Zezi kloli sran mun kɛ i Si sa cɛ | Mantan\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Bengali Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Ga Grec Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrois Iloko Indonésien Italien Japonais Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Kwanyama Letton Lingala Lituanien Luganda Luo Macédonien Malayalam Malgache Maltais Myama Ndonga Ndébélé (Zimbabwe) Niue Norvégien Néerlandais Oromo Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Rarotongan Roumain Russe Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Tagalog Tahitien Tamoul Tchèque Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Ukrainien Uruund Venda Vietnamien Wawle Xhosa Yoruba Zoulou\nMaan e ‘wun klolɛ mɔ Klist fa klo e’n i wlɛ’\n1-3. (a) ?Ngue ti yɛ Zezi kunndɛli kɛ ɔ́ yó kɛ i Si sa cɛ ɔ? (b) ?Ajalɛ nsan benin mun yɛ Zezi fali mɔ é wá kán be ndɛ ɔ?\n?AMUN nin a wunman ba kaan kun m’ɔ su sɔnnzɔn i si’n le? Siɛ’n i nantilɛ’n nin o, i ijɔlɛ’n nin o, ɔ nin i ninnge kanngan kwlaa ng’ɔ yo’n nin o, ba’n nian su. Kɛ ɔ́ jú i ɲrun bɔbɔ’n, ɔ niɛn i nzuɛn’n su. Yɛ sɛ siɛ’n su Ɲanmiɛn’n, ɔ yo sɔ wie. Nanwlɛ, klolɛ mɔ ba’n klo i si’n ɔ nin i wun m’ɔ yo i fɛ ti’n, ɔ klo kɛ ɔ́ yó kɛ i sa.\n2 ?Yɛ Zezi li? ?Ɔ nin i Si m’ɔ o nglo lɔ’n be afiɛn’n ti sɛ? Le kun’n, ɔ seli kɛ: “N klo e Si’n.” (Zan 14:31) Sran fi kloman Zoova toman Ba sɔ’n. Ɔ nin Siɛ’n be trannin lele naan b’a yi nglo lɔ nin asiɛ’n su wa ninnge mun. Klolɛ m’ɔ klo i Si’n ti yɛ maan ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó kɛ i sa cɛ ɔ.—Zan 14:9.\n3 Ndɛ tre nga be sinnin lɔ’n be nun’n, e wunnin kɛ sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n nun’n, ɔ nin ngwlɛlɛ nin tinmin be nglo yilɛ’n nun’n, Zezi yoli kɛ Zoova sa cɛ. ?Yɛ sran klolɛ’n nun’n nin? ?Wafa sɛ yɛ Zezi yoli kɛ i Si sa ɔ? Zezi fali ajalɛ nsan mɔ be kle kɛ ɔ klo sran ɔn. Yɛle kɛ ɔ klɛnnin i wun yoli like, ɔ sili sran aunnvuɛ dan, yɛ ɔ yacili sran i wun sa cɛli i. Maan e kan ajalɛ nsan sɔ’m be ndɛ.\n“Sran klolɛ ng’ɔ ti dan trɛ i ngba’n”\n4. ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ i sran klolɛ’n ti dan tra klɔ sran onga’m be liɛ’n niɔn?\n4 Zezi kleli be wun klɛnlɛ’n i su ajalɛ ɲɛnmɛn kun. Sran ng’ɔ klɛn i wun’n, ɔ bumɛn i bɔbɔ wun akunndan. I wiengu’m be ndɛ lo i trɛ i bɔbɔ ba’n. ?Wafa sɛ yɛ Zezi yili sran klolɛ kɛ ngalɛ sa’n i nglo ɔ? I bɔbɔ yiyili nun kɛ: “Sran klolɛ ng’ɔ ti dan trɛ i ngba’n yɛlɛ sran bɔ i janvuɛ ti ɔ fɛ i wun man’n.” (Zan 15:13) E ti’n, klunklo su Zezi fɛli i nguan’n mɔ fɔ nunman nun’n mannin. Sran klolɛ ng’ɔ ti dan trɛ i ngba’n yɛle ngalɛ’n. Klɔ sran uflɛ fi nin a yoman sɔ le. Sanngɛ Zezi klɛnnin i wun yoli ninnge uflɛ wie mun ekun.\n5. ?Ngue ti yɛ kɛ Ɲanmiɛn i Wa kunngba cɛ’n jasoli ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ kle kɛ ɔ klɛnnin i wun klolɛ su ɔ?\n5 Ka naan Ɲanmiɛn i Wa kunngba’n w’a ba asiɛ’n su wa’n, ɔ le ɲrun dan nglo lɔ. Ɔ nin Zoova nin anzi kpanngban mun yɛ be tran ɔn. Sanngɛ ɔ nin i sɔ ngba’n, Ba kpa sɔ’n “w’a bu-mɛn i sɔ’n like fi, ɔ yoli i wun kanga, ɔ yoli i wun kɛ klɔ sran sa.” (Filipfuɛ Mun 2:7) I klunklo su ɔ bali mɛn mɔ “Klunwifuɛ’n” yɛ ɔ sie i’n, i nun. Kpɛkun ɔ wa trannin sa tɛ yofuɛ’m be afiɛn. (1 Zan 5:19) ?Nán klolɛ mɔ Ɲanmiɛn i Wa’n klo e’n ti yɛ ɔ klɛnnin i wun sɔ’n niɔn?\n6, 7. (a) ?Kɛ Zezi dí Ɲanmiɛn junman asiɛ’n su wa’n, wafa sɛ yɛ ɔ yili i sran klolɛ’n i wafa wie mun ekun nglo ɔ? (b) ?Zan 19:25-27 nun’n, sa benin yɛ ɔ kle kɛ Zezi w’a bumɛn i bɔbɔ wun akunndan ɔn?\n6 Kɛ Zezi dí Ɲanmiɛn junman sín asiɛ’n su wa’n, ɔ yili i sran klolɛ’n ɔ nin i wun klɛnlɛ’n i wafa wie mun ekun nglo. W’a bumɛn i bɔbɔ wun akunndan kaan sa. Jasin fɛ’n bolɛ’n ti’n w’a kunndɛman ninnge nga sran’m be le be titi bɔbɔ’n wie. Ɔ seli kɛ: “Solongbi’m be lɛ kunman be la nun, yɛ anunman’m bɔ be tu sin’n be lɛ lawlɛ, sanngɛ m bɔ n kacili Sran’n, n lɛ-man lika bɔ n la nun n de wunmiɛn bɔ kan-an.” (Matie 8:20) Ɔ yoli ajuin difuɛ dan kun. I sɔ’n ti’n, ɔ kwla kplan sua klanman kpa la nun, annzɛ ɔ kwla bobo bia nin tabli, ɔ nin di langa, ɔ nin anuan mun fa kunndɛ sika. Sanngɛ w’a faman junman m’ɔ si i di dan sɔ’n w’a kunndɛman aɲanbeun ninnge mun.\n7 Zan 19:25-27 nun’n, sa kun kle kɛ Zezi i sran klolɛ’n ti’n, ɔ klɛnnin i wun dan. Nnɔsua nun’n, kwlaa naan w’a wu’n, wafa nga i ɲin bloli’n, maan e bu i akunndan e nian. Kɛ be boboli i waka’n su m’ɔ́ wún i ɲrun’n, like nga be yoli i cinnjin’n yɛle i sɔnnzɔnfuɛ mun, ɔ nin jasin fɛ’n bolɛ’n ɔ nin i seiin nantilɛ’n, ɔ nin wafa ng’ɔ́ yó naan b’a bo i Si’n i dunman fɛ’n. Sɛ cɛn wie lele’n sran’m bé ɲán be ti’n, ɔ fin i. Sanngɛ kɛ Zezi wá wú’n, ɔ kleli kɛ i nin Mali mɔ atrɛkpa ɔ ti angbeti’n, i ndɛ lo i dan wie. Ɔ maan ɔ seli akoto Zan kɛ ɔ nian Mali i lika kɛ sran kun fa niɛn i nin’n i lika’n sa. I sɔ yɛ Zan yoli ɔ. Mali ko trɛnnin i awlo lɔ. I lɛ nun’n, Zezi fali ajalɛ naan i nin’n ɲan aliɛ nin lawlɛ, naan ɔ kwla su Ɲanmiɛn. Kɛ be se kɛ be tu be klun be klo sran’n yɛle ngalɛ’n.\n‘Be yoli i annvɔ’\n8. ?Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ ‘be yoli Zezi i annvɔ’n,’ i su ndɛ benin yɛ fluwa sifuɛ kun kannin ɔn?\n8 Zezi si sran aunnvuɛ kɛ i Si sa. Biblu’n kle kɛ, sɛ Zezi wun sran kun m’ɔ su wun i ɲrun’n, ɔ tran ɔn, ɔ tranman. Saan ɔ́ yó sran sɔ’n i ye ka naan i klun w’a tɔ nun. Fluwa sifuɛ kun kannin Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ ‘be yoli Zezi i annvɔ’n,’ i ndɛ. I waan ndɛ mma sɔ’n kle kɛ “like nga sran’n wunnin i’n, ɔ wluwluli i wun dan. Glɛki nun’n, ndɛ mma sɔ’n yɛ ɔ yiyi sran aunnvuɛ silɛ’n nun kpa ɔ.” Maan e nian sa wie mun mɔ be kle kɛ Zezi sili sran’m be aunnvuɛ, naan ɔ yoli be ye’n.\n9, 10. (a) ?Ngue ti yɛ Zezi nin i akoto’m be toli be ti lika diin kun nun ɔn? (b) ?Kɛ Zezi w’a ɲɛnmɛn i ti w’a loman wunmiɛn’n, i sɔ’n yoli i sɛ? ?Yɛ ngue ti ɔ?\n9 Ɔ kleli be Ɲanmiɛn Ndɛ’n. Ndɛ ng’ɔ o Mark 6:30-34 nun’n kle sa bɔbɔ nga ti yɛ sran’m be yoli Zezi i annvɔ’n. Maan e bu ndɛ sɔ’n i sin e nian. Akoto’m be ɔli jasin bolɛ lele. I sɔ’n yoli be fɛ dan. Kɛ be sali be sin ko toli Zezi’n, be wun m’ɔ́ blíblí be’n, ndɛ nga be tili’n ɔ nin like nga be wunnin i’n, be boli i kwlaa su kleli i. Sanngɛ b’a ɲanman be ti b’a diman like, afin sran kpanngban kpa be bali be wun lɛ. Zezi kusu wunnin i wlɛ kɛ, nanwlɛ, i akoto’m b’a fɛ dan. I ti’n, ɔ seli be kɛ: “An bla maan e wɔ e ngunmin blo lɔ e ko [lo] wunmiɛn kan.” Yɛ be fuli mmeli kun nun ɔn. Be toli be ti lika diin kun nun Galile jenvie’n i nglo lika liɛ’n nun lɔ. Sanngɛ sran kpanngban sɔ’m be wunnin kɛ be su kɔ. I sɔ’n tɔli sran uflɛ wie’m be su’n nun. Yɛ be wunmuan’n bé wánndi bé sán jenvie’n niɔn. Ɔ maan be dun mmua juli lɔ bɔbɔ.\n10 Zezi w’a ɲɛnmɛn i ti w’a loman wunmiɛn. ?Sanngɛ i sɔ’n ti’n, ɔ fali ya? Cɛcɛ. Kɛ ɔ wunnin sran akpi kpanngban sɔ mɔ be su minndɛ i’n, i sɔ’n wluwluli i wun lele kpeli nun. Marki klɛli kɛ: “Ɔ wunnin sran sɔ mun b’a bo nzra dan kpa, naan b’a yo i annvɔ, afin be ti kɛ bua’m bɔ be lɛ-man tafuɛ’n sa, yɛ ɔ boli be like klelɛ’n bo-ɔ, ɔ kleli be like kpanngban.” Ɔ wunnin kɛ sran sɔ’m be di Ɲanmiɛn ninnge’m be yalɛ dan. B’a yo kɛ bua mɔ b’a mlin’n sa. Be leman tafuɛ naan w’a kankan be, naan w’a nian be su. Zezi si kɛ Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛn’m be nianman be lɔ naan se kɛ wunlɛ yɛ bé wún be ɔ. Sanngɛ nn be yɛ ɔ fata kɛ be nian sran sɔ’m be lika ɔ. (Zan 7:47-49) Zezi liɛ’n be yoli i annvɔ. Ɔ maan ɔ boli be like klelɛ’n bo. Ɔ kannin “Nyanmiɛn sielɛ ndɛ’n” kleli be. (Lik 9:11) Maan e fa e ɲin e sie su kɛ Zezi dun mmua sili be aunnvuɛ. I sin yɛ ɔ wunnin wafa nga be sɔ like ng’ɔ kle be’n i nun ɔn. I sɔ’n kle kɛ, nán like mɔ Zezi kle sran mun’n i ti yɛ be yo i annvɔ ɔ. Sanngɛ annvɔ mɔ sran sɔ’m be yo’n i ti yɛ ɔ kleli be like ɔ.\n“Ɔ tinngɛli i sa’n kɛnnin i.”\n11, 12. (a) ?Zezi i blɛ su’n, wafa sɛ yɛ sran’m be bu kokowefuɛ mun ɔn? ?Sanngɛ kɛ bian kun mɔ “kokowe’n wo i wunnɛn’n kwlaa su’n” wunngeli Zezi i wun lɔ’n, Zezi yoli i sɛ? (b) ?Kɛ Zezi kannin kokowefuɛ’n, i wun yoli i sɛ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ dɔɔtrɔ bian’n i ndɛ’n yiyi i sɔ liɛ nun ɔn?\n11 Ɔ yoli sran’m be juejue. Tukpacifuɛ mun nin be kwlaa nga be wunnɛn yo be ya’n, be wunnin kɛ Zezi si sran aunnvuɛ. Ɔ maan be kunndɛli kɛ bé fá be wun bé mɛ́ntɛn i. Le kun liɛ’n mɔ sran kpanngban kpa be su Zezi su’n, bian kun mɔ “kokowe’n wo i wunnɛn’n kwlaa su’n” wunngeli i wun lɔ. (Lik 5:12) Blɛ sɔ nun’n, kɛ ɔ ko yo naan kokowe’n w’a saman sran mun ti’n, be kan kokowefuɛ’m be bo. (Kalɛ 5:1-4) Sanngɛ kɛ ɔ juli i ɲrun’n, Zuifu’m be mmla klefuɛ mun mɔ be buman kokowefuɛ’m be sran kaan sa’n, be wa kpɛli mmla kekleekle wie mun. * Sanngɛ amun nian wafa nga Zezi liɛ’n, ɔ tɛli kokowefuɛ’n i su’n. “Kokowefuɛ kun bɛli i wun lɛ, ɔ kotoli i bo, ɔ srɛli i aunnvuɛ, ɔ seli i kɛ: ‘Yaci, yo maan n kokowe’n wie weiin.’ Ɔ yoli Jésus i annvɔ, ɔ tinngɛli i sa’n kɛnnin i, ɔ seli i kɛ: ‘M’an ti, maan ɔ kokowe’n wie weiin.’ Be ja osu kunngba’n nun lɛ’n, kokowe’n ka lɛ wieli sran sɔ’n i wun.” (Mark 1:40-42) Zezi si kɛ Moizi Mmla’n nun’n, kokowefuɛ nin nzra nun tranlɛ’n fataman. Sanngɛ w’a kɛnmɛn i bo. Annvɔ mɔ bian’n yoli i’n ti’n, ɔ yoli like kun m’ɔ kwla yo e kɛnsrɛn ɔn. Yɛle kɛ ɔ fɛli i sa’n kannin bian’n.\n12 ?Kɛ Zezi kannin kokowefuɛ’n, wafa sɛ yɛ kokowefuɛ’n i wun yoli i ɔ? Sɛ e waan é wún i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, maan e fa sa kun m’ɔ juli’n e fa yiyi nun. Be flɛ dɔtrɔ bian kun m’ɔ yo kokowefuɛ’m be ayre’n kɛ Pɔlu Brand. Bian sɔ’n kannin Ɛndi lɔ kokowefuɛ kun m’ɔ yoli i ayre’n, i ndɛ. I waan kɛ ɔ́ níannían kokowefuɛ’n, ɔ fɛli i sa fuɛli i wati. Ɔ kleli i like ng’ɔ ko fa ko yo i wun ayre’n. Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé i’n, ɔ fali sran yɛ ɔ ijɔ i nuan ɔn. Kpɛkun kokowefuɛ’n wa tɔli sunlɛ’n wun. Yɛ dɔɔtrɔ bian’n seli i nuan ijɔfuɛ’n kɛ ɔ usɛ i sɛ “ɔ wɔli i safle wie o.” Yɛ kokowefuɛ’n waan: “Cɛcɛ, naan i sa m’ɔ fa fuali min wati’n, i ti yɛ n sun ɔn. Naan i afuɛ ko ju wie yɛ, sɛ w’a yoman kɛ andɛ sa’n, sran fi nin a kanman min le.” Sanngɛ kɛ kokowefuɛ’n wunngeli Zezi i wun lɔ m’ɔ kɛnnin i’n, i sɔ’n fɔnvɔli i dan trali su. Afin tukpaciɛ nga ti yɛ sran’m be wanndi i’n, ɔ ka lɛ wieli i wun weiin.\n13, 14. (a) ?Sran kpanngban nga Zezi nin be yiali Naini anuan nun’n, be su kɔ nin? ?Yɛ ngue ti yɛ ndɛ’n yo ɲrɛnnɛn ɔn? (b) ?Zezi i aunnvuɛ m’ɔ sili angbeti bla’n ti’n, ngue yɛ ɔ yoli mɛnnin i ɔ?\n13 Ɔ yoli maan sran’m be wla guali ase dan. Kɛ sran’m be wun be ɲrun’n, Zezi kusu wunmɛn i wun fɛ wie. Sa ng’ɔ o Lik 7:11-15 nun’n kle sɔ. Galilefuɛ’m be klɔ nga be flɛ i Naini’n i anuan’n nun lɛ yɛ sa sɔ’n juli ɔ. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn Zezi w’a bo Ɲanmiɛn junman dilɛ’n i bo w’a di afuɛ kun nin sin. Kɛ Zezi wá tó klɔ’n, ɔ nin sran kpanngban kpa be yiali. Be su kɔ asieliɛ su. Ndɛ’n yo ɲrɛnnɛn. Angbeti bla kun i wa yasua kunngba cɛ’n m’ɔ niɛn i lika’n, yɛ wie’n w’a kun i ɔ. Be su kɔ i sielɛ kɛ afuɛ wie nun be sieli i wun’n sa. Kɔlɛ bla nga sunlɛ yɛ ɔ ti be junman’n, ɔ nin be nga be to jue sɛ’m be bo’n, be o sran kpanngban sɔ’n be nun wie. Be boman awuyomo aɔwi. (Zeremi 9:16, 17; Matie 9:23) Sanngɛ bla mɔ i wla’n w’a bo i wun’n, mɔ atrɛkpa’n, ɔ mantan i wa’n i saka’n i wun koko’n, yɛ i ndɛ loli Zezi ɔ.\n14 Bla’n ‘yoli Zezi i annvɔ.’ Ɔ maan ɔ seli i kɛ: “Mmo, yako, muan ɔ nuan!” Ɔ wunngeli lɔ, ɔ kannin kpata’n, yɛ saka’n i suafuɛ’m be jrannin ɔn. Atrɛkpa’n, sran kpanngban sɔ’m be jrannin wie. Yɛ Zezi kpannin ɔn, ɔ seli saka’n kɛ: “Gbanflɛn, jaso!” ?Kɛ ɔ seli sɔ’n, ngue sa yɛ ɔ juli ɔ? “Ɔ jao trannin ase, kpɛkuun ɔ su ijɔ” kɛ w’a lafi lele naan w’a tinnge sa. Liki kan gua su kɛ: “Yɛ Jésus fɛ i mɛnnin i nin-ɔn.”\n15. (a) ?Sran i aunnvuɛ silɛ nin i ye yolɛ’n be su like benin yɛ ndɛ kwlaa nga e wunnin be’n, be kle e ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa Zezi i ajalɛ’n su ɔ?\n15 ?Ngue yɛ ndɛ kwlaa sɔ’m be kle e ɔ? E wunnin kɛ sran i aunnvuɛ silɛ’n nin i ye yolɛ’n be kɔ sɛsɛsɛ titi. Kɛ Zezi wun sran kun mɔ ɲrɛnnɛn o i su’n, ɔ kwlá tranman lɛ sa ngbɛn. ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa Zezi i ajalɛ’n su ɔ? Kɛ mɔ e ti Klistfuɛ’n, ɔ ti cinnjin kɛ e bo jasin fɛ’n e kle sran mun, e uka be naan be kusu be kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ wie. Klolɛ mɔ e klo Ɲanmiɛn’n i ti yɛ e di junman sɔ’n niɔn. Sanngɛ sɛ e siman sran’m be aunnvuɛ wie’n, e su kwlá boman jasin fɛ’n. Sɛ sran’m be yo e annvɔ kɛ Zezi sa’n, saan e awlɛn’n sú e bo maan é wlá e wun ase é bó jasin fɛ’n é klé be. (Matie 22:37-39) ?Yɛ aniaan nga tukpaciɛ’n kle be yalɛ, annzɛ ɲrɛnnɛn sa wie w’a tɔ be su’n, be li? ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e si be aunnvuɛ ɔ? E si kɛ e kwlá yiman atrɛ e yoman be juejue. I kusu sɛ be sran yɛ ɔ wuli’n, e kwlá cɛnmɛn i nguan. Sanngɛ e kwla si be aunnvuɛ. E kwla fa ajalɛ wie m’ɔ kle kɛ be ndɛ lo e ɔ, annzɛ e kwla yo be ye.—Efɛzfuɛ Mun 4:32.\n“N Si, yaci be wun sa’n cɛ be”\n16. ?Kɛ be boboli Zezi waka’n su mɔ bé klé i ɲrɛnnɛn’n, wafa sɛ yɛ ɔ kleli kɛ ɔ yaci sran i wun sa cɛ i ɔ?\n16 Zezi yoli like kun ekun m’ɔ kle kɛ ɔ klo sran kɛ i Si’n sa ɔ. Yɛle kɛ ‘ɔ yacili sran wun sa cɛli i’ wie. (Jue Mun 86:5) Kɛ be boboli i waka’n su mɔ bé klé i ɲrɛnnɛn’n yɛ e wunnin i sɔ liɛ’n bɔbɔ kpa ɔ. Be boboli i sa mun nin i ja’m be nun kpɛngbɛ. ?Sanngɛ kɛ ɔ́ wún ɲannzuɛn wie sɔ’n, ngue ndɛ yɛ ɔ fin i nuan fiteli ɔ? ?Ɔ kpan flɛli Zoova kɛ ɔ kle i kunfuɛ’m be ɲrɛnnɛn? W’a yoman sɔ kaan sa. Zezi seli kɛ: “N Si, yaci be wun sa’n cɛ be, afin sa nga bé yó i lɛ’n, be wun-mɛn i wlɛ.”—Lik 23:34. *\n17-19. ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli akoto Piɛli kɛ ɔ yacili i wun sa’n cɛli i ɔ?\n17 Atrɛkpa wafa nga Zezi yacili akoto Piɛli i wun sa cɛli i’n, yɛ ɔ yo e ɲɛnmɛn dan ɔn. E kwlaa e si kɛ Piɛli klo Zezi kpa liɛ su. Anglo nga be flɛ i Nisan i le 14 nun’n, kɔnguɛ kasiɛn nga Zezi dili i asiɛ’n su wa’n, Piɛli seli i kɛ: “Nannan, m’an wie min wun tanndan kɛ sɛ bé wlá wɔ bisua o, sɛ bé kún wɔ o, min nin wɔ é kɔ́.” Sanngɛ i osu w’a cɛman yɛ Piɛli seli kɛ ɔ siman Zezi ɔ. Ɔ kɛnnin i sɔ kpɛ nsan. Biblu’n se e kɛ i kpɛ nsan su liɛ’n, “e Min’n kpɛli i nyin niannin Piɛr siin.” I ya m’ɔ yoli Piɛli ti’n “ɔ fiteli guasu lɔ [...] naan w’a sun dan kpa.” Kɛ i sin lali nun kan mɔ Zezi wuli’n, kɔlɛ akoto Piɛli usɛli i wun sɛ i Min’n yacili i wun sa’n cɛli i o.—Lik 22:33, 61, 62.\n18 W’a cɛman naan Piɛli w’a wun i wlɛ. Nisan anglo’n i le 16 i nglɛmun nun’n, kɛ Zezi cɛnnin nguan cɛ’n, ɔ ko wunnin Piɛli wun. (Lik 24:34; 1 Korɛntfuɛ Mun 15:4-8) ?Ngue ti yɛ akoto m’ɔ seli kɛ ɔ simɛn i’n, i su cɛ yɛ ɔ fɛli i ɲin sieli ɔ? Kɔlɛ Zezi kunndɛ kɛ Piɛli mɔ i sa tɛ’n yoli i nsisɔ’n, ɔ wun i wlɛ kɛ i Min’n te klo i naan ɔ te bu i sran kpa. Sanngɛ Zezi yoli like kun ekun m’ɔ guali Piɛli i awlɛn su nzue dan ɔn.\n19 Kɛ ɔ cɛli kan’n, Zezi fɛli i wun kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun Galile jenvie’n i nuan su lɛ. Cɛn sɔ nun’n, Piɛli m’ɔ seli kpɛ nsan kɛ ɔ siman Zezi’n, yɛ Zezi usɛli i sa ɔ. Ɔ usɛli i sɛ Piɛli klo i o. Ɔ usɛli i sɔ kpɛ nsan. I kpɛ nsan su liɛ’n, Piɛli seli i kɛ: “Nannan, a si sa’n kwlaa, a si kɛ n klo wɔ.” Nanwlɛ, Zezi kwla si e klun sa mun. Ɔ si kɛ Piɛli klo i sakpasakpa. Sanngɛ Zezi kunndɛ kɛ ɔ fin Piɛli bɔbɔ i nuan fite kɛ ɔ klo i. Kpɛkun Zezi seli Piɛli kɛ: “Nian m bua’m be lika.” (Zan 21:15-17) Junman klikli nga Zezi fa mannin Piɛli’n yɛle jasin fɛ’n i bolɛ’n. (Lik 5:10) Sanngɛ siɛn’n, kɛ mɔ Zezi lafi i su dan’n ti’n, ɔ mɛnnin i junman dan kun ekun. Yɛle kɛ maan ɔ nian be nga bé káci Klistfuɛ’m be su. Kɛ ɔ juli i ɲrun’n, Piɛli yɛ Zezi fɛli i kɛ ɔ fa junman nga i sɔnnzɔnfuɛ’m be di’n, i ti’n niɔn. (Sa Nga Be Yoli’n 2:1-41) Kɛ Piɛli wunnin i wlɛ kɛ Zezi yacili i wun sa’n cɛli i’n, naan ɔ te lafi i su’n, i wla’n guali ase dan.\n?Amun wun ‘klolɛ mɔ Klist fa klo e’n, i wlɛ’?\n20, 21. ?É yó sɛ naan y’a ‘wun klolɛ mɔ Klist fa klo e’n, i wlɛ’?\n20 Zoova i Ndɛ’n yiyi Zezi i sran klolɛ’n nun klanman. ?Wafa sɛ yɛ é klé kɛ e si klolɛ sɔ’n su ye ɔ? Biblu’n wla e su nun kpongbongbo kɛ e ‘wun klolɛ mɔ Klist fa klo e’n, i wlɛ.’ (Efɛzfuɛ Mun 3:19) Kɛ nga e fa wunnin i’n sa’n, Biblu’n kan klolɛ mɔ Zezi fa kloli e’n, i ndɛ. I jasin fɛ’n bolɛ’n nun o, i mɛn dilɛ’n wafa nun o, Zezi kleli kɛ ɔ klo e. Sanngɛ nán Zezi i su ndɛ nga Biblu’n kan’n, i silɛ ngbɛn sa yɛ maan é sé kɛ e ‘wun klolɛ mɔ Klist fa klo e’n, i wlɛ’ ɔ.\n21 Afin Glɛki nun’n, ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ maan e ‘wun i wlɛ’n’ i bo’n yɛle kɛ “e yo like e fa kle” kɛ e wun i wlɛ. Sɛ e waan é wún wafa nga Zezi i wun fa yoli i’n i wlɛ’n, maan e klo sran kɛ Zezi sa. Asa ekun maan e klɛn e wun naan e yo sran’m be ye. Yɛ e si be aunnvuɛ naan e uka be. Sɛ be yoli e sa wie’n, maan e yaci cɛ be. Sɛ e yo sɔ’n, yɛ é ‘wún klolɛ mɔ Klist fa klo e’n, i wlɛ’ ɔ. Asa kusu nán e wla fi kɛ, kɛ é fá Klist i nzuɛn’n, nn e nin Zoova e afiɛn’n mántan kpa. Afin e Ɲanmiɛn m’ɔ ti sran klofuɛ’n, yɛ Zezi fɛli i kpa liɛ su ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i mmla klefuɛ’m be waan sɛ aunmuan fitaman’n, nán maan kokowefuɛ’n mantan sran koko lele mɛtri ko ju 2. Sɛ aunmuan su fita’n, mɛtri i nuan nga be boli’n yɛle 45. Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ fluwa kun mɔ be flɛ i kɛ Midrash Rabba kannin be like klefuɛ nɲɔn be ndɛ. Ɔ seli kɛ kun liɛ’n, kɛ i ɲinma gua kokowefuɛ kun i wun cɛ’n, kpɛkun ɔ su ko fia. Kun ekun o lɛ’n, i liɛ’n ɔ to be yɛbuɛ, ɔ fa fuan be. I sɔ’n ti’n, kokowefuɛ’m be se be wun kɛ sran fi i ndɛ nunman be ndɛ nun, naan be nunman sran nun kun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 16 Lik 23:34 i nun ndɛ mma klikli’m be nunman lalafuɛ fluwa nga be niannin nun be kacili Biblu’n, be kwlaa be nun. Sanngɛ ndɛ mma sɔ’m be o lalafuɛ fluwa sɔ’m be nun wie’m be nun. Kɛ mɔ i sɔ fluwa’m be sɔnnin’n, mɔ be di nanwlɛ’n i ti yɛ be fa ndɛ mma sɔ’m be wlɛli i Traduction du monde nouveau nin Biblu wie’m be nun ɔn. Rɔmufuɛ’m be sonja nga be boboli Zezi waka’n su’n be ndɛ yɛ Zezi kan ɔn. Afin be wunman like nga be su yo i lɛ’n i wlɛ. Yɛ be siman sran’n i wafa nga Zezi ti’n. Sanngɛ Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be liɛ’n, be ɲinfu yɛ be yoli maan Zezi wuli ɔ. Be buli Zezi i kunlɛ akunndan. Be ti klunwifuɛ. Ɔ maan Ɲanmiɛn si be nun kpanngban aunnvuɛ ɔ, ɔ yoman ye.—Zan 11:45-53.\nMatie 9:35-38 ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ ɔ si sran aunnvuɛ ɔ? ?Yɛ ngue yɛ i sɔ’n su e bo kɛ e yo ɔ?\nZan 13:34, 35 ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e klo sran kɛ Klist sa ɔ?\nRɔmfuɛ Mun 15:1-6 ?Wafa sɛ yɛ e kwla uka e wiengu kɛ Zezi fa yoli’n sa ɔ?\n2 Korɛntfuɛ Mun 5:14, 15 ?E mɛn dilɛ wafa’n, ɔ nin ninnge nga e sunnzun kɛ é yó be’n be nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e wun e ti kpɔlɛ tɛ’n i wlɛ, naan e si su ye ɔ?\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n An fa amun wun mantan Zoova


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 15\nBali 'wɩ "nɛn "nyranman -kɔɔnman 'trɛdanɔn lɛ 'kɔ?\n1 "Bɛ -sru ɛn an 'lɛbo "fɔ wɩ -dan 'yɩ "nyian laji. An Bali -le 'pasianɔn 'sɔravli 'yɩ. Bali o 'pla 'nan -wɛɛ 'wɩ "nɛn "nyranman -kɔɔnman 'trɛdanɔn lɛ. -A -tʋ 'yee vɛ -kɔɔnman, "bɛ -sru -e -a -tʋ 'e 'yee vɛ -kɔɔn. Bali -le nyran -blɩdɩ -nyranman 'leda nɛn zɩɛ.\n2 Ɛn an fɛ -tʋ nɛn e ya "le jemie -le 'wɩ 'zʋ bɛ -a 'yɩ "nyian. 'Pian e ya 'e siadɩ "da, ɛn 'tɛ a "va. Ɛn "nyian bɛ, an minnun 'yɩ. Minnun zɩɛ -wɛɛ 'ka 'o "po -sɔɔnlɛa -wi nɛn waa min yiba drɛ bɛ -a wlu dɩ, ɛn -wɛɛ 'ka 'o "po -sɔɔnlɛa -a min yiba 'bɔ 'wlu dɩ, ɛn -wɛɛ 'ka -wi 'bɔ 'tɔ 'crɛn -tɛlɛ 'o man dɩ, ɛn -wɛɛ 'ka "nyian -wi 'bɔ 'tɔ 'crɛn 'fluba 'wlɛ 'tʋdʋ -tɛlɛ 'e cin da, -e 'o 'pla 'o man dɩ. O ya 'o 'tɔdɩ jemie 'bɔ da lou. Bali "dre "fɔ "davɛ nɛn e ya "le -gɔɛdi -le 'wɩ 'zʋ bɛ, -a -nɔn o pɛɛnɔn lɛ. 3 Ɛn o "dre "nɛn Moizi nɛn Bali 'suzan 'a bɛ yaa 'pa bɛ, -a -fɔdɩ 'sia. "Dre zɩɛ e ya "nyian Bali -le 'bla 'le "dre "a. Waa -fɔa 'nan:\n«Bali, yiɛ cɩ 'kʋ 'san -a,\nɛn 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'san nɛn 'yia,\n'i drɛ 'wɩnun a -dandan,\nɛn o ya 'lɛbo "fɔ wɩnun -a.\nYiɛ cɩ 'kʋ 'san -a\nɛn 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'san nɛn 'yia.\n-Si tɩglɩ nɛn yia -kɔɔnman minnun lɛ,\nɛn -yɛɛ cɩ -a 'kpa -a.\nYiɛ cɩ mingɔnnɛn -a\n'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji 'nɔn da.\n4 -Tɩɛ 'ka 'klanman 'i 'lɔ dɩ?\nƐn -tɩɛ 'ka 'i 'tɔ -dan 've dɩ?\n-A san "ka "fo "dɩ.\nKɔɔ yiɛ cɩ 'saun 'i -tʋwli.\n'Lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji 'nɔn\n'o "po -sɔɔnmlan 'i 'wlu -e 'wei bɔ.\nKɔɔ o -taa -a -tɔlɛ 'nan\n'wɩnun nɛn o cɩ tɩglɩ bɛ,\n-nyrɛn yia dra.»\n5 "Bɛ -sru, ɛn an Bali -pan 'kɔn 'yɩ 'e 'lɛ 'sʋdɩ laji, te -tandan yra 'e -trɔadɩ fɛnan 'saunzaun 'kpa -nan. 6 Ɛn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, an o 'sɔravli 'yɩ bɔlanan -tandan zɩɛ -a -ji. -Wɛɛ "ta -daa 'wɩ "nɛn "tʋdʋ 'sɔravli -kɔɔnlɛ 'trɛda 'nɔn lɛ 'gʋ. Sɔ 'fuvu 'yrɩyrɩ nɛn 'e wʋdɩ o da, ɛn -tiɛn 'kɔlɛ nɛn e ya -siga -a bɛ, -a 'bɔ nɛn 'e 'tɔdɩ o kugu da. 7 -A -nan nɛn fɛnun sinjɛn nɛn Bali 'lɛ bɛ, -a -tʋ -siga 'kulenɛnnun -nɔn Bali -le 'pasianɔn 'sɔravli 'bɔ lɛ. Yaa -nɔn o pɛɛnɔn lɛ 'sɔravli. Ɛn 'kulenɛnnun zɩɛ, Bali nɛn -a yiɛ a "man 'li 'trilii bɛ, -yee nyran -blɩdɩ nɛn -a pɛɛnɔn 'ji. 8 'Nun tɔɔn ɛn Bali -le 'plɛblɛ 'lee -yee -dan -le "wɛan bɛ, 'tɛ -goei Bali -pan 'kɔn 'bɔ 'ci 'si. -Te Bali -le 'pasianɔn 'sɔravli zɩɛ wa'a tian 'cɛnlɛ 'wɩ "nɛn -kɔɔndɩ man 'trɛdanɔn lɛ dɩɛ, min -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e -wla Bali -pan 'kɔn 'bɔ 'ji dɩ.


