N kunndɛman kɛ ń wú | Wafa nga bla kun kacili i nzuɛn’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Aamenin (Wia atɔliɛ lɔ liɛ'n) Aazantinin bobo aniɛn'n Acoli Aflikanin Afriki di Sidi bobo aniɛn'n Aimara Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Aleman Aleman bobo aniɛn'n Aluu Amariki Amlɛnkɛn bobo aniɛn'n Angle Angle bobo aniɛn Angola bobo aniɛn Arabu Ausa Azeri Azeri (Siriliki) Ba Aleman Basa (Kamerunun) Baskii Basku Bataka (Karo) Bataka (Toba) Beliziki lɔ blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Bengali Biaki Bikɔlu Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Dangme Danois Dreu Ebre Efiki Ekuatɛɛ bobo aniɛn'n Enbera (Camin) Enbera (Casio) Esan Eve Fanti Fiji Féroïen Fɔn Fɛnlandi Ga Gali Galician Gloelandi Glɛki Guaranin Guatemala bobo aniɛn'n Gujarati Gunnun Hawai’i Pidgin Hmong (White) Huastec Hunsrik Iban Ibanag Igbo Igede Ikrɛnin Ili Salomɔn Pijinin Iligainɔn Iloko Iri Motu Isibɛnba Isilandi Isoko Itali Itali bobo aniɛn'n Izbɛki Izraɛli bobo aniɛn'n Javanese Kabaadino Cɛɛkese Kabie Kabuverdianu Kacɛn Kalanga Kanada Kanbɔji aniɛn'n Karen (S'gaw) Katalan Kazaki Kebɛki bobo aniɛn'n Keci Kecua (Ankasi) Kecua (Ayakuco) Kecua (Bolivi) Kecua (Kuzko) Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinbundu Kiniaruanda Kirgizi Kiribati Kirundi Kisi Kisɔnge Klowati Klowati bobo aniɛn’n Kolɔnbi bobo aniɛn'n Kore aniɛn'n Kore bobo aniɛn'n Kosa Kuangali Kuaniama Kuice Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kuude Kuumanji (Siriliki) Kɔngo Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes brésilienne Langue des signes tchèque Lao Letɔn Lingala Lio Litianin Livale Luganda Lukɔnzo Lunda Maasali Makua Malagasi Malawi bobo aniɛn'n Malayalamun Malti Malɛ Mamun Manbue-Lungu Mapudungun Marati Mari Maseduanin Maya Mazaua Mbunda Miama Mingrelian Mistɛki (Gerero) Mizo Morisi Kleɔlu Mɔngoli Mɛkisiki bobo aniɛn'n Nauatɔlu (Guerero) Nauatɔlu (Nɔɔ de Puebla) Nauatɔlu (Santrali) Nauatɔlu (Uasteka) Ndebele Ndebele (Zɛnbabue) Ndɔnga Nepali Ngangela Nianeka Niasi Nikaragua bobo aniɛn'n Niue Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Okpe Oromo Osɛti Otɛtɛla Palau Pangasinan Papiamiɛnto (Kurasao) Papiamɛnto (Aruba) Parague bobo aniɛn'n Pendjabi Peruvi bobo aniɛ'n Polɔɲin Polɔɲin bobo aniɛn'n Pomeranian Ponape Portugais Pɔɔtigali Pɛɛsi Quechua (Huallaga Huánuco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Tena) Rarotɔngan Risi Risi bobo aniɛn'n Romany (Argentina) Romany (Vlax, Russia) Ronga Rumanin Runiankore Rutoro Samoan Sangana (Mozanbiki) Sango Savakano Sebuano Seisɛli Kleɔlu Sepedi Sepulana Sesoto (Afriki di Sidi) Sesoto (Lesoto) Sidama Sili Bobo aniɛn'n Silozi Siluba Sinala Sinianja Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Sitɔnga (Malawi) Siyao Slovak Sign Language Slovaki Slovenin Sokue Sona Sranantɔngo Suaili Suaili (Kɔngo) Suati Sunda Suuku Suvace Suɛdi Suɛdi bobo aniɛn'n Sɔlu Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Tai bobo aniɛn'n Taiti Talian Tamil (Roman) Tamulu Tandroy Tankarana Taraskan Tataa Tchèque Telugu Tetun Dili Ticuna Tiglɛnya Tiriki Tirkimenin Tisɔnga Tivu Tizɔtzili Tizɛltali Tojolabali Tswana Tui Tuvalu Tuvinian Tɔku Pisinin Tɔngan Ualisi Uarɛ-Uarɛ Uauunaiki Udumuutu Unbundu Urobo Urundu Valencian Venezuela bobo aniɛn'n Vietnamese Sign Language Viɛtinamun Volaitsa Vɛnda Wawle Yapu Yoruba Zande Zapotec (Lacigiri) Zapotec (de l’isthme) Zapɔn Zapɔn bobo aniɛn'n Zulu Zɔɔzi kakazi sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) uudu Ɔndura bobo aniɛn'n Ɔngli Ɛndi Ɛndonezi Ɛndonezi bobo aniɛn'n Ɛsipaɲɔlu Ɛsipaɲɔlu bobo aniɛn'n Ɛsitonin\nSran m’ɔ kan ndɛ’n Ivɔnun Kuɛri\nBE WULI I: AFUƐ 1964 NUN\nƆ FIN: ANGLE\nI SU NDƐ’N: I TALUA NUN’N I ƝIN SU TI KEKLE KPA\nAngle lɔ klɔ nga be flɛ i kɛ Padintɔnun’n i su lɔ yɛ be wuli min-ɔn. E nin min nin, ɔ nin min ɲrun kpɛnngbɛn bla nsan mun yɛ e tran-ɔn. Nzan nɔnlɛ ti’n, min si w’a nianman e lika. Cɛn wie’n, e wunmɛn i awlo lɔ.\nMin bakan nun’n, min nin seli min kɛ maan cɛn kwlaa n srɛ Ɲanmiɛn kɔnguɛ. Biblu nga n le i’n, ɔ ti kaan sa. Jue Mun fluwa’n i ngunmin yɛ ɔ o nun-ɔn. Yɛ n fɛli i nun ndɛ wie mun n toli jue bɔbɔ. N wla te kpɛn ndɛ kun mɔ be klɛli i min fluwa kun nun’n su. Be klɛli i kɛ: “Cɛn wie lele’n, e liɛ’n wíe.” Ndɛ sɔ’n ti, kɔnguɛ n kwlá lafiman. Afin, n se min klun lɔ kɛ: ‘Mɛn nga e ko di’n, atrɛkpa’n, nɛ́n i ngba yɛle nga. ?Ngue ti yɛ n wo mɛn’n nun-ɔn?’ Nanwlɛ, n kunndɛman kɛ ń wú!\nN kunndɛli kɛ ń yó bae dilɛ ninnge mun wie. I wie yɛle kɛ, n kunndɛli kɛ e nin be nga be wuli’n é íjɔ. E nin min wiengu suklu ba mun e ɔli asieliɛ’m be su. Yɛ e niannin flimun nga be yo sa sroesroe mun nun’n. E wunnin kɛ ninnge sɔ’m be kun srɛ. Sanngɛ e kloli be yolɛ.\nKɛ n ɲannin afuɛ 10, min ɲin su wa yoli kekle kpa. N boli siklɛti nɔnlɛ bo. Yɛ w’a cɛman naan i nɔnlɛ’n w’a kaci min nzuɛn. I sin’n, drɔgi tɛ nga be flɛ i kɛ marizuana’n, n nɔnnin wie. Kɛ n ɲannin afuɛ 11, n boli nzan nɔnlɛ bo. Kannzɛ nzan’n yoman min nuan nun fɛ’n, sanngɛ kɛ n nɔn mɔ n bo’n, min wun kpaja min kpa. Asa ekun’n, n kloli balo silɛ. Kɛ n ɲan min ti’n, n kɔ lika nga be bo balo kɔnguɛ’n be nun. Blɛ sunman’n, n fia n fite kɔnguɛ. Kɛ lika’n wá cɛ́n’n, yɛ n sa min sin awlo-ɔ. Afɛ’n ti’n, n kɔman suklu. Cɛn nga n kɔ kusu’n, wie liɛ’n, kɛ e wie like kun suan mɔ é wá bó uflɛ bo’n, n nɔn nzan.\nKɛ n juli sua nsiɛn’n, m’an diman junman kpa. Sa tɛtɛ nga n yo be’n, min nin wa tili. Ɔ yoli i ya dan. Ɔ maan, e kannin ndɛ. Yɛ n jasoli awlo lɔ-ɔ. N ko trannin min soman’n i wun lɔ. Be flɛ i kɛ Toni. Ɔ ti awiefuɛ. Yɛ ɔ yo drɔgi atɛ. Asa ekun’n, ɔ yo sran’m be like yaya. W’a cɛman naan m’an wunnzɛ. N wuli ba yasua kun. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn n le afuɛ 16 cɛ.\nBla nga b’a wu ba mɔ be leman bian’n, awa kplannin sua kun mannin be. N ko trannin lɔ wie. Lɔ yɛ n wunnin Zoova i Lalofuɛ mun-ɔn. Bla nɲɔn mɔ be ti Zoova i Lalofuɛ’n, be ko nian bla wie’m be osu lɔ titi. Cɛn kun’n, n ko trannin be wun lɛ. Min waan ń klé be kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be bua ato. I sɔ’n ti, n usali be kosan wie mun. Sanngɛ, be fali Biblu’n be tɛli min su weinwein amanniɛn su. I sɔ’n yoli min fɛ dan. Ɔ maan, n kplinnin su kɛ be kle min Biblu’n nun like wie.\nLike nga n suɛnnin i Biblu’n nun’n ti’n, w’a cɛman naan m’an kaci min nzuɛn’n. Min talua nun’n, kɛ n bu wie’n i akunndan’n, srɛ kun min dan. Sanngɛ, m’an sili sran cɛnlɛ’n i su ndɛ nga Zezi kannin’n. (Zan 5:28, 29) Asa ekun’n, n wunnin i wlɛ kɛ min ndɛ lo Ɲanmiɛn. (1 Piɛr 5:7) Ndɛ ng’ɔ o Zeremi 29:11 nun’n, ɔ wluwluli min wun kpa. Ɔ se kɛ: “Anannganman’n kannin ndɛ ekun, i waan: ‘Amun wun akunndan nga m bu’n, m bɔbɔ min yɛ n si i-ɔ. Akunndan kpa yɛ m bu i amun wun-ɔn, nán akunndan tɛ-ɔ. N kunndɛ kɛ amun nyrun atin’n yo weiin.’” M’an lafili su kɛ cɛn wie lele’n, kɛ asiɛ’n wá káci lika klanman’n, ń trán su wie.—Jue Mun 37:29.\nZoova i Lalofuɛ’m be yoli min kpa dan. Kɛ n ɔli be aɲia’n i bo’n, be sɔli min nun klanman. Be kwlaa be wun yoli min fɛ. (Zan 13:34, 35) Kɛ n ɔli asɔnun kun nun laa’n, b’a sɔman min nun sɔ. Zoova i Lalofuɛ’m b’a nianman wafa nga n ti’n naan b’a sɔ min nun. Be niannin min lika kpa. Nanwlɛ, be kloli min kɛ awolobo kun i nunfuɛ’m be fa klo be wun’n sa. I sɔ’n yoli min fɛ.\nKɛ ń súan Biblu’n nun like’n, n wunnin i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ n kaci min nzuɛn’n, naan m’an kwla nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Siklɛti nɔnlɛ’n i ase wlalɛ’n yoli kekle mannin min. Asa ekun’n, n sieli i nzɔliɛ kɛ, kɛ n bo miziki wie mun’n, min konvi sɔ marizuana nɔnlɛ. I sɔ’n ti, n yacili i sɔ miziki’m be bolɛ. Yɛ lika nga be bo balo kɔnguɛ lɔ’n, n yacili be nun kɔlɛ wie. Afin sɛ n kɔ lɔ’n, ɔ cɛman naan m’an nɔn nzan. Kpɛkun, sran nga be kwla uka min naan m’an kaci min nzuɛn’n, be yɛ n trali be janvuɛ-ɔ.—Nyanndra Mun 13:20.\nBlɛ sɔ nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be kleli Toni i Biblu’n nun like wie. Kɛ bé tɛ́ i kosan’m be su’n, i kusu wunnin i wlɛ kɛ like nga be kle i’n, ɔ ti nanwlɛ. Ɔ nin sran tɛtɛ’m b’a sanman nun kun. Ɔ yacili awie wualɛ’n, yɛ w’a nɔnman marizuana kun. Kɛ ɔ ko yo naan Zoova i klun w’a jɔ e wun kpa’n ti’n, afuɛ 1982 nun’n, e jali awa ja su. Kpɛkun, e niannin e wa’n i lika kpa.\n“N lafi kɔnguɛ siɛn’n. Wie’n nin sa nga be kwla ju’n, be kunman min srɛ kun.”\nSasafuɛ Tranwlɛ’n nin fluwa nga be flɛ i kɛ Réveillez-vous! * be nun ndɛ akpasua wie’m be kan sran wie mɔ be wlali be nzuɛn tɛ’n i ase’n be ndɛ. Nzuɛn kunngba sɔ’n yɛ be kle min yalɛ-ɔ. Ɔ maan, kɛ n kanngannin be ndɛ sɔ’m be nun’n, be wlali min fanngan. N wunnin i wlɛ kɛ ɔ fataman kɛ n sa sin bubu min. Yɛ n srɛli Zoova titi kɛ ɔ uka min. Afuɛ 1982, Zuie nun’n, be yoli e nin Toni e batɛmun.\nZoova mɔ n fali min wun n mɛntɛnnin i’n ti’n, n te o nguan nun. E nin Toni e wunnin kɛ blɛ kekle nun’n, Zoova suannin e bo. Blɛ sɔ’n nun’n, e wunnin i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ e fa e wun wla Zoova sa nun. Zoova kusu w’a yiman e ase.—Jue Mun 55:23.\nN kleli e wa yasua’n nin e wa bla’n be like naan be si Zoova wie. N kloli be like klelɛ kpa. Kɛ andɛ n wun kɛ be mma liɛ’m be suan Biblu’n nun like naan bé sí Ɲanmiɛn wie’n, ɔ yo min fɛ dan.\nN lafi kɔnguɛ siɛn’n. Wie’n nin sa nga be kwla ju’n, be kunman min srɛ kun. Lemɔcuɛ kwlaa e nin Toni e ko nian Zoova i Lalofuɛ wie’m be osu. Yɛ e wla be fanngan. E nin be e kle sran’m be Biblu’n nun like. E kle be kɛ sɛ be lafi Zezi su’n, bé ɲán anannganman nguan’n wie.\n^ ndɛ kpɔlɛ 17 Zoova i Lalofuɛ mun yɛ be yili-ɔ.\nFa man sran Fa man sran N kunndɛman kɛ ń wú\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N Biblu’n nun kannganlɛ’n kwla yo wɔ fɛ\nFa man sran Fa man sran SASAFUƐ TRANWLƐ'N Biblu’n nun kannganlɛ’n kwla yo wɔ fɛ\nBiblu’n nun kannganlɛ’n kwla yo wɔ fɛ\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N Biblu’n nun kannganlɛ’n kwla yo wɔ fɛ


