ’m be su’n. Ɔ bubuli yɛbuɛ nga be takali be’n. Ɔ kpɛli waka nga be takali bɔ be sɔ be’n. Ɔ fufuli aaba wuo nga Moiz yoli i laa’n.” Afin, Izraɛlfuɛ’m be koto aaba wuo sɔ’n i bo. Nanwlɛ, Ezekiasi w’a kpɔciman Zoova. Ɔ “fali mmla nga Anannganman fa mannin Moiz’n su.”—2 Famiɛn Mun 18:1-6.\n15 Ezekiasi blɛ su’n, Sankeribu m’ɔ ti Asiri famiɛn’n, ɔ nin i sonja’m be bali Zida mɛn’n nun. Be bali kɛ bé sáci Zerizalɛmun klɔ’n. Blɛ sɔ nun’n, Sankeribu kannin Zoova i ndɛ tɛtɛ mun. Kpɛkun, ɔ kunndɛli kɛ Ezekiasi fɛ i wun mɛn i. Sanngɛ, Ezekiasi lafili Zoova su. Ɔ si kɛ Zoova kwla sa’n kwlaa yo, naan Asirifuɛ’m be kwlá jrɛnmɛn i ɲrun. I sɔ’n ti, ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ jrɛn i sin. (An kanngan Ezai 37:15-20 nun.) Zoova tɛli i su. Yɛle kɛ, i anzi’n ko kunnin Asirifuɛ’m be sran akpi akpi ya sran akpi akpi ablaɔcuɛ nin nnun (185.000).—Ezai 37:36, 37.\n16, 17. ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Ezekiasi i ayeliɛ’n su-ɔ?\n16 Cɛn kun’n, Ezekiasi tɔli tukpacɛ, ɔ timan nguan liɛ. Blɛ sɔ nun’n, ɔ srɛli Zoova kɛ maan i wla kpɛn i su naan ɔ ukɛ i. Afin, w’a fɔnman. (An kanngan 2 Famiɛn Mun 20:1-3 nun.) Zoova tili Ezekiasi i srɛlɛ’n. Yɛ ɔ yoli i juejue. Biblu’n kle kɛ andɛ’n, e kwlá lafiman su kɛ sɛ e tɔ tukpacɛ’n, Ɲanmiɛn yó e juejue. Sanngɛ, like nga Ezekiasi yoli’n, e kwla yo wie. Yɛle kɛ, e kwla srɛ Zoova kɛ ɔ suan e bo. E kwla se i kɛ: “Eee, Zoova, yaci. Maan ɔ wla kpɛn su kɛ e nin wɔ e nantili klanman, yɛ n suli wɔ nin awlɛn kpa.” Nanwlɛ, maan e lafi su kɛ Zoova nian e lika. Sɛ e tɔ tukpacɛ bɔbɔ’n, i wla su fiman e su.—Jue Mun 41:4.\n17 ?Ngue ekun yɛ Ezekiasi yoli mɔ e kwla nian su-ɔ? Wienun-ɔn, sa wie tanndan e nin Zoova e afiɛn. Ɔ maan, e nin i e kwlá nantiman klanman. Annzɛ like wie i yolɛ ti’n, e ɲanman e ti e suman Zoova. I wie yɛle kɛ, andɛ’n, sran sunman be yi sran dandan’m be ayɛ dan. Wie liɛ’n, be siman sran sɔ mɔ be kɛn i ndɛ’n bɔbɔ. Be fa be blɛ’n be klɛ sran sɔ’m be su ndɛ. Annzɛ, be nian sran sɔ’m be foto ɛntɛnɛti su. Blɛ sunman’n, be nin sran’m be koko yalɛ ɛntɛnɛti su. E nin e osufuɛ mun, nin e janvuɛ mun e kwla koko yalɛ ɛntɛnɛti su. Sanngɛ, nán maan i sɔ yolɛ’n fa e blɛ’n. Kɛ e fa e foto e sie i ɛntɛnɛti su, annzɛ e kan ndɛ wie e sie i lɔ’n, wie liɛ’n, sran sunman be kɛn i su ndɛ klanman. Kɛ ɔ yo sɔ’n, ɔ cɛman naan y’a di tutre. Sɛ kusu e wun kɛ sran’m be nianman e foto mun kun’n, ɔ cɛman naan w’a yo e ya. I lɛ nun’n, akoto Pɔlu, nin Akila nin Prisiyi be kle e ajalɛ kpa. B’a faman be ɲin b’a siemɛn i ninnge kwlaa nga sran’m be yo be’n, be su. I li ninnge nga be mɔ be suman Zoova’n be yo be’n, yɛ b’a yoman be cinnjin-ɔn. Biblu’n waan Pɔlu “fɛ i wun mannin Nyanmiɛn ndɛ kanlɛ’n mlɔnmlɔn.” Akila nin Prisiyi kusu’n, be kleli be wiengu mun “Nyanmiɛn ndɛ’n weinwein kpa.” (Sa Nga Be Yoli’n 18:4, 5, 26) Maan e tinuntinun e fa kosan nga mun e usa e wun: ‘?N yi sran wie’m be ayɛ ngboko? ?N fa min blɛ’n n yo ninnge nga be yoman sa ye’n?’—An kanngan Efɛzfuɛ Mun 5:15, 16 nun.\nZOZIASI I ƝIN YILI ZOOVA\n18, 19. ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Zoziasi i ayeliɛ’n su-ɔ?\n18 Famiɛn nga i ɲin yili Zoova wie’n, yɛle Ezekiasi i wa Zoziasi. Ɔ fɛli i “wla’n kwlaa” guɛli i Zoova su. (2 Be Nyoliɛ 34:31) I nun m’ɔ te yo gbanflɛn’n, “ɔ fɛli i wun mantannin i nannan David i Nyanmiɛn’n.” Amuɛn kwlaa nga sran’m be sɔ be’n, ɔ yili be Zida mɛn wunmuan’n nun. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ le afuɛ 20. (An kanngan 2 Be Nyoliɛ 34:1-3 nun.) Zoziasi miɛnnin i ɲin yoli like ng’ɔ yo Zoova fɛ’n. Sran kwlaa nga be yoli Zida lɔ famiɛn’n, be nun sunman b’a yoman kɛ i sa. Cɛn kun’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n wunnin Ɲanmiɛn i mmla fluwa’n, Ɲanmiɛn sua’n nun lɔ. Atrɛkpa’n, mmla fluwa nga Ɲanmiɛn maan Moizi klɛli’n niɔn. Kɛ be kanngannin nun kleli Zoziasi’n, ɔ wunnin kɛ ɔ fata kɛ ɔ su Zoova kpa tra laa’n. Kpɛkun, ɔ wlɛli i nvle nunfuɛ’m be fanngan kɛ be yo sɔ wie. Ɔ maan Zoziasi ɲin su’n, i nvle nunfuɛ’m b’a “kaci-man be sin b’a si-man be nannan’m be Nyanmiɛn’n.”