Ɲanmiɛn i su ndɛ nanwlɛ’n | Biblu’n Kle\nNDƐ TRE KUN\n?E ndɛ lo Ɲanmiɛn sakpa?\n?Ɲanmiɛn ti wafa sɛ? ?Ɔ le dunman?\n?E kwla fa e wun mantan Ɲanmiɛn?\n1, 2. ?Ngue ti yɛ ɔ ti kpa kɛ e ta kosan usa ɔ?\n?WAFA nga ba kanngan’m be usa kosan’n w’a fa ɔ ɲin w’a sie su le? Wie’m be liɛ’n, kɛ be ko si ijɔ cɛ’n, nn b’a bo kosan usalɛ bo. Wie liɛ’n be nian ɔ ɲrun siin, kpɛkun be usa wɔ kɛ: ?Ngue ti yɛ nnɛn’m be ijɔman ɔn? ?Wia’n nun’n nzraama’m be kɔ nin? ?Wan yɛ ɔ kleli anunman’m be tulɛ ɔ? A kwla mian ɔ ɲin tɛ kosan sɔ’m be su. Sanngɛ, nán cɛn ngba yɛ i sɔ’n ti pɔpɔ ɔ. Kannzɛ bɔɔ a tɛ be su klanman sɛ’n, sanngɛ be su yaciman ɔ usalɛ kɛ: ?Ngue ti yɛ ɔ ti sa ti sa ɔ?\n2 Nán ba kanngan’m be ngunmin yɛ be usa kosan ɔn. Kɛ é ɲín é kɔ́’n, e yaciman kosan usalɛ. E yo i sɔ naan y’a wun wafa nga e ko nanti’n, annzɛ naan y’a si sa tɛ nga ɔ fataman kɛ e wunnge be wun’n. Wie liɛ kusu ɔ kwla yo sa usalɛ sa ngbɛn. Sanngɛ ɔ yo kɛ sran kpanngban b’a yaci kosan usalɛ sa. I li bɔɔ kosan’m be nun cinnjin kpa mun yɛ be yaci be usalɛ’n niɔn. Sɛ é kwlá sé’n, be kunndɛman kosan sɔ’m be su tɛlɛ’n kun.\n3. ?Ngue ti yɛ sran kpanngban be yaci kosan cinnjin kpa’m be su tɛlɛ’n i kunndɛlɛ ɔ?\n3 Bu kosan nga ɔ o fluwa nga i wun bui’n su’n, ɔ nin nga be o fluwa’n i su fitilɛ ndɛ nun’n, ɔ nin nga be o ndɛ tre nga i bo bolɛ nun’n, be su akunndan nian. Kosan cinnjin nga a kwla fa usa ɔ wun’n, be nun wie mun ɔn. Sanngɛ, sran kpanngban b’a yaci kosan sɔ’m be su tɛlɛ’n i kunndɛlɛ. ?Ngue ti ɔ? ?Biblu’n kwla tɛ kosan sɔ’m be su? Sran wie’m be waan wafa nga Biblu’n fa tɛ kosan sɔ’m be su’n, i wlɛ wunlɛ’n ti kekle. Sran uflɛ’m be kusu be liɛ’n, be usaman sran’m be kosan, afin be kunndɛman kɛ be gua be ɲin ase. Wie mun ekun be liɛ’n be waan asɔnun kpɛnngbɛn mun nin like klefuɛ mun yɛ ɔ fata kɛ be usa kosan sɔ mun ɔn. ?Yɛ ɔ li, a bu i sɛ?\n4, 5. ?Kosan cinnjin kpa nga e kwla fa usa e wun’n be nun wie mun yɛle benin? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e kunndɛ be su tɛlɛ’n niɔn?\n4 Atrɛkpa’n, a kunndɛ kosan cinnjin kpa nga sran kun kwla usɛ i wun’n be su tɛlɛ mun. Kɔlɛ’n, ɔ ju cɛn wie’n, a usa ɔ wun kɛ: ‘?Ngue ti yɛ e o asiɛ’n su ɔ? ?Mɛn nga e ko di’n, i ngba yɛle nga? ?Ɲanmiɛn ti sɛ bɔbɔ?’ I sɔ kosan’m be usalɛ’n ti kpa. Yɛ ɔ ti cinnjin kɛ a kunndɛ be su tɛlɛ ng’ɔ ti su’n lele naan a wun i. Zezi Klist m’ɔ ti like klefuɛ dan’n ɔ seli kɛ e srɛ titi naan bé fá mán e, e kunndɛ titi naan é ɲɛ́n i, yɛ e bobo titi naan bé tíke e anuan.—Matie 7:7.\n5 Sɛ a kunndɛ kosan cinnjin’m be su tɛlɛ titi’n, ɔ like kunndɛlɛ’n su kaman ngbɛn. (Nyanndra Mun 2:1-5) Kannzɛ bɔɔ sran’m be seli wɔ sɛ’n, sanngɛ kosan sɔ’m be le su tɛlɛ, yɛ a kwla wun be Biblu’n nun. Kusu be su tɛlɛ’n i wlɛ wunlɛ’n timan kekle. I kpa bɔbɔ’n, bé cící ɔ wla kpɛkun bé mán ɔ aklunjuɛ. Asa ekun’n, bé kwlá yó maan mɛn nga a di i andɛ bɔbɔ’n, ɔ́ jɔ́ ɔ klun. Maan e dun mmua fa e ɲin sie i kosan kun m’ɔ sanngannin sran kpanngban be akunndan’n i su kwlaa e nian.\n?ƝANMIƐN SIMAN AUNNVUƐ?\n6. ?Ngue ti yɛ kɛ sran’m be wun ɲrɛnnɛn’n, be bu i kɛ Ɲanmiɛn siman aunnvuɛ ɔ?\n6 Sran kpanngban be bu i sɔ. Be se be wun kɛ: ‘?Sɛ Ɲanmiɛn si e aunnvuɛ’n, nn kɛ mɛn’n yó kɛ nga sa?’ Alɛ’n, ɔ nin sran kpɔlɛ’n, ɔ nin ɲrɛnnɛn’n yɛ e wun i asiɛ’n i lika kwlaa ɔ. E bɔbɔ’n, e tɔ tukpaciɛ, afɛ’n o e su, e awlɛn su sran wu. I sɔ ti’n, sran sunman be se kɛ: ‘?Sɛ ɔ ti kɛ e ndɛ lo Ɲanmiɛn naan sa nga be tɔ e su’n be ti i cinnjin’n, nn ɔ su yoman naan sa sɔ’m b’a to b’a fuan e?’\n7. (a) ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be like klefuɛ’m be yoli mɔ i ti’n sran’m be bu i kɛ Ɲanmiɛn siman aunnvuɛ ɔ? (b) ?Sa nga be tɔ e su’n be su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?\n7 Sanngɛ nga m’ɔ ti tɛ kpa’n, yɛle kɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be like klefuɛ’m be yo maan sran’m be bu i kɛ Ɲanmiɛn siman aunnvuɛ. ?Ngue yɛ ɔ kle sɔ ɔ? Yɛle kɛ, kɛ sa’m be tɔ sran’m be su’n, be se kɛ Ɲanmiɛn klun su ɔ. Ɔ maan, like klefuɛ sɔ’m be se kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ fa ɲrɛnnɛn’n yi i sran’m be su ɔ. ?Kɛ Ɲanmiɛn ti sɔ sakpa ɔ? ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ? Zak 1:13 tɛ su kɛ: ‘Sɛ be laka sran kun’n, nán maan ɔ se kɛ, Ɲanmiɛn yɛ ɔ lɛkɛ i ɔ. Afin be kwlá lakaman Ɲanmiɛn sa fi nun, yɛ i bɔbɔ lakaman sran fi.’ Klunwi ninnge be finman Ɲanmiɛn mlɔnmlɔn. (Kanngan Zɔb 34:10-12 nun.) Ɔ ti su kɛ Ɲanmiɛn yaci sa mun naan be ju e su. Sanngɛ, kɛ sran kun yáci sa mun mɔ bé jú sran su’n, ɔ nin kɛ i bɔbɔ ɔ́ yó sa sɔ’n, ngbaciɛ dan o like nɲɔn sɔ’m be afiɛn.\n8, 9. (a) ?Ngbaciɛ nga ɔ o sa tɛ yolɛ’n i wun atin manlɛ’n ɔ nin sa tɛ’n bɔbɔ ba’n i yolɛ’n be afiɛn’n, sunnzun ase benin yɛ a kwla fa yiyi nun ɔn? (b) ?Kannzɛ bɔɔ Ɲanmiɛn yacili sran’m be nun maan be fali atin tɛ su’n, ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e bu i fɔ ɔ?\n8 Maan e fa siɛ kpa kun mɔ i wa’n w’a yo kaklaka’n sanngɛ m’ɔ te trɛn i sa nun’n, i su sunnzun ase e nian. Sɛ ba’n kaci ɲin keklefuɛ mɔ i waan ɔ́ jáso awlo nun’n, i si’n yaci i nun. Ba’n fa atin tɛ su, ɔ maan ɔ ɲan su afɛ. ?Siɛ’n yɛ ɔ yoli yɛ maan ba’n wunnin afɛ sɔ’n niɔn? Cɛcɛ. (Lik 15:11-13) I kunngba’n niɔn. Kɛ sran’m be waan bé fá atin tɛ’n su’n, Ɲanmiɛn yacili be nun. Sanngɛ, nɛ́n i yɛ ɔ yoli yɛ maan sran’m be wunnin be ajalɛ’n i su afɛ’n niɔn. Nanwlɛ, ɔ fataman kusu kɛ ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i’n e fa guɛ i Ɲanmiɛn su.\n9 Ɲanmiɛn si like ti m’ɔ yaci sran’m be nun mɔ be fa atin tɛ su’n. Kɛ m’ɔ ti e Yifuɛ ngwlɛlɛfuɛ m’ɔ le tinmin dan’n ti’n, e kwlá miɛnmɛn i kɛ ɔ yiyi like ti m’ɔ yo i sɔ’n i nun kle e. Sanngɛ, kɛ mɔ klolɛ mɔ Ɲanmiɛn fa klo e’n, ɔ leman wunsu’n ti’n, ɔ yiyili like sɔ’n nun. Fluwa nga i ndɛ tre 11 wá yíyí i sɔ liɛ’n nun kpa klé wɔ. Sanngɛ, ɔ fata kɛ a si weiin kpa kɛ ɲrɛnnɛn nga e wun be’n be finman Ɲanmiɛn. I kpa bɔbɔ’n, like kunngba cɛ ng’ɔ kwla yo naan y’a fin nun y’a fite’n ɔ fa man e!—Ezai 33:2.\n10. ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ Ɲanmiɛn wá núnnún klunwi’n i sin sa mun ɔn?\n10 Ɲanmiɛn i nzuɛn’n nin klɔ sran’m be liɛ’n timan kun bɔbɔ. (Ezai 6:3) I bo’n yɛle kɛ fiɛn kaan sa nunmɛn i wun. Kpɛkun be kwlá wunman sa tɛ kaan sa i wun. Afin ɔ kwlá yoman sa tɛ mlɔnmlɔn. Ɔ maan, e kwla fa e wla’n kwlaa guɛ i su. E kwlá lafiman klɔ sran’m be su sɔ, afin ɔ ju blɛ wie nun’n be kaci sran tɛ. Mɛn siefuɛ’m be nun sran nga i awlɛn’n ti kpa bɔbɔ’n, nán cɛn ngba yɛ ɔ kwla nunnun sa tɛ nga sran tɛ’m be yo’n i sin sa mun ɔn. Sanngɛ, Ɲanmiɛn i tinmin liɛ’n ɔ leman wunsu. Ɔ kwla nunnun klunwi nga sran’m be yoli’n i sin sa’n, ɔ maan ɔ́ wá yó i sɔ like’n. Kɛ Ɲanmiɛn yó i sɔ liɛ’n, ɔ́ núnnún sa tɛ yolɛ’n mlɔnmlɔnmlɔn!—Kanngan Jue Mun 37:9-11 nun.\n?KƐ BE BU E LUFLE’N, I SƆ’N YO ƝANMIƐN I SƐ?\n11. (a) ?Sran’m be lufle bulɛ’n, ɔ yo Ɲanmiɛn i sɛ? (b) ?Ɲanmiɛn bu ɲrɛnnɛn nga a wun i’n i sɛ?\n11 ?Sanngɛ yoo, mɛn’n i nun sa mun, ɔ nin nga be tɔ e su’n, Ɲanmiɛn bu be sɛ? Ɲanmiɛn “klo sa nga be yo i i nuan su’n.” (Jue Mun 33:5) Biblu’n bɔbɔ se kɛ i ɲin kpaman sa nga ɔ ti kpa’n nin nga ɔ ti tɛ’n be su mlɔnmlɔn. Ɔ kpɔ lufle bulɛ wafa kwlaa. Biblu’n kle kɛ laa nun’n, kɛ sa tɛ yolɛ’n truli asiɛ’n su’n, ‘ɔ yoli Ɲanmiɛn i ya dan.’ (Bo Bolɛ 6:5, 6) Ɲanmiɛn w’a kaciman. (Malaki 3:6) Ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i asiɛ wunmuan’n su’n, ɔ te yo i ya dan. kpɛkun ɔ kloman kɛ sran’m be fɛ mlɔnmlɔn. Biblu’n se kɛ, ‘ɔ nian ɔ lika.’—Kanngan 1 Piɛr 5:7 nun.\nBiblu’n kle kɛ Zoova yili nglo’n nin asiɛ’n klolɛ su.\n12, 13. (a) ?Ngue ti yɛ sran klolɛ’n ɔ o e nzuɛn nun ɔn? ?Klolɛ’n ti’n kɛ e wun mɛn’n nun sran lufle bulɛ’n ɔ yo e sɛ? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla lafi su kɛ Ɲanmiɛn ɲin kpaman ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i’n, i su ɔ?\n12 ?Ngue like yɛ ɔ kwla uka e naan y’a lafi su kɛ afɛ nga e wun i’n, ɔ yo Ɲanmiɛn i ya ɔ? Like uflɛ ekun yi i sɔ liɛ’n i nglo. Biblu’n kle kɛ Ɲanmiɛn yili sran kɛ i bɔbɔ sa. (Bo Bolɛ 1:26) Ɔ maan, nzuɛn kpa nga e le i’n, ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn i nzuɛn’n ti kpa. ?Kɛ a wun afɛ m’ɔ o sran nga b’a yoman like fi’n be su’n, ɔ yo wɔ sɛ? Sɛ sran i lufle bulɛ sɔ’n yo ɔ ya’n, a kwla lafi su kɛ i sɔ liɛ’n ɔ yo Ɲanmiɛn i ya dan kpa lele tra su.\n13 Klɔ sran’m be nzuɛn kpa kun yɛle kɛ be kwla klo sran. Ɲanmiɛn ti sɔ wie. Biblu’n kle kɛ ‘Ɲanmiɛn’n yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn.’ (1 Zan 4:8) Kɛ mɔ Ɲanmiɛn ti sran klofuɛ’n, i ti yɛ e kusu e klo sran ɔn. ?Klolɛ mɔ a klo sran mun’n ti’n, ɔ kloman kpa kɛ á núnnún ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i’n, ɔ nin be lufle bulɛ’n asiɛ’n su? ?Sɛ ɔ ti kɛ a kwla yo i sɔ’n, nn a su yoman? Nanwlɛ, saan á yó! I sɔ ti’n, a kwla lafi su kpa kɛ Ɲanmiɛn wá núnnún ɲrɛnnɛn nga sran’m be wun i’n, ɔ nin sran i lufle bulɛ’n. Ninnge mɔ fluwa nga i su fitilɛ nun’n e wunnin kɛ Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be’n, be timan lafilɛ nun ndɛ. Ninnge nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be’n, saan ɔ́ yó be! Sanngɛ, kɛ ɔ ko yo naan w’a lafi Ɲanmiɛn mɔ i waan ɔ́ yó ninnge sɔ mun’n i su’n ti’n, ɔ fata kɛ a si i kpa.\nƝANMIƐN KUNNDƐ KƐ A SI I\n?Sɛ a kunndɛ kɛ sran kun si wɔ’n, a su boman ɔ dunman’n klemɛn i? Ɲanmiɛn kusu bo i dunman’n Biblu’n nun kle e.\n14. ?Ɲanmiɛn i dunman’n yɛle benin? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e fa flɛ i ɔ?\n14 ?Sɛ a kunndɛ kɛ sran kun si wɔ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ a yo ɔ? ?A su boman ɔ dunman kleman sran sɔ’n? ?Ɲanmiɛn le i dunman liɛ? Ɲanmiɛn sulɛ wafa kpanngban be waan i dunman’n yɛle “Ɲanmiɛn,” annzɛ “Min,” annzɛ kusu “Anannganman.” Sanngɛ, nán sran dunman yɛle ngalɛ mun. Be ti sran tɔnndɔnlɛ wafa wie kɛ “famiɛn” nin “plezidan” sa. Biblu’n kle kɛ Ɲanmiɛn i tɔnndɔnlɛ wafa’n sɔnnin. Be nun wie yɛle “Ɲanmiɛn” nin “Min.” Sanngɛ, Biblu’n kle kɛ Ɲanmiɛn le dunman kun. Dunman sɔ’n yɛle Zoova. Biblu’n Traduction du monde nouveau nun’n, Jue Mun 83:18 se kɛ: “Maan be si kɛ wɔ mɔ ɔ dunman’n yɛle Zoova’n, ɔ kunngba cɛ yɛ like fi nunman ɔ sin asiɛ wunmuan’n su ɔ.” Sɛ dunman sɔ’n nunman ɔ Biblu’n nun’n, nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika nun lɔ ndɛ nga be flɛ i Ɲanmiɛn i dunman’n i fa flɛlɛ’n ɔ nin i bo’n nun naan w’a si like nga ti yɛ ɔ ti sɔ’n. Nanwlɛ’n yɛle kɛ, i nun mɔ bé klɛ́ Biblu’n i uflɛuflɛ nun’n, dunman Zoova’n ɔ o nun kpɛ akpiakpi. I sɔ ti’n, Zoova kunndɛ kɛ a si i dunman naan a fa flɛ i. E kwla se kɛ ɔ boli i dunman’n kleli wɔ Biblu’n nun naan w’a si i.\n15. ?Zoova i dunman’n kle sɛ?\n15 Ɲanmiɛn tɔnnin i bɔbɔ i wun dunman. Dunman sɔ’n i bo’n leman wunsu. Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n kle kɛ like kwlaa nga ɔ ta nda kɛ ɔ́ yó’n, ɔ yo. kpɛkun, ɔ kwla yo maan like kwlaa nga ɔ bu i akunndan’n ɔ kpɛn su. * Ɲanmiɛn i dunman’n leman wunsu mlɔnmlɔn. I ngunmin cɛ yɛ ɔ nin dunman sɔ’n fata ɔ. Ninnge kpanngban nun’n, Zoova leman wunsu. ?Ngue ti ɔ?\n16, 17. (a) ?Kɛ be flɛ Zoova kɛ ‘Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n,’ i sɔ’n kle e kɛ Zoova ti sɛ? (b) ?Kɛ be flɛ Zoova kɛ ‘Famiɛn m’ɔ ti anannganman’n,’i sɔ’n kle e kɛ Zoova ti sɛ? (c) ?Kɛ be flɛ Zoova kɛ “Like Yifuɛ’n,” ngue yɛ i sɔ’n kle e Zoova su ɔ?\n16 Jue Mun 83:18 kan Zoova ndɛ se kɛ: “Ɔ kunngba cɛ yɛ like fi nunman ɔ sin” ɔn. I kunngba’n, 1 Timote 1:17 se kɛ Zoova ti ‘Famiɛn m’ɔ ti anannganman’n, m’ɔ wuman’n, mɔ be wunmɛn i’n, m’ɔ ti Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n, maan be mɛnmɛn i, yɛ be yi i ayɛ tititi, nán be yaci i le! Maan ɔ yo sɔ!’ Manmanlɛ wafa mɔ be se kɛ ‘Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n,’ ɔ kle kɛ Zoova i tinmin liɛ’n leman wunsu. I yɛ ɔ o like kwlaa ti su ɔ. kpɛkun manmanlɛ wafa mɔ be se kɛ ‘Famiɛn m’ɔ ti anannganman’n,’ ɔ kle e kɛ like uflɛ ekun nun’n, Zoova leman wunsu. I kunngba cɛ yɛ ɔ o lɛ tititi ɔ. Jue Mun 90:2 se kɛ: ‘I sin naan b’a wun oka mun mɛn’n nun’n, naan mɛn’n bɔbɔ w’a bo i bo’n, nn a ti Ɲanmiɛn, á ká sɔ tititi.’ Nanwlɛ kɛ e niɛn i sa’n, ɔ yo sro kpa! ?Nɛ́n i ɔ?\n17 Like nga ti yɛ Zoova leman wunsu ekun’n yɛle kɛ i kunngba cɛ yɛ ɔ ti Like Yifuɛ’n niɔn. Sa Nglo Yilɛ 4:11 se kɛ: ‘E Min Ɲanmiɛn, kɛ bé yí wɔ ayɛ bé mánmán wɔ mɔ be se kɛ a kwla sa’n kwlaa yo’n i su ɔ, afin wɔ yɛ a yili like’n kwlaa ɔ, a klo kɛ á yí be ti yɛ a yili be ɔ, yɛ ɔ ti yɛ be o lɛ ɔ.’ Like kwlaa nga a kwla bu i akunndan’n, i aolia nun sran mɔ a kwlá wunman be’n nin o, i nzraama nga be ta ɲanmiɛn su lɔ kɔnguɛ’n nin o, i waka mma nga be su waka’m be su’n nin o, i jue nga be o jenvie’n nin nzue ba’m be nun’n nin o, kɛ mɔ Zoova ti Like Yifuɛ’n i ti yɛ be kwlaa be o lɛ ɔ!\n?A KWLA FA Ɔ WUN MANTAN ZOOVA?\n18. ?Ngue ti yɛ sran wie’m be bu i kɛ be su kwlá faman be wun mantanman Ɲanmiɛn le ɔ? ?Sanngɛ, ngue yɛ Biblu’n kle ɔ?\n18 Kɛ sran wie’m be bu Zoova i wafa mɔ be ti abonuan’n be su akunndan’n, srɛ kun be. Srɛ kun be afin be waan Ɲanmiɛn o nglo lɔ mmuammua dan’n ti be kwlá faman be wun mɛntɛnmɛn i. Annzɛ be bu i kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ o nglo dan sɔ’n, ɔ kwlá buman be sran. ?Sanngɛ yoo, i sɔ’n ti nanwlɛ? Like nga Biblu’n kle’n ɔ nin akunndan sɔ’n be sansan be wun. Biblu’n kan Zoova ndɛ se kɛ: ‘Ɔ nin e nun wie fi nunman mmua.’ (Sa Nga Be Yoli’n 17:27) Biblu’n bɔbɔ wla e fanngan se kɛ: ‘An fa amun wun mantan Ɲanmiɛn, yɛ i kusu fɛ́ i wun mántan amun ɔn.’—Zak 4:8.\n19. (a) ?Wafa sɛ yɛ e kwla bo e wun Ɲanmiɛn fa mantanlɛ’n i bo ɔ? ?Yɛ i su mmlusuɛ’n benin yɛ é ɲɛ́n i ɔ? (b) ?Ɲanmiɛn i nzuɛn benin yɛ be yo wɔ ɲɛnmɛn ɔn?\n19 ?Wafa sɛ yɛ a kwla fa ɔ wun mantan Ɲanmiɛn ɔn? I klikli su’n, nán yaci Ɲanmiɛn Kpli i su like suanlɛ. Zezi seli kɛ: ‘Kɛ be se kɛ bé ɲán anannganman nguan’n, i bo’n yɛle kɛ bé sí wɔ mɔ ɔ kunngba cɛ yɛ a ti Ɲanmiɛn’n nin Zezi Klist mɔ a sunmɛnnin i’n.’ (Zan 17:3) Ɛɛn, Biblu’n kle kɛ Zoova nin Zezi be su like suanlɛ’n kwla yo maan e ɲan ‘anannganman nguan!’ Kɛ nga e dun mmua wunnin i’n sa’n, ‘Ɲanmiɛn yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn.’ (1 Zan 4:16) Zoova le nzuɛn kpa uflɛ wie mun ekun mɔ be yo ɲɛnmɛn ɔn. Biblu’n se kɛ Zoova ‘ti Ɲanmiɛn aklunyefuɛ, nin aunnvuɛ sifuɛ, ɔ faman ya ndɛndɛ. I aklunye’n ti dan, yɛ sa nga ɔ kan kɛ ɔ́ yó be’n, ɔ́ yó be.’ (Lɔ Tulɛ 34:6) I ‘klun ti kpa, ɔ yaci sran wun sa cɛ i.’ (Jue Mun 86:5) Ɲanmiɛn trɛ i awlɛn sran’m be wun. (2 Piɛr 3:9) Ɔ ti nanwlɛfuɛ. (Sa Nglo Yilɛ 15:4) Kɛ á kánngan Biblu’n nun kɔ́ ɔ ɲrun’n, á wá wún wafa nga Zoova yili nzuɛn fanunfanun sɔ mun nin uflɛ wie mun ekun be nglo’n.\n20-22. (a) ?Kɛ mɔ e kwlá wunman Ɲanmiɛn’n ti’n, e kwlá faman e wun Ɲanmiɛn mɛntɛnmɛn i? Yiyi nun. (b) ?Ngue like yɛ sran wie’m be kwla se wɔ kɛ a yo ɔ? ?Sanngɛ, ngue yɛ ɔ fata kɛ a yo ɔ?\n20 Nanwlɛ, a kwlá wunman Ɲanmiɛn. Afin ɔ leman wunnɛn kplo nin mmoja kɛ e sa. (Zan 1:18; 4:24; 1 Timote 1:17) Sanngɛ, sɛ a suɛn i su like Biblu’n nun’n, á kwlá sí i kɛ sran nɲɔn be fa si be wun’n sa. Kɛ nga Jue Mun 31:20 i klɛfuɛ’n fa kannin’n sa’n, a kwla wun kɛ Zoova “i klun ufue’n ɔ cɛnnin.” (Rɔmfuɛ Mun 1:20) Kɛ á súan Zoova i su like kpa kɔ́ i ɲrun’n, ɔ́ wá yó wɔ kɛ a wun i bɔbɔ ba’n sa. kpɛkun, i sɔ’n yó maan á kló i, yɛ á fá ɔ wun mɛ́ntɛn i.\nWafa nga siɛ kpa kun fa klo i wa’n, ɔ yi klolɛ dan mɔ e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n ɔ fa klo e’n i nglo.\n21 I sin’n, like nga ti yɛ Biblu’n se e kɛ Zoova ti e Si’n, á wá wún i wlɛ. (Matie 6:9) Nán kɛ ɔ ti e nguan manfuɛ sa ngbɛn ti ɔ. Sanngɛ, kɛ nga siɛ kpa kun fa sunnzun i mma’m be lika’n sa’n, Ɲanmiɛn kusu kunndɛ kɛ mɛn dilɛ’n i kpafuɛ’n yɛ e ɲɛn i ɔ. (Jue Mun 36:10) Biblu’n kle ekun kɛ sran’m be kwla kaci Ɲanmiɛn i janvuɛ. (Zak 2:23) ?Kɛ a ti i kɛ a kwla kaci Ɲanmiɛn i janvuɛ’n, ɔ wun yo ɔ sɛ?\n22 Kɛ á súan Biblu’n nun like kɔ́ ɔ ɲrun’n, sran wie’m be kwla se wɔ kɛ a yaci i suanlɛ. Kɛ bé yó i sɔ’n be bu i kɛ be su yo wɔ ye. Be kloman kɛ a wɔ Ɲanmiɛn sulɛ wafa uflɛ nun. Sanngɛ nán man sran fi i atin naan ɔ tanndan ɔ ɲrun naan w’a kwlá traman janvuɛ kpafuɛ’n.\n23, 24. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ a yaci ninnge nga a su suan be’n be su kosan usalɛ ɔ? (b) ?Ngue like yɛ ndɛ tre nga ɔ́ bá lɛ’n ɔ́ yíyí nun ɔn?\n23 Nanwlɛ, ɔ le ninnge wie mɔ i bo bolɛ nun’n a su wunman be wlɛ ɔ. Ngwlɛlɛ afɛ usalɛ’n kwla kun ɲannzuɛn, sanngɛ nán sisi ɔ bo i sɔ’n ti. Zezi seli kɛ ɔ ti kpa kɛ e kan e wun ase kɛ bakanngan’m be sa. (Matie 18:2-4) E si kusu kɛ ba kanngan’m be usa kosan kpanngban. Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ a si kosan sɔ’m be su tɛlɛ mun. Sran wie mɔ be tuli be klun be kunndɛli Ɲanmiɛn i su like silɛ’n, Biblu’n yili be ayɛ. Be niannin Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun kpa sɛ ninnge nga be suan be’n be ti nanwlɛ o.—Kanngan Sa Nga Be Yoli’n 17:11 nun.\n24 Like kpa nga ɔ kwla uka e naan y’a si Zoova su like’n, yɛle Biblu’n nun like suanlɛ’n. Biblu’n nin fluwa onga’m be le ngbaciɛ. ?Ngue nun yɛ be le ngbaciɛ ɔ? Ndɛ tre nga ɔ́ bá lɛ’n, ɔ́ wá yíyí i sɔ liɛ’n nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 15 Ndɛ’m be bo tulɛ lika i nun ndɛ Ɲanmiɛn i dunman’n i fa flɛlɛ’n ɔ nin i bo’n nun’n, be kannin Ɲanmiɛn i dunman’n i bo’n ɔ nin wafa nga be fa flɛ dunman sɔ’n i su ndɛ kpa ekun.\nƝanmiɛn nian e lika.—1 Piɛr 5:7.\nƝanmiɛn i dunman’n yɛle Zoova. —Jue Mun 83:18, NW.\nZoova flɛ ɔ kɛ a fa ɔ wun mɛntɛn i.—Zak 4:8.\nZoova yɛ ɔ ti sran klofuɛ’n niɔn, ɔ ti aunnvuɛ sifuɛ.—Lɔ Tulɛ 34:6; 1 Zan 4:8, 16.\nƝanmiɛn i tɔnndɔnlɛ dunman’n wie yɛle Anannganman, Like yifuɛ, nin Miɛn. Sanngɛ i dunman bɔbɔ ba’n wo Biblu’n nun kpɛ 7.000 tra su.