Biblu’n nun ndɛ: Asɔmɔli’m be kunman’n nun - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nƆO! Ɔ yo kɛ Daniɛli i ɲin w’a blo kpa sa. Sanngɛ asɔmɔli’m be yomɛn i like fi. ?An si like ti’n? ?Wan yɛ ɔ fali Daniɛli yili i asɔmɔli sɔ’m be sin ɔn? Amun maan e nian sa ti’n.\nSran nga ɔ ti Babilɔni famiɛn’n siɛn’n yɛle Dariisi. Daniɛli i klun ufue nin i ngwlɛlɛ’n ti’n, famiɛn sɔ’n klo i sa kpa. Ɔ maan Dariisi fali Daniɛli sieli i famiɛn diwlɛ’n su kpɛnngbɛn’m be su kpɛn’n kun. I sɔ’n ti’n, kpɛnngbɛn sɔ’m be ɲin wa cili Daniɛli, ɔ maan like nga be yoli’n yɛ.\nBe ko wunnin Dariisi i wun be seli i kɛ: ‘Kpɛnngbɛn’m be kwlaa be waan a kpɛ mmla naan a se kɛ, kɛ ɔ fin ndɛ lele m’ɔ́ fá dí cɛn ba ablasan’n (30), ɔ fataman kɛ sran kun sa ɔ yaci wɔ mɔ a ti famiɛn’n wɔ lɛ, naan ɔ ko ijɔ i bɔbɔ i amuɛn wie su annzɛ ɔ manman sran uflɛ’n; maan sran nga ɔ yo i sɔ, be fɛ i sɔfuɛ’n be to yi i asɔmɔli’m be sin kunman’n nun lɔ.’ Sa ti mɔ sran sɔ’m be waan be kpɛ mmla sɔ’n, Dariisi w’a wunmɛn i bo kpa. Sanngɛ, ɔ buli i ndɛ kpa, ɔ maan ɔ kpɛli mmla’n naan w’a klɛ w’a sie. I sɔ ti’n siɛn’n, be kwlá kaciman mmla’n kun.\nKɛ Daniɛli tili mmla sɔ’n i wun ndɛ’n, ɔ ɔli i awlo ko srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ fa yo i titi’n sa. Sran tɛ sɔ’m be si kɛ Daniɛli su yaciman Zoova srɛlɛ le. Be klun ti jɔwa, afin be wun i kɛ be aya nga be suali’n, Daniɛli wá tɔ́ nun.\nKɛ Famiɛn Dariisi wa wunnin mmla sɔ’n i bo ndɛ’n, i wla boli i wun dan kpa. Sanngɛ ɔ kwlá kaciman mmla’n, i sɔ’n ti’n ɔ seli kɛ be fa Daniɛli be yi i asɔmɔli’m be kunman’n nun lɔ. Sanngɛ famiɛn’n seli Daniɛli kɛ: ‘Maan ɔ Ɲanmiɛn’n mɔ a su i nin awlɛn tankaan’n, ɔ de wɔ.’\nDariisi i wla m’ɔ boli i wun dan’n ti’n, kɔnguɛ kunngba sɔ nun’n, w’a kwlá lafiman mlɔnmlɔn. Kɛ lika’n cɛnnin cɛ’n, ɔ ɔli asɔmɔli’m be kunman’n su lɔ ndɛndɛ. I yɛ ɔ o kunman’n su nglo lɛ’n niɔn. ?Amun wun i? Ɔ kpan flɛli Daniɛli. Ɔ seli kɛ: ‘Daniɛli, Ɲanmiɛn m’ɔ lafiman i sufuɛ! ?Ɔ Ɲanmiɛn mɔ a su i nin awlɛn tankaan’n, ɔ kwla deli wɔ asɔmɔli’m be sa nun?’\nYɛ Daniɛli tɛli su kɛ: ‘Min Ɲanmiɛn’n sunmɛnnin i anzi’n kun ɔ wa katali asɔmɔli’m be nuan. B’a yoman min like fi.’\nFamiɛn’n i klun jɔli dan kpa, naan w’a se kɛ be yi Daniɛli kunman nun fite. Kpɛkun, ɔ seli kɛ be fa Daniɛli i kpɔfuɛ’m be yi be asɔmɔli’m be sin kunman’n nun lɔ. Ka naan b’a ju kunman’n i bo lɔ bɔbɔ’n, lalaa kpa’n asɔmɔli’m b’a sɔ be nun b’a titi be nun trɛtrɛtrɛ, yɛ b’a bubu be owie’m be kwlaa be nun.\nI sin’n kɛ ɔ cɛli kan’n, famiɛn Dariisi klɛli fluwa ko mannin i nvle’n nunfuɛ’m be kwlaa, ɔ seli kɛ: ‘Maan sran nga n sie be’n be kwlakwla be sro Daniɛli i Ɲanmiɛn’n kpa, yɛ be ɲin yi i. Ɔ yi atrɛ, yɛ ɔ yo abonuan sa dandan mun. Ɔ deli Daniɛli asɔmɔli’m be sa nun.’\n?Wan yɛle Dariisi, yɛ wafa sɛ yɛ ɔ bu Daniɛli ɔ?\n?Ngue yɛ Daniɛli i kpɔfuɛ’m be seli Dariisi kɛ ɔ yo ɔ?\n?Kɛ Daniɛli tili mmla uflɛ nga be kpɛli’n i nganniɛn’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ?\n?Ngue ti yɛ Dariisi i wla boli i wun lele mɔ kɔnguɛ’n w’a kwlá lafiman’n niɔn? ?Kpɛkun kɛ lika’n cɛnnin cɛ’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Daniɛli tɛli Dariisi su ɔ?\n?Ngue yɛ ɔ ɲannin sran tɛ nga be waan bé kún Daniɛli’n niɔn? ?Kpɛkun ndɛ benin yɛ Dariisi klɛli ko mannin i nvle’n nunfuɛ’m be kwlaa ɔ?\nKanngan Daniɛli 6:2-29.\n?Wafa sɛ yɛ be nga be cicili Daniɛli i wun ndɛ’n, ɔ yo maan e wla kpɛn wafa nga andɛ sran wie’m be tanndan Zoova i Lalofuɛ’m be junman’n i ɲrun’n i su’n niɔn? (Dan. 6:8; Jue. 94:20; Eza. 10:1; Rɔm. 8:31)\n?Famiɛn’m be ɲin yilɛ nun’n, wafa sɛ yɛ andɛ Ɲanmiɛn sufuɛ’m be fa Daniɛli i ajalɛ’n su ɔ? (Dan. 6:6, 11; Rɔm. 13:1; Yol. 5:29)\n?Wafa sɛ yɛ e kwla su Zoova nin “anwlɛn tankaan” kɛ Daniɛli sa ɔ? (Dan. 6:17, 21; Fil. 3:16; Ngl. 7:15)


Rɔmɛn 5 YRENT - Bali -kaa 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ -cee - Bible Search\nRɔmɛn 4 Rɔmɛn 6\nYi -tɛradɩ Zozi da man nɛn Bali 'lee blamin yei -sɛan 'e cin va\n1Bali -kaa 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ -cee yi -tɛradɩ Zozi da man. -Yee "wɛan 'bɛ nɛn 'gʋɛ, 'wɩ nɛn -kaa san Zozi Crizi -a drɛ bɛ, -yɛɛ -maan -fʋdɩ -trɔɔ a -kaa yei -kaa 'vale Bali -a. -Kaa man -wɛɛ 'nan 'e 'fʋ "da zɩɛ! 2-Kaa san Zozi Crizi 'bɔ 'bɛ 'si 'lɛ 'sʋ -cɛɛ 'nan, -e Bali -le "yi 'e drɛ -cee vɛ -a. -Cee yi -tɛradɩ Zozi da man nɛn -kaa sɔɔnla 'si zɩɛ -a da, ɛn Bali -le "yi drɛ -cee vɛ -a. -Yee "wɛan -kaa ci 'e "nran, kɔɔ -a -cin a -kaa 'ji 'nan Bali -le 'tɛ 'san -taa "drɛlɛ -cee vɛ -a. 3Ɛn -te 'wɩ 'tɔndɔn bɔa -kaa man oo, -kaa ci 'e "nran "nyian. Kɔɔ -kaa -tɔa 'nan, -te -kaa ya -kaa yra yɩnan bɛ, e -pɔan 'sɔdɩ -nɔan -cɛɛ. 4Ɛn -te -kaa -pɔan 'sɔ bɛ, -cee yi -tɛradɩ Bali da "paa "da 'kpa 'plɛblɛ. Ɛn -te -cee yi -tɛradɩ Bali da a 'plɛblɛ bɛ, te -kaa yiɛ yra Bali lɛ. 5Ɛn -cee yiɛ 'fʋdɩ Bali lɛ zɩɛ -a "nɛn 'ka 'fo 'e "tun "dɩ. Kɔɔ -kaa -tɔa 'nan Bali -kaa ye "yi. Bali lei 'saun nɛn yaa -nyran -kaa 'ji bɛ, -yɛɛ 'wɩ zɩɛ -a -cin -tɔa -kaa 'ji.\n6Bali -kaa ye "yi, kɔɔ tʋ nɛn -kaa ya 'wɩ 'wlidɩ "le 'plɛblɛ 'wlu bɛ, ɛn Crizi -ka -kaa 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'gʋɛ -cee "wɛan. 'Wɩ zɩɛ e drɛ tʋ nɛn Bali -a 'pla 'e 'bɔ 'a bɛ -a man. 7Min -le 'wɩdɩ "man -e 'e 'ka min tɩglɩ 'lɛji bɛ e ya 'plɛblɛ. 'Pian -te min nɛn e cɩ -yee min "yi "a bɛ, -nyrɛn "bɛ e "we "man, -te e ya -kadɩ -a oo -e 'e 'fli -nɔn -yee 'wɩ 'ji. 8'Wɩ nɛn Bali -a drɛ bɛ, yaa -ci -kɔɔnman 'wein 'nan Bali -kaa ye "yi 'kpa tɩglɩ. Kɔɔ Crizi -kaa 'lɛji -ka 'wʋ, te -kaa ya tian 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'a Bali 'lɛ.\n9Ɛn Zozi Crizi -le -ka nɛn yaa 'wʋ bɛ -yee "wɛan nɛn 'bɛ nɛn 'gʋɛ Bali -kaa 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ. -Te Zozi Crizi 'wɩ zɩɛ -a drɛ, te -kaa ya tian 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'a bɛ, 'bɛ nɛn Bali -kaa 'sia 'e 'lɛ min tɩglɩ 'a 'gʋɛ, -mɛ "wɩ nɛn e -taa -a drɛlɛ -cɛɛ? Maan ve 'cɛɛ 'nan, yi nɛn Bali tin -tɛa 'trɛdanɔn da bɛ, Zozi -kaa "sia Bali -le nyran -blɩdɩ wlu -kpɔ. 10Ɛn "nyian bɛ, te -kaa ya tian Bali 'nanmannɔn 'a bɛ, ɛn Bali -kaa yei "sɛn 'e cin va -kaa 'vale 'waa 'e 'pɩ -le -kadɩ -a. -Te e 'wɩ zɩɛ -a drɛ te -kaa ya tian -a 'nanmannɔn 'a bɛ, 'bɛ nɛn -kaa drɛ -a beenun -a 'gʋɛ, -mɛ "wɩ nɛn e -taa -a drɛlɛ -cɛɛ? Maan ve 'cɛɛ 'nan, -a -pɩ Zozi Crizi -le wluandɩ -kanɔn 'va bɛ, -yee "wɛan nɛn Bali -taa -kaa 'silɛ 'wɩ 'ji, -e 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ 'e drɛ -cee vɛ -a. 11'Pian -a pɛɛnɔn "cɛɛ dɩ. 'Bɛ 'bɔ nɛn 'gʋɛ, -kaa san Zozi Crizi -kaa yei "sɛn 'e cin va -kaa 'vale Bali -a. 'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan ci "nrandɩ -dan a -kaa 'lɔ Bali va zia.\nZozi Crizi 'bɛ min "sia -kadɩ lɔ ɛn e 'belidɩ -nɔn -yrɛ\n12Min -tʋwli "le 'wɩ 'wlidɩ "nɛn yaa drɛ bɛ, -yɛɛ -maan 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ wla 'trɛda. Ɛn 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ zɩɛ, e -ta -kadɩ -a. Min 'bɔ 'tɔ nɛn Adan. 'Wɩ nɛn yaa drɛ bɛ, -yɛɛ -maan min -tʋdʋ pɛɛnɔn 'wɩ 'wlidɩ drɛ, ɛn -kadɩ 'pla o man. 13'Wɩ zɩɛ -yɛɛ -kɔɔnman 'nan, tʋ nɛn Bali 'ka tian -yee -pei -tɔ wɩ -nɔnlɛ Moizi lɛ dɩɛ, te blamin 'wɩ 'wlidɩ "dra 'trɛda. 'Pian tʋ zɩɛ -a man bɛ, 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ 'ka Bali -le -pei srɛdɩ -a dɩ, kɔɔ te Bali 'ka tian -a -nɔnlɛ Moizi lɛ dɩ. 14'Bɛ a zɩ, 'pian -e 'e 'sia Adan tʋ va -trilii -e 'e bɔ Moizi tʋ va bɛ, te minnun -kaaman. Minnun 'bɔ nɛn wa'a Bali wei -fɔlɛa 'o "trɔɛn -sru "le Adan -a drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩɛ, te o -kaaman.\nE ya "le 'an vɩ 'cɛɛ 'nan 'wɩ -mie -ji zia bɛ, Adan 'lee Crizi 'o cin 'sia. 15'Pian Adan -le 'wɩ 'wlidɩ "nɛn yaa drɛ bɛ, -a "nɛn "wɩ 'ka "le Bali -le "yi "nɛn e -ta -a 'trɛda bɛ -a "nɛn "wɩ -le 'wɩ 'zʋ dɩ. Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, -kaa -tɔa 'nan, minnun pɛɛnɔn -kaaman Adan -le 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ -le "wɛan. 'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, Bali -le "yi drɛ minnun pɛɛnɔn 'le vɛ -a min -tʋwli "le "wɛan. Min zɩɛ Zozi Crizi nɛn. -A va nɛn Bali ciɩla ɛn e 'yee "yi "nɔn -cɛɛ 'e 'ciɩladɩ "da. 16-Yee "wɛan Bali -le "yi "nɛn e -ta -a 'trɛda bɛ, -a "nɛn "wɩ 'ka "le Adan -le 'wɩ 'wlidɩ "nɛn yaa drɛ bɛ -a "nɛn "wɩ -le 'wɩ 'zʋ dɩ. Kɔɔ Adan 'wɩ 'wlidɩ "tʋ drɛ ɛn Bali tin -tɛ "da. 'Bɛ nɛn 'gʋɛ blamin -le 'wɩ 'wlidɩ "a "kaga, 'pian "yi "nɛn Bali -a drɛ blamin lɛ 'e "tun "bɛ, -yɛɛ -maan Bali min "siala min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ.\n17Maan ve "nyian 'nan, min -tʋwli "le 'wɩ 'wlidɩ "nɛn yaa drɛ bɛ, -yɛɛ -maan -kadɩ 'pla blamin man. -Te 'bɛ a zɩɛ, 'bɛ nɛn Bali "yi drɛ -cɛɛ 'e 'ciɩla "da ɛn e -kaa 'sia 'e 'lɛ min tɩglɩ 'a 'gʋɛ, -mɛ "wɩ nɛn e -taa -a drɛlɛ -cɛɛ? Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'wɩ nɛn Zozi Crizi -a drɛ bɛ, -yɛɛ -maan 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ e ya -cee vɛ -a.\n18'Wɩ 'kpa nɛn! 'Wɩ 'wlidɩ "tʋwli "nɛn min -tʋ -a drɛ bɛ, -yɛɛ -maan ɛn min -tʋdʋ pɛɛnɔn a Bali -le tin -tɛdɩ min da wlu. Ɛn "nyian bɛ, 'wɩ tɩglɩ 'tʋwli "nɛn min -tʋ -a drɛ bɛ, -yɛɛ -maan Bali minnun pɛɛnɔn 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ ɛn e 'belidɩ -nɔn -wlɛ. Crizi -le -kadɩ yiba "plan da bɛ -nyrɛn. 19Min -tʋwli "le Bali wei nɛn yaa -fɔla 'e "trɔɛn -sru "bɛ, -yɛɛ -maan ɛn min "kaga drɛ 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn 'a. -A -tʋwli "nɛn "nyian, min -tʋwli "le 'ta wʋladɩ Bali wei da bɛ, -yɛɛ -maan min "kaga -kɔlaman drɛdɩ -a min tɩglɩ 'a Bali 'lɛ.\n20Ɛn -mɛ "le "wɛan nɛn Bali -ta -pei -tɔ wɩnun -a "mɛn? E -ta -a 'nan -e blamin 'e -tɔ 'nan 'e ya -pei -tɔ wɩ "kaga "srɛzan -a. 'Pian fɛnan nɛn Bali -le -pei -tɔ wɩ cɩ 'e srɛdɩ "kaga "bɛ, -a fɛ 'bɔ 'nan nɛn Bali -le "yi -ciala "da "nyian. 21Kɔɔ 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ 'bɛ -maan -kadɩ 'pla blamin man. Ɛn Bali -le "yi 'bɛ -maan Bali min "siala 'e 'lɛ min tɩglɩ 'a -e 'e 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a -nɔn -yrɛ. 'Wɩ nɛn -kaa san Zozi Crizi -a drɛ bɛ, -yɛɛ -maan 'belidɩ zɩɛ e dra -cee vɛ -a.


Biblu’n nun ndɛ: Sa nga ti yɛ be tranwlɛ’n fili be sa’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Anglais Arabe Arménien Arménien (occidental) Assamais Ateso Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bambara Bas Allemand Bichlamar Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Finnois Français Féroïen Ga Gallois Garifuna Goun Grec Groenlandais Guarani Guna Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Jula Kabardino-tcherkesse Kabye Kabyle Kachin Kannada Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisi Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes britannique Langue des signes colombienne Langue des signes costaricienne Langue des signes espagnole Langue des signes estonienne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes hongroise Langue des signes japonaise Langue des signes mexicaine Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Langue des signes tchèque Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lao Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lugbara Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mende Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ngabere Niue Norvégien Nuer Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otomi Ouïghour (Arabe) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quiché Rarotongan Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swati Tagalog Tajiki Tamoul Tankarana Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Wolof Xhosa Yoruba Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nAN nian sa nga w’a ju siɛn’n. Be su fuan Adam nin Ɛvu Edɛni fie’n nun. ?Amun si like ti’n?\nBe yoli sa tɛ dan kpa kun ti ɔ. Ɔ maan Zoova tuli be fɔ. ?Amun si sa tɛ nga Adam nin Ɛvu be yoli’n?\nLike nga Ɲanmiɛn seli be kɛ nán be yo’n yɛ be yoli ɔ. Ɲanmiɛn seli be kɛ be kwla di fie’n su waka mma kwlaa. Sanngɛ waka kun i mma liɛ’n, ɔ seli kɛ nán be di, afin sɛ be di’n, bé wú. Waka sɔ’n ti i bɔbɔ i liɛ. Kusu e si kɛ sran uflɛ i like falɛ’n timan kpa. ?Nɛn i ɔ? ?Sanngɛ ngue sa yɛ ɔ juli ɔ?\nCɛn kun, kɛ Ɛvu kunngba o fie’n nun lɔ’n, wuo kun nin i be ijɔli. Amun bu i sin be nian! Ɔ seli Ɛvu kɛ ɔ di waka mma nga Ɲanmiɛn seli kɛ nán be di’n. Sanngɛ nn i nun mɔ Zoova yí wuo’n, w’a yimɛn i kɛ ɔ ijɔ. I sɔ’n ti, sɛ wuo’n ijɔli’n, nn sran kun yɛ maan ɔ ijɔli ɔ. ?Wan yɛle sran sɔ’n?\nNán Adam ɔn. Yoo, sɛ nán Adam’n niɔn, nn ɔ́ yó sran nga Zoova dun mmua yili be’n naan w’a yi asiɛ’n, be nun kun. Sran sɔ mun yɛle anzi mun, yɛ e kwlá wunman be. Anzi sɔ’m be nun kun wa tuli i wun kpa. Angunndan nga ɔ fali’n, yɛle kɛ ɔ́ yó kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ sie ninnge mun’n sa. Kpɛkun ɔ kunndɛli kɛ sran’m be yaci Zoova lɛ naan be ɲin yi i bɔbɔ’n. I yɛ ɔ ti anzi nga ɔ yoli mɔɔ wuo’n ijɔli’n niɔn.\nAnzi sɔ’n lakali Ɛvu. Afin kɛ ɔ seli i kɛ sɛ ɔ di waka mma’n, ɔ́ yó kɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ sa’n, ɔ fali i ndɛ’n su. Ɔ maan ɔ dili waka mma’n, yɛ Adam dili wie ɔ. Adam nin Ɛvu be ɲin w’a yiman Ɲanmiɛn, i ti yɛ maan be tranwlɛ klanman’n, ɔ fili be sa ɔ.\nSanngɛ cɛn wie lele Ɲanmiɛn fanngan nun’n, asiɛ wunmuan’n wá yó ɲɛnmɛn kɛ Edɛni fie’n sa. E ɲrun lɔ’n, é wá wún wafa nga amun kwla di junman sɔ’n wie naan asiɛ’n w’a yo ɲɛnmɛn sɔ’n. Sanngɛ siɛn’n, maan e dun mmua e wun sa nga ɔ tɔli Adam nin Ɛvu be su’n ka.\nBo Bolɛ 2:16, 17; 3:1-13, 24; Sa Nglo Yilɛ 12:9.\n?Desɛn’n su lɛ’n, ngue yɛ ɔ su ɲan Adam nin Ɛvu ɔ?\n?Ngue ti yɛ Zoova tuli be fɔ ɔ?\n?Ngue ndɛ yɛ wuo kun kan kleli Ɛvu ɔ?\n?Wan yɛ ɔ yoli maan wuo’n nin Ɛvu be ijɔli ɔ?\n?Ngue ti yɛ Adam nin Ɛvu be tranwlɛ klanman’n fili be sa ɔ?\nKanngan Bo Bolɛ 2:16, 17 nin 3:1-13, 24 nun.\n?Wafa sɛ yɛ kosan nga wuo’n usali Ɛvu’n, ɔ tɔn Zoova suɛn ɔn? (Bob. 3:1-5; 1 Zan 5:3)\n?Wafa sɛ yɛ e kwla fa Ɛvu i ajalɛ’n e tu e wun fɔ nun ɔn? (Fil. 4:8; Zak 1:14, 15; 1 Zan 2:16)\n?Sa benin nun yɛ Adam nin Ɛvu b’a dimɛn i nanwlɛ kɛ be bɔbɔ yɛ be fɔnnin ɔn? (Bob. 3:12, 13)\n?Wafa sɛ yɛ anzi nga be sieli be fie’n i wia’n i afiliɛ lɔ’n, be suan Zoova i kwlalɛ’n i bo ɔ? (Bob. 3:24)\nKanngan Sa Nglo Yilɛ 12:9 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Satan kwla yoli mɔ klɔ sran’m be jasoli Ɲanmiɛn i sielɛ’n i wun ɔn? (1 Zan 5:19)


