Sran mmla mun be mεn nun jɔ bolε\nKε ɔ fin kε sran kwlakwa i sran bulε ɔ fin blɔlɔ'n ti, kε i sran-mmla ɔ nin sran kwlakwla liε'n sε'n ti, kε isɔ nin ye ɔ nin fɔundi, nanwlε atin, aklunjɔε ba mεn nun'n ti\nKε ɔ fin kε sε be si'a sran-mmla mun, nan sε be bu'a be like fi, i sɔ nin yε ɔ fa sa tεtε yewa'n ba'nti, sangε kε ɔ fin kε be seli kε mεn nga mɔ i nun sran mun be di be fɔundi, mɔ be kwla be kan be klunklo ndε, be kwla be sɔ be klunklo like, mɔ sεkunlε ɔ nin yalε b'a jaso su, i sɔ mεn mɔ be wan sran kundε i dan'n ti\nKε ɔ fin kε i dan lika nin yε le kε ɔ fata kε mmla su awa yε ɔ nian sran-mmla mun be suɔ, kε ɔ ko yo nan b'a mianmian-man sran nan w'a faman ya w'a jaso-man be nga be fa kwlalε nin sran tεtε yolε be fa be tintin i su be wun'n ti\nKε ɔ fin kε like nga ɔ ti kpa dan yεlε mεn mun b'afiεn janvuε kekle diwa'n ti\nKε ɔ fin kε mεn unmuan nun nvle mun be yali be wan be kan be sie su yekun kε be te lafi sran-mmla su dan, sran ɔ ti like dan, ɔ le'a gua, bla nin yasua be sε. Be wan i sɔ'n ti, like nga ba ko yo nan sran mun b'a nyan alaje, nan aklunjɔε w'a ba be wun, fɔundi nun, i sɔ like nin yε be wa yo'n ti\nKε ɔ fin kε nvle nga be wo anyia sɔ nun, be wan be nin like nga be flε, kε "Mεn mun be Bo Yekun Anyia" be bo yekun be bo mandrεn nan sran i fɔndi ɔ nin i sranmmla be kaci ninge mɔ sran kwlakwla i ti wo be bo'n ti\nKε ɔ fin kε nga ɔ ti kpa dan yεlε kε sran mun be ngba be fa be ti be wlε sran-mmla ɔ nin sran-fɔundi be bo'n ti\nAnyia Dan wan kε Ndε nga be kεn yε'n, ɔ fata kε ɔ kaci kε like mɔ i dεnman yε sran kwalkwla nian; mεn kwlakwla be kundε be kεn; ɔ ye sɔ nan mεn kwlakwula su sran o, mεn kun i siesielε ninge mun, be bu Ndε Dan nga i akundan cεn kwlakwla, be bo mandrεn ɔ nin sran mun be fluwaklelε, ɔ nin ngwlεlε klelε, be yo man sran mun be dan lika si sran-mmla ɔ nin fɔndi; kε be ko si be kpɔkun be yo blεblε, mεn kun nun o, mεn ngba nun o, man sran mun be ngba be si i sɔ ndε: mεn nga be trannin annuanzε dan i ase be nun sran mun o, be nga be wo i sɔfuε mun be bo'no, ɔ fata kε i sɔ sran mun be ngba be si sran-mmla ɔ nin sran-fɔundi.\nSran mun be ngba, kε be wu be ɔ, be ngba be sε, fɔndi nun, sran-mmala nun. Be si akundanbu, be si su ɔ fata kε sran mun be tran'n, be tran aniaan nun tranlε.\nSran-mmla ɔ nin sran-fɔundi nga ɔ wo Ndε dan nun, sran kwlakwla kwla fa ye iliε; ɔ le'a kε e ti sran nvle ngunmin, kε e wunnεn ti'a kun, e aniεn ti'a kun, e bo lika ti'a kun, e like sɔwa ɔ ti i ngunmin, e politiki angundan ti'a kun, e fin'a lika kun, ɔ le'a kε wie ti sikafuε, wie ti yalεfuε, kε wie mun be osu ti wlengbi, wie mun be osu ti kanga. I kungba yekun, be kwla'a kpaman sran mun be nun be se'akε nga ti bue nga su sran, nga be wun'εn i liε wlε'n kpa, be wun'an mεn nga su ɔ fin ɔ: be kwla'a be se'a sɔ, kanzε sran fin nvle uflε suo, sε nvle sɔ ɔ le i fɔundio, kanze i ti wo mεn uflε i bo o, ɔ nunmεn i ti bo nun tilε o.\nSran kwalakwla, ɔ fata kε be sεsε i nguan, be wukε i ɔ di i fɔundi, be sεsε ibɔbɔ ba unmuan.\nBe kwla'a be fa-man sran be kaci'a kanga. Sran kanga yolε nin i fatɔ ɔ nin i ninge i fa sɔ mun be yowa, ba tanninnin be ngba be atin.\nBe kwla'a be ye'a sran fi like tεtε mun, be wlε-mεn i bisva, be kwla'a be yo-mεn i ninge nga mɔ ɔ ye sran finfin, mɔ ɔ kaci sran kε blo nnεn mun be sa.\nLika kwlakwla nga sran kun wo, ɔ fata kε be bu i sran, ɔ fin i mmla su.\nSran mun be ngba be sε mmla mu be nyrun; i sɔ'n ti, ɔ fata kε mmla mun be wutu be su, be ngba. sran kwlakwla, ɔ fata kε be wuke i nan sran nun kpakpawa w'a nyεn-mεn; sran nun kpakpawa ɔ ti kε Ndε nga i gblu tɔwa sa.\nSran kwmakwla le atin ɔ ko to ibɔbɔinvle su jɔlε difuεmun, sε ɔ fin nan be bu i anunnflin i fɔundi-mmla su, fɔundi-mmla nga be klεli i fluwa nga be flε i kε "mεn i takawa i bo fluwa".\nBe kwla'a be tra-man sran ngbεn sa, be kwla'a be wlε-mεn i bisua, be kwla'a be tu-mεn i mεn kun su ngbεn sa.\nSε be sanman sran, nαn ndrumun tran nun, ndε nga ti yε be sanman i, ɔ fata kε nzraa nun, nanwlε nun, jɔlε difuε mun, be nga be ti nun-man sran fi bo'n, mɔ be ti nanwlε sran, be yε ɔ fata kε be ken i sɔ ndε liε niɔn: be yε be kwla se kε sε ɔ wo i ndε fε su o, sε kusuman, nzanman mɔ be sanmanin i, ɔ ti atin su o.\nSran kwla nga b'a sεnmεn i ndε kun ti, kε be nian kan ndε mɔ be nian bu-man, i sɔ fuε'n be kwla'a se'a kε i ndε yo'a fε. A wun kε be kwla be se sɔ, san b'a di jɔlε, be ngba be ngba be nyrun, ato a wlu'a nun, be nga be ko jrεn i sin i ti kplilε b'a jran.\nBe kwla-man be bu-man ndε be guε'ε sran kun su; sε ndε ti yε be sεnmεn i, i nun nga ɔ fa ye sa sɔn, mmla wie fi, i nvle liε su mmla o, mεn nun mmla o, be bu'ε i sɔ like liε'n kε ɔ ti like tε. I ng'ɔ wuka su, yεlε kε alamandi nga be fu i, bisua nga be wlε i, be nuan kwla'a tra-man nga be fa be yo i sɔ titi'n\nBe kwla'a be wla-man be nuan sran kun i awlo nun ndε mun be nun ngbεn, i awlo nun ndε i tranwlε, i fluwa nga ɔ klε'n, i fluwa nga be klε i, be kwla'a be kεn'εn i wun ndε ngbεn, be kwla'a be saci i dunman ngbεn. I sɔ ninge liε mun be ti, ɔ fata kε mmla mun be sasa sran kwlakwla.\nSran kwlakwla ɔ kwla wlanwlan sin, nvle kun nun, lika nga ɔ klɔ kε ɔ tran'n ɔ kwla se kε wa yε n klɔ kε n tran.\nSran kwlakwla ɔ le atin mɔ ɔ jaso nvle kun su kɔ lika nfle; ɔ kwla jaso ibɔbɔ nvle liε'n su, kpɔkun ɔ kwla sε i sin ɔ ba i nvle liε'n nun yekun.\nSε nvle kun su be kle sran kun yalε, sran sɔ'n ɔ le atin ɔ kɔ mantan nvle ufuε mɔ ɔ kwla sɔ i nun ɔn.\nSangε i sɔ atin liε'n, wɔ nga a ye sa tεtε mɔ ɔ kɔ-man Mεn b'Anyia be ndε liε su'n, wɔ nga a ye i sɔ sa tε mɔ fata kε be sanman wɔ'n, sa kpa, a kwla'a a jrεn-mεen i sɔ atin su kan-man ndε.\nSran kwlakwla ɔ le atin mɔ ɔ nyen i auliε nvle\nBe kwla-man be se-man sran kun kε, ɔ fin andε a le'a auliε nvle wie kun, i sa sɔ ngbεn; kusuman, sε sran kun wan ɔ kaci i auliε nvle, ɔ le atin kaci.\nKε be ko nyin yasua kun ɔ nin bla kun, be le atin be ja be wun, be taka be awlo; ɔ fata kε ndε kε nvle uflε nun sran, mεn uflε nun sran, like sɔwa wafa uflε sran, ɔ fata kε i sɔ angundan wlu nun. Be aja nun, be nyɔn be sε; be nun kun se'a kε ɔ tin kun su: i blε nga be ja o, kε be titi aja nun o.\nA wun kε be ja'n, uun be nyɔn be nuan w'a yekun, be klun klo su.\nAwlo bo ɔ ti kε ananganman like sa, yε ɔ ti nvle kun su sa i olui niɔn; ɔ fata kε nvle ɔ nian su kε i nyima sa, kε awa wukε i.\nSran kwlakwla, i kungba anzε, ɔ nin sran uflε mun anzε, ɔ kwla le i ti bɔ nun like.\nBe kwla'a le'a sran fi i ti bo nun like i sanun.\nSran kwlakwla ɔ le atin mɔ ɔ bu i ti bo nun angundan, ɔ nyεn i klun ndε, ɔ kwla sɔ i like wafa nga ɔ klo i'n; kε ɔ fin i lε kusuman, sε i wan ɔ kaci nan ɔ sɔ like uflε'n, sε i wan ɔ bu akundan uflε'n, ɔ le atin ɔ kaci. Sε i wan i klun akundan liε'n, i like sowa liε'n, sε i wan ɔ bo be jɔ, i ba kungba o, ɔ nin sran uflε mun o, ɔ le atin ɔ bo be jɔ; sε kusu i wan ɔ ye i like aswre nun, ɔ le atin yo. I kwlaa ngɔ'lε, ɔ kwla klε i fluwa nun, ɔ kwla yo like kwlakwla nga fata kε ɔ yo; sran fi kwla'a tannin i atin.\nSran kwlakwla ɔ le atin ɔ bu i bɔbɔ ti bo nun akundan, ɔ kεn i klun ndε nga i wan ɔ kan'n. I sɔ i sin yεle kε sε ɔ kεn i klun ndε'n, be kwla-man be kle'ε i yalε; i sin nin yεle kε ɔ le atin kundε ndε mun be tilε; i kusuman kwla bo ndε ɔ nin nzεbua mun be jɔ kle sran mun; like kwlakwla nga ɔ kwla fa bo i sɔ jɔlε liε, ɔ fa bo; ɔ nun-man i ti nun kaan kε awε wo nvle mun b'afiεn.\nSran kwlakwla ɔ le atin ɔ nin sran ufuε mun be ya anyia; ɔ kwla wlu anuanzε nga ɔ ti'a nzaje anuanzε nun.\nBe kwla'a be mianmian-man sran kun ɔ wlu-man anuanzε kun nun.\nSran kwlakwla ɔ le atin mɔ, i bɔbɔ i nvle liε'n su, ɔ tran awa i juman be ti, sε nεn i bɔbɔ trele sa, ɔ kwla yo i janunfuε.\nSran kwlakwla ɔ le atin, nán ndrunmun kan tran nun, mɔ di i bɔbɔ i nvle'n su awa juman.\nNvle kun su i sran unmwah mun, be ye be man nvle sɔ i su gbεngbεn be fangan. I sɔ'n ti, ɔ fata kε be yo manwlε nun vote, nan sran mun be ndε nga ɔ wo be klun, b'afε i sɔ b'a kan vote'n le nuan; kε i nuan ko ju'n, ɔ fata kε ɔ sεn i wun; sran ngba vote o, aswre vote o; i kwlaa nga ɔ yo ɔ, vote i yowa, nαn mianmianlε tran nun, sran kun i klun vote yε ɔ vote ɔ.\nSran kwlakwla, kε mɔ ɔ ti nvle kun su sran'n, ɔ fata kε ɔ nyan awa sran anwukalεlike, ɔ le awunnyanmblusuε atin, awasranwukalε atin, be nyin su yiyilε ninge atin; i sɔ ninge mun yε be ti sran kwlaa cinjin, be yε be yi sran i sran lika nglo ɔ, be yo i fɔundi-mmla be dan; i sɔ'n fin nvle kun i mandrεn bowa nun, ɔ fin mεn mun be wun wukawa nun, ɔ fin nvle kun i siesiewa nun, ɔ fin nvle kun i nun anyanbewun ninge mun nun.\nSran kwla ɔ le atin mɔ ɔ di i bɔbɔ i klunklo juman, juman i fa diwa ɔ nin i akatua be ti i klunsu; ɔ fata kε be nian i su, nαn man ɔ tran sa ngbεn kε ɔ nyan-man juman\nSran kwlakwla i juman nga ɔ di, i su sika cε yε ɔ fata kε be mεn i ɔ, ɔ le'a kε sran kun ɔ le i akatua, sran kun ɔ le i akatua\nSran kwlakwla, kε ɔ di juman'a ɔ fata kε i akatua nga be tuε i'n, ɔ ju i bɔbɔ, i yi ɔ nin i mma mun be wun siesielε kε ɔ fata kε sran fa siesie i wun sa. Sε akatua sɔ'n ju-man, awa wuka suɔ ɔ yo ye.