Be yo ninnge cinnjin wie mun ekun. Asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m be nun wie’m be sɔ sran nga be ba aɲia’m be bo’n be nun, yɛ be man be tranwlɛ. Be nun wie’m be kusu be cisan miziki bolɛ mannzin’n nun, kpɛkun be siesie miklo mun. Asa ekun’n, be fa fluwa mun be man sran mun aɲia’m be bo lɔ. Be junman’n i wie ekun yɛle kɛ be titi asɔnun’n i sika’n nun yɛbuɛ. Kpɛkun lika nga ɔ fata kɛ asɔnun’n nunfuɛ’m be ko bo jasin fɛ’n lɔ’n, be klekle be, yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n i yɛinyɛin yolɛ’n ti be junman wie. Asa kusu’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla se be kɛ be ko nian sran kpɛnngbɛn’m be lika. Junman kwlaa nga be fa man asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ mun’n, be sisiman be bo, be tu be klun be di i klanman cɛ. I kwlaa ngalɛ’n ti’n, asɔnun’n nunfuɛ’m be ɲin yi be.—1 Timote 3:13.\n?Junman benin yɛ asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m be di fa uka asɔnun’n niɔn?


E kwla di Biblu’n nun afɔtuɛ’m be su tititi\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | No. 1 2018\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuuk Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Digor Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Groenlandais Guarani Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes hongroise Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes polonaise Langue des signes vénézuélienne Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marshall Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ouzbek Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nWIENUN-ƆN, amun su wlanwlan sua dan kun mɔ be sie lalafuɛ ninnge’m be lɔ’n i nun. Amun wun kɛ ninnge nga be o lɔ’n, be dan lika b’a wie saci. Sanngɛ kun liɛ’n, ɔ te o i osu sɛsɛsɛ, i lika wie fi timan saciwa. Ɔ maan, amun usa sran ng’ɔ dun amun ɲrun’n kɛ: “?Nga li be yili ɔ nin a cɛman?” Sran’n tɛ amun su kɛ: “I kpɛnngbɛn tra be kwlaa. Kɛ be yili i lele’n, yɛ ɔ te o lɛ-ɔ.” Amun usɛ i ekun kɛ: “?Be sieli i kpa ti-ɔ? Ɔ tɛ amun su kɛ: “Cɛcɛ. Nzue’n boli i lele. Yɛ aunmuan’n tu sinnin su lele. Sran wie mun bɔbɔ be kunndɛli kɛ bé sáci i.” Atrɛkpa’n, i sɔ’n bó amun nuan. Ɔ maan, amun usɛ i kɛ: ‘?Ngue yɛ be fa yili-ɔ?’\nBiblu’n ti kɛ lalafuɛ like sɔ’n sa. Be klɛli Biblu’n w’a cɛ kpa. Yɛ i kpɛnngbɛn tra lalafuɛ fluwa sunman. Sanngɛ, ɔ ti i liɛ ngunmin. Lalafuɛ fluwa’m be dan lika b’a saci. Yɛ ndɛ nga laa siansifuɛ’m be kɛnnin i fluwa sɔ’m be nun’n, ɔ nin nga andɛ siansifuɛ’m be kan’n, be sansan be wun. Asa ekun’n, laa ayre yolɛ fluwa nga dɔɔtrɔ’m be klɛli’n, andɛ’n be diman be su kun. Sran nga i waan ɔ́ fá fluwa sɔ’m be nun ndɛ’n su’n, i bo kwla gua tɛ mɛn i. Kpɛkun, lalafuɛ fluwa sunman b’a titi, annzɛ b’a saci mlɔnmlɔn.\nBe boli Biblu’n i klɛli bo i afuɛ 3.500 tra su yɛ. Sanngɛ, ɔ te o lɛ. Kusu nn sran’m be fali ajalɛ fanunfanun naan bé núnnún i mlɔnmlɔn. Sran wie’m be wɔli Biblu’m be nun. Wie’m be seli sran mun kɛ nán be kanngan Biblu’n nun. Wie’m be kusu’n, be buman Biblu’n i like fi. Sanngɛ, ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n w’a kaciman. Kannzɛ bɔbɔ be klɛli Biblu’n w’a cɛ’n, sanngɛ i nun ndɛ’n kwla yo e ye. An nian kuku nga be flɛ i kɛ “?Biblu’n i blɛ w’a sin?” nun.\nNDƐ WIE MƆ BIBLU’N KAN’N\nAtrɛkpa’n, amun usa amun wun kɛ: ‘?Andɛ mɛn nga nun’n, Biblu’n nun ndɛ’n kwla yo e ye?’ Kɛ ɔ ko yo naan amun a wun kosan sɔ’n i su tɛlɛ’n, maan amun usa amun wun kɛ: ‘?Sa benin mun yɛ be o klɔ sran’m be su andɛ mɔ be ti tɛ kpa-ɔ?’ Amun kwla bu alɛ’n, annzɛ nzaje sa yolɛ’n, annzɛ ndrunmun dilɛ’n, annzɛ asiɛ mɔ sran’m b’a saci i’n, i akunndan. Maan e kan afɔtuɛ nga Biblu’n man e’n, be nun wie’m be ndɛ. Kɛ amún fá amun ɲin bé síe i afɔtuɛ sɔ’m be su’n, amun fa kosan yɛ’n usa amun wun: ‘?Sɛ sran’m be nanti afɔtuɛ sɔ’m be su’n, asiɛ’n su tranlɛ’n yó fɛ?’\nMAAN E NIN E WIENGU MUN E TRAN KLANMAN\n“Be nga be ti ndɛ siesiefuɛ’n, be liɛ su ti ye, afin Nyanmiɛn wá flɛ́ be i mma mun!” (Matie 5:9) “Like kwlaa nga amun kwla yo bɔ amun nin sran su kan-man ndɛ’n, amun yo.”—Rɔmfuɛ Mun 12:18.\nMAAN E SI E WIENGU’M BE AUNNVUƐ, YƐ E YACI SA E CƐ\n“Be nga be si aunnvuɛ’n, be liɛ su ti ye, afin Nyanmiɛn wá sí be aunnvuɛ!” (Matie 5:7) “Sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun, sɛ sran kun yo i wiengu sa’n, maan ɔ yaci cɛ i. Zoova * yacili sa nga an yoli i’n cɛli amun, ɔ maan amun kusu, sa nga be yo amun’n, an yaci cɛ.”—Kolɔsfuɛ Mun 3:13, NW.\nMAAN BLƆFUƐ NIN SRAN BLE’M BE BO YO KUN\n“Sran ng’ɔ yili be’n be kwlaa be osu’n ti kun. Ɔ yili be kɛ be tran asiɛ’n su.” (Sa Nga Be Yoli’n 17:26) “Nyanmiɛn liɛ’n, ɔ kpa-man sran nun, sanngɛ nvle kwlaa nun’n, sran ng’ɔ sro i b’ɔ yo i klun sa’n, i klun jɔ i wun.”—Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35.\nNÁN MAAN BE SACI ASIƐ’N\n“Anannganman Nyanmiɛn fali sran’n sieli Edɛni fie’n nun kɛ ɔ di nun junman naan ɔ nian su.” (Bo Bolɛ 2:15) Ɲanmiɛn wá “núnnún be nga be saci asiɛ’n.”—Sa Nglo Yilɛ 11:18.\nNÁN E ƝIN YO KPLI, YƐ NÁN E YO BLA NIN BIAN KUNNDƐFUƐ\n“An nian amun wun kpa konvi kpli yolɛ’n i lika, afin maan sran nyɛn i wun ɔ nyɛn i wun sɛ, nán ninnge sɔ mun yɛ be mɛn i nguan-an.” (Lik 12:15) “An ti Nyanmiɛn i sran, i sɔ’n ti’n, nán maan be ti bla nin bian kunndɛlɛ, nin sa tɛtɛ yolɛ, nin be nyin m’ɔ yi-man like’n be ndɛ fi amun nuan nun.”—Efɛzfuɛ Mun 5:3.\nMAAN E YO NANWLƐFUƐ, YƐ E YO JUNMAN DIFUƐ\n“Sa’n kwlaa nun e klo kɛ é yó sa ng’ɔ ti kpa’n.” (Ebre Mun 13:18) “Sran ng’ɔ wua’n, maan ɔ yaci, ɔ di junman.”—Efɛzfuɛ Mun 4:28.\nMAAN E NIAN BE NGA BE LEMAN WIE’N BE LIKA\n“An wla be nga be anwlɛn sɔ-man’n be yakpa, an uka be nga be lɛ-man wunmiɛn’n, an tra amun anwlɛn sran’m be kwlaa be wun.” (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:14) An nian “aika mun nin angboti mmla’m bɔ be wun nyrɛnnɛn’n be lika.”—Zak 1:27.\nBiblu’n kanman nzuɛn kpakpa sɔ’m be ndɛ sa ngbɛn. Ɔ wla e fanngan naan e fɛ i sɔ nzuɛn mun. Kpɛkun, ɔ kle e wafa nga e kwla yi be nglo’n. ?Sɛ sran sunman be nanti afɔtuɛ nga biblu’n man su’n, asiɛ’n su tranlɛ’n su yoman fɛ yɛ ɔ o lɛ-ɔ? Nanwlɛ, sɛ e nanti afɔtuɛ sɔ’m be su andɛ’n, ɔ́ yó e ye kpa. ?Ngue yɛ á yó naan w’a ɲan like nga Biblu’n kle’n i su ye andɛ-ɔ?\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N KWLA YO E YE ANDƐ\nSran kun m’ɔ si ngwlɛlɛ kpa’n seli kɛ: “Nyanmiɛn i nyoliɛ’n kle kɛ ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ.” (Matie 11:19) I ndɛ sɔ’n ti su. Afin, like ng’ɔ kle kɛ sran kun ti ngwlɛlɛfuɛ’n yɛle i ayeliɛ’n. Atrɛkpa’n, a usa ɔ wun kɛ: ‘?Sɛ n nanti Biblu’n nun afɔtuɛ’m be su’n, ɔ́ yó n ye? ?Wafa sɛ yɛ ɔ kwla uka min naan m’an wun sa nga be o min su’n be trawlɛ-ɔ?’ Maan e fa e ɲin e sie i sa kun su e nian.\nBe flɛ bla kun kɛ Dɛlfinin. * Ɔ di junman yɛ ɔ leman blɛ, ninnge ng’ɔ yo be’n be yo ye. Sanngɛ, sa wie’m be wa juli i su. Yɛle kɛ i wa bla’n wuli. Kpɛkun, ɔ nin i wun’n be yrali. Sika ndɛ’n wa yoli kekle i sa nun. Ɔ seli kɛ: “N wunman like kun nga i nun yɛ n wo’n, n leman ba bla kun, min wun’n nunman lɛ kun, yɛ n leman sua kun. Ɔ yo min kɛ n timan like fi sa. N leman wunmiɛn kun. Yɛ n leman like mɔ n kwla fa min wla gua su-ɔ.”\nBlɛ sɔ nun’n, Dɛlfinin wunnin i wlɛ kɛ ndɛ ng’ɔ o Jue Mun 90 i mma 10 nun’n ti nanwlɛ sakpa. Ɔ se kɛ: “Sɛ be waan y’a cɛ o, wuun y’a di afuɛ ableso. Be nga be lɛ wunmiɛn kpa’n be kwla di afuɛ ablaɔcuɛ. Sanngɛ afɛ nin nyrɛnnɛn ngunmin yɛ e wun i-ɔ. E nguan’n sin ndɛndɛ, wie’n fa e ndɛndɛ.”\nBlɛ kekle sɔ’n nun’n, afɔtuɛ nga be o Biblu’n nun’n, be yoli Dɛlfinin i ye kpa. Ndɛ akpasua nsan nga bé bɛ́ i sin’n be nun’n, é wá wún kɛ Biblu’n nun afɔtuɛ’m be yoli sran wie mun ekun be ye blɛ kekle nun. Sran sɔ’m be wunnin i wlɛ kɛ Biblu’n ti kɛ lalafuɛ like nga e kɛnnin i ndɛ mɔ i lika fi nin a saciman’n sa. Ɔ timan kɛ lalafuɛ fluwa nga kɛ bé cɛ́ kɔ́’n, be diman be su kun’n sa. Biblu’n ti i liɛ ngunmin. Afin, i nun ndɛ’n fin Ɲanmiɛn, ɔ finman klɔ sran.—1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13.\nAtrɛkpa’n, a sieli i nzɔliɛ wie kɛ e nguan ɲanman’n ti kpe. Kusu blɛ kpe kan sɔ nun’n, ɲrɛnnɛn nga e wun i’n timan aɔwi. ?Kɛ sa’m be tɔ wɔ su’n, nin yɛ a kunndɛ fɔnvɔlɛ-ɔ?\nMaan e kan wafa nga Biblu’n kwla yo e ye’n i ndɛ. Biblu’n kwla uka e naan...\nsa wie’m b’a ɲanman e.\ny’a wun sa nga be tɔ e su’m be trawlɛ.\ny’a tra e awlɛn.\nNdɛ akpasua nga bé bɛ́ i sin’n, bé wá yíyí ndɛ cinnjin nsan sɔ’m be nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn i dunman’n yɛle Zoova.—Jue Mun 83:18, NW.\n^ ndɛ kpɔlɛ 24 Ndɛ akpasua nga, ɔ nin ndɛ akpasua nsan nga bé bɛ́ i sin’n be nun’n, e kacili sran wie’m be dunman’n.\nLike nga ti yɛ ɔ fata kɛ be kle e atin’n Zezi yiyili nun. Yɛ ɔ kleli i sɔ’n su Biblu’n nun mmla nɲɔn mɔ be ti cinnjin kpa’n.\n?Afɔtuɛ nga be o Biblu’n nun’n be kwla yo e ye andɛ?\n?Biblu’n i blɛ w’a sin?\n1 Biblu’n uka e naan sa wie’m b’a ɲanman e\n2 Biblu’n uka e naan y’a wun sa nga be o e su’m be trawlɛ\n3 Biblu’n uka e naan y’a tra e awlɛn\nBiblu’n nun ndɛ’n ti’n e lafi su kɛ e liɛ yó ye\n?Amun bu i sɛ?\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 1 2018 | ?Biblu’n kwla yo e ye andɛ?\nNo. 1 2018 | ?Biblu’n kwla yo e ye andɛ?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 1 2018 | ?Biblu’n kwla yo e ye andɛ?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Zud 1\n1 'An 'bɔ Zud nɛn Zaji "bʋɩ -a bɛ, an ya Zozi Crizi 'suzan 'a. Mɛɛn 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ minnun pɛɛnɔn nɛn Bali o laabʋ bɛ -wlɛ. -Kaa "tɩ Bali 'ka ye "yi, ɛn -a yiɛ a 'ka da -trilii -e Zozi Crizi 'e 'ta.\n2 Bali -le nyrinda, 'lee 'yee -fʋdɩ -trɔɔ, 'lee 'yee yɩdɩ "yi 'e drɛ 'cee vɛ -a 'e 'ciɩla "da!\n'Ka drɛ "yi minnun nɛn o 'wɩ ve 'wlu 'a Bali wei da bɛ o va!\n(2 Pi 2.1-17)\n3 'An beenun, -a -cin a 'an 'ji 'e tɛdɛ 'kpa tɩglɩ 'nan, 'an 'fluba 'crɛn -tɛa 'cɛɛ, -kaa 'si nɛn Bali -a 'wʋ 'wɩ 'ji bɛ -a da. 'Pian maan 'yɩ 'nan, e ya "le 'an 'wɩ 'pla 'cɛɛ. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'nan: Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn nɛn -kaa yi -tɛra "da "bɛ, 'ka 'tɔ "da 'plɛblɛ! Bali -a -nɔn minnun nɛn o cɩ -yee vɛ -a bɛ -wlɛ, ɛn ya'a 'limlan 'li "fo "dɩ. 4 'Wɩ zɩɛ maan 'pla 'cɛɛ, kɔɔ min -mienun wla 'ka yei 'e yɔɔdɩ. Wa'a 'ta 'wʋla Bali wei da dɩ, ɛn o 'wɩ 'wlidɩ "dra te waa "paa 'nan, Bali -le "yi 'bɛ -si -nɔn 'wlɛ. 'Wɩ zɩɛ -a drɛdɩ -ji bɛ, Minsan Zozi Crizi nɛn -kaa tazan -a 'e -tʋwli "bɛ, -a 'bɔ nɛn waa -tua 'o 'pɛla koda. Minnun zɩɛ 'wɩ nɛn e "ta -taa "bɔlɛ o man bɛ, waa crɛn -tɛ Bali -le 'fluba 'ji 'e 'cɛn.\n5 'Wɩnun nɛn 'gʋɛ kaa -tɔa 'e 'cɛn 'va, ɛn an ya "vale 'an -cin -tɔa "nyian 'ka 'ji. 'Li 'kpa bɛ, Minsan 'yee minnun Izraɛl 'nɔn 'si Ezipti nɔanba -ji, 'pian "bɛ -sru minnun nɛn wa'a yi -tɛlɛa "da "dɩɛ, e o -nan -nyan. 6 Ɛn "nyian bɛ 'ka 'ci "nrɔn 'wɩ nɛn e 'bɔ Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ o -mienun man bɛ -a da. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'nan: Bali 'plɛblɛ 'nɔn -wlɛ, ɛn wa'a 'wɩlɛ 'bɛ man dɩ. Fɛnan nɛn Bali o -nyran bɛ, -wɛɛ 'tʋɩ. -Yee "wɛan Bali o yrɩ, ɛn e o 'pla klun 'pʋ 'va. O -fo -nan zɩɛ, -trilii -e tin 'ba yi -dan 'e 'bɔ. 7 'Fla nɛn waa laabo Sodɔm 'lee Gomɔr bɛ 'lee 'flanun nɛn o "srɔn "bɛ, o -cin 'e -trɔa 'ka 'ji "nyian. 'Fla zɩɛ -a da 'nɔn bɛ, 'wɩ 'tʋwli "nɛn Bali -le 'pasianɔn zɩɛ waa drɛ bɛ, -a 'bɔ nɛn "o drɛ. Kɔɔ 'o 'fli -nɔn -kɔnnɛn -wɛɛdɩ 'lee lɩ -wɛɛdɩ lɛ, te 'wɩnun nɛn blamin 'ka -a dra dɩɛ, waa "paa 'nyranman -a. -Yee "wɛan Bali 'wɩ "nɛn -kɔɔn -wlɛ 'tɛ nɛn ya'a 'driman 'li 'mlɔnmlɔn dɩɛ -a. Bali 'wɩ zɩɛ -a drɛ 'nan -e 'e drɛ -cee 'wɩ -kɔɔn "manvɛ -a.\n8 Minnun nɛn o wla 'ka yei "bɛ, 'wɩ 'tʋwli zɩɛ -a 'bɔ nɛn waa dra. Nyrin nɛn waa -tɛa "bɛ, -a da nɛn o 'wɩ "paa -e 'o 'wɩ 'wlidɩ "drɛ, -e 'o Bali wei -fɔla 'o "trɔɛn -sru, -e 'o 'tɔ srɔ Bali -le 'pasianɔn nɛn laji ɛn o cɩ -dan -a bɛ, o man. 9 Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, o tazan -dan nɛn waa laabo Mishɛl bɛ, ya'a 'wɩ zɩɛ -a drɛlɛ dɩ. Tʋ nɛn 'o 'vale Satan -a o Moizi pa ta wɩ 'vɩ bɛ, ya'a 'tɔ srɔlɛ Satan man dɩ. Yaa 'vɩ 'pian -yrɛ 'nan: «Minsan 'e 'wɩ "nɛn -kɔɔn 'yiɛ!»\n10 'Pian minnun 'labɛ o 'tɔ srɔman fɛ nɛn wa'a 'tɔa dɩɛ -a man. O -blʋ "taan "le -winun -zʋ. 'Wɩ nɛn e -trɔa 'o 'wulo -ji bɛ, -a da nɛn o 'ta 'wʋla, o 'bɔ 'nan -nyan wɩ nɛn.\n11 'Wɩ -taa "bɔlɛ o man. Kɔɔ -si -tʋwli "nɛn Kaɛn 'ta 'wʋla "da 'li bɛ, -a da nɛn o -sɔɔnla. Ɛn "lala yɩdɩ "yi "le "wɛan, 'wɩ 'wlidɩ "nɛn Balam a drɛ 'li bɛ, -a -tʋwli "nɛn o cɩ -a drɛnan. Ɛn o wluan Bali man "le zɩ Kore -a drɛ 'li bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. O -nan -nyan wɩ nɛn.\n12 -Te Zozinɔn 'o cin 'yɩ 'nan, -e 'o fɛ -blɩ 'e cin va bɛ, vɛ -mienun zɩɛ o ya 'o yei. 'Yra 'ka 'o yiɛ man fɛ -blɩnan dɩ. O 'bɔ 'pɔn -ji fɛ nɛn waa -wɛɛman. Wɛɛ -maan minnun 'ka 'tɔ srɛman. Vɛ -mienun zɩɛ o ya "le 'nan laa 'bɛ wla "ji, 'pian 'yi 'ka "ji -e 'e 'fɛn dɩ, fulɔ -ciala waa "da. Ɛn o ya "nyian "le yiba "nɛn -a ba tʋ 'bɔ, te -a 'blʋ "ka "man "dɩɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. O ya "le yiba "nɛn waa 'sʋra bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. O -ka "fo. 13 Waa dra "le zɩ jemie 'e 'blʋ -fɔa, -e 'e 'va "tri wɛɛn bei "bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. Waa dra "le mlɛn crɛn nɛn e 'si 'e 'tɔ -nan bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. Klun 'pʋ tiidii 'va nɛn Bali o -nyran "nan 'pla. -A -nan nɛn, o -fo 'li 'trilii.\n14 'Li bɛ Enɔk nɛn Adan klu 'sɔravlizan 'a bɛ, e minnun zɩɛ 'wee 'wɩ 'vɩ. Yaa 'vɩ 'nan: «"Ka 'yiɔ! Minsan -taa 'o 'vale 'yee 'pasianɔn nɛn laji bɛ o "kaga 'kpa -a, 15 -e 'e 'trɛdanɔn pɛɛnɔn 'le tin 'ba. E 'wɩ "nɛn -kɔɔnman minnun nɛn o drɛ wɩ cɩ -wlidɩ "bɛ -wlɛ, 'wɩnun nɛn waa drɛ "va 'zia -wlidɩ 'lee 'wɩnun nɛn waa 'vɩ "va 'zia -wlidɩ "bɛ -a man.»\n16 Minnun zɩɛ o ci 'ka 'li 'sɔlɛ dɩ. 'Wɩ pɛɛnɔn nɛn e bɔa "o man bɛ, o wunwun "ve "da. O 'ta 'wʋla 'o 'ci 'sɔ wɩnun -wlidɩ "da. Wei -dandan a o 'le, ɛn o minnun see "paaman wei 'nɔnnɔn 'a, te o o -ble.\nTe 'ka 'pɛ -sru 'e tɔa dɩ!\n17 'An beenun, 'wɩnun nɛn -kaa san Zozi Crizi -le 'pasianɔn -a 'vɩ 'e 'cɛn bɛ, -a -cin 'e 'tɔ 'ka 'ji. 18 Waa 'vɩ 'cɛɛ 'nan: «Tʋ -fɔla "da "ji bɛ, Bali sɛɛ wʋnɔn -kɔan. O 'ta wo 'o 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun 'wlidɩ -sru.»\n19 Minnun zɩɛ -wɛɛ Zozinɔn "cɛan 'e cin man. 'O 'bɔ 'wulo -ji 'wɩnun da nɛn o 'ta wʋla, Bali lei 'ka -wlɔ "fo "dɩ.\n20 'Pian 'an beenun, 'cee vɛ bɛ, 'wɩ 'nɔnnɔn nɛn e 'si Bali 'bɔ 'va, ɛn ka yi -tɛra "da "bɛ, 'ka 'pa 'ka cin va -a -e 'ka 'tɔ 'plɛblɛ! 'Ka Bali trʋ 'ba Bali lei 'saun 'le 'plɛblɛ 'a! 21 Bali 'ka ye "yi, 'ka 'fʋ 'ka lɛadɩ "man! -Kaa san Zozi Crizi -kaa nyrinda 'si, 'ka yiɛ 'trɔa "da "trilii, -e tʋ nɛn e 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a -nɔan -cɛɛ bɛ, 'e bɔ.\n22 Minnun nɛn 'o 'ci -fɔɔdɩ 'sia bɛ, 'ka o nyrinda 'si! 23 Ɛn "nyian min -mienun a bɛ, o drɛ wɩ o 'pla Bali -le tin 'badɩ wlu. 'Ka o 'si 'wɩ 'ji, "tɔgɔ 'o 'kʋ 'tɛ 'va! Ɛn "nyian min -mienun a bɛ, 'ka o nyrinda 'si! 'Pian 'ka "klan Bali lɔ! -Wee "tri "nɛn -wlɔ "bɛ, te 'ka 'pɛ wʋ "va "dɩ!\n24 'Tɔ -dan 'e 'kɔn Bali -le vɛ -a! E -kɔlaman 'e yiɛ 'tɔdɩ -a 'ka 'va, -e 'ka vɩlɛ 'ka 'wɩ 'wlidɩ "drɛ dɩ.\n'Tɔ -dan 'e 'kɔn Bali -le vɛ -a! E -kɔlaman e -ko 'kaa, -e 'ka -yee -dan ci yɩ, te 'tɔ 'ka 'e 'padɩ 'ka man dɩ, te ci "nrandɩ a 'ka 'lɔ.\n25 'Tɔ -dan 'e 'kɔn Bali -le vɛ -a! E ya 'e 'tʋwli, ɛn -yɛɛ cɩ min 'sizan 'wɩ 'ji -a. -Kaa san Zozi Crizi -le "wɛan bɛ, 'tɔ -dan a -yee vɛ -a, ɛn mingɔnnɛn -blɩdɩ a -yee vɛ -a, ɛn 'plɛblɛ a -yee vɛ -a, ɛn -kɔladɩ a -yee vɛ -a. -A pou sianan 'li 'e 'cɛn, -e 'e 'bɔ cɛɛgʋ yi -a bɛ, zɩ Bali cɩ zɩɛ, ɛn e -fo -a 'li 'trilii. Amɛn!


Kɛ Zezi i wie cɛn’n mántan koko’n, ɔ seli kɛ: “Bé wá kán Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ nga mɛn wunmuan’n nun naan sran’n kwlaa be ti Nyanmiɛn ndɛ’n. I sin yɛ mɛn i awieliɛ’n ɔ́ jú-ɔ.” (Matie 24:14) ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ bé bó jasin fɛ sɔ’n mɛn wunmuan’n nun ɔn? Zezi kleli be ajalɛ.—Lik 8:1.\nBe mian be ɲin be to sran mun be awlo lɔ. Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun wafa nga be kwla bo jasin fɛ’n awloawlo’m be nun’n. (Matie 10:11-13; Sa Nga Be Yoli’n 5:42; 20:20) Asa ekun’n, ɔ mannin be jasin fɛ’n bowlɛ lika trele kun. (Matie 10:5, 6; 2 Korɛntfuɛ Mun 10:13) Andɛ kusu’n, Zoova i Lalofuɛ’m be siesieli be jasin fɛ’n bolɛ junman’n kpa. Ɔ maan ɔ le asɔnun kun nin i jasin fɛ’n bowlɛ liɛ. I sɔ’n yo maan be yia Zezi i ndɛ yɛ’n i nuan. I waan be “kan kle sran’m be kɛ i bɔbɔ yɛ Nyanmiɛn sieli i kɛ ɔ di be nga be nyin o su’n nin be nga be wuli’m be ndɛ nin-ɔn.”—Sa Nga Be Yoli’n 10:42.\nBe mian be ɲin be to sran mun kan kwlaa nga be o’n. Nzra nun lika kɛ jenvie’n nin nzue gbo’n be nuan sa’n, Zezi boli jasin fɛ’n. (Mark 4:1; Zan 4:5-15) Zoova i Lalofuɛ’m be kusu’n, lika kwlaa nga be kwla to sran mun’n, be kan Biblu’n nun ndɛ’n kle be. Ɔ kwla yo akpɔ’m be nuan, annzɛ aata diwlɛ’m be nun, annzɛ kusu loto jranwlɛ’m be nun ɔ nin telefɔnu nun. Asa ekun’n, sɛ be ɲɛn i wun atin’n, be bo jasin fɛ’n be kle be mantanfuɛ mun, ɔ nin be nga be nin be di junman’n, ɔ nin be wiengu suklu ba mun, yɛ be osufuɛ mun. Kɛ mɔ be tu be klun be yo sɔ’n asiɛ wunmuan’n su’n ti’n, sran kpanngban’m be tie sran’n i ‘ti delɛ jasin fɛ’n mɔ be kɛn i cɛn kwlaa’n.’—Jue Mun 96:2.\n?Wan yɛ a kunndɛ kɛ á bó jasin fɛ’n klé i ɔ? Nán se kɛ a boman su kleman sran. Ɔ maan sɛ a ɲɛn i wun blɛ’n, bo jasin fɛ’n, nán sisi ɔ bo kaan sa!\n?“Jasin fɛ’n” benin yɛ ɔ nin i fata kɛ be bo ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be nian Zezi i ajalɛ’n su be bo jasin fɛ’n niɔn?\nLike nga a suannin’n, se ɔ Biblu’n nun like klefuɛ’n naan ɔ kle ɔ wafa nga a kwla kɛn i ndɛ amanniɛn su kle ɔ sifuɛ kun’n.