Biblu’n nun ndɛ: B’a nunnun Zerizalɛmu klɔ’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nKƐ NƐBIKADNƐZALI fali Izraɛlifuɛ’m be nun angunndanfuɛ mun ɔli Babilɔni’n, i afuɛ blu yɛ. Ɔ maan siɛn’n, amun nian sa nga w’a ju Zerizalɛmu su’n. Be su yra klɔ’n! Kpɛkun Izraɛlifuɛ nga b’a kunman be’n, be liɛ’n be fa be kɔ lomuɛn Babilɔni.\n?Nán ndɛ nga Zoova i nuan ijɔfuɛ’m be kannin yɛ ɔ o lɛ? ?B’a seman kɛ sɛ nvlefuɛ’m b’a yaciman be sa tɛtɛ’m be yolɛ’n, be klɔ’n ɔ́ núnnún? Sanngɛ nvlefuɛ’m b’a faman be su b’a sieman ndɛ nga Zoova i nuan ijɔfuɛ’m be kannin’n su. Be yacili Zoova lɛ, amuɛn mun yɛ be sɔli be ɔ. I sɔ ti’n ɔ fata kɛ be tu be fɔ. Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ Ezekiɛli ti yɛ maan e si Izraɛlifuɛ’m be sa tɛtɛ nga be yo be blɛ sɔ’n nun’n niɔn, afin ɔ kan be ndɛ kle e.\n?Amun si Ezekiɛli? Gbanflɛn nga Nɛbikadnɛzali fali be ɔli Babilɔni’n, i afuɛ blu ka naan b’a nunnun Zerizalɛmu klɔ’n, be nun kun ɔn. I blɛ kunngba’n nun yɛ be fali Daniɛli nin i janvuɛ nsan mun, Sadraki nin Mesaki ɔ nin Abɛdi-Nego be ɔli wie ɔ.\nI nun mɔ Ezekiɛli te o Babilɔni lɔ’n, yɛ Zoova yili ninnge tɛtɛ nga be yo i Ɲanmiɛn i sua nun Zerizalɛmu lɔ’n, be nglo kleli i aolia nun ɔn. Zoova maan Ezekiɛli mɔ aolia nun’n ɔ o Zerizalɛmu lɔ’n, ɔ wunnin sa tɛtɛ kwlaa nga be yo i Zoova i sua nun lɔ’n. Like nga Ezekiɛli wunnin kɛ sran’m be su yo’n, ɔ ti tete like dan kpa!\nZoova seli Ezekiɛli kɛ: ‘Nian tete sa nga be su yo i min sua nun’n. Nian kɛ b’a yi wuo mun nin nnɛn wie mun ekun be nzɔliɛ talɛ ng’ɔ sin yia min sua wun sɛsɛsɛ yɛ’n. Kpɛkun nian kɛ Izraɛlifuɛ’m be su sɔ be ɔ!’ Ezekiɛli kwla wunnin ninnge sɔ mun, ɔ maan ɔ kwla klɛli sa sɔ m’ɔ wunnin be’n fluwa’n su.\nZoova usali Ezekiɛli kɛ: ‘?A wun like nga Izraɛlifuɛ’m be kpɛnngbɛn’m be fia be yo’n?’ Ezekiɛli wun i sɔ’n sakpa. Sran yasua’m be ti ableso (70). Be o lɛ be su sɔ amuɛn. Be ndɛ nga be kan’n yɛ: ‘[Zoova, NW ] wunman e. [Zoova, NW ] nin e nunman nun kun.’\nYɛ Zoova fali bla wie mun mɔ be ti sua’n i nglo lɔ lika anuan’n nun lɛ’n, ɔ kleli Ezekiɛli ɔ. Be titi ase be su sɔ amuɛn mɔ be flɛ i Tamizi’n. Kpɛkun ɔ kleli sran nga be o Zoova i sua’n i anuan nun’n! Be ti yasua ko ju ablaɔn nin nnun (25). Ezekiɛli wun be kwlaa sɔ’n kpan. Be ɲin kpɛ wia afiliɛ lɔ b’a koto be su sɔ wia’n!\nZoova seli kɛ: ‘Minniɛn nga be bu’a min wie. ?Be yo ninnge tɛtɛ lele sanngɛ ɔ fata kɛ be fa ju min anuan nun wa?’ I sɔ ti Zoova waan: ‘Min liɛ’n nga ń wá fá yó be’n, ɔ́ jú be. Nunnunlɛ nga ń wá núnnún be’n, n su siman be aunnvuɛ.’\nKɛ Zoova kleli Ezekiɛli aolia nun ninnge sɔ mun’n, i afuɛ nsan su cɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli ɲin kekle Nɛbikadnɛzali su ɔ. Yɛ ɔ fali alɛ wlali be sin ɔn. Kɛ ɔ dili afuɛ kun nin sin’n, Babilɔnifuɛ’m be kpɛli klɔ’n i wun talɛ’n nun toklo, kpɛkun be wɔli klɔ’n nun. Be kunnin nvlefuɛ’m be dan lika, be fali be nun wie mun ɔli lomuɛn Babilɔni.\n?Ngue ti yɛ Zoova yacili Izraɛlifuɛ mun lɛ mɔ ɲrɛnnɛn dan nga tɔli be su ɔ? Be ɲin mɔ w’a yimɛn i mɔ b’a nantiman i mmla’m be su’n ti ɔ. I sɔ’n kle e kɛ ɔ ti cinnjin kpa kɛ e nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su cɛn kwlaa.\nI bo bolɛ nun’n, be yacili be akpasua kan kun Izraɛli i nvle’n su. Famiɛn Nɛbikadnɛzali fali Zuifu kun mɔ be flɛ i Gɛdalia’n, kɛ ɔ yo be su kpɛn. Sanngɛ Izraɛlifuɛ wie’m be kunnin i. Ɔ maan Babilɔnifuɛ’m be wun srɛ wa kunnin nvlefuɛ mun. Be bui kɛ Babilɔnifuɛ’m bé wá bá naan bé núnkun be ekun, be sa tɛ ngalɛ’n ti. I ti, be kwlaa be wanndi ɔli Ezipti. Bé kɔ́’n, be fali Zeremi ɔli.\nIzraɛli nvle’n kali srolo, sran fi w’a kaman su. Asiɛ’n kali ngbɛn sa lele afuɛ ableso (70). Sran fi w’a kaman su. Sanngɛ Zoova waan kɛ afuɛ ableso’n (70) i nuan ko yia’n, ɔ́ fá Izraɛlifuɛ mun sá be sin be asiɛ’n su ekun. ?I blɛ kunngba sɔ nun’n, ngue like yɛ ɔ yoli Izraɛlifuɛ nga be fa be ɔli Babilɔni’n niɔn? Amun e nian.\n2 Famiɛn Mun 25:1-26; Zeremi 29:10; Ezekiɛl 1:1-3; 8:1-18.\n?Kɛ nga e fa wun i desɛn’n su lɛ sa’n, ngue sa yɛ w’a tɔ Zerizalɛmu klɔ’n ɔ nin Izraɛlifuɛ’m be su ɔ?\n?Wan yɛle Ezekiɛli, yɛ ninnge tɛtɛ benin yɛ Zoova yili i nglo kleli i ɔ?\n?Kɛ mɔ Izraɛlifuɛ’m be ɲin w’a yiman Zoova’n, ndɛ benin yɛ Zoova kannin ɔn?\n?Kɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli ɲin kekle famiɛn Nɛbikadnɛzali su’n, famiɛn’n yoli be sɛ?\n?Ngue ti yɛ Zoova yacili Izraɛlifuɛ’m be lɛ mɔ ɲrɛnnɛn dan nga tɔli be su sɔ ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Izraɛli nvle’n kali ngbɛn ɔn, yɛ ɔ kali sɔ lele afuɛ nɲɛ?\nKanngan 2 Famiɛn Mun 25:1-26 nun.\n?Wan yɛle Sedesiasi, yɛ ngue sa yɛ ɔ juli i su ɔ? ?Wafa sɛ yɛ i sɔ’n yoli maan Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga ɔ o Biblu’n nun’n kpɛnnin su ɔ? (2 Fam. 25:5-7; Eze. 12:13-15)\n?Wan yɛ Zoova se kɛ ɔ fali Izraɛli yili i sa tɛ’n nun ɔn? (2 Fam. 25:9, 11, 12, 18, 19; 2 Nyo. 36:14, 17)\nKanngan Ezekiɛl 8:1-18 nun.\n?Wafa sɛ yɛ asɔnun tɛtɛ’m be yoli kɛ Izraɛlifuɛ mun mɔ be sɔ wia’n sa ɔ? (Eze. 8:16; Eza. 5:20, 21; Zan 3:19-21; 2 Tim. 4:3)


Luk 17 YRENT - "Bɛ -sru ɛn Zozi -a 'vɩ 'e -srunɔn lɛ - Bible Search\nZozi 'wɩ 'pla 'e -srunɔn lɛ\n(Mt 18.6-7, 15, 21-22; Mk 9.42)\n1"Bɛ -sru ɛn Zozi -a 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «'Wɩnun nɛn o -kɔlaman o min "sia Bali -sru "bɛ, o ya 'trɛda "kaga. 'Pian min nɛn yaa drɛ ɛn 'wɩ zɩɛ 'e bɔ min -tʋ man bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ -a san man. 2E ya "le 'o -kɔlɛbu -fɔ min zɩɛ -a 'klan, -e 'o tuʋ jemie -va. 'Bɛ "yi mlin, "tɔgɔ 'e drɛ -e 'mɛn 'nɛn 'tʋ 'e 'si 'an -sru. 3'Ka drɛ "yi 'ka 'fli -va!\n-Te 'i "bʋɩ -tʋ 'wɩ 'wlidɩ drɛ bɛ, 'i 'wɩ tɩglɩ tin 'ba -yrɛ. -Te yaa -tɔ 'e 'fli -lɔ bɛ, -e 'i man wɩ 'cɛ! 4Ɛn -te e 'wɩ 'wlidɩ drɛ 'yiɛ 'e 'pa -a 'sɔravli yidɛ 'wlɛ 'tʋwli 'wlu, te e lia 'e da 'i 'va 'e 'pa -a 'sɔravli, te yaa ve 'yiɛ 'e 'bɔ 'a bɛ, 'i man wɩ 'cɛ!»\n5-A -nan nɛn Zozi 'le 'pasianɔn -a 'vɩ Minsan 'bɔ lɛ 'nan: «'I 'kʋe yi -tɛradɩ 'i da 'pa "da!»\n6Ɛn Minsan "e 'nan: «-Te 'cee yi -tɛradɩ Bali da a "wɛnnɔn "le fei fɛ 'wlɛ 'tʋ -le 'wɩ 'zʋ bɛ, kaa ve yiba -dan 'gʋɛ -yrɛ 'nan: ‹'I 'sʋra, 'i 'kʋ -tɔ jemie -va›, yaa dra.»\nZozi -sruzan 'nyranman "paa 'e 'ci -a -tʋwli\n7«'Ka 'ci "nrɔn 'wɩ 'gʋɛ -a da! 'Cee nɔan a, ɛn e 'nyranman "paa 'cee fei, -te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'e yiɛ -tɔa 'cee -winun va. Min -tʋ 'ka 'ka yei, -te nɔan zɩɛ e 'si lua, e -ta bɛ, -e 'e vɩ -yrɛ 'nan: ‹'I 'ta "nyiandʋ -nyran fɛ -sru "dɩ?› 8'Pian yaa ve -yrɛ 'nan: ‹'I fɛnun -tɔɛn "nyiandʋ, 'i 'man wʋʋ, -e 'i 'ta 'mɛn fɛ 'pa! -Te an fɛ blɩ, an 'kan, ɛn an 'yi mlin bɛ, -e 'i 'yie vɛ -blɩ.› 9Ɛn "nyian bɛ, min -tʋ 'ka 'yee nɔan muo 'fɔa 'nyranman nɛn yaa 'pa bɛ -a man dɩ. 10Zɩ ka cɩ Bali lɔ zɩɛ. -Yee "wɛan -te ka cɛɛn Bali -le 'nyranman nɛn e 'nan 'ka 'pa bɛ -a man bɛ, 'ka vɩ 'nan: ‹Nɔan "tun "nɛn 'kʋa. 'Wɩ nɛn e cɩ "le 'kʋ drɛ bɛ, -a 'bɔ nɛn kʋa drɛ.› »\nZozi -kogobe 'si min -fu man\n11Te Zozi a -kʋnan Zeruzalɛm zia bɛ, e ciɩladɩ 'sia Samari 'lɛglɔn 'lee Galile 'lɛglɔn yei. 12Zɩ Zozi "ta bɔala 'fla 'tʋ da bɛ, ɛn -kogobe -tɛnɔn 'fu -ta -a 'lɛ. O -fʋ "man "kɔɔbli, 13ɛn o -paandɩ 'sia -yrɛ. Waa 'vɩ 'nan: «'Kʋ 'san Zozi! 'I yra 'si! 'I 'kʋ nyrinda 'si!»\n14Zɩ Zozi o 'yɩ bɛ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'kʋ 'ka 'fli -kɔɔn Bali -pannɔn lɛ.» "Wɛɛ -kɔn -kʋnan -sia bɛ, ɛn -kogobe 'si o pɛɛnɔn man.\n15Zɩ o va min -tʋ -a 'yɩ 'nan, -kogobe 'si 'e man bɛ, ɛn e 'li 'e da Zozi 'va. E Bali 'tɔ bɔdɩ 'sia wei 'plɛblɛ 'a. 16Zɩ e 'bɔ Zozi man bɛ, ɛn e "po sɔɔn "wlu, 'e yra blula, ɛn yaa muo "fɔdɩ 'sia. Min zɩɛ e "sia Samari, Zuif min "cɛɛ dɩ.\n17Ɛn Zozi -a laabʋ minnun lɔ 'nan: «-Kogobe 'si min -fu bɛ, o pɛɛnɔn man. Ɛn min 'sɔrasiɛn a nyin zia? 18-Mɛ "le "wɛan nɛn min nɛn e 'ka Zuif min -a dɩɛ, -yɛɛ 'si o yei, ɛn e -ta Bali 'tɔ "yi "vɩlɛ?» 19-A -nan nɛn Zozi -a 'vɩ min zɩɛ -yrɛ 'nan: «'I 'wluan, 'i 'kʋ! I yi -tɛra 'an da, -yee "wɛan 'i beli.»\nBali mingɔnnɛn -ble min da 'kɔ?\n20Farizɛn 'nɔn -a laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «Tʋ "cɛn "man nɛn Bali mingɔnnɛn -blɩdɩ "siala?» Ɛn e -wlɛ 'nan: «Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'ka 'taa "le fɛ nɛn waa ye bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ. 21Ɛn wa'a 'kɔlaman -e 'o vɩ 'nan, -yɛɛ 'bɔla -miɛn dɩ, ɛn -yɛɛ 'bɔla 'gʋ dɩ. Maan ve 'cɛɛ 'nan Bali mingɔnnɛn -blɩdɩ 'sia 'ka yei 'va.»\nZozi 'le -tadɩ pee dra 'kɔ?\n(Mt 24.26-28, 37-41)\n22"Bɛ -sru ɛn Zozi -a 'vɩ 'e -srunɔn lɛ 'nan: «Tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ bɛ, te ka ya "va 'nan 'ka Blamin -pɩ ye. -Te e ya yi -tʋwli "cɛ "a oo, ka ya "vale 'ka ye -kpɔ, 'pian ka'a 'kɔlaman -a yɩdɩ -a "fo "dɩ. 23Tʋ zɩɛ -a man nɛn minnun -a ve 'cɛɛ 'nan, e ya -miɛn, ɛn e ya 'gʋ. 'Pian te 'ka 'kʋ -nan dɩ, ɛn te 'ka sɔɔnla o -sru "dɩ. 24Kɔɔ tʋ nɛn Blamin -pɩ -taa "man "bɛ, e -taa "le laa -paan "le 'wɩ 'zʋ. E 'wlei -wlei -fɔa, -e -a -san 'e labli 'cɛn 'ji "fo. 25'Pian e ya "le Blamin -pɩ 'e yra yɩ, ɛn -naagʋnɔn 'o 'nan "man 'vaa, -e 'wɩ zɩɛ 'e drɛ.\n26Tʋ nɛn Blamin -pɩ -taa "man "bɛ, 'wɩnun nɛn minnun -a drɛ 'li Noe tʋ va bɛ, waa dra "nyian. 27Kɔɔ Noe tʋ va bɛ, minnun fɛ blɩ, o -wɛn mlin, o lɩ 'pa, ɛn o -kɔnnɛn 'pa. Waa drɛ zɩɛ -trilii, ɛn tʋ nɛn Noe -wlamlan -klʋ -dan ji bɛ e 'bɔ. Tʋ zɩɛ -a man nɛn laa -dan fɛndɩ 'sia, ɛn o pɛɛnɔn 'nan -nyan.\n28Ɛn "nyian bɛ, 'wɩnun nɛn minnun -a drɛ 'li Lɔt tʋ va bɛ, waa dra "nyian. Minnun fɛ blɩ, o -wɛn mlin, o fɛnun lɔɔ, o fɛnun taan, o feinun paa, o 'kɔnnun tɔɔ. 29'Pian yi nɛn Lɔt 'si Sodɔm bɛ, -a -nan nɛn Bali 'tɛ 'lee 'tɛ nyin nɛn -a -koei "min -tɛa "bɛ, -a -fɛn laa 'a 'fla zɩɛ -a da. Ɛn o pɛɛnɔn 'nan -nyan.\n30'Wɩ 'tʋwli zɩɛ -a 'bɔ nɛn minnun -kɔan -a drɛnan, ɛn Blamin -pɩ -taa. 31Tʋ zɩɛ -a man bɛ, min nɛn e cɩ 'yee 'kɔn 'lɛ "nɛn "bɛ, te 'e -wla 'kuin fɛ -tʋ 'sinan dɩ! Ɛn min nɛn fei bɛ, te 'e li 'e da 'fla dɩ! 32'Wɩ nɛn 'li e 'bɔ Lɔt nan man, te 'e yiɛ 'tɔ 'e koda bɛ, 'e 'wɩ 'cin -trɔa 'ka 'ji! 33Min nɛn e cɩ 'e 'ladɩ 'yee 'trɛda da bɛ, ya'a ye dɩ. 'Pian min nɛn 'e 'pɛ 'si 'yee 'trɛda da "fo, ɛn yaa -nɔn 'mɛn bɛ, -a san 'bɛ 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a ye.»\n34Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'nan, -pei zɩɛ -a man bɛ, min "fli -kɔan 'o nyinnandɩ -saa -tʋwli "da, waa -tʋ "siala, -e -a -tʋ "e -fʋʋ. 35Ɛn lɩmɔn "fli -kɔan "fɛ -sɔnnan, waa -tʋ "siala, -e -a -tʋ "e -fʋʋ. 36[Ɛn min "fli -kɔan fei -tʋwli "da, waa -tʋ "siala, -e -a -tʋ "e -fʋʋ.»]\n37-A -nan nɛn Zozi -srunɔn -a laabʋ -yrɔ 'nan: «'Kʋ 'san! 'Wɩ zɩɛ nyin zia nɛn e dra?»\nƐn e 'nan -wlɛ 'nan: «Fɛnan nɛn -wi -kadɩ cɩ 'e pladɩ bɛ, -a ta lou "nɛn -wi pɛa "blɩ "lomannun 'o 'ble!»