‘Nán amun klun titi amun, afin n ti amun Ɲanmiɛn’—Ezai 41:10 | Sasafuɛ Tranwlɛ’n, like suanlɛ liɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Aja Akha Albanais Allemand Altaï Alur Amharique Amis Anglais Angolan Sign Language Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bas Allemand Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Douala Edo Efik Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Gallois Garifuna Gitonga Goun Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (arabe) Kekchi Kenyan Sign Language Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes malawite Langue des signes mexicaine Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes polonaise Langue des signes portugaise Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes sud-africaine Langue des signes taïwanaise Langue des signes tchèque Langue des signes thaïe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lao Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshall Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongol Mooré Motu Mozambican Sign Language Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Roumain Runyankore Russe Rutooro Salvadoran Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Sranan tongo Sunda Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Uzbek (Roman) Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yapois Yoruba Zambian Sign Language Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\n“Nán srɛ kun amun afin n jin amun sin. Nán amun klun titi amun bɔ amún nían wa nían wa-a, afin n ti amun Nyanmiɛn. Ń mán amun fanngan, ń úka amun.”—EZA. 41:10.\nJUE 7 Zoova yɛ ɔ man e wunmiɛn-ɔn\n1-2. (1) ?Wafa sɛ yɛ ndɛ ng’ɔ o Ezai 41:10 nun’n, ɔ ukali aniaan bla Yosiko-ɔ? (2) ?Wan mun yɛ be kwla ɲan Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n, i su ye wie-ɔ?\nBE FLƐ aniaan bla kun kɛ Yosiko. Cɛn kun’n, dɔɔtrɔ bla kun seli i kɛ tukpacɛ ng’ɔ o i wun ti’n, ɔ su diman afuɛ kun naan w’a wu. ?Kɛ aniaan bla’n tili i sɔ’n, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ? I wla kpɛnnin Ezai 41:10 su. (An kanngan nun.) Kpɛkun, ɔ seli dɔɔtrɔ bla’n kɛ srɛ kunmɛn i. Afin Zoova nin i be o nun. * Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n guali aniaan bla’n i awlɛn su nzue, yɛ ɔ yoli maan ɔ lafili Zoova su tankaan kpa. Sɛ sa kekle wie o su’n, Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n kwla uka e wie. Like suanlɛ nga nun’n, é wá kán wafa nga Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n kwla uka e’n nin like nga ti yɛ Ɲanmiɛn kannin ndɛ sɔ’n kleli Ezai’n, be ndɛ.\n2 I klikli nun’n, Zuifu nga Babilɔninfuɛ’m bé wá trá be lomuɛn be kɔ́’n, be ti yɛ Zoova maan Ezai klɛli ndɛ sɔ’n niɔn. Sanngɛ Zoova maan be klɛli ndɛ sɔ’n naan kɛ ɔ fɛ i Zuifu sɔ’m be blɛ su lele andɛ’n, i sufuɛ’m be kwlaa be ɲan su ye. (Eza. 40:8; Rɔm. 15:4) E o “mɛn’n i awieliɛ blɛ’n nun” yɛ lika’n w’a yo kekle kpa. I sɔ’n ti’n, ndɛ sɔ’n kwla wla e fanngan kpa.—2 Tim. 3:1.\n3. (1) ?Ndɛ benin yɛ Ezai 41:10 kan m’ɔ wla e fanngan-ɔn? (2) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ ndɛ sɔ’n ti cinnjin man e-ɔ?\n3 Like suanlɛ nga nun’n, é wá fá e ɲin e sie i Ezai 41:10 i nun ndɛ cinnjin nsan mɔ be kwla uka e naan y’a kwla lafi Zoova su kpa’n be su. Yɛle kɛ (1) Zoova jrán e sin, (2) ɔ ti e Ɲanmiɛn yɛ (3) ɔ́ úka e. Ndɛ sɔ’m be ti e cinnjin kpa. * Afin kɛ Yosiko sa’n, sa’m be o e tinuntinun e su. Asa ekun’n, sa tɛtɛ nga be o mɛn’n nun ti’n, lika’n w’a yo kekle e su. Lika wie’m be nun’n, awa kle aniaan’m be yalɛ. I sɔ’n ti’n, maan e fa e ɲin e sie i ndɛ nsan sɔ’m be su kunngunngun.\n“N JIN AMUN SIN”\n4. (1) ?Ndɛ klikli nga Zoova kannin mɔ é wá fá e ɲin síe su’n, yɛle benin? (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) (2) ?Ndɛ benin yɛ Zoova kannin m’ɔ kle kɛ ɔ klo e-ɔ? (3) ?Wafa sɛ yɛ i sɔ’n yo e-ɔ?\n4 I klikli nun’n, Zoova se e kɛ: “Nán srɛ kun amun afin n jin amun sin.” * I lɛ nun’n, Zoova kle e kɛ ɔ nin e o nun naan ɔ fɛ i ɲin sie e su yɛ ɔ klo e. Ndɛ kun ekun mɔ Zoova kannin’n, ɔ kle kɛ e ndɛ lo i dan. Ɔ seli kɛ: ‘Amun lɛ ɲrun dan min ɲrun, n bu amun sran, n klo amun.’ (Eza. 43:4) Zoova kwlá yacimɛn i sufuɛ’m be klolɛ le. Ɔ nin be nanti klanman titi. (Eza. 54:10) Zoova ti e janvuɛ yɛ ɔ klo e. I sɔ’n wla e yakpa. Andɛ’n, Zoova sasa e kɛ ng’ɔ sasali i janvuɛ Abraamun sa. Zoova seli i kɛ: “Nán srɛ kun wɔ. N ti wɔ sasafuɛ.”—Bob. 15:1.\nKannzɛ sa ng’ɔ o e su’n, ɔ ti kɛ nzue dan annzɛ sin dan wie sa’n, Zoova maan e kwla fin nun fite. (An nian ndɛ kpɔlɛ 5 nin 6 be nun.) *\n5-6. (1) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova klo kɛ ɔ́ úka e blɛ kekle nun-ɔn? (2) ?Ngue yɛ Yosiko i su ndɛ’n kle e-ɔ?\n5 E si kɛ sɛ kekle tɔ e su’n, Zoova úka e. Afin i bɔbɔ seli i sufuɛ’m be kɛ: “Sɛ amún sín nzue ɲin su ɔ, min nin amun yɛ é sín ɔn. Sɛ amún kpɛ́ nzue ba mun’n, be su mɛnman amun. Sɛ amun nanti sin nun’n, ɔ su yraman amun, yɛ sin taaman’n su yoman amun like fi.” (Eza. 43:2) ?Ndɛ sɔ’n, i bo yɛle benin?\n6 Zoova w’a seman kɛ sɛ afɛ o e su’n, ɔ́ yí e su afɛ sɔ’n. Sanngɛ sɛ afɛ sɔ’n ti kɛ “nzue ba” annzɛ “sin” wie sa’n, Zoova su kplinman su kɛ afɛ sɔ’n tin e su lele naan e yaci i sulɛ. Ɔ tali e nda kɛ ɔ́ jrán e sin yɛ ɔ́ úka e naan y’a fite nun. Zoova yó maan e klun su titiman e. Yɛ kannzɛ ɔ ti wulɛ yɛ é wú’n, ɔ́ yó maan e nin i é nánti klanman lele é gúɛ i ti nin i bo. (Eza. 41:13) Yosiko mɔ e kɛnnin i ndɛ’n, i su ndɛ’n kle sɔ weiin. I wa bla’n seli kɛ: “Wafa nga e manmin jrannin sa sɔ’n i ɲrun kekle’n, ɔ boli e nuan dan. Zoova yoli maan i wun jɔli i fɔuun. Lele m’ɔ́ fá wú’n, ɔ kannin Zoova nin like nga Zoova wá yó be cɛn wie lele’n, be ndɛ kleli dɔɔtrɔfuɛ nin tukpacifuɛ mun.” Yosiko i su ndɛ’n kle e kɛ sɛ sa wie o e su naan e lafi su kɛ Zoova jin e sin’n, é yó yakpafuɛ kpɛkun é trá e awlɛn.\n“N TI AMUN NYANMIƐN”\n7-8. (1) ?Ndɛ nɲɔn su nga Zoova kannin’n yɛle benin? (2) ?Ndɛ sɔ’n i bo yɛle benin? (3) ?Ngue ti yɛ Zoova seli Zuifu’m be kɛ ‘nán be klun titi be-ɔ’? (4) ?Ndɛ benin yɛ ɔ o Ezai 46:3, 4 nun m’ɔ guali be awlɛn su nzue-ɔ?\n7 Ndɛ nɲɔn su nga Zoova kannin’n yɛ: “Nán amun klun titi amun bɔ amún nían wa nían wa-a, afin n ti amun Nyanmiɛn.” Ebre nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ “nán amun klun titi amun bɔ amún nían wa nían wa-a’n,” be fa kan sran kun mɔ sa kekle wie annzɛ sran wie ti’n, srɛ kun i mɔ i wun usu i tututu’n, i ndɛ.\n8 ?Ngue ti yɛ Zoova seli Zuifu nga bé wá trá be kɔ́ Babilɔnin’n kɛ ‘naan be klun titi be-ɔ’? Afin ɔ si kɛ, kɛ Zuifu’m be ko di afuɛ 70 Babilɔnin lɔ’n, Mɛdi nin Pɛɛsifuɛ’m be sonja’m bé fá alɛ wlá Babilɔninfuɛ’m be sin. Ɔ maan srɛ wá kún be kwlaa nga be tran Babilɔnin lɔ’n. Sanngɛ Zoova maan sonja sɔ’m bé dé Zuifu mun. Kpɛkun bé sá be sin be nvle’n nun. (Eza. 41:2-4) Kɛ Babilɔninfuɛ’m be nin sran kwlaa nga be tran be nvle nun’n bé wá wún kɛ be kpɔfuɛ’m be su fa alɛ wla be sin’n, bé sé be wiengu kɛ: “Tra wɔ anwlɛn!” Asa ekun’n, bé kó kúnndɛ amuin kpanngban kɛ bé fá sásá be wun. (Eza. 41:5-7) Blɛ sɔ nun’n, ndɛ nga Zoova kan kleli Zuifu mun ti’n, be wla guali ase. Ɔ seli be kɛ: “Izraɛlifuɛ mun, amun mɔ amun ti min sran mun’n, [...] nán amun klun titi amun bɔ amún nían wa nían wa-a, afin n ti amun Nyanmiɛn.” (Eza. 41:8-10) ?Ngue ti yɛ kɛ Zoova seli Zuifu’m be kɛ ɔ ti be Ɲanmiɛn’n, be wla guali ase-ɔ? Afin, be wunnin i wlɛ kɛ i wla w’a fimɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be su naan ɔ nin be te o nun. Zoova seli be ekun kɛ: “Ń wá súan amun bo, yɛ ń dé amun.” Ndɛ sɔ’n yoli maan Zuifu’m be wa lafili Zoova su kpa.—An kanngan Ezai 46:3, 4 nun.\n9-10. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e klun titi e-ɔ? An fa sunnzun ase kun be yiyi nun.\n9 Andɛ’n, sa tɛtɛ nga be o mɛn’n nun ti’n, e ngba e wunman e wun fɛ. Sran sunman be klun titi be. Sanngɛ e liɛ’n, ɔ fataman kɛ srɛ kun e. Afin Zoova se e kɛ: “N ti amun Nyanmiɛn.” Sɛ e fa e ɲin e sie i ndɛ sɔ’n su kpa’n, e wla kwla gua ase. ?Ngue ti-ɔ?\n10 Wienun-ɔn, sran’m b’a fu aviɔn kun nun be su kɔ lika. Be flɛ sran sɔ’m be nun kun kɛ Jimun yɛ kun ekun suan Bɛnin. Be nian-ɔn, aunmuan su fita kekle kpa. Ɔ maan aviɔn’n toto. I sɔ’n ti’n, aviɔn nun cisanfuɛ’n mannin be nga be o nun’n be afɔtuɛ. Ɔ seli be kɛ: “An tran kpa. Afin aunmuan wá kéjekéje e kan.” Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn srɛ kunman Jimun aɔwi. Yɛ aviɔn nun cisanfuɛ’n seli be ekun kɛ: “Nán amun klun titi amun. Min mɔ n cisan nun’n, yɛ n kan sɔ n kle amun-ɔn.” Kɛ Jimun tili ndɛ sɔ’n, ɔ kejeli i ti’n sɛkɛsɛkɛ. Kpɛkun ɔ seli i wun kɛ: “Bian nga fa sa didi aɔwi dɛ!” Sanngɛ ɔ sie i nzɔliɛ kɛ Bɛnin liɛ’n, ɔ ti lɛ koun, srɛ kunmɛn i wie. I sɔ’n ti’n, ɔ usɛ i kɛ: “?Ngue ti yɛ a ti lɛ diin sɔ-ɔ?” Bɛnin sri puɛɛ. Kpɛkun ɔ seli i kɛ: “N si sran ng’ɔ cisan aviɔn nun’n, i kpa. Min baba-ɔ. Jran maan n kɛn i ndɛ kan n kle wɔ. Sɛ a si i’n, naan a wun i wlɛ kɛ ɔ si aviɔn nun cisan kpa’n, srɛ su kunman ɔ kun.”\n11. ?Ngue yɛ sunnzun ase’n kle e-ɔ?\n11 ?Ngue yɛ sunnzun ase sɔ’n kle e-ɔ? Kɛ Bɛnin sa’n, e klun titiman e. Afin e si e Si Ɲanmiɛn Zoova i kpa. E si kɛ kannzɛ e su sa’m be ti sɛ ti sɛ’n, ɔ́ úka e naan y’a kwla jran be ɲrun kekle. (Eza. 35:4) Kɛ mɔ e lafi Zoova su ti’n, e klun titiman e kɛ mɛn nunfuɛ mun mɔ srɛ’n w’a kun be kpo’n sa. (Eza. 30:15) Kɛ Bɛnin sa’n, e kan sa nga ti yɛ e lafi Ɲanmiɛn su’n, i ndɛ e kle e wiengu mun. Ɔ maan, be kusu be lafi su kɛ kannzɛ sa ng’ɔ o be su’n ti sɛ ti sɛ’n, Zoova súan be bo wie.\n“Ń MÁN AMUN FANNGAN, Ń ÚKA AMUN”\n12. (1) ?Ndɛ nsan su nga Zoova kannin’n yɛle benin? (2) ?Ngue yɛ Ezai 40:10 kle e Zoova su-ɔ?\n12 Maan e fa e ɲin e sie i ndɛ nsan su nga Zoova kannin’n su. Ɔ seli kɛ: “Ń mán amun fanngan, ń úka amun.” Ezai dun mmua kannin wafa nga Zoova wla i sufuɛ’m be fanngan’n, i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Anannganman min Nyanmiɛn’n ɔ ba yasua su. I yɛ ɔ sie sran mun-ɔn.” (Ezai 40:10) I sɔ’n kle e kɛ, Zoova ti Famiɛn kun m’ɔ le tinmin-ɔn. Laa’n, ɔ fɛli i tinmin’n fa kunnin i sufuɛ’m be ti alɛ yɛ ɔ fa suannin be bo. Yɛ andɛ nin andɛ’n, ɔ te suan be nga be lafi i su’n, be bo.—Mml. 1:30, 31; Eza. 43:10.\nKɛ mɔ Zoova sasa e ti’n, alɛ ninnge’m be kwlaa be ti ngbɛn. (An nian ndɛ kpɔlɛ 12-16 be nun.) *\n13. (1) ?Blɛ benin nun yɛ Zoova wla e fanngan kpa-ɔ? (2) ?Ndɛ benin yɛ Zoova kannin m’ɔ wla e yakpa-ɔ?\n13 Zoova seli kɛ: “Ń mán amun fanngan.” I li kɛ e kpɔfuɛ’m be kle e yalɛ’n, yɛ ɔ yo i sɔ kpa-ɔ. Andɛ’n nvle wie’m be nun’n, e kpɔfuɛ’m be mian be ɲin kpa naan bé tánnin e jasin fɛ bolɛ junman’n, annzɛ be kunndɛman kɛ bé tí Zoova i sufuɛ’m be ngan kun mlɔnmlɔn. Ɔ nin i sɔ ngba’n, e klun titiman e ngboko. Afin, Zoova kannin ndɛ kun m’ɔ wla e yakpa-ɔ. Ɔ seli kɛ: “Alɛ ninnge kwlaa nga be yi i kɛ bé fá kún amun’n, ɔ́ yó ngbɛn.” (Eza 54:17) Ndɛ sɔ’n fa e ɲin sie i ninnge cinnjin nsan su.\n14. ?Ngue ti yɛ kɛ e kpɔfuɛ’m be kle e yalɛ’n, ɔ boman e nuan-ɔn?\n14 I klikli’n yɛle kɛ e si kɛ, kɛ mɔ e ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’n ti’n, sran’m bé kpɔ́ e. (Mat. 10:22) Zezi seli kɛ mɛn’n i awieliɛ blɛ nun’n, sran’m bé klé i sɔnnzɔnfuɛ’m be yalɛ dan. (Mat. 24:9; Zan 15:20) I nɲɔn su’n, yɛle kɛ Ezai seli kɛ e kpɔfuɛ nga be nin e kun’n, bé fá alɛ ninnge fanunfanun. I wie yɛle kɛ bé tɔ́n e suɛn, bé búa e su ato, annzɛ bé klé e ɲrɛnnɛn. (Mat. 5:11) Kɛ e kpɔfuɛ’m bé fá alɛ ninnge sɔ’m bé klé e yalɛ’n, Zoova su tanndanman be ɲrun. (Efɛ. 6:12; Ngl. 12:17) Sanngɛ, ɔ fataman kɛ srɛ kun e. ?Ngue ti-ɔ?\n15-16. (1) ?Like nsan su ng’ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie su’n, yɛle benin? (2) ?Yɛ wafa sɛ yɛ Ezai 25:4, 5 kle sɔ-ɔ? (3) ?Kɛ nga Ezai 41:11, 12 fa kan’n sa’n, be nga be nin e kun’n, be liɛ yó sɛ?