?Wafa sɛ yɛ amun kwla uka amun wa’n naan w’a di junman kpa suklu lɔ-ɔ? | Awlobo’m be ukalɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Aboua Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Azéri Bachkir Belize Kriol Bichlamar Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Féroïen Ga Gallois Goun Grec Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Icibemba Iloko Indonésien Isoko Italien Japonais Kabuverdianu Kannada Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Letton Lingala Lituanien Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mongol Mooré Myama Ndébélé (Zimbabwe) Norvégien Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Portugais (Portugal) Rarotongan Romany (Macedonia) Cyrillic Roumain Russe Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Singhalais Slovaque Slovène Sunda Suédois Swahili Tagalog Tamoul Tarascan Tatar Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tojolabal Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Vietnamien Waray-Waray Wawle Yoruba Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nAWLOBO’M BE UKALƐ\n?Wafa sɛ yɛ amun kwla uka amun wa’n naan w’a di junman kpa suklu lɔ-ɔ?\nAtrɛkpa’n, amun a sie i nzɔliɛ kɛ amun wa’n kloman suklu kɔlɛ. Awlo lɔ’n, ɔ nianman fluwa nun. I kwlaa sɔ’n ti’n, suklu lɔ’n, ɔ diman junman kpa. Yɛ i ayeliɛ’n su yo tɛ kɔ i ɲrun. ?Wafa sɛ yɛ amun kwla uka amun wa’n niɔn?\nLike ng’ɔ fata kɛ amun wun i wlɛ’n\nSɛ amun jin amun wa’n i wun tɔkii’n, ɔ su yoman sa fi ye. Sɛ amun yo sɔ’n, suklu lɔ-o, awlo lɔ-o, amun wa’n su wunmɛn i wun fɛ. Ɔ maan, ɔ kwla bua ato kɛ ɔ di junman kpa suklu lɔ. Annzɛ kusu ɔ kwla fɛ i junman’n i su ndɛ nga be klɛli’n fia amun wun, annzɛ ɔ sɔnnzɔn amun sa ti nzɔliɛ’n. Ɔ kwla yo kɛ ɔ su kɔ suklu sa, kusu nn ɔ juman lɔ. I kwlaa yoli-o, ɔ́ yó tɛ kɔ́ i ɲrun.\nI like cɛlɛ’n kusu kwla yo i abɔlɛ. Be flɛ Siɛ kun kɛ Andre. Ɔ seli kɛ: “Kɛ e wa bla’n di junman kpa suklu lɔ’n, e cɛ i like naan ɔ yo sɔ titi. Sanngɛ, e sieli i nzɔliɛ kɛ like nga e fa mɛn i’n yɛ ɔ ti i cinnjin-ɔn. Ɔ maan, sɛ w’a diman junman kpa suklu lɔ’n, ɔ yo i ya lele, afin ɔ si kɛ e su mɛnmɛn i like fi. Nán junman mɔ w’a diman’n yɛ ɔ yo i ya-ɔ.”\nNán amun fa gua i like klefuɛ’n su. Sɛ amun yo sɔ’n, amun wa’n bú i kɛ ɔ timan cinnjin kɛ ɔ miɛn i ɲin di junman suklu lɔ. Asa ekun’n, kɛ ɔ́ wá yó kaklaaka’n, sɛ ɔ yo sa tɛ wie’n, ɔ su kunndɛman kɛ ɔ́ ísɛ i bo nzuɛn’n. Ɔ maan ɔ́ fá gúɛ i sran uflɛ su. Sɛ sa wie o i su kusu’n, ɔ́ kúnndɛ kɛ sran uflɛ yɛ ɔ siesie mɛn i-ɔ.\nAmun gua amun wla ase. Sɛ amun wun kɛ amun wa’n w’a diman junman kpa suklu lɔ’n, naan amun fa ya’n, nán amun ka lɛ be koko su yalɛ. Amun fa sie i blɛ uflɛ. Be flɛ bian kun kɛ Brɛti. Ɔ seli kɛ: “E nin min yi’n e minndɛ kɛ e wla gua ase ka naan y’a koko junman ng’ɔ dili’n i su yalɛ. Kɛ e yo sɔ’n, i bo’n gua kpa.”\nNdɛ nga Biblu’n kan’n: “Sɛ be kan ndɛ be kle amun’n, maan amun ti i kpa. Nán maan sran fi kpli kan ndɛ, nán maan sran fi fa ya ndɛndɛ.”—Zaki 1:19.\nAmun kunndɛ sa nga ti yɛ w’a diman junman kpa’n. Sa nga be kle ba’m be yalɛ’n be ti fanunfanun. Wie liɛ’n, be wiengu suklu ba’m be kle be yalɛ, annzɛ kusu suklu uflɛ mɔ be su kɔ nun’n ti-ɔ. Wie’m be liɛ’n, kɛ bé wá bó be ta’n, srɛ kun be dan. Wie’m be kusu be lafiman kpa, annzɛ awlo lɔ ndɛ wie kle be yalɛ, annzɛ be ɲanman blɛ be nianman fluwa nun, annzɛ kusu be kwlá faman be ɲin siemɛn i like trele kun su. Ɔ maan nán amun ka lɛ be se kɛ amun wa’n ti fuɛnfuɛ.\nNdɛ nga Biblu’n kan’n: “Sran ng’ɔ bu akunndan’n ɔ wun i wun fɛ.”—Nyanndra Mun 16:20.\nAmun yo naan amun tranwlɛ’n nun’n like suanlɛ’n yo fɛ. Amun kle i blɛ ng’ɔ kwla fa di awlo lɔ junman’n, ɔ nin blɛ ng’ɔ fata kɛ ɔ fa nian fluwa’n nun’n. Amun kunndɛ awlo lɔ lika koun kun m’ɔ kwla tran lɛ nian fluwa nun’n (nán maan like kɛ televiziɔn annzɛ telefɔnun sa’n be kle i yalɛ). Kɛ ɔ́ nían fluwa nun’n, amun mɛn i blɛ fa lo wunmiɛn. Be flɛ bian kun Ɛktɔr, ɔ fin Alemaɲin. Ɔ seli kɛ: “Sɛ ɔ ka kan bé bó be ta’n, cɛn kwlaa n ukɛ i naan ɔ buɛbuɛ i wun kan, e minndɛman kɛ cɛn’n ju koko naan m’an kle i kwlakwla.”\nNdɛ nga Biblu’n kan’n: “Like kwlakwla lɛ i yolɛ blɛ.”—Akunndanfuɛ’n 3:1.\nAmun yo maan ɔ klo fluwa suanlɛ. Sɛ amun wa’n wun i wlɛ kɛ, suklu kɔlɛ’n yo i ye dɔ nga su’n, ɔ́ kló like suanlɛ. I wie yɛle kɛ matematiki’n mɔ be suɛn i suklu lɔ’n kwla ukɛ i naan w’a yo i sika’n i cɛcɛ.\nNdɛ nga Biblu’n kan’n: “Bu akunndan, suan ngwlɛlɛ. [...] Mɛnmɛn i.”—Nyanndra Mun 4:5, 8.\nLike kun m’ɔ kwla uka amun’n: Kɛ amun wa’n dí suklu junman wie’n, amun ukɛ i. Sanngɛ, nán an di mɛn i. Andre se kɛ: “E wa bla’n kunndɛ kɛ e di i junman’n e mɛn i, ɔ kunndɛman ɔ́ bú akunndan naan w’a wun i trawlɛ.” Amun kle amun wa’n wafa nga i bɔbɔ kwla di i suklu junman mun’n.\n“Kɛ n wun kɛ min mma’m be nun kun w’a diman junman kpa suklu lɔ’n, n tra min awlɛn. N usɛ i like ng’ɔ yoli kekle mɛnnin i’n. Yɛ n usɛ i like ng’ɔ kwla yo naan cɛn uflɛ w’a di junman kpa’n. Asa ekun’n, n se min wun kɛ i nun nga n bɔbɔ n te kɔ suklu’n, nán blɛ kwlaa nun yɛ n dili junman kpa-ɔ.”—Milisɛnti.\n“Afuɛ kwlaa’n, kɛ e mma’m be bo suklu kɔlɛ bo cɛ’n, e fa e ɲin sie junman nga be di i suklu lɔ’n su kpa. Siɛ nin niɛn wie’m be liɛ’n, kɛ be wa’n fa i biletɛn’n kle be’n yɛ be wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ be ukɛ i-ɔ. Kɛ ɔ́ yó sɔ nn i ukalɛ w’a yo kekle kpa siɛn’n.”—Eduwinin.\nGbanflɛn nin talua’m be talɛ Ba talɛ Aja’n nin Awlobo


Timote kunndɛli kɛ ɔ́ úka sran mun | Amun kle amun mma’m be like\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Abui Acoli Afrikaans Ahanta Ajië Albanais Allemand Altaï Alur Amharique Anglais Arabe Arménien Assamais Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bomu Boulou Bulgare Bété Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chokwe Chol Chopi Chuabo Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Diola Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Gitonga Goun Grec Groenlandais Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kongo Kpelle Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Lovari Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mandjak Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Marshall Maré Maya Mazahua Mazateco (Huautla) Mende Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Motu Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Nicobarais Nigerian Pidgin Niue Norvégien Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pemon Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quiché Rapanui Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Soli Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swati Sérèr Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchèque Tetun Dili Thaï Tiv Tlapanec Toba Tojolabal Tok Pisin Tongien Toraja Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Wolof Xhosa Xârâcùù Yoruba Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nTimote ti gbanflɛn kun m’ɔ klo sran ukalɛ ɔ. Ɔ ɔli klɔ kpanngban su ko ukali sran mun. I sɔ’n ti’n, ɔ dili aklunjuɛ dan. ?A kunndɛ kɛ á tí Timote i su ndɛ?—\nTimote i nannan nin i manmin be kleli i Zoova su like\nKlɔ nga be flɛ i kɛ Listri’n, i su lɔ yɛ Timote ɲinnin ɔn. I bakan kpa nun’n, yɛ i nannan Loisi nin i manmin Enisi be boli i Zoova su like klelɛ bo ɔ. Kɛ Timote ɲinnin’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ úka sran mun naan be si Zoova.\nI nun mɔ Timote te yo gbanflɛn kan’n, Pɔlu seli i kɛ be wɔ be ko bo jasin fɛ’n klɔ uflɛ wie mun be su. Timote kplinnin su. Ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kɔ́ naan ɔ́ kó úka sran mun.\nTimote nin Pɔlu be ɔli Maseduani lɔ klɔ kun mɔ be flɛ i Tɛsaloniki’n, i su lɔ. Kɛ ɔ ko yo naan b’a ju lɔ’n, be nantili lelee be ko fali mmeli kun. Kɛ be juli lɔ’n, be ukali sran kaka kpa naan b’a si Zoova. Sanngɛ sran wie’m be fali be wun ya, yɛ be kunndɛli kɛ bé yó be like yaya. I ti’n, Pɔlu nin Timote be jasoli lɛ be ko boli jasin fɛ’n lika uflɛ.\nTimote dili aklunjuɛ dan\nKɛ anglo kaka sinnin’n, Pɔlu seli Timote kɛ ɔ sɛ i sin Tɛsaloniki lɔ naan ɔ ko nian aniaan mun be osu. Ɔ fata kɛ Timote yo yakpafuɛ naan w’a kwla sɛ i sin klɔ sɔ’n su lɔ! Sanngɛ kɛ m’ɔ klo aniaan nga be o lɔ’n ti’n, ɔ ɔli. Kɛ ɔ sɛli i sin Pɔlu wun lɔ’n, ɔ kannin lɔ ndɛ fɛ kleli i. Ɔ seli i kɛ aniaan’m be o lɛ naan be ti juejue!\nTimote nin Pɔlu be dili junman likawlɛ afuɛ kaka kpa. Le kun’n, Pɔlu klɛli fluwa kun ko mannin Timote. Ɔ seli kɛ Timote yɛ ɔ ti i sran kpa nga ɔ kwla sunmɛn i kɛ ɔ ko uka asɔnun mun ɔn. Timote klo Zoova yɛ ɔ klo sran.\n?A klo sran yɛ a kunndɛ kɛ á úka be naan be si Zoova?— Sɛ a yo sɔ’n, á dí aklunjuɛ dan kɛ Timote sa!\nSa Nga Be Yoli’n 16:1-5; 17:1-10\n1 Tɛsalonikfuɛ Mun 3:2-7\nFilipfuɛ Mun 2:19-22\n?Nin yɛ Timote ɲinnin ɔn?\n?Timote kunndɛli kɛ ɔ nin Pɔlu bé kɔ́ klɔ’m be su? ?Yɛ ngue ti ɔ?\n?Ngue ti yɛ Timote sɛli i sin Tɛsaloniki lɔ ɔ?\n?Ngue yɛ a kwla yo naan w’a di aklunjuɛ dan kɛ Timote sa ɔ?


E ti kpɔlɛ tɛ’n—?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Digor Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N | ?Á KLÉ ƝANMIƐN KƐ A SI YE?\n?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n“Sa kwlaa nga e yo’n, e yo i klolɛ bɔ Krist fa klo sran’n ti. [...] Ɔ wuli be ngba be ti, i sɔ’n ti’n, olɛ nga be o lɛ’n, nán be bɔbɔ be olɛ yɛ be wo-ɔ, sanngɛ sran ng’ɔ wuli [...] i dunman nun yɛ be wo-ɔ.”—2 Korɛntfuɛ Mun 5:14, 15.\nKƐ SRAN kun cɛ e like kun m’ɔ ti i liɛ ngunmin’n, ɔ fata kɛ e si ye. Sa kun m’ɔ juli Zezi blɛ su’n, ɔ kle sɔ weiin. Cɛn kun’n, Zezi yoli sran 10 be juejue. Tukpaciɛ tɛ kpa yɛ ɔ o sran sɔ’m be wun-ɔn. Be blɛ su’n, be lemɛn i ayre. Kɛ be nun kun wunnin kɛ w’a yo juejue’n, “ɔ sɛli i sin, kɛ ɔ́ bá’n ɔ kpan manman Nyanmiɛn.” Yɛ Zezi seli kɛ: “?Be sran blu’n be ngba be wun a sa-man? Yɛ be ngwlan nga’m be li?” (Lik 17:12-17) Ndɛ sɔ mɔ Zezi kannin’n, ɔ kle kɛ, kɛ be yo e ye’n, ɔ cɛman naan e wla w’a fi su.\nTɛ mɔ Ɲanmiɛn maan Zezi fɛli i wun yili’n, ɔ leman wunsu. Ɔ ti ninnge nga Ɲanmiɛn fa cɛli e’n, be nun dan kpafuɛ’n. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e si ye-ɔ?\nMaan e si sran ng’ɔ cɛli e like’n. Kannzɛ Zezi fɛli i wun yili e’n ti tɛ’n, sanngɛ ɔ fata kɛ sran’m be yo like kun naan b’a kwla ɲan anannganman nguan’n. Kɛ Zezi srɛ́ Ɲanmiɛn’n, ɔ seli kɛ: ‘Kɛ be se kɛ bé ɲán anannganman nguan’n, i bo’n yɛle kɛ bé sí wɔ mɔ ɔ kunngba cɛ yɛ a ti Ɲanmiɛn’n nin Zezi Klist mɔ a sunmɛnnin i’n.’ (Zan 17:3) Wienun-ɔn, be se wɔ kɛ ɔ bakan nun’n, ɔ ka kan naan w’a wu, naan bian kun yɛ ɔ deli wɔ-ɔ. ?Ngue yɛ á yó-ɔ? ?A su usaman sran sɔ’n i osu naan á sí i kpa? ?Yɛ a su usɛmɛn i like nga ti yɛ ɔ deli wɔ’n? I wafa kunngba’n, Ɲanmiɛn Zoova deli e. Ɔ fɛli i Wa’n mannin naan e ɲan nguan. I sɔ’n ti, maan e si i kpa naan e fa e wun e mɛntɛn i. Biblu’n se kɛ: “An fa amun wun mantan Nyanmiɛn, yɛ i kusu fɛ́ i wun mántan amun-ɔn.”—Zak 4:8.\nMaan e lafi e ti tɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n su. “Sran ng’ɔ lafi i Wa’n su’n, ɔ lɛ Anannganman nguan.” (Zan 3:36) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ sran kun lafi Zezi su-ɔ? Like ng’ɔ yo’n, yɛ ɔ kle sɔ-ɔ. (Zak 2:17) Kɛ be man e like mɔ e sɔ nun’n, yɛ e kwla se kɛ like sɔ’n w’a yo e liɛ-ɔ. I wafa kunngba’n, kɛ Zezi fɛ i wun yili e ti tɛ’n, maan e kle kɛ ɔ yo e fɛ. Yɛle kɛ, maan e si wafa nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e nanti’n. Yɛ e nian su e nanti. * Asa ekun’n, maan e srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ yaci sa tɛ nga e yo’n cɛ e naan e klun w’a titiman e kun. Maan e lafi su kpa kɛ, be kwlaa nga be lafi Zezi su’n, be liɛ yó ye. Yɛ be wun jɔ́ be kpa fɔuun.—Ebre Mun 11:1.\nMaan e tran e Wla kpɛnlɛ cɛn aɲia’n i bo. Zezi kunndɛ kɛ e wla kpɛn e ti tɛ m’ɔ fɛli i wun yili’n su afuɛ kwlakwla. Ɔ seli kɛ: “An yo i kɛ nga ń yó i yɛ’n sa, maan amun wla kpɛn n su.” (Lik 22:19) Afuɛ 2017, Avrili i le 11 m’ɔ ti Jɔlɛ cɛn’n, Zoova i Lalofuɛ’m bé wla kpɛ́n Zezi i wie’n su. Cɛn sɔ’n nun’n, kɛ sɛnzɛ ko tɔ’n, bé yó aɲia kun. Ɔ dí dɔ kun. Like nga ti yɛ Zezi fɛli i wun yili e ti tɛ’n, sran kun yíyí nun. Kpɛkun, ɔ́ kán tɛ sɔ’n i su mmlusuɛ’n i ndɛ. Afuɛ sin’n, mɛn wunmuan’n nun’n, sran nga be trannin e Wla kpɛnlɛ cɛn aɲia’n i bo’n, be ju sran kɔe miliɔn 20. E kunndɛ kpa kɛ a tran aɲia sɔ’n i bo wie naan a kle Ɲanmiɛn kɛ a si ye.\n^ ndɛ kpɔlɛ 7 Sɛ a kunndɛ kɛ á sí Ɲanmiɛn, naan á fá ɔ wun mɛ́ntɛn i’n, suan Biblu’n nun like. Kan kle Zoova i Lalofuɛ kun naan ɔ kle wɔ. Annzɛ kɔ e ɛntɛnɛti adrɛsi www.jw.org/bci su.\nE wla kpɛn Zezi i wie’n su\nMaan e wla kpɛn Zezi i wie’n su