\nSran kwlakwla ɔ nin i wiengu mun be kwla be taka jumandilε anuanzε, sran kwlakwla ɔ kwla wlu i sɔ anuanzε liε nun ɔ fa kpli i like nga ɔ lo i i ti.\nSran kwlakwla, kε ɔ di juman'n, ɔ le atin ɔ lo unmiεn, ɔ le blε wie ɔ ɔ yiyi i nyisu ɔ. ɔ fata kε dɔ nga mɔ ɔ fa di juman, nan ɔ cε ngboko; yε afuε kun nun i blε mɔ ɔ di'a juman, ɔ fata kε be tuε i kalε.\nSran kwlakwla ɔ fata kε i sa nun yo fε nan w'a kwla w'a ye i wun ayre, w'a kwla w'a siesie i wun, i bɔbɔ nin i yi nin i mma mun, kε ɔ ti kε aliε dilε liε'n, tralε wlawa'n, lawlε'n, be wun ayre yelε'n, blε mɔ ɔ di'a juman'n, mɔ ɔ tɔ tukpakiε'n, sε ɔ kwla'a nun'n, sε ɔ wo angbeti nun'n, sε w'a yo oke'n; sa yalε kwlakwla nga ɔ tɔ i su mɔ i sa nun a wie'n, ɔ fata kε awa wukε i.\nBlata ɔ nin ba kangan mun, ɔ le be wukalε liε'n mɔ awa wuka be ɔ. Ba kangan kwlakwla, kanzε be wu be gua su o, kanzε be wu be aja nun o, be kwlakwla ɔ fata kε awa sasa be.\nSran kwlakwla ɔla atin mɔ be kle i fluwa. Sran fluwa klelε'n, kε ɔ fa ju kε sua blu su'n, sika tualε nun-man nun. ɔ fata kε ba kangan mun be ngba be kɔ suklu, be nun kun le'ε ti kε ɔ kɔ-man. Sukln nga be kle blalε juman nin juman dilε nun, i sɔ suklu'n, ɔ fata kε ɔ tru; suklu dandan mun be nun wlulε i atin, ɔ fata kε be tike man sran kwlakwla; be kpa'a sran mun be nun, sran kun ɔ nin i like liε mɔ ɔ kwla yo ɔ.\nɔ fata kε fluwa klelε ɔ yi sran i sran lika i nglo, ɔ yo man sran mun be bo nyan, ɔ yo man be nyin yi sran-mmla mun ɔ nin fɔundi-mmla nga ɔ ti fɔundi-mmla be bɔ'n. Fluwa klelε ɔ fata kε ɔ yo man ndidiε ba sran mun b'afiεn, ɔ yo man sran mun be yaci sran kun nun ɔ yo i klunklo ninge, man janvuε dilε ɔ ba mεn mun b'afiεn, sran nvle mun b'afiεn, like sɔfuε mun be wafa b'afiεn. Fluwa klelε i kungba yekun, ɔ fata kε ɔ man "Mεn mun be Bo Yekun Anyia" be ninge nga mɔ be yo mɔ alaje ko cɔ mɔn nun.\nSiε mun ɔ nin niεn mun, be yε ɔ fata kε be kundε fluwa i klelε wafa nga ɔ nin be mma mun fata ɔ.\nSran kwlakwla ɔ le atin mɔ, i nvle liε'n su ninge mɔ ɔ ti kε be nyin su yiyiwa ninge, be sa ti ninge, aguin ninge, ɔ le atin ɔ ye i sɔ ninge wie, ɔ le atin ɔ di su wie; ɔ le atin ɔ wuka be yo be nyrun kɔlε ninge mun; afin sε mblusuε fite su, ɔ le atin di wie.\nSran kun, sε ɔ di i be nyrun, kɔlε aguin juman, ɔ klεi fluwa, ɔ di aguin nan sε i duman fite su ɔ, i mblnsnε fite suɔ ɔ ti iliε.\nSran kwla ɔ le atin ɔ kunde kε sran mun b'afiε, mεn mun b'afiεn ɔ ye flɔlɔɔ, i sɔ nan sran-mmla ɔ nin fɔundi nga be kan be ndε Ndε nga nun, b'a su mma.\nSran kun, ɔ fata kε ɔ yo like mεn i nvle mɔ i nun yε i bɔbɔ ɔ kwla di i fɔundi, ɔ kwla bo nyan.\nSran i sran-mmla nin i fɔundi su dilε ɔ le'a awieliε uflε, san awieliε nga i nve su mmla mun be sieli kε ɔ fata'a kε sran kun i sran-mmla nin i fɔundi su dilε ɔ tannin sran uflε mun be liε atin. I sɔ nin yε man be kwla fa atin ndεnman kpa su, aunjɔε ɔ ba nvle nga mɔ i su kpεn sielε ɔ wo sran kwlakwla sa nun nun.\nSran-mmla nin fɔundi ng'ɔlε be kwla'a fa-man be yo'a like fi mɔ ɔ kaci i sin si Mεn mun be Bo Yekun Anyia be atin liε'n\nAwa kun, sran akpasua, sran kun, be kwla'a be jran-man dε nga i nun tre ba kun su be se'a kε be le atin mɔ be di juman wie, be yo ninge wie mɔ ɔ ti sran-mmla nin fɔndi nga be wo yε be sakiwa.\nHome Speakers: Ivory Coast (especially in the South)\nIt is spoken by over 2 million people. It has many subgroups but all claim to understand the standard variety. As a language, Baule belongs to the Niger Congo family, Western Sudanic subgroup, Kwa branch.


Sa nga ti yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ Sua mun’n yɛ wafa nga be kplan be’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abɛ Afrikaans Ahanta Aja Albanais Allemand Altaï Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arménien Assamais Attié Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Bulgarian Sign Language Bété Cambodgien Carib Catalan Cebuano Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk Citonga Comorian (Ngazidja) Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Digor Douala Dusun Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fante Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Ghomálá’ Gitonga Gokana Goun Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Guéré Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Huichol Hunsrik Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Itawit Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (arabe) Kekchi Khasi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Kpelle Krio Kurde Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lambya Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes croate Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes suédoise Langue des signes taïwanaise Langue des signes tchèque Langue des signes thaïe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lao Latgalian Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lolo Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macédonien Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malaysian Sign Language Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mangareva Maninkakan (Eastern) Mano Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshall Maya Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Medumba Mende Meru Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Motu Mozambican Sign Language Myama Myanmar Sign Language Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nahuatl (Veracruz) Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Nepali Sign Language Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nigerian Pidgin Niue Norvégien Nuer Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Pilagá Polonais Pomeranian Ponape Portugais Portugais (Portugal) Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Roumain Russe Rutooro Salvadoran Sign Language Samoan Sango Saramaccan Sarnami Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Shuar Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swati Taabwa Tagalog Tahitien Tajiki Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thai (Northeastern) Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaita Tojolabal Tok Pisin Tokelau Tongien Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Télougou Udmurt Ukrainien Urhobo Uruguayan Sign Language Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamese Sign Language Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Wolof Xavante Xhosa Yacouba Yapois Yemba Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nNizeria, laa nin siɛn’n\nBiblu’n fa sran’m be ɲin sie i Ɲanmiɛn Sielɛ’n mɔ Zezi kɛnnin i ndɛ’n i su. Ɔ maan be flɛ Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia sua’n kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ Sua.—Lik 8:1.\nBe ti Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ’n i sua. Lika sɔ’n nun yɛ be siesie jasin fɛ’n bolɛ junman’n niɔn. (Matie 24:14) Ɔ le sua kun nin i kplanlɛ wafa, sanngɛ be ngba be ti sɛsɛ. Blɛ sunman nun’n, asɔnun nɲɔn, annzɛ nɲɔn tra su be yo aɲia lɔ. Jasin bofuɛ nin asɔnun mɔ be su sɔn’n ti’n, koko nun wa’n, be kplannin Ɲanmiɛn Sielɛ Sua akpiakpi ya tra su. Ɔ ti kɛ cɛn kun sa’n, be kplan sua nnun sa. ?Wafa sɛ yɛ i sɔ’n kwla yo ye ɔ?—Matie 19:26.\nSika nga sran’m be man’n be guɛ i likawlɛ naan b’a fa kplan be sua sɔ mun. Be fa sika sɔ’n ko man Betɛli’n. Asɔnun kwlaa nga ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ kplɛ́n i Ɲanmiɛn Sielɛ Sua annzɛ ɔ́ síesíe i ye’n, be kwla mɛn i wie.\nSua kplanfuɛ’m be ti sran wafawafa. Be tuaman be kalɛ. Nvle sunman nun’n, be siesieli Ɲanmiɛn Sielɛ Sua kplanfuɛ’m be akpasuaakpasua. Kɛ be ko kplan sua kun’n, be kɔ nvle kunngba’n nun asɔnun uflɛ liɛ’n su. Kannzɛ bɔbɔ lika’n o mmua sɛ’n, sanngɛ be kɔ lɔ be ko uka asɔnun mun be Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’m be kplanlɛ’n nun. Nvle uflɛ wie’m be nun’n, be sieli Zoova i Lalofuɛ wie mɔ be si sua kplanlɛ junman’n i di kpa’n naan be nian mɛn’n i asa kun su Sielɛ Sua’m be kplanlɛ’n su. Kɛ bé kplán Ɲanmiɛn Sielɛ Sua lika kun nun’n, sran wie mɔ be junman yɛle sua’m be wun ninnge’m be yolɛ’n be klunklo be kunndɛ kɛ bé dí junman’n wie. Sanngɛ lika sɔ’n nun asɔnun’n nunfuɛ mun yɛ be di junman’n i dan lika ɔ. Zoova i wawɛ’n ɔ nin i sufuɛ’m be klun mɔ be tu di junman sɔ’n, yɛ maan i kwlaa sɔ’n yo ye ɔ.—Jue Mun 127:1; Kolɔsfuɛ Mun 3:23.\n?Ngue ti yɛ be flɛ Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia sua’n kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ Sua ɔ?\n?Ngue yɛ maan mɛn wunmuan’n nun’n be kplanlɛ’n kwla yo ye ɔ?\n?W’a usa ɔ wun le kɛ ngue yɛ e yo i e aɲia’m be bo lɔ ɔ? Sɛ a kɔ e aɲia’n kun bo’n, Biblu’n i su like nga be kle i lɔ’n, ɔ́ wlúwlú ɔ wun kpa.\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n ?Wan mun yɛ be yo Zoova i klun sa andɛ ɔ?