\n15 Like nsan su ng’ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie su’n, yɛle kɛ Zoova seli kɛ “alɛ ninnge kwlaa” nga be yi i kɛ be fá kún e’n, “ɔ́ yó ngbɛn.” Wie liɛ’n, “be nga be sie sran mun, mɔ be tin be su’n, be ya mɔ be fa’n,” ɔ ti kɛ nzue dan m’ɔ tɔ fin talɛ kun’n sa. Sanngɛ Zoova sasa e naan b’a yoman e abɔlɛ. (An kanngan Ezai 25:4, 5 nun.) Zoova su kplinman su kɛ e kpɔfuɛ’m be yo e like wie mɔ é wún i su afɛ trilili’n.—Eza. 65:17.\n16 Sa ng’ɔ́ wá jú ‘be kwlaa nga be fa e wun ya’n,’ be su’n, Zoova kɛnnin i ndɛ. Ndɛ sɔ’n ti’n, e lafi i su kpa. (An kanngan Ezai 41:11, 12 nun.) Zoova seli kɛ: “Be nga be kunndɛ amun nin ngondin’n, bé wíe, bé núnnún mlɔnmlɔnmlɔn.” I sɔ’n kle kɛ kannzɛ alɛ nga e kpɔfuɛ’m bé fá wlá e sin’n ti sɛ ti sɛ’n, ɔ́ yó ngbɛn.\nLIKE NGA E KWLA YO NAAN Y’A LAFI ZOOVA SU KPA’N\nSɛ e kanngan Biblu’n nun titi’n, é láfi Zoova su kpa. (An nian ndɛ kpɔlɛ 17 nin 18 be nun.) *\n17-18. (1) ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun kannganlɛ’n yo maan e lafi Ɲanmiɛn su kpa-ɔ? An fa sunnzun ase kun. (2) ?Wafa sɛ yɛ afuɛ 2019 nun Biblu’n nun ndɛ mma’n, i su akunndan bulɛ’n kwla uka e-ɔ?\n17 Sɛ e si Zoova kpa’n, é láfi i su kpa. Like kunngba cɛ nga e kwla yo naan y’a si Ɲanmiɛn kpa’n, yɛle kɛ maan e kanngan Biblu’n nun, yɛ e bu i nun ndɛ’n i su akunndan. Biblu’n kan wafa nga Zoova sɛsɛli i sufuɛ mun lalafuɛ nun’n, i ndɛ. I sɔ ndɛ’m be ti’n, e lafi su kɛ Zoova sásá e wie andɛ.\n18 Maan e fa e ɲin e sie i ndɛ kun mɔ Ezai kannin m’ɔ kle kɛ Zoova sasa e’n, i su. Ɔ fali Zoova sunnzunnin bua tafuɛ, yɛ i sufuɛ’m be ti kɛ i bua mun sa. Ezai kannin Zoova i ndɛ seli kɛ: “Ɔ́ fɛ́ i sa’n flɛ́ i bua ba mun yɛ ɔ́ tían be nuan, ɔ́ fá be síe i wue’n nun.” (Ezai 40:11) Kɛ siɛ kun to i sa blɛ i wa’n, ba’n i wla gua ase yɛ srɛ kunmɛn i. Kɛ Zoova sasa e sɔ wie-ɔ. Kɛ ɔ ko yo naan sa kekle wie ti, e klun w’a titiman e’n, afuɛ 2019 nun’n, junman difuɛ nanwlɛfuɛ m’ɔ si ngwlɛlɛ’n fa e ɲin sie i Ezai 41:10 su. Ɔ se kɛ: ‘Nán amun klun titi amun, afin n ti amun Ɲanmiɛn.’ Maan e bu ndɛ mma sɔ’n, i su akunndan kpa. I liɛ’n, é ɲán wunmiɛn é jrán sa nga bé tɔ́ e su cɛn wie lele’n, be ɲrun kekle.\n?WAFA SƐ YƐ ZOOVA I NDƐ NGA’M BE WLA E FANNGAN-ƆN?\n“N jin amun sin.”\n“N ti amun nyanmiɛn.”\n“Ń mán amun fanngan, ń úka amun.”\nJUE 38 Ɔ́ wlá ɔ fanngan\n^ ndɛ kpɔlɛ 5 Afuɛ 2019 nun Biblu’n nun ndɛ mma’n wá fá e ɲin sie i like nsan su. Like nsan sɔ’m be ti’n, kannzɛ mɛn nun sa nin e su sa’m be ti sɛ ti sɛ’n, e wla kwla gua ase. Like suanlɛ nga wá kán like nsan sɔ’m be ndɛ. Kpɛkun ɔ́ úka e naan y’a fa e wla y’a gua Zoova su naan y’a kokoman dan. Maan e bu afuɛ 2019 nun Biblu’n nun ndɛ mma’n, i su akunndan kpa. Sɛ e kwla fa sie e klun’n, maan e fa sie. Afin, ndɛ mma sɔ’n kwla uka e naan y’a jran sa nga bé tɔ́ e su’n, be ɲrun kekle.\n^ ndɛ kpɔlɛ 1 An nian afuɛ 2016, Zuie Sasafuɛ Tranwlɛ’n blɔfuɛ nun liɛ’n i bue 18 nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 NDƐ WIE’M BE NUN YIYILƐ: Zoova yia ndɛ ng’ɔ kan’n i nuan titi. I sɔ’n ti’n, kannzɛ sa nga be tɔ e su’n be ti sɛ ti sɛ’n, e kokoman ngboko.\n^ ndɛ kpɔlɛ 4 Ezai ndɛ tre 41 i mma 10 nin 13 yɛ 14 nun’n, Zoova kɛnnin i kpɛ nsan kɛ: “Nán srɛ kun amun.” Asa ekun’n, ndɛ mma kunngba sɔ’m be nun’n, kɛ Zoova kán ndɛ’n, ɔ seli kɛ “n.” I sɔ’n kle kɛ sɛ sa wie o e su’n, like kunngba nga e kwla yo naan e klun w’a titiman e’n, yɛle kɛ maan e fa e wla e gua Zoova su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 52 FOTO’M BE SU NDƐ: Sa o awlobo kun nunfuɛ’m be tinuntinun be su. Be kle wie’m be yalɛ junman su lɔ, suklu lɔ, jasin fɛ bolɛ’n nun, yɛ tukpacɛ’n kle wie’m be yalɛ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 54 FOTO’M BE SU NDƐ: Zoova i Lalofuɛ’m be su yo aɲia awlo kun nun. Polisie’m b’a fite be su. Sanngɛ, srɛ kunman aniaan mun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 56 FOTO’M BE SU NDƐ: Kɛ e su Ɲanmiɛn awlo lɔ’n, i sɔ’n wla e fanngan.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 2\n'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ Efɛz 'nɔn 'le vɛ -a bɛ -nyrɛn 'gʋ\n1 «'Wɩ 'gʋɛ 'i crɛn -tɛ -e 'i 'pa 'sia Bali -le 'pasiazan nɛn Efɛz -leglizi -ji bɛ -yrɛ. 'I crɛn -tɛ 'nan:\n'An 'pɛ "yi 'lɔ nɛn mlɛn crɛn 'sɔravli "cɩ, ɛn 'mɛn 'ta 'wʋla -kannɛn -trɔa "davɛ nɛn -siga -a bɛ -a yei. 'An 'bɔ "e 'nan:\n2 'Ka Zozinɔn nɛn Efɛz bɛ, an 'ka drɛ wɩnun -tɔa, ɛn 'ka 'fli nɛn kaa -nɔan 'mɛn 'nyranman -ji 'plɛblɛ bɛ, maan -tɔa. Ɛn 'ka yiɛ nɛn ka -tɔala 'wɩ da bɛ, maan -tɔa. Maan -tɔa 'nan 'ka 'vale min -wlidɩnun -a ka'a 'sɔala dɩ. Minnun nɛn waa ve 'o 'fli man 'nan Zozi 'le 'pasianɔn nɛn 'waa, te o 'ka 'a dɩɛ, ka o -nanjɛn ɛn kaa -tɔ 'nan 'wlunɔn nɛn waa. 3 Maan -tɔa 'nan 'ka yiɛ -tɔala 'wɩ da, ɛn 'mɛn "wɛan 'ka yra 'yɩ, 'pian 'ka 'pɛ 'ka plʋlɛ dɩ.\n4 'Wɩ pɛɛnɔn nɛn kaa drɛ "yi "bɛ, maan -tɔa, 'pian 'wɩ 'tʋ a 'an 'ji -e 'an 'pla 'cɛɛ. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'nan, 'an yɩdɩ "yi "tɛdɛ nɛn 'ka 'ji bɛ, 'ka 'pɛ plʋ "man. 5 'Cee 'an yɩdɩ "yi "tɛdɛ te ka drɛ 'an -srunɔn 'a 'e 'trɛ bɛ, 'ka 'ci "nrɔn "da! 'Ka 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man, -e 'wɩ "yi "nɛn kaa drɛ 'e tɛdɛ bɛ 'ka drɛdɩ 'sia "nyian! -Te ka'a drɛlɛ dɩɛ, an "lo 'ka 'va -e 'an 'cee -kannɛn -trɔa "davɛ 'si 'an man -kɔɔbli. 6 'Wɩ nɛn kaa dra "nyian "yi "bɛ, -nyrɛn 'gʋ, 'wɩnun nɛn Nikolai -srunɔn -a dra bɛ, -a 'wɩ "naan 'ka man "le zɩ -a 'wɩ "naan 'an man bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n7 Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, 'wɩ nɛn Bali lei cɩ -a vɩnan Zozinɔn lɛ bɛ -a san 'e man. Min nɛn e 'ta wʋla 'wɩnun zɩɛ -a da ɛn -a -wulo 'bɔla "va "bɛ, yiba "nɛn e 'belidɩ -nɔan "min lɛ bɛ, maan 'blʋ -nɔan -a san lɛ -e 'e -blɩ. Yiba zɩɛ e ya 'e 'tɔdɩ Bali -le fei.»\n'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ Simiri 'nɔn 'le vɛ -a bɛ -nyrɛn 'gʋ\n8 «'Wɩ 'gʋɛ 'i crɛn -tɛ -e 'i 'pa 'sia Bali -le 'pasiazan nɛn Simiri -leglizi -ji bɛ -yrɛ. 'I crɛn -tɛ 'nan:\nMɛɛn cɩ 'wɩ pɛɛnɔn pou sianan "a, ɛn mɛɛn cɩ 'wɩ pɛɛnɔn 'le 'srannan "a. An -ka ɛn an fuʋ. 'An 'bɔ "e 'nan:\n9 'Ka Zozinɔn nɛn Simiri bɛ, 'ka yra nɛn ka cɩ -a yɩnan bɛ, maan -tɔa. Ɛn 'yalɛ nɛn e 'ka 'tɛ bɛ, maan -tɔa. 'Pian maan -cin -tɔa 'ka 'ji 'nan ka ya fɛnɔn 'a. Zuif 'nɔn nɛn waa ve 'o 'fli man 'nan 'o ya Bali -le minnun -a bɛ, 'wɩnun nɛn waa ve 'ka man -wlidɩ "bɛ, maan -tɔa. 'Pian maan -cin -tɔa 'ka 'ji 'nan, o 'ka Bali -le minnun -a dɩ. O ya Bali 'nanmanzan nɛn waa laabo Satan bɛ, -yee minnun -a. 10 Yra yɩdɩnun nɛn o -taa "bɔlɛ "nyian 'ka man bɛ, te 'ka "klan -wlɔ "dɩ! Bali 'nanmanzan nɛn waa laabo Satan bɛ, yaa dra -e 'o 'ka 'va min -mienun -fɔ -pʋ 'kuin. Yaa dra zɩɛ 'nan -e 'e 'cee yi -tɛradɩ 'an da -nanjɛn. Ɛn "nyian bɛ minnun 'tɛ "paa 'ka da yi -fu. -Te 'ka 'va min -mienun -ka 'wɩ zɩɛ -a -ji oo, te 'ka yi -tɛradɩ 'an da 'le 'tɔ "fo "dɩ! -Te kaa drɛ zɩɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, maan -nɔan 'cɛɛ 'ka -kopa 'a.\n11 Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, 'wɩ nɛn Bali lei cɩ -a vɩnan Zozinɔn lɛ bɛ -a san 'e man. Min nɛn e 'ta 'wʋla 'wɩnun zɩɛ -a da ɛn -a -wulo 'bɔla "va "bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, e dra -yee vɛ -a. -Yɛɛ cɩ 'nan -a san 'ka -ka "flizan 'wo dɩ.»\n'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ Pɛrgami 'nɔn 'le vɛ -a bɛ -nyrɛn 'gʋ\n12 «'Wɩ 'gʋɛ 'i crɛn -tɛ -e 'i 'pa 'sia Bali -le 'pasiazan nɛn Pɛrgami -leglizi -ji bɛ -yrɛ. 'I crɛn -tɛ 'nan:\nSɛn nɛn -a 'lɛ a "man ɛn -a 'lɛ a -pɛ "fli "da bɛ, 'an 'lɔ nɛn e cɩ. 'An 'bɔ "e 'nan:\n13 'Ka Zozinɔn nɛn Pɛrgami bɛ, ka -nyɛanla 'fla nɛn Bali 'nanmanzan Satan mingɔnnɛn -ble "da "bɛ -a da. 'Pian 'ka 'pɛ -sru 'ka tɔalɛ -e 'ka 'si 'an -sru "dɩ. Maan -tɔa zɩɛ. Antipa nɛn 'an -sruzan 'plɛblɛ 'a bɛ, minnun -a -tɛ 'ka 'va nun, 'pian ka'a yi -tɛradɩ 'an da 'le 'tɔlɛ dɩ.\n14 'Wɩ pɛɛnɔn zɩɛ kaa drɛ "yi, 'pian 'wɩ 'tʋ a 'an 'ji -e 'an 'pla 'cɛɛ. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'nan, 'wɩnun nɛn Balam -a paa minnun ji 'li bɛ, min -mienun a -a drɛnan "nyian 'cee -leglizi -ji. -A -cin 'e 'tɔ 'ka 'ji 'nan, -si nɛn kɔ Izraɛl 'nɔn 'o 'ciɩla "da -e 'o 'wɩ 'wlidɩ "drɛ bɛ, Balam -a kɔɔn Balak lɛ, ɛn Balak -a kɔɔn -wlɛ. -A -nan nɛn Izraɛl 'nɔn -yʋ -pan wi -blɩdɩ 'sia, ɛn o nyinnandɩ 'sia lɩ 'lee 'kɔnnɛn -a te wa'a 'o cin 'palɛ dɩ. 15 'Wɩ 'tʋwli zɩɛ, -a 'bɔ nɛn Nikolai -srunɔn cɩ -a drɛnan, ɛn min -mienun a 'ka 'va te o ya 'wɩ zɩɛ -a -sru. 16 'Ka 'si 'wɩ 'wlidɩ zɩɛ -a drɛdɩ man! -Te ka'a 'silɛ -a drɛdɩ man dɩɛ, an "lo 'ka 'va -e 'an 'wɩ "nɛn -kɔɔn "minnun nɛn o cɩ 'wɩ zɩɛ -a drɛnan bɛ -wlɛ. Sɛn nɛn 'an 'le 'gʋɛ, -a 'bɔ 'a nɛn maan dra.\n17 Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, 'wɩ nɛn Bali lei cɩ -a vɩnan Zozinɔn lɛ bɛ -a san 'e man. Min nɛn e 'ta 'wʋla 'wɩnun zɩɛ -a da ɛn -a -wulo 'bɔla "va "bɛ, -blɩfɛ nɛn e ya laji, waa laabo mannɛn bɛ, maan -nɔan -yrɛ. Ɛn "nyian bɛ, an -kɔlɛ 'fuvu -nɔan -yrɛ. -Kɔlɛ zɩɛ -a da nɛn min 'bɔ 'tɔ 'trɛ -kɔan 'e 'crɛn -tɛdɩ. 'Tɔ zɩɛ -a 'bɔ 'tʋwli 'bɛ -tɔa, min pee 'ka -a tɔa "fo "dɩ.»\n'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ Tiatire 'nɔn 'le vɛ -a bɛ -nyrɛn 'gʋ\n18 «'Wɩ 'gʋɛ 'i crɛn -tɛ -e 'i 'pa 'sia Bali -le 'pasiazan nɛn Tiatire -leglizi -ji bɛ -yrɛ. 'I crɛn -tɛ 'nan:\nMɛɛn cɩ Bali -pɩ -a, ɛn 'an yiɛ 'bɛ "bia "le 'tɛ 'le 'wɩ 'zʋ, ɛn 'an 'cɛin -man 'bɛ "bia "le -siga -le 'wɩ 'zʋ. 'An 'bɔ "e 'nan:\n19 'Ka Zozinɔn nɛn Tiatire bɛ, an 'ka drɛ wɩnun -tɔa, ɛn 'cee 'an yɩdɩ "yi "bɛ, maan -tɔa. Ɛn 'cee yi -tɛradɩ 'an da bɛ, maan -tɔa. Ɛn 'cee 'nyranman nɛn kaa "paa 'mɛn bɛ, maan -tɔa. Ɛn 'ka yiɛ nɛn kaa -tɔala 'wɩ da bɛ, maan -tɔa. Ɛn maan -tɔa "nyian 'nan, 'wɩ "yinun nɛn ka cɩ -a drɛnan 'e 'fɔla "da 'gʋɛ, -a "kaga "mlian -a tɛdɛ vɛ da.\n20 'Wɩ pɛɛnɔn nɛn kaa drɛ "yi "bɛ, maan -tɔa, 'pian 'wɩ 'tʋ a 'an 'ji -e 'an 'pla 'cɛɛ. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'nan, lɩmɔn nɛn waa laabo Zezabɛl bɛ, ka'a -si tɔa -yrɔ "dɩ. Yaa ve 'e 'fli man 'nan Bali 'lewei vɩzan nɛn 'yaa. 'Pian -yee 'wɩ "paadɩ -a -maan minnun nɛn 'cee -leglizi -ji bɛ, o 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ 'sia. O -yʋ -panwi -blɩdɩ 'sia, ɛn o nyinnandɩ 'sia lɩ 'lee 'kɔnnɛn -a te wa'a 'o cin 'palɛ dɩ. 21 An tʋ -nɔn -yrɛ 'nan -e 'e 'si 'wɩ 'wlidɩ zɩɛ -a drɛdɩ man. 'Pian ya'a 'wɩlɛ "man -e 'e 'si 'e drɛ wɩ -wlidɩ zɩɛ -a man "fo "dɩ. 22 -Yee "wɛan an "ta -a nyianla -saa nɛn min 'e yra ye "da "kaga "bɛ -a da. Ɛn "nyian bɛ, an 'wɩ "nɛn -kɔɔnman minnun nɛn o 'si 'an -sru ɛn o sɔɔnla -a -sru "bɛ -wlɛ. 'Pian -te o 'si 'o drɛ wɩ -wlidɩnun man bɛ, ma'an dra dɩ. 23 An Zezabɛl -le 'nɛnnun -tɛɛman. Kɔɔ zɩ min -tʋ 'wɩ drɛ bɛ, -a "nɛn "fɛ nɛn maan -nɔan -a san lɛ. Maan dra zɩɛ -e -leglizi 'nɔn pɛɛnɔn 'o -tɔ 'nan, an min ci wɩ -tɔa 'e pɛɛnɔn.\n24 Maan -tɔa 'nan, Zozinɔn -mienun a Tiatire bɛ, wa'a -sɔɔnlɛa 'wɩ "paadɩ -wlidɩ zɩɛ -a -sru "dɩ. Ɛn wa'a -wɛɛlɛ 'nan Satan -le 'wɩnun nɛn minnun -a "siala 'wɩ -dan a bɛ, 'o -tɔa "dɩ. 'Ka Zozinɔn zɩɛ, 'ka lɛ nɛn an cɩ 'wɩ 'gʋɛ -a vɩnan. An 'ka 'an 'tɔdɩ 'ka man -sa -a 'nan 'an 'wɩ 'pee "paa "da 'cɛɛ -e 'ka drɛ dɩ. 25 'Pian 'wɩnun nɛn kaa -tɔa 'va bɛ, -a da nɛn 'ka yiɛ -trɔa -trilii, -e 'mɛn 'lʋdɩ 'e bɔ.\n26 Min nɛn e 'ta 'wʋla 'an 'ci 'sɔ wɩnun da -trilii ɛn e 'bɔ -a 'le 'srannan "bɛ, -yɛɛ cɩ min nɛn -a 'wulo 'bɔla "va "bɛ, -a. Min zɩɛ an 'trɛda 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'pɛba wo -yrɔ, -yɛɛ "paala.\n27 ‹Ɛn -bulalɛ "tonyrin -a nɛn\ne -va -ble 'lɛglɔnnun zɩɛ o da.\nE o -wiiman "le zɩ -pɔ -wia "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.›\n28 'An "tɩ 'bɛ 'plɛblɛ zɩɛ -a -nɔn 'mɛn, ɛn an min zɩɛ -yee -nɔan "nyian. Ɛn "nyian bɛ, an bodrun mlɛn crɛn -nɔan -yrɛ.\n29 Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, 'wɩ nɛn Bali lei cɩ -a vɩnan Zozinɔn lɛ bɛ, -a san 'e man.»