?Ngue su yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be lafi-ɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Aamenin (Wia atɔliɛ lɔ liɛ'n) Aanta Abukazi Aflikanin Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Aleman Aleman bobo aniɛn'n Aluu Amariki Amlɛnkɛn bobo aniɛn'n Angle Arabu Arabu (Liban) Ausa Azeri Azeri (Siriliki) Ba Aleman Basa (Kamerunun) Baskii Basku Bataka (Karo) Bataka (Toba) Bikɔlu Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Bulu Danois Digɔɔ Ebre Edo Efiki Ekuatɛɛ bobo aniɛn'n Eve Fanti Fiji Filipinin bobo aniɛn'n Frafra Féroïen Fɔn Fɛnlandi Fɛnlandi bobo aniɛn'n Ga Gali Galician Gitonga Gloelandi Glɛki Guaranin Guatemala bobo aniɛn'n Guianese Creole Gunnun Hindi (Roman) Hunsrik Igbo Ikrɛnin Ili Salomɔn Pijinin Iligainɔn Iloko Irlandi bobo aniɛn'n Isibɛnba Isilandi Isoko Itali Izbɛki Izraɛli bobo aniɛn'n Kabie Kabili Kabuverdianu Kacɛn Kakcikɛli (Wia atɔliɛ lɔ liɛ'n) Kanbɔji aniɛn'n Karen (S'gaw) Katalan Kazaki Kazaki (Arabu) Kecua (Bolivi) Kecua (Kuzko) Kikamba Kikuyu Kiniaruanda Kirgizi Kiribati Kirundi Klowati Kolɔnbi bobo aniɛn'n Kore aniɛn'n Kore bobo aniɛn'n Kosa Kuude Kuumanji Langue des signes australienne Langue des signes brésilienne Letɔn Lingala Lio Litianin Livale Lomue Luxembourgeois Makua Malagasi Malayalamun Malti Malɛ Mamun Mapudungun Mari Martiniquan Creole Maseduanin Maya Mazateco (Uautla) Miama Mingrelian Miskito Mistɛki (Gerero) Mizo Morisi Kleɔlu Mɛkisiki bobo aniɛn'n Nauatɔlu (Nɔɔ de Puebla) Nauatɔlu (Santrali) Nauatɔlu (Uasteka) Ndau Ndebele (Zɛnbabue) Ndɔnga Nepali Ngabere Niasi Niue Nyungwe Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Oromo Osɛti Otomi Pangasinan Papiamiɛnto (Kurasao) Papiamɛnto (Aruba) Pendjabi Polɔɲin Polɔɲin bobo aniɛn'n Pomeranian Portugais Punjabi (Roman) Pɔɔtigali Pɛɛsi Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotɔngan Risi Risi bobo aniɛn'n Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Romania) Romany (Serbia) Ronga Rumanin Rumanin Salvadoran Sign Language Samoan Sangana (Mozanbiki) Sango Sateré-Mawé Savakano Savante Sebuano Seisɛli Kleɔlu Sepedi Sidama Sili Bobo aniɛn'n Silozi Sinala Sinnin (Aka) Sinnin (Mara) Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Sitɔnga (Malawi) Slovaki Slovenin Sona Suaili Sunda Suvace Suɛdi Suɛdi bobo aniɛn'n Sãotomense Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Taiti Talian Tamulu Tandroy Tankarana Taraskan Tataa Tchèque Telugu Tetun Dili Ticuna Tiglɛnya Tiriki Tirkimenin Tivu Tizɔtzili Tizɛltali Tojolabali Tokelau Totonaki Tswana Tui Tɔngan Uarɛ-Uarɛ Uauunaiki Udumuutu Uiguu (Arabu) Uiguu (Siriliki) Uisi Urobo Uzbek (Roman) Valencian Venezuela bobo aniɛn'n Vezo Viɛtinamun Volaitsa Vɛnda Wawle Yoruba Zapotec (de l’isthme) Zapɔn Zapɔn bobo aniɛn'n Zulu Zɔɔzi sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) uudu Ɔngli Ɔngli bobo aniɛn'n Ɛndi Ɛndonezi Ɛsipaɲɔlu Ɛsipaɲɔlu bobo aniɛn'n Ɛsitonin\nLike nga Zezi kleli mɔ akoto’m be nantili su’n, i su wie yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be mian be ɲin be nanti su-ɔ. Ndɛ akpasua nga nun’n, é wá kán ninnge sɔ’m be nun wie’m be ndɛ.\nƝanmiɛn. Ɲanmiɛn Kpli m’ɔ yili like kwlaa’n yɛ e su i-ɔ. Ɔ kwla like kwlaa yo, yɛ i dunman’n yɛle Zoova. (Jue Mun 83:19; Sa Nglo Yilɛ 4:11) Abraamun nin Moizi nin Zezi be Ɲanmiɛn’n niɔn.—Ezipt Lɔ Tulɛ 3:6; 32:11; Zan 20:17.\nBiblu’n. E lafi su kɛ ndɛ nga Biblu’n nun ndɛ’n ti ndɛ mɔ Ɲanmiɛn kan kle klɔ sran mun-ɔn. (Zan 17:17; 2 Timote 3:16) E lafi fluwa ablesiɛn-nin-nsiɛn (66) nga be o Biblu’n nun’n, be nun ndɛ’m be kwlaa be su. I bue nga be flɛ i “aenguɛ laa’n” nin-o, i bue nga be flɛ i “aenguɛ uflɛ’n” nin-o, e lafi be kwlaa be nun ndɛ’n su. Be flɛ Inivɛsite lɔ fluwa klefuɛ kun kɛ Jezɔnun Davidi Bedun. Ɔ seli kɛ ndɛ nga Biblu’n kɛn i sakpasakpa’n i su yɛ like nga Zoova i Lalofuɛ’m be lafi su’n, ɔ taka-ɔ. Kɛ be wun Biblu’n nun ndɛ kun’n, be kaman lɛ seman kɛ i bo’n yɛle nga. *\nE fa ndɛ kwlaa nga Biblu’n kan’n su. E si kɛ sa wie mɔ be juli laa’n, annzɛ sa nga cɛn wie lele’n bé wá jú’n, yɛ Biblu’n kan be ndɛ-ɔ. Asa ekun’n, e si kɛ ndɛ wie’m be o lɛ’n be ti sa wie’m be nzɔliɛ.—Sa Nglo Yilɛ 1:1.\nZezi. Like nga Zezi kleli’n, ɔ nin ajalɛ ng’ɔ kleli’n, i su yɛ e nanti-ɔ. E lafi su kɛ Zezi ti Ɲanmiɛn Wa naan i yɛ ɔ ti e Defuɛ’n niɔn. (Matie 20:28; Sa Nga Be Yoli’n 5:31) I sɔ’n ti’n, e ti Klisifuɛ. (Sa Nga Be Yoli’n 11:26) Sanngɛ kɛ e suannin Biblu’n nun like’n, e wunnin kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ kwla like kwlaa yo’n, nɛ́n i yɛle Zezi. E wunnin i ekun kɛ Biblu’n nun ndɛ ba kun sa kleman kɛ Ɲanmiɛn nin Zezi nin Ɲanmiɛn Wawɛ’n be ti sran kunngba.—Zan 14:28.\nƝanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n. Ɔ nunman Klisifuɛ’m be awlɛn’n nun. Sanngɛ ɔ ti awa kun m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ-ɔ. Awa sɔ’n wá sín klɔ sran’m be awa’m be osu’n nun, kpɛkun ɔ́ yó naan like nga Ɲanmiɛn sunnzunnin kɛ ɔ́ yó i asiɛ’n su’n, ɔ kpɛn su. (Daniɛl 2:44; Matie 6:9, 10) Ɔ cɛ kaan sa’n, Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n wá yó sɔ sakpasakpa. Afin Biblu’n kle kɛ e o “mɛn’n i awieliɛ blɛ” nun.—2 Timote 3:1-5; Matie 24:3-14.\nZezi m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn i Famiɛn Diwlɛ’n i su famiɛn’n niɔn. Ɔ boli i famiɛn dilɛ’n i bo afuɛ 1914 nun.—Sa Nglo Yilɛ 11:15.\nSran’m be ti ɲanlɛ’n. E ti tɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n ti’n, cɛn wie lele’n, sran’m be su yoman sa tɛ kun, yɛ be su wuman kun. (Matie 20:28; Sa Nga Be Yoli’n 4:12) Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ ɲán tɛ sɔ’n i su ye’n, ɔ fata kɛ ɔ kle kɛ ɔ lafi Zezi su. Kpɛkun ɔ fata kɛ ɔ kaci i nzuɛn’n yɛ be yo i batɛmun. (Matie 28:19, 20; Zan 3:16; Sa Nga Be Yoli’n 3:19, 20) Sran ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, be wun i sɔ liɛ’n i ayeliɛ’n nun. (Zaki 2:24, 26) Sanngɛ “Ɲanmiɛn i aklunye’n” i ti yɛ maan sran kun kwla ɲɛn i ti-ɔ, nán sa kpa ng’ɔ yo’n ti-ɔ.—Galasifuɛ Mun 2:16, 21.\nƝanmiɛn su lɔ tranlɛ’n. Ɲanmiɛn Zoova nin Zezi Klisi nin anzi nanwlɛfuɛ mun yɛ be o ɲanmiɛn su lɔ-ɔ. * (Jue Mun 103:19-21; Sa Nga Be Yoli’n 7:55) Asa ekun’n, sran akpiakpi ya sran akpiakpi ablanan-nin-nnan (144.000) bé cɛ́n yɛ trán ɲanmiɛn su lɔ yɛ be nin Zezi bé dí famiɛn lɔ.—Daniɛl 7:27; 2 Timote 2:12; Sa Nglo Yilɛ 5:9, 10; 14:1, 3.\nAsiɛ’n su tranlɛ’n. Ɲanmiɛn yili asiɛ’n naan klɔ sran’m be tran su tititi. (Jue Mun 104:5; 115:16; Akunndanfuɛ’n 1:4) Ɲanmiɛn wá yrá be nga be fɛ i ndɛ’n su’n be su. Ɔ maan be su tɔman tukpacɛ kun, yɛ bé ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Blɛ sɔ’n nun’n, asiɛ’n káci lika klanman kpa.—Jue Mun 37:11, 34.\nKlunwi’n nin afɛ’n. Kɛ Ɲanmiɛn i anzi’m be nun kun yoli ɲin kekle’n, yɛ klunwi yolɛ’n nin afɛ’n boli i bo. (Zan 8:44) Anzi sɔ’n i ɲin kekle ng’ɔ yoli’n ti’n, be wa flɛli i kɛ “Satan” nin “Suɛn tɔnfuɛ.” I yɛ ɔ lakali yasua nin bla klikli nga Ɲanmiɛn yili be’n kɛ be yo ɲin kekle wie-ɔ. Ɲin kekle nga be kusu be yoli’n ti’n, be mma nin be anunman’m be kwlaa be wun ɲrɛnnɛn dan. (Bo Bolɛ 3:1-6; Rɔmunfuɛ Mun 5:12) Kɛ ɔ ko yo naan sran’m b’a wun kɛ suɛn yɛ Satan tɔnnin Ɲanmiɛn’n ti’n, Ɲanmiɛn yacili sran’m be lɛ naan be wun ɲrɛnnɛn nin afɛ’n. Sanngɛ ɔ su yaciman be lɛ naan be wun be ɲrun sa trilili.\nWie’n. Be nga be wuli’n, be nunman nguan nun kun. (Jue Mun 146:4; Akunndanfuɛ’n 9:4-5, 10) Be nunman sin fɛtɛ wie nun be fɛman lɔ.\nƝanmiɛn wá cɛ́n sran miliaa kpanngban kpa be nguan. (Sa Nga Be Yoli’n 24:15) Sanngɛ kɛ Ɲanmiɛn ko cɛn sran kun’n, sɛ i waan ɔ nantimɛn i mmla’m be su’n, ɔ́ núnnún i mlɔnmlɔnmlɔn. Yɛ ɔ su cɛnmɛn i kun.—Sa Nglo Yilɛ 20:14, 15.\nAwlobo tranlɛ’n. Aja’n i su mmla nga Ɲanmiɛn kpɛli i bo bolɛ nun’n i su yɛ e di-ɔ. Yɛle kɛ bla kun yɛ ɔ fata kɛ yasua kun jɛ i-ɔ. Sɛ be nun kun kunndɛ bla annzɛ bian i wiengu bo’n, yɛ be kwla yra-ɔ. (Matie 19:4-9) E lafi su kɛ afɔtuɛ nga be o Biblu’n nun’n, be uka awlobo nunfuɛ mun naan b’a tran fɛfɛ.—Efɛzifuɛ Mun 5:22–6:1.\nE Ɲanmiɛn sulɛ’n. E kotoman waka nda annzɛ like uflɛ kɛ foto sa fi bo e mɛnmɛnmɛn i. (Mmla’n 4:15-19; 1 Zan 5:21) E Ɲanmiɛn sulɛ nun’n, ninnge nga e yo be’n be nun cinnjin wie mun yɛ:\nE srɛ Ɲanmiɛn.—Filipufuɛ Mun 4:6.\nE kanngan Biblu’n nun yɛ e suan nun like.—Jue Mun 1:1-3.\nE bu Biblu’n nun like nga e suan’n i su akunndan kpa.—Jue Mun 77:13.\nE yo aɲia mun e fa srɛ Ɲanmiɛn likawlɛ, e fa suan Biblu’n nun like, e to jue, e kan Ɲanmiɛn su mɔ e lafi’n i ndɛ, yɛ e fa wla e wiengu nga be ti Zoova i Lalofuɛ’n nin sran wie mun ekun be fanngan.—Kolɔsufuɛ Mun 3:16; Ebre Mun 10:23-25.\nE bo “Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i jasin fɛ’n.”—Matie 24:14.\nE uka be nga be sa mian’n.—Zaki 2:14-17.\nE kplan e Ɲanmiɛn sulɛ sua mun, ɔ nin lika nga e di e jasin bolɛ’n i su junman mun lɔ’n. Yɛ e nian lika sɔ’m be lika naan b’a saciman.—Jue Mun 127:1.\nKɛ sanvuɛsa tɔ e niaan be su’n, e nian be lika.—Sa Nga Be Yoli’n 11:27-30.\nE anuannzɛ’n. E takatakali asɔnun bo kpanngban kpa. Yɛ asɔnun kwlaa nun’n, sran akpasua kun mɔ be flɛ be kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’n, be yɛ be nian asɔnun’n su-ɔ. Sanngɛ sran sɔ’m be timan be liɛ ngunmin, yɛ be tuaman be kalɛ. (Matie 10:8; 23:8) Kɛ é yó e aɲia mun’n, e yiman blusu, yɛ e yiman cɛlɛ. (2 Korɛntifuɛ Mun 9:7) Sika nga sran’m be klunklo su be mɛn i nvialiɛ nun’n, i ti yɛ e kwla di e junman’m be kwlaa-ɔ.\nZoova i Lalofuɛ’m be Ɲrun Dinfuɛ’m be ti sran akpasua kun. Be ti Klisifuɛ, yɛ be ɲin w’a ti kpa Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. E anuannzɛ’n i bo bia’n su lɔ yɛ be o-ɔ. Be yɛ be kle ajalɛ kwlaa nga Zoova i Lalofuɛ nga be o mɛn wunmuan’n nun’n be nanti su’n niɔn.—Matie 24:45.\nE bo m’ɔ ti kun’n. Ndɛ kunngba’n yɛ e kwlaa e lafi su-ɔ. (1 Korɛntifuɛ Mun 1:10) E aniɛn’n, nin e wunnɛn kplo’n, nin e finwlɛ’n timan kun. E nun wie’m be ti yalɛfuɛ, yɛ wie’m be le sika. Sanngɛ e kplin e ɲin naan y’a bubuman e wun nun. (Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35; Zaki 2:4) Kannzɛ bɔbɔ e bo ti kun’n, sanngɛ ɔ le sran kun nin i like ng’ɔ klo i-ɔ. Zoova i Lalofuɛ’m be tinuntinun be jran be klun akunndan mɔ Biblu’n tinngɛli i’n i su yɛ be fa ajalɛ-ɔ.—Rɔmunfuɛ Mun 14:1-4; Ebre Mun 5:14.\nE nzuɛn’n. Sa kwlaa nun’n, e mian e ɲin e kle kɛ e klo sran. (Zan 13:34, 35) Like nga Ɲanmiɛn klomɛn i’n, e yoman. I wie yɛle kɛ e faman mmoja e wlaman e kplo’n nun. (Sa Nga Be Yoli’n 15:28, 29; Galasifuɛ Mun 5:19-21) E ti wɛtɛɛfuɛ. Yɛ e faman e wun wlanman alɛ kunlɛ nun. (Matie 5:9; Ezai 2:4) Lika kwlaa nga e tranlɛ’n, e kle kɛ e ɲin yi siefuɛ mun. Sɛ mmla nga be kpɛ’n ɔ nin Ɲanmiɛn liɛ’n be sansanman be wun’n, e nanti su.—Matie 22:21; Sa Nga Be Yoli’n 5:29.\nWafa nga e nin e wiengu mun e tran’n. Zezi seli kɛ: “Klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa.” Ɔ seli ekun kɛ Klisifuɛ’m be “timan mɛn’n nunfuɛ.” (Matie 22:39; Zan 17:16) I sɔ’n ti’n, e mian e ɲin e “yo like ng’ɔ ti kpa’n e man sran kwlaa.” Sanngɛ e faman e wun wlaman politiki ndɛ’n nun kaan sa. Asa ekun’n, e nin Ɲanmiɛn sulɛ onga mun e juman e yoman like fi likawlɛ. (Galasifuɛ Mun 6:10; 2 Korɛntifuɛ Mun 6:14) Sanngɛ kannzɛ ajalɛ nga sran’m be fa’n ti sɛ ti sɛ’n, e bu be sran.—Rɔmunfuɛ Mun 14:12.\nSɛ a kunndɛ kɛ á sí Zoova i Lalofuɛ’m be su ndɛ wie mun ekun’n, a kwla kɔ e ɛntɛnɛti adrɛsi’n su, annzɛ e biolo’m be nun kun nun, annzɛ a kwla tran e aɲia kun bo e Ɲanmiɛn sulɛ sua kun nun. Sɛ a klo kusu’n, a kwla bo su kle Zoova i Lalofuɛ nga be o ɔ tranwlɛ lɔ’n be nun kun.\n^ Nian Truth in Translation, bue 165 nun.\n^ Be kannin anzi klunwifuɛ’m be bo ɲanmiɛn su lɔ. Sanngɛ be ti aolia nun sran, yɛ be o lika’n nun.—Sa Nglo Yilɛ 12:7-9.\nBiblu’n su video mun: Ninnge cinnjin mun\nLike suanlɛ video kpekpe mɔ be tɛ Biblu’n su kosan cinnjin’m be su’n.\n?Wan yɛ ɔ kpɛli Zoova i Lalofuɛ’m be anuannzɛ’n i ba-ɔ?\nNian sa nga ti yɛ Sali Risɛli w’a kpɛman asɔnun uflɛ ba’n.\n?Zoova i Lalofuɛ’m be le be Biblu liɛ?\nSɛ a fa Biblu fanunfanun suan like’n á wún Ɲanmiɛn ndɛ’n i wlɛ kpa. Sa nsan nga be ti’n, kɛ á súan Ɲanmiɛn ndɛ’n, ɔ fata kɛ a fa La Bible. Traduction du monde nouveau wie.\nFa man sran Fa man sran ?Ngue su yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be lafi-ɔ?\nijwfq ndɛ tre 44


Biblu’n nun ndɛ: Be mmeli’n bubuli Malti lɔ - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nAN NIAN! Sa w’a ɲan mmeli nga nunfuɛ mun! Mmeli’n su bubu! ?Amun wun sran nga b’a tɔ nzue nun lɛ’n? Be wie’m b’a kwla kpɛn cenje’n su wa. ?Pɔlu o be nun wie? Amun e nian sa nga ɔ juli i su’n.\nNán amun wla fi su kɛ Pɔlu dili afuɛ nɲɔn bisua’n nun Sezare lɔ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be fali Pɔlu nin bisuafuɛ wie mun wlali mmeli kun nun naan bé fá be kɔ́ Rɔmu. Kɛ bé sín Krɛti mɛn’n mɔ nzue sin yiɛ i’n i wun lɛ’n, seke dan wie wa tɔli be su. Aunmuan sɔ’n m’ɔ fita dan’n ti’n maan be nga be kan mmeli’n be kwlaman like fi yo. Be kwlá wunman wia’n annzɛ nzraama mun kɔnguɛ. Ɔ maan i agualiɛ su’n, kɛ be dili cɛn wie mun mmeli’n nun’n, be wie fi be lafiman su kun kɛ bé kwlá fíte nun.\nKpɛkun Pɔlu jaso seli kɛ: ‘Amun nun wie fi su wuman, saan mmeli’n i kunngba cɛ yɛ ɔ́ sáci ɔ. Andɛ kɔnguɛ Ɲanmiɛn i anzi kun bali min wun yɛ ɔ seli min kɛ: “Nán srɛ kun ɔ Pɔlu! Saan á jú Sezali ja su lɔ. Yɛ Ɲanmiɛn wá dé be nga a nin be o mmeli’n nun’n be kwlaa.”’\nKɛ aunmuan dan sɔ’n sinnin’n, i cɛn ba blu nin nnan su, kɔnguɛ afiɛn’n, be nga be o mmeli’n nun’n be bu i kɛ be su wa to asiɛ wie! Kɛ srɛ kun be mɔ be bu i kɛ bé wá fú yɛbuɛ wie su ti’n, be toli mmeli’n i blalɛ nnan mɔ be fa jrɛn i’n guali nzue nun. Kɛ i lika cɛnnin’n be wunnin asiɛ wie. Be waan bé fá mmeli’n lele bé fá jú cenje’n su lɔ’n.\nKɛ bé mántan asiɛ’n i wun koko lɔ’n, mmeli’n mlɔnnin aunɲan nun. Jenvie’n m’ɔ bo gua mmeli’n su kekle’n ti’n, mmeli’n bubuli. Sonja su kpɛn’n seli kɛ: ‘Be nga be si nzue wɛ’n, maan be dun mmua tɔ nzue nun wɔ cenje’n su lɔ, yɛ be onga’n be uti waka bue nin mmeli buebue’m naan mmeli’n fa be wɔ.’ I sɔ yɛ be niannin su be yoli ɔ. Kɛ be yoli sɔ’n maan sran ya nɲɔn ableso nin nsiɛn (276) nga be o mmeli’n nun’n, be kwlaa be fiteli nun kɛ nga anzi’n fa kannin’n sa.\nMɛn nga nzue sin yiɛ i mɔ be fiteli su’n, be flɛ i kɛ Malti. Lɛfuɛ’m be klun ti ufue kpa, be niannin be kwlaa nga be fin mmeli’n nun lɔ fiteli’n be lika. Kɛ lika’n wa yoli kpa’n, be fali Pɔlu wlɛli i mmeli uflɛ kun nun ɔli Rɔmu.\nSa Nga Be Yoli’n 27:1-44; 28:1-14.\n?Kɛ mmeli nga Pɔlu o nun’n, ɔ́ sín mɛn nga nzue sin yiɛ i’n mɔ be flɛ i Krɛti i wun lɛ’n, ngue sa yɛ ɔ juli ɔ?\n?Ngue ndɛ yɛ Pɔlu kan kle be nga be o mmeli’n nun’n niɔn?\n?Ɔ yo sɛ yɛ mmeli’n bubuli ɔ?\n?Ajalɛ benin yɛ sonja su kpɛn’n seli kɛ be fa ɔ? ?Kpɛkun sran nɲɛ yɛ be fiteli nun ɔn?\n?Be flɛ mɛn nga nzue sin yiɛ i’n mɔ be ko fiteli su’n sɛ? ?Yɛ kɛ lika’n yoli kpa’n, ngue yɛ be yoli Pɔlu ɔ?\nKanngan Sa Nga Be Yoli’n 27:1-44 nun.\n?Wafa sɛ yɛ kɛ e kanngan Pɔlu i Rɔmu kɔlɛ ndɛ’n nun’n, ɔ wla e Biblu’n nun nanwlɛ ndɛ mɔ e lafi su’n i fanngan kpa ɔ? (Yol. 27:16-19, 27-32; Lik 1:3; 2 Tim. 3:16, 17)\nKanngan Sa Nga Be Yoli’n 28:1-14 nun.\n?Sɛ Maltifuɛ nga be timan Klistfuɛ bɔbɔ’n be yoli Pɔlu nin be nga be tɔli nzue nun’n ‘be kpa m’ɔ leman wunsu’n,’ ngue yɛ ɔ fata kɛ i sɔ’n, ɔ su Klistfuɛ’m be bo naan be yo ɔ? ?Yɛ ngue nun yɛ i sɔ yolɛ’n ti cinnjin ɔn? (Yol. 28:1, 2; Ebr. 13:1, 2; 1 Piɛ. 4:9)