I kunngba'n, n klô ke tannin nga mmla'm bé kla'n bé kle i kpa, nanh man bé fa bé wun klé, sannge man bé sié bé wun kpa. Ke béh siésiéh bé wun'n, nanh man bé fa bé wla gue bé ti bo bé yô'n, nin sika okwle, nin aflé, nin trale b'o le gua'n bé su, sannge man bé yô swran yé, afin bla nga bé srô Nyanmien'n, se bé yô soo o ti kpa. Man mmla'm bé tran diin bé sié bé su liké nga bé klé bé'n su, man bé yô bé wun aénvue. N kpli'an su ke bla klé liké, ye o sié yasua, sannge mon o tran diin. Afin Adam ye Nyanmien dun mmua yii io, i sin ye o yii Èveo, ye nanh Adam ye bé leke io, sannge Ève b'o ti bla nion. Ke bé leke bo bé nyenniin'n, ye o yôli sa te nion. Sannge se bla lafi Nyanmien su kpa, o klô swran titi, o yô Nyanmien lie mlonmlon, b'o nien i wun su kpa'n, se o kô wu ba'n, oh fitéh nun.\nN kpli'an su ke bla klé liké, ye o sié yasua, sannge mon o tran diin.\n1 Corinthefue 11:3\nSannge kusu n klô ke an wun i wle kpa ke Christ ye o sié blaa, ye Nyanmien kusu sié Christ.\n Ke o yôô so'n, Jésus nin i sonnzonfue blu-nin-nnyon'n, bé oo klo dandan nin klo kanngan'n kwlaa bé su, o kan Nyanmien nde, o bô Nyanmien siéle dyasin fe'n klé bé. Bé nin bla b'o yôô bé nun wié'm bé dyuédyué, b'o fuaan asie usu b'o su wié'm bé su'n, ye bé olio. Bla so mun yele Marie bo bé flee Madeleine'n bo Jésus fuaan asie usu nsô i wun'n, nin Chuza b'o nian Hérode i ninngé'm bé su'n i yi Jeanne, ye Suzanne, ye bla wié mun ékun. Bla so'm bé bobo ye bé kunnde liké man béo.\n Bla mun, ke an bu é Min'n i swran'n, anh bu amun wun'm bé swran so, nanh an fa amun nyin wlawla bé, afin yasua ye o sié blaa, ke Christ kusu ti Asonun'n i sukpen'n sa. I ye o ti Asonun'n b'o ti i wunnen'n i Ti Défueo. Ke asonunfue'm bé bu Christ swran'n, man mmla'm bé bu bé wun'm bé swran so sa'n kwlaa nun. Yasua mun, ke Christ klôli Asonun'n, amun kusu anh klô amun yi mun so. Afin Asonun'n ti, o fe i wun mannin nan ke o wunnziin b'o yô yeiin i nde'n ti'n, o katyi Nyanmien lie mlonmlon. O yôé so nan ke Asonun'n beh i wun le'n, oh wunh ke o ti klaan, o ti yeiin, le fi nu'en i wun, i wun trale'n ti'a nyonnyonwa, o ti Nyanmien lie mlonmlon. I so'n ti, yasua mun, anh klô amun yi mun ke an fa klô i bobo wun. Swran fi kpo'e i bobo wun, sannge o te i wun, o nien i wun su ke Christ kusu nian Asonun'n i lika'n sa, afin é ti i wunnen'n i lika'n wié. «I so'n ti ye man yasua yatyi i si nin i nin, o fe i wun menten i yi, ye bé nnyon'n bé katyi swran wunmuan nion.» Nanwle nde so'n b'o te nglô wa'n ti nanndôlie. Ke n ken i so'n, n fa nde so'n sunnzun Christ nin Asonun'n, sannge kusu o ti amun lie wié. Man yasua kun klô i yi ke o fa klô i bobo wun'n sa, ye man mmla'm bé kusu bé bu bé wun'm bé swran.\n Ke Jésus nin i sonnzonfue'm béh koh bo bé dyuu klo kun su'n, Jésus wluu klo'n nun, nan bla kun bo bé flee Marthe'n wa sikéé kpa. I niaan bla kun bé flee Marie, o tran asé é Min'n i wun le o tié i nde b'o kan'n. Sannge Marthe nyin ti blôwa bé lika nianle'n ti. O ba é Min'n i wun le, o sé i ke: ?Ke min niaan'n yatyi liké'n kwlaa n sa nun'n, o yômon o ya? Séé mon o uka min. É Min'n sé i ke: Marthe, Marthe, a kôkô, ye o nyin blô liké sunman su. Sannge liké kunngba tye ye o ti kpaa, Marie a fe i nun kpafue'n, bo swran fi su démen i sa nun.\n Kan klé bla kpenngben mun ke bé kusu bé yô sa nga Nyanmien swran yôo o ti su'n. Nanh man bé di abla, nanh man bé yô nzanbôefue. Man bé yô sa ng'o ti kpa'n nan bé fa klé talua mun ke bé klô bé klô bé wun nin bé mma mun, bé yô sa i nuan su, nanh man bé yô sa sukusuku, man bé yô awlô bla kpa, man bé yô klun-ufuéfue, nanh man bé fa bé nyin wlawla bé wun mun, man bé bu bé swran, nan swran fi a sé'a ke Nyanmien nde'n ti'a kpa.\n1 Corinthefue 14:33-35\n afin Nyanmien yô sa i nuan su, o klô'a sa sukusuku'n. Nanh man mmla'm bé idyo asonun'n nun, afin se bé idyo'n, o ti'e i nuan su. Ke bé bo bé ti Nyanmien lie'n ke bé yôé so asonun'n kwlaa nuon. Man mmla'm bé nyin yi bé bo bé sié bé'n afin bé klé mmla'n nun so. *** Se bé wu'an sa wié wle bo bé waan béh usah nun'n, man bé usa bé wun mun awlô lo, afin se bla kun idyo asonun'n nun'n, o ti nyannzuen.\nMan mmla'm bé tran diin bé sié bé su liké nga bé klé bé'n su, man bé yô bé wun aénvue.\n Bla mun, ke an bu é Min'n i swran'n, anh bu amun wun'm bé swran so, nanh an fa amun nyin wlawla bé, afin yasua ye o sié blaa, ke Christ kusu ti Asonun'n i sukpen'n sa. I ye o ti Asonun'n b'o ti i wunnen'n i Ti Défueo. Ke asonunfue'm bé bu Christ swran'n, man mmla'm bé bu bé wun'm bé swran so sa'n kwlaa nun.\nN klô ke an si é niaan bla Phoebé, o ti Cenchrées lo asonunfue'm bé lika nianfue.\n nan bé fa klé talua mun ke bé klô bé klô bé wun nin bé mma mun, bé yô sa i nuan su, nanh man bé yô sa sukusuku, man bé yô awlô bla kpa, man bé yô klun-ufuéfue, nanh man bé fa bé nyin wlawla bé wun mun, man bé bu bé swran, nan swran fi a sé'a ke Nyanmien nde'n ti'a kpa.\nBla mun, ke an bu é Min'n i swran'n, anh bu amun wun'm bé swran so, nanh an fa amun nyin wlawla bé,\nI so'n ti, man bé nga bé te yô talua'n bé dya bian, bé wu ba, bé nian bé awlô'n su, nan é kpofue'm bé kwla satyi a é wun.\n Bla kpanngban bo bé nin Jésus fin Galilée bali bo bé nien i lika'n, bé ô le, bé dyran mmua lo bé nien. Marie b'o fin Magdala'n, nin Marie Jacques nin Joseph bé nin'n, ye Jean nin Jacques bo bé ti Zébédée i wa'n bé nin'n, bé ô bé nun wié.\nNh yôh Andronicus nin Junias bo bé ti n wôsufue'n, bé liké. Bé ti n wiéngu bisuafue, bé nga Jésus sunmaan bé'n, bé bô bé dunman kpa. Bé dun mmua fa bé wun maan Christ, nan man fa min wun a men.\nKe amun nyin yi Christ'n ti, anh bu amun wiéngu swran.\nSannge o lie'n, nian nde nanwle nga bé kléli wo'n su klé.\n1 Corinthefue 11:7\nSannge yasua b'o man bé wun wafa nga Nyanmien ti'n nin i nyrunnyan'n, se o kete i ti'n, o ti'e i su. Ye bla kusu ba yasua i nyrunnyan,\n1 Timothée 2:13-14\n Afin Adam ye Nyanmien dun mmua yii io, i sin ye o yii Èveo, ye nanh Adam ye bé leke io, sannge Ève b'o ti bla nion. Ke bé leke bo bé nyenniin'n, ye o yôli sa te nion.\nSannge i so swran lie'n, mon o yô swran bo bé kwla satyi'e i wun kaan sa, bo i yi ti kun, b'o nien i wun su kpa, b'o si ngwlele, b'o yô sa i nuen su, b'o ti aklunyéfue, b'o si liké klé.\nMan bé yi'm bé kusu bé yô swran nanwlefue, nanh man bé yô abla difue, man be bu akunndan, man bé yô swran bo bé kwla fa bé wla gua bé su sa'n kwlaa nun.\nafin yasua ye o sié blaa, ke Christ kusu ti Asonun'n i sukpen'n sa. I ye o ti Asonun'n b'o ti i wunnen'n i Ti Défueo.\nKan klé bla kpenngben mun ke bé kusu bé yô sa nga Nyanmien swran yôo o ti su'n. Nanh man bé di abla, nanh man bé yô nzanbôefue. Man bé yô sa ng'o ti kpa'n\nNnya mun, ke an si ke amun yi'm bé wunmien'n dyu'a amun lie'n nun'n, amun nin bé tran kpa. Anh bu bé swran, afin yé nga Nyanmien yô amun b'o man amunh nyanh nguan'n, o yô bé wié. Se an yô'a so'n, amun nin Nyanmien su kwla kôkô'a yale wafa ng'o ti su'n.\n Bla mun, nanh an fa amun nyin wlawla amun wun mun, anh bu bé swran, afin é Min'n i nyrun se an yô so'n, o ti kpa. Yasua mun, anh klô amun yi mun, nanh an yô amun nyrun wiwi bé wun.\n1 Pierre 3:1-7\n Mmô mun, amun kusu anh bu amun wun'm bé swran, nanh an fa amun nyin wlawla bé. I lie'n se bé nun wié'm bé fa'a Nyanmien nde'n su'n, ke bé wun amun nzuen kpa'n nin swran bo an bu bé'n, an su ka'an nde fi nan ba katyi. *** Ke amunh siésiéh amun wun'n, nanh mon o yô bé wunnen su liké, ke bé ti yôle, sika wlale, nin trale klaan wlale sa. Sannge man bé wun amun klaan'n amun nzuen'n, nin amun awlen wetee'n, nin diin bo an ti'n nun. Klaan so'n wiéman, o ti kpa Nyanmien nyrun. Ke laa bla nga bé srô Nyanmien, bo bé wla ô i su'n, bé siésié bé wun soo, ye bé bu bé wun'm bé swran. Ke Sara kusu yôô soo, i nyin yi Abraham, o man o fle i ke i min. Se an yô sa ng'o ti kpa, bo sre ku'an amun sa fi nun'n, an ti i mma mun. Nnya mun, ke an si ke amun yi'm bé wunmien'n dyu'a amun lie'n nun'n, amun nin bé tran kpa. Anh bu bé swran, afin yé nga Nyanmien yô amun b'o man amunh nyanh nguan'n, o yô bé wié. Se an yô'a so'n, amun nin Nyanmien su kwla kôkô'a yale wafa ng'o ti su'n.\n1 Corinthefue 14:34\nNh yôh é niaan nga bé ô Laodicée'n, nin Nympha nin asonunfue nga bé yie i awlô lo'n, bé liké.\n Évodie nin Syntyche, nh tuh amun fo, ye nh sreh amun ke man amun akunndan'n yô kun, afin é Min'n ti an ti niaan. Ye o kusu bo a ti n wiéngu dyunman difue kpa'n, nh sreh o, uka bla so mun, afin bé nin min ye é kpli dyasin fe'n i wun nion, o nin Clément nin n wiéngu dyunman difue'n kwlaa ékun bo bé klee bé dunman nguan fluwa'n nun'n.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee 2 Tesalonik 1\n1 'An 'bɔ Pɔl 'lee Sila 'lee Timote 'bɛ 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ. Kʋa crɛn -tɛ -leglizi nɛn Tesalonik bɛ -a -ji 'nɔn lɛ. Ka ya -kaa "tɩ Bali 'lee Minsan Zozi Crizi -le vɛ -a. Kʋ 'ka 'tɔ bo.\nZozi -taa 'trɛdanɔn 'le tin 'balɛ\n3 'Kʋ "bʋɩ Zozinɔn, e ya "le 'kʋ Bali muo "fɔ tʋ pɛɛnɔn man 'cee "wɛan. Kɔɔ 'cee yi -tɛradɩ Zozi da ta a 'sʋnan, ɛn 'ka cin yɩdɩ "yi "a 'panan "da. 4 -Yee "wɛan kʋ 'ka 'sɩ -fɔa Bali -le -leglizi -mienun 'lɛ. Kʋa dra zɩ, kɔɔ minnun a 'tɛ 'panan 'ka da, ɛn ka ya 'ka yra yɩnan, 'pian ka yi -tɛra Zozi da, ɛn ka'a 'silɛ Bali -sru "dɩ.\n5 'Wɩ zɩɛ -yɛɛ -kɔɔnman 'cɛɛ 'nan, Bali -taa tin 'balɛ 'e 'nɔan da. Kɔɔ 'ka yra nɛn ka cɩ -a yɩnan bɛ, -yɛɛ -kɔɔnman 'nan, Bali -taa 'ka 'silɛa 'yee mingɔnnɛn 'trɛda 'nɔn 'a.\n6 Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, Bali -a ye 'wɩ "yi "a, -e 'e 'tɛ 'pa minnun nɛn o 'tɛ "paa 'ka da bɛ, o da. 7 Ɛn 'cee vɛ nɛn ka cɩ 'ka yra yɩnan 'labɛ, yaa ye 'wɩ "yi "a -e 'e 'fʋdɩ -trɔɔ -nɔn 'cɛɛ. Yaa -nɔan -kaa pɛɛnɔn lɛ 'e cin va. E 'wɩ zɩɛ -a dra tʋ nɛn Minsan Zozi "sia laji -e 'e 'ta pee wʋ bɛ -a man. Tʋ zɩɛ -a man nɛn e -taa 'o 'vale 'yee 'pasianɔn 'plɛblɛ nɛn laji bɛ waa. 8 E -taa 'tɛ nrɛn -dan yei. -Te e -ta bɛ, e 'wɩ "nɛn -kɔɔnman minnun nɛn wa'a Bali -tɔlɛ dɩɛ -wlɛ. Ɛn e 'wɩ "nɛn -kɔɔnman minnun nɛn wa'a 'ta wʋlɛa -kaa 'san Zozi 'bɔ 'le 'wɩ 'nɔnnɔn da dɩɛ -wlɛ. 9 O -taa 'wɩ yɩlɛ -pʋ 'kɔn nɛn -a lɛ "nɛn "ka "dɩɛ -a -ji. O -kɔan 'o 'sidɩ Minsan man -kɔɔbli, ɛn wa'a 'kɔlaman -yee mingɔnnɛn trɛ nɛn e "bia bɛ -a yɩdɩ -a dɩ. 10 'Wɩ zɩɛ e dra yi nɛn Zozi -taa "man "bɛ, -a da. -A -nan nɛn minnun nɛn o cɩ -yee vɛ -a ɛn o yi -tɛra -a wei da bɛ, waa si -fɔa te waa bɔa. Ka -kɔan "minnun zɩɛ o va, kɔɔ ka yi -tɛra 'wɩnun nɛn kʋa 'vɩ 'cɛɛ bɛ -a da.\n11 -Yee "wɛan kʋ Bali trʋ "baa tʋ pɛɛnɔn man 'cee 'wɩ man. Kʋa laabo -cee Bali lɔ 'nan, 'e 'ka yɩ 'wɩ nɛn e 'ka laabʋ "man "bɛ -a drɛnɔn tɩglɩ 'a. Ɛn kʋa laabo -yrɔ "nyian 'nan, 'e 'pa 'ka 'va 'yee 'plɛblɛ 'a, -e 'wɩ "yi pɛɛnɔn nɛn e 'sɔ 'cɛɛ 'nan 'ka dra bɛ 'ka drɛ. Ɛn 'e 'pa 'ka 'va -e 'cee 'nyranman nɛn ka 'nan 'ka "paa yi -tɛradɩ -a Zozi da bɛ, 'ka 'pa. 12 'E drɛ zɩɛ, -e -kaa 'san Zozi 'tɔ 'e drɛ -dan 'cee "wɛan, -e "cee 'tɔ 'e drɛ -dan -yee "wɛan. 'Wɩ pɛɛnɔn zɩɛ, 'e drɛ -kaa "tɩ Bali 'lee Minsan Zozi Crizi -le "yi "a.


Nán an yo sa nga mɔ maan amún kókó i sin’n | Ɲanmiɛn klo e\n‘Nán an yo sa nga mɔ maan amún kókó i sin’n.’—1 PIƐR 3:16.\n1, 2. ?Sɛ e su kɔ aofuɛ’n, ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kpa kɛ e fa e atin klefuɛ’n i ndɛ’n su ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla fa i sɔ’n e sunnzun e klun akunndan’n niɔn?\nNZUE su junman difuɛ kun o nzue’n i afiɛn, ɔ su fɛ i mmeli’n kɔ lika. Sran kun su nanti aawlɛ flɛnnɛn kun nun. Alapla nun kisanfuɛ kun su fɛ i alapla’n sin ɲanmiɛn ble’n nun. ?Ngue yɛ ɔ o sran nsan sɔ’m be afiɛn ɔn? Yɛle kɛ sɛ be leman atin klefuɛ kun’n, be sa wá mían kpa.\n2 Sɛ e su kɔ aofuɛ naan sran kun m’ɔ si lika sɔ’n kpa’n, yɛ ɔ́ klé e atin’n, e su mlinman. E kwla fa sran sɔ’n e sunnzun e klun akunndan’n mɔ Zoova fa mannin e’n. (Zak 1:17) Sɛ e klun akunndan’n nunman lɛ’n, saan é mlín. Sɛ e klun akunndan’n ti kpa’n, ɔ kwla uka e naan y’a wun atin kpa’n naan y’a fa su. I ti’n maan e si like nga be flɛ i be klun akunndan’n ɔ nin wafa nga ɔ di junman’n. I sin’n é kwlá kókó ndɛ nsan nga’m be su yalɛ. Be yɛ: (1) Wafa nga e kwla yo naan e klun akunndan’n w’a yo kpa’n, (2) like nga ti yɛ ɔ fata kɛ e bu e wiengu’m be akunndan’n, ɔ nin (3) wafa nga kɛ e klun akunndan’n ti kpa titi’n, e ɲan su mmlusuɛ’n.\nBE KLUN AKUNNDAN’N NIN JUNMAN NG’Ɔ DI’N\n3. ?Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ be “klun akunndan’n” i bo’n yɛle benin? ?Klɔ sran i nzuɛn benin yɛ ɔ yi i nglo ɔ?\n3 Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle Biblu’n nun kɛ be “klun akunndan’n” i bo’n yɛle “sran kun bɔbɔ i wun silɛ.” E mɔ e ti klɔ sran’n, Ɲanmiɛn w’a yiman e kɛ ninnge nga’m be sa. Ɲanmiɛn maan e bɔbɔ e kwla si e wun. Ɔ maan e kwla jran e bu ninnge nga e yoli be’n be su akunndan. ?E nzuɛn’n ti kpa annzɛ ɔ timan kpa? E klun akunndan’n niannian ninnge nga e yo be’n nin e nzuɛn’n ɔ nin ajalɛ nga e fa be’n, kɛ jɔlɛ difuɛ wie annzɛ lalofuɛ wie m’ɔ o e klun lɔ’n sa. Ɔ kwla kle e ajalɛ kpa annzɛ kusu ɔ wla e su nun kɛ sa wie nun’n, e nian e wun kpa. I kusu sɛ e fa ajalɛ kun’n, naan ɔ ti kpa’n, ɔ kwla yo e mo. Sɛ ɔ ti tɛ’n, ɔ kwla bu e fɔ, ɔ fa akluntitiɛ’n yi e su.\n4, 5. (a) ?Wafa sɛ yɛ e si kɛ Adam nin Ɛvu be klun akunndan’n wo lɛ ɔ? ?Yɛ kɛ b’a faman Ɲanmiɛn mmla’n su’n ɔ yoli be sɛ? (b) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ laa Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be klun akunndan’n ukali be ɔ?\n4 I bo bolɛ’n nun yɛ Zoova fɛli i sɔ like’n wlali i yasua’n nin bla’n be nun ɔn. Kɛ be yoli sa tɛ’n, i sin ɲannzuɛn nga be wunnin i’n, ɔ yi i nglo kɛ be klun akunndan’n o lɛ sakpa. (Bo Bolɛ 3:7, 8) Sanngɛ be klun akunndan ng’ɔ sanngannin sɔ’n, ɔ kwlá ukaman be kun. Afin be bɔbɔ be ɲinfu yɛ be yoli ɲin keklefuɛ, ɔ nin Zoova i kpɔfuɛ ɔ. Kɛ mɔ be ti klɔ sran mɔ fɔ nunman be nun’n, like nga bé yó’n, be si nun jrɛiin kpa. Ɔ maan be kwlá saman be sin Zoova wun kun.\n5 Sran kpanngban mɔ fɔ o be nun’n, b’a yoman kɛ Adam nin Ɛvu be liɛ’n sa. Be fali ajalɛ nga be klun akunndan’n kleli be’n su. I wie yɛle sran kpa nga be flɛ i Zɔbu’n. Ɔ seli kɛ: “N liɛ nga n si i’n yɛle kɛ n ti kpa, n lemɛn i kaciwlɛ. Kɛ n nian wafa nga n fa nanti’n min awlɛn’n buman min fɔ.” (Zɔb 27:6) Zɔbu i ninnge yolɛ nun ɔ nin ajalɛ ng’ɔ fali be’n be nun’n, ɔ niannin atin nga i klun akunndan’n kleli i’n su kpa nantili. Ɔ maan ɔ kwla seli aklunjuɛ su kɛ i awlɛn’n w’a bumɛn i fɔ. I sɔ’n ti’n, w’a wunman ɲannzuɛn. Maan e nian wafa nga Zɔbu nin Davidi be aeliɛ’n yoli fanunfanun’n. Kɛ Davidi ɲin w’a yiman Saili mɔ Zoova sieli i famiɛn’n, “i klun tili i tri.” (1 Samiɛl 24:6) Davidi i klun ng’ɔ tili i sɔ’n, ɔ yoli i ye. Ɔ kleli i kɛ ɔ fataman kɛ ɔ yo i sɔ like’n cɛn uflɛ kun.\n6. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn mannin klɔ sran kwlaa i klun akunndan ɔn?\n6 ?Zoova i sufuɛ’m be ngunmin yɛ be le klun akunndan ɔn? Maan e fa e ɲin e sie Akoto Pɔlu i ndɛ nga su. Ɔ seli kɛ: “Kɛ be bɔ be timan Zuif’n bɔ be siman mmla’n be yo sa nga be klɛli i mmla’n nun kɛ sran yo’n, kannzɛ be lɛmɛn i sɔ mmla’n, sanngɛ sa nga be yo’n ɔ kle kɛ be lɛ be bɔbɔ be mmla. Kɛ be yo sɔ’n, ɔ kle kɛ be si sa nga be klɛli i mmla’n nun kɛ sran yo’n be anwlɛn’n nun lɔ. Sa wlɛ bɔ be wun i’n ɔ nin be akunndan’n bɔ be bu’n maan be wun sa nga sran yo’n i wlɛ, sɛ ɔ ti kpa o, sɛ ɔ ti tɛ o, be wun i wlɛ.” (Rɔmfuɛ Mun 2:14, 15) Be nga be siman Zoova i mmla mun mlɔnmlɔn bɔbɔ’n, ɔ ju wie’n be klun akunndan’n maan be yo ninnge nga Ɲanmiɛn klo be’n.