—2 Be Nyoliɛ 34:27, 33.\nLike ng’ɔ fata kɛ Zoziasi yo i ndɛndɛ naan Zoova klun jɔ i wun’n, ɔ yoli.\n19 Gbanflɛn nin talua mun, amun nian Zoziasi i ayeliɛ’n su. An mian amun ɲin suan like naan amun si Zoova kpa. Atrɛkpa’n, Zoziasi i nannan Manase m’ɔ yoli famiɛn wie’n, yɛ ɔ kannin Zoova i ndɛ kleli i-ɔ. Amun kusu, awlo lɔ nin asɔnun’n nun’n, an fa amun wun mantan sran kpɛnngbɛn mun naan be kle amun like. Ninnge kpakpa nga Zoova yo mannin be’n, be kwla kan be ndɛ kle amun. ?Kɛ be kanngannin Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun be kleli Zoziasi’n, amun wla kpɛn like ng’ɔ yoli’n su? Like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo naan Zoova klun w’a jɔ i wun’n, ɔ yoli i ndɛndɛ. Amun kusu, an kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun. Yɛ an mian amun ɲin be nanti su. I liɛ’n, amun nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n mántan kpa. Kpɛkun, amun klun jɔ́. Asa ekun’n, Zoova i ndɛ kanlɛ’n yó amun fɛ. (An kanngan 2 Be Nyoliɛ 34:18, 19 nun.) Sɛ amun kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, atrɛkpa’n, amún wún kɛ ɔ fata kɛ amun yo ninnge wie mun naan amun a kwla su Ɲanmiɛn kpa. Sɛ amun wun i sɔ’n, an mian amun ɲin be yo. I sɔ yɛ Zoziasi yoli-ɔ.\n20, 21. (a) ?Zida famiɛn nnan’n be wun ndɛ benin yɛ e kwla kan-ɔn? (b) ?Ngue yɛ like suanlɛ ngɔ́ bá lɛ’n wá fá e ɲin síe su-ɔ?\n20 ?Ngue yɛ Zida famiɛn nnan mɔ y’a kan be ndɛ’n, be kle e-ɔ? Famiɛn nnan sɔ’m be suli Zoova nin awlɛn kpa. Yɛle kɛ, be yoli like ng’ɔ fata kɛ be yo naan Zoova klun w’a jɔ be wun’n. Yɛ be suli i tititi. Kɛ be kpɔfuɛ’m be bali kɛ be nin bé kún’n, be fali be wun wlali Zoova sa nun. Like ng’ɔ yo ɲɛnmɛn’n yɛle kɛ, be kloli Zoova. I sɔ’n ti yɛ be suli i-ɔ.\n21 Famiɛn nnan sɔ’n, fɔ o be nun. Yɛ be yoli sa wie mɔ be timan kpa’n. Sanngɛ, Zoova w’a yiman be blo. Afin kɛ ɔ niannin be awlɛn’n nun’n, ɔ wunnin kɛ be klo i kpa. E kusu, fɔ m’ɔ o e nun’n ti, e fɔn. Sanngɛ, sɛ Zoova wun kɛ e su i nin awlɛn kpa’n, ɔ su yiman e blo. Sa nga famiɛn sɔ’m be yoli m’ɔ timan kpa’n, like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá fá e ɲin síe be su naan e nin Zoova e nanti klanman.


Se sa nga é yô'n é yôé wéinwéin'n ke i bobo yô sa wéinwéin sa'n, é nin amun di anuanse, ye i Wa Jésus i mmôdya'n man é wun sa'n kwlaa wiéh. Se é sé ke sa te nu'an é wun'n, wun'n é su laka é wun, é di'a nanwle. Sannge se é di sa nga é yôli'n i nanwle klé Nyanmien'n, é kwla fa é wla gue i su, afin o yô sa i nuan su, oh yatyih tye é, o man é wun sa'n wiéh.\n Ke oh yôh so'n, wuun Saul te wla é Min'n i sonnzonfue'm bé sre ke oh kunh bé, i so'n ti, o oo Nyanmien nyrun dyranfue dan'n i wun lo, o sre i ke o men i Nyanmien sua nga bo bé ô Damas lo'n bé wun fluwa, nan se o tô swran wié lo'n, se yasua ô, bla ô, bo bé fa nde su'n oh tyih bé ba Jérusalem. Ke oh koh b'o wa dyu Damas lo'n, kpekuun nyanmien'n kpadya piaa guee i su. O toli, o tii swran kun nen, o sé i ke: ?Saul, Saul, nzu ti ye a klé n yale soo? Ye o use i ke: ?Nannan, bé fle o se? Ye o sé ke: Min Jésus-o, min ye a klé n yale nion. Sannge dyaô wlu klo'n nun, bé wa klé o liké nga a wa yô'n. Bé bo bé ko i sunmanle'n, bé dyin le bé too amulé, bé tili nen so'n, sannge o wu'an asé. Bé tre i sa bé fe oo Damas lo. Saul dyaôli, i nyin'n gua su, sannge o wu'an asé. Bé tre i sa bé fe oo Damas lo. O dii lé nsan, o wu'an asé, o di'a liké, o no'an nzué. Ke oh yôh so'n, Jésus i sonnzonfue kun ô Damas le, bé fle i Ananias. O wuun é Min'n aôlia nun, o flelii. Ananias séé ke: Nannan, man srô! Ye é Min'n sé i ke: Dyaô ko atin bo bé flee i Séiin'n su Judas awlô lo, kô nian Saul b'o fin Tarse'n i ôsu. O nin Nyanmien bé su kôkô yale. O wuun bian kun bo bé fle i Ananias'n aôlia nun, o wluu lo, o fe i sa fue i su nan o wun asé. Ananias sé ke: Nannan, n tili tete kwlaa nga bian so'n yôô o swran mun Jérusalem lo'n, swran sunman bé nuan nun, ye Nyanmien