Mo nin fluwa nga i nun like suanlɛ. Ɔ ukali wɔ naan w’a si Zoova i Lalofuɛ mun kpa. Ɔ maan a si junman nga be di’n, ɔ nin sran’n i wafa nga be ti’n. E lafi su kɛ fluwa nga ukali wɔ naan w’a wun i wlɛ kɛ Zoova i Lalofuɛ mun yɛ be yo Ɲanmiɛn i klun sa’n andɛ ɔ. É wlá wɔ fanngan kɛ a suan Ɲanmiɛn i su like titi, naan like nga a si i’n, a bo su kle ɔ awlobofuɛ mun ɔ nin ɔ janvuɛ mun, naan a wɔ aɲia’m be bo titi.—Ebre Mun 10:23-25.\nKɛ á súan Zoova i su like kɔ́ ɔ ɲrun’n, á wún i wlɛ kɛ ɔ klo ɔ kpa. I sɔ’n yó maan ɔ kusu á tú ɔ klun á yí i nglo kɛ a klo Zoova. (1 Zan 4:8-10, 19) ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ ɔ mɛn dilɛ nun’n, a kwla yi klolɛ sɔ’n i nglo ɔ? ?Ngue ti yɛ i mmla’m be su falɛ’n ti kpa man wɔ ɔ? ?Ngue yɛ ɔ́ úka ɔ naan a nin Zoova i Lalofuɛ mun amun a yo Ɲanmiɛn i klun sa likawlɛ ɔ? Ɔ Biblu’n nun like klefuɛ’n ɔ́ úka ɔ aklunjuɛ su naan w’a wun kosan sɔ’m be su tɛlɛ. I liɛ’n a nin ɔ awlobofuɛ mun amún kwlá ‘yó sa nga amun yo ɔ amun si kɛ Nyanmiɛn klo amun’n naan w’a man amun anannganman nguan’n.’—Zid 21.\nÉ wlá ɔ fanngan kpa kɛ Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n, a nanti atin kpafuɛ’n su a wɔ ɔ ɲrun titi, naan a yo kpa tra laa’n. I sɔ’n ti ɔ fata kɛ a suan fluwa ‘Maan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n’ i nun like.\n?Ngue ti yɛ Biblu’n nun like suanlɛ’n ti cinnjin ɔn?—Tɛnndɛnfuɛ’n\nNian Biblu’n nun like suanlɛ’n i su kosan nga a usa be’n be su tɛlɛ mun.


“Sran ng’ɔ to amun’n, an sike i”—Ebre Mun 13:2 | Like suanlɛ liɛ\n“Sran ng’ɔ to amun’n, an sike i.”—EBRE MUN 13:2.\nJUE: 124, 79\n?Ngue ti yɛ wie liɛ’n, e buman aofuɛ’m be wun akunndan kpa ɔ?\n?Ngue yɛ ɔ kle kɛ aofuɛ’m be wun akunndan nga Zoova bu’n i wie yɛ Boazi buli ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla yo aofuɛ’m be kpa ɔ?\n1, 2. (a) ?Ngue yɛ ɔ ti kekle man aofuɛ kpanngban andɛ ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.) (b) ?Afɔtuɛ benin yɛ Biblu’n man Klistfuɛ mun ɔn? (c) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ nga wá tɛ́ be su ɔ?\nBE FLƐ bian kun kɛ Osei. Ɔ jasoli Gana lɔ ko trannin Abloki lɔ i afuɛ 30 tra su yɛ. Kɛ ɔ́ kɔ́’n, nn ɔ timan Zoova i Lalofuɛ.  (An nian “ndɛ wie mun ekun” nun.) Ɔ se kɛ: “Sran fi w’a nianman min lɔ. Asa ekun’n, ayrɛ’n kleli min yalɛ. Kɛ n fin alapla’n nun n jrali mɔ ń kɔ́’n, ayrɛ ng’ɔ kunnin min ti’n, n kpannin. Ayrɛ nin a kunman min sɔ le.” Lɔ aniɛn’n i tilɛ yoli kekle mannin Osei. I sɔ’n ti, ɔ dili afuɛ kun tra su naan w’a ɲan junman kpa. Asa ekun’n, i wla loli i osufuɛ mun.\n2 ?Sɛ ɔ ti e bɔbɔ’n, ngue yɛ é kúnndɛ kɛ aniaan’m be yo man e ɔ? Sɛ e kɔ aɲia’m be bo’n, é kúnndɛ kɛ be sɔ e nun klanman. E su kunndɛman kɛ be nian e finwlɛ’n naan b’a sɔ e nun. Biblu’n se Klistfuɛ mun kɛ: “Sran ng’ɔ to amun’n, an sike i.” (Ebre Mun 13:2) I sɔ’n ti, like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe i kosan nga’m be su: ?Wafa sɛ yɛ Zoova bu aofuɛ mun ɔn? ?Aofuɛ’m be wun akunndan nga e bu’n ɔ ti su? ?Ngue yɛ e kwla yo naan aofuɛ nga be o e asɔnun’n nun’n, b’a wun be wun fɛ ɔ?\nWAFA NGA ZOOVA BU AOFUƐ MUN’N\n3, 4. (a) ?Kɛ nga Ezipt Lɔ Tulɛ 23:9 fa kan’n sa’n, wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn kunndɛli kɛ Izraɛlifuɛ’m be nin aofuɛ’m be tran ɔn? (b) ?Ngue ti ɔ?\n3 Kɛ Zoova fɛli i sufuɛ mun Ezipti lɔ fiteli’n, ɔ mannin be mmla. Mmla sɔ’n nun’n, ɔ kleli be kɛ maan be nin aofuɛ’m be tran klanman. (Ezipt Lɔ Tulɛ 12:38, 49; 22:20) Blɛ sunman’n, lika’n yoli kekle aofuɛ’m be su. Ɔ maan, Zoova niannin be lika. I wie yɛle kɛ, ɔ mannin be atin kɛ be wɔ Izraɛlifuɛ’m be fie’m be su naan be ko isa ninnge nga bé kpɛ́ mɔ be wla fili su, annzɛ be tɔli asiɛ wun’n.—Saun Yolɛ 19:9, 10.\n4 Zoova kunndɛ kɛ Izraɛlifuɛ’m be bu aofuɛ’m be sran. Afin be bɔbɔ be yoli aofuɛ laa. Ɔ maan, be si i nun ndɛ. (An kanngan Ezipt Lɔ Tulɛ 23:9 nun.) I nun mɔ Izraɛlifuɛ’m be nin a yoman Eziptifuɛ’m be kanga’n, Eziptifuɛ’m be kloman be sa. Afin be ninnge yolɛ’n timan kun. (Bo Bolɛ 43:32; 46:34; Ezipt Lɔ Tulɛ 1:11-14) Kɛ mɔ Izraɛlifuɛ’m be ti aofuɛ ti’n, ɔ yoli kekle mannin be. Zoova kunndɛli kɛ be wla kpɛn i sɔ’n su naan be yo aofuɛ’m be kpa.—Saun Yolɛ 19:33, 34.\nAofuɛ’m be ndɛ lo Zoova.\n5. ?Ngue yɛ é yó naan y’a si aofuɛ’m be aunnvuɛ ɔ?\n5 Zoova w’a kaciman. I sɔ’n ti, sɛ aofuɛ’m be ba e asɔnun’n nun’n, maan e wla kpɛn su kɛ be ndɛ lo i. (Mmla’n 10:17-19; Malasi 3:5, 6) Maan e tran e bu afɛ ng’ɔ o aofuɛ’m be su’n i akunndan. Atrɛkpa’n, be timan aniɛn nga e kɛn i e nvle’n nun’n. Annzɛ sran wie’m be yo be tɛtɛ. I sɔ’n ti’n, maan e si be aunnvuɛ.—1 Piɛr 3:8.\n?WAFA NGA E BU AOFUƐ MUN’N, Ɔ TI SU?\n6, 7. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zuifu nga be ti Klistfuɛ’n be miannin be ɲin naan b’a yoman aofuɛ’m be tɛtɛ kɛ Zuifu onga’m be sa ɔ?\n6 Zuifu’m be buman aofuɛ’m be wie. Sanngɛ, Klistfuɛ klikli’m be miannin be ɲin naan b’a yoman kɛ be sa. Afuɛ 33 nun Pantekɔtu nun’n, Zuifu nga be ti Klistfuɛ mɔ be tran Zerizalɛmun’n be sikeli be nga b’a kaci Klistfuɛ uflɛuflɛ mɔ be fin nvle uflɛ nun’n. (Sa Nga Be Yoli’n 2:5, 44-47) I lɛ’n nun’n, kɛ be se kɛ be sike aofuɛ annzɛ be yo i kpa’n, Zuifu sɔ’m be wunnin i wlɛ.\n7 Sanngɛ blɛ sɔ’n nun’n, sa kun wa juli. Yɛle kɛ Zuifu nga be ijɔ Glɛki’n, be plannin kɛ be nga be ijɔ Ebre’n be buman be angbeti mmla’m be akunndan. (Sa Nga Be Yoli’n 6:1) I sɔ’n ti’n, akoto’m be fali sran nso naan be nian angbeti mmla’m be lika. Sran nso sɔ’m be dunman’n ti Glɛki dunman. Atrɛkpa’n, akoto’m be yoli sɔ naan Glɛki angbeti mmla’m be wla gua ase.—Sa Nga Be Yoli’n 6:2-6.\n8, 9. (a) ?Kosan benin mun yɛ e kwla fa usa e wun naan sɛ e buman sran wie’m be sran’n, y’a wun i wlɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e wlɛ i ase ɔ? (1 Piɛr 1:22)\n8 Wafa nga be tali e’n, i su like yɛ e yo ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 12:2) Wie liɛ’n, e mantanfuɛ mun, annzɛ e wiengu suklu mma mun, annzɛ e wiengu junman difuɛ’m be kan sran wie’m be wun ndɛ tɛtɛ. Afin sran sɔ’m be wunnɛn kplo’n, annzɛ be finwlɛ’n nin be liɛ’n timan kun. ?Ndɛ tɛtɛ sɔ mɔ sran’m be kan’n, i su yɛ e nian ɔn? ?Kɛ e finwlɛ’n, annzɛ e ninnge yolɛ wafa wie ti’n, sran kun yo e finfin’n, ngue yɛ e yo ɔ?\n9 Laa’n, sran ng’ɔ timan Zuifu’n, akoto Piɛli bumɛn i sran. Sanngɛ, ɔ miɛnnin i ɲin ɔ wlali ayeliɛ tɛ sɔ’n i ase. (Sa Nga Be Yoli’n 10:28, 34, 35; Galasifuɛ Mun 2:11-14) Sɛ e kusu e wun kɛ e buman aofuɛ’m be sran, annzɛ e finwlɛ’n ti e tu e wun’n, maan e mian e ɲin e wla nzuɛn tɛ sɔ’n i ase. (An kanngan 1 Piɛr 1:22 nun.) ?Ngue yɛ é yó naan y’a wlɛ i ase ɔ? Maan e wla kpɛn su titi kɛ sɛ e fin sɛ, e fin sɛ o, e kwlakwla e ti sa tɛ yofuɛ. Yɛ e nun wie fi nin delɛ fataman. (Rɔmfuɛ Mun 3:9, 10, 21-24) I sɔ’n ti, nán e bu i kɛ e ti kpa tra e wiengu. (1 Korɛntfuɛ Mun 4:7) Ɔ fata kɛ e bu akunndan kunngba nga Pɔlu buli’n. Ɔ seli i niaan Klistfuɛ mun kɛ be “ti-man aofuɛ annzɛ nvle wie nunfuɛ kun.” Sanngɛ, be ti Ɲanmiɛn “i mma mun.” (Efɛzfuɛ Mun 2:19) Ɔ fata kɛ e kwlakwla e mian e ɲin naan e bu sran kwlaa sran. I liɛ’n, é klé kɛ y’a fa nzuɛn uflɛ m’ɔ fa Ɲanmiɛn liɛ’n.—Kolɔsfuɛ Mun 3:10, 11.\nWAFA NGA E KWLA YO AOFUƐ’M BE KPA’N\n10, 11. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ aofuɛ’m be wun akunndan nga Zoova bu’n i wie yɛ Boazi buli ɔ?\n10 Aofuɛ’m be wun akunndan nga Zoova bu’n i wie yɛ i sufuɛ Boazi buli ɔ. Cɛn kun’n, Boazi ɔli be nga be su kpɛ i ɔrzu’n be osu nianlɛ. Ɔ wunnin aofuɛ bla kun. Ɔ fin Moabu, yɛ be flɛ i kɛ Riti. Bla’n su di junman kekle kpa. Yɛle kɛ, ɔ su isa ɔrzu mma nga be tɔli asiɛ wun’n. Moizi Mmla’n yɛ ɔ mannin Riti i atin kɛ ɔ yo sɔ ɔ. Sanngɛ, kɛ Boazi tili i kɛ Riti srɛli i junman difuɛ mun naan w’a isa ɔrzu mma’n, bla’n i wun yoli i fɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ seli i junman difuɛ mun kɛ be yi sɔlɛ nun liɛ’n wie guɛ i lɛ naan Riti isa.—An kanngan Rit 2:5-7, 15, 16 nun.\n11 I sin’n, like nga Boazi yoli’n, ɔ kle kɛ ɔ si aofuɛ bla sɔ’n i aunnvuɛ. Ɔ seli i kɛ ɔ kɛ i talua’m be wun lɛ. I liɛ’n, yasua’m be su klemɛn i yalɛ. Asa ekun’n, ɔ seli Riti kɛ ɔ nɔn nzue nga i junman difuɛ’m be nɔn’n wie. Naan ɔ di aliɛ nga be di’n wie. Boazi buli aofuɛ bla’n m’ɔ leman wie’n i sran. Yɛ ɔ fɔnvɔli i.—Rit 2:8-10, 13, 14.\n12. ?Kɛ e si aofuɛ’m be aunnvuɛ’n, wafa sɛ yɛ i bo’n kwla gua man be ɔ?\n12 Nán klolɛ mɔ Riti klo i sewi Naomi’n, i ngunmin ti yɛ Boazi sili i aunnvuɛ ɔ. Sanngɛ, ɔ wunnin kɛ Riti fɛli i wun wlali Zoova sa nun kɛ ɔ niɛn i lika. I lɛ’n nun’n, Zoova m’ɔ si sran aunnvuɛ’n i ayeliɛ’n su yɛ Boazi niannin ɔn. (Rit 2:12, 20; Nyanndra Mun 19:17) Maan e kusu e si “sran’m be kwlaa” be aunnvuɛ naan e kle be like. I liɛ’n, bé wún i wlɛ kɛ Zoova klo be dan.—1 Timote 2:3, 4.\n?Kɛ aofuɛ’m be ba e Ɲanmiɛn Sielɛ Suan’n nun’n, e yo be like juejue su? (An nian ndɛ kpɔlɛ 13 nin 14 be nun.)