\n7. ?Ngue ti yɛ ɔ ju wie’n e klun akunndan’n kwla yo tɛ ɔ?\n7 Sanngɛ kusu’n, ɔ ju wie’n, e klun akunndan’n kwla fɔn. ?Ngue ti ɔ? Ndɛ tre nga i bo bolɛ nun sunnzun ase’n kwla uka e. Kɛ é kɔ́ lika’n, sɛ lika’n sanngan e atin klefuɛ’n i ɲrun’n, ɔ kwla mlin e. Asa ekun sɛ e nin i e si akplowa’n, naan e faman i ndɛ’n su’n naan e bɔbɔ e fa e atin liɛ’n, é mlín wie. I kunngba’n, sɛ e bɔbɔ e klunklo ninnge tɛtɛ’m be saci e klun akunndan’n, ɔ́ klé e atin tɛ. Asa kusu sɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n w’a tinngɛman e klun akunndan’n naan e lafi i su’n, sa cinnjin wie’m be nun’n, ɔ su kwlá ukaman e naan y’a wun sa kpa nin sa tɛ’n be ngbaciɛ’n. Nanwlɛ, sɛ e kunndɛ kɛ e klun akunndan’n uka e kpa’n, maan Zoova i wawɛ’n sie e. Pɔlu klɛli i kɛ: “Nyanmiɛn wawɛ’n kusu maan n si n klun lɔ weiin kɛ n buaman ato.” (Rɔmfuɛ Mun 9:1) ?Yɛ wafa sɛ yɛ e kwla si kpa kɛ ajalɛ nga e klun akunndan’n maan e fa’n, ɔ ti Ɲanmiɛn wawɛ’n liɛ’n su ɔ? Sɛ e tinngɛ e klun akunndan’n naan ɔ yo kpa’n, yɛ é kwlá yó sɔ ɔ.\n?WAFA SƐ YƐ E KWLA TINNGƐ E KLUN AKUNNDAN’N NIƆN?\n8. (a) ?Wafa sɛ yɛ like nga e bɔbɔ e konvi o su kɛ é yó’n, ɔ kwla saci e klun akunndan’n niɔn? ?Yɛ kwlaa naan y’a fa ajalɛ kun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo e cinnjin kpa ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ kannzɛ like fi sannganman Klistfuɛ kun i akunndan’n, ɔ kwlá seman kɛ i ngba yɛ ɔ o lɛ ɔ? (An nian ja ngua lɔ nzɔliɛ’n.)\n8 ?Wafa sɛ yɛ é fá ajalɛ nga e klun akunndan’n kle e’n niɔn? Sran wie’m be liɛ’n, be bu be klun lɔ siin kpɛkun be fa ajalɛ kun. Kpɛkun kasiɛn su’n, be se kɛ: “Ɔ sannganman min akunndan’n.” Like nga e bɔbɔ e konvi o su kɛ é yó’n, ɔ kwla saci e klun akunndan’n. Ɔ maan e klun akunndan’n kwla yo tɛ kpa. Biblu’n se kɛ: ‘Klɔ sran’n i klun akunndan’n ti tɛ tra like kwlaa, be yo akunndan sɔ’n i sa fi ɔ ɔ yoman ye. ?Wan cɛ yɛ ɔ kwla si i ɔ?’ (Zeremi 17:9) Ɔ fataman kɛ like nga e bɔbɔ e kunndɛ kɛ é yó’n yɛ ɔ yo e cinnjin ɔn. Sanngɛ ɔ fata kɛ e dun mmua e bu Ɲanmiɛn Zoova i klun sa’n i akunndan. *\n9. ?Kɛ be se kɛ be sro Ɲanmiɛn’n i bo’n yɛle benin? ?Yɛ wafa sɛ yɛ i sɔ’n kwla kle e ajalɛ nga é fá’n niɔn?\n9 Sɛ e klun akunndan’n m’ɔ ti tinngɛwa’n yɛ ɔ kle e ajalɛ’n, i sɔ’n su yiman e klunklo ninnge’m be nglo. Sanngɛ ɔ́ yí i nglo kɛ e sro Ɲanmiɛn. Ndɛ yɛ m’ɔ yi i sɔ’n i nglo’n, maan e fa e ɲin e sie su. Zerizalɛmu famiɛn Neemi m’ɔ ti sran kpa’n, ɔ le atin se be ng’ɔ sie be’n be kɛ be su lapo. Sanngɛ w’a seman be sɔ. ?Ngue ti ɔ? Ɔ bu i kɛ sɛ ɔ se Ɲanmiɛn i nvle nunfuɛ’m be kɛ be su lapo’n, nn ɔ ti kɛ ɔ su mianmian be sa. Ɔ maan ɔ cɛman naan Zoova w’a fɛ i wun ya. Kusu ɔ kunndɛman kɛ Zoova fɛ i wun ya bɔɔ kaan sa. Ɔ seli kɛ: “N liɛ’n, n nyin yi Nyanmiɛn i ti m’an yoman sɔ.” (Neemi 5:15) Ɔ fata kɛ e sro Ɲanmiɛn sakpa. Yɛle kɛ like nga sɛ e yo ɔ, ɔ su yoman e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i fɛ’n, maan i yolɛ’n kun e srɛ. I sɔ’n ti cinnjin kpa. Afin i sɔ aɲinyiɛ liɛ’n ɔ́ sú e bo maan sɛ ɔ fata kɛ e fa ajalɛ kun’n, é nían Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun naan y’a fa.\n10, 11. ?Biblu’n nun mmla benin yɛ ɔ kan nzan nɔnlɛ’n i ndɛ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ be su falɛ nun’n, Ɲanmiɛn kwla kle e atin ɔn?\n10 Maan e nian nzan nɔnlɛ’n. Kɛ e nun sunman e yia mɔ é yíyí e ɲin su’n, ɔ fata kɛ e fɛ i sɔ’n i wun ajalɛ. Maan e usa e wun kɛ: ?Ń nɔ́n nzan annzɛ n su nɔnman? Like klikli ng’ɔ fata kɛ e yo’n, yɛle kɛ e bɔbɔ e nian e wun su. ?Biblu’n nun mmla benin yɛ ɔ kɛn i sɔ’n i ndɛ ɔ? Biblu’n seman kɛ nzan kan nɔnlɛ’n timan kpa. Afin ɔ se kɛ Zoova yɛ ɔ yili nzan’n niɔn. (Jue Mun 104:14, 15) Sanngɛ nzan nga be yiɛ i wun woo be nɔn tratra su’n, Biblu’n bu i fɔ. (Lik 21:34; Rɔmfuɛ Mun 13:13) Asa ekun’n, bla nin bian kunndɛlɛ sukusuku ɔ nin be wun bo bian kunndɛlɛ’n annzɛ be yi bo bla kunndɛlɛ’n mɔ be ti sa tɛ yolɛ dan kpa’n, Biblu’n fa nzanbɔɛ’n wla be nun wie. *—1 Korɛntfuɛ Mun 6:9, 10.\n11 Mmla kɛ ngalɛ sa’m be tinngɛ Klistfuɛ’n i akunndan’n. Ɔ maan ɔ wun sa wlɛ. I ti’n, sɛ aɲia kun bo ɔ fata kɛ e fa nzan nɔnlɛ’n i wun ajalɛ kun’n, maan e fa kosan nga mun e usa e wun. ‘?Ngue aɲia yɛle i sɔ’n? ?Aɲia sɔ’n ɔ su cɛman naan w’a tɔ nvati, ɔ maan ɔ́ yó nzanbɔɛ blɛ? ?Ngue yɛ min bɔbɔ n yo i titi ɔ? ?Min konvi sɔ nzan, yɛ n nɔn naan m’an kwla ninnge wie’m be yo? ?N kwla nian min wun su naan m’an nɔnman nzan dan?’ Kɛ é bú Biblu’n nun mmla mun ɔ nin be sin kosan be su akunndan’n, ɔ ti kpa kɛ e srɛ Zoova naan ɔ kle e atin. (Kanngan Jue Mun 139:23, 24 nun.) Sɛ e yo sɔ’n nn e su se Zoova kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n kle e atin. I kusu’n, kɛ é yó sɔ’n nn e su tinngɛ e klun akunndan’n naan e ɲin tran Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Maan e bu like kun ekun i akunndan kpa ajalɛ nga e fa be’n be nun.\n?NGUE TI YƐ Ɔ FATA KƐ E BU E WIENGU’M BE AKUNNDAN ƆN?\nE klun akunndan mɔ Biblu’n tinngɛli i’n, ɔ kwla uka e naan y’a fa nzan nɔnlɛ’n i wun ajalɛ kpa\n12, 13. ?Ngue ti yɛ Klistfuɛ’m be klun akunndan’n kwla yo fanunfanun ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu i sɔ liɛ’n niɔn?\n12 Ɔ le Klistfuɛ kun nin i klun akunndan. Yɛ wafa nga be ti fanunfanun’n, ɔ kwla bo e nuan. Sran kun kwla se kɛ like kun yolɛ timan kpa. Sanngɛ sran uflɛ kusu klo like sɔ’n i yolɛ, yɛ ɔ wunmɛn i tɛ lika’n. I wie yɛle nzan nga be yia be nɔn’n. Sran wie klo kɛ cɛn wie nnɔsua nun’n, ɔ nin i janvuɛ nɲɔn kun bé yíyí be ɲin su likawlɛ naan bé nɔ́n nzan kan. I sɔ yolɛ’n kusu kwla sanngan sran wie i akunndan. ?Ngue ti yɛ sran’m be akunndan’n ti fanunfanun sɔ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e niɛn i sɔ’n su naan y’a fa ajalɛ ɔ?\n13 Sa wie’m be ti’n, Klistfuɛ’m be klun akunndan’n kwla yo fanunfanun. Wafa nga be tali be’n, ɔ timan kun. Sran wie’m be si kɛ sa tɛ wie o lɛ’n, i ɲrun jranlɛ’n yoli kekle mannin be kpa. I kpa bɔbɔ’n nán blɛ ngba nun yɛ be kwla jrɛnnin i ɲrun kekle ɔ. (1 Famiɛn Mun 8:38, 39) Sɛ nzan nɔnlɛ’n yɛ ɔ kleli sran sɔ’m be yalɛ’n, be kwla nian be wun kpa, nzan nɔnlɛ’n i lika. Sɛ i sɔ sran’n kun ba e osu nianlɛ e awlo lɔ’n, i klun akunndan’n kwla se i kɛ nán ɔ sɔ nzan nga é fá mɛ́n i’n nun. ?Ɔ maan é sé kɛ w’a gua e ɲin ase? ?É míɛn i fii kɛ ɔ nɔn nzan’n? Cɛcɛ. Wie liɛ’n, ɔ kunndɛman kɛ e si sa nga ti yɛ i waan ɔ nɔnman’n. Kannzɛ bɔbɔ e siman sa nga ti yɛ ɔ nɔnman’n, klolɛ mɔ e klo i’n ti’n, e su seman kɛ saan fii ɔ nɔn.\n14, 15. ?Be nga be o Klistfuɛ klikli’m be asɔnun’n nun’n, ngue su yɛ be klun akunndan’n ti fanunfanun ɔn? ?Yɛ afɔtuɛ benin yɛ Pɔlu mannin ɔn?\n14 Akoto Pɔlu si kɛ blɛ sunman’n, Klistfuɛ klikli’m be klun akunndan’n yoli fanunfanun. Ɔ juli blɛ wie’n, nnɛn nga be fa yili tɛ’n i dilɛ’n sanngannin Klistfuɛ wie’m be akunndan’n. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:25) Sanngɛ i sɔ nnɛn liɛ mɔ be yo i atɛ gua bo’n, Pɔlu i akunndan’n bumɛn i fɔ i dilɛ’n nun. I ɲrun’n, amuin’m be timan like. Zoova yɛ ɔ mannin e aliɛ ɔ. I ti’n aliɛ sɔ’n ti i liɛ, ɔ kwlá yoman amuin’m be liɛ. Sanngɛ Pɔlu wunnin kɛ nán kɛ sran wie’m be bu i sɔ ɔ. Atrɛkpa’n be nun wie’m be yoli amuin sɔfuɛ dan kpa laa naan b’a kaci Klistfuɛ. I sɔfuɛ’m be liɛ’n, like kwlaa nga ɔ wɔ amuin sɔlɛ’n, ɔ sanngan be akunndan’n. ?Ajalɛ benin yɛ Pɔlu fali ɔ?\n15 Pɔlu seli kɛ: “E bɔ e wun sa sɔ’n i wlɛ kpa’n, maan e uka be nga be wunmɛn i wlɛ kpa’n, nán maan e yo like ng’ɔ jɔ e bɔbɔ e klun’n. Afin Krist w’a yoman like ng’ɔ jɔ i bɔbɔ i klun’n.” (Rɔmfuɛ Mun 15:1, 3) Pɔlu seli kɛ ɔ fata kɛ e dun mmua e bu e niaan’m be akunndan kɛ Klist sa. Ndɛ kunngba’n su’n, Pɔlu seli kɛ sɛ nnɛn dilɛ kwla yo maan ɔ saci Klist i bua ba nga ɔ fɛli i wun kpɔli be ti’n, ɔ flunman kɛ nán ɔ di.—Kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 8:13; 10:23, 24, 31-33 nun.\n16. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ be nga be klun akunndan’n tannin be like kun yolɛ’n, be bu be nga be klun akunndan’n timan kɛ be liɛ’n sa’n be fɔ ɔ?\n16 Sran wie’m be klun akunndan’n tannin be like wie yolɛ. Sanngɛ ɔ fataman kɛ be di be wiengu nga be yoman kɛ be sa’n be jɔlɛ. Yɛle kɛ sɛ sran kun niɛn i klun akunndan’n su fa ajalɛ kun’n, ɔ fataman kɛ i wiengu’m be miɛn i kɛ ɔ yo kɛ be liɛ’n sa. (Kanngan Rɔmfuɛ Mun 14:10 nun.) I kpa’n, like kpa nga e kwla fa e klun akunndan’n e yo’n, yɛle kɛ e fa di e bɔbɔ e wun jɔlɛ. Nán maan e niɛn i ti naan e bu e wiengu’m be fɔ. Maan e wla kpɛn Zezi i ndɛ nga su. I waan: “Nán an bu sran fɔ maan Nyanmiɛn bu amun fɔ.” (Matie 7:1) Like nga ɔ ti kɛ sran kun bɔbɔ sa’n, e kwlaa nga e o asɔnun’n nun’n, e kunndɛman kɛ é jrán su é fá yó ndɛ. Sanngɛ wafa nga e kwla klo e wun kpa ekun naan e bo w’a sɛ kpa’n, yɛ e kunndɛ ɔ. E kunndɛ ekun kɛ é yó sa ng’ɔ jɔ e wiengu klun mɔ maan e kwlaa é yó kpa naan y’a saciman e wiengu’n.—Rɔmfuɛ Mun 14:19.\nSƐ E KLUN AKUNNDAN’N TI KPA TITI’N E ƝAN SU MMLUSUƐ\nSɛ e klun akunndan’n ti kpa’n, ɔ kwla kle e atin e mɛn dilɛ’n nun naan y’a di aklunjuɛ, naan e wla’n w’a gua ase\n17. ?Wafa sɛ yɛ sran kpanngban be klun akunndan’n w’a yo andɛ ɔ?\n17 Akoto Piɛli klɛli i kɛ: ‘Nán e yo sa nga mɔ maan é kókó i sin’n.’ (1 Piɛr 3:16) Sɛ Zoova ɲrun’n, sa nga e yo be’n, e kokoman be sin’n, ɔ ti e cenjele like dan kpa. Ɔ timan kɛ andɛ sa nga sran’m be yo be mɔ be koko be sin’n sa. Be nga “be klun akunndan’n w’a yo kɛ blalɛ nglɛ b’ɔ yra sran ɔn ɔ yo kokloko’n sa’n,” Pɔlu kannin be ndɛ. (1 Timote 4:2) Kɛ blalɛ nglɛ yra sran’n i kannvuɛn’n ka lɛ kpɛkun ɔ yo kokloko. Sɛ é kwlá sé’n, kɛ sran kpanngban be klun akunndan’n w’a kete sɔ ɔ. Yɛle kɛ like fi kwlá wluman be wun kun. Yɛ be klun akunndan’n man be afɔtuɛ ɔ yoman ye kun. Kpɛkun sran sɔ’m be klun titiman be kun. Yɛ be sa tɛ be kunman be ɲannzuɛn kun. Andɛ, kɛ sran kpanngban be klun akunndan’n buman be fɔ’n mɔ be klun titiman be’n, be se kɛ: “Ɔ ti kpa wie.”\n18, 19. (a) ?Ngue like kpa yɛ e kwla ɲɛn i ɲannzuɛn nin akluntitiɛ’n be nun ɔn? (b) ?Yɛ sɛ e yoli sa tɛ wie laa naan y’a kaci’n, sanngɛ e klun akunndan’n te bu e fɔ’n, ngue yɛ e kwla yo ɔ?\n18 Nanwlɛ sɛ e yo sa naan e klun titi e’n, nn e klun akunndan’n su kle e kɛ y’a faman ajalɛ kpa. Kɛ i sɔ akluntitiɛ’n ti sa tɛ yofuɛ kun kaci i nzuɛn’n, kannzɛ bɔbɔ sa ng’ɔ yoli’n ti tɛ sɛ’n, sanngɛ be kwla yaci be cɛ i. I wie yɛle famiɛn Davidi liɛ’n. Ɔ yoli sa tɛ kpa. Sanngɛ kɛ m’ɔ tuli i klun kacili i nzuɛn’n ti’n, be yaci be cɛli i. Ɔ kpɔli sa tɛ ng’ɔ yoli’n, yɛ ɔ miɛnnin i ɲin nantili Zoova i mmla’m be su. Ɔ maan ɔ wunnin i kɛ ‘Zoova klun ti kpa, ɔ yaci sran wun sa cɛ i.’ (Jue Mun 51:3-21; 86:5) ?Yɛ sɛ e yoli sa tɛ kun naan y’a kaci e nzuɛn’n yɛ b’a yaci sa sɔ’n b’a cɛ e, naan sanngɛ ɲannzuɛn te kun e naan e klun te titi e’n nin?\n19 Ɔ ju wie’n e klun akunndan’n maan e bu e wun fɔ tratra su. Ɔ kwla yo maan sa tɛ yofuɛ’n i wla bo i wun cɛ lele naan w’a wie. I sɔ’n yoman sa fi ye. Sɛ ɔ yo e sɔ’n, ɔ fata kɛ e se e wun kɛ Zoova ti dan tra wafa kwlaa nga e wun kwla yo e’n. Kɛ nga e wla sran’m be fanngan kɛ be lafi Ɲanmiɛn su sa’n, ɔ fata kɛ e lafi su kɛ Ɲanmiɛn klo e, yɛ ɔ yaci sran wun sa cɛ i. (Kanngan 1 Zan 3:19, 20 nun.) Asa ekun’n, sɛ e klun akunndan’n ti kpa’n, e di fɔundi yɛ e wla’n gua ase, kpɛkun aklunjuɛ nga e di’n, be ɲɛnmɛn i wunsu mɛn nga nun. Sran kpanngban mɔ be yoli sa tɛ kpa laa’n, be wla’n wa guali ase sɔ wie. Ɔ maan andɛ kɛ bé sú Zoova’n be klun titiman be.—1 Korɛntfuɛ Mun 6:11.\n20, 21. (a) ?Ngue yɛ fluwa nga úka e naan y’a yo ɔ? (b) ?E mɔ e ti Klistfuɛ’n, atin benin yɛ Ɲanmiɛn mannin e ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e niɛn i sɔ’n su e nanti ɔ?\n20 Be klɛli fluwa nga kɛ ɔ uka e naan e di aklunjuɛ, naan e klun w’a titiman e Satan mɛn tɛ ng’ɔ o yɛ’n nun. Kɛ aliɛ’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n, sa kpanngban be tɔ e su. Ɔ fata kɛ e bu Biblu’n nun mmla nga be kan sa sɔ’m be ndɛ’n be su akunndan. Ɔ ti su kɛ fluwa nga kwlá yiyiman Biblu’n nun mmla sɔ’m be ngba be nun. Asa ekun’n, ajalɛ nga sran kun bɔbɔ i klun akunndan’n maan ɔ kwla fa’n, e seman kɛ be klɛ be ngba be su ndɛ be man e. Junman nga fluwa nga di’n, yɛle kɛ ɔ́ úka e naan e nanti Ɲanmiɛn Ndɛ’n su cɛn kwlaa. Naan i sɔ yolɛ’n, ɔ tinngɛ e klun akunndan’n naan e wun ninnge nga be timan kpa’n be wlɛ. “Krist i mmla’n” m’ɔ timan kɛ Moizi liɛ’n sa’n, ɔ wla be nga be fa su’n be fanngan kɛ be nian atin nga be klun akunndan’n kle be’n su be nanti. Nán mmla nga be klɛli be’n be su yɛ bé nían sa cɔcɔcɔ bé nánti ɔ. (Galasifuɛ Mun 6:2) Ɔ maan Zoova man Klistfuɛ’m be atin dan kpa naan be tinuntinun b’a fa be bɔbɔ be klunklo ajalɛ. Sanngɛ i Ndɛ’n kpɛn e wla kɛ nán maan “e ti’n nyanlɛ’n sɔ’n kaci sa tɛ.” (1 Piɛr 2:16) Sanngɛ ɔ fata kɛ e tiaun ajalɛ sɔ mɔ e kwla fa’n, ɔ kle kɛ e klo Zoova.\n21 Kɛ é srɛ́ Ɲanmiɛn’n, maan e bu like nga ti yɛ Biblu’n i mmla’m be su falɛ’n ti kpa tra like kwlaa’n i akunndan. Kpɛkun maan e fa ajalɛ naan e nian be su e nanti. Sɛ e yo sɔ’n, like nga kɛ e bali Zoova sin’n e boli i bo’n, ɔ́ kɔ́ i ɲrun ekun. Ɔ maan ‘é kúnndɛ sa ng’ɔ ti kpa nin tɛ’n be ngbaciɛ’n lele é sí i kpa.’ (Ebre Mun 5:14) Kpɛkun é ɲán e klun akunndan’n mɔ Biblu’n tinngɛli i’n i su mmlusuɛ cɛn kwlakwla. E klun akunndan’n yó kɛ sran ng’ɔ kle i wiengu kun m’ɔ su kɔ lika’n i atin’n sa. Ɔ́ úka e naan y’a fa ajalɛ ng’ɔ jɔ e Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i klun’n. I sɔ’n ti like kpa kun mɔ e kwla yo naan y’a si kɛ Ɲanmiɛn klo e titi ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 Biblu’n kle kɛ kannzɛ like fi sannganman e akunndan’n, e kwlá seman kɛ i ngba ɔ. Afin Pɔlu waan: ‘N klun timan min sa fi nun, sanngɛ nɛ́n i sɔ’n ti yɛ maan min wun sali ɔ. E Min’n yɛ ɔ ti n jɔlɛ difuɛ ɔ.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 4:4) Sran wie’m be kle Klistfuɛ’m be ɲrɛnnɛn kɛ Pɔlu fa yoli i laa’n sa. Sanngɛ kɛ bé yó sɔ’n, be akunndan’n sannganman fi. Afin be bu i kɛ Ɲanmiɛn klun jɔ su. Ɔ maan ɔ ti cinnjin kɛ like nga é yó’n, ɔ fataman kɛ ɔ sanngan e akunndan’n. Sanngɛ maan e akunndan’n yo sanwun e bɔbɔ e ɲrun ɔ nin Ɲanmiɛn ɲrun wie.—Sa Nga Be Yoli’n 23:1; 2 Timote 1:3.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Ɔ fata kɛ e si kɛ dɔɔtrɔ kpanngban be waan be nga be ti nzanbɔɛfuɛ’n be kwlá nianman be wun su nzan nɔnlɛ nun. Be liɛ’n kɛ be se kɛ be ‘go nzan nɔnlɛ nun’n’ yɛle kɛ nán maan be nɔn wie mlɔnmlɔn.\n?Kɛ e si kɛ Zoova ɲin ta e blɛ kwlaa nun’n, wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ i sɔ’n ɲan ta e klun akunndan’n su ɔ?—Ebre Mun 4:13.\n?Wafa sɛ yɛ Zozɛfu i klun akunndan’n ukɛli i naan w’a jran sa tɛ yolɛ’n i ɲrun kekle ɔ?—Bo Bolɛ 39:1, 2, 7-12.\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ nán maan akunndan tɛ tran e klun naan y’a fa e wun y’a mantan Ɲanmiɛn ɔn?—Ebre Mun 10:22.\n?Kɛ é yó like’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e bu be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n be akunndan ɔn?—2 Korɛntfuɛ Mun 4:1, 2.