nyrun dyranfue dandan'm bé meen i atin ke, swran kwlaa b'o bô o dunman klo nga su wa'n, o tyii! Sannge é Min'n sé i ke: Ko, afin bian so'n, man fe ke o di n dyunman, nan o bô n dunman'n nvlé wié'm bé nun, famien nin Israël mma'm bé nyrun, ye m ma klé i nyrennen kwlaa ng'o wa wuin n dunman nun'n. Ananias oli, ke o dyuu awlô lo'n, o fe i sa'n fuaa Saul su, o sé i ke: Min niaan Saul, ke ah bah'n, é Min Jésus b'o fitéé o nyrun atin'n nun lo'n o sunmaan min ke m ma tiké o nyin nan Nyanmien Wawe'n fa o katyi i lie mlonmlon. I ôsu kunngba so'n nun liké wié ke dyué wun bui sa fin i nyin su toli, nan wa wun asé. O dyaôli nan ba yô i baptême. Ke o dii liké'n, o nyaan wunmien ékun. O dii lé nnyon kun Jésus sonnzonfue'm bé wun Damas le, kpekuun o su kan Jésus nde Nyanmien sua'm bé nun, ke Jésus ti Nyanmien Wa. Bé kwlaa nga bé ti i nde'n, o bôô bé nuan, bé sé ke: ?Nenh i ye o klé bé bo bé bô dunman so'n bé nyrennen Jérusalem lo nion? ?Wa baman wa ke o wa tyi bé ko Nyanmien nyrun dyranfue dandan'm bé dyasu? Sannge nde kanle'n si Saul wun ye i nde'n kwla bé, ke oh kanh ke Jésus ti Christ'n (*f1*), b'oh yiyih nun klé Juif'm bo bé tran Damas lo'n, bé le'a nde fi ke'en kun. Ke o dii lé nnyon kun'n, Juif'm bé tyityii ke béh kunh Saul, sannge Saul tii bé ndyityie so'n. Bé sese klo'n i anuan'm bé nun kongue nin wia nun ke béh kuinh. Sannge kongue i sonnzonfue'm bé fe wlaa gbôgbô kun nun dyre klo i wun nga bé sili'n i sin lo. Ke Saul dyuu Jérusalem lo'n, i waan oh feh i wun mantan Jésus sonnzonfue mun, sannge bé kwlaa bé srôé, bé lafi'a su ke wa yô Jésus sonnzonfue sakpa. Sannge Barnabas fe bé oo bé bo Jésus sunmaan bé'n bé wun lo, o kan kléé bé ke Saul wuun é Min'n atin'n nun, o nin i idyoli, o kan nde yakpa su Jésus dunman nun Damas lo. Ke o fin tyen so'n nun'n, o nin bé wlan Jérusalem klo'n nun, bé ko bé ba, ye o kan nde é Min'n dunman nun yakpa su. Ye o kan nde klé Juif'm bo bé idyo Grec'n, bé si akplôwa, bé sofue mun ye bé klô ke béh kuinh nion. Ke aniaan'm bé tii i so'n, bé fe oo Césarée, nan bé man wa o Tarse. Asonunfue'm bo bé ô Judée, nin Galilée, nin Samarie men wunmuan'n nun lo'n, bé le aladyé, asonun'n ko i nyrun. Ke bo asonunfue'm bé srô é Min'n bo Nyanmien Wawe'n dyran bé sin'n, bé tre.\nN swran kpa mun, sa kwlaa nga Nyanmien séé ke oh yôh bé so'n ti, man é wla sa kwlaa ng'o satyi swran'n nin akunndan tete'n kwlaa bé asé. Se é waan é srô Nyanmien'n, man é nian é wun kpa ke nanh man sa kaan sa tran é nin i é afien.\nN swran kpa mun, sa kun ô le bo nanh amun wla fi, yele ke, é Min'n lie'n, tyen ba kun'n ti i nyrun afue akpi, ye afue akpi'n ti i nyrun tyen ba kun.\n Amun mmla kléfue nin Pharisifue dunman klôfue mun, an yakô! Yele ke an wunnzin klôwa nin talié'm bé sin, sannge liké ng'o ô nun'n an nyeen wué kéklé su amun kônvi kpli'n ti. Pharisifue anyansifue, dun mmua wunnzin klôwa'n nin talié'm bé klun lo nan i sin'n kusu wa yô yeiin. Amun mmla kléfue nin Pharisifue dunman klôfue mun, an yakô! Yele ke an ti ke ndia su sua bo ba ken i ayré ufué sa, i tale'n yô klaan, sannge i klun lo'n ti swran ôwié, nin ninngé tete wafa'n kwlaa. Amun kusu ke an ti soo. Ke swran'm bé wun amun'n, an fa swran kpa, sannge dunman klôle'n nin sa tete'n kwlaa bé ô amun awlen'n nun.\nLiké nga an klô ke swran yô man amun'n, anh yô i wunsu man bé.\nPharisifue anyansifue, dun mmua wunnzin klôwa'n nin talié'm bé klun lo nan i sin'n kusu wa yô yeiin.\nKe bo a ti gbanflen kaan'n ti, nanh yô man swran fi yô o finfin, sannge yô sa ng'o ti kpa'n, man bé nga bé lafi Christ su'n bé nian su yô, o idyole nun ô, o nzuen'n nun ô, o swran klôle nun ô, o Nyanmien sulafile nun ô, o nin sa te bo a yôman nin ô.