Wafa nga ba wulɛ’n kaci amun mɛn dilɛ nin aja nun ajalɛ wie mun | awlobo aklunjuɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abui Acoli Afrikaans Ahanta Ajië Albanais Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arabic (Tunisia) Arménien Assamais Ateso Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Balinese Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chin (Tiddim) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Goun Grec Groenlandais Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kongo Kpelle Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurde Sorani Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes malawite Langue des signes mexicaine Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes polonaise Langue des signes portugaise Langue des signes russe Langue des signes suédoise Langue des signes tchèque Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Macédonien Madagascar Sign Language Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mandjak Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Maré Maya Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Motu Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nambya Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Nias Niue Norvégien Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Shuar Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Toraja Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Udmurt Ukrainien Urhobo Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Xhosa Xârâcùù Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nWafa nga ba wulɛ’n kaci amun mɛn dilɛ wafa’n\n“Aja nga anannganman fa man awlo kun’n, [...] yɛlɛ be klun ba.”—Jue Mun 127:3.\nBa wulɛ’n kwla yo aklunjuɛ annzɛ akluntitiɛ like. Kɛ mɔ blɛ li yɛ amun su suan ba talɛ’n, atrɛkpa’n ɔ́ yó kekle kan mán amun. Afin amún fá amun blɛ’n nin amun wunmiɛn’n i dan lika nían ba’n i lika. Ɔ ju wie’n, amun su lafiman, annzɛ kusu amun su wunman amun wun fɛ. I sɔ’n kwla kpɛ ndɛnngan ba amun afiɛn. Ɔ maan ɔ fata kɛ amun nin amun yi annzɛ amun wun be kaci ninnge wie’m be yolɛ wafa’n naan amun a kwla nian ba’n i lika, naan amun a tran klanman. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun afɔtuɛ’m be kwla uka amun naan amun a wun sa sɔ’m be trawlɛ ɔ?\n1 WAFA NGA AMUN MƐN DILƐ’N KWLA KACI’N\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Sran b’ɔ klo sran’n, ɔ trɛ i anwlɛn sran wun, [...] ɔ yo aklunye.” Asa ekun’n, “ɔ bu-mɛn i bɔbɔ wun akunndan, ɔ fa-man ya finfin.” (1 Korɛntfuɛ mun 13:4, 5) Kɛ mɔ amun ti bla ta’n ti’n, atrɛkpa amun akunndan’n kwlaa o amun wa’n su. Sanngɛ amun wun’n kwla bu i kɛ amun klomɛn i kpa kun kɛ laa’n sa. I ti’n nán amun wla fi su kɛ ɔ fata kɛ amun niɛn i lika wie. Amun yo naan ɔ wun i wlɛ kɛ i ndɛ te lo amun naan i kusu’n, ba’n i lika nianlɛ’n ti i liɛ wie. Amun yo i wɛtɛɛ su, kpɛkun amun tra amun awlɛn.\n“Nja mun, [...] amun nin be tran kpa.” (1 Piɛr 3:7) Maan amun si kɛ amun yi’n wá fɛ́ i blɛ’n nin i wunmiɛn’n i dan lika nían amun wa’n i lika. Junman uflɛ yɛ w’a ɲɛn i lɛ ɔ. Atrɛkpa i sɔ’n ti’n, i ɲin o nglonglo, annzɛ afɛ’n o i su, annzɛ kusu i wla kwla bo i wun. Ɔ ju wie’n, ɔ kwla fɛ i ya’n gua amun su bɔbɔ. Sanngɛ amun tra amun awlɛn, afin “sran ng’ɔ fa-man ya ndɛndɛ’n, ɔ lɛ nyrun tra safunyrɛn.” (Nyanndra Mun 16:32) Amun nanti ngwlɛlɛ su yɛ amun suan amun yi’n i bo.—Nyanndra Mun 14:29.\nSiɛ mun: Sɛ ɔ wie kɔnguɛ bɔbɔ o, amun uka amun yi naan amun nian ba’n i lika. Amun kpɛ blɛ nga amun fa yo ninnge wie mun titi’n su naan amun nin amun yi nin amun wa’n amun a kwla ɲan blɛ kpa b’a tran likawlɛ.\nNiɛn mun: Sɛ amun wun kunndɛ kɛ ɔ́ súan amun bo ba’n i lika nianlɛ nun’n, amun kplin su. Kannzɛ ɔ yoman ninnge mun kɛ amun klo’n sa’n, nán amun ijɔ i, amun kle i maan ɔ nian su.\n2 AMUN YO NAAN AMUN AFIƐN MANTAN KPA\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: ‘Be nɲɔn’n bé káci sran wunmuan.’ (Bo Bolɛ 2:24) Kannzɛ bɔbɔ ba kun o amun afiɛn’n, sanngɛ amun nin amun yi annzɛ amun wun amun te yo “sran wunmuan.” Ɔ maan amun yo like kwlaa nga amun kwla yo’n naan amun afiɛn w’a sɛ kpa titi’n.\nMmo mun, ukalɛ mɔ amun wun’m be uka amun’n, amun kle be kɛ amun si su ye. Sɛ amun yo sɔ’n be ‘klun tɔ́ nun sa fɔuun.’ (Nyanndra Mun 12:18) Nja mun, amun se amun yi’m be kɛ amun klo be naan be ti amun cinnjin kpa. Amun yi be ayɛ, awlobo’n i lika mɔ be niɛn i klanman’n ti.—Nyanndra Mun 31:10, 28.\n“Nán maan sran fi bu i bɔbɔ wun akunndan, sanngɛ maan ɔ bu i wiengu akunndan.” (1 Korɛntfuɛ Mun 10:24) Like ng’ɔ kwla yo amun yi annzɛ amun wun i fɛ’n, amun yo i titi. Amun fa blɛ be koko yalɛ, amun yo amun wiengu mo, amun sie amun su amun wiengu nuan bo. Sua silɛ nun’n, nán amun bu amun ngunmin amun wun akunndan. Biblu’n se kɛ: ‘Sɛ ɔ timan kɛ amun nɲɔn’n amun bo w’a yo kun’n, nán an kpɛ amun wun ainngba.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 7:3-5) Maan amun nɲɔn’n amun tran koko i sɔ’n su yalɛ kpa. Amun awlɛn tralɛ’n nin aunnvuɛ silɛ úka amun. Ɔ maan amun afiɛn sɛ́ kpa.\nNán amun wla fi su, amun fa blɛ naan amun nɲɔn’n be koko amun afiɛn yalɛ.\nAmun yo ninnge kanngan wie mun man amun yi’n annzɛ amun wun’n naan ɔ wun kɛ amun klo i. Amun kwla klɛ ndɛ wie blɛ i, annzɛ amun kwla cɛ i like kan.\n3 AMUN KLE BA’N I LIKE\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Kɛ ɔ fin ɔ ba kaan nun’n, a si Nyanmiɛn Ndɛ nga be klɛli’n yɛ maan a si ngwlɛlɛ b’ɔ maan [...] be nyan be ti nin-ɔn.” (2 Timote 3:15) Amun dun mmua bu like nga amún yó naan amun a kle amun wa’n i like’n i akunndan. Bakanngan’m be suan like ndɛndɛ kpa. Ka naan b’a wu ba kun bɔbɔ’n, ɔ kwla si like. I nun mɔ amun wa’n te o i nin ku sɛ’n nun lɔ’n, ɔ si amun nɛn’n. Wafa nga amun wun yo amun gua su wa’n, i wun yo i sɔ lɔ wie. Ɔ maan blɛ m’ɔ te yo bakan’n amun kanngan fluwa’m be nun kle i. Kannzɛ bɔbɔ ɔ wunman ndɛ nga amun kanngan’n i wlɛ’n, sanngɛ kɛ ɔ́ ɲín kɔ́’n, ɔ́ kló fluwa kannganlɛ.\nAmun kan Ɲanmiɛn ndɛ kle i. Nán amun se kɛ ɔ te yo ba nɔnman. Kɛ amún srɛ́ Zoova’n, maan ɔ ti ndɛ nga amun kan’n wie. (Mmla’n 11:19) Sɛ bɔbɔ amun nin i su kan ngowa’n, amun kan ninnge nga Ɲanmiɛn yoli be’n be ndɛ kle i. (Jue Mun 78:3, 4) I liɛ’n, kɛ ɔ́ ɲín kɔ́’n, ɔ́ wún kɛ amun klo Zoova. Ɔ maan i kusu ɔ́ súan i klolɛ wie.\nAmun srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ man amun ngwlɛlɛ naan amun kle amun wa’n i like.\nNdɛ cinnjin nga amun kunndɛ kɛ be ka ba’n i klun’n, amun kan be flan nun. I liɛ’n, ɔ́ sí like ndɛ nun.\nBA’N KWLA YO MAAN AMUN AJA’N YO FƐ\nKɛ lika’n kɔ́ i ɲrun’n, amún wún amun wun fɛ, yɛ ba talɛ nun’n srɛ su kunman amun kun. Ba talɛ’n kwla yo maan amun yi nzuɛn kpa kɛ klolɛ, nin awlɛn tralɛ, annzɛ aklunye yolɛ’n be nglo. Sɛ amun bo yo kun be nian ba’n i lika’n, amun wiengu klolɛ’n yó dan. Ɔ maan ndɛ ng’ɔ o Jue Mun 127:3 nun’n, ɔ́ kpɛ́n su amun lika. Ɔ se kɛ ‘be klun ba’n’ ti cɛlɛ like.\n?Le mɔcuɛ ng’ɔ sinnin lɛ’n nun’n, ngue yɛ n yoli m’ɔ kle kɛ like nga min wun annzɛ min yi yo man e awlobo’n ti’n, n si i ye ɔ?\n?Koko nun wa’n, kɛ ɔ yo naan e koko e afiɛn yalɛ kan’n, e wa’n i ndɛ ngunmin yɛ e kɛnnin i sa trilili ɔ?


Drɛwɩ (Actes) 5 YRENT - 'Pian min -tʋ a, -a 'tɔ nɛn - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 4 Drɛwɩ (Actes) 6\nDrɛwɩ (Actes) 5\nAnania 'lee Safira -le 'wɩ\n1'Pian min -tʋ a, -a 'tɔ nɛn Anania, 'o 'vale 'e nan Safira -a o 'wee -yɔ -tan. 2Yaa man "lala -mie 'si "va, ɛn yɛɛ 'pla 'yee vɛ -a, -a nan -a -tɔa zɩɛ, ɛn e -kʋ -a -nyranman -a Zozi 'le 'pasianɔn lɛ.\n3Tɔɔn ɛn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «Anania, -mɛ "le "wɛan nɛn 'i 'fli 'tʋɩ ɛn Satan wla 'i 'ji, ɛn i 'wlu 'sɛn Bali lei 'saun lɛ, ɛn i 'yie -yɔ man "lala -mie 'pla 'yie vɛ -a? 4'I 'bɔ 'le -yɔ nɛn, ɛn yia -tan. Ɛn zɩ yia -tan, -a man "lala bɛ, 'i 'bɔ 'le vɛ "cɛɛ dʋʋ? Ɛn -mɛ "le "wɛan nɛn 'wɩ 'wlidɩ zɩɛ, yia nrɔn 'i 'ji? Minnun lɛ "cɛɛ i 'wlu 'sɛn dɩ, 'pian Bali lɛ nɛn i 'wlu 'sɛn.»\n5Zɩ Anania 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, e -tria, ɛn e -ka. Minnun pɛɛnɔn nɛn o 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, "klan -dan -sɛn o ji. 6-Gobonun nɛn -nan bɛ, o sɔ 'pa -a -kadɩ man, ɛn o -kʋ -a wʋlɛ.\n7-A -nan 'mɔn -trilii, "bɛ -sru ɛn -a nan -ta, te 'wɩ nɛn e drɛ bɛ, ya'a tian "e "manlɛ dɩ. 8Ɛn Piɛri -a laabʋ -yrɔ 'nan: «-Yɔ nɛn kaa -tan bɛ, -a man "lala nɛn 'gʋ?»\nƐn -a nan -a wun -fɔ 'nan -a man "lala nɛn bɛ.\n9Tɔɔn ɛn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn 'ka 'ci 'pa, ɛn ka Minsan lei 'man -tan? "I 'yiɔ, minnun nɛn wei -sran 'wʋ bɛ, o nɛn 'kɔn 'lɛ "nɛn "bɛ, o "ta -ko "nyian "yie "a.»\n10'Nun tɔɔn e -tria Piɛri 'wlu, ɛn e -ka. -A -nan nɛn -gobonun wla o 'bɔ "man te e ya 'e 'kadɩ, ɛn waa 'sia o -kʋ -a wʋlɛ 'e -sran "srɔn. 11-Leglizi 'nɔn 'lee minnun pɛɛnɔn nɛn o 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, "klan -dan -sɛn o ji.\nZozi 'le 'pasianɔn minnun "kaga beli\n12Zozi 'le 'pasianɔn 'lɛbo "fɔ wɩ 'lee -cɛ -srɔn "wɩ "kaga drɛ minnun yiɛ man. Zozinɔn pɛɛnɔn a 'o cin yɩdɩ Bali -pan 'kɔn 'lɛ "nɛn "nɛn waa 'tɔ 'pa Salomɔn man bɛ -a -nan. -A -nan nɛn 'o cin ye 'e 'cɛn. 13Ɛn minnun nɛn o 'ka Zozi 'va dɩɛ o -tʋ 'ka -plilɛ o man dɩ, 'pian te o Zozinɔn 'tɔ "yi "ve. 14Minnun "kaga "yi -tɛra Minsan da, -e 'e 'sia lɩmɔn 'lee 'klɔnmɔn man, te o -ko -sɛndɩ -a Zozinɔn 'va. 15Minnun 'bɔla 'ji -cɛ -tɛnɔn 'a 'fla yei, te o -cɛ -tɛnɔn 'bɔ nyianla -saa 'lee nyinnan "davɛ -mienun da. Minnun zɩɛ, waa "nrɔnman 'o 'ji, 'nan -te Piɛri "ɛ ciɩ -e -a fulɔ lei "tun 'e 'ciɩ min -tʋ da 'fɛndaa. 16Minnun "kaga "sia 'flanun nɛn Zeruzalɛm "srɔn "bɛ -a da, te o -taa "nyian -cɛ -tɛnɔn 'lee minnun nɛn pɔn 'e 'pɛ klɛ o man bɛ waa, te o pɛɛnɔn "belia.\nMinnun 'tɛ 'pa Zozi 'le 'pasianɔn da\n17Man bʋdɩ wlala Bali -pannɔn 'tazan 'lee Saduze 'nɔn 'ji Zozi 'le 'pasianɔn man. 18-A -nan nɛn o Zozi 'le 'pasianɔn 'kun, ɛn o o -fɔ -pʋ 'kuin. 19'Pian zɩ -pei 'tan bɛ, ɛn Minsan -le 'pasiazan -tʋ -ta -pʋ 'kɔn 'lɛ 'sʋlɛ o da, e o 'bɔla bei, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: 20«'Ka 'kʋ Bali -pan 'kuin -e 'ka Bali wei nɛn e 'belidɩ -nɔan "bɛ -a -nan wɩ vɩ minnun lɛ.»\n21Ɛn o wɩɩ "man. Bodrun puunɔn o -kʋ Bali -pan 'kuin, ɛn o 'wɩ "paadɩ 'sia minnun ji.\nTʋ 'bɔ zɩɛ -a wlu bɛ, Bali -pannɔn 'tazan 'lee 'e "srɔnnɔn tin 'banɔn cin 'yɩ 'o 'vale Zuif min cejenun -a. Ɛn o minnun 'pa 'sia -pʋ 'kuin 'nan 'o 'ta Zozi 'le 'pasianɔn 'a. 22'Pian, minnun nɛn o o 'pa 'sia bɛ, wa'a Zozi 'le 'pasianɔn yɩlɛ -pʋ 'kuin dɩ. Ɛn o 'li 'o da tin 'banɔn 'va, o 'wɩ zɩɛ -a 'sinan 'pa -wlɛ. 23Waa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Pʋ 'kɔn a 'e 'fɔdɩ -ji "fo, ɛn 'sounjanun a -a 'lɛ "nɛn 'pian zɩ kʋ 'kɔn 'lɛ 'sʋ bɛ, kʋ'a Zozi 'le 'pasianɔn yɩlɛ -ji dɩ.»\n24Zɩ min nɛn o yiɛ -tɔa Bali -pan 'kɔn 'va bɛ, 'lee Bali -pannɔn 'tanɔn 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, wa'a 'wɩ 'tʋ yɩlɛ -e 'o vɩ Zozi 'le 'pasianɔn 'le 'sandɩ da dɩ, ɛn waa laabʋ 'o cin lɔ 'nan, -mɛ "wɩ 'bɛ cɩ zɩɛ.\n25-A -nan nɛn min -tʋ -ta -a vɩlɛ -wlɛ 'nan: «"Ka 'yiɔ, minnun nɛn ka o -fɔ -pʋ 'kuin 'gʋɛ, o ya 'wɩ "paanan minnun ji Bali -pan 'kuin.» 26Ɛn min nɛn e yiɛ -tɔa Bali -pan 'kɔn 'va bɛ 'lee 'yee minnun -kʋ o 'kunlɛ, ɛn o -ta waa. 'Pian wa'a drɛlɛ -sa -a dɩ, kɔɔ "klan a o ji 'nan minnun "ta -kɔlɛ wɛɛnman 'o 'va.\n27Zɩ o -ta waa bɛ, ɛn o -kʋ waa tin 'banɔn 'lɛ. -A -nan nɛn Bali -pannɔn 'tazan 'wɩ laabʋ -wlɔ. 28E 'nan -wlɛ 'nan: «Kʋ 'wɩ 'pla 'cɛɛ 'klagla 'nan, te 'ka 'wɩ "paa "nyian minnun ji 'tɔ 'labɛ -a da dɩ. "Ka 'yiɔ "le kaa drɛ, ɛn 'cee 'wɩ "paadɩ fuila "man Zeruzalɛm "fo, ɛn ka 'nan minnun lɛ 'nan, 'kʋɛ min zɩɛ -a -tɛ.»\n29Tɔɔn Piɛri 'lee Zozi 'le 'pasianɔn -mienun -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Bali wei da nɛn min 'ta 'wʋla 'e 'flin 'vaa -e 'e 'ta wʋla min wei da. 30Zozi nɛn kaa -tɛ -a -pɛindɩ -a yiba "plan da bɛ, 'kʋ tranun -le Bali -a wluan -kanɔn 'va. 31Bali -a -nyran 'e 'pɛ "yi "da, ɛn yaa drɛ min 'sizan 'wɩ 'ji -a. Ɛn yaa drɛ min tazan -a. Yaa drɛ zɩɛ 'nan -e Izraɛl 'nɔn o 'si 'o drɛ wɩ -wlidɩ "man -e Bali 'e -wee 'wɩ 'wlidɩ 'fui. 32Kʋ ya 'wɩ zɩɛ -a -nan yɩnɔn 'a, ɛn lei 'saun nɛn Bali -a -nɔn minnun nɛn o 'ta 'wʋla Bali 'bɔ wei da bɛ -wlɛ "bɛ, e ya "nyian -a -nan yɩzan -a.»\n33Zɩ tin 'banɔn 'wɩ zɩɛ -a 'man o da bɛ, ɛn 'bli 'fɔ o ji 'e 'ciɩla "da, o ya "vale o Zozi 'le 'pasianɔn 'bɔ -tɛɛman. 34'Pian Farizɛn min -tʋ nɛn waa laabo Gamaliɛl, e Moizi -le -pei 'fluba "paaman, ɛn minnun pɛɛnɔn -a bɔa "bɛ, e -tɔ lou tin 'banɔn yei, ɛn e 'nan 'o Zozi 'le 'pasianɔn 'man 'tɛn "tiɛnnɔn. 35-A -nan nɛn e 'nan tin 'banɔn lɛ 'nan: «Izraɛl 'nɔn, 'wɩ nɛn ka "ta -a dra minnun 'labɛ -wlɛ "bɛ, 'ka 'wulo -ji "nrɔn "da 'kpa. 36Min -tʋ nɛn waa laabo Tɛida bɛ, e 'bɔla -a -nan 'ka tian 'mɔnlɛ "bʋʋ dɩ. Zɩ -yee 'wɩ 'bɔla zɩɛ, e 'nan 'e 'fli man 'nan 'e ya min -dan tʋ -a, ɛn min -yaa sinjɛn sɔɔnla -a -sru. 'Pian waa -tɛ, ɛn minnun nɛn o sɔɔnla -a -sru "bɛ o fuila "man. Min -tʋ 'ka "nyian -fʋlɛ -nan dɩ. 37"Bɛ -sru, te min "nrɔndɩ tʋ 'bɔ, ɛn Galile min Zuda "e "ta wʋ, "bɛ minnun "kaga "sɛn 'e -sru. 'Pian wɛɛ 'tɛ "nyian, ɛn minnun pɛɛnɔn nɛn o sɔɔnla -a -sru "bɛ, o fuila "man. 38'Bɛ nɛn 'gʋɛ maan ve 'cɛɛ 'nan, te 'ka "trɔɛn "tɔ "nyian minnun 'labɛ o va dɩ, ɛn 'ka 'si o man 'o 'kʋ. -Yɛɛ cɩ 'nan, -te -wee 'wɩ nɛn 'o cɩ "man "bɛ 'nan min wei da nɛn o 'ta 'wʋla bɛ, "te 'li 'pei te -a 'wɩ 'nyan. 39'Pian -te Bali wei da nɛn o 'ta 'wʋla bɛ, "te ka'a 'kɔlaman o fuiladɩ -a "man "dɩ. 'Ka drɛ "yi, "tɔgɔ 'ka 'kuli -tan Bali man.»\nTɔɔn ɛn tin 'banɔn -a 'sia Gamaliɛl -le vɛ da. 40O Zozi 'le 'pasianɔn laabʋ, ɛn o 'nan 'sounjanun lɛ 'nan 'o o -sɔn -ngble -a, ɛn o 'wɩ 'pla -wlɛ 'nan, te 'o 'wɩ tin 'ba "nyian min lɛ Zozi 'tɔ da dɩ. Tɔɔn ɛn o 'si o man.\n41-A -nan nɛn Zozi 'le 'pasianɔn 'si tin 'banɔn 'lɛ. O 'si o 'lɛ ci "nran -a, kɔɔ 'o yra 'yɩ Zozi 'tɔ 'ji. 42Yi -tʋdʋ pɛɛnɔn man te o ya Bali -pan 'kuin 'lee 'wee 'kɔnnun -ji, wa'a 'flinlɛ 'wɩ "paadɩ -a dɩ, ɛn wa'a 'flinlɛ Zozi Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ -a minnun lɛ dɩ.