Jue 23—Zoova w’a bo i sielɛ’n i bo | Klistfuɛ Jue\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Acoli Afrikaans Akha Albanais Allemand Altaï Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Douala Edo Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Fulfulde (Cameroun) Féroïen Ga Gokana Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Iban Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabuverdianu Kabye Kachin Kana Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Kosrae Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lahu Langue des signes américaine Lao Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marshall Maya Mazateco (Huautla) Medumba Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nigerian Pidgin Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Ronga Roumain Runyankore Russe Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovène Sranan tongo Sunda Suédois Swahili Tagalog Tahitien Tarascan Tatar Tchouvache Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Wawle Wolaitsa Xhosa Yapois Yemba Yoruba Zoulou\nZoova w’a bo i sielɛ’n i bo\n(Sa Nglo Yilɛ 11:15)\n1. Ɲanmiɛn Sielɛ’n su sie siɛn’n\nE yi i Wa’n i ayɛ.\nKlist Zezi su di famiɛn Siɔn lɔ siɛn’n.\nMaan e ngba e bo e sro.\nMaan e manman e Ɲanmiɛn’n.\nB’a sie Klist m’ɔ ti e Min’n\ni famiɛn bia’n su.\n?Zoova i Sielɛ’n ɔ́ wá yó ngue?\nƆ́ yó maan nanwlɛ dilɛ’n trú.\n?Ngue yɛ Sielɛ’n mán e ekun ɔn?\nNguan kpafuɛ’n ɔ nin aunjuɛ.\nMaan e manman e Si Ɲanmiɛn\n2. Kwlalɛ’n wo Klist sa nun siɛn’n,\nArmagedɔn su wa ju.\nƆ cɛ kaan sa Satan i mɛn tɛ’n wíe.\nMaan e bo jasin fɛ’n kpa.\nSran sunman be nin-an timan.\nMaan wɛɛtɛfuɛ’m be bla\nZoova i sin ndɛndɛ.\n3. E klo Zoova i Famiɛn’n.\nE wun kɛ ɔ le ɲrun dan.\nƝanmiɛn i dunman nun yɛ ɔ ba ɔ.\nMaan e wlu Ɲanmiɛn sua’n nun\nNaan w’a kwla si e aunvuɛ.\nƆ ka kaan sa Zezi síe\nlike kwlakwla kpan.\n(Nian 2 Sam. 7:22; Dan. 2:44; Ngl. 7:15 nun wie.)\nZoova w’a bo i sielɛ’n i bo (Jue 23)


?Wan yɛle Zezi Klist? ?Zezi ti Ɲanmiɛn annzɛ Ɲanmiɛn Wa? | Biblu’n Kle\nNDƐ TRE NNAN\n?Junman cinnjin benin yɛ Zezi di ɔ?\n?Nin yɛ ɔ fin ɔn?\n?Sran’n i wafa benin yɛle i?\n1, 2. (a) ?Ngue ti yɛ sran nga i dunman w’a fu’n, sɛ e si i dunman’n, i sɔ’n kleman kɛ e si i sakpa ɔ? (b) ?Zezi i su akunndan fanunfanun benin yɛ sran’m be bu ɔ?\nSRAN nga be dunman’n fuli mɛn nun’n be sɔnnin. Wie’m be liɛ’n, be akpasua’n nun, annzɛ be klɔ’n nun, annzɛ kusu be nvle’n nun yɛ sran’m be si be kpa ɔ. Wie’m be kusu be liɛ’n, sran’m be si be dunman’n mɛn wunmuan’n nun. Sanngɛ, sran mɔ i dunman’n w’a fu’n, sɛ e si i dunman’n, ɔ kleman kɛ e si i sakpa. I sɔ’n kleman kɛ e si sran sɔ’n i su ndɛ tɛkɛtɛkɛ mun nin sran’n i wafa nga ɔ ti’n.\n2 Kannzɛ bɔɔ Zezi Klist trannin asiɛ’n su wa i afuɛ kɔe 2.000 yɛ’n, sanngɛ asiɛ wunmuan’n su sran’m b’a ti i su ndɛ le. Sanngɛ kusu’n, sran’n i wafa nga Zezi ti’n, sran kpanngban be wunmɛn i wlɛ kpa. Wie’m be waan laa sran kpa’m be nun kun sa ngbɛn ɔn. Wie’m be kusu be waan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ ngbɛn wie ɔ. Wie’m be liɛ’n, be waan Zezi ti Ɲanmiɛn, ɔ maan ɔ fata kɛ be su i. ?I sɔ’n ti su?\n3. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ a si Ɲanmiɛn Zoova nin Zezi Klist ɔ?\n3 Ɔ ti cinnjin kɛ a si Zezi i su ndɛ nanwlɛ’n. ?Ngue ti ɔ? Afin Biblu’n se kɛ: ‘Kɛ be se kɛ bé ɲán anannganman nguan’n, i bo’n yɛle kɛ bé sí wɔ mɔ ɔ kunngba cɛ yɛ a ti Ɲanmiɛn’n nin Zezi Klist mɔ a sunmɛnnin i’n.’ (Zan 17:3) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn Zoova nin Zezi Klist be silɛ kpa’n, ɔ kwla yo maan sran ɲan anannganman nguan asiɛ m’ɔ́ wá káci lika klanman’n, i su. (Zan 14:6) Asa kusu’n, wafa nga ɔ fata kɛ e di mɛn’n, ɔ nin wafa nga ɔ fata kɛ e nin e wiengu mun e tran’n, Zezi yɛ ɔ kleli be su ajalɛ kpafuɛ’n niɔn. (Zan 13:34, 35) Fluwa nga i ndɛ tre klikli’n nun’n, e kokoli Ɲanmiɛn i su ndɛ nanwlɛ’n i su yalɛ. Siɛn’n, maan e nian like nga Biblu’n kle i Zezi Klist su sakpasakpa’n.\nMƐSI’N MƆ BE SELI KƐ Ɔ́ BÁ’N\n4. ?“Mɛsi” nin “Klist” be bo’n yɛle benin?\n4 Lele naan b’a wu Zezi’n, Biblu’n dun mmua kannin Mɛsi annzɛ Klist mɔ Ɲanmiɛn wá súnmɛn i’n, i ndɛ. Manmanlɛ dunman nɲɔn sɔ’n, “Mɛsi” (Ebre aniɛn’n nun) ɔ nin “Klist” (Glɛki aniɛn’n nun), be bo’n yɛle “sran nga be kpɛli i sieli i ngunmin’n.” Sran nga be seli kɛ ɔ́ bá’n, ɔ́ yó sran mɔ Ɲanmiɛn kpɛli i sieli i ngunmin kɛ ɔ di junman ngunmin kun’n. Fluwa nga i ndɛ tre nga bé bá lɔ’n be nun’n, é wá wún junman cinnjin nga Mɛsi’n di i ninnge nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ yó be’n be su kpɛnlɛ nun’n. Dɔ nga su bɔbɔ’n, mmlusuɛ nga Zezi kwla man e’n, é wá wún i wlɛ. Sanngɛ, kwlaa naan b’a wu Zezi’n, atrɛkpa’n sran kpanngban be usali be wun kɛ: ‘?Wan yɛ ɔ́ yó Mɛsi’n niɔn?’\n5. ?Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be lafili su kpa kɛ Zezi ti sran’n i wafa benin?\n5 I nun nga Zezi m’ɔ ti Nazarɛtifuɛ’n o asiɛ’n su wa’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be lafili su kpa kɛ i yɛ ɔ ti Mɛsi mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n niɔn. (Zan 1:41) Simɔn Piɛli m’ɔ ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be nun kun’n, ɔ seli i kɛ: ‘A ti Klist.’ (Matie 16:16) ?Sanngɛ yoo, ngue ti yɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ sɔ mun nin e bɔbɔ’n, e kwla lafi su kpa kɛ Zezi ti Mɛsi mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n niɔn?\n6. Wafa nga Zoova ukali sran kpa mun naan b’a wun Mɛsi’n i wlɛ’n, yiyi nun.\n6 Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ nga be trannin asiɛ’n su kwlaa naan b’a wu Zezi’n, be dun mmua yiyili Mɛsi’n i su ndɛ kpanngban nun. Ndɛ sɔ’n yɛ ɔ́ kwlá úka sran mun naan b’a wun Mɛsi’n i wlɛ ɔ. E kwla fa sunnzun ase nga e yiyi nun. Wie nun ɔn, be se ɔ kɛ a wɔ loto jranwlɛ kun, annzɛ alie jranwlɛ kun, annzɛ alapla jrawlɛ kun mɔ sran’m b’a yi lɔ piɛ’n i nun naan a ko fa sran kun mɔ a nin a wunmɛn i le’n. ?Sɛ be kan sran sɔ’n i su ndɛ wie kle wɔ’n, i sɔ’n su ukaman wɔ? I kunngba’n, Biblu’n nun’n, Zoova fɛli i nuan ijɔfuɛ mun yiyili ninnge nga Mɛsi’n wá yó be’n, ɔ nin sa nga bé jú i su’n be nun. Kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be ndɛ sɔ’m bé kpɛ́n su’n, i sɔ’n úka sran kpa mun naan b’a wun sran nga ɔ ti Mɛsi’n i wlɛ.\n7. ?Sa nɲɔn benin mun yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be dun mmua kannin be ndɛ kwlaa naan b’a kpɛn su Zezi i lika ɔ?\n7 Maan e bu sa nɲɔn nga’m be akunndan e nian. I klikli’n yɛle kɛ afuɛ 700 kwlaa naan Sran nga be seli kɛ ɔ́ bá’n w’a ba’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Mise seli kɛ bé wú i Bɛtleɛmu m’ɔ ti Zida akpasua’n i klɔ kaan kpa kun’n, i su. (Mise 5:1) ?Nin yɛ be wuli Zezi sakpa ɔ? Bɛtleɛmu klɔ’n su cɛ yɛ be wuli i ɔ! (Matie 2:1, 3-9) I nɲɔn su’n yɛle kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ nga ɔ kɛnnin i Daniɛl 9:25 nun’n, ɔ kleli afuɛ nga Mɛsi’n ɔ́ yí i wun nglo’n sɛsɛsɛ. Ɔ yoli sɔ afuɛ ya nnun tra su kwlaa naan sa sɔ’n w’a ju. Afuɛ ng’ɔ kleli’n yɛle afuɛ 29 nun. * Sa sɔ mɔ Biblu’n dun mmua kannin be ndɛ kwlaa naan b’a ju’n, be kle kɛ Zezi yɛ ɔ ti Mɛsi’n mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n niɔn.\nKɛ be yoli Zezi i batɛmun’n, yɛ ɔ kacili Mɛsi, annzɛ Klist’n niɔn.\n8, 9. ?Zezi i batɛmu yolɛ nun’n, ngue yɛ ɔ kleli weiin kɛ i yɛ ɔ ti Mɛsi’n mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n niɔn?\n8 Kɛ afuɛ 29 i awieliɛ’n ɔ́ mántan koko’n, ninnge uflɛ mun ekun be kleli weiin kɛ Zezi yɛ ɔ ti Mɛsi’n niɔn. Afuɛ sɔ’n nun yɛ Zezi ko toli Zan batɛmu yofuɛ’n naan ɔ yo i batɛmu Zurdɛn nzue ba’n nun ɔn. Zoova seli kɛ ɔ́ klé Zan i nzɔliɛ kun naan w’a kwla wun Mɛsi’n i wlɛ. Zan wunnin nzɔliɛ sɔ’n Zezi i batɛmu yolɛ nun. Biblu’n waan: ‘Kɛ ɔ yoli Zezi batɛmu m’ɔ fin nzue’n nun fiteli cɛ’n, kpɛkun ɲanmiɛn su lɔ’n i su tikeli muaan, Zezi wunnin Ɲanmiɛn wawɛ’n, ɔ jra ba kɛ auble sa, ɔ wa trɛnnin i su. Kpɛkun be tili sran kun nɛn ɲanmiɛn su lɔ, ɔ seli kɛ: “Min awlɛn su ba’n yɛ, i su yɛ m’an fa n wla’n kwlaa m’an gua ɔ.”’ (Matie 3:16, 17) Kɛ Zan wunnin sa nga ɔ juli’n, m’ɔ tieli ndɛ nga Ɲanmiɛn kannin’n, ɔ sili weiin kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ sunmannin Zezi ɔ. (Zan 1:32-34) Kɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n annzɛ i wunmiɛn m’ɔ fa di junman’n ɔ trannin Zezi su’n, cɛn sɔ nun yɛ ɔ kacili Mɛsi annzɛ Klist’n niɔn. Zezi yɛ ɔ ti sran mɔ be kpɛli i sieli i ngunmin kɛ ɔ yo Ɲrun Dunfuɛ nin Famiɛn’n niɔn.—Ezai 55:4.\n9 Sa nga Biblu’n kannin be ndɛ kwlaa naan b’a ju’n, be su kpɛnlɛ’n, ɔ nin ndɛ nga Ɲanmiɛn kannin’n, be kleli weiin kpa kɛ Zezi yɛ ɔ ti Mɛsi mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n niɔn. Sanngɛ kosan cinnjin nɲɔn mɔ be kan Zezi’n, Biblu’n tɛ be su wie. Kosan sɔ mun yɛ: ?Nin yɛ Zezi fin ɔn? ?Yɛ sran’n i wafa benin yɛle i?\n?NIN YƐ ZEZI FIN ƆN?\n10. ?Biblu’n kle kɛ nin yɛ Zezi trannin kwlaa naan w’a ba asiɛ’n su ɔ?\n10 Biblu’n kle kɛ Zezi trannin ɲanmiɛn su lɔ kwlaa naan w’a ba asiɛ’n su wa. Mise seli kɛ bé wú Mɛsi’n Bɛtleɛmu klɔ’n su. Ɔ seli ekun kɛ i afinliɛ’n “fin lalafuɛ nun.” (Mise 5:1) Blɛ kpanngban nun’n, Zezi seli kɛ ɔ trannin ɲanmiɛn su lɔ kwlaa naan b’a wu i kɛ klɔ sran sa asiɛ’n su wa. (Kanngan Zan 3:13 nin 6:38, 62 nun; 17:4, 5) I nun mɔ Zezi ti anzi ɲanmiɛn su lɔ’n, wafa nga ɔ nin Ɲanmiɛn be trannin’n, ɔ leman wunsu.\n11. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ Zezi ti Zoova i awlɛn su Ba kunngba lekeleke’n niɔn?\n11 Zezi yɛ ɔ ti Zoova i awlɛn su ba’n niɔn. Sɛ ɔ ti sɔ’n, nán ngbɛn ti ɔ. Be flɛ i kɛ “i Wa Kpɛn,” afin i yɛ Ɲanmiɛn dun mmua yili i naan w’a yi ninnge uflɛ kwlaa mun ɔn. * (Kolɔsfuɛ Mun 1:15) Ɔ le like uflɛ kun ekun mɔ i ti yɛ Ba sɔ’n ti i liɛ ngunmin ɔn. Ɔ ti “i Wa kunngba cɛ’n.” (Zan 3:16) I sɔ’n i bo’n yɛle kɛ, Zezi kunngba cɛ yɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ yili i trele sa ɔ. Kpɛkun, Zezi kunngba cɛ yɛ Ɲanmiɛn fɛli i fa yili ninnge onga mun ɔn. (Kolɔsfuɛ Mun 1:16) Asa ekun’n, be flɛ Zezi kɛ ‘Ndɛ’n.’ (Zan 1:14) I sɔ’n kle e kɛ ɔ ijɔ Ɲanmiɛn nuan. Siɛ’n i mma onga mun, i aolia nun sran mun o, i klɔ sran mun o, Zezi kan Siɛ’n i jasin mun nin i mmla’m be ndɛ kle be kwlaa.\n12. ?Wafa sɛ yɛ e si kɛ Ba Kpɛn’n nin Ɲanmiɛn be sɛman ɔn?\n12 ?Kɛ nga sran wie’m be bu i’n sa’n, Ba Kpɛn’n, ɔ nin Ɲanmiɛn be kwla sɛ? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn, Biblu’n kleman sɔ. Afin, kɛ nga ndɛ kpɔlɛ nga e wunnin i icra’n ɔ fa kannin’n sa’n, be yili Ba’n. Nanwlɛ, e wun i lɛ kɛ Ba’n ɲannin bo bolɛ, sanngɛ Ɲanmiɛn Zoova liɛ’n, ɔ o lɛ tititi. (Jue Mun 90:2) Ɲanmiɛn i Wa kunngba cɛ’n w’a fɛmɛn i wun w’a sunnzunmɛn i Si le. Biblu’n kle weiin kɛ Siɛ’n le ɲrun tra Ba’n. (Kanngan Zan 14:28 nun; 1 Korɛntfuɛ Mun 11:3) Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ ti ‘Ɲanmiɛn m’ɔ kwla like kwlaa yo’n’ niɔn. (Bo Bolɛ 17:1) Ɔ maan, sran fi nin i sɛman. *\n13. ?Kɛ Biblu’n se kɛ Ba’n ‘fa Ɲanmiɛn mɔ be wunmɛn i’n,’ i bo’n yɛle benin?\n13 Afuɛ ko ju akpi ngbinngbin kpanngban kpa nun’n, Zoova nin i Wa Kpɛn’n be afiɛn’n mantannin kpa kwlaa naan w’a yi ɲanmiɛn su’n nin i su nzraama mun, ɔ nin asiɛ’n. Nanwlɛ, be kloli be wun dan kpa! (Zan 3:35; 14:31) Zezi fɛli i Si’n kekleke. I sɔ’n ti’n, Biblu’n se kɛ Ba’n ‘fa Ɲanmiɛn mɔ be wunmɛn i’n.’ (Kolɔsfuɛ Mun 1:15) Nanwlɛ, kɛ nga sran kun kwla fɛ i si’n ninnge kpanngban nun sa’n, Zezi i nzuɛn’n ɔ nin i sran wafa’n be ti kɛ i Si’n i liɛ’n sa sɛsɛsɛ.\n14. ?Wafa sɛ yɛ be kwla wuli ‘Ɲanmiɛn i Wa kunngba cɛ’n,’ kɛ klɔ sran sa ɔ?\n14 Zoova i Wa kunngba cɛ’n ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ bali asiɛ’n su wa, i klunklo su. Kpɛkun ɔ kacili sran. Sanngɛ, a kwla usa ɔ wun kɛ: ‘?Wafa sɛ yɛ be kwla wu aolia nun sran kun kɛ klɔ sran sa ɔ?’ Kɛ ɔ ko yo naan i sɔ’n w’a yo ye’n, Zoova yoli abonuan sa kun. Ɔ fɛli i Wa Kpɛn m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i nguan’n fa wlɛli i Zuifu talua Mali m’ɔ nin a siman bian’n i ku sɛ’n nun. Ɔ maan, yasua fi nin Mali b’a siman sua. I sɔ ti’n, Mali wuli ba kun mɔ fɔ nunmɛn i nun’n. Be flɛ ba sɔ’n kɛ Zezi.—Lik 1:30-35.\n?SRAN’N I WAFA BENIN YƐLE ZEZI?\n15. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Zezi maan e si Ɲanmiɛn kpa ɔ?\n15 Ndɛ nga Zezi kannin’n, ɔ nin ninnge nga ɔ yoli be asiɛ’n su wa’n, be uka e maan e si i kpa. Asa ekun’n, Zezi yo maan e si Zoova kpa. ?Ngue ti yɛ ɔ ti sɔ ɔ? Nán ɔ wla fi su kɛ Ba’n ti kɛ i Si’n sa sɛsɛsɛ. I sɔ ti’n yɛ Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be nun kun kɛ: ‘Sran ng’ɔ wun min’n, nn w’a wun e Si’n.’ (Zan 14:9) Biblu’n nun fluwa nnan nga Matie, Mark, Lik ɔ nin Zan be klɛli’n, be kan Zezi i jasin fɛ’n i ndɛ. Fluwa sɔ’m be kle e Zezi i mɛn dilɛ’n, ɔ nin ninnge nga ɔ yoli be’n, ɔ nin sran’n i wafa nga ɔ ti’n be su like kpanngban.\n16. ?KɛZezi klé sran’m be like’n, like klikli ng’ɔ kɛn i ndɛ’n yɛle benin? ?Yɛ i like klelɛ’n fin wan?\n16 Sran’m be si kpa kɛ Zezi ti “Like Klefuɛ.” (Zan 1:38; 13:13) ?Ngue like yɛ ɔ kleli ɔ? I klikli su’n, ɔ kan ‘Ɲanmiɛn i sielɛ’n i jasin fɛ’n,’ i ndɛ. Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ m’ɔ ti awa kun m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ́ wá síe asiɛ wunmuan’n. Kpɛkun ɔ́ mán sran aɲinyiɛfuɛ’m be mmlusuɛ m’ɔ su wieman le’n. (Matie 4:23) ?Ndɛ sɔ’n fin wan? Zezi bɔbɔ tɛ su kɛ: ‘N like nga n kle’n ɔ finman m bɔbɔ, ɔ fin sran ng’ɔ sunmannin min’n.’ Sran sɔ’n yɛle Zoova. (Zan 7:16) Zezi si kɛ i Si’n kunndɛ kɛ sran’m be tie Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ jasin fɛ’n. Fluwa nga i ndɛ tre 8 nun’n, é wá súan Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ’n, ɔ nin ninnge nga ɔ́ wá yó be’n be su like kpanngban.\n17. ?Nin yɛ Zezi kleli sran’m be like ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ wlɛli i wun ase kleli sran’m be like dan sɔ ɔ?\n17 ?Nin yɛ Zezi kleli like’n niɔn? Lika kwlaa nga sran’m be o lɛ’n. Yɛle kɛ, nanmue’m be nun nin klɔ dandan mun, ɔ nin klɔ kanngan’m be su, ɔ nin gua’m be bo, ɔ nin sran’m be awlo’m be nun’n, Zezi kleli like. Zezi w’a minndɛman kɛ sran’m be wa to i. I bɔbɔ ɔ ko toli be. (Mark 6:56; Lik 19:5, 6) ?Ngue ti yɛ Zezi wlɛli i wun ase boli jasin fɛ’n m’ɔ kleli sran’m be like dan sɔ ɔ? Ɔ yoli i sɔ, afin i sɔ yɛ Ɲanmiɛn waan ɔ yo ɔ. Zezi yoli i Si’n i klun sa blɛ kwlaa nun. (Zan 8:28, 29) Sanngɛ, ɔ le like uflɛ kun ekun mɔ i ti yɛ ɔ boli jasin fɛ’n niɔn. Ɔ sili sran kpanngban mɔ be wa wunnin i wun’n, be aunnvuɛ. (Kanngan Matie 9:35, 36 nun.) Sran sɔ’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i su kpɛnngbɛn’m be ɲin kpali be su. Yɛle kɛ be m’ɔ fata kɛ be kle be Ɲanmiɛn’n ɔ nin ninnge nga i waan ɔ́ yó be’n be su nanwlɛ ndɛ’n, b’a yomɛn i sɔ. Zezi wunnin kɛ sran’m be le Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ’n i jasin fɛ’n i awuliɛ dan.\n18. ?Zezi i nzuɛn benin mun yɛ be yo ɔ ɲɛnmɛn ɔn?\n18 Zezi kloli sran mun yɛ be ndɛ loli i. Ɔ maan be wunnin kɛ be kwla fa be wun mɛntɛn i, afin ɔ ti sran kpa. I wun yoli ba kanngan’m be bɔbɔ be fɛ. (Mark 10:13-16) Zezi w’a buman sran wie kpa w’a traman wie. Ɔ kpɔli adi ninnge mun nin sran lufle bulɛ’n. (Matie 21:12, 13) Zezi blɛ su’n, sran’m be buman bla’m be sran, sanngɛ Zezi liɛ’n, ɔ buli be sran. (Zan 4:9, 27) Zezi kɛnnin i wun ase nanwlɛ su. Cɛn kun’n, ɔ wunnzinnin i akoto’m be ja wun. Sanngɛ nn sran nga ɔ su i wiengu’n yɛ ɔ fata kɛ ɔ di junman sɔ’n niɔn.\nZezi boli jasin fɛ’n lika kwlaa.\n19. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ be nga be mian ninnge wie’m be wun’n, be ndɛ loli Zezi ɔ?\n19 Be nga be mian ninnge wie’m be wun’n, be ndɛ loli Zezi. Like nga ɔ kle sɔ’n, yɛle abonuan sa nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan ɔ fa yoli sran’m be juejue’n. (Matie 14:14) I kun yɛle bian kokowefuɛ kun m’ɔ wa toli Zezi, kpɛkun ɔ seli i kɛ: “Yaci, yo maan n kokowe’n wie weiin.” Nanwlɛ, afɛ nga bian sɔ’n wun i’n, ɔ kannin Zezi i awlɛn’n. Ɔ maan, ɔ yoli Zezi i annvɔ. Kpɛkun Zezi tinngɛli i sa’n fa kannin bian’n, yɛ ɔ seli i kɛ: “M’an ti, maan ɔ kokowe’n wie weiin.” Kpɛkun, kokowe’n wieli sran sɔ’n i wun yɛ i wunnɛn’n yoli treketreke ɔ! (Mark 1:40-42) ?A wun wafa nga sran sɔ’n i klun jɔli dan’n?\nƆ YOLI NDƐNMANFUƐ LELE GUƐLI I TI NIN I BO\n20, 21. ?Wafa sɛ yɛ Zezi kleli e ɲin m’ɔ fata kɛ ɔ yi Ɲanmiɛn titi’n, i su ajalɛ ɔ?\n20 Wafa nga ɔ fata kɛ e ɲin yi Ɲanmiɛn e guɛ i ti nin i bo’n, Zezi kleli i su ajalɛ kpafuɛ’n. Kannzɛ bɔɔ be tanndannin Zezi ɲrun sɛ’n, naan ɔ wunnin i ɲrun sɛ’n, sanngɛ sa wafa kwlaa nun’n, w’a kpɔcimɛn i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n le. Zezi jrannin lakalɛ nga Satan lɛkɛli i’n i ɲrun kekle kpa, ɔ maan ɔ kwlɛli i. (Matie 4:1-11) Blɛ wie nun’n, Zezi i osufuɛ mun bɔbɔ’n, b’a lafimɛn i su. I kpa’n bɔbɔ’n be seli kɛ “i ti a saci.” (Mark 3:21) Sanngɛ, Zezi w’a manman atin kɛ be ɲan ta i su. I sɔ’n ti w’a yaciman Ɲanmiɛn i klun sa yolɛ le. Kannzɛ bɔbɔ, be kpɛli Zezi i nzowa naan be yoli i finfin’n, sanngɛ ɔ sili i wun su nian. W’a kunndɛman kɛ ɔ́ yó i kpɔfuɛ’m be tɛ le.—1 Piɛr 2:21-23.\n21 Zezi yoli ndɛnmanfuɛ lele fa wuli. Ɔ fɛli i kpɔfuɛ’m be sa nun, yɛ ɔ wuli ɲrɛnnɛn wie. (Kanngan Filipfuɛ Mun 2:8 nun.) Cɛn kasiɛn nga Zezi dili i asiɛ’n su wa’n i nun’n, nian sa nga be tɔli i su’n. Be trɛli i. Be fali lalofuɛ ato buafuɛ mun naan b’a tɔn i suɛn. Kpɛkun jɔlɛ difuɛ mɔ be mannin be adi ninnge’n, be buli Zezi fɔ. Be boboli i waka kun su. Kɛ ɔ́ ká nun’n, ɔ kpan seli kɛ: ‘I kwlaa w’a wie.’ (Zan 19:30) Sanngɛ, kɛ ɔ dili cɛn nsan’n, i Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n ɔ cɛnnin i, yɛ ɔ kacili aolia nun sran. (1 Piɛr 3:18) Kpɛkun, kɛ ɔ dili cɛn ba ablanan’n, ɔ sɛli i sin ɲanmiɛn su lɔ. Lɔ’n, ‘ɔ ko trannin Ɲanmiɛn i fama su,’ yɛ ɔ minndɛli kɛ Ɲanmiɛn fa famiɛn dilɛ’n wlɛ i sa nun.—Ebre Mun 10:12, 13.\n22. ?Kɛ mɔ Zezi yoli ndɛnmanfuɛ lele fa wuli’n ti’n, ngue yɛ i sɔ’n mɛnnin i wun atin ɔn?\n22 ?Kɛ mɔ Zezi yoli ndɛnmanfuɛ lele fa wuli’n ti’n, ngue yɛ i sɔ’n mɛnnin i wun atin ɔn? Zezi i wie’n yo maan e kwla ɲan anannganman nguan asiɛ m’ɔ́ káci mɛn klanman’n, i su. I sɔ liɛ’n ɔ nin like nga i bo bolɛ nun’n Zoova waan ɔ́ yó’n, be kɔ likawlɛ. Wafa nga Zezi i wie’n yo maan i sɔ’n kwla yo ye’n, ndɛ tre nga ɔ́ bá lɛ’n, ɔ́ yíyí nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 7 Sɛ a kunndɛ kɛ á sí Ɲanmiɛn nuan ndɛ nga i nuan ijɔfuɛ Daniɛli kannin’n, m’ɔ kpɛnnin su Zezi i lika’n, nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika m’ɔ o fluwa nga i ?Wafa sɛ yɛ Daniɛl fluwa’n kannin Mɛsi’n i balɛ’n i ndɛ ɔ? nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 11 Be flɛ Zoova kɛ Siɛ afin i yɛ ɔ ti Like Yifuɛ’n niɔn. (Ezai 64:7) Kɛ mɔ Ɲanmiɛn yili Zezi’n ti’n, be flɛ Zezi kɛ Ɲanmiɛn Wa. I sɔ kunngba’n ti’n, aolia nun sran onga mun nin Adam bɔbɔ’n, be kwla flɛ be kɛ Ɲanmiɛn wa wie.—Lik 3:38.\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Sɛ ɔ kunndɛ kɛ amún wún ninnge nga be kle weiin kɛ Ba Kpɛn’n nin Ɲanmiɛn be sɛman’n i nun yiyilɛ wie ekun’n, nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika’n i nun ndɛ Siɛ’n nin Ba’n, ɔ nin Ɲanmiɛn i wawɛ’n be su ndɛ nanwlɛ’n nun.\nƝanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be ndɛ nga be kpɛnnin su’n, ɔ nin ndɛ nga Ɲanmiɛn bɔbɔ kɛnnin i trele’n, be kle kɛ Zezi yɛ ɔ ti Mɛsi’n mɔ be seli kɛ ɔ́ bá’n niɔn.—Matie 16:16.\nZezi cɛli ɲanmiɛn su lɔ lele naan w’a ba asiɛ’n su wa. Blɛ sɔ nun’n nn ɔ ti aolia nun sran.—Zan 3:13.\nZezi yoli like klefuɛ, i wun yoli fɛ. Kpɛkun, ɔ kleli Ɲanmiɛn ndɛ’n su nantilɛ’n i su ajalɛ kpafuɛ’n.—Matie 9:35, 36.


Wafa nga e nin e osufuɛ mun e klwa tran klanman’n | Awlobo aklunjuɛ\nWafa nga e nin e osufuɛ mun e klwa tran klanman’n\n‘An yo sran’m be kpa, an yo amun wun aenvuɛ, an yo wɛtɛɛfuɛ, yɛ an blu sa’m be su.’—Kolɔsfuɛ Mun 3:12.\nKɛ amun ko ja’n, nn amun a taka awlobo uflɛ. Ɔ maan kannzɛ bɔbɔ ɔ fata kɛ amun klo amun si nin amun nin naan amun ɲin yi be’n, sanngɛ sran ng’ɔ ti amun cinnjin tra ngba asiɛ’n su siɛn’n, yɛle amun yi annzɛ amun wun. I sɔ’n kwla yo kekle man amun osufuɛ’m be nun wie mun. Sanngɛ Biblu’n kwla uka amun naan amun nin amun osufuɛ mun b’a tran klanman, naan kusu amun a yo naan amun awlobo uflɛ’n w’a taka kpa.\n1 AMUN BU AMUN OSUFUƐ’M BE WUN AKUNNDAN KPA\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Bu ɔ si nin ɔ nin be sran.” (Efɛzfuɛ Mun 6:2) Kannzɛ amun ti kpɛnngbɛn bɔbɔ o, ɔ fata kɛ amun bu amun si nin amun nin be sran, naan amun ɲin yi be titi. Amun yi annzɛ amun wun le atin yo i sɔ i si nin i nin be lika wie, afin ɔ ti be wa. Biblu’n se kɛ: “Sran b’ɔ klo sran’n, [...] i nyin blo-man sran like su.” Ɔ maan sɛ amun wun i kɛ amun yi annzɛ amun wun nin i osufuɛ’m be nuan sɛ’n, nán amun bu i kɛ be su le i amun sa nun.—1 Korɛntfuɛ Mun 13:4; Galasifuɛ Mun 5:26.\nNán amun se amun yi annzɛ amun wun kɛ: “Ɔ osufuɛ’m be gua min ɲin ase titi,” annzɛ “like kwlaa nga n yo’n i wie fi timan ɔ nin i liɛ’n su.”\nAmun mian amun ɲin naan wafa nga amun yi annzɛ amun wun bu i osufuɛ mun’n, amun bu be sɔ wie.\n2 AMUN DI NANWLƐ KLE BE\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Ɔ fata kɛ yasua kpaci i si nin i nin, yɛ ɔ fɛ i wun mɛntɛn i yi naan be nnyɔn’n be kaci sran wunmuan.” (Bo Bolɛ 2:24) Kɛ amun ko ja bla annzɛ bian’n, amun si nin amun nin be kwla bu i kɛ be yɛ ɔ te fata kɛ be nian amun lika ɔ. Ɔ maan be kwla fa be nuan wlɛ i amun awlobo nun ndɛ’m be nun. Kusu nn ɔ fataman kɛ be yo sɔ.\nLike nga amun osufuɛ’m be leman atin yomɛn i amun awlobo’n nun’n, ɔ fata kɛ amun yiyi trele be. Sanngɛ amun yo i sɔ amanniɛn su. (Nyanndra Mun 15:1) Be wun ase kanlɛ’n nin wɛtɛɛ yolɛ’n, ɔ nin be awlɛn tralɛ’n kwla uka amun naan amun nin amun sia annzɛ amun sewi mun b’a tran klanman. Asa ekun’n, sa nga amun bue nɲɔn’n amun yo amun wiengu’n, ‘ɔ́ sɔ́n amun nun klolɛ mɔ an klo’ amun wun’n ti.—Efɛzfuɛ Mun 4:2.\nSɛ amun osufuɛ wie fɛ i nuan wla amun awlobo nun ndɛ’m be nun naan i sɔ’n kle amun yalɛ’n, maan amun nin amun yi annzɛ amun wun be tran koko su yalɛ amanniɛn su.\nSɛ sa sɔ’n tɔ’n, ajalɛ nga amún fá naan amun a siesie’n, maan amun nuan sɛ su.\nAMUN KUNNDƐ SA NGA TI YƐ BE YO SƆ’N\nWafa nga amun osufuɛ’m be wun fa yo be’n, ɔ nin akunndan nga be bu’n, ɔ ti cinnjin kɛ amun wun i wlɛ. Nán kɛ be kunndɛ kɛ bé sáci amun aja’n ti ɔ. Amun ndɛ lo be. Kɛ mɔ amun su taka amun bɔbɔ amun awlobo liɛ’n, i lɛ lika’n kwla yo kekle man be. Ɔ kwla yo be kɛ amun su kpɔci be mlɔnmlɔn sa. Sanngɛ sɛ amun nanti Biblu’n nun mmla’m be su’n, yɛ sɛ amun koko amun afiɛn yalɛ naan amun nin amun osufuɛ’m be koko wie’n, amún kwlá klé kɛ amun bu be sran. Yɛ kusu i sɔ’n su kpɛman ndɛ ba amun aja’n nun.\n?Ngue ti yɛ sɛ e aja’n ti min yi annzɛ min wun i osufuɛ’m be cinnjin’n ɔ ti su ɔ?\n?Kannzɛ min ɲin yi min osufuɛ mun’n, wafa sɛ yɛ n kwla kle kɛ min yi annzɛ min wun yɛ ɔ ti min cinnjin ɔn?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee 2 Timote 1\n1 'An 'bɔ Pɔl bɛ, Bali 'bɔ 'ci 'sɔ 'a nɛn an drɛ Zozi Crizi -le 'pasiazan -a. Ɛn 'an 'bɔ nɛn Bali 'an 'pla 'nan 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, 'an 'nan wɩ vɩ minnun lɛ. 'Belidɩ zɩɛ Bali -a 'vɩ 'e 'cɛn 'nan e ya -cee vɛ -a Zozi Crizi -le "wɛan. 2 Timote, mɛin ye "yi 'kpa, i drɛ "le 'an 'pɩ -le 'wɩ 'zʋ. Mɛɛn 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ 'yiɛ.\nPɔl Bali muo -fɔ\n3 Tʋ -tʋdʋ pɛɛnɔn man, -te an ya Bali trʋ 'banan 'yie 'wɩ man bɛ, maan muo -fɔa. Bali nɛn 'an tranun -a 'su, ɛn "wee -sru an ya "an 'sunan 'gʋɛ, 'an 'wulo -ji "nrɔndɩ 'ka tin tɛa 'an da dɩ. 4 Tʋ nɛn an "ta "sia 'i "srɔn "bɛ, -wuɔ nɛn yia 'wʋ bɛ, 'i yiɛ 'yi 'cin "ɛ vɩnan 'e 'tɔ 'an 'ji bɛ, te 'i dra 'an -tɛa. Tɔɔn e dra 'mɛn "le 'mɛin yɩ "nyian, 'dʋ -e 'an 'ci 'e "nran. 5 'Yie yi -tɛradɩ Zozi da nɛn yia dra 'i 'ci 'fɩdaa 'a bɛ, -a -cin a 'an 'ji. Zɩ 'i naan Loyis yi -tɛra Zozi da zɩɛ, ɛn -a -tʋwli "nɛn 'i "bʋ Eni "e drɛ. Maan -tɔa 'nan, -wee yi -tɛradɩ Zozi da -tʋwli zɩɛ -a da nɛn i sɔɔnla.\n6 'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan mɛin trʋ "baa 'nan, "yi "nɛn 'an 'pɛ 'pla 'i da ɛn Bali -a drɛ 'yiɛ bɛ, te 'i 'tʋɩ -e 'e "dri dɩ. 7 Kɔɔ lei nɛn Bali -a -nɔn -cɛɛ bɛ, e "klan 'sia -kaa 'ji, ɛn e 'plɛblɛ -nɔan -cɛɛ. Lei zɩɛ -yɛɛ -maan -kaa min ye "yi, ɛn -yɛɛ -maan -kaa -kɔlaman -kaa 'fli 'kundɩ -a 'wɩ 'ji.\n8 -Yee "wɛan te 'yra 'e 'i 'tɛ 'wɩ nɛn -kaa san Zozi Crizi -a drɛ bɛ -a -nan wɩ vɩdɩ -a dɩ! Ɛn "nyian, 'an 'bɔ nɛn an ya -pʋ 'kuin -yee 'nyranman 'padɩ man bɛ, te 'yra 'e 'i 'tɛ 'mɛn 'wɩ vɩdɩ -a dɩ! 'Pian 'i 'man 'e 'kɔn 'e wʋʋdɩ, -e 'i yra yɩ "le 'mɛn 'wɩ 'zʋ Zozi 'le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ man. Bali -le 'plɛblɛ 'bɛ -tɔa 'i 'wlu.\n9 Bali 'bɔ 'bɛ -kaa 'si 'wɩ 'ji, ɛn -yɛɛ -kaa drɛ 'yee minnun -a -kaa laabʋdɩ man. -Kaa drɛ wɩnun man "cɛɛ Bali 'wɩ zɩɛ -a drɛ dɩ, 'pian 'wɩ nɛn -a -cin a Bali 'bɔ 'ji 'e 'cɛn bɛ -a man nɛn e 'wɩ zɩɛ -a drɛ. Ɛn "yi "nɛn Zozi Crizi 'le "wɛan Bali 'bɔ -a 'pla -cɛɛ te ya'a tian 'trɛ drɛlɛ dɩɛ, -a man nɛn e 'wɩ zɩɛ -a drɛ. 10 'Bɛ nɛn 'gʋɛ, "yi zɩɛ Bali -a -ci kɔɔn -cɛɛ -kaa 'sizan 'wɩ 'ji Zozi Crizi -tadɩ -a 'trɛda. Zozi Crizi 'bɔ 'bɛ -ka -le 'plɛblɛ 'lɛ 'ka, ɛn 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, -yɛɛ ta 'bɔla minnun lɛ 'yee 'wɩ 'nɔnnɔn 'a.\n11 Bali 'an drɛ Zozi 'le 'pasiazan -a 'nan, 'an 'wɩ 'nɔnnɔn zɩɛ -a fuila "man minnun pɛɛnɔn 'va, te maan "paaman o ji. 12 'Wɩ nɛn -yee "wɛan an cɩ 'an yra yɩnan tʋ 'gʋɛ -a -ji bɛ, -nyrɛn zɩɛ. 'Pian 'yra 'ka 'an 'tɛa dɩ, kɔɔ min nɛn an yi -tɛra "da "bɛ, maan -tɔa. Maan -tɔa 'nan, 'wɩ nɛn yaa -pɛba 'wʋ 'an 'lɔ 'gʋɛ, 'plɛblɛ a -yrɔ -e 'e yiɛ 'tɔ "va "trilii, -e tin 'ba yi 'e 'bɔ.\n13 An Bali -le 'wɩ tɩglɩ paa 'i 'ji. 'Wɩ zɩɛ 'e drɛ 'yie 'wɩ -kɔɔn "manvɛ -a, ɛn 'i 'ta wʋla "da! Te 'i 'pɛ 'si yi -tɛradɩ Zozi da 'lee yɩdɩ "yi "nɛn Zozi Crizi -a -nɔn 'yiɛ bɛ -a -sru "fo "dɩ! 14 Bali -le 'wɩ "paadɩ tɩglɩ nɛn maan 'pla 'i 'va bɛ, 'i yiɛ 'tɔ "va! Bali lei 'saun nɛn -kaa 'ji bɛ, -yɛɛ "paa 'i 'va -a drɛnan.\n15 Timote, yia -tɔa 'nan, minnun pɛɛnɔn nɛn o -nyɛanla Azi 'lɛglɔn 'ji bɛ, o 'si 'an -sru. Fijɛl 'lee Emojɛl bɛ, "o 'si 'wʋ "nyian 'an -sru.\n16 'Pian Onezifor 'bɛ 'an "koe "tɔ 'an da, ɛn 'mɛn -pʋ 'kɔn drɛdɩ bɛ, -a 'yra 'ka -a tɛa "fo "dɩ. -Yee "wɛan an Minsan trʋ "baa 'nan, 'e 'yee "yi "nɔn -yee "kɔnnɛn 'nɔn lɛ. 17 Zɩ e 'bɔla Rɔm bɛ, yaan wɛɛ 'trilii ɛn yaan 'yɩ. 18 Ɛn "nyian "yi 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn yaa drɛ 'mɛn Efɛz bɛ, yia -tɔa e "mlian min pɛɛnɔn da. An Minsan trʋ "baa "nyian 'nan, Onezifor nyrinda 'e 'sɛn Bali da tʋ nɛn Bali 'bɔ minnun -le tin "baa bɛ -a man.