Klistfuɛ mun, an klo amun yi’n annzɛ amun wun’n guɛ i ti’n nin i bo | Like suanlɛ liɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Central) Cambodgien Chokwe Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Lao Lifu Lingala Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Otètèla Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sena Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tzeltal Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\n“Maan yasua kun klo i yi kɛ ɔ fa klo i bɔbɔ wun’n sa, yɛ maan mmla’m be kusu be bu be wun’m be sran.”—EFƐZFUƐ MUN 5:33.\nJUE: 87, 3\n?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ yasua kun nin i yi’n be tran ɔn?\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ yasua kun nin i yi’n be kle kɛ be klo be wun ɔn?\n?Kɛ ndɛ tɔ Klistfuɛ kun nin i yi’n be afiɛn’n, wafa sɛ yɛ Biblu’n kwla yo be ye ɔ?\n1. ?Kannzɛ bla nin bian jalɛ’n ɔ bo i bo klanman titi’n, sanngɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ be nga be ja bla nin bian’n be wun i wlɛ ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nKƐ YASUA nin bla kun be bo soman’n, be kunndɛ kɛ cɛn wie lele bé já. Blɛ sɔ’n nun’n, be klo be wun kpa. Yɛ be ta be wiengu’n i nda kɛ be nin i bé trán klanman. Kpɛkun, cɛn nga bé já’n w’a ju. Kɛ yasua’n wun wafa nga i atɔnvlɛ’n w’a wlɛwlɛ i wun’n, ɔ yo i fɛ dan. Yɛ ɔ yo bla’n i fɛ wie. Siɛn’n mɔ b’a ja’n, ɔ fata kɛ be yo ninnge wie mun annzɛ be yaci ninnge wie’m be yolɛ naan be afiɛn’n sɛ kpa. Ɲanmiɛn Zoova m’ɔ mannin yasua nin bla kun be atin kɛ be ja’n, ɔ kunndɛ kɛ be nga be ja bla nin bian’n be klun jɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ man be afɔtuɛ kpakpa mun. Afɔtuɛ sɔ’m be o Biblu’n nun. (Nyanndra Mun 18:22) Sanngɛ, e ti klɔ sran. I sɔ’n ti’n, Biblu’n se kɛ be nga be ja bla nin bian’n, “bé wún be nyinsu.” (1 Korɛntfuɛ Mun 7:28) ?Sɛ ɔ ti sɔ’n, ngue yɛ yasua kun nin i yi’n bé yó naan ndɛ kekle w’a tɔman be afiɛn ɔn? ?Ngue yɛ Klistfuɛ kun nin i yi’n bé yó naan b’a tran klanman titi ɔ?\n2. ?Klolɛ wafa benin mun yɛ ɔ fata kɛ be tran yasua kun nin i yi’n be afiɛn ɔn?\n2 Biblu’n kle kɛ sran klolɛ’n ti nzuɛn kpa dan. Sran klolɛ’n i wafa sɔnnin. Yɛ ɔ fata kɛ klolɛ i wafawafa sɔ’m be tran yasua kun nin i yi’n be afiɛn. Ɔ le klolɛ ng’ɔ o awlo kun nunfuɛ’m be afiɛn’n. Yɛ ɔ le klolɛ ng’ɔ o sran kun nin i janvuɛ be afiɛn’n. Ɔ le klolɛ ng’ɔ o yasua kun nin i yi be afiɛn’n. Yɛ ɔ le sran klolɛ m’ɔ taka Ɲanmiɛn mmla’n su’n. Kɛ klolɛ’n i wafa sɔ’n o yasua kun nin i yi’n be afiɛn’n, be tran klanman. Sran klolɛ sɔ’n yɛ Pɔlu kunndɛli kɛ ɔ tran yasua kun nin i yi’n be afiɛn ɔn. Ɔ seli kɛ: “Maan yasua kun klo i yi kɛ ɔ fa klo i bɔbɔ wun’n sa, yɛ maan mmla’m be kusu be bu be wun’m be sran.”—Efɛzfuɛ Mun 5:33.\nWAFA NG’Ɔ FATA KƐ YASUA KUN NIN I YI’N BE TRAN’N\n3. ?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ Klistfuɛ kun nin i yi’n be klo be wun ɔn?\n3 Pɔlu seli kɛ: “Yasua mun, kɛ Krist kloli Asɔnun’n, amun kusu an klo amun yi mun sɔ.” (Efɛzfuɛ Mun 5:25) Klistfuɛ’m be klo be niaan mun kɛ nga Zezi kloli i sɔnnzɔnfuɛ mun’n sa. (An kanngan Zan 13:34, 35; 15:12, 13 nun.) Ɔ fata kɛ Klistfuɛ kun nin i yi’n be klo be wun klolɛ kpa. Yɛ maan be wun klolɛ sɔ’n ti’n, be fa be wun man. Sanngɛ wie liɛ’n, ndɛ kekle tɔ yasua wie mun nin be yi’m be afiɛn. Kɛ ɔ yo sɔ’n, be bu i kɛ be kloman be wun kpa kun. I lɛ’n nun yɛ be wun klolɛ m’ɔ taka Ɲanmiɛn mmla’n su’n, ɔ ti cinnjin ɔn. Afin, Biblu’n se kɛ: “Sran b’ɔ klo sran’n, sa’n kwlaa sɔn i nun, sa’n kwlaa nun ɔ lafi Nyanmiɛn su, i wla’n wo i su, ɔ trɛ i anwlɛn sa’n kwlaa nun.” Sran m’ɔ klo sran kɛ nga lɛ’n sa’n, ɔ “klo i guɛ i ti nin i bo.” (1 Korɛntfuɛ Mun 13:7, 8) Kɛ yasua nin bla kun be ko ja’n, ɔ fata kɛ be wla kpɛn su titi kɛ be tali be wiengu i nda. Be seli be wiengu kɛ bé kló i naan be nin i bé trán klanman titi. Klistfuɛ nga be wla kpɛn i sɔ’n su titi’n, be fa be wla gua Zoova su. Ɔ maan, kɛ ndɛ tɔ be afiɛn’n, be bo’n yo kun be siesie.\n4, 5. (a) ?Kɛ mɔ yasua yɛ ɔ ti bla i su kpɛn’n ti’n, ngue yɛ Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ ɔ yo ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ bla’n bu i wun’n niɔn? (c) ?Ngue yɛ yasua kun nin i yi’n be yoli mɔ be bo’n yoli kun ɔn?\n4 Wafa nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ yasua kun nin i yi’n be tran’n, Pɔlu kɛnnin i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Bla mun, an bu amun wun’m be sran, kɛ an bu e Min’n i sran’n sa. Nán an fa amun nyin wlawla be, afin yasua yɛ ɔ ti bla i su kpɛn kɛ Krist kusu ti Asɔnun i su kpɛn’n sa.” (Efɛzfuɛ Mun 5:22, 23) I sɔ’n kleman kɛ ɔ fata kɛ yasua kun yo i yi’n i tɛtɛ. Zoova mannin bla’m be junman nanndoliɛ kun. Ndɛ ng’ɔ kannin’n kle sɔ weiin. Ɔ seli kɛ: “Ɔ ti-man kpa kɛ sran ngunmin tran. Ń wá yó i ukafuɛ kun b’ɔ nin i bé kwlá trán.” (Bo Bolɛ 2:18) Kɛ yasua kun ko ja bla’n, bla sɔ’n ti i ukafuɛ. Ɔ maan, ɔ fata kɛ ɔ klo i kɛ Zezi m’ɔ ti “asɔnun i su kpɛn’n,” ɔ kloli asɔnun’n sa. Yasua ng’ɔ klo i yi’n sɔ’n, i yi’n i wla gua ase. Yɛ ɔ bu i sran sa’n kwlaa nun.\n“E nin min wun’n e yo ninnge mun Zoova liɛ’n su. Ɔ maan, e bo’n ti kun.”\n5 Be flɛ bla kun kɛ Kati, yɛ be flɛ i wun’n kɛ Fledi. Kati seli kɛ: “I nun mɔ n nin a jaman bian’n, min ngunmin yɛ n yo min ninnge mun ɔn. Siɛn’n mɔ m’an ja bian’n, n yoman sɔ kun. Ɔ fata kɛ n lafi min wun’n i su. Ɔ timan pɔpɔ n sa nun blɛ kwlaa nun. Sanngɛ, e nin min wun’n e yo ninnge mun Zoova liɛ’n su. Ɔ maan, e bo’n ti kun.”  (An nian “ndɛ wie mun ekun” nun.) Fledi kusu seli kɛ: “Ajalɛ’m be falɛ’n timan pɔpɔ n sa nun. Siɛn’n m’ɔ fata kɛ m bu min yi’n i akunndan naan m’an fa ajalɛ mun’n, w’a yo kekle kpa ekun. Sanngɛ, n srɛ Zoova kɛ ɔ kle min atin. Kpɛkun, n sie min su min yi’n i nuan bo. Ɔ maan, ajalɛ falɛ’n timan kekle kun. Nanwlɛ, n wun kɛ e bo’n ti kun sakpa!”\n6. ?Wafa sɛ yɛ yasua kun nin i yi’n be kwla kle kɛ be wun klolɛ’n ti yɛ maan sa’n kwlaa ‘kwla yo ye’ ɔ?\n6 Ɲanmiɛn Ndɛ se kɛ: “Sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun.” Kɛ yasua kun nin i yi’n be nanti afɔtuɛ sɔ’n su’n, be tran klanman. Sanngɛ, e ti klɔ sran. Ɔ maan, yasua nin i yi’n be yo be wiengu sa. Kɛ ɔ yo sɔ’n, ɔ fata kɛ be fa sa nga be yoli’n be tu be wun fɔ. Maan be yaci sa’n cɛ. Yɛ maan be kle kɛ be wun klolɛ’n taka Ɲanmiɛn mmla’n su. Afin, be wun klolɛ sɔ’n yɛ maan sa’n kwlaa ‘kwla yo ye’ ɔ. (Kolɔsfuɛ Mun 3:13, 14) Sran ng’ɔ nin i yi’n be klo be wun sɔ’n, be tra be awlɛn. Be yo be wiengu ye. Yɛ be faman ‘sa sieman be klun.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 13:4, 5) Sɛ ndɛ tɔ sran kun nin i yi’n be afiɛn’n, ɔ fata kɛ be siesie i ndɛndɛ. Nán maan wia’n tɔ su. (Efɛzfuɛ Mun 4:26, 27) Yɛ maan be se be wiengu i yaci. I lɛ’n nun’n, sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n yɛ ɔ kwla yo sɔ ɔ. Yasua ng’ɔ nin i yi’n be ti i sɔfuɛ’n, be siesie ndɛ ng’ɔ tɔ be afiɛn’n. Ɔ maan, be afiɛn’n mantan kpa.\nMAAN BE WIENGU KUN’N I NDƐ LO BE KPA\n7, 8. (a) ?Yasua nin i yi’n be sua silɛ’n i su afɔtuɛ benin yɛ Biblu’n man ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ yasua kun nin i yi’n be kle kɛ be klo be wun kpa ɔ?\n7 Wafa ng’ɔ fata kɛ yasua kun nin i yi’n be bu sua silɛ’n, Biblu’n mɛn i su afɔtuɛ klanman kpa. (An kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 7:3-5 nun.) Ɔ ti cinnjin kpa kɛ lawlɛ lɔ’n, yasua kun nin i yi’n be bu be wiengu i akunndan. Kɛ yasua’n miɛn i yi’n kɛ be si sua’n, bla’n kwlá wunmɛn i wun fɛ. Ɔ fata kɛ yasua kun si kɛ i yi’n i wunmiɛn’n jumɛn i liɛ’n nun. (1 Piɛr 3:7) Nanwlɛ, ɔ fataman kɛ yasua’n annzɛ bla’n ɔ miɛn i wiengu’n kɛ be si sua. Ɔ fata kɛ be sua silɛ’n ɔ yo be sran nɲɔn’n be klun su. Yasua’m be ɲin tran sua silɛ’n su ndɛndɛ tra bla mun. Sanngɛ, ɔ fata kɛ yasua kun nin i yi’n be minndɛ blɛ mɔ be nɲɔn’n be kunndɛ kɛ bé sí sua’n.\n8 Like ng’ɔ fata kɛ yasua kun nin i yi’n be yo be fa kle kɛ be klo be wun’n, i su mmla trele nunman Biblu’n nun. Sanngɛ, Biblu’n kan sa wie mɔ sran kun nin i yi’n be kwla yo m’ɔ kle kɛ be klo be wun’n, i ndɛ. (Ngɔjue Fɛfɛ Kpa’n 1:2; 2:6) Nanwlɛ, ɔ fata kɛ yasua kun nin i yi’n be kle kɛ be klo be wun kpa.