\n Nanh amun nin bé nga bé lafi'a Christ su, bo amun nzuen'n seman'n, an san nun. ?Nzu anuanse ye swran kpa nin swran te'n bé dio? ?Wia'n nin aôsin'n bé kwla tran lika wle? ?Christ nin mmusu'm bé si Satan'n bé nuan se? ?Swran ng'o lafi Christ su'n nin swran ng'o lafi'e i su'n bé akunndan'n ti kun? ?Bé kwla fa sua kun yô Nyanmien nin amuen'm bé sua? Afin é ti Anannganman Nyanmien'n i sua, afin Nyanmien bobo waan: «Min nin bé éh tranh, éh sanh nun, Nh yôh bé Nyanmien, ye bé kusu béh yôh n swran.» I so'n ti, «É Min Nyanmien séé ke: Anh dyaô bé nun, Nanh an fa amun wun mantan bé, Nanh an kan fien. Ye nh soh amun nun, Nh yôh amun si, Ye amun kusu amunh yôh n wa yasua nin n wa bla. Ke é Min Nyanmien Kpli'n sé soo.»\n Ke oh yôh so'n, wuun Saul te wla é Min'n i sonnzonfue'm bé sre ke oh kunh bé, i so'n ti, o oo Nyanmien nyrun dyranfue dan'n i wun lo, o sre i ke o men i Nyanmien sua nga bo bé ô Damas lo'n bé wun fluwa, nan se o tô swran wié lo'n, se yasua ô, bla ô, bo bé fa nde su'n oh tyih bé ba Jérusalem. Ke oh koh b'o wa dyu Damas lo'n, kpekuun nyanmien'n kpadya piaa guee i su. O toli, o tii swran kun nen, o sé i ke: ?Saul, Saul, nzu ti ye a klé n yale soo? Ye o use i ke: ?Nannan, bé fle o se? Ye o sé ke: Min Jésus-o, min ye a klé n yale nion. Sannge dyaô wlu klo'n nun, bé wa klé o liké nga a wa yô'n. Bé bo bé ko i sunmanle'n, bé dyin le bé too amulé, bé tili nen so'n, sannge o wu'an asé. Bé tre i sa bé fe oo Damas lo. Saul dyaôli, i nyin'n gua su, sannge o wu'an asé. Bé tre i sa bé fe oo Damas lo. O dii lé nsan, o wu'an asé, o di'a liké, o no'an nzué. Ke oh yôh so'n, Jésus i sonnzonfue kun ô Damas le, bé fle i Ananias. O wuun é Min'n aôlia nun, o flelii. Ananias séé ke: Nannan, man srô! Ye é Min'n sé i ke: Dyaô ko atin bo bé flee i Séiin'n su Judas awlô lo, kô nian Saul b'o fin Tarse'n i ôsu. O nin Nyanmien bé su kôkô yale. O wuun bian kun bo bé fle i Ananias'n aôlia nun, o wluu lo, o fe i sa fue i su nan o wun asé. Ananias sé ke: Nannan, n tili tete kwlaa nga bian so'n yôô o swran mun Jérusalem lo'n, swran sunman bé nuan nun, ye Nyanmien nyrun dyranfue dandan'm bé meen i atin ke, swran kwlaa b'o bô o dunman klo nga su wa'n, o tyii! Sannge é Min'n sé i ke: Ko, afin bian so'n, man fe ke o di n dyunman, nan o bô n dunman'n nvlé wié'm bé nun, famien nin Israël mma'm bé nyrun, ye m ma klé i nyrennen kwlaa ng'o wa wuin n dunman nun'n. Ananias oli, ke o dyuu awlô lo'n, o fe i sa'n fuaa Saul su, o sé i ke: Min niaan Saul, ke ah bah'n, é Min Jésus b'o fitéé o nyrun atin'n nun lo'n o sunmaan min ke m ma tiké o nyin nan Nyanmien Wawe'n fa o katyi i lie mlonmlon. I ôsu kunngba so'n nun liké wié ke dyué wun bui sa fin i nyin su toli, nan wa wun asé. O dyaôli nan ba yô i baptême. Ke o dii liké'n, o nyaan wunmien ékun. O dii lé nnyon kun Jésus sonnzonfue'm bé wun Damas le, kpekuun o su kan Jésus nde Nyanmien sua'm bé nun, ke Jésus ti Nyanmien Wa.\n?Se o ti'a so'n, bé bo bé yô baptême bé bo bé wuli'n bé ti'n, béh yôéh se? ?Se swran wuo o su tye'an mlonmlon'n, nzu ti ye bé yô baptême bé tio?\n I so'n ti, Nyanmien yii i sa bé su, o man bé kônvi so nyannzuen sa'm bé yôle, lélé o man bé mmla'm bé yatyi bian nna nga Nyanmien siéé i su'n, bé yô sa ng'o ti'e i su mlonmlon'n. Yasua'm bé kusu bé yatyi bla nna nga Nyanmien siéé i su'n, bé wun yrayra bé bé wiéngu yasua'm bé kunndele'n nun, bé yô nyannzuen sa mun, o man bé nyan bé sa tete so'm bo bé yô'n i nuan akatua.\n Waka kpa'n kwla su'a mma tete, ye waka b'o ti'a kpa'n kwla su'a mma kpakpa. Waka kwlaa b'o su'a mma kpa'n bé kpe yii sin nun. I so'n ti, bé nzuen'n ye amunh fah si béo. Nanh swran kwlaa nga bé fle min bé Min'n bé ngba ye béh yôh men nga Nyanmien sié'n i nunfueo, san swran ng'o yô min Si b'o ô nyanmien su lo'n i klun sa'n, i ye oh yôh men so'n nunfueo. Tyen so'n nun swran kpanngban kpa bé wa usa n ke: ?Nannan, Nannan, o dunman nun ya ka'an Nyanmien nde? ?O dunman nun ya fua'an asie usu? ?Ye o dunman nun ya yô'a sa kéklééklé mun? Ye nh séh bé ke: Amun bo an satyi mmla'n, anh fa dyaô min wun le. N si'a amun mlonmlon.\n An suan Nyanmien Nde nga bé kleli'n, afin an bu ke i nun ye amunh nyanh anannganman nguan nion, ye nde so'n bé kan min nde. O nin i so'n ngba, an klô'a ke an bla n sin nan an nyan nguan!