Liki 1 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nNdɛ nga be kan kleli Teofili’n (1-4)\nGabliɛli boli Zan Batɛmun yofuɛ’n i awuliɛ’n i jɔ (5-25)\nGabliɛli boli Zezi i awuliɛ’n i jɔ (26-38)\nMari ɔli Elizabɛti i osu nianlɛ (39-45)\nMari manmannin Zoova (46-56)\nZan i awuliɛ nin i dunman tɔnlɛ (57-66)\nƝanmiɛn nuan ndɛ nga Zakari kannin’n (67-80)\n1 Sran kpanngban kpa be miannin be ɲin be klɛli sa nga be juli’n. E kusu e lafi su kɛ sa sɔ’m be juli sakpa. 2 Kpɛkun sran uflɛ mɔ be kannin Ɲanmiɛn i ndɛ’n, mɔ kɛ sa sɔ’m bé jú’n be wunnin nun’n, be boli be su kleli e. 3 Ɔ maan nannan Teofili, n kusu n fali min ɲin n sieli i kwlaa sɔ’n su kpa. Yɛ n seli kɛ ń klɛ́ wafa nga sa sɔ’m be juli’n, i kwlaa. 4 Min waan ń yó sɔ naan a wun i wlɛ kɛ like nga be kleli wɔ’n, ɔ ti nanwlɛ. 5 Erɔdu m’ɔ ti Zide famiɛn’n i blɛ su’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ kun o lɛ, be flɛ i Zakari. Ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ akpasua nga be flɛ i Abia’n i nunfuɛ. Be flɛ i yi’n kɛ Elizabɛti, ɔ fin Aarɔn osu’n nun. 6 Ɲanmiɛn bu be sran nɲɔn’n be sran kpa. Yɛ mmla kwlaa nga Zoova mannin’n, ɔ nin ndɛ kwlaa ng’ɔ kannin’n, be fɛ i kwlaa su. 7 Sanngɛ be leman ba. Afin Elizabɛti i klun ti kpan. Yɛ kusu be nɲɔn’n, b’a yo kpɛnngbɛn kpa. 8 Cɛn kun’n, ɔ ɔli Ɲanmiɛn ɲrun, ɔ ko dili i Ɲanmiɛn ɲrun jranlɛ junman’n, afin junman sɔ’n toli i akpasua liɛ’n. 9 Ɔ maan kɛ i cɛn liɛ’n juli’n, ɔ wluli Zoova i sua’n nun lɔ ko yrali ansan, kɛ nga Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be fa yo i titi’n sa. 10 Kɛ ɔ́ yrá ansan’n, nn sran kpanngban kpa be o gua su lɔ, be su srɛ Ɲanmiɛn. 11 Yɛ Zoova i anzi kun fiteli i ɲrun-ɔn. Ɔ jin ansan yrawlɛ’n i fama su. 12 Kɛ Zakari wunnin i’n, i akunndan’n sanngannin, srɛ kunnin i dan. 13 Sanngɛ anzi’n seli i kɛ: “Zakari, nán srɛ kun wɔ. Afin Ɲanmiɛn tili srɛlɛ mɔ a tuli ɔ klun srɛli i’n. Ɔ yi Elizabɛti wá wú ba yasua kun mán wɔ. Tɔn i dunman Zan. 14 Ɔ klun wá jɔ́ dan kpa. Yɛ ba sɔ m’ɔ́ wá wú i’n ti’n, sran kpanngban bé dí aklunjuɛ wie. 15 Afin ɔ́ wá yó sran dan Zoova ɲrun. Sanngɛ ɔ fataman kɛ ɔ nɔn duvɛn annzɛ nzan uflɛ fi m’ɔ kwla bo sran’n. Yɛ kwlaa naan b’a wu i* bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn fɛ́ i wawɛ’n mɛ́n i. 16 Ɔ́ wá úka Izraɛlifuɛ kpanngban kpa naan be sa be sin Zoova m’ɔ ti be Ɲanmiɛn’n i wun. 17 Asa kusu’n, Ɲanmiɛn wá súnman ɔ wa’n, ɔ́ dún mmua i ɲrun. Ɔ́ wá yó juejuefuɛ kɛ Eli sa, yɛ ɔ́ ɲán fanngan kɛ i sa wie. Ɔ́ yó maan siɛ’m be awlɛn’n wá yó kɛ ba kanngan’m be liɛ’n sa. Ɔ́ úka ɲin keklefuɛ mun. Ɔ maan bé fá ngwlɛlɛ bé nánti naan b’a yo sa ng’ɔ ti kpa’n. Ɔ́ yó sɔ naan w’a kwla siesie nvle kun w’a man Zoova.” 18 Zakari seli anzi’n kɛ: “?Ngue yɛ ɔ kle min kɛ ɔ́ yó sɔ sakpa-ɔ? Afin m’an yo kpɛnngbɛn, yɛ min yi w’a yo kpɛnngbɛn wie.” 19 Anzi’n tɛli i su kɛ: “Be flɛ min Gabliɛli. N jin Ɲanmiɛn ɲrun titi. Ɔ sunmannin min kɛ n kan ndɛ kun n kle wɔ naan n bo jasin fɛ sɔ’n su n kle wɔ. 20 Sanngɛ nian, a su kwlá ijɔman kun. Ɔ́ yó sɔ lele saan cɛn nga sa sɔ’m bé kpɛ́n su’n w’a ju. Afin w’a lafiman min ndɛ’n su. Kusu nn kɛ i blɛ’n wá jú’n, ɔ́ kpɛ́n su sakpa.” 21 Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn sran’m be su minndɛ Zakari. Ɔ cɛli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. I sɔ’n boli be nuan. 22 Kɛ ɔ fin lɔ fiteli’n, ɔ kwlá ijɔman. Ɔ maan be wunnin i wlɛ kɛ ɔ wunnin abonuan sa* kun Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. I sa yɛ ɔ fa kan ndɛ kle be-ɔ, afin ɔ kwlá ijɔman. 23 Kɛ blɛ ng’ɔ fata kɛ ɔ di junman’n wieli’n, ɔ ɔli i awlo. 24 Kɛ ɔ dili le nɲɔn kun’n, i yi Elizabɛti wunnzɛli. Ɔ kali awlo’n nun anglo nnun, ɔ fiteman. Ɔ seli kɛ: 25 “Like nga Zoova w’a yo w’a man min le nɲɔn nun’n yɛ. I wla kpɛnnin min su, ɔ maan ɔ titili min ɲrun ɲannzuɛn’n sran’m be afiɛn.” 26 I anglo nsiɛn su’n, Ɲanmiɛn sunmannin anzi Gabliɛli klɔ nga be flɛ i Nazarɛti’n, m’ɔ o Galile mɛn nun’n i su lɔ. 27 Ɔ ɔli talua kun m’ɔ nin-a siman bian’n, i wun lɔ. Be flɛ i Mari. Be trɛli i ase mannin bian kun kɛ ɔ jɛ i. Be flɛ bian sɔ’n kɛ Zozɛfu, ɔ fin Davidi osu’n nun. 28 Kɛ anzi’n wluli sua’n nun lɔ’n, ɔ seli talua’n kɛ: “Mari, Zoova i klun jɔ ɔ wun kpa. Ɔ nin wɔ o nun.” 29 Kɛ talua’n tili’n, i akunndan’n sanngannin dan, yɛ ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ wún ndɛ sɔ’n i wlɛ. 30 Yɛ anzi’n seli i kɛ: “Mari, nán srɛ kun wɔ, afin Ɲanmiɛn i klun jɔ ɔ wun. 31 Nian! Á wá wúnnzɛ, yɛ á wú ba yasua kun. Tɔn i dunman Zezi. 32 Ɔ́ yó sran dan, yɛ bé wá flɛ́ i Ɲanmiɛn m’ɔ o like kwlaa ti su’n i Wa. Ɲanmiɛn Zoova wá fɛ́ i si Davidi i famiɛn bia’n mɛ́n i. 33 Ɔ́ síe Zakɔbu i awlo’n titi. Kpɛkun i Famiɛn dilɛ’n su wieman le.” 34 Sanngɛ Mari seli anzi’n kɛ: “?Ɔ́ yó sɛ naan w’a yo ye? Afin e nin yasua fi e nin-a siman sua le.” 35 Anzi’n tɛli i su kɛ: “Ɲanmiɛn wawɛ’n wá jrá ɔ su. Yɛ Ɲanmiɛn m’ɔ o like kwlaa ti su’n, i tinmin’n ɔ́ wá káta ɔ su. I sɔ’n ti’n, ba mɔ á wá wú i’n, ɔ́ yó Ɲanmiɛn liɛ klonglo. Bé flɛ́ i Ɲanmiɛn Wa. 36 Elizabɛti m’ɔ ti ɔ osufuɛ’n, kannzɛ w’a yo kpɛnngbɛn naan sran’m be waan i klun ti kpan’n, i kusu w’a wunnzɛ. I anglo nsiɛn yɛ. 37 Afin ndɛ kwlaa ng’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan fite’n, ɔ kpɛn su.” 38 Yɛ Mari seli kɛ: “N ti Zoova i kanga. Maan ɔ yo kɛ nga a fa kannin’n sa.” Yɛ anzi’n yacili i lɛ ɔli-ɔ. 39 Blɛ sɔ nun’n, Mari siesieli i wun. Ɔ ɔli okaoka’m be bue liɛ’n su lɔ, Zida mɛn’n i klɔ kun su ndɛndɛ. 40 Ɔ wluli Zakari i awlo’n nun, kpɛkun ɔ yoli Elizabɛti i like. 41 Kɛ Mari yoli Elizabɛti i like m’ɔ tili i cɛ’n, ba ng’ɔ o i ku sɛ nun’n, ɔ kplikplili. Kpɛkun Ɲanmiɛn wawɛ’n jrali Elizabɛti su. 42 Elizabɛti kpannin kekle kpa seli kɛ: “Maan Ɲanmiɛn yra ɔ su bla’m be nun. Kpɛkun ba ng’ɔ o ɔ ku sɛ’n nun, maan ɔ yrɛ i su wie! 43 ?Wan yɛle min mɔ min Min’n i nin’n ba min wun wa-ɔ? 44 Afin kɛ a yoli min like m’ɔ guali min su nun cɛ’n, ba ng’ɔ o min ku sɛ nun’n, i klun jɔli. Ɔ maan, ɔ kplikplili. 45 Bla ng’ɔ lafili ndɛ nga Zoova maan be kan kleli i’n su’n, i liɛ su ti ye wie. Afin ndɛ sɔ’m be kwlaa bé kpɛ́n su.” 46 Yɛ Mari seli kɛ: “Ń mánmán Zoova. 47 Ɲanmiɛn m’ɔ ti min Defuɛ’n ti’n, min klun ti jɔwa dan. 48 Afin ɔ kpɛli i ɲin niannin i sufuɛ bla m’ɔ timan like fi’n. Ɔ maan, kɛ ɔ fɛ i andɛ’n, sran’m be kwlaa bé wá sé kɛ min liɛ su ti ye. 49 Afin Ɲanmiɛn m’ɔ le tinmin’n, ɔ yoli abonuan sa kpanngban mannin min. Kusu’n, i dunman’n leman wunsu. 50 Be kwlaa nga be sro i mɔ be ɲin yi i’n, ɔ́ sí be aunnvuɛ tititi. 51 Ɔ fɛli i sa’n yoli sa kekleekle mun. Be nga be tu be wun’n, ɔ sanngannin be nun. 52 Be nga be le kwlalɛ kpa mɔ be o famiɛn bia’m be su’n, ɔ kannin be ase. Kpɛkun ɔ mannin be nga be leman ɲrun’n be su. 53 Be nga be leman wie’n, ɔ mannin be ninnge kpakpa kpanngban. Ɔ maan be klun jɔli. Sanngɛ ɔ kannin aɲanbeunfuɛ’m be bo. Be fali be sa ngbɛn be ɔli. 54 Ɔ ukɛli i sufuɛ Izraɛli. Ɔ yoli sɔ fa kleli kɛ i wla w’a fiman be su. Afin ɔ seli kɛ ɔ́ sí be aunnvuɛ. 55 Ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e nannan mun. I waan ɔ́ sí Abraamun nin i osu’n nunfuɛ’m be aunnvuɛ titi.” 56 Mari dili anglo nsan i wun lɔ. I sin’n, ɔ sɛli i sin i awlo. 57 Kɛ Elizabɛti i ba wulɛ juli’n, ɔ wuli ba yasua kun. 58 I tranfuɛ mun nin i osufuɛ’m be tili i kɛ Zoova w’a si i aunnvuɛ dan. Ɔ maan be nin i be dili aklunjuɛ. 59 Kɛ ba’n dili cɛn ba mɔcuɛ’n, be wa wlɛli i klɛn. Kpɛkun be waan bé fɛ́ i si Zakari i dunman’n, bé fá tɔ́n i. 60 Sanngɛ i nin seli kɛ: “Cɛcɛ! Maan be flɛ i Zan.” 61 Yɛ sran’m be seli i kɛ: “Be flɛman ɔ osufuɛ’m be nun wie fi sɔ.” 62 Ɔ maan, be fali be sa be usɛli i si kɛ ɔ kle dunman ng’ɔ klo kɛ be fa flɛ ba’n. 63 Ɔ seli be kɛ be mɛn i tɛbua kun. Ɔ klɛli su kɛ: “I dunman’n yɛle Zan.” Nanwlɛ, i sɔ’n boli be kwlaa be nuan. 64 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, i nuan’n ka lɛ tikeli, i taaman’n ɲannjili naan w’a ijɔ w’a manman Ɲanmiɛn. 65 Ɔ maan, srɛ wa kunnin be tranfuɛ’m be kwlaa. Ndɛ sɔ’n truli Zida mɛn’n m’ɔ ti okaoka’n, i bue kwlaa su. 66 Be kwlaa nga be tili ndɛ sɔ’n, be fa sieli be klun. Be seli kɛ: “?Ba sɔ’n, ɔ́ yó sɛ ainman?” Be seli sɔ afin Zoova i sa o ba’n su. 67 I sin’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n jrali ba’n i si Zakari su. Yɛ ɔ ijɔli Ɲanmiɛn nuan seli kɛ: 68 “Maan be manman Zoova m’ɔ ti Izraɛli Ɲanmiɛn’n. Afin ɔ kpɛli i ɲin i sufuɛ’m be su, yɛ ɔ deli be. 69 Ɔ mannin e defuɛ kun, sran sɔ’n le kwlalɛ kpa. Ɔ fin Davidi m’ɔ ti i sufuɛ’n i awlo’n nun. 70 Ɔ maan ndɛ ng’ɔ fa wlɛli i nuan ijɔfuɛ’m be nuan mɔ be kannin’n, ɔ kpɛnnin su. 71 Ɔ seli kɛ ɔ́ dé e be nga be nin e kun’n, ɔ nin be kwlaa nga be kpɔ e’n, be sa nun. 72 Yɛ kɛ ng’ɔ kan kleli e nannan mun sa’n, ɔ́ sí e aunnvuɛ. Kpɛkun, i wla su fimɛn i aenguɛ’n su. 73 Aenguɛ sɔ’n yɛ ɔ nin e nannan Abraamun be trali’n niɔn. Yɛ ɔ tali su nda. 74 Nda sɔ’n ti’n, ɔ́ dé e e kpɔfuɛ’m be sa nun. I sin’n, ɔ́ mán e atin kɛ e su i. Yɛ srɛ su kunman e i sɔ yolɛ’n nun. 75 É sú i kpa é gúɛ i ti nin i bo, yɛ é nánti seiin i ɲrun lele fá jú e wie cɛn. 76 Sanngɛ wɔ, min wa kan, bé wá flɛ́ wɔ Ɲanmiɛn m’ɔ o like kwlaa ti su’n, i nuan ijɔfuɛ. Afin á dún Zoova i ɲrun mmua á síesíe i atin mun. 77 Á klé i nvlefuɛ’m be like naan b’a kwla ɲan be ti. Yɛle kɛ Ɲanmiɛn yáci be wun sa’n cɛ́ be. 78 Afin Ɲanmiɛn si aunnvuɛ dan. Aunnvuɛ silɛ sɔ’n ti’n, kannin kun fín ɲanmiɛn su lɔ ɔ́ kpája e su. Ɔ́ yó kɛ wafa nga kɛ wia’n tú i bo’n, lika’n fa kpaja’n sa. 79 Be nga be o aosin tuun kpa nun mɔ wie’n i kondro’n w’a kata be su’n, kannin sɔ’n, ɔ́ kpája be su. Yɛ ɔ́ fá e kɔ́ aunjuɛ atin’n su.” 80 Ba’n ɲinnin, yɛ ɔ tinnin kpa. Ɔ trannin aawlɛ nun lɔ lele naan cɛn nga ɔ́ yí i wun nglo klé Izraɛlifuɛ mun’n, w’a ju.\n^ Be kwla se ekun kɛ “kɛ ɔ o i nin i ku sɛ’n nun’n.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “aolia nun like.”