\n13, 14. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e sɔ aofuɛ nga be ba e Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun’n be nun kpa ɔ? (b) ?Sɛ sran kun i ninnge yolɛ wafa’n nin e liɛ’n timan kun’n, ngue yɛ é yó naan e nin i y’a koko yalɛ ɔ?\n13 Sɛ aofuɛ’m be ba e Ɲanmiɛn Sielɛ sua’n nun’n, maan e sɔ be nun klanman. Kɛ sran wie’m be ju nvle kun nun uflɛuflɛ’n, wie liɛ’n, ɲannzuɛn kun be. Ɔ maan, be faman be wun mantan sran. Be ninnge yolɛ wafa’n nin sika mɔ be lemɛn i ti’n, be kwla bu i kɛ be leman ɲrun. I sɔ’n ti’n, maan e yo be like juejue su naan be wun i wlɛ kɛ be ndɛ lo e. Sɛ aniɛn nga e kan’n, ɔ o JW Language su’n, maan e suan wafa nga e kwla yo be like be aniɛn’n nun’n.—An kanngan Filipfuɛ Mun 2:3, 4 nun.\n14 Kɛ ɔ yo naan e nin sran nga i ninnge yolɛ’n nin e liɛ’n timan kun’n, e koko yalɛ’n, ɔ timan pɔpɔ. Like kun mɔ e kwla yo naan e nin be y’a koko yalɛ’n, yɛle kɛ maan e kan e bɔbɔ e ndɛ e kle i. Sɛ e yo sɔ’n, atrɛkpa’n, é wún kɛ e ninnge yolɛ wie’m be ti kun. Maan e wla kpɛn su kɛ nvle kwlaa nun’n, sran’m be ninnge yolɛ wafa’n i wie ti kpa, yɛ wie ti tɛ.\nMAAN E SƆ BE KWLAA BE NUN KPA NAAN BE WUN BE WUN FƐ\n15. ?Ngue yɛ é yó naan e nin aofuɛ mun y’a tran klanman ɔn?\n15 Maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Sɛ min yɛ n ti aofuɛ’n, wafa sɛ yɛ ń kúnndɛ kɛ be nin min tran ɔn?’ Sɛ e usa e wun sɔ’n, é wún like ng’ɔ fata kɛ e yo naan aofuɛ’m b’a wun be wun fɛ asɔnun’n nun’n. (Matie 7:12) Maan e tra e awlɛn aofuɛ’m be wun. Afin, i klikli’n nun’n, e su wunman be ninnge yolɛ wafa wie’m be wlɛ. Kannzɛ ɔ ti sɔ’n, nán e se kɛ saan fii be yo ninnge mun kɛ e liɛ’n sa. Sanngɛ, maan e nin be e tran klanman.—An kanngan Rɔmfuɛ Mun 15:7 nun.\nMaan e tra e awlɛn aofuɛ’m be wun.\n16, 17. (a) ?Ngue yɛ é yó naan e nin aofuɛ mun e afiɛn’n w’a mantan ɔn? (b) ?Like trele benin mun yɛ e kwla yo man aofuɛ nga be o asɔnun’n nun’n mun ɔn?\n16 Sɛ e suan aofuɛ’m be nvle’n su like naan e si be ninnge yolɛ wafa’n, e nin be e tranlɛ’n su yoman kekle. Kɛ é sú Ɲanmiɛn e awlo lɔ’n, e kwla suan aofuɛ nga be o e asɔnun’n nun’n, annzɛ e akpasua’n nun’n, be nvle’m be su like. Asa ekun’n, maan e flɛ be e awlo lɔ e nin be e wla asa. Zoova yoli maan “be nga be ti-man Zuif’n be lafili Jésus su wie.” Maan e yo sɔ wie. Yɛle kɛ maan e sɔ e “niaan nga e nin be e lafi Krist su’n,” be nun kpa.—Sa Nga Be Yoli’n 14:27; Galasifuɛ Mun 6:10; Zɔb 31:32.\n?Sran nga b’a ba e aɲia’m be bo uflɛuflɛ’n, e sɔ be nun klanman? (An nian ndɛ kpɔlɛ 16, 17)\n17 Maan e nin e awlofuɛ mun e fa e wun mantan aofuɛ mun. I liɛ’n, é wún i wlɛ kɛ be su mian be ɲin naan bé nían wafa nga e yo ninnge mun’n su. Wie liɛ’n, é wún kɛ ɔ fata kɛ e kle be e aniɛn’n i kanlɛ. Asa ekun’n, maan e uka be naan be ɲan lawlɛ nin junman. Sɛ e yo i kwlaa sɔ’n, é klé kɛ be ti e niaan sakpa.—Nyanndra Mun 3:27.\n18. ?Ajalɛ kpa benin yɛ aofuɛ’m be kwla nian su ɔ?\n18 Maan aofuɛ’m be yo like kwlaa nga be kwla yo naan b’a nian wafa nga sran’m be yo ninnge mun’n su. I lɛ’n nun’n, Riti kle be ajalɛ kpa. Yɛle kɛ ɔ niannin Izraɛlifuɛ’m be nzuɛn’n su. Ɔ seli kɛ be mɛn i atin naan ɔ isa ɔrzu mma ng’ɔ gua asiɛ wun’n. (Rit 2:7) W’a bumɛn i kɛ kɛ m’ɔ ti aofuɛ’n ti’n, ɔ fata kɛ be niɛn i lika. Asa ekun’n, kɛ sran’m be yoli i ye’n, ɔ lali be ase. (Rit 2:13) Sɛ aofuɛ’m be yo sɔ’n, aniaan mun nin sran uflɛ’m bé bú be sran.\n19. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e sɔ aofuɛ’m be nun kpa ɔ?\n19 Zoova i klun ti ufue dan. Ɔ yo maan sran’m be ti jasin fɛ’n. Kɛ sran wie’m be o be nvle’n nun’n, atrɛkpa’n, be kwlá suanman Biblu’n nun like. Annzɛ be kwlá kɔman Zoova i sufuɛ’m be aɲia’m be bo. Siɛn’n mɔ be kwla ba e aɲia’m be bo’n, maan e fa e wun mantan be naan be wun be wun fɛ. Kannzɛ e leman sika, annzɛ e kwlá timan be wun ɲanman nun’n, sanngɛ maan e kle kɛ be ndɛ lo e. Sɛ e yo sɔ’n, é klé kɛ e nian Zoova i ayeliɛ’n su. Maan e mian e ɲin e ‘nian like nga Ɲanmiɛn yo’n su.’ Yɛle kɛ maan e sɔ aofuɛ’m be nun kpa.—Efɛzfuɛ Mun 5:1, 2.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 1) Be kacili sran’n i dunman’n.\nAofuɛ: Be nga be fin nvle uflɛ nun mɔ e siman be’n, be ndɛ yɛ like suanlɛ nga kan ɔn.\nNinnge’m be isalɛ: Kɛ Izraɛlifuɛ’m bé kpɛ́ ble annzɛ ɔrzu’n, annzɛ bé tí be olivie mma’n, be yaci wie lɛ. Ɲanmiɛn mmla’n yɛ ɔ se kɛ be yaci wie lɛ ɔ. I liɛ’n, aofuɛ nin aika ba mun, nin angbeti bla nga be ti yalɛfuɛ’n, be kwla ko isa be di.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 11\nBali 'yee 'wɩ vɩnɔn "fli 'pa 'sia\n1 "Bɛ -sru ɛn e -cɛan -kɔ -tʋ -nɔn 'mɛn. E ya fɛ -sunzun drɛ vɛ -a. Ɛn e 'nan 'mɛn 'nan: «'I 'kʋ Bali -pan 'kɔn 'sunzun drɛ, -e 'i Bali -pan "davɛ -sunzun drɛ! Ɛn "nyian bɛ, minnun nɛn o Bali trʋ "baa 'kɔn 'bɔ 'ji bɛ, 'i o "nrɔn! 2 'Pian -klɔn nɛn e -cia Bali -pan 'kɔn 'bɔ man bɛ, 'yiɛ 'tʋɩ 'e "tun, te 'yiɛ 'ci -sunzun drɛ dɩ! Kɔɔ minnun nɛn wa'a Bali tɔa dɩɛ o fɛ zɩɛ -a -nan "sia -e 'o srɛ. Bali -le 'fla 'saun zɩɛ, waa ta srɛman mlɛn -fuba sinjɛn 'wlɛ 'fiili 'wlu.»\n3 Ɛn Bali "e 'nan: «An 'mɛn 'wɩ vɩnɔn "fli "paa -sia, -e 'o 'wɩ nɛn e -taa "drɛlɛ bɛ -a tin 'ba minnun lɛ 'an 'tɔ da. -Cɛ bʋ sɔ 'bɛ -kɔan 'e wʋdɩ o da, ɛn waa tin "baa -wlɛ yi -kpi tʋ yi -yaa 'fiili 'e 'ta le yi -fuba 'shɛɛdʋ (1.260) wlu.»\n4 Min "fli zɩɛ, o ya "le Olivie yiba "fli "le 'wɩ 'zʋ, ɛn o ya "nyian "le -kannɛn -trɔa "davɛ "fli "le 'wɩ 'zʋ. Bali nɛn e 'trɛ "paala bɛ -a 'lɛ nɛn o cɩ 'o 'tɔdɩ. 5 -Te min "ta 'wɩ 'wlidɩ "dra -wlɛ "bɛ, 'tɛ bɔala o 'le -e 'e min zɩɛ -a -nan -nyan. E ya 'wɩ 'kpa -a, min nɛn e ya "vale 'e 'wɩ 'wlidɩ "dra -wlɛ "bɛ, zɩ e -kaa zɩɛ. 6 Tʋ nɛn o "ta 'wɩ nɛn e -taa "drɛlɛ bɛ -a ve minnun lɛ Bali 'tɔ da bɛ, 'plɛblɛ a -wlɔ -e 'o 'tɛ 'pa minnun da. O -kɔlaman laa 'cɛndɩ -a, ɛn "nyian bɛ o -kɔlaman -e 'o 'yi lila nyɛn -a. -Te o ya "va "bɛ, o 'wɩ 'wlidɩ 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn bɔa 'trɛdanɔn man.\n7 -Te o cɛɛn 'wɩ nɛn e -taa "drɛlɛ bɛ -a vɩdɩ man minnun lɛ bɛ, -wi -tʋ bɔala -klu nɛn -a 'leda "ka "dɩɛ -a ji, -e 'e 'kuli -tɔ o man. E o "flinɔn "kle -e 'e o -tɛɛ. 8 O -kadɩ -fɔla 'fla -dan zɩɛ -a -guada. 'Fla 'bɔ zɩɛ -a da nɛn minnun Minsan pɛin yiba "plan da. 'Fla zɩɛ e ya "le 'o laabʋ Sodɔm, ɛn e ya "le 'o laabʋ "nyian Ezipti. 9 Minnun 'ka 'wɩlɛ "man -e 'o min "fli zɩɛ o wʋ dɩ. 'Lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji 'nɔn 'ta o pa -nanjɛnlɛ yi -tʋdʋ yaaga 'e 'ta le 'e -bu. 10 -Wee -kadɩ bɛ, -a 'wɩ 'trɛda 'nɔn pɛɛnɔn 'ci nran. O ci "nran 'e 'ciɩla "da, ɛn waa -ci "yinun drɛ 'o cin lɛ. Kɔɔ min "fli zɩɛ o 'tɛ 'pa 'trɛdanɔn da "kaga.\n11 Zɩ yi yaaga 'e 'ta le 'e -bu zɩɛ e ciɩ bɛ, lei nɛn e 'belidɩ -nɔan "min lɛ bɛ, Bali -a 'pa -sia 'yee 'wɩ vɩnɔn "fli 'bɔ lɛ. E wlala o ji ɛn o wluan lou 'o 'cɛin -da. -A -nan nɛn minnun nɛn o ya 'wɩ zɩɛ -a -nan yɩnan bɛ, nyɛn -dan o cɛɛn. 12 Ɛn o wei 'plɛblɛ 'tʋ 'man laji. Wei zɩɛ yaa 'vɩ Bali -le 'wɩ vɩnɔn "fli zɩɛ -wlɛ 'nan: «'Ka 'ta 'an 'va lou 'gʋ!» -A -nan nɛn o wluandɩ 'sia "lolu -koei 'va te o 'nanmannɔn -a -nan ye.\n13 Tʋ 'bɔ 'lein zɩɛ -a wlu bɛ, 'trɛ 'nyɔɔndɩ 'sia 'kpa tɩglɩ. 'Fla zɩɛ -te waa cɛɛn 'e cin man -fu bɛ, -a 'fʋɩ 'tʋ -nan -nyan "fo. Min -kpi 'sɔravli (7.000) 'bɛ kaa 'wɩ zɩɛ -a -ji. Min -mienun nɛn o -fʋ bɛ, nyɛn o cɛɛn 'wlidɩ, -a -nan nɛn o wɩɩ "man "mɛn 'nan Bali nɛn laji lou "bɛ, -yɛɛ cɩ o da.\n14 'Wɩ yɩdɩ "flizan "sia -nyannan, 'pian 'ka drɛ "yi -a yaagazan 'bɔla 'kogo.\n'Bei 'sɔravlizan wɩɩ ɛn 'wɩ yɩdɩ yaagazan 'e pou 'sia\n15 "Bɛ -sru ɛn Bali -le 'pasiazan 'sɔravlizan 'yee 'bei fɛɛn. -A -nan nɛn weinun 'wɩdɩ 'sia laji 'kpa 'plɛblɛ. Waa 'vɩ 'nan:\n«Mingɔnnɛn trɛ pɛɛnɔn nɛn\n'trɛda bɛ o drɛ "mɛn 'kʋ 'san Bali -le vɛ -a,\nɛn o drɛ -a -pɩ Zozi Crizi -le vɛ -a.\nE mingɔnnɛn -ble "da 'li 'trilii.»\n16 Min cejenun -yɔ -tʋ 'wlɛ sinjɛn nɛn 'o -nyrandɩ 'wee mingɔnnɛn pɛinnun da Bali 'lɛ bɛ, o blula 'o 'kɔlɛ "nɛn ɛn o Bali 'bɔ. 17 Waa 'vɩ 'nan:\n«'Kʋ "tɩ Bali, kʋi muo -fɔa.\nɛn 'plɛblɛ pɛɛnɔn a 'yie vɛ -a.\nI ya -nan 'li 'e 'cɛn,\nɛn i ya -nan cɛɛgʋ yi -a.\nI 'yie 'plɛblɛ -dan ci kɔɔn,\nɛn 'bɛ nɛn 'gʋɛ\ni ya mingɔnnɛn -a fɛ pɛɛnɔn da.\n18 'Lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji 'nɔn 'ka 'i wei manlɛ "yi "dɩ,\n-yee "wɛan 'yie nyran -blɩ tʋ 'bɔ o va.\nminnun pɛɛnɔn nɛn o kaa bɛ,\n-wee tin 'badɩ 'bɔ.\n'I 'sunɔn nɛn 'i 'lewei vɩnɔn 'a bɛ,\n'lee 'yie minnun bɛ,\n'lee minnun nɛn o 'yra -tɛa 'i man bɛ,\no -ko 'pa tʋ 'bɔ.\n-Te e ya 'i -sruzan "wɛnnɛn 'a oo,\nɛn -te e ya 'i -sruzan -dan a oo,\nminnun nɛn o 'trɛda srɛ 'trilii bɛ,\no -nan -nyan tʋ 'bɔ.»\n19 -A -nan nɛn Bali -pan 'kɔn nɛn laji bɛ, Bali -a 'lɛ 'sʋ. Ɛn an Bali -le 'cezu nɛn -yee -pei -tɔ wɩnun cɩ -ji bɛ -a 'yɩ. Ɛn laa 'e 'wlei -wlei -fɔdɩ 'sia, te laa -paan -klunman, te 'trɛ 'nyɔɔnman, te lalo -sɛanla 'kpa 'plɛblɛ.