\n9. ?Sɛ sran kun timan e yi annzɛ e wun’n, ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e nin i e tra ndalie ɔ?\n9 Kɛ yasua kun nin i yi’n be klo Ɲanmiɛn’n, mɔ be klo be wun kpa’n, be yaciman like fi lɛ naan ɔ saci be afiɛn. Yasua nin bla wie’m be nzuɛn tɛ wie ti’n, be afiɛn’n sacili. Yɛle kɛ wie liɛ’n, be nian bian nin bla nna nga be fa fite nzra nun’n. Maan e nian e wun su naan y’a niɛnmɛn i sɔ like, annzɛ sa sukusuku uflɛ wie. Sran ng’ɔ timan e yi’n annzɛ e wun’n, nán e nin i e yo ninnge wie m’ɔ kwla kle kɛ e su tra ndalie’n. I sɔ’n timan sran klolɛ. Maan ɔ kpɛn e klun titi kɛ Ɲanmiɛn si sa kwlaa nga e yo’n, ɔ nin e klun akunndan’n. I liɛ’n, é mían e ɲin é yó like nga be yo i fɛ’n. Kpɛkun, e nin e yi’n annzɛ e wun’n é trán klanman titi.—An kanngan Matie 5:27, 28; ɔ nin Ebre Mun 4:13 be nun.\nKƐ NDƐ TƆ YASUA KUN NIN I YI’N BE AFIƐN’N\n10, 11. (a) ?Kɛ ndɛ tɔ yasua wie mun nin be yi’m be afiɛn’n, ngue yɛ be yo ɔ? (b) ?Yasua nin i yi be nun tilɛ’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn? (c) ?Ngue yɛ sɛ yasua kun nin i yi’n be wun i wlɛ’n, bé síesíe ndɛ ng’ɔ tɔ be afiɛn’n i ndɛndɛ ɔ?\n10 Kɛ ndɛ tɔ yasua wie mun nin be yi’m be afiɛn’n, be nun kun tu awlo’n nun. Annzɛ be yra. Nvle wie’m be nun’n, sran kpanngban kpa be yra. E si kɛ Klistfuɛ’m be tɛmɛn i sɔ yo. Sanngɛ, ndɛ kekle tɔ Klistfuɛ mun nin be yi’m be afiɛn le nɲɔn nga nun.\n11 Biblu’n se kɛ: “Nán maan bla nin i wun’n be ti nun. Sɛ ɔ nin i be ti nun’n, maan ɔ ka lɛ annzɛ ɔ sɛ i sin i wun kunngba’n su lɔ. Yɛ nán maan yasua kusu nin i yi’n be ti nun.” (1 Korɛntfuɛ Mun 7:10, 11, NW) Kɛ ndɛ tɔ yasua wie mun nin be yi’m be afiɛn’n, be bu i kɛ be lemɛn i yowlɛ naan ɔ fata kɛ be ti nun. Sanngɛ, Zezi kleli kɛ ɔ fataman kɛ yasua nin bla’m be bu be nun tilɛ’n i aɔwi like. Yasua klikli’n nin i yi’n be su ndɛ nga Ɲanmiɛn kannin’n, Zezi kannin wie. Kpɛkun, ɔ seli kɛ: “Like nga Nyanmiɛn kan be bo nun’n, nán maan sran fi ti be nun.” (Matie 19:3-6; Bo Bolɛ 2:24) Ɲanmiɛn Zoova kunndɛman kɛ yasua kun nin i yi’n be ti nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 7:39) Maan e kwlakwla e wun i wlɛ kɛ é wá kán sa nga e yo’n, i ndɛ é klé Zoova. I liɛ’n, é síesíe ndɛ nga be tɔ e afiɛn’n, be ndɛndɛ.\nKlistfuɛ’m be nin be yi’m be siesie be afiɛn. Afin be fa ndɛ ng’ɔ tɔ be afiɛn’n wla Ɲanmiɛn sa nun.\n12. ?Ngue ti yɛ yasua kun nin i yi’n be kwla kunndɛ kɛ bé tí nun ɔn?\n12 ?Sanngɛ, ngue ti yɛ ndɛ kekle tɔ yasua nin bla wie’m be afiɛn ɔn? Yɛle kɛ wie liɛ’n, b’a bumɛn i le kɛ ndɛ kwla tɔ be afiɛn naan be kwla fa ya. Sanngɛ, ɔ le sran kun i wafa mɔ be tɛli i ɔ. Yɛ ɔ le sran kun i ndɛ m’ɔ yo i ya ɔ. Wie liɛ kusu’n, be nin be sia’m be nuan sɛman. Annzɛ be nuan sɛman wafa nga bé dí sika’n, annzɛ wafa nga bé tá ba mun’n, ɔ nin sa wie mun ekun be su. Sanngɛ, Klistfuɛ sunman be nin be yi’m be siesie be afiɛn. Afin be fa ndɛ ng’ɔ tɔ be afiɛn’n wla Ɲanmiɛn sa nun. Kɛ be yo sɔ’n, ɔ ti kpa dan.\n13. ?Ngue ti yɛ Klistfuɛ kun nin i yi’n be kwla ti nun ɔn?\n13 Sa wie’m be ti’n, yasua kun nin i yi’n be kwla ti nun. I wie yɛle kɛ yasua’n annzɛ bla’n i ɲinfu, ɔ niɛnmɛn i awlo’n i lika. Annzɛ be nun kun yo i wiengu i like yaya. Sran wie’m be liɛ’n, be wun’n annzɛ be yi’n tanndan be ɲrun kɛ nán be su Ɲanmiɛn. Sɛ ndɛ kekle tɔ Klistfuɛ kun nin i yi’n be afiɛn’n, ɔ fata kɛ be usa asɔnun kpɛnngbɛn’m be ngwlɛlɛ afɛ. Afin b’a wun sa sunman le. Yɛ be kwla nian Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun be man be afɔtuɛ. Asa ekun’n, ɔ fata kɛ Klistfuɛ’n nin i yi’n be srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man be. I liɛ’n, bé kwlá nánti Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Kpɛkun, bé kwlá yó sa nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n. (Galasifuɛ Mun 5:22, 23) —An nian “ndɛ wie mun ekun” nun.\n14. ?Sɛ Klistfuɛ kun i yi’n annzɛ i wun’n suman Zoova wie’n, afɔtuɛ benin yɛ Biblu’n man ɔn?\n14 Sɛ Klistfuɛ kun i yi’n, annzɛ i wun’n suman Zoova wie’n, Biblu’n seman kɛ be ti nun. (An kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 7:12-14 nun.) Ɲanmiɛn “sɔ” yasua’n nun i yi’n ti, yɛ ɔ sɔ bla’n nun i wun’n m’ɔ su Ɲanmiɛn’n ti. Sɛ be le ba’n, Ɲanmiɛn “sɔ” i nun wie. Yɛ ɔ sɛsɛ i. I sɔ’n ti, Pɔlu seli kɛ: “?Mmo, sɛ ɔ ti yɛ maan ɔ wun’n ɔ́ nyɛ́n i ti o, a wun i wlɛ sɛ? ?Nja, sɛ ɔ ti yɛ maan ɔ yi’n ɔ́ nyɛ́n i ti o, a wun i wlɛ sɛ?” (1 Korɛntfuɛ Mun 7:16) Klistfuɛ sunman be nzuɛn kpa’n ti’n, be yi’n annzɛ be wun’n suli Zoova wie.\n15, 16. (a) ?Kɛ Klistfuɛ kun i yi’n, annzɛ i wun’n suman Ɲanmiɛn wie’n, ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn? (b) ?Sɛ “yasua o, sɛ bla o b’ɔ lafi-man Krist su’n i waan ɔ́ yáci i yi annzɛ i wun’n,” ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?\n15 Akoto Piɛli seli Klistfuɛ bla mun kɛ maan be bu be wun’m be sran, yɛ nán be fa be ɲin wlawla be. Kpɛkun, ɔ seli kɛ: “I liɛ’n, sɛ be nun wie’m be fa-man Nyanmiɛn ndɛ’n su’n, kɛ be wun amun nzuɛn kpa’n nin sran bɔ an bu be’n, an su kan-man ndɛ fi naan b’a yaci.” Sɛ bla kun kan Ɲanmiɛn ndɛ’n kle i wun’n, ɔ ti kpa. Sanngɛ, like ng’ɔ ti kpa dan’n yɛle kɛ maan be wun i klanman’n i ‘anwlɛn wɛtɛɛ’n, ɔ nin diin m’ɔ ti’n nun. Klanman sɔ’n wieman, ɔ ti kpa Ɲanmiɛn ɲrun.’ Kɛ bla kun le i sɔ nzuɛn’n, wie liɛ’n, i wun’n su Ɲanmiɛn wie.—1 Piɛr 3:1-4.\n16 ?Yɛ sɛ sran ng’ɔ timan Klistfuɛ’n se kɛ ɔ jɛmɛn i yi’n, annzɛ i wun’n kun nin? I lɛ’n nun’n, Biblu’n se kɛ: “Sɛ yasua o, sɛ bla o b’ɔ lafi-man Krist su’n i waan ɔ́ yáci i yi annzɛ i wun’n, maan ɔ yaci i, e niaan Kristfuɛ’n ti-man mianfuɛ i sɔ sa liɛ’n nun. Afin Nyanmiɛn flɛli ye kɛ e di anuansɛ.” (1 Korɛntfuɛ Mun 7:15, NW) Kɛ sran ng’ɔ timan Klistfuɛ’n, ɔ nin i wun’n annzɛ i yi’n be ti nun’n, ndɛ wie’m be ti kpɛ. Sanngɛ Ɲanmiɛn ɲrun’n, Klistfuɛ’n kwlá jaman sran uflɛ. Sanngɛ, ɔ fataman kɛ ɔ miɛn i wun’n annzɛ i yi’n m’ɔ timan Klistfuɛ’n kɛ be tran kekle nun. Wie liɛ’n, i wun’n annzɛ i yi’n sɛ i sin awlo. Kpɛkun kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, wie liɛ’n ɔ kaci Zoova i sufuɛ.\nLIKE NG’Ɔ FATA KƐ Ɔ YO YASUA KUN NIN I YI’N BE CINNJIN KPA’N\nKɛ Zoova i sulɛ’n ti yasua kun nin i yi’n be cinnjin kpa’n, be di aklunjuɛ. (An nian ndɛ kpɔlɛ 17 nun.)\n17. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ yo Klistfuɛ kun nin i yi’n be cinnjin kpa ɔ?\n17 E o ‘mɛn’n i bue nuan,’ yɛ lika’n w’a yo “kekle” sran kwlaa be su. (2 Timote 3:1-5) I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e nian e wun su naan e nin Zoova e afiɛn’n mantan kpa. Pɔlu seli kɛ: “E nyrun a ka koko, i sɔ’n ti’n, sran ng’ɔ lɛ bla’n, maan ɔ yo kɛ ɔ lɛ-man bla sa. [...] Be nga be fa mɛn’n nun ninnge’n yo be wun sa ye’n, nán maan be nyin blo i kunndɛlɛ su ngboko.” (1 Korɛntfuɛ Mun 7:29-31) Pɔlu seman kɛ maan be nga b’a ja bla nin bian’n, be ɲin kpa be wiengu su. Sanngɛ, e o mɛn’n i bue nuan. I sɔ’n ti’n, like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo be cinnjin kpa’n yɛle Zoova sulɛ’n.—Matie 6:33.\n18. ?Ngue ti yɛ Klistfuɛ kun nin i yi’n be kwla tran klanman lele guɛ i ti’n nin i bo ɔ?\n18 Lika’n w’a yo kekle. Yɛ be nga b’a ja bla nin bian’n, ndɛ kekle tɔ be nun sunman be afiɛn. Sanngɛ, yasua kun nin i yi’n be kwla tran klanman lele guɛ i ti’n nin i bo. Sɛ y’a ja bla annzɛ bian’n, maan e fa e wun mantan Zoova nin i sufuɛ mun. Maan e nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Yɛ atin ng’ɔ kle e’n, maan e fa su. Be nga be yo sɔ’n, be kle kɛ “like nga Nyanmiɛn kan be bo nun’n,” ɔ fataman kɛ sran fi ti be nun.—Mark 10:9.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 5) E kacili sran’n i dunman’n.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 13) An nian fluwa “Maan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n” i ndɛ’m be bo tulɛ lika’n nun. Lika nga be klɛli kɛ “Wafa nga Biblu’n bu bla nin bian ralɛ’n nin nun titilɛ’n.”