Swran ti blé'n b'o ô sa'n o fa'a Nyanmien Wawe ninngé'm bé su, afin bé ti i nyrun sinnzin liké, o kwla wu'an bé wle mlonmlon, afin san Nyanmien Wawe'n ye o klé swran ye man o wun bé wafa'n i wleo.\nO man wié'm bé yô sa kéklééklé, wié idyo Nyanmien nuan wié si liké nga bé ti Nyanmien lie'n nin nga bé ti'e i lie'n bé ngbatyie, wié kan anien wafawafa, wié katyi anien b'o timan'n.\n Nyanmien nuan idyofue'm bé lie'n, man swran nnyon annze nsan bé idyo, ye man bé nga'm bé bu i akunndan nian. Se Nyanmien kan nde klé swran ufle b'o ti le'n, man klikli lie'n muen i nuan. Swran kwlaa b'o klô ke oh kanh nde'n, mon o kan, sannge anh ken kunngun, man swran'n kwlaa bé wun i wle, ye bé dyran kéklé. Sa nga Nyanmien nuan idyofue yô'n, mon o bu i akunndan nan wa yô, afin Nyanmien yô sa i nuan su, o klô'a sa sukusuku'n. Nanh man mmla'm bé idyo asonun'n nun, afin se bé idyo'n, o ti'e i nuan su. Ke bé bo bé ti Nyanmien lie'n ke bé yôé so asonun'n kwlaa nuon. Man mmla'm bé nyin yi bé bo bé sié bé'n afin bé klé mmla'n nun so.\nAmun lie'n, Christ fe i Wawe'n maan amun. Ke i Wawe so'n nin amun te ô le'n, an bô'a ye kunnde'a swran ke o klé amun liké. Afin o klé amun liké'n kwlaa, liké ng'o klé amun'n ti nanwle, o ti'a atô. I so'n ti, amunh nin i tran titi ke o kan kléé amun'n sa.\nsannge anh bu i kwlaa i akunndan nian, anh fa ng'o ti kpa'n,\nAnh sasa amun wun, nanh man swran fi fe i sa ng'o si'n nin sa ngben wié fa laka amun, o nyan amun. Sa so'm bé fin lalafue'm bé nzuen'n, nin ninngé nga é nannan'm bé klé'n, bé fi'an Christ.\nSe ngwlele'n wa ti'a amun nun wié kpa'n, mon o kan klé Nyanmien bo i sa ti'a tankaan'n, b'o fa liké man swran'n kwlaa, o idyo'e i sin'n. O man swran so'n oh wunh sa wle.\nNanh an nian swran i wafa ng'o ti'n an fa di nde'n, sannge anh di nde nanwle su.\nAnh nian, amun bo an ti ke bua mun sa'n, nh sunmanh amun gbôklô'm bé afien. I so'n ti, anh yô ngwlelefue ke wuô sa, ye anh yô weteefue ke aublé sa.\nAfin bé bo bé ton bé wun suen ke bé ti Christ'n, o nin bé bo bé ton bé wun suen ke bé ti Nyanmien nuan idyofue'n, bé wa dyaô, béh yih atre, béh yôh abônuan sa mun lélé ke bé fa laka bé bo Nyanmien faa bé'n bobo, se bé kwla nyan bé ô.\n Kpekuun é niaan'm bé man Paul nin Silas bé oo Bérée kongue. Ke bé dyuu lo'n, bé wlu Juif'm bé Nyanmien sua'n nun, Juif so'm bé nzuen'n ti kpa tra Thessalonique lie mun, bé fa Nyanmien nde'n su ndende, tyen kwlaa bé fa Nyanmien Nde nga bé kleli'n nin nde nga Paul kan klé bé'n, bé sunnzun nian se o ti kun ô.\n Ye n sre i ke an klô i nin swran mun kpa ye an si ngwlele, an wun sa'm bé wle kpa wéiin. I so'n nun amunh wunh liké nga bé ti kpa'n bé wle, ye Christ bale tyen'n nun bé su wu'an sa te kaan sa amun wun, o man bé su kputu'a amun.\n Se swran wié klé liké ufle, b'o fa'a é Min Jésus-Christ i nde nanwle'n o nin Nyanmien i sule wafa nga o klé é ke é sui'n su'n, o tu i wun, o si'a liké fi. Nde'm bé akplôwa sile'n o nin liké'm bé su utré dile'n o katyi i wun ke tukpatye sa. I kwlaa so'n ye man swran'm bé nyin tyi swran, bé di utré, bé kpe bé wun nzôwa, bé bu swran'n wié sa te yôfue nion. O man swran nga bé wu'an sa wle, bo bé si'a nanwle'n kun'n, bé si akplôwa o le'a bô buwle. Bé bu ke Nyanmien sule'n man bé nyan bé wun.\n Swran so'm bé ton bé wun suen ke Nyanmien ye o sunmaan béo, bé ti gblefue ye bé yô bé wun ke Christ ye o sunmaan béo. O ti'a abônuan, afin Satan (*f6*) bobo katyi i wun ke ange b'o di nanwle sa. O man se i dyunman difue'm bé yô bé wun ke bé nga bé dyunman yele nanwle'n i kléle'n bé lie'n sa'n, wuun ba fe'e i asé. Bé agualie'n oh yôh ke bé dyunman'n sa.


Sre kun min ke, ke n kô dyu amun wun lo'n, n su wu'an amun ke nga m bu i akunndan ke nh wunh amun su'n sa, ye n kusu an su wu'an min ke nga an bu i akunndan ke amunh wunh min su'n sa. Sre kun min ékun ke, ke n dyu lo'n, nh wunh ke amun wié'm bé di utré, wié nyin tyi i wiéngu, wié fa ya, wié si akplôwa, wié kan swran wun nde, wié bla, wié tu i wun, wié kpe sae.\n Ke o kô yô so'n, bé yô'a liké fi, bé wlanwlan awlô'm bé nun, ye ng'o ti te tra su'n, bé idyo fiaii, nde ng'o ti'a bé nde'n nin nde ng'o fataman'n ye bé kaan. I so'n ti, man bé nga bé te yô talua'n bé dya bian, bé wu ba, bé nian bé awlô'n su, nan é kpofue'm bé kwla satyi a é wun.\n man bé yô swran bo bé nzuen kpa'n ti bé klun titiman bé, b'o man bé fa Nyanmien i sulafile nde b'o yii nglô'n su kpa. Man bé dun mmua sa bé nian, se bé nian bé bo ba wu'an fo bé wun'n, bé kô di bé dyunman so'n. Man bé yi'm bé kusu bé yô swran nanwlefue, nanh man bé yô abla difue, man be bu akunndan, man bé yô swran bo bé kwla fa bé wla gua bé su sa'n kwlaa nun.\n Sa tete yôle'n kwlaa kun bé kpô, bé ti swran te, bé kônvi ti kpli, bé klun yô wi, bé nyin tyi swran nin liké, bé kun swran, bé klô utré, bé ti gble, bé bu swran wun akunndan te, bé bla, bé kan swran wun nde, bé kpo Nyanmien, bé kpe nzôwa, bé tu bé wun, bé di bé nuan, bé kpe sa tete ufle'm bé ba, bé nyin yi'a bé si nin bé nin mun, bé wu'an sa wle, sa nga bé sé ke bé yô'n, bé yôman, bé klô'a bé ôsufue mun bobo, swran yô'a bé annvo. Bé si ke bé klee Nyanmien mmla'n nun ke swran ng'o yô i so sa'n, o nin kunle fata, sannge bé yô, ye ke swran wié'm bé yô sa kunngba so'n, o yô bé fe.\n Sé yasua kpenngben'm bé ke bé bu akunndan, bé di nanwle, bé yô sa i nuan su, man bé dyran kéklé bé lafi Nyanmien su, bé klô Nyanmien nin swran, bé tra bé awlen. Kan klé bla kpenngben mun ke bé kusu bé yô sa nga Nyanmien swran yôo o ti su'n. Nanh man bé di abla, nanh man bé yô nzanbôefue. Man bé yô sa ng'o ti kpa'n nan bé fa klé talua mun ke bé klô bé klô bé wun nin bé mma mun, bé yô sa i nuan su, nanh man bé yô sa sukusuku, man bé yô awlô bla kpa, man bé yô klun-ufuéfue, nanh man bé fa bé nyin wlawla bé wun mun, man bé bu bé swran, nan swran fi a sé'a ke Nyanmien nde'n ti'a kpa.


O man é kwlaa é wa kan sa nga é yôô bé'n klé Nyanmien.\nBé kwlaa nga bé si'a Moïse mmla'n bo bé yô sa te'n, béh mlinh, sannge bé su dyra'an mmla'n su ye béh dih bé dyole nion. Sannge bé kwlaa nga bé si mmla'n bo bé yô sa te'n, béh dyranh mmla'n su ye béh dih bé dyole nion.\n1 Thessaloniquefue 5:11\nI so'n ti, anh tyityi amun wiéngu wla, mon o yô swran, afin ke an yôé soo.\n1 Timothée ๑:๑๐\nSannge swran ng'o si'a nun, nan o yô sa wié b'o nin fo tule fata'n, béh bôéh kaan sa. Swran nga bé men i liké kpanngban'n, swran so'n ye béh séh i ke o fa kpanngban blaa, ye nga bo bé fa liké kpanngban wle i sa nun'n, béh dyranh su ke o fa kpanngban kpa bla.\nNanh man é yatyi yiale'n ke swran wié'm bé yô'n sa. Sannge man é yia, é tu é wun fo. Sien'n bo an wun ke é Min'n i tyen'n su mantan'n, anh yôé so tra su.\n Nh kanh klé amun ke, dyole dile tyen'n nun nde ngben kwlaa bo swran'm bé kannin'n, béh kanh bé su nde. Afin nde ng'o fin o nuan fité'n ye man o wun saah, ye nde ng'o fin o nuan fité'n i su ye béh fah bu o foo.\n Aniaan mun, se an wun ke amun niaan kun su yô sa wié b'o ti'a kpa'n, amun bo Nyanmien Wawe'n sié amun'n, anh klé i atin ng'o ti kpa'n amannien su. Sannge anh nian amun bobo amun wun nan amuan yô'a sa kunngba so'n wié. Se an wun amun niaan kun bo i tro'n su tii'n, anh wuke. Se an yôé so'n, wuun amuan wié Christ mmla'n su fa.\nMan é bu é wiéngu'm bé akunndan é wla bé fanngan nan bé klô bé wun, bé yô swran yé.\nAfin i bobo fe i wun yii é ti te, nan Nyanmien yatyi sa nga é yôlii'n tye é. Nanh é ngunmin é ti te ye o yilio, swran'n kwlaa bé lieo.\n2 Corinthefue 4:17-18\n Nyrennen kaan nga é wuin ye'n o man éh nyanh tranwle kpa nyanmien su lo, é su dyaô'a nun le. Nanh ninngé nga bé wun bé'n bé akunndan ye é buo, nga bé wu'an bé'n, bé akunndan ye é buo, afin ninngé nga bé wun bé'n, bé tyeman, sannge nga bé wu'an bé'n, bé tye bé satyi'a lé.\nI so'n ti, anh yatyi atô buale'n, anh di nanwle klé amun wiéngu, afin é kwlaa é ti swran wunmuan.\nSe an wun amun niaan kun bo i tro'n su tii'n, anh wuke. Se an yôé so'n, wuun amuan wié Christ mmla'n su fa.\nSa nga bé yôli'n 14:17\nO nin i so'n ngba, wa yatyi'e i wun nglô yile sa kpakpa b'o yô bé'n bé nun, o man nzué'n to, amun fié'm bé yô yé, o man amun alie kpanngban, ye o man amun klun dyo.\n2 Corinthefue 2:6\nFo nga amun nun kpanngban lika an fa tuu swran so'n o dyui.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 22\n1 Zuif 'nɔn tranun -le 'si nɛn waa 'wʋ nɔanba -ji bɛ, -a "fɛdi "ta bɔa. "Fɛdi zɩɛ -a da nɛn minnun 'kpɔun nɛn 'mannyan 'ka "va "dɩɛ -a -ble. 2 Tʋ zɩɛ -a man bɛ, te Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn a Zozi 'man -fɔɔnan, 'nan -e 'o -tɛ 'e yɔɔdɩ. Kɔɔ "klan a o ji minnun -le "wɛan.\n3 Satan -fɔ Zudazi nɛn waa laabo "nyian Karioti bɛ -a -sru. Zozi -srunɔn 'fuda "fli 'bɔ 'va min -tʋ nɛn. 4 Zudazi zɩɛ e -kʋ Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee minnun tanɔn nɛn o yiɛ -tɔa Bali -pan 'kɔn 'va bɛ o va. Ɛn 'wɩ nɛn kɔ 'e drɛ 'lɔɔ -e 'e Zozi 'nɔn -wlɛ "bɛ, yaa 'vɩ -wlɛ. 5 'Wɩ zɩɛ e o ci nran. -A -nan nɛn waa 'vɩ -yrɛ 'nan, o "lala -nɔan -yrɛ. 6 E wɩɩ "man, ɛn zɩ kɔ 'o drɛ 'lɔɔ -e 'o Zozi 'kun te minnun 'ka 'nan dɩɛ, yaa man -wɛɛdɩ 'sia.\n7 "Fɛdi nɛn Zuif 'nɔn 'kpɔun nɛn 'mannyan 'ka "va "dɩɛ -a -ble "da "bɛ e 'bɔ. Waa drɛdɩ 'sia, ɛn yi nɛn o 'blanun -tɛɛman -e 'o tranun 'si nɔanba -ji "fɛdi -blɩ bɛ e 'bɔ. 8 -A -nan nɛn Zozi Piɛri 'lee Zan 'pa 'sia. E 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'kʋ 'fla -cee "fɛdi fɛnun man drɛ, 'dʋ -e -kaa -blɩ.»\n9 Ɛn waa laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «Nyin zia nɛn i ya "vale 'kʋ 'kʋ -a drɛ?»\n10 Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Te ka 'bɔla 'fla bɛ, ka min -tʋ ye, te 'yi 'tɔbɔ a -yrɔ. 'Ka 'kʋla -a -sru! 'Kɔn nɛn e -ko -ji bɛ, 'ka 'kʋ waa! 11 'Ka vɩ 'kɔn zɩɛ -a san lɛ 'nan: ‹Bali -le 'wɩ "paazan "e 'nan, 'kʋ vɩ 'yiɛ 'nan, 'kɔn "bʋ "nɛn 'kʋ 'vale 'an -srunɔn 'a, kʋ "fɛdi fɛnun -ble -ji bɛ, e ya nyin zia?› 12 Min zɩɛ e 'kɔn "bʋ -dan tʋ -kɔɔnman 'cɛɛ 'kɔn 'ta lou te -a -ji a 'e drɛdɩ "fo. Fɛ zɩɛ -a -nan nɛn 'ka -cee "fɛdi fɛnun man drɛ!»\n13 Zozi -srunɔn zɩɛ o -kʋ, ɛn waa 'yɩ "le zɩ Zozi -a 'vɩ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. -A -nan nɛn o 'wee "fɛdi fɛnun man drɛdɩ 'sia.\n14 Zɩ "fɛdi fɛnun -blɩ tʋ 'bɔ bɛ, ɛn Zozi 'lee 'yee 'pasianɔn 'nyran fɛnun -sru. 15 Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «-Kaa tranun 'sidɩ nɔanba -ji "fɛdi 'gʋɛ, maan wɛɛ 'kpa tɩglɩ 'nan -kaa -blɩ 'e cin va 'vaa -e 'mɛn yra yɩ tʋ 'e bɔ. 16 Kɔɔ maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, ma'an "nyian -a pee ble dɩ, -trilii, ɛn tʋ nɛn Bali "fɛdi 'bɔ 'ci "sia 'cɛɛ -yee mingɔnnɛn trɛ da bɛ e bɔa.»\n17 -A -nan nɛn Zozi 'kulenɛn 'tʋ 'si, e Bali muo "fɔ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'si -e 'ka mlin 'sɛzɛnɔn! 18 Maan ve 'cɛɛ 'nan, ma'an "nyian rɛzɛn -wɛn pee mlian dɩ, -trilii -e Bali -le mingɔnnɛn trɛ 'e 'ta.»\n19 "Bɛ -sru ɛn Zozi 'kpɔun 'si, e Bali muo "fɔ, yaa "nɛn jɛɛn, ɛn yaa -nɔn -wlɛ. E 'nan -wlɛ 'nan: «-Nyrɛn 'gʋɛ, 'an 'kɔlɛ nɛn. -Yɛɛ -taa "drɛlɛ 'sraga bʋvɛ -a Bali lɛ 'ka 'lɛji. 'Wɩ nɛn an cɩ -a drɛnan 'gʋɛ, 'ka drɛ, te 'an 'cin -tɔala 'ka 'ji!»\n20 O cɛɛn fɛnun -blɩdɩ man, ɛn e 'kulenɛn 'nyranman 'si. E 'nan -wlɛ 'nan: «'Kulenɛn 'gʋɛ 'an nyɛn nɛn -ji. -Yɛɛ "ta -sɛanla -e 'e drɛ 'ka -pli "vɛ -a "nyian Bali man 'e 'pee.»\n21 Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «Min nɛn e "ta -daa 'an -nɔnlɛ 'an 'nanmannɔn lɛ bɛ, 'kʋ 'pɛ a -a san -a -pɔ -tʋwli "ji. 22 'Wɩ tɩglɩ, Blamin -pɩ "ta -daa "kalɛ "le zɩ Bali -a 'vɩ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 'Pian min nɛn, e Blamin -pɩ -nɔn 'e 'nanmannɔn lɛ bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ "man.» 23 -A -nan nɛn Zozi -srunɔn -a laabʋdɩ 'sia 'o cin lɔ 'nan: «-Tɩɛ cɩ 'wɩ zɩɛ -a drɛzan -a?»\n24 "Bɛ -sru ɛn -sa -fɔla Zozi -srunɔn yei. -Sa zɩɛ -nyrɛn 'nan, -tɩɛ cɩ 'o yei Zozi -sruzan -dan a? 25 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Kaa -tɔa 'nan, 'trɛda mingɔnnɛnnun min "paala -sa wɩ -a. Ɛn minnun nɛn o cɩ min -dandannun -a bɛ, waa ve minnun lɛ 'nan 'o 'o laabʋ "yi "drɛnɔn. 26 'Pian 'cee vɛ bɛ, te 'e 'kɔn zɩ dɩ! Min nɛn e cɩ min -dan a 'ka yei "bɛ, 'e 'fli drɛ "le 'nɛn "wɛnnɛn 'zʋ. Ɛn min nɛn e cɩ min tazan -a 'ka yei "bɛ, 'e 'fli drɛ "le min 'suzan 'zʋ. 27 'Ka 'ci "nrɔn 'wɩ 'gʋɛ -a da! Min nɛn e ya 'e -nyrandɩ fɛnun -sru "bɛ, 'lee min nɛn e ya fɛnun zɩɛ -a "paanan bɛ, -tɩɛ cɩ o yei min -dan a? Maan ve 'cɛɛ 'nan, min nɛn 'e -nyrandɩ fɛ -sru "bɛ -a san nɛn. 'Pian mɛɛn cɩ 'ka yei "le min 'suzan 'zʋ.\n28 Kaa 'gʋɛ, cɛɛ -fʋ 'an -sru "trilii 'mɛn yra yɩdɩ pɛɛnɔn 'ji. 29 -Yee "wɛan mingɔnnɛn trɛ nɛn 'an "tɩ -a -nɔn 'mɛn bɛ, maan -nɔan "nyian "cee "lɛ. 30 -Kaa -taa "fɛdi -blɩlɛ 'e cin va 'mɛn mingɔnnɛn trɛ da. Tʋ zɩɛ -a man bɛ, ka -kɔan 'ka -nyrandɩ mingɔnnɛn pɛinnun da, -e 'ka Izraɛl 'lɛglɔn 'fuda "fli "le tin 'ba.»