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Filipʋ 1\n1 'An 'bɔ Pɔl 'lee Timote nɛn kʋ cɩ Zozi Crizi 'sunɔn 'a bɛ, kʋɛ 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ. Kʋa crɛn -tɛ minnun pɛɛnɔn nɛn o drɛ Zozi Crizi -le vɛ -a ɛn o ya Filipʋ 'fla bɛ -wlɛ. Kʋa crɛn -tɛ minnun nɛn 'o yiɛ -tɔa -leglizi -va 'lee minnun nɛn o "paa o va bɛ -wlɛ.\nPɔl Bali trʋ 'ba Zozinɔn nɛn Filipʋ fla bɛ -wlɛ\n3 Tʋ -tʋdʋ pɛɛnɔn man -te 'ka 'cin -trɔa 'an 'ji bɛ, an 'mɛn Bali muo -fɔa. 4 Tʋ pɛɛnɔn man, -te "mɛɛn vɩ 'nan 'an Bali trʋ 'ba 'cee 'wɩ man bɛ, ci "nrandɩ -dan a 'an 'lɔ. 5 An Bali muo -fɔa, kɔɔ yi tɛdɛ nɛn ka wɩɩ Zozi man -trilii, -e 'e bɔ cɛɛgʋ yi -a bɛ, ka 'pa 'an 'va ɛn -kaa Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn fuila "man. 6 An yi -tɛala "da 'nan, Bali 'bɔ nɛn e 'wɩ "yi zɩɛ -a pei 'trɔa 'ka 'va bɛ, yaa dra -e 'e 'kʋ 'e 'lɛ 'trilii, -e 'e 'lɛ sɔɔ tʋ nɛn Zozi Crizi -taa "man "bɛ -a.\n7 -Te 'wɩ zɩɛ -a -cin a 'an 'ji 'cee "wɛan bɛ -a -nɔan da nɛn, kɔɔ 'ka 'nan wɩ a 'an man 'kpa tɩglɩ. Tʋ nɛn te an ya -pʋ 'kuin oo, ɛn tʋ nɛn te 'an -tɔ 'kpa tɩglɩ Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn -sru minnun tanɔn yiɛ man oo, "yi "nɛn Bali -a drɛ 'mɛn bɛ e drɛ -kaa pɛɛnɔn 'le vɛ -a. 8 -Te maan 'vɩ 'nan an 'ka ye "yi "le zɩ Zozi Crizi 'ka ye "yi "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ bɛ, Bali -a -tɔa 'nan 'wɩ 'kpa nɛn.\n9 Ɛn 'wɩ nɛn maan laabo Bali lɔ te an ya Bali trʋ 'banan bɛ -nyrɛn 'nan, yɩdɩ "yi 'e 'pa "da 'ka 'va, ɛn 'wɩ 'tɔdɩ 'lee 'wɩ 'fa 'si bli 'e 'kɔn 'ka yei, 10 -e 'ka -kɔla 'wɩ nɛn e cɩ tɩglɩ bɛ -a -si siadɩ -a. -Te e drɛ zɩɛ, Zozi 'ta nyan bɛ, te ka ya 'saun, ɛn 'tɔ 'tʋ 'ka 'kɔan 'e 'padɩ 'ka man dɩ. 11 Ɛn "nyian bɛ te 'cee 'wɩ nɛn kaa drɛ 'trɛda bɛ, e ya 'e fadɩ Zozi Crizi -le 'wɩ "yi 'saza 'a. 'E drɛ zɩ, -e minnun 'o Bali 'tɔ 'sia -dan, te waa bɔa.\nPɔl 'e yra 'yɩ Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ man\n12 'An "bʋɩ Zozinɔn, an ya "vale 'ka -tɔ 'nan, 'wɩ nɛn e 'bɔ 'an man bɛ, -yɛɛ -maan ɛn Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn fuila "man. 13 Kɔɔ 'sounjanun pɛɛnɔn nɛn 'o yiɛ -tɔa mingɔnnɛn -le 'kɔn 'va bɛ, 'lee 'flanɔn pɛɛnɔn waa -tɔ 'nan Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ man nɛn an ya -pʋ 'kuin. 14 Zɩ -kaa "bʋɩ Zozinɔn "kaga 'an 'yɩ -pʋ 'kuin bɛ, ɛn -wee yi -tɛradɩ Minsan da 'pa "da, -a -nan nɛn wa'a "klanlɛ "nyian dɩ, ɛn o Bali -le 'wɩ 'vɩ minnun lɛ.\n15 Maan -tɔa 'nan min -mienun a o va bɛ, "o Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn ve man bʋdɩ -a 'an 'va zia, ɛn waa ve -sa -fɔdɩ pɛ -ji. 'Pian min -mienun "o Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn ve 'o 'ci 'fɩdaa 'a. 16 Minnun zɩɛ 'o dra 'an yɩdɩ "yi "le "wɛan. Kɔɔ waa -tɔa 'nan Bali 'an 'pla 'nan -e 'an 'tɔ Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn -sru minnun tanɔn yiɛ man. 17 Ɛn minnun nɛn "o Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn ve -sa -fɔdɩ pɛ -ji 'an 'va zia bɛ, wa'a ve 'o 'ci 'fɩdaa 'a dɩ. E ya o ji 'nan "wɛɛ drɛ zɩɛ, te 'mɛn yra yɩdɩ "paa "da -pʋ 'kuin. 18 'Bɛ 'ka "mɛn 'ji fɛ -tʋ -a dɩ. -Te -wee ci "nrɔndɩ a -wlidɩ oo, ɛn -te 'bɛ "cɛɛ dɩ 'o 'ci "nrɔnman "yi oo, -a pɛɛnɔn zɩɛ -a -ji bɛ, Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn 'bɛ ve. 'Wɩ zɩɛ yaan 'ci "nranman.