N swran kpa, nanh nian sa te nga bé yô'n su, sannge nian sa kpa nga bé yô'n su. Swran ng'o yô sa kpa'n, o ti Nyanmien lie, swran ng'o yô sa te'n, o si'a Nyanmien.\nKe o kô yô nan Christ wa yô bé nga bé wuli'n nin bé nga bé nyin ô su'n bé Min'n, o wuli, o tyennin.\nSwran nga bé akunndan'n ti kpa'n, liké kwlaa ti kpa bé nyrun, sannge swran nga bé akunndan'n ti'a kpa, bo bé lafi'a Nyanmien su'n, liké fi ti'a kpa bé nyrun. Afin bé akunndan'n ti tete, bé yô saa bé klun ti'a bé.\n1 Thessaloniquefue 5:22\nanh nian amun wun sa tete'n kwlaa bé lika.\n Ke asie usu b'o satyi swran'n o kô dyaô swran su'n, o kô wlanwlan lika wié bo bé nya'an nzué nun'n bé nun, o kunnde wunmien déwle. Ke o nya'an wié mlonmlon'n, o sé ke: M ma sa n sin n sua nga n fin nun fitéli'n nun. Ke o se i sin b'o dyu le'n, o wuun ke o ô le ngben, ba kuan nun, ba siésié i nun ninngé mun. O ko kô fe i wiéngu asie usu nsô bo bé te lie'n tre lie'n, bé wa wlu sua so'n nun, bé tran nun, ye swran so'n i satyile b'o satyi sien'n, o yô te dan tra laa lie'n. Ke adyulisufue tete nga'm bé lie'n o wa yô soo.\n I so'n ti, anh nian amun dyaôsu'n su kpa. Nanh an yô ke swran b'o wu'an sa wle sa, sannge anh yô ngwlelefue. Ke amuan nyan amun ti'n, nanh an tran le ngben, anh yô liké ng'o yô sa yé'n, afin ble nga é ô nun ye'n ti te.


Philippesfue 4 - Holy Bible [Lingala Bible 1974] - (Phi 4)\nI so'n ti, n niaan bo n wla lô amun, bo amun man n klun dyo, b'o man n nyan komin'n, n swran kpa mun, é Min'n bo amun nin i ti swran wunmuan'n ti, anh dyran kéklé ke nga sa!\nÉvodie nin Syntyche, nh tuh amun fo, ye nh sreh amun ke man amun akunndan'n yô kun, afin é Min'n ti an ti niaan.\nYe o kusu bo a ti n wiéngu dyunman difue kpa'n, nh sreh o, uka bla so mun, afin bé nin min ye é kpli dyasin fe'n i wun nion, o nin Clément nin n wiéngu dyunman difue'n kwlaa ékun bo bé klee bé dunman nguan fluwa'n nun'n.\nSwran wunmuan bo amun nin é Min'n ti'n ti, tyen kwlaa man amun klun dyo, nh kenh i ékun, man amun klun dyo.\nMan swran'n kwlaa bé wun ke an ti weteefue. O tye kan'n é Min'n bah.\nLiké nga n kléé amun bo an tili an fa su'n, nin liké nga an wun ke n yô'n, anh nian su yô, ye Nyanmien b'o man é wun dyo yé'n, o nin amunh tranh.\nKe n wun ke an su bu min akunndan ékun'n, n klun dyo dan kpa, ye n la é Min'n i asé. Nanwle, min nde lô amun kpa, amun ti ye an nyenmen tio.\nNanh ke n sa mian liké wié wun ti ye n ken i soo. Afin ôle nga n wô ye'n, se o ti se ti se… man tren i so lélé wa si min wun.\nSe nh dih yale ô, se n le liké'n kwlakwla ô, n kwla tran. Lika kwlaa nga n dyu nun'n, nin sa kwlaa ng'o to n su'n, se n ku yi ô, se n la awé ô, se n le liké kpanngban ô, se n sa mian ô, bé kléé min ke n yô nan man kwla tran'n.\nKannze o ti so'n, ke min nyrennen'n wluu amun wun bo an wuka min'n, o ti kpa.\nPhilippesfue mun, amun bobo an si ke, ke n tu m bô Macédoine lo bo é bôô dyasin fe'n i bôle'n bô'n, san amun asonun'n kunngba tye ye bé nin min é bô yô kun é man é wun likéo.\nAfin ke n wô Thessalonique lo bo n sa miannin'n, an blee min liké b'o dyu bo kpe nnyon kun.\nNanh ke n klô ke bé man n liké tio, sannge n klô ke an nyan wié uka amun lie'n su.\nLiké kwlaa nga an fa blee min'n, n nyenniin, o dyu min tra su. Ke Épaphrodite fa liké so'n bo an fa menniin ke o fa ble min'n blee min'n, o man liké'n kwlaa ti a sin a yia min. Liké so'm bé ti ke liké b'o bon fannin bo bé fa man Nyanmien, o so nun, o dyo i klun'n sa.\nMan é yi é Si Nyanmien aye tititi. Mon o yô so!\nNh yôh Nyanmien swran bo bé nin Christ-Jésus ti swran wunmuan'n bé kwlaa bé liké. É niaan nga bé nin min ô wa'n, bé waan béh yôh amun liké.\nNyanmien swran kwlaa nga bé ô wa'n, bé waan béh yôh amun liké, César awlôfue'm béh yôh amun liké lélélé.\nMan é Min Jésus-Christ aklunyéfue'n nin amun tran!


Kɛ á klé sran kun i Biblu’n nun like’n ninnge ng’ɔ fataman kɛ a yo’n\n“Maan e nian Zoova i mmla’m be su e nanti”\n“Min ukalɛ’n ɔ fin Zoova”\nƝanmiɛn yili e klanman\n“Zoova ti dan yɛ ɔ nin manmanlɛ fata lele tra su”\nIjɔlɛ kaka’n: Nán bu i kɛ ɔ fata kɛ ɔ bɔbɔ a yiyi like nga an su suan’n i nun ndɛ’m be kwlaa nun. Zezi usali sran’m be kosan naan be bɔbɔ be bu akunndan naan b’a wun ndɛ’n i wlɛ. (Mt 17:24-27) Kosan’m be yo maan like suanlɛ’n yo fɛ. Kpɛkun be uka ɔ naan w’a si like nga sran’n wun i wlɛ’n ɔ nin ng’ɔ lafi su’n. (be-F 253 § 3-4) Kɛ a usa kosan’n, tra ɔ awlɛn minndɛ kɛ sran’n tɛ su. Sɛ w’a tɛman su kɛ ng’ɔ nin i fata sa’n, nán tɛ su mɛn i. Usɛ i kosan uflɛ m’ɔ́ úkɛ i naan i bɔbɔ w’a tɛ su klanman’n. (be-F 238 § 1-2) Kɛ á yíyí ninnge nga sran’n simɛn i laa’n be nun’n, nán ijɔ ndɛndɛ.—be-F 230 § 4.\nNdɛ’n i sukusuku yolɛ’n: Like nga an su suan’n, i su like kwlaa nga a si i’n, tra ɔ awlɛn naan w’a kɛnmɛn i ngba. (Zn 16:12) Fa ɔ ɲin sie i ndɛ cinnjin ng’ɔ o ndɛ kpɔlɛ nun’n, i su. (be-F 226 § 4-5) Ndɛ nga ɔ waan á kán gúa su’n, kannzɛ ɔ yo fɛ kpa’n, ɔ kwla yo maan ndɛ cinnjin’m be ɲin w’a fiteman. (be-F 235 § 3) Kɛ like suanfuɛ’n ko wun ndɛ cinnjin’n i wlɛ’n, an wɔ ndɛ kpɔlɛ uflɛ su.\nLike’n i suanlɛ ndɛndɛ naan ɔ wie lɛ’n: E kunndɛ kɛ ndɛ’n wluwlu sran’n i wun. Nán like nga e suan’n i wielɛ ndɛndɛ yɛ ɔ ti e cinnjin ɔn. (Lk 24:32) Fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n m’ɔ le ta kpa’n di junman. Yɛle kɛ fa ɔ ɲin sie i Biblu’n nun ndɛ mma nga be suan like nga an su suan’n i bo trele’n, be su. (2Ko 10:4; Eb 4:12; be-F 144 § 1-3) Fa sunnzun ase nga be wlɛ wunlɛ ti pɔpɔ’n. (be-F 245 § 2-4) Maan ɔ ɲin tran like suanfuɛ’n i su sa mun nin ndɛ ng’ɔ lafi be su’n, be su. Kpɛkun niɛn i sɔ’n su yiyi ndɛ’n nun. Fa kosan kɛ nga be o yɛ mun sa’n, usɛ i: “?A bu ndɛ nga sɛ?” “?Ngue like yɛ i sɔ’n kle e Zoova su ɔ?” “?Sɛ a nanti afɔtuɛ nga su’n, i su ye benin yɛ á ɲɛ́n i ɔ?”—be-F 238 § 3-5; 259 § 2.