\n31 -A -nan nɛn Zozi -a vɩdɩ 'sia Simɔn Piɛri lɛ 'nan: «Simɔn! Satan 'ka laabʋ 'nan, -e 'e 'ka "fee "le 'saa 'zʋ. 32 'Pian an Bali trʋ 'ba 'yiɛ 'nan, -e 'yie yi -tɛradɩ 'an da 'e vɩlɛ 'e 'le 'tɔ dɩ. Ɛn "bɛ -sru, -te i 'li 'i da "nyian 'an -sru "bɛ, 'i "bʋɩnun man -tɔ 'plɛblɛ.»\n33 Ɛn Piɛri -a 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «Minsan, 'an 'man a 'e wʋʋdɩ. -Te e ya -pʋ 'kuin -a oo, ɛn -te e ya -kadɩ -a oo, 'an 'man a 'e wʋʋdɩ -e 'kʋ 'kʋ 'yia.»\n34 Ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Piɛri, maan ve 'yiɛ 'nan, cɛɛgʋ, yia ve 'e 'pa -a yaaga 'nan, yi'an tɔa dɩ, 'vaa -e mannɛn tɛdɛ 'e 'wɩ.»\n35 "Bɛ -sru ɛn Zozi -a laabʋ o pɛɛnɔn 'lɔ 'nan: «Tʋ nɛn an 'ka 'pa 'sia, te "lala 'ka 'ka 'lɔ dɩɛ, ɛn te 'pada 'ka 'ka 'lɔ dɩɛ, ɛn te -manwua 'ka 'ka 'cɛin -man dɩɛ, fɛ -tʋ klɩ 'ka man?»\n36 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, min nɛn "lala a -yrɔ "bɛ, 'e 'sia! Ɛn min nɛn 'pada a -yrɔ "bɛ, 'e 'sia! Ɛn min nɛn sɛn 'ka -yrɔ "dɩɛ, 'e 'yee -tralɛ 'tan, -e 'e 'yee sɛn 'lɔ! 37 Fɛ -le "wɛan nɛn an 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ bɛ, 'wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, e "ta 'lɛ sɔɔman 'an da. 'Wɩ zɩɛ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n38 Ɛn -a -srunɔn -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Minsan, sɛn "fli "nɛn 'gʋ!»\n39 "Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ Olivie pɔn da "le zɩ yaa dra 'e 'cɛn bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Ɛn -a -srunɔn sɔɔnla -a -sru. 40 Zɩ o 'bɔla fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka Bali trʋ 'ba -e 'wɩ 'wlidɩ 'e vɩlɛ 'e 'ka 'man yɩ dɩ!» 41 Ɛn e 'si o "srɔn "kogo, e -kʋ 'e 'lɛ fɔɔ. 'E "po sɔɔnla ɛn e Bali trʋ 'badɩ 'sia. 42 Yaa 'vɩ 'nan: «'An "tɩ, -te i "we "man "bɛ, 'kulenɛn nɛn 'wɩ yɩdɩ cɩ -ji 'gʋɛ, 'i 'si 'an man -kɔɔbli! 'Pian te 'an 'ci 'sɔ wɩ nɛn 'e drɛ dɩ, 'i 'bɔ 'ci 'sɔ wɩ nɛn 'e drɛ!»\n43 [Tɔɔn ɛn Bali -le 'pasiazan -tʋ 'si laji, e -ta -a man -tɔlɛ 'plɛblɛ. 44 "Klan -a -tɛdɩ 'sia 'wlidɩ, ɛn e Bali trʋ 'badɩ 'sia 'kpa tɩglɩ. -A man 'tɛdɛ drɛ nyɛn -a te e -sɛanla "tra.]\n45 Zɩ e cɛɛn Bali trʋ 'badɩ man bɛ, ɛn e -ta 'e -srunɔn 'va. E 'bɔ o man, te o ya yi -tɛnan. O ta drɛ 'trɔdrɔ -le "wɛan. 46 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn ka ya yi -tɛnan? 'Ka 'wluan lou, 'ka Bali trʋ 'ba, -e 'wɩ 'wlidɩ 'e vɩlɛ 'e 'ka 'man yɩ dɩ!»\n47 Zozi 'fʋ 'wɩ zɩɛ -a vɩnan, ɛn minnun -tadɩ 'sia "kaga. Zudazi nɛn -a -srunɔn 'fuda "fli 'bɔ 'va min -tʋ -a bɛ, e yra o 'lɛ. E pli Zozi man 'nan -e 'e -atu -tɛ "man. 48 Ɛn Zozi "e 'nan -yrɛ 'nan: «Zudazi, -atu -tɛdɩ -a nɛn i Blamin -pɩ -nɔan "minnun lɛ -e 'o -tɛ?»\n49 Zozi -srunɔn nɛn Zozi "srɔn "bɛ, waa -kɔnnɛn 'yɩ 'nan 'wɩ 'tʋ "ta dra, ɛn waa laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «'Kʋ 'san, sɛn -a nɛn 'kʋ 'kuli -tan o man?» 50 Ɛn o va min -tʋ 'yee vɛ tuʋ Bali -pannɔn 'tazan 'suzan 'tʋ lɛ. Yaa -pɛ "yi "da "trɔɛn cɛɛn.\n51 'Pian Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'tɔ! 'Ka 'tɔ!» -A -nan nɛn e klɛ min zɩɛ -a "trɔɛn "man, ɛn e drɛ "plɔnblɔn 'e "pa 'ji.\n52 Ɛn Zozi "e 'nan Bali -pannɔn 'tanɔn, 'lee minnun tanɔn nɛn 'o yiɛ -tɔa Bali -pan 'kɔn 'va bɛ, 'lee min cejenun lɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn ka -ta 'an 'kunlɛ 'ka 'lɔ le sɛnnun 'lee yibanun -a "le ka -ta crinzan -sru? 53 Tʋ pɛɛnɔn man an ya 'ka yei Bali -pan 'kuin, ɛn ka'an 'kunlɛ dɩ. 'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ 'cee tʋ 'bɔ "mɛn. Ɛn Satan nɛn e -cia "klun va bɛ, -yee tʋ 'bɔ "nyian.»\n54 O Zozi 'kun, ɛn o -kʋ -a Bali -pannɔn 'tazan -le -klɔn -ji. Piɛri sɔɔnla o -sru "kɔɔbli. 55 O 'tɛ 'sɔn -klɔn 'bɔ yei 'sɛzɛ, ɛn o -nyran -a "srɔn. Ɛn Piɛri -nyran o yei. 56 -A -nan nɛn nɔan lɩmɔn -tʋ -a 'yɩ 'e -nyrandɩ 'tɛ man. Yaa -nanjɛɛn tɛin, ɛn e 'nan: «Min 'gʋɛ, e ya "nɛn -a -sru.»\n57 'Pian Piɛri yɔɔ "da. E 'nan: «Lɩmɔn, ma'an min 'labɛ -a tɔa dɩ.»\n58 Fɔɔnɔn min pee Piɛri 'yɩ "nyian, ɛn "bɛ -yrɛ 'nan: «'I 'bɔ 'gʋɛ -a -sruzan -tʋ nɛn yia.» Ɛn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «An 'ka o va dɩ.»\n59 Zɩ o 'mɔn "nyian -trilii bɛ, ɛn min -tʋ kɔala "man -a vɩdɩ -a 'nan: «'Wɩ tɩglɩ nɛn min 'gʋɛ e ya "nɛn -a -sru. Kɔɔ Galile min nɛn.»\n60 Ɛn Piɛri "e 'nan -yrɛ 'nan: «'Wɩ nɛn yie 'nan 'i ve bɛ, ma'an tɔa dɩ.» E -fʋ 'wɩ zɩɛ -a vɩnan ɛn mannɛn wɩɩ. 61 -A -nan nɛn Minsan 'e 'man lila, ɛn e Piɛri -nanjɛɛn. 'Wɩ nɛn Minsan -a 'vɩ bɛ, -a -cin -tɔ Piɛri ji. Kɔɔ Minsan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Cɛɛgʋ, yia ve 'e 'pa -a yaaga 'nan, yi'an tɔa dɩ, 'vaa -e mannɛn tɛdɛ 'e 'wɩ.» 62 -A -nan nɛn Piɛri 'bɔla bei, ɛn e -wuɔdɩ 'sia 'wɩ 'nanmandɩ -a.\n63 Minnun nɛn o yiɛ cɩ Zozi 'va bɛ, waa sɛɛ wo te waa -sɔan. 64 O sɔ -fɔa -a yra -e 'o 'wɩ laabʋ -yrɔ 'nan: «I ya Bali 'lewei vɩzan -a, min nɛn e fɛ tuʋ 'yiɛ bɛ, 'i san -kɔɔn!» 65 Te o 'wɩ "kaga "ve -yrɛ "nyian "srɔn pɛ -ji.\n66 Zɩ tʋ cɛɛn bɛ, ɛn min cejenun 'lee Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'o cin 'yɩ. 'O cin 'yɩ 'nan -e 'o Zozi 'le tin 'ba. O 'nan 'o 'ta Zozi 'a 'wlɛ. -A -nan nɛn minnun -ta Zozi 'a. 67 Ɛn tin 'banɔn 'bɔ -a laabʋ -yrɔ 'nan: «Min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi nɛn 'yia? 'I vɩ 'kʋɛ!»\nƐn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «-Te maan 'vɩ 'cɛɛ oo, ka'a yi tɛala "da "fo "dɩ. 68 Ɛn -te an 'wɩ laabʋ 'ka 'lɔ oo, ka'a ve 'mɛn dɩ. 69 Maan ve 'cɛɛ 'nan, -e 'e 'sia cɛɛgʋ yi 'gʋɛ -a da bɛ, 'an 'bɔ Blamin -pɩ -kɔan 'an -nyrandɩ 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'san Bali -pɛ "yi "da.»\n70 Ɛn o pɛɛnɔn -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Yioo, Bali -pɩ nɛn 'yia?»\n71 Tɔɔn ɛn o 'nan: «E 'ka "le -e -kaa 'wɩ laabʋ "nyian min pee -lɔ "fo "dɩ. -Kaa 'wɩ 'bɔ 'man -a 'le 'va.»


Biblu’n nun ndɛ: Kɛ ɔ fɛ i Zezi i nguan cɛnlɛ’n lele Pɔlu i bisua wlalɛ’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nKɛ be kunnin Zezi’n, i cɛn nsan su yɛ Ɲanmiɛn cɛnnin i nguan ɔn. I cɛn sɔ nun’n, ɔ fiteli i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲrun lele kpɛ nnun. Ɔ fiteli be ɲrun sɔ lele cɛn ba ablanan. Kpɛkun kɛ ɔ́ fú nglo lɔ’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be sunman lika be wunnin i. Kɛ ɔ fuli nglo lɔ’n, i cɛn ba blu su’n, Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin Zezi i sɔnnzɔnfuɛ nga be minndɛli Zerizalɛmu lɔ’n.\nI sin’n, Ɲanmiɛn i kpɔfuɛ’m be wlali akoto’m be bisua, sanngɛ anzi kun wa deli be. Klistfuɛ’m be ɲrun tanndanfuɛ’m be finfinnin Etiɛni i yɔbuɛ lele ɔ wuli. Sanngɛ é wá súan wafa nga Zezi kpali be ɲrun tanndanfuɛ sɔ’m be nun kun fa yoli i sufuɛ ngunmin kun’n. Sran sɔ’n yɛ ɔ́ wá káci akoto Pɔlu’n niɔn. Kpɛkun kɛ Zezi wuli m’ɔ dili afuɛ nsan nin sin’n, Ɲanmiɛn sunmannin Piɛli kɛ ɔ ko bo jasin fɛ’n kle Kɔrnɛyi nin i awlobofuɛ mun mɔ be timan Zuifu’n.\nKɛ afuɛ ko ju 13 sinnin’n, yɛ Pɔlu boli i ngaliɛ difuɛ junman klikli’n i bo ɔ. I ngaliɛ difuɛ junman dilɛ sɔ’n, i kpɛ nɲɔn su’n, ɔ nin Timote yɛ be ɔli ɔ. É wá wún blɛ fɛfɛ sunman nga Ɲanmiɛn jasin fɛ’n bolɛ ti’n, Pɔlu nin i janvuɛ’m be tuli ajalɛ’n. I agualiɛ su’n, bé wá wlá Pɔlu bisua Rɔmu lɔ. Kɛ ɔ dili afuɛ nɲɔn’n be yili i, sanngɛ bé wá wlɛ́ i bisua ekun kpɛkun bé kún i. AKPASUA NSO’N i nun ndɛ kwlaa dili afuɛ ko ju 32.


2 Piɛli 1 | Online Bible | New World Translation\n2 Piɛli 1:1-21\nAniaan’m be like yolɛ (1)\nAn nian amun wun su kpa naan amun a tran be nga Ɲanmiɛn flɛli be’n, be nun wie (2-15)\nSa kpa ng’ɔ fata kɛ be yo be fa uka be Ɲanmiɛn sulafilɛ’n su’n (5-9)\nE lafi su kɛ ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin’n, bé kpɛ́n su (16-21)\n1 Min Simɔn Piɛli mɔ n ti Zezi Klisi i kanga nin i akoto’n, ń klɛ́ fluwa nga ń blɛ́ amun mɔ e Ɲanmiɛn nin e Defuɛ Zezi Klisi mɔ be sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n ti’n, amun lafi Ɲanmiɛn su kpa kɛ e sa’n. 2 Ɲanmiɛn nin e Min Zezi mɔ amun si be kpa’n ti’n, maan amun ɲan ye titi, yɛ maan amun wun jɔ amun fɔuun kpa tra laa’n. 3 E si Sran ng’ɔ flɛli e’n i kpa. Sran sɔ’n i ɲrun’n kpaja ɲanɲanɲan, kpɛkun ɔ ti sran kpa lele. I wawɛ’n ti’n, e ɲannin ninnge kwlaa nga e sa mian be wun’n naan y’a fa e wun y’a mɛn i’n. 4 Ninnge sɔ’m be ti’n, ɔ tali e nda. Nda sɔ’m be ti cinnjin, kpɛkun be ti kpa dan. Be ti’n, amún káci aolia nun sran, yɛ amún yó kɛ Ɲanmiɛn sa. Afin amun ɲannin amun ti ninnge nga klɔ sran konvi sɔ be mɔ be ti’n mɛn’n w’a saci’n be nun. 5 I sɔ’n ti’n, maan amun kplin amun ɲin kpa naan amun yo sa kpa fa uka amun Ɲanmiɛn sulafilɛ’n su. I sin’n, an si sa fa uka sa kpa mɔ amun yo’n su. 6 Asa ekun’n, an nian amun wun su kpa fa uka sa mɔ amun si i’n su. Kpɛkun an jran kekle fa uka amun wun su nianlɛ’n su. Asa kusu’n, an fa amun wun mantan Ɲanmiɛn kpa fa uka kekle mɔ amun jran’n su. 7 Yɛ kusu an klo amun niaan mun fa uka mantanlɛ mɔ amun nin Ɲanmiɛn be mantan kpa’n su. Asa ekun’n, an klo sran’m be kwlakwla kpan fa uka amun niaan’m be klolɛ’n su. 8 Sɛ ninnge sɔ’m be o amun nun naan amun yo be kpa titi’n, amun su tranman lɛ ngbɛn, yɛ amun su yoman kɛ waka m’ɔ suman mma’n sa, sanngɛ amún sí e Min Zezi Klisi kpa. 9 Afin sran nga ninnge sɔ’m be nunmɛn i nun’n, ɔ ti aɲinsifuɛ. Kɛ ɔ wun kannin’n, ɔ kɛtɛ i ɲin.* I wla w’a fi su kɛ be yacili i sa tɛ’n be cɛli i w’a cɛ. 10 I sɔ’n ti’n, aniaan mun, an nian amun wun su kpa naan amun a tran be nga Ɲanmiɛn flɛli be’n, m’ɔ fɛli i sa sieli be su’n be nun. Afin sɛ amun yo ninnge sɔ mun titi’n, amun su yaciman Ɲanmiɛn su lafilɛ le. 11 Sɛ amun yo ninnge sɔ mun’n, amún ɲán ye dan. Yɛle kɛ amún ɲán atin bé wlú e Min Zezi Klisi m’ɔ ti e Defuɛ’n i Famiɛn diwlɛ m’ɔ su saciman le’n, i nun. 12 I sɔ’n ti’n, kannzɛ amun si ninnge sɔ’m be kpa naan amun a taka kpa ndɛ nanwlɛ’n nun’n, ɔ nin i sɔ’n ngba’n ń kán ndɛ sɔ mun titi ń fá kpɛ́n amun wla. 13 Kɛ mɔ n te o tannin sua nga nun’n,* sɛ n kan ndɛ sɔ mun n fa kpɛn amun wla naan amun ɲan fanngan’n, n bu i kɛ ɔ ti kpa. 14 Afin n si kɛ ɔ cɛ kaan sa’n, min tannin sua ng’ɔ o yɛ’n, bé yí i lɛ kɛ nga e Min Zezi Klisi kɛnnin i weiin kleli min’n sa. 15 Ń mían min ɲin kpa titi naan sɛ n kɔ’n, amun wla kpɛn ninnge sɔ’m be su.* 16 Nanwlɛ, nán ngua mɔ sran’m be di be klanman’n be su yɛ e jrannin naan y’a kle amun kɛ e Min Zezi Klisi le tinmin naan ɔ o lɛ sakpa-ɔ. Sanngɛ ninnge nga e bɔbɔ e wunnin be’n be su yɛ e jrannin-ɔn. 17 Afin e Si Ɲanmiɛn yili i ayɛ, yɛ ɔ yoli maan ɔ ɲannin ɲrun. Cɛn sɔ nun’n, Sran mɔ aɲrunɲan’n kwlaa fin i’n ɔ seli i kɛ: “Min Wa’n yɛ, min awlɛn su ba mɔ min klun jɔ i wun’n niɔn.” 18 I nun nga e nin i e o Ɲanmiɛn i oka’n su lɔ’n yɛ e tili ndɛ sɔ’n niɔn. Ɲanmiɛn su lɔ yɛ ɔ fin-ɔn. 19 I sɔ’n ti yɛ e lafi su kɛ ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin’n, bé kpɛ́n su’n niɔn. Sɛ amun fa amun ɲin sie i ndɛ sɔ’m be su’n, ɔ ti kpa. Ndɛ sɔ’m be ti kɛ kannin sa, be kpaja aosin’n nun. Yɛle kɛ be kpaja amun awlɛn’n nun. Bé kpája sɔ lele aliɛ fá cɛ́n, yɛ awɛ nzraama’n fíte. 20 Afin ndɛ cinnjin kpa kun o lɛ mɔ amun si i-ɔ. Yɛle kɛ ndɛ kwlaa ng’ɔ fin Ɲanmiɛn m’ɔ o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, klɔ sran fi kwlá tumɛn i bo. 21 Afin nán klɔ sran’m be bɔbɔ be tiaun yɛ be kannin Ɲanmiɛn i ndɛ’n niɔn. Sanngɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ yɛ ɔ fɛli i ndɛ’n wlali be nuan yɛ be kannin-ɔn. Kɛ bé yó sɔ’n, nn Ɲanmiɛn wawɛ’n wo be su.\n^ Annzɛ “aɲinsifuɛ, ɔ wunman mmua.”\n^ I wunnɛn’n ndɛ yɛ ɔ su kan-ɔn.\n^ Be kwla se ekun kɛ “amun kan ninnge sɔ’m be ndɛ.”\n2 Piɛli 1