\nƐn yaan ci "nranman 'li 'trilii, 19 kɔɔ maan -tɔa 'nan, 'cee Bali trʋ 'badɩ 'lee Zozi Crizi lei 'saun nɛn yaan 'ta -nanjɛan "bɛ, -yee "wɛan an "sia 'wɩ 'ji. 20 'Wɩ zɩɛ 'an 'bli a "da, ɛn an yi -tɛala "da 'kpa tɩglɩ. Maan -tɔa 'nan, Bali 'ka 'we "man -e 'yaan 'tʋɩ dɩ. An -taa Crizi 'tɔ drɛlɛ -dan 'an 'kɔlɛ 'a minnun pɛɛnɔn yiɛ man. -Te an -ka oo, ɛn -te 'an yiɛ 'fʋ "man oo, an -taa -a 'tɔ drɛlɛ -dan 'kpa tɩglɩ "le zɩ maan dra tʋ pɛɛnɔn man bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n21 Maan ve zɩɛ, kɔɔ 'mɛn vɛ bɛ, -te 'an yiɛ a "man "bɛ, te an ya Crizi -le vɛ -a. Ɛn -te an -ka bɛ, te e ciɩla "mɛn "da. 22 Ɛn -pɛ -tʋ da zia bɛ, -te an yiɛ a "man "bɛ, te an Crizi -le 'nyranman "paa tian. -Nyrɛn kɔ an 'si "va "bɛ, ma'an tɔa dɩ. 23 Kɔɔ 'an 'fli ye "yi -pɛ "fli 'bɔ davɛ -a. An ya "vale an "sia 'trɛ 'gʋɛ -a da -e 'kʋ 'vale Crizi -a 'kʋ 'kɔn. 'Bɛ 'bɔ 'bɛ cɩ "yi "fo. 24 'Pian 'cee "wɛan -a "yi mlin -e 'an yiɛ 'e 'fʋ "man. 25 An yi -tɛala 'wɩ zɩɛ -a da. -Yee "wɛan maan -tɔa 'nan, an -fo tian 'ka "srɔn, -e 'an 'pa 'ka pɛɛnɔn 'va, -e 'cee yi -tɛradɩ Zozi da 'e 'kʋ 'e 'lɛ, te 'ka 'ci a 'e "nrandɩ. 26 Ɛn "nyian bɛ -te an 'li 'an da 'ka 'va bɛ, -e 'mɛn 'lʋdɩ 'ka 'va 'e 'ka 'ci "nran 'e 'ciɩla "da, -e 'ka Zozi Crizi 'tɔ bɔ.\nKa yra ye Crizi -le "wɛan\n27 'Pian -te 'wɩ oo 'wɩ nɛn e 'bɔ 'an man bɛ, 'cee 'ta wʋ -pɛ 'e -kɔɔn 'nan Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn -sru "nɛn 'ka cɩ! Ɛn -te ma'an 'ka yɩlɛ "nyian dɩ oo, 'pian 'an 'ka 'ta wɩ man 'nan, ka -fʋ Zozi -sru 'ta wʋnɔn tɩglɩ 'a. 'Ka 'ci 'e 'kɔn -tʋwli! Ɛn 'ka 'wulo -ji "nrɔn 'wɩ -tʋwli "da, -e 'ka Zozi Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn fuila "man min pɛɛnɔn 'va. 28 Te nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji 'ka 'nanmannɔn 'le 'wɩ nɛn waa dra 'cɛɛ bɛ -yee "wɛan dɩ. 'Wɩ zɩɛ -a drɛdɩ 'bɛ -kɔɔnman 'nan 'o 'fli 'si Bali man -kɔɔbli. Bali -taa "o -nan -nyanlɛ. 'Pian 'cee vɛ bɛ, yaa -kɔɔnman 'nan, ka ya -si nɛn e min "sia 'wɩ 'ji bɛ -a da. Ɛn 'wɩ zɩɛ e "sia Bali va. 29 Kɔɔ Bali 'ka "yi "drɛlɛ 'cɛɛ 'nan -e 'ka yi -tɛra Crizi da 'saza dɩ, 'pian 'nan -e 'ka yra yɩ Crizi -le "wɛan. 30 'Bɛ nɛn 'gʋɛ, 'an yra -tʋwli "nɛn maan 'yɩ bɛ, -a 'lein 'bɔ 'ji nɛn ka cɩ. Kaan 'yɩ te an ya 'an yra yɩnan Crizi -le "wɛan, ɛn kaa maan 'nan an ya yra yɩdɩ zɩɛ -a -ji "nyian.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 14\n1 Zuif 'nɔn 'le 'flinla "yi nɛn waa laabo Saba bɛ -a -tʋ da nɛn, Zozi wlala Farizɛn 'nɔn 'tazan -tʋ -le 'kuin 'nan -e 'e fɛ -blɩ. Minnun nɛn 'kɔn zɩɛ -a -ji bɛ, te o yiɛ a Zozi 'va. 2 Ɛn min -tʋ -ta -tɔlɛ Zozi 'lɛ. Min zɩɛ -a 'kɔlɛ pɛɛnɔn a 'e -tɔɔladɩ -cɛ -tʋ -lɔ. 3 Tɔɔn ɛn Zozi -a laabʋ 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee Farizɛn 'nɔn 'lɔ 'nan: «-Mɛ "wɩ nɛn -cee -pei -a 'vɩ? -Si a 'e 'nɔndɩ min lɛ 'nan 'e 'cɛ 'si min man 'flinla "yi da?» 4 'Pian o 'ka "vale 'o 'wɩ "sia "da "fo "dɩ. Tɔɔn Zozi klɛ -cɛzan zɩɛ -a man, ɛn yaa beli. E -si -nɔn -yrɛ, ɛn e -kʋ.\n5 -A -nan nɛn Zozi -a vɩdɩ 'sia 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee Farizɛn 'nɔn lɛ 'nan: «Min -tʋ 'ka 'ka yei, -te -yee 'nɛn 'fɔ 'yi 'klu -ji 'flinla "yi da bɛ, -e 'e vɩlɛ 'e 'si dɩ. Ɛn -te -yee tri -fɔ 'yi 'klu -ji 'flinla "yi da bɛ, -e 'e vɩlɛ 'e 'si dɩ. -Njɛɛ dʋʋ?» 6 Wa'a -kɔlalɛ -e 'o 'wɩ zɩɛ -a -zi -fɔ -yrɛ "dɩ.\n7 Zozi -a 'yɩ 'nan minnun nɛn o -taa "bɛ, o -nyrannan tɩglɩ tɩglɩ "sia, te o -nyɛanla. -A -nan nɛn e -kɔnnɛn 'gʋɛ -a -fɔdɩ 'sia -wlɛ. E 'nan: 8 «-Te min 'i laabʋ 'nan 'i 'lʋ "fɛdi -blɩ 'e 'va bɛ, te 'i 'nyrannan tɩglɩ 'si dɩ! Kɔɔ -a -mie da bɛ, te min nɛn 'bɛ a min -dan a e -cia 'i da bɛ, wɛɛ laabʋ "nyian. 9 Min nɛn e 'ka laabʋ bɛ, yaa ve 'yiɛ 'nan: ‹'I pɛin 'labɛ -a -nɔn min 'gʋɛ -yrɛ!