Matie 8 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nKokowefuɛ kun yoli juejue (1-4)\nSonja ya su kpɛn kun lafili Ɲanmiɛn su kpa (5-13)\nZezi yoli sran kpanngban be juejue Kapɛɛnaɔmun lɔ (14-17)\nZezi i su sulɛ (18-22)\nZezi yoli maan aunmuan dan’n jrannin (23-27)\nZezi mannin mmusu’m be atin naan be wlu kɔkɔti’m be nun (28-34)\n8 Kɛ Zezi fin oka’n su lɔ jrali’n, sran kpanngban kpa be suli i su. 2 Kpɛkun kokowefuɛ kun bɛli i wun lɛ. Ɔ wa kotoli i bo seli i kɛ: “Min Min, sɛ ɔ ti ɔ klun su’n, a kwla yo min juejue.” 3 Ɔ maan ɔ tinngɛli i sa’n kɛnnin i naan w’a se i kɛ: “Ɔ ti min klun su! Yo juejue.” Be ja nun lɛ’n, i kokowe’n wieli weiin. 4 Yɛ Zezi seli i kɛ: “Nian ɔ wun kpa, nán bo su kle sran fi, sanngɛ kɔ, fa ɔ wun ko kle Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’n. Kpɛkun like nga Moizi kleli kɛ be fa man’n, fa man naan Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be wun kɛ w’a yo juejue.” 5 Kɛ ɔ wluli Kapɛɛnaɔmun klɔ’n nun’n, sonja ya su kpɛn kun bɛli i wun lɛ. Ɔ srɛli i kpa, 6 ɔ seli kɛ: “Baba, min junman difuɛ’n la awlo lɔ, w’a bubu, yɛ ɔ su wun i ɲrun kpa.” 7 Ɔ seli i kɛ: “Sɛ n ju lɔ’n, ń yó i juejue.” 8 Sonja ya su kpɛn’n tɛli su kɛ: “Baba, n timan sran mɔ a nin i awlo lɔ kɔlɛ fata-ɔ, sanngɛ ɔ li kan ndɛ kun, kpɛkun min junman difuɛ’n yó juejue. 9 Afin n kusu n le siefuɛ, yɛ n sie sonja wie mun. Ɔ maan kɛ n se kun kɛ: ‘Kɔ!’ kpɛkun w’a wɔ, yɛ kɛ n se uflɛ kɛ: ‘Bla!’ kpɛkun w’a ba. Asa kusu’n, kɛ n se min junman difuɛ’n kɛ: ‘Yo like nga!’ kpɛkun w’a yo.” 10 Kɛ Zezi tili i sɔ’n, ɔ boli i nuan, yɛ ɔ seli be nga be su i su’n be kɛ: “Maan n di amun nanwlɛ, Izraɛli nvle’n nun’n, m’an wunman sran fi m’ɔ lafi Ɲanmiɛn su dan kɛ bian nga sa-ɔ. 11 Sanngɛ ń kán klé amun kɛ sran sunman bé fín wia afiliɛ nin wia atɔliɛ lɔ bé bá. Kpɛkun be nin Abraamun, nin Izaaki, nin Zakɔbu bé wá trán* tabli sin ɲanmiɛn su lɔ Famiɛn diwlɛ’n nun. 12 Sanngɛ be nga be yɛ ɔ fata kɛ be wlu Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n nun’n,* bé tó be yí gua su lɔ aosin’n nun. Lɔ yɛ bé sún, bé dí be je-ɔ.” 13 I sin’n, Zezi seli sonja ya su kpɛn’n kɛ: “Kɔ, sa nga a lafi su kɛ ɔ́ jú’n, maan ɔ ju sakpa.” Dɔ kunngba sɔ’n su’n, i junman difuɛ’n yoli juejue. 14 Kɛ Zezi wlú Piɛli i awlo lɔ’n, ɔ wunnin kɛ Piɛli i sia bla’n la lɛ, ayrɛ w’a guɛ i wun. 15 Ɔ maan ɔ kɛnnin i sa’n, kpɛkun ayrɛ’n tuli i wun, yɛ ɔ jasoli naan w’a tɔn like w’a man be. 16 Sanngɛ kɛ nnɔsua flɔlɔ juli’n, be fali sran sunman mɔ mmusu’m be kle be yalɛ’n be blɛli i. Ɔ kannin ndɛ kun fuannin mmusu mun, kpɛkun ɔ yoli be kwlaa nga be su fɛ’n, be juejue. 17 Ɔ yoli sɔ naan ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai kannin’n, ɔ kpɛn su. Ɔ seli kɛ: “I bɔbɔ fali e wunnɛn ya mun, yɛ ɔ fali e tukpacɛ mun suali.” 18 Kɛ Zezi wunnin kɛ sran kpanngban b’a sin b’a yiɛ i’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be sin nzue’n i bue kun lɔ. 19 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, mmla klɛfuɛ* kun bɛli i wun lɛ, yɛ ɔ seli i kɛ: “Like klefuɛ, lika kwlaa nga á kɔ́’n, ń sú wɔ su.” 20 Sanngɛ Zezi seli i kɛ: “Blo alua’m be le buɛ be la nun, yɛ anunman mɔ be tu sin ɲanmiɛn su lɔ’n be le sua. Sanngɛ Sran wa’n leman lika fi naan w’a sie i ti ase.” 21 Yɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be nun kun ekun seli i kɛ: “Min Min, man min atin maan n ko sie min si ka.” 22 Zezi seli i kɛ: “Su n su titi, yɛ yaci be mɔ b’a wu’n maan be sie be sran nga b’a wu’n.” 23 Kɛ ɔ fuli alie’n nun’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be fuli i sin. 24 I sin’n, aunmuan dan kpa kun fitali jenvie’n su. Ɔ maan nzue’n mɛnnin i wun su, ɔ bo guali alie’n nun lele ɔ ka kan naan w’a mlɔn. Sanngɛ ɔ su lafi. 25 Be ko tinngeli i, yɛ be seli kɛ: “E Min, de e, e su wu!” 26 Sanngɛ ɔ seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ srɛ kun amun sɔ-ɔ? ?Ɔ yo sɛ ti yɛ amun lafiman Ɲanmiɛn su kpa sɔ-ɔ?” I sin’n, ɔ jasoli, ɔ ijɔli aunmuan’n nin jenvie’n, kpɛkun lika’n tɔli bliin. 27 I sɔ’n boli be nuan naan b’a usa kɛ: “?Sran wafa onin yɛle nga? Aunmuan’n nin jenvie’n bɔbɔ be fa ndɛ ng’ɔ kan’n su.” 28 Kɛ ɔ juli jenvie’n i bue kun lɔ Gadarafuɛ’m be mɛn’n nun’n, sran nɲɔn mɔ mmusu’m be kle be yalɛ’n be fin asieliɛ’m be su lɔ be nin i yiali. Be yo wlɛ kpa, ɔ maan sran fi leman awlɛn sinman lɛ akpɔ’n su. 29 Be kpan seli kɛ: “?Ɲanmiɛn Wa, ngue yɛ a bɛ i yolɛ-ɔ? ?A bali kɛ á wá klé e ɲrɛnnɛn ka naan blɛ nga Ɲanmiɛn sieli’n, w’a ju?” 30 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn kɔkɔti kpanngban kpa be o mmua lɔ be su didi. 31 Ɔ maan mmusu’m be srɛli i kpa kɛ: “Sɛ a fuan e’n, man e atin naan e wlu kɔkɔti’m be nun.” 32 Kpɛkun ɔ seli be kɛ: “An wɔ!” Yɛ be ɔli be ko wluli kɔkɔti’m be nun-ɔn. Kpɛkun an nian! Kɔkɔti’m be ngba be fin kpɔlɛ fleiin’n su lɔ be guali jenvie’n nun naan b’a wu nzue’n nun. 33 Sanngɛ kɔkɔti’m be sunianfuɛ’m be wanndili. Kɛ be wluli klɔ’n nun’n, be kannin ndɛ’n i kwlaa kleli sran mun. Sa ng’ɔ juli be nga mmusu’m be kleli be yalɛ’n be su’n, be kɛnnin i ndɛ wie. 34 Kpɛkun klɔfuɛ’m be kwlaa be fite ɔli Zezi i atin kpalɛ. Kɛ be wunnin i’n, be srɛli i kpa kɛ ɔ jaso be mɛn’n nun.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “lá.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n i mma mun.”