Siɛ annzɛ niɛn: Kle ɔ wa gbanflɛn annzɛ talua kan’n i like naan ɔ su Zoova wie\n“Kɛ Jésus nyín’n, nn i ngwlɛlɛ’n kɔ́ i nyrun, yɛ i wun yo Nyanmiɛn nin sran’m be fɛ.”—LIK 2:52.\nJUE: 41, 89\n?SƐ AMUN NIAN ZEZI I AYELIƐ’N SU’N . . .\nwafa sɛ yɛ amún klé kɛ amun klo amun mma gbanflɛn nin talua kanngan mun ɔn?\nwafa sɛ yɛ amún klé kɛ amun ti wun ase kanfuɛ ɔ?\nwafa sɛ yɛ amún klé kɛ amun ti akunndanfuɛ ɔ?\n1, 2. (a) ?Kɛ ba’m be te yo gbanflɛn annzɛ talua kan’n, ngue ti yɛ siɛ nin niɛn wie’m be koko ɔ? (b) ?Ngue yɛ gbanflɛn nin talua nga be ti Klistfuɛ’n be kwla kunndɛ kɛ bé yó ɔ?\nKƐ SIƐ nin niɛn nga be ti Klistfuɛ’n, be wun kɛ be su yo be wa kun i batɛmu’n, ɔ yo be fɛ dan. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Berenisi. Ɔ le ba nnan. Ba nnan sɔ’m b’a ɲanman afuɛ 14 naan b’a yo be tinuntinun be batɛmu. Berenisi waan: “Kɛ e mma’m be kunndɛli kɛ bé sú Zoova, ɔ yoli e fɛ dan. É lá Zoova bɔbɔ i ase. Sanngɛ, kɛ mɔ e mma’m be te yo gbanflɛn nin talua kan’n ti’n, e si kɛ sa sunman tánndan be ɲrun.” ?Amun wa’n ti gbanflɛn annzɛ talua kan? ?Annzɛ, ɔ su wa ju sɔ? Sɛ ɔ ti sɔ’n, amun wun ndɛ nga Berenisi kannin’n i wlɛ.\n2 Fluwa sifuɛ kun seli kɛ: ‘Kɛ ba’m be te yo gbanflɛn annzɛ talua kan’n, be bɔbɔ ɔ nin be si nin be nin’m be wun be ɲrun. Sanngɛ, ɔ fataman kɛ siɛ nin niɛn’m be bu i kɛ be mma’m be wunman sa wlɛ mlɔnmlɔn. Blɛ mɔ be ti gbanflɛn annzɛ talua kan’n, be yo ninnge mun juejue su. Be suan ninnge wie’m be yolɛ. Yɛ be tra janvuɛ mun.’ Kɛ ba’m be te yo gbanflɛn annzɛ talua kan’n, be kwla fa ajalɛ kɛ bé fá be wun mán Ɲanmiɛn naan bé yó i klun sa. Asa ekun’n, be kwla kunndɛ kɛ bé dí Ɲanmiɛn junman’n i kpa. Kɛ Zezi ti gbanflɛn kan’n, ɔ fɛli i wun mantannin Ɲanmiɛn kpa. (An kanngan Lik 2:52 nun.) ?Ngue yɛ amún yó naan amun mma’m b’a fɛ i sɔ ajalɛ’n wie ɔ? Amun nian Zezi i ayeliɛ’n su. Kɛ ɔ́ klé i sɔnnzɔnfuɛ’m be like’n, ɔ kloli be, ɔ yoli wun ase kanfuɛ. Yɛ ɔ yoli akunndanfuɛ.\nKLE Ɔ WA’N KƐ A KLO I\n3. ?Ngue yɛ ɔ kle Zezi fɛli i sɔnnzɔnfuɛ mun yoli i janvuɛ ɔ?\n3 Zezi ti i sɔnnzɔnfuɛ’m be Min. Sanngɛ, ɔ fa be yoli i janvuɛ. (An kanngan Zan 15:15 nun.) Titi’n, kanga’m be nin be min’n be kokoman yalɛ. Zezi liɛ’n, ɔ nin i sɔnnzɔnfuɛ’m b’a tranman kɛ sran kun nin i kanga mun sa. Ɔ nin be kokoli yalɛ. Kpɛkun, kɛ bé kán be klun ndɛ’n, ɔ sieli i su be nuan bo. (Mar. 6:30-32) I sɔ’n ti’n, ɔ nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be afiɛn’n mantannin kpa. Kpɛkun, junman ng’ɔ fata kɛ be di’n, ɔ kleli be.\n4. ?Wafa sɛ yɛ amun nin amun mma’m be kwla tran kɛ sran kun nin i janvuɛ sa ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n nun.)\n4 Siɛ nin niɛn mun, Ɲanmiɛn mannin amun atin kɛ amun sie amun awlobo’n. Sanngɛ, amun kwla fa amun mma mun yo amun janvuɛ. Sran nga be ti janvuɛ’n, be yo ninnge sunman likawlɛ. I sɔ’n ti’n, like nga amun nin amun mma’m be kwla yo i likawlɛ’n, amun bu i akunndan. Yɛ amun srɛ Zoova naan ɔ uka amun. Sran nga be ti janvuɛ’n, be klo like kunngba’n. ?Amun wun kɛ amun wa’n klo flimu nianlɛ, annzɛ balo bolɛ, annzɛ like kɛ balɔn bolɛ’n sa? Like nga amun wa’n klo i yolɛ’n, amun nin i be yo. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Ilari. Ɔ tran Itali. I waan: “Min si nin min nin be kloli balo nga n bo’n, i tielɛ wie. Min si kacili min janvuɛ kpa. Yɛ n kan min klun ndɛ n kleli i. Ndɛ nga i kanlɛ timan pɔpɔ bɔbɔ’n, n kan kleli i wie.” Sɛ amun kunndɛ kɛ amun mma’m be yo Zoova “i janvuɛ” wie’n, amun nin be tran kɛ sran kun nin i janvuɛ sa. Nán amun bu i kɛ sɛ amun yo sɔ’n, be ɲin su yiman amun kun. (Jue. 25:14) Sanngɛ, bé wún kɛ amun klo be, naan amun bu be sran. Ɔ maan, bé kán be klun ndɛ kwlakwla bé klé amun.\n5. ?Ngue yɛ Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be yo naan be klun w’a jɔ ɔ?\n5 Zezi si kɛ sɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be tu be klun be bo jasin fɛ’n, be klun jɔ́. I sɔ’n ti, ɔ wlali be fanngan kɛ be bo jasin fɛ’n i juejue su, naan ɔ́ súan be bo.—Mat. 28:19, 20.\n6, 7. ?Ngue ti yɛ kɛ amun kle amun mma’m be like’n, i sɔ’n kle kɛ amun klo be ɔ?\n6 Amun kunndɛ kɛ amun mma’m be su Zoova titi. Kɛ ɔ ko yo naan b’a kwla yo sɔ’n ti’n, Zoova kunndɛ kɛ “an ta be kpa [i] liɛ’n su, yɛ an tu be fɔ, an kle be ngwlɛlɛ.” (Efɛ. 6:4) I sɔ’n ti’n, amun siesie amun wun naan amun kle be like titi. Amun si kɛ sɛ amun mma’m be di suklu’n, bé ɲán su ye. I sɔ’n ti’n, amun jran be wun kpa kɛ be nian fluwa nun. ?Nɛ́n i ɔ? I wafa kunngba’n, amun jran amun mma’m be wun kpa naan be wɔ aɲia’m be bo. Kɛ amún sú Ɲanmiɛn awlo lɔ’n, maan be trɛn i bo. Like nga Zoova kle e’n ti’n, e kwla ɲan nguan. I sɔ’n ti’n, amun kle amun mma’m be like naan be bɔbɔ be suan Zoova i su like. Amun kle be like naan be wun i wlɛ kɛ Zoova kwla kle be ngwlɛlɛ. (Nya. 24:14) Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ’m be like naan be klo jasin fɛ’n i bolɛ. Amun nian Zezi i ayeliɛ’n su, naan amun mma’m be klo jasin fɛ’n i bolɛ wie.\n7 ?Kɛ gbanflɛn nin talua’m be suan Biblu’n nun like’n, mɔ be kɔ aɲia’m be bo’n, mɔ be bo jasin fɛ’n, i su mmlusuɛ benin yɛ be ɲɛn i ɔ? Be flɛ aniaan bla kun kɛ Erini. Ɔ tran Afriki di Sidi. I waan: “E bakan nun’n, cɛn wie e kunndɛman kɛ é súan Biblu’n nun like. E kunndɛman kɛ é kɔ́ aɲia’m be bo. Yɛ e kunndɛman kɛ é bó jasin fɛ’n. Kɛ cɛn wie’n, é súan Biblu’n nun like awlo lɔ’n, e ɲinfu e yo ɲin kekle naan be fuan e. Sanngɛ, be fuanman e.” Erini i si nin i nin’n be ayeliɛ sɔ’n ti’n, ɔ trɛ i awlɛn wie andɛ. Kɛ é sé yɛ’n, ɔ bo jasin fɛ’n i titi. Kpɛkun, ɔ kɔ aɲia’m be bo titi wie. Ɔ yo like kwlaa ng’ɔ kwla yo naan like fi w’a tɛnndɛnmɛn i ɲrun’n.\nKLE KƐ A TI WUN ASE KANFUƐ\n8. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli kɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be kusu be yoli ɔ?\n8 Fɔ nunman Zezi nun. Sanngɛ, ɔ yoli wun ase kanfuɛ. Yɛle kɛ sa’n kwlaa nun’n, ɔ fɛli i wun wlali Zoova sa nun. (An kanngan Zan 5:19 nun.) I sɔ mɔ Zezi yoli’n ti’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲin yili i. Yɛ be lafili i su. Kpɛkun kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be yoli wun ase kanfuɛ wie.—Yol. 3:12, 13, 16.\n9. ?Sɛ amun fɔn naan amun di i nanwlɛ’n, ngue yɛ amun mma’m be kwla yo ɔ?\n9 E timan kɛ Zezi sa. Fɔ’n wo e nun. Yɛ e yo sa tɛ. I sɔ’n ti’n, siɛ nin niɛn mun, ɔ fata kɛ amun kle kɛ amun ti wun ase kanfuɛ. Maan amun wun i wlɛ kɛ amun kwlá yoman ninnge ngba. Sɛ amun fɔn’n, amun di i nanwlɛ. (1 Zan 1:8) Sɛ amun yo sɔ’n, amun mma’m bé nían su. Yɛle kɛ, bé dí sa tɛ nga be yo’n i nanwlɛ wie. Asa ekun’n, be ɲin yí amun. Maan e fa sunnzun ase kun. Amun junman’n i su kpɛn kun o lɛ’n, kɛ ɔ fɔn’n ɔ di i nanwlɛ. Sanngɛ kun o lɛ’n, kɛ ɔ yo sa’n, ɔ dimɛn i nanwlɛ. ?Be nɲɔn’n, be nun onin yɛ amun ɲin yí i ɔ? ?Nán ng’ɔ di nanwlɛ’n niɔn? Be flɛ aniaan bla kun kɛ Rozumari. Ɔ nin i wun’n be le ba nsan. I waan: “Kɛ e fɔn mɔ e di i nanwlɛ’n, e wun kɛ sɛ sa wie o e mma’m be su’n, be sisiman be bo naan b’a kan kle e. E si kɛ e kwlá yoman ninnge ngba. I sɔ’n ti’n, e fa be ɲin e sie i fluwa nga anuannzɛ’n yi be’n, be su. Kpɛkun, e nin be e srɛ Ɲanmiɛn naan be wun i wlɛ kɛ i sɔ yɛ ɔ fata kɛ be yo ɔ.”\n10. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zezi w’a miɛnmiɛnmɛn i sɔnnzɔnfuɛ mun ɔn?\n10 Zezi ti i sɔnnzɔnfuɛ’m be Min. Sanngɛ w’a mianmianman be. Sɛ ɔ se be kɛ be yo like kun’n, ɔ yiyi sa nga ti yɛ ɔ fata kɛ be yo like sɔ’n i nun kle be. I wie yɛle kɛ, ɔ seli be kɛ be dun mmua fa be wun man Ɲanmiɛn maan ɔ sie be. Yɛ be yo i klun sa. I sin’n, ɔ seli kɛ sɛ be yo sɔ’n, Ɲanmiɛn ‘wá fá ninnge kwlaa úka su mán’ be. Ɔ seli be ekun kɛ: “Nán an bu sran fɔ maan Nyanmiɛn bu amun fɔ. Afin fɔ kunngba nga an fa bu sran’n, yɛ Nyanmiɛn wá fá bú amun-ɔn.”—Mat. 6:31–7:2.\n11. ?Kɛ amun fa ajalɛ kun mɔ amun yiyi nun kle amun wa’n, ngue ti yɛ i sɔ’n ti kpa ɔ?\n11 Sɛ amun se amun mma mun kɛ be yo like kun’n, annzɛ nán be yo’n, amun yiyi sa nga ti yɛ amun se sɔ’n, i nun kle be. Sɛ amun yo sɔ’n, amun mma’m be ɲin yí amun. Be flɛ aniaan kun Bari. Yɛ ɔ le ba nnan. I waan: “Kɛ amun fa ajalɛ kun mɔ amun yiyi nun kle amun wa’n, m’ɔ wun i wlɛ’n, ɔ lafi amun su. Ɔ wun i wlɛ kɛ, amun miɛnmiɛnmɛn i. Naan ajalɛ nga amun fali’n, ɔ ti su.” Siɛ annzɛ niɛn, ɔ wa gbanflɛn annzɛ talua kan’n, ɔ timan bakan kun. Ɔ “si ngwlɛlɛ.” Ɔ maan, ɔ kwla fɛ i tiaun ajalɛ. (2 Tim. 1:7) Bari se ekun kɛ: “Ɔ fataman kɛ gbanflɛn nin talua kanngan’m be kpli be fa ajalɛ. Ɔ fata kɛ be wun sa wlɛ naan be fɛ i su ajalɛ.” (Jue. 119:34) Siɛ nin niɛn mun, like nga ti yɛ amun fa ajalɛ kun’n, amun yiyi nun. I liɛ’n, amun mma’m bé nánti su. Afin, bé wún i wlɛ kɛ amun bu be sran. Yɛ amún wún i wlɛ kɛ be timan bakan kun.\nYO AKUNNDANFUƐ, NAAN WUN Ɔ WA’N I AYELIƐ’N I WLƐ\n12. ?Kɛ mɔ Zezi ti akunndanfuɛ ti’n, wafa sɛ yɛ ɔ ukali Piɛli ɔ?\n12 Zezi kleli kɛ ɔ ti akunndanfuɛ. Yɛle kɛ, wafa ng’ɔ kwla ukɛ i sɔnnzɔnfuɛ mun’n, ɔ wunnin i wlɛ. Cɛn kun’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ sran’m bé wá klé i ɲrɛnnɛn lele bé kún i. Kɛ Piɛli tili’n, ɔ seli i kɛ nán ɔ kplin su naan be yo i sɔ. Zezi si kɛ Piɛli klo i sa. Sanngɛ, ɔ wunnin kɛ nán afɔtuɛ kpa yɛ Piɛli su mɛn i ɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ tuli Piɛli i fɔ. Kpɛkun, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kwlakwla kɛ sran ng’ɔ yoman Ɲanmiɛn i klun sa’n, ɔ su ɲanman nguan. Sanngɛ, sran ng’ɔ tu i klun yo Ɲanmiɛn klun sa’n, i liɛ yó ye. (Mat. 16:21-27) Piɛli wunnin afɔtuɛ sɔ’n i wlɛ weiin.—1 Piɛ. 2:20, 21.\n13, 14. (a) ?Ngue yɛ ɔ kwla kle kɛ gbanflɛn annzɛ talua kun lafiman Ɲanmiɛn su kpa kun ɔn? (b) ?Ngue yɛ amún yó naan amun a uka amun mma’m be kpa ɔ?\n13 Siɛ nin niɛn mun, an srɛ Ɲanmiɛn naan ɔ man amun akunndan. I liɛ’n, amún wún wafa nga amún úka amun mma mun’n. (Jue. 32:8) Wienun ɔn, amun sie i nzɔliɛ kɛ amun wa’n i klun jɔman kɛ laa’n sa. Annzɛ kusu’n, ɔ kan aniaan’m be wun ndɛ tɛtɛ. Annzɛ, ɔ yo amun kɛ sa wie kle i yalɛ sa. I lɛ’n nun’n, nán amun ka lɛ be bu i kɛ amun wa’n w’a yo sa tɛ wie ti ɔ. * Kusu’n, nán amun ɲin kpa i ayeliɛ sɔ’n su. Yɛ nán amun se kɛ sɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ́ káci. Atrɛkpa’n, ɔ fata kɛ amun ukɛ i naan ɔ lafi Ɲanmiɛn su kpa.\nAmun uka mun mma mun naan be tra janvuɛ asɔnun’n nun. (An nian ndɛ kpɔlɛ 14 nun.)\n14 An nian Zezi i ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, sɛ amun kunndɛ kɛ amún úka amun mma’m be kpa’n, amun usa be kosan amanniɛn su. Kosan usalɛ’n, ɔ ti kɛ gbo nun nzue salɛ’n sa. Sɛ amún sá nzue’n naan amun cuɛn floko’n i blɛblɛ’n, nzue’n i wie su guaman. I kunngba’n yɛle kosan nga amun usa amun mma mun’n. Sɛ amun usa be amanniɛn su’n, bé kán be klun ndɛ nin sa kwlaa ng’ɔ o be su’n bé klé amun. (Nya. 20:5) Ilari mɔ e kɛnnin i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “I nun mɔ n te yo talua kan’n, n kunndɛli kɛ e nin min wiengu suklu ba mun é sán nun cɛn kwlakwla. Kusu, n si kɛ i sɔ’n timan kpa. Min si nin min nin be sieli i nzɔliɛ kɛ min klun jɔman. Cɛn kun’n, be seli min kɛ be nin min kókó yalɛ kan. Be usali min like nga ti yɛ min ɲrun ti nvuɛnnvuɛn’n. N tɔli sunlɛ wun. N kannin sa ng’ɔ kle min yalɛ’n i ndɛ n kleli be. Kpɛkun, n seli be kɛ be uka min. Be tɔli min nun, yɛ be seli min kɛ bé úka min.” Ilari i si nin i nin be ukɛli i. Ɔ maan, ɔ kwla trali janvuɛ asɔnun’n nun.\n15. An kan sa kun m’ɔ kle kɛ Zezi fɛ i ɲin sie i sran’m be nzuɛn ng’ɔ ti kpa’n su’n, i ndɛ.\n15 Zezi yoli akunndanfuɛ. Yɛle kɛ, ɔ wunnin i sɔnnzɔnfuɛ’m be nzuɛn ng’ɔ ti kpa’n. I wie yɛle i sɔnnzɔnfuɛ kun mɔ be flɛ i kɛ Natanaɛli’n, i liɛ’n. Kɛ Natanaɛli tili i kɛ Zezi fin Nazarɛti’n, ɔ seli kɛ: “?Nazarɛt olɛ ng’ɔ o lɛ’n, like kpa kun kwla fin lɔ fite?” (Zan 1:46) Sɛ amun o lɛ i blɛ sɔ’n nun’n, atrɛkpa’n, amún sé kɛ Natanaɛli buman akunndan kpa. Annzɛ ɔ lafiman Ɲanmiɛn su. Sanngɛ, Zezi w’a bumɛn i sɔ. Kɛ ɔ wunnin Natanaɛli’n, ɔ kleli kɛ ɔ ti akunndanfuɛ. Ɔ wunnin kɛ Natanaɛli ti nanwlɛfuɛ. I sɔ’n ti, ɔ seli kɛ: “An nian, Izraɛlfuɛ kpa kun yɛ ɔ́ bá yɛ, ɔ ti-man gblɛfuɛ kaan sa.” (Zan 1:47) Zezi si sran’m be klun akunndan’n. Ɔ maan, ɔ kwla wunnin be nzuɛn ng’ɔ ti kpa’n.\n16. ?Ngue yɛ amún yó naan amun mma’m b’a yo like ng’ɔ ti kpa’n i titi ɔ?\n16 Amun kwlá siman amun mma’m be klun akunndan’n. Sanngɛ, amun kwla kle kɛ amun ti akunndanfuɛ. Zoova fanngan nun’n, amun kwla wun amun mma’m be nzuɛn ng’ɔ ti kpa’n. Sɛ amun wa kun yo ɲin kekle’n, nán amun ka lɛ be se kɛ ɔ ti ba tɛ. Sanngɛ, amun se i kɛ amun wun like ng’ɔ yo m’ɔ ti kpa’n. Naan amun si kɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó sa ng’ɔ ti kpa’n. Like ng’ɔ yoli m’ɔ ti kpa’n, amun yo i mo. Kpɛkun, amun ukɛ i naan ɔ yo i kpa ekun. I sɔ yɛ Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be trannin ɔn. Kɛ ɔ wunnin Natanaɛli’n, i afuɛ nsan m’ɔ́ sín’n, ɔ fɛli i yoli i akoto’m be nun kun. Natanaɛli kusu, ɔ yoli Zezi i sɔnnzɔnfuɛ kpa. (Lik 6:13, 14; Yol. 1:13, 14) Amun kusu, amun wla amun mma’m be fanngan. Amun yo be mo. Sɛ amun yo sɔ’n, be wun kpája be. Yɛ bé sú Ɲanmiɛn aklunjuɛ su.\nSƐ A KLE Ɔ WA’N I LIKE’N, Ɔ KLUN JƆ́\n17, 18. ?Sɛ amun kle amun mma’m be like titi’n, wafa sɛ yɛ i bo’n gúa ɔ?\n17 Sran nga Pɔlu kleli be like’n, be nun kpanngban be kacili Klistfuɛ. Klistfuɛ sɔ’m be kacili kɛ i mma mun sa. Yɛ ɔ ‘kloli be dan.’ Srɛ m’ɔ kun Pɔlu kɛ i mma sɔ’m be nun wie’m be kwla yaci Zoova i sulɛ’n ti’n, ɔ seli kɛ: “Min anwlɛn’n kpɛ n klun, yɛ min nyinmuɛn gua.” Siɛ nin niɛn mun, ɔ kwla yo amun sɔ wie cɛn kunngun. (2 Kor. 2:4; 1 Kor. 4:15) Be flɛ bian kun kɛ Viktɔlu. Ɔ le ba nsan. Ɔ seli kɛ: “Kɛ ba’m be ti gbanflɛn annzɛ talua kan’n, ɔ ti kekle man e. Sanngɛ, aklunjuɛ nga be man e’n, ɔ tra yalɛ nga be kle’n. Zoova fanngan nun’n, e nin e mma mun e afiɛn’n mantan kpa.”\n18 Klolɛ mɔ amun klo amun mma mun’n ti’n, an kle be like. Nán amun ɲin kpa be like klelɛ’n su. Sɛ amun yo sɔ’n, bé fá ajalɛ kɛ bé sú Ɲanmiɛn wie. Yɛ bé dí “nanwlɛ” titi. Kpɛkun, amun klun jɔ́.—3 Zan 4.\n^ ndɛ kpɔlɛ 13 Siɛ nin niɛn’m be kwla nian fluwa nga’m be nun: Les jeunes s’interrogent — Réponses pratiques, volume 1, i bue 317, ɔ nin volume 2, i bue 136-141.