› Tɔɔn te i "ta wuanla 'yra -a, -e 'i 'kʋ -nyran pɛin -fɔla "dazan da. 10 -Yee "wɛan -te min 'i laabʋ 'nan, 'i 'lʋ "fɛdi -blɩ 'e 'va bɛ, 'i -nyran pɛin -fɔla "dazan da! Min nɛn yei laabʋ bɛ, -te yei 'yɩ bɛ, -e 'e 'ta -a vɩ 'yiɛ 'nan: ‹An bee, 'i 'ta -nyrannan tɩglɩ 'gʋɛ -a 'si!› -Te e drɛ zɩɛ, min pɛɛnɔn nɛn ka "ta -nyɛanla waa bɛ, 'yra "sia 'i yiɛ man o yei.»\n11 Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «Min nɛn 'e 'fli drɛ -dan bɛ, Bali -a dra "wɛnnɔn. Ɛn min nɛn 'e 'fli drɛ "wɛnnɔn bɛ, Bali -a dra -dan.»\n12 "Bɛ -sru ɛn Zozi 'wɩ tin 'badɩ 'sia min nɛn e Zozi 'bɔ laabʋ 'nan 'e 'lʋ "fɛdi -blɩ 'e 'va bɛ, -yrɛ. Yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: «-Te 'i "ta minnun laabo "fɛdi fɛ man bɛ, te 'i beenun laabʋ dɩ! Ɛn te 'i "bʋɩnun laabʋ dɩ! Ɛn te 'i 'mangulinun laabʋ dɩ! Ɛn te 'i bɔɛnun fɛnɔn laabʋ dɩ! "Tɔgɔ -wee vɛ da, -e 'wei laabʋ te 'e drɛ fɛ 'lɛji bɔladɩ -a. 13 'Pian -te 'i "ta minnun laabo "fɛdi fɛ man bɛ, 'i 'yalɛ -tɛnɔn laabʋ! Ɛn minnun nɛn -cɛ cɩ o man bɛ 'i o laabʋ! Ɛn minnun nɛn o "tun "bo bɛ 'i o laabʋ! Ɛn minnun nɛn o yiɛ 'wi bɛ 'i o laabʋ! 14 -Te i 'wɩ zɩɛ -a drɛ bɛ, Bali -fɛa ve 'i man, kɔɔ wa'a 'lɛji bɔala 'yiɛ dɩ. 'Pian Bali -a 'lɛji bɔala 'yiɛ, tʋ nɛn min tɩglɩ nun wuanla -kanɔn 'va bɛ, -a man.»\n15 -A -nan nɛn min -tʋ nɛn fɛ zɩɛ -a -nan bɛ yaa 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «Min nɛn e fɛ -ble Bali -le mingɔnnɛn trɛda bɛ, Bali -le -fɛa a -a san man.»\n16 Ɛn Zozi -kɔnnɛn "tʋ -fɔdɩ 'sia -yrɛ. E 'nan: «Min -tʋ 'bɛ "ta "fɛdi -dan dra, ɛn yaa 'wɩ 'vɩ min "kaga "lɛ. 17 Zɩ "fɛdi yi 'bɔ bɛ, ɛn 'e 'suzan 'tʋ 'pa 'sia 'nan 'e 'kʋ o laabʋ. 'E vɩ -wlɛ 'nan: ‹'Ka 'ta! O cɛɛn fɛnun drɛdɩ man.›\n18 'Pian o -tʋdʋ pɛɛnɔn 'wɩ 'tʋ 'yɩ, ɛn waa 'vɩ -yrɛ. Min tɛdɛ -a 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹An "sia fei -tʋ 'lɔnan. An "ta -ko -a -nanjɛnlɛ. -Yee "wɛan 'i yra 'si, ma'an 'kɔlaman 'lʋdɩ -a dɩ.›\n19 Ɛn -a -tʋ "e 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹An tri 'lɔ -fu. An "ta -ko o -nanjɛnlɛ, -te o 'nyranman "paa 'kpa -o. -Yee "wɛan 'i yra 'si, ma'an 'kɔlaman 'lʋdɩ -a dɩ.›\n20 Ɛn -a pee "e 'vɩ 'nan: ‹An "sia lɩ 'panan. -Yee "wɛan ma'an 'kɔlaman 'lʋdɩ -a dɩ.›\n21 Min 'suzan zɩɛ e 'li 'e da 'e 'tazan -va. 'Wɩ nɛn o pɛɛnɔn -a 'vɩ bɛ yaa 'sinan 'pa -yrɛ. -A -nan nɛn 'bli 'fɔ -a tazan 'bɔ 'ji, ɛn e 'nan 'e 'suzan lɛ 'nan: ‹'I 'kʋ tada 'fla yei, -e 'i vɩ 'yalɛ -tɛnɔn lɛ, ɛn 'i vɩ minnun nɛn -cɛ cɩ o man bɛ -wlɛ, ɛn 'i vɩ minnun nɛn o yiɛ 'wi bɛ -wlɛ, ɛn 'i vɩ minnun nɛn o "tun "bo bɛ -wlɛ, -e 'ka 'ta waa!›\n22 Ɛn min 'suzan zɩɛ e -kʋ "nyian. Fɔɔnɔn, ɛn e -ta -a vɩlɛ 'e 'tazan lɛ 'nan: ‹'An 'san, 'wɩ nɛn yia 'vɩ bɛ, maan drɛ, 'pian -nyrannan -mie a tian 'nan.›\n23 -A -nan nɛn -a tazan -a 'vɩ "nyian -yrɛ 'nan: ‹'I 'kʋ -siblʋ 'nɛnnun da, ɛn 'i 'kʋ fei -paannun da, -e 'i vɩ minnun lɛ 'nan 'o 'ta. 'I 'tɔ o man, -e 'o 'wɩ "man, 'dʋ -e 'mɛn 'kuin 'e fa!› »\n24 Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'nan, minnun nɛn Bali o laabʋ, ɛn wa'a 'wɩlɛ "man "dɩɛ, o -tʋ 'ka 'taa "fɛdi -blɩlɛ 'an 'va dɩ.»\n25 "Bɛ -sru ɛn Zozi Zeruzalɛm si 'sia "nyian. Min yra -a -sru "kaga 'kpa. -A -nan nɛn Zozi 'e 'man lila, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: 26 «Min nɛn e ya "vale 'e -sɔɔnmlan 'an -sru "bɛ, 'yaan 'sia e 'mlin 'e "tɩ 'lee 'e "bʋ "da. Ɛn 'yaan 'sia e 'mlin 'e nan 'lee 'yee 'nɛnnun da. Ɛn 'yaan 'sia e 'mlin 'e "bʋɩnun 'lee e "blunun "da. Ɛn 'yaan 'sia e 'mlin 'e 'bɔ 'le 'belidɩ da. -Te ya'a drɛlɛ zɩ dɩɛ, ya'a 'kɔlaman -e 'e drɛ 'an -sruzan 'a "fo "dɩ. 27 Ɛn "nyian bɛ, min nɛn e ya "vale 'e -sɔɔnmlan 'an -sru "bɛ, 'e 'wɩ yra yɩdɩ man, ɛn 'e 'wɩ -kadɩ man yiba "plan da! -Te ya'a drɛlɛ zɩ dɩɛ, ya'a 'kɔlaman -e 'e drɛ 'an -sruzan 'a "fo "dɩ.