Biblu’n nun ndɛ: Zezi i gbanflɛn nun’n ɔ ɔli Ɲanmiɛn sua’n nun lɔ - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Anglais Arabe Arménien Arménien (occidental) Assamais Ateso Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bambara Bas Allemand Bichlamar Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Finnois Français Féroïen Ga Garifuna Goun Grec Groenlandais Guarani Guna Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Jula Kabardino-tcherkesse Kabye Kabyle Kachin Kannada Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisi Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Langue des signes américaine Langue des signes australienne Langue des signes britannique Langue des signes colombienne Langue des signes costaricienne Langue des signes espagnole Langue des signes estonienne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes hongroise Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes tchèque Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lao Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lugbara Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mende Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ngabere Niue Norvégien Nuer Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otomi Ouïghour (Arabe) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quiché Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swati Tagalog Tajiki Tamoul Tankarana Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Wolof Xhosa Yoruba Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nAMUN nian bakan nga ɔ nin sran kpɛnngbɛn’m be su ijɔ lɛ’n. Zerizalɛmu Ɲanmiɛn sua nun fluwa klefuɛ mun yɛle kpɛnngbɛn sɔ mun. Bakan sɔ’n yɛle Zezi. W’a ɲin kan. Ɔ le afuɛ 12 siɛn’n.\nƆ bo like klefuɛ’m be nuan kɛ Zezi si Ɲanmiɛn nin Biblu’n nun like kpanngban. ?Sanngɛ yoo, ngue ti yɛ Zozɛfu nin Mali be nunman wa wie ɔ? ?Ninfan yɛ be o ɔ? Amun e nian wafa nga sa’m be fa yoli’n.\nAfuɛ kwlaa nun’n Zozɛfu nin i awlobofuɛ’m be kwlaa be kɔ Zerizalɛmu, Delɛ Cɛn’n m’ɔ ti i liɛ ngunmin kun’n i dilɛ. Nazarɛti nin Zerizalɛmu be afiɛn’n wuali kpa. I blɛ sɔ nun’n loto nin keteke be nin a juman su. Be kɔ lika be ja nun, yɛ be nanti cɛn ba nsan naan b’a ju Zerizalɛmu.\nSiɛn’n, Zozɛfu i awlobofuɛ’m b’a sɔn: Zezi lɛ sinma yasua nin bla mun, ɔ fata kɛ Zozɛfu nian be lika. Ɔ maan afuɛ’n liɛ’n, Zozɛfu nin Mali, ɔ nin be mma’m be fali atin tɛnndɛn nga be fa sa be sin Nazarɛti’n i su. Be bu i kɛ Zezi o be mɔ be nin be kɔ’n, be nun wie. Sanngɛ kɛ lika’n sannin’n, b’a wunman Zezi. Be kunndɛli i be osufuɛ nin be janvuɛ nga be nin be bali’n be nun, ngbɛn ɔn! I sɔ’n ti’n, be sali be sin ɔli i kunndɛlɛ Zerizalɛmu lɔ.\nI agualiɛ su’n, bé wún Zezi ɔ, ɔ nin like klefuɛ mun yɛ be o yɛ. Ɔ su tie ndɛ nga be kan’n, kpɛkun i kusu ɔ usa be kosan mun. Zezi i ngwlɛlɛ’n ɔ bo be kwlaa’n be nuan. Sanngɛ, Mali usɛli i kɛ: ‘?N wa, ngue ti yɛ a yo e sɔ ɔ? Min nin ɔ si y’a kunndɛ ɔ lele, e ɲin a blo dan kpa.’\nZezi tɛli su kɛ ‘?Ngue ti yɛ amun kunndɛ min ɔn? ?An siman kɛ min Si ninnge’m be mian n sa?’\nNanwlɛ, kan be kwla suan Ɲanmiɛn su like lɛ’n, lɛ yɛ Zezi o ɔ. ?Nán i sɔ angunndan kunngba’n yɛ e waan é bú ɔ? Kɛ Zezi wa sɛli i sin Nazarɛti’n, le mɔcuɛ kwlaa ɔ kɔ Ɲanmiɛn sulɛ aɲia’m be bo. Afin kɛ m’ɔ fɛli i ɲin sieli i Ɲanmiɛn ninnge’m be su titi ti’n, ɔ suannin Biblu’n nun like kpanngban kpa. E yo kɛ Zezi sa, yɛ e fɛ i ajalɛ’n su.\nLik 2:41-52; Matie 13:53-56.\n?Kɛ e fa e wun i desɛn’n su lɛ’n Zezi le afuɛ nɲɛ, yɛ ninfan yɛle nga ɔ o lɛ’n?\n?Ngue yɛ afuɛ kwlaa nun’n Zozɛfu nin i awlobofuɛ’m be yo ɔ?\n?Kɛ bé sá be sin Nazarɛti’n mɔ be dili cɛn kun atin nun’n, ngue ti yɛ Zozɛfu nin Mali be sali be sin Zerizalɛmu ɔ?\n?Ninfan yɛ Zozɛfu nin Mali be wunnin Zezi ɔ, yɛ ngue ti yɛ be nga be o lɛ’n be nuan w’a bo be wun ɔn?\n?Ngue ndɛ yɛ Zezi kan kleli i nin Mali ɔ?\n?Ɲanmiɛn i silɛ nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla yo kɛ Zezi sa ɔ?\nKanngan Lik 2:41-52 nun.\n?Sɛ bɔbɔ Ɲanmiɛn mmla’n seli kɛ yasua’m be kunngba cɛ yɛ be wɔ afuɛ nuan kwlakwla cɛn dilɛ’m be bo’n, andɛ ajalɛ kpa benin yɛ Zozɛfu nin Mali be kle siɛ nin niɛn mun ɔn? (Lik 2:41; Mml. 16:16; 31:12; Nya. 22:6)\n?Siɛ nin niɛn’m be ɲin yilɛ nun’n ajalɛ kpa benin yɛ Zezi fa kle gbanflɛn nin talua mun andɛ ɔ? (Lik 2:51; Mml. 5:16; Nya. 23:22; Kol. 3:20)\nKanngan Matie 13:53-56 nun.\n?Zezi i niaan’m be nun nnan benin yɛ Biblu’n boli be dunman ɔn, yɛ junman benin yɛ be dili i Klistfuɛ asɔnun’n nun ɔn? (Mat. 13:55; Yol. 12:17; 15:6, 13; 21:18; Gal. 1:19; Zak 1:1; Zid 1)


?Ngue ti yɛ sran’m be srɛ Ɲanmiɛn ɔn?\n“Laa’n, n fali sika nun mma tolɛ’n n cicili min ti. N srɛli Ɲanmiɛn titi kɛ ɔ yra su naan n ɲan sika kpanngban. Sanngɛ, w’a yoman sɔ le.”—Samiɛli, * ɔ fin Keniya.\n“Suklu lɔ’n, be kleli e wafa ng’ɔ fata kɛ e srɛ Ɲanmiɛn’n. Yɛ e srɛ e flan nun sa trilili.”—Tereza, ɔ fin Filipini.\n“Kɛ kekle’n tɔ min su’n, n srɛ Ɲanmiɛn. N srɛ i kɛ ɔ yaci sa tɛ nga n yoli be mun cɛ min, yɛ ɔ uka min naan n kaci Klistfuɛ kpa.”—Mandelɛni, ɔ fin Gana.\nNdɛ nga Samiɛli nin Tereza, nin Mandelɛni be kannin’n, be kle kɛ sa fanunfanun ti yɛ sran’m be srɛ Ɲanmiɛn ɔn. Kɛ bé wá bó suklu ba’m be ta’n, suklu ba wie’m be srɛ Ɲanmiɛn. Sran wie’m be srɛ Ɲanmiɛn naan be nga be bo balɔn mɔ be jran be sin’n, be wla be wiengu kun mun. Siɛ nin niɛn wie’m be srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ kle be wafa nga be kwla nian be awlobo’n i lika’n. Nanwlɛ, like nga ti yɛ sran’m be srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ ti fanunfanun. Wie liɛ’n, like nga be srɛ’n, ɔ ti su. Sanngɛ wie liɛ’n, ɔ timan su kaan sa. Sran wie’m be srɛ Ɲanmiɛn be kan be klun ndɛ be kle i. Wie’m be liɛ kusu’n, kɛ m’ɔ fata kɛ be srɛ Ɲanmiɛn’n i ti yɛ be srɛ i ɔ. Sran nga be kɔman asɔnun bɔbɔ’n, be nun wie’m be srɛ Ɲanmiɛn titi.\n?Yɛ ɔ li, a srɛ Ɲanmiɛn? ?Ngue ti yɛ a srɛ i ɔ? Sɛ a srɛ Ɲanmiɛn titi, annzɛ a srɛmɛn i o, atrɛkpa’n, a usa ɔ wun kosan wie mun. I wie yɛle kɛ: ‘?E srɛ Ɲanmiɛn e kle e wun yalɛ ngbɛn? ?Kɛ e srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ ti?’ Fluwa sifuɛ kun seli kɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ’n, ɔ ti “be wun ayre yolɛ wafa’n kun.” Dɔɔtrɔfuɛ wie’m be bu i sɔ wie. ?Sanngɛ, kɛ mɔ sran’m be bu i kɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ’n ti be wun ayre yolɛ wafa kun’n, i ti yɛ be srɛ ɔ? ?Annzɛ kusu be srɛ Ɲanmiɛn sa ngbɛn?\nƝanmiɛn Ndɛ’n kleman kɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ’n, ɔ ti be wun ayre yolɛ wafa kun. Sanngɛ, ɔ kle kɛ sɛ e srɛ Ɲanmiɛn kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa’n, ɔ́ síe i su e nuan bo. Ndɛ akpasua ng’ɔ́ bá lɛ’n wá klé kɛ Ɲanmiɛn yo sɔ sakpa.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 E kacili sran wie’m be dunman’n.


Sa Nglo Yilɛ 10 | Online Bible | New World Translation\nSa Nglo Yilɛ 10:1-11\nFluwa kaan kun o anzi wunmiɛnfuɛ kun sa nun (1-7)\n“Ɔ su cɛman kun” (6)\nƝanmiɛn i ndɛ m’ɔ ti fiawa’n, ɔ́ kpɛ́n su (7)\nZan dili fluwa kan’n (8-11)\n10 I sin’n, n wunnin anzi uflɛ, ɔ le wunmiɛn kpa. Ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ ɔ su jra. Ɲanmiɛn ble kun bo sin yiɛ i, yɛ ɲanngondin kun o i ti su. I ɲrun’n kpaja kɛ wia’n sa, yɛ i ja’m be ti kɛ sin sa. 2 Fluwa kaan kun o i sa nun. I nun ti ɲannjiwa. Ɔ tɛkɛli i ja fama’n jenvie’n su, kpɛkun ɔ tɛkɛli i ja bɛ’n asiɛ ba’n su. 3 Ɔ kpannin kekle kpa kɛ asɔmɔli sa. Kɛ ɔ kpannin sɔ’n, ɲanmiɛn kplalɛ nso’m be ijɔli. 4 Kɛ ɲanmiɛn kplalɛ nso’m be ijɔli’n, min waan ń klɛ́ ndɛ nga be kannin’n. Sanngɛ n tili nɛn kun, ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ. Ɔ seli kɛ: “Ndɛ nga ɲanmiɛn kplalɛ nso’m be kannin’n, fia su, nán klɛ.” 5 Anzi nga n wunnin kɛ ɔ jin jenvie’n nin asiɛ ba’n su’n, ɔ tinngɛli i sa fama’n ɲanmiɛn su lɔ. 6 Kpɛkun anzi’n fali Sran m’ɔ o lɛ’n, m’ɔ́ ká lɛ tititi’n, m’ɔ yili ɲanmiɛn m’ɔ la nglo lɔ plaii’n nin ninnge kwlaa nga be o lɔ’n, ɔ nin asiɛ’n nin ninnge kwlaa nga be o su’n, ɔ nin jenvie’n nin ninnge kwlaa nga be o i bo lɔ’n ɔ tali nda. Ɔ seli kɛ: “Ɔ su cɛman kun. 7 Sanngɛ kɛ blɛ nga anzi nso su’n wá bó i awɛ liɛ’n wá jú’n, Ɲanmiɛn i ndɛ m’ɔ ti fiawa m’ɔ ti jasin fɛ m’ɔ kan kleli i sran nga be ti i nuan ijɔfuɛ’n, ɔ́ kpɛ́n su.” 8 N tili nɛn ng’ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ’n ekun. Ɔ seli min kɛ: “Ko fa fluwa kan nga be ɲɔnɲɔnnin i mɔ be tikeli su’n, m’ɔ o anzi ng’ɔ jin jenvie’n nin asiɛ ba’n su’n, i sa nun’n.” 9 N ɔli anzi’n i wun lɔ, kpɛkun n seli i kɛ ɔ fa fluwa kan nga be ɲɔnɲɔnnin i’n man min. Yɛ ɔ seli min kɛ: “De di. Ɔ́ yó wi ɔ klun lɔ, sanngɛ ɔ́ yó nɛnkɛnnɛnkɛn ɔ nuan nun kɛ awɛma nzue sa.” 10 N fali fluwa kan’n anzi’n i sa nun, kpɛkun n dili. Ɔ yoli nɛnkɛnnɛnkɛn min nuan nun kɛ awɛma nzue sa. Sanngɛ kɛ n mɛnnin’n, ɔ yoli wi min klun lɔ. 11 Yɛ be seli min kɛ: “Nvlenvle nin mɛnmɛn’m be nunfuɛ mun, ɔ nin be nga be kan aniɛn wafawafa’n nin famiɛn kpanngban be wun ndɛ nga Ɲanmiɛn kan kleli wɔ’n, ɔ fata kɛ a kɛn i ekun.”\nSa Nglo Yilɛ 10


Zezi yacili bubuwafuɛ kun i sa tɛ mun cɛli i | Wafa nga Zezi nantili’n\nNDƐ TRE 26\n“Ɔ sa tɛ’m b’a wie”\nMATIE 9:1-8 MARKI 2:1-12 LIKI 5:17-26\nZEZI YACILI BUBUWAFUƐ KUN I SA TƐ MUN CƐLI I, KPƐKUN Ɔ YOLI I JUEJUE\nSran mɔ be tran mmuammua kpa bɔbɔ’n, be tili Zezi i su ndɛ. Be nun wie’m be ko toli i lika diin m’ɔ ko trannin be nun’n, be nun lɔ. Be ɔli kɛ bé kó tíe ndɛ ng’ɔ kan’n naan bé wún abonuan sa ng’ɔ yo be’n. Sanngɛ Zezi w’a cɛman be wun lɛ. Kɛ ɔ dili le nɲɔn kun’n, ɔ sɛli i sin Kapɛɛnaɔmun lɔ. Klɔ sɔ’n wo Galile Jenvie’n i nuan lɛ. Lɛ yɛ ɔ trannin naan w’a di i Ɲanmiɛn junman’n i dan lika-ɔ. Kɛ ɔ juli lɔ’n, w’a cɛman naan sran’m b’a ti i kɛ w’a ba. Ɔ maan sran kpanngban be ɔli kan ɔ sikeli lɛ’n. Farizifuɛ mun nin mmla klɛfuɛ’m be o nun wie. Wie’m be fin Galile mɛn’n nin Zide mɛn wunmuan’n ɔ nin lika nga be o be sin lɔ’n be nun. Wie mun be fin Zerizalɛmun.\n“Ɔ maan sran kpanngban kpa be wa yiali lɛ. I sɔ’n ti’n, awlo wunmuan’n yili. Anuan’n i ɲrun lɛ lika’n bɔbɔ yili. Kpɛkun ɔ kannin Ɲanmiɛn ndɛ’n kleli be.” (Marki 2:2) Zezi yoli abonuan sa kun lika sɔ’n nun lɛ. Sa sɔ’n kleli kɛ ɔ le tinmin naan ɔ kwla nunnun like nga ti yɛ klɔ sran’m be wun be ɲrun’n. Yɛ ɔ kwla yo sran kwlaa ng’ɔ klo kɛ ɔ́ yó i juejue’n, i juejue.\nKɛ Zezi klé sran’m be like’n, yasua nnan be suali be janvuɛ kun bɛ kun su bali. Be janvuɛ sɔ’n ti bubuwafuɛ, yɛ be kunndɛ kɛ Zezi yo i juejue. Sanngɛ kɛ mɔ sran’m b’a yi sua wunmuan’n ti’n, “b’a kwlá fɛmɛn i b’a ɔman Zezi wun lɔ trele.” (Marki 2:4) Atrɛkpa bɔbɔ’n, i sɔ’n bubuli be sa sin kan. Ɔ nin i sɔ ngba’n, be fuli sua’n i ti su lɔ, kpɛkun be kpɛli toklo kun. I sin’n, be fali bubuwafuɛ’n m’ɔ la bɛ’n su’n be jrɛli i sua’n i klun lɔ.\n?Kɛ be yoli sɔ’n, Zezi fali be wun ya? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn. I kpa bɔbɔ’n, wafa nga be kleli kɛ be lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ yoli Zezi i ɲɛnmɛn dan. Ɔ maan ɔ seli bubuwafuɛ’n kɛ: “Ɔ sa tɛ’m b’a wie.” (Matie 9:2) ?Sanngɛ yoo, Zezi kwla yaci sran kun i wun sa tɛ’n cɛ i sakpasakpa? Mmla klɛfuɛ mun nin Farizifuɛ’m be waan ɔ kwlá yoman sɔ. I sɔ’n ti’n, be jrannin ndɛ sɔ’n su naan bé mɛ́n i ndɛ. Be seli be afiɛn lɔ kɛ: “?Ɔ yo sɛ ti yɛ bian nga kwla kan ndɛ sɔ-ɔ? Ɔ su saci Ɲanmiɛn wun. ?Sɛ nán Ɲanmiɛn kunngba cɛ’n, wan yɛ ɔ kwla yo naan sran kun i sa tɛ’m b’a wie-ɔ?”—Marki 2:7.\nZezi wunnin ndɛ nga be kannin’n i wlɛ naan w’a usa be kɛ: “?Ngue ti yɛ amun kwla bu akunndan kɛ ngalɛ’n sa-ɔ? ?Kɛ be se bubuwafuɛ’n kɛ ‘Ɔ sa tɛ’m b’a wie’n,’ ɔ nin kɛ be se kɛ ‘Jaso naan fa ɔ bɛ’n naan nanti’n,’ onin yɛ i kanlɛ’n ti pɔpɔ-ɔ?” (Marki 2:8, 9) Zezi kwla jran e ti tɛ m’ɔ́ wá yí’n su ɔ yaci yasua’n i sa tɛ mun cɛ i.\nI sin’n, Zezi kleli sran nga be o lɛ’n ɔ nin be nga be kɛnnin i wun ndɛ’n be kɛ ɔ le atin yaci sran’m be wun sa’n cɛ be asiɛ’n su wa. Ɔ kpɛli i ɲin bubuwafuɛ’n i su lɔ naan w’a se i kɛ: “Ń kán klé wɔ, jaso, fa ɔ bɛ’n naan kɔ wɔ awlo.” Yɛ waka, bian’n jasoli-ɔ. Ɔ fɛli i bɛ’n, kpɛkun ɔ nanti fiteli gua su lɔ sran’m be kwlaa be ɲrun lɛ. Sa sɔ’n boli be nuan dan! Be manmannin Ɲanmiɛn yɛ be seli kɛ: “E nin-a wunman sa kɛ nga sa le”!—Marki 2:11, 12.\nZezi kleli kɛ sa tɛ’n ti yɛ e tɔ tukpacɛ-ɔ. Ɔ maan sɛ be yaci sran kun i wun sa cɛ i’n, ɔ́ yó juejue. Biblu’n kle kɛ e nannan Adan yoli sa tɛ. Sa tɛ sɔ’n ti yɛ e kwlaa e tɔ tukpacɛ mɔ e wu’n niɔn. Sanngɛ kɛ Zezi wá dí famiɛn’n, ɔ́ yáci be kwlaa nga be klo Ɲanmiɛn mɔ be su i’n, be sa tɛ’n cɛ́ be. Ɔ maan tukpacɛ’n su tranman lɛ kun.—Rɔmunfuɛ Mun 5:12, 18, 19.\n?Ngue yɛ ɔ yoli Zezi i ɲɛnmɛn dan mɔ i ti yɛ ɔ yoli bubuwafuɛ’n i juejue’n niɔn?\n?Wafa sɛ yɛ bubuwafuɛ’n juli Zezi i wun lɔ-ɔ?\n?Ngue ti yɛ e tɔ tukpacɛ-ɔ? ?Ngue yɛ Zezi wá yó mán sran mun-ɔn?