\n28 -A -kɔɔn "man wɩ -tʋ nɛn 'gʋ. Min -tʋ a 'ka yei, ɛn e ya "vale 'e 'yee 'kɔn -dan -tɔa. Min zɩɛ zɩ 'kɔ 'e drɛ bɛ, yaa "nrɔnman 'e 'ji 'vaa, ɛn yaa -si "siala. E 'yee "lala -nanjɛan, -te e bɔa -yee 'kɔn 'tɔvɛ -a -o. 29 "Tɔgɔ -te e 'yee 'kɔn 'pʋ -fɔ 'trɛ 'ji bɛ, -e 'e vɩlɛ 'e 'cɛn "man "dɩ. Tɔɔn minnun nɛn o 'wɩ zɩɛ -a -nan ye bɛ, waa sɛɛ wʋdɩ "siala -a vɩdɩ -a 'nan: 30 ‹Min 'labɛ e 'kɔn 'tɔdɩ 'sia, 'pian ya'a -kɔlalɛ 'cɛndɩ -a "man "dɩ.›\n31 Ɛn -a -kɔɔn "man wɩ -tʋ nɛn "nyian 'gʋ. Mingɔnnɛn -tʋ "ta -ko -kuli man mingɔnnɛn -tʋ -va. Mingɔnnɛn zɩɛ zɩ 'kɔ 'e drɛ bɛ, yaa "nrɔnman 'e 'ji 'vaa, ɛn e -kuli -si "siala. 'E 'ci "nrɔnman 'nan, 'yee minnun -kpi fu (10.000) 'gʋɛ, o -pɛ "sɔa min -kpi yɔ -tʋ (20.000) -a? 32 -Te yaa -tɔ 'nan 'e 'pɛ 'ka 'taa 'sɔlɛ -kuli -a dɩɛ, e minnun "paa 'sia mingɔnnɛn -tʋ zɩɛ -a va, te 'bɛ a tian 'kɔɔbli. E toba -fɔa -yrɛ 'nan, te 'o 'kuli -tan "nyian dɩ.»\n33 Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «'Wɩ 'tʋwli zɩɛ -nyrɛn 'e drɛ 'cee vɛ -a! -Te min 'ka 'e 'bli 'silɛ 'yee fɛ pɛɛnɔn da dɩɛ, ya'a 'kɔlaman -e 'e drɛ 'an -sruzan 'a "fo "dɩ.\n34 'Wɩ 'kpa, -wɛ a fɛ "yi "a. 'Pian -te -wɛ 'nɔnnɔn 'si "man "bɛ, -a drɛ vɛ "ka "nyian 'nɔnnɔn dɩ. 35 E 'ka "nyian "yi fɛ -tʋ drɛ vɛ -a 'trɛda dɩ. Ɛn e 'ka -anglɛ -a dɩ. 'Pian waa wɛɛnman 'e "tun. Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn cɩ -a -wulo -man bɛ, -a san 'e man!»


Bible Verses On The Topic: Ý chí tự do -> God\nĐến như bạn\nPhước lành tài chính\nThượng Đế sẽ\nCủa Chúa (Thời gian)\nTôi sẽ không bao giờ rời bỏ bạn\nTên của Chúa\nLễ vật dâng lên Chúa\nĐược cứu khỏi tội lỗi\nVirus / bệnh\nRevenge / Báo thù\nGod: [Ý chí tự do]\nLiké nga é Min'n sé ke oh yôh'n, o tyuentyue'en i asé ke swran'm bé bu'n sa. Sannge o tre i awlen amun wun, o klô'a ke swran kun sa mlin, o klô ke swran'n kwlaa bé katyi bé nzuen'n.\nAniaan mun, Nyanmien flee amun ke an nyan amun ti, sannge amun ti bo amun nyen so'n ti, nanh an yô klo swran nyôlie'n, sannge anh bu amun wun ke an ti amun wiéngu kanga, anh wuka amun wun klôle bo an klô amun wun'n ti.\nSwran ng'o klô ke oh yôh i klun sa'n, oh sih ke liké nga n klé'n o fin i, annze m bobo n kpe n klun ye n kléo.\nI sin o flee swran mun nin i sonnzonfue mun, o sé bé ke: Swran nga i waan o wa su n su'n, mon o klen i wun man min, nan o sue i waka'n o su n su.\nSa nglô yile 3:20\nAnh nian, n dyin anuan'n sin, m bôbô. Swran ng'o ti min nen'n nan o tiké'n, nh wluh i lika lo, min nin i éh dih liké.\nAfin sa te'n i akatua'n yele wié, sannge liké nga Nyanmien fa tye yé'n yele anannganman nguan'n bo é nyen é Min Christ-Jésus bo é nin i ya katyi swran wunmuan'n ti'n.\nO man swran ng'o dyaô bé wun'n, wuun wa yô nyin kéklé Nyanmien su. Bé nga bé yô nyin kéklé so'n, bé kpe bé bobo bé wun sae ba.\n Se o fité o nuan ke Jésus ti o Min'n, ye se a lafi su kpa ke Nyanmien tyenniin'n, ah fitéh nun. Afin ke bé lafi su kpa'n, Nyanmien bu bé swran kpa, ye ke o fité bé nuan'n, bé fité nun.\n N sé ke yiô: Anh yô sa nga Nyanmien Wawe'n klé amun'n ye an su yô'a liké nga klo swran kônvi soe'n kun. Liké nga klo swran klôé'n, Nyanmien Wawe'n klômen, ye liké nga Nyanmien Wawe'n klôé'n, klo swran klômen, bé nnyon'n bé nuan seman, o man sa nga an klô ke amunh yôh'n, an kwla yôman.\n Sannge bé kwlaa nga bé soo i nun bo bé lafi i su'n, o man bé katyi Nyanmien wa. Nyanmien wa bo bé ti'n, ba wu'a bé ke bé fa wu ba'n sa, b'o fin yasua nin bla bo bé klô ke béh nyanh ba'n, sannge Nyanmien bobo ye o wuu béo.