Zan 5 YRENT - "Bɛ -sru, Zuif 'nɔn 'le "fɛdi -tʋ drɛdɩ - Bible Search\nZan 4 Zan 6\nZozi min -tʋ nɛn e -sran "tra "bɛ -a beli\n1"Bɛ -sru, Zuif 'nɔn 'le "fɛdi -tʋ drɛdɩ 'bɔ Zeruzalɛm, ɛn Zozi 'kʋ -nan nun. 2Zeruzalɛm 'bɔ man -klɔn bɛ, -a -wlala "nan "tʋ a, waa laabo 'blanun -wlala "nan. -Wlala "nan zɩɛ -a "srɔn "bɛ, 'yi 'tʋ a -nan, waa laabo Ebre wei -ji «Betɛsda». -Duban 'soolu a 'e 'tɔdɩ 'yi zɩɛ -a "srɔn. 3-Dubannun zɩɛ -a wlu bɛ, -cɛ -tɛnɔn "kaga yra 'o nyinnandɩ -nan. Yiɛ 'winɔn 'lee minnun nɛn o "tun "bo bɛ 'lee minnun nɛn 'o -srandɩ "tra "bɛ, o nɛn. [O ya -a man -pɛnnan 'nan 'yi 'e 'nyɔɔn "ji. 4-Yɛɛ cɩ 'nan Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, -a -tʋ -sɔɔn "man 'yi zɩɛ -a va, -e 'e nyɔɔn. Min nɛn e sɔɔn "va 'e tɛdɛ te Bali -le 'pasiazan "sia -a nyɔɔnnan bɛ, -te -a san -le -cɛ a 'kɔ oo, e "sia "man.]\n5Ɛn min -tʋ a fɛ 'bɔ zɩɛ -a -nan, -cɛ a "man. -A -cɛ zɩɛ -a -nan lɛ -fuba yaaga 'wlɛ 'sɔra nɛn 'gʋ. 6Zɩ Zozi -a 'yɩ 'e nyinnandɩ bɛ, ɛn yaa -tɔ 'nan -cɛ nɛn "man "bɛ -a yi "fli 'bɔ, -a -nan nɛn yaa laabʋ -yrɔ 'nan: «I ya "vale -cɛ 'e 'si 'i man?»\n7Ɛn min zɩɛ e 'nan Zozi lɛ nan: «Minsan, "mɛɛn -mie "ka -e 'yaan 'fɔ 'yi 'va te 'yi nyɔɔn "ji "dɩ. Ɛn -te "mɛɛn vɩnan 'an -pli 'yi 'bɔ man bɛ, -e min -tʋ 'e 'fɔ "va 'an 'lɔ 'e 'flin.»\n8-A -nan nɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «'I 'wluan lou, 'i 'yie nyinnan "davɛ 'sia, 'i 'ta wʋ!» 9'Nun tɔɔn -cɛ 'si min zɩɛ -a man, e 'yee nyinnan "davɛ 'sia, ɛn e 'ta wʋdɩ 'sia.\nYi zɩɛ -a da bɛ, te Zuif 'nɔn 'le 'flinla "yi nɛn waa laabo Saba bɛ -nyrɛn. 10Ɛn zɩ Zuif 'nɔn 'tanɔn -a 'yɩ bɛ, ɛn waa 'vɩ -yrɛ 'nan: «Cɛɛgʋ 'flinla "yi nɛn, -yee "wɛan -a -si 'ka 'e 'nɔndɩ 'yiɛ -e 'i 'kʋ 'yie nyinnan "davɛ -a dɩ.»\n11Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «Min nɛn e -cɛ 'si 'an man bɛ, e 'nan 'mɛn 'nan: ‹'I 'yie nyinnan "davɛ 'sia, 'i 'ta wʋ.› »\n12Waa laabʋ -yrɔ 'nan: «Min "cɛn 'bɛ 'vɩ 'yiɛ 'nan 'i 'yie nyinnan "davɛ 'sia, 'i 'ta wʋ?»\n13'Pian min nɛn -cɛ 'si "man "bɛ, ya'a min zɩɛ -a tɔa dɩ. Kɔɔ Zozi 'si fɛ zɩɛ -a -nan min "kaga "le "wɛan.\n14"Bɛ -sru, Zozi min zɩɛ -a 'yɩ Bali -pan 'kuin, ɛn e 'nan -yrɛ 'nan: «'I "trɔɛn "tɔ 'wɩ 'gʋɛ -yrɛ 'kpa! -Cɛ 'si 'i man, te 'i 'wɩ 'wlidɩ "drɛ "nyian dɩ, "tɔgɔ 'wɩ nɛn e -ciala 'wɩ zɩɛ 'bɛ da bɛ, 'e bɔ 'i man.»\n15Min zɩɛ e -kʋ, ɛn yaa 'vɩ Zuif 'nɔn lɛ "mɛn 'nan Zozi 'bɛ -cɛ 'si 'e man. 16-Yee "wɛan Zuif 'nɔn Zozi -wɛɛdɩ 'sia 'nan e 'wɩ zɩɛ -a drɛ 'flinla "yi da.\n17'Pian Zozi 'wɩ 'ci 'vɩ -wlɛ, yaa 'vɩ 'nan: «'An "tɩ 'nyranman "paa tian tʋ 'gʋɛ -a, -yee "wɛan 'an 'bɔ "nyian, "an "ya wo -a 'panan.»\n18'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan Zuif 'nɔn a Zozi -wɛɛnan 'kpa tɩglɩ 'nan o -tɛa. Wa'a vɩlɛ 'nan e -wee 'flinla "yi 'srɔɛn srɛ -yee "wɛan dɩ, 'pian 'nan, e 'nan Bali 'bɛ cɩ 'e "tɩ "a, te 'e 'fli -kɔɔnnan Bali man.\nZozi 'le 'plɛblɛ bɛ Bali 'bɔ 'bɛ -nɔn -yrɛ\n19Ɛn Zozi 'e 'fli -le 'wɩ 'vɩ -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, Bali -pɩ 'ka 'kɔlaman 'wɩ 'tʋ drɛdɩ -a 'e 'bɔ 'wulo -ji wɩ -a dɩ, 'pian 'wɩ nɛn yaa -nan 'yɩ 'e "tɩ 'lɔ bɛ -nyrɛn yaa dra. 'Wɩ pɛɛnɔn nɛn -a "tɩ -a dra bɛ, -nyrɛn -a -pɩ -a dra "nyian. 20-Yɛɛ cɩ 'nan -kaa "tɩ Bali 'e 'pɩ ye "yi, ɛn 'wɩ pɛɛnɔn nɛn Bali -a dra bɛ, yaa -kɔɔnman 'e 'pɩ lɛ. 'Wɩnun nɛn e cɩ -dandan 'kpa e -ciala 'gʋ da bɛ, yaa -kɔɔnman -yrɛ, 'nan -e 'wɩ 'e 'ka 'kan 'le "wɛan. 21Zɩ -kaa "tɩ Bali minnun wuanla -kanɔn 'va -e 'e 'belidɩ -nɔn -wlɛ "bɛ, -a -tʋwli "nɛn "nyian -a -pɩ -a dra -e min nɛn e 'sɔ "ji "bɛ 'e 'belidɩ -nɔn -a san lɛ. 22Ɛn "nyian bɛ, -kaa "tɩ Bali "cɛɛ min -le 'wɩ tin 'baa dɩ, 'pian e 'wɩ tin 'badɩ pɛɛnɔn -pɛba 'wʋ 'e 'pɩ -lɔ. 23Yaa drɛ zɩɛ 'nan -e minnun pɛɛnɔn 'o -pɩ 'tɔ bɔ "le zɩ o -a 'bɔ 'tɔ bɔa "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Min nɛn ya'a -pɩ 'tɔ bɔlɛ dɩɛ, te -a "tɩ "nɛn yaa 'pa 'sia bɛ, ya'a 'tɔ bɔlɛ dɩ.\n24Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, min nɛn yaan wei 'man "yi, ɛn e yi -tɛra Bali nɛn yaan 'pa 'sia bɛ -a da bɛ, 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ e ya -a san -le vɛ -a. -A san -le tin 'badɩ 'ka 'kɔan 'mlɔnmlɔn dɩ, 'pian e 'sʋ 'ka -lɔ ɛn e 'belidɩ 'yɩ. 25Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ, ɛn e 'bɔ 'va. Tʋ zɩɛ -a man nɛn minnun nɛn o cɩ minnun -kadɩ -a Bali 'lɛ bɛ, o Bali -pɩ wei maan. Ɛn minnun nɛn waa 'man "yi "bɛ o "belia. 26-Yɛɛ cɩ 'nan zɩ 'plɛblɛ a -kaa "tɩ Bali 'lɔ -e 'e 'belidɩ -nɔn minnun lɛ bɛ, -a -tʋwli "nɛn yaa -nɔn 'e 'pɩ lɛ 'nan 'e 'belidɩ -nɔn minnun lɛ. 27Ɛn yaa -si -nɔn -yrɛ 'nan 'e minnun -le 'wɩ tin 'ba, e ya blamin -pɩ -a -le "wɛan.\n28Te 'wɩ 'gʋɛ 'e 'ka 'kan dɩ, kɔɔ -a tʋ -a -tanan bɔdɩ -a. Tʋ zɩɛ -a man nɛn minnun nɛn o kaa o ya -yrɛ -ji bɛ, o Blamin -pɩ wei maan, 29ɛn o bɔala 'yrɛ -ji. Minnun nɛn o 'wɩ "yi drɛ bɛ, o wuanla -e 'o 'belidɩ yɩ. Ɛn minnun nɛn o 'wɩ 'wlidɩ drɛ bɛ, o wuanla -e tin 'e 'tɛ o da.\n30Ma'an 'kɔlaman -e 'an 'wɩ 'tʋ drɛ 'an 'bɔ 'wulo -ji wɩ -a dɩ. 'Wɩ nɛn 'an "tɩ -a ve 'mɛn bɛ, -a da nɛn an min -le 'wɩ tin "baa. Kɔɔ an 'ka 'an 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun -wɛɛnan dɩ, 'pian Bali nɛn yaan 'pa 'sia bɛ, -a ci 'sɔ wɩnun -wɛɛnan nɛn an cɩ.\n31-Te 'an 'bɔ mɛɛn cɩ 'an 'bɔ 'fli -le 'wɩ 'nan yɩzan -a bɛ, min 'ka 'an wei siala 'wɩ 'kpa -a dɩ. 32'Pian 'mɛn 'wɩ 'nan yɩzan a, ɛn maan -tɔa 'nan 'wɩ nɛn yaa ve 'an man bɛ 'wɩ 'kpa nɛn.\n33'Ka 'bɔ, 'ka minnun 'pa 'sia Zan -va, ɛn e 'wɩ tɩglɩ 'vɩ 'an man. 34An 'bɔ 'le vɛ bɛ, ma'an wɛɛman 'nan min nɛn 'e drɛ 'mɛn 'wɩ 'nan yɩzan -a dɩ, 'pian 'an Zan -le 'wɩ ve cɛɛ 'nan -e 'ka yi -tɛra "da, -e Bali 'e 'ka 'si 'wɩ 'ji. 35Zan a "le 'nan 'tɛ nɛn waa -fɔ "nɛn ɛn e blɩ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Ka wɩɩ "man, ɛn 'ka 'ci nran -a -san man tʋ "wɛnnɛn 'a.\n36'Wɩ nɛn 'bɛ 'mɛn 'wɩ -kɔɔnman bɛ, 'bɛ -dan "mlian 'wɩ nɛn Zan -a 'vɩ 'an man bɛ -a da. 'Wɩnun nɛn 'an "tɩ -a -nɔn 'mɛn 'nan 'an drɛ bɛ, -a 'wɩnun 'bɔ nɛn maan dra 'gʋ. -Yɛɛ -kɔɔnman 'nan 'an "tɩ 'bɛ 'an 'pa 'sia. 37'An "tɩ 'bɔ nɛn yaan 'pa 'sia bɛ, -yɛɛ 'an 'man wɩ 'vɩ 'e 'bɔ 'a. 'Pian ka'a tian 'li -a wei manlɛ 'mlɔnmlɔn dɩ, ɛn ka'a tian 'li -a yra yɩlɛ 'mlɔnmlɔn dɩ. 38Ɛn -a wei -cin 'ka 'fɔla 'ka 'ji dɩ, kɔɔ ka'a yi 'tɛala -a -pɩ nɛn yaa 'pa 'sia bɛ -a da dɩ. 39Kaa -tɔa 'nan Bali wei nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ bɛ, e 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a -nɔan "min lɛ, -yee "wɛan kaa ta ve tʋ pɛɛnɔn man. 'Fluba 'crɛnnun zɩɛ, -wɛɛ 'an 'man wɩ ve minnun lɛ. 40'Pian ka 'ka "vale 'ka -taa 'an -sru, -e 'belidɩ 'kpa 'e drɛ 'cee vɛ -a dɩ.\n41An 'ka -a -wɛɛnan 'nan minnun 'waan 'tɔ bɔ dɩ, 42'pian an 'ka -tɔa. Maan -tɔa 'nan Bali yɩdɩ "yi 'ka 'ka 'ji dɩ. 43'An "tɩ 'bɛ 'an 'pa 'sia, ɛn ka 'ka "vale 'kaan "sia 'cee vɛ -a dɩ. -Te min pee -ta 'e 'bɔ 'tɔ da bɛ, cɛɛ "sia 'cee vɛ -a. 44Kaa -wɛɛman 'nan 'ka bɔɛzan -tʋ 'e 'ka 'tɔ bɔ. Ka'a wɛɛman 'pian 'nan Bali -tʋwli "nɛn 'e 'ka 'tɔ bɔ dɩ. Ɛn -te ka ya zɩɛ 'wɩ 'kpa bɛ, e dra 'kɔ -e 'ka yi -tɛra 'an da?\n45Te 'ka 'ci "nrɔn 'nan 'an "tɩ 'va nun bɛ, 'an 'bɔ 'bɛ 'wɩ -tɔa 'ka man dɩ! Min nɛn e 'wɩ -tɔa 'ka man bɛ, Moizi nɛn 'ka 'ci "nrɔn man "da 'nan e -taa 'palɛ 'ka 'va bɛ -nyrɛn. 46-Yɛɛ cɩ 'nan "te ka yi -tɛala Moizi da bɛ, "te ka yi -tɛala 'an da "nyian, kɔɔ 'mɛn 'wɩ nɛn Moizi -a crɛn -tɛ. 47'Pian 'wɩ nɛn yaa crɛn -tɛ bɛ, ka'a yi 'tɛala "da "dɩ, e dra "mɛn 'kɔ 'lɔɔ -e 'ka yi -tɛra 'wɩ nɛn maan ve bɛ -a da?»


KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Ahanta Albanais Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arménien Assamais Attié Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Comorian (Ngazidja) Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Damara Dangme Danois Digor Douala Dusun Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fante Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gokana Goun Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Guéré Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Hunsrik Hébreu Iban Ibanag Ibinda Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabuverdianu Kabyle Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khasi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Kpelle Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes japonaise Langue des signes néerlandaise Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes péruvienne Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes tchèque Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lao Latgalian Lenje Letton Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malaysian Sign Language Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mangareva Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshall Maya Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Nias Niue Norvégien Nuer Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Okpe Oromo Ossète Otomi Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Pilagá Polonais Ponape Portugais Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Roumain Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sarnami Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swati Tagalog Tahitien Tajiki Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thai (Northeastern) Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaita Tojolabal Tok Pisin Tokelau Tongien Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Udmurt Ukrainien Urhobo Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Xhosa Yacouba Yoruba Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nLIKE SUANLƐ 5\nSran kpanngban be yacili asɔnun kɔlɛ afin b’a wunman kosan cinnjin nga be usa be wun’n be su tɛlɛ’n, annzɛ kusu b’a ɲanman fɔnvɔlɛ. ?Ɔ maan ngue ti yɛ ɔ fata kɛ a wɔ Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun aɲia’m be bo ɔ? ?Ngue yɛ á wún i lɔ ɔ?\nÁ wún aklunjuɛ nga be di’n. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, kɛ be kɔ be asɔnun aɲia’m be bo’n, be suan Biblu’n nun like yɛ be wla be wiengu fanngan. (Ebre Mun 10:24, 25) Aklunjuɛ nga be di i be afiɛn lɔ’n, ɔ yo maan be wun i kɛ be tran aniaan tranlɛ. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 1:3; 3 Zan 14) Klistfuɛ klikli’m be ajalɛ kunngba’n su yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be fa ɔ, ɔ maan be di aklunjuɛ kunngba sɔ’n wie.\nÁ súan Biblu’n nun mmla’m be su nantilɛ. Kɛ nga be yo i laa blɛ’n nun sa’n, i yasua o, i bla o, i bakan o, be kwlaa be yia likawlɛ. Be nga be sa w’a tɔ like klelɛ’n nun’n, be fa Biblu’n be uka e naan y’a wun wafa nga e mɛn dilɛ nun’n, é nánti Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n. (Mmla’n 31:12; Neemi 8:8) Sran kwlaa nga ɔ klo’n, sɛ be fa ijɔlɛ’n wla nzrafuɛ’m be nuan, ɔ kwla kan wie, sɛ jue yɛ bé tó’n, ɔ kwla to wie fa yi i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i nglo.—Ebre Mun 10:23.\nƆ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo’n wlá ase kpa. Akoto Pɔlu seli i blɛ su asɔnun’m be nun kun kɛ: “N klo kɛ ń wún amun wun naan [...] e wla e wun fanngan Nyanmiɛn su bɔ e lafi’n ti’n.” (Rɔmfuɛ Mun 1:11, 12) Kɛ e kɔ aɲia’m be bo titi’n mɔ e nin aniaan mun e o’n, ɔ wla e fanngan naan y’a nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su.\nSɛ a klo’n, a kwla ba ainman sin aɲia’n i bo wie. I liɛ’n sɛ ndɛ nga e kan be lɛ’n be ti ato annzɛ nanwlɛ’n, ɔ bɔbɔ a kwla wun i. Bé sɔ́ wɔ nun klanman. Sran ngba kwla ba e aɲia’m be bo, be demɛn i ti sika.\n?Ajalɛ benin su yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be nian be yo be asɔnun aɲia mun ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ Klistfuɛ’m be aɲia’m be kwla yo ɔ ye ɔ?\nSɛ a klo kɛ á dún mmua níannían Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n i klun lɔ ka naan w’a ɔ aɲia’m be bo’n, se Zoova i Lalofuɛ’m be nun kun naan ɔ ko sunman wɔ.\nZoova i Lalofuɛ’m be asɔnun aɲia mun\nKunndɛ lika nga e yo e aɲia mun, ɔ nin wafa nga e su Ɲanmiɛn’n.


KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Anglais Aukan Bassa (Cameroun) Bichlamar Boulou Cakchiquel Cambodgien Chitonga Chokwe Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Efik Espagnol Ewé Fon Français Ga Gallois Garifuna Groenlandais Haoussa Hmong (White) Iban Icibemba Igbo Isoko Italien Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Lao Lifu Lingala Lunda Luvale Maltais Mam Mambwe-Lungu Mazateco (Huautla) Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ngabere Ngangela Nyaneka Nyanja Nzema Otètèla Pidgin (Cameroon) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sepedi Sesotho (Lesotho) Silozi Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tahitien Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Twi Tzeltal Umbundu Urhobo Uruund Venda Wallis Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zoulou\n“?Amun nun onin yɛ sɛ i waan ɔ́ kplán nglo sua fleiin kun’n, ɔ dunman mmua tran-man ase bu-mɛn i sika’n nian-man, sɛ i sika’n kwlá jú i kplanlɛ o?”—LIK 14:28.\nJUE: 120, 64\n?Kɛ be se kɛ sran kun wun sa wlɛ’n, i bo’n yɛle benin? ?Wafa sɛ yɛ Daniɛli kleli kɛ ɔ wun sa wlɛ ɔ?\n?Sɛ ɔ klunklo yɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun’n, kosan benin mun yɛ maan a kwla wun i wlɛ ɔ?\n?Kɛ be se kɛ be fa be wun man Ɲanmiɛn’n, i bo’n yɛle benin? ?Kɛ sran kun fɛ i wun man Zoova’n, i sin’n ngue yɛ ɔ yo ɔ?\nGbanflɛn nin talua wie’m be kunndɛ kɛ be yo be batɛmun. Like suanlɛ nga nin ng’ɔ́ bá lɛ’n, be ti be liɛ.\n1, 2. (a) ?Ngue yɛ e wun i afuɛ kwlaa nun m’ɔ yo e fɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn mun, ɔ nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo ɔ?\nBE FLƐ gbanflɛn kun kɛ Klistɔfu. Kɛ ɔ ɲannin afuɛ 12, ɔ kunndɛli kɛ be yo i batɛmun. Asɔnun kpɛnngbɛn kun seli i kɛ: “Kɛ ɔ fɛ i wɔ bakan nun’n yɛ n si wɔ ɔ. Kɛ n tili i kɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun’n, ɔ yoli min fɛ dan. Sanngɛ, maan n usa ɔ kosan kun: ‘?Ngue ti yɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun ɔn?’” Nán kɛ batɛmun mɔ gbanflɛn kan’n waan be yo i’n, ɔ yoman asɔnun kpɛnngbɛn’n i fɛ ti yɛ ɔ usɛli i kosan sɔ’n niɔn. I kpa bɔbɔ’n, kɛ e wun kɛ afuɛ kwlaa nun’n, gbanflɛn nin talua kpanngban be yo be batɛmun’n, ɔ yo e fɛ dan. (Akunndanfuɛ’n 12:1) Sanngɛ, kɛ gbanflɛn annzɛ talua kaan kun waan be yo i batɛmun’n, i si nin i nin, ɔ nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be kunndɛ kɛ bé nían sɛ ɔ wun ajalɛ sɔ’n m’ɔ su fa’n i bo kpa o.\n2 Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ sran ng’ɔ fɛ i wun man Zoova mɔ be yo i batɛmun’n, ɔ kaci Klist i sɔnnzɔnfuɛ. Ɔ maan Zoova yrɛ́ i su. Sanngɛ, Satan klé i yalɛ wie. (Nyanndra Mun 10:22; 1 Piɛr 5:8) I sɔ’n ti, siɛ nin niɛn mun, amun kle amun mma’m be like kpa. Naan like ng’ɔ fata kɛ Klist i sɔnnzɔnfuɛ’m be yo’n, be wun i wlɛ. Asɔnun kpɛnngbɛn mun, gbanflɛn nin talua kanngan nga be si nin be nin’m be suman Zoova’n, amun kle be like kpa. Kɛ be se kɛ be fa be wun man Ɲanmiɛn naan be yo be batɛmun’n, amun yiyi nun kpa kle be naan be wun i wlɛ. (An kanngan Lik 14:27-30 nun.) Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ kplán sua’n, ɔ buɛbuɛ i wun naan w’a kwla kplan. I wafa kunngba’n, ɔ fata kɛ gbanflɛn nin talua kanngan’m be buabua be wun naan b’a yo be batɛmun. I liɛ’n, bé kwlá trá be awlɛn bé sú Zoova ‘lele jú i awieliɛ.’ (Matie 24:13) ?Ngue yɛ gbanflɛn kun, annzɛ talua kun yó naan w’a kwla su Zoova tititi ɔ?\n3. (a) ?Wafa sɛ yɛ ndɛ nga be o Matie 28:19, 20, ɔ nin 1 Piɛr 3:21 be nun’n, be kle kɛ batɛmun yolɛ’n ti like cinnjin ɔn? (b) ?Kosan benin mun yɛ ɔ fata kɛ gbanflɛn nin talua kanngan’m be usa be wun ɔn? (c) ?Yɛ ngue ti ɔ?\n3 ?Gbanflɛn annzɛ talua kan, a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun? Sɛ ɔ ti sɔ’n, nn ajalɛ cinnjin kpa yɛ a su fa ɔ. Kɛ be yo sran kun i batɛmun m’ɔ kaci Zoova i Lalofuɛ’n, i cenjele nun ɔn. Asa ekun’n, be nga be yo sɔ’n, be kwla lafi su kɛ sɛ ɲrɛnnɛn dan’n ju’n, bé fíte nun. (Matie 28:19, 20; 1 Piɛr 3:21) Kɛ bé yó sran kun i batɛmun’n, nn sran sɔ’n w’a ta Zoova i nda kɛ ɔ́ sú i tititi. Sɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun’n, usa ɔ wun kosan yɛ mun: (1) ?N wun sa wlɛ kpa naan be kwla yo min batɛmun? (2) ?M bɔbɔ n klun klo yɛ n su fɛ i sɔ ajalɛ’n niɔn? (3) ?Kɛ be se kɛ sran kun w’a fɛ i wun w’a man Ɲanmiɛn’n, n wun i wlɛ kpa? Like suanlɛ nga wá tíke ɔ ɲin. I liɛ’n, sɛ w’a ju kɛ be yo ɔ batɛmun’n, á wún i wlɛ.\n?A WUN SA WLƐ KPA?\n4, 5. (a) ?Ngue ti yɛ nán sran kpɛnngbɛn’m be ngunmin yɛ be kwla yo be batɛmun ɔn? (b) ?Kɛ be se kɛ Klistfuɛ kun wun sa wlɛ’n, i bo’n yɛle benin?\n4 Biblu’n kleman kɛ ɔ fata kɛ sran kun yo kpɛnngbɛn naan b’a yo i batɛmun. Asa ekun’n, ɔ kleman afuɛ ng’ɔ fata kɛ sran kun ɲɛn i naan b’a yo i batɛmun’n. Nyanndra Mun ndɛ tre 20, i mma 11 se kɛ: “Bakan nga i nzuɛn’n ko yo kpa b’ɔ ko yo nanwlɛfuɛ’n, ɔ fia-man.” I sɔ’n kle kɛ bakanngan’m be kwla wun sa wlɛ. Ɔ maan, be kwla fa be wun man Ɲanmiɛn naan be yo be batɛmun. Batɛmun yolɛ’n ti like cinnjin kpa. I sɔ’n ti’n, gbanflɛn annzɛ talua ng’ɔ wun sa wlɛ m’ɔ fɛli i wun mannin Zoova’n, be kwla yo i batɛmun.—Nyanndra Mun 20:7.\n5 ?Kɛ be se kɛ sran kun wun sa wlɛ’n, i bo’n yɛle benin? Nán kɛ sran kun w’a yo kaklaka annzɛ oke’n, i ti yɛ bé sé kɛ ɔ wun sa wlɛ ɔ. Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ be nga be wun sa wlɛ’n, yɛle be nga be “kunndɛ sa ng’ɔ ti kpa’n nin tɛ’n be ngbaciɛ lele b’a si i kpa’n.” (Ebre Mun 5:14) Sran ng’ɔ wun sa wlɛ’n, ɔ si sa ng’ɔ ti kpa’n. Kpɛkun ɔ fɛ i su ajalɛ. Be kwlá lɛkɛmɛn i kɛ ɔ yo sa tɛ. Asa ekun’n, nán sran uflɛ yɛ cɛn kwlakwla ɔ́ klé i like ng’ɔ ti kpa’n, naan w’a yo ɔ. I sɔ’n ti, e lafi su kɛ gbanflɛn nin talua kanngan nga b’a yo be batɛmun’n, sɛ sran kaklaka annzɛ be si nin be nin’m be nunman be wun lɛ’n, bé yó sa ng’ɔ ti kpa’n.—An nian Filipfuɛ Mun 2:12 nun wie.\n6, 7. (a) ?Kɛ Daniɛli o Babilɔni lɔ’n, ngue yɛ ɔ yoli kekle mɛnnin i ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Daniɛli kleli kɛ ɔ wun sa wlɛ ɔ?\n6 Gbanflɛn annzɛ talua kun kwla kle kɛ ɔ wun sa wlɛ. Maan e fa Ɲanmiɛn i sufuɛ Daniɛli i wun ndɛ’n e nian. I nun m’ɔ ti gbanflɛn kan’n, Babilɔnifuɛ’m be trɛli i nin gbanflɛn wie mun be ɔli be mɛn’n nun. Ɔ maan, Babilɔnifuɛ mɔ be suman Ɲanmiɛn’n be sa nun yɛ ɔ trannin ɔn. Be niɛnnin i lika kpa naan cɛn wie lele’n, ɔ di junman man famiɛn’n. (Daniɛl 1:3-5, 13) Wafa nga be niannin Daniɛli i lika’n, e lafiman su kɛ sɛ ɔ o Izraɛli lɔ’n, bé niɛ́n i lika sɔ.\n7 ?Sanngɛ ngue yɛ Daniɛli yoli ɔ? Daniɛli w’a yaciman Ɲanmiɛn su lafilɛ w’a ko faman Babilɔnifuɛ’m be nzuɛn’n. Biblu’n se kɛ Daniɛli waan ‘sɛ bé wú bé bá o, i liɛ’n, ɔ su’ yoman Babilɔnifuɛ mɔ be ti amuɛn sɔfuɛ’n be ninnge mun wie naan w’a yo fiɛn. (Daniɛl 1:8) Nanwlɛ, Daniɛli kleli kpa kɛ ɔ wun sa wlɛ.\nGbanflɛn annzɛ talua kan ng’ɔ wun sa wlɛ’n, ɔ yoman kɛ sran mɔ kɛ ɔ kɔ aɲia’m be bo’n, i nzuɛn’n ti kpa kpɛkun kɛ ɔ ju suklu lɔ’n, ɔ fa nzuɛn uflɛ’n sa. (An nian ndɛ kpɔlɛ 8 nun.)\n8. ?Gbanflɛn nin talua kanngan mun, ngue yɛ Daniɛli i wun ndɛ’n kle amun ɔn?\n8 ?Gbanflɛn nin talua mun, ngue yɛ Daniɛli i wun ndɛ’n kle amun ɔn? Yɛle kɛ, gbanflɛn annzɛ talua kan ng’ɔ wun sa wlɛ’n, ɔ jran Ɲanmiɛn ndɛ m’ɔ lafi su’n i su kpa. Kannzɛ lika’n jran kekle i su sɛ’n, ɔ yoman srongble. Ɔ yoman kɛ lolowlɛ m’ɔ kacikaci’n sa. Yɛle kɛ ɔ yoman kɛ sran mɔ kɛ ɔ kɔ aɲia’m be bo’n, i nzuɛn’n ti kpa kpɛkun kɛ ɔ ju suklu lɔ’n, ɔ fa nzuɛn uflɛ’n sa. Sanngɛ, ɔ nanti sein titi sa’n kwlaa nun.—An kanngan Efɛzfuɛ Mun 4:14, 15 nun.\n9, 10. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ sran ng’ɔ kunndɛ kɛ be yo i batɛmun’n, ɔ bu kosan wie’m be akunndan ɔn? (b) ?Kɛ be yo sran kun i batɛmun’n, ngue yɛ i sɔ’n kle ɔ?\n9 Sran kpɛnngbɛn mun bɔbɔ’n, wie liɛ’n, be fa ajalɛ tɛ. Ɔ maan, nán gbanflɛn nin talua mun yɛ bé kwlá fá ajalɛ kpa cɛn kwlakwla ɔ. I sɔ’n kle kɛ e kwlakwla e ti sa tɛ yofuɛ. (Akunndanfuɛ’n 7:20) I sɔ’n ti’n, sɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun’n, bu ɔ klun lɔ kpa nian sɛ a kwla nanti Ɲanmiɛn Zoova i mmla’m be su o. Bu kosan yɛ mun be akunndan nian: ‘?A boli Ɲanmiɛn i mmla’m be su nantilɛ bo w’a cɛ kan? ?Kɛ sran wie lakali wɔ kɛ a yo sa wie m’ɔ timan su’n, ngue yɛ a yoli ɔ? ?A wunnin ajalɛ kpa ng’ɔ fata kɛ a fa’n? ?Kɛ Daniɛli liɛ’n sa’n, sran wie kunndɛli kɛ a yo mɛn’n nun sran dan? ?Kɛ be laka wɔ’n, a si like nga Zoova kunndɛ kɛ a yo’n?’—Efɛzfuɛ Mun 5:17.\n10 Sɛ a bu kosan sɔ’m be akunndan’n, á wún i wlɛ kɛ batɛmun yolɛ’n ti like cinnjin kpa. Kɛ be yo sran kun i batɛmun’n, i sɔ’n kle kɛ sran sɔ’n tali Zoova i nda kɛ ɔ́ kló i naan ɔ́ sú i tititi. (Mark 12:30) Sran kwlaa nga be yo i batɛmun’n, ɔ fata kɛ ɔ yia nda ng’ɔ tali Zoova’n i nuan.—An kanngan Akunndanfuɛ’n 5:4, 5 nun.\n?Ɔ KLUN KLO YƐ A FƐ I SƆ AJALƐ’N NIƆN?\n11, 12. (a) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ sran ng’ɔ kunndɛ kɛ be yo i batɛmun’n, ɔ yo naan w’a fɛ i sɔ ajalɛ’n niɔn? (b) ?Ngue yɛ gbanflɛn annzɛ talua kun yó naan wafa nga Zoova bu batɛmun yolɛ’n w’a bu i sɔ wie ɔ?\n11 Biblu’n kle kɛ Zoova i sufuɛ’m be kwlakwla, i gbanflɛn o, i kpɛnngbɛn o, be klun klo yɛ bé sú i ɔ. (Jue Mun 110:3) Ɔ maan, sran ng’ɔ kunndɛ kɛ be yo i batɛmun’n, ɔ fata kɛ ɔ bu i klun lɔ nian sɛ i klun klo yɛ ɔ su fɛ i sɔ ajalɛ’n nin o. I li sɛ i si nin i nin’n be ti Zoova i Lalofuɛ’n, yɛ ɔ fata kɛ ɔ bu i sɔ liɛ’n i akunndan kpa ɔ.\n12 Gbanflɛn annzɛ talua kan, atrɛkpa’n, w’a wun kɛ b’a yo ɔ janvuɛ mun annzɛ ɔ niaan wie’m be batɛmun. Sanngɛ nán niɛn i sɔ’n ti, annzɛ nán bu i kɛ a timan bakan kun naan i ti’n, ɔ fata kɛ be yo ɔ batɛmun wie. ?Ngue yɛ á yó naan wafa nga Zoova bu batɛmun yolɛ’n, w’a bu i sɔ wie ɔ? Yɛle kɛ bu like nga ti yɛ batɛmun yolɛ’n ti like cinnjin’n i akunndan nian. Like suanlɛ nga ɔ nin ng’ɔ́ bá lɛ’n, bé wá klé ɔ sa nga ti yɛ batɛmun yolɛ’n ti like cinnjin’n.\n13. ?Sɛ ɔ klun klo yɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun’n, kosan benin mun yɛ maan a kwla wun i wlɛ ɔ?\n13 ?Gbanflɛn annzɛ talua, cɛn ba kun nun’n, a srɛ Zoova kpɛ nɲɛ? ?Kɛ á srɛ́ Ɲanmiɛn’n, a kan ndɛ trele kun kle i? Bu wafa nga a srɛ Ɲanmiɛn’n, i akunndan nian. I liɛ’n, sɛ ɔ klun klo yɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun’n, á wún i wlɛ. Asa ekun’n, sɛ a nin Zoova be afiɛn’n mantan kpa, annzɛ ɔ nin a mantanman kpa’n, á wún i wlɛ. (Jue Mun 25:4) Kpɛ sunman’n, kɛ e srɛ Zoova’n, ɔ tɛ e su i nuan ndɛ’n nun. Ɔ maan, sɛ a fa blɛ suan Biblu’n nun like’n, á klé kɛ a kunndɛ kɛ a nin Zoova be afiɛn mantan kpa, naan á tú ɔ klun sú i. (Zozie 1:8) I sɔ’n ti, usa ɔ wun kosan yɛ mun: ‘?N le cɛn kun mɔ n fa suan Biblu’n nun like titi ɔ? ?Kɛ min awlofuɛ’m bé sú Ɲanmiɛn awlo lɔ’n, n trɛn i bo n klun klo su?’ Sɛ a kwlá tɛman kosan sɔ’m be su klanman’n, nn nán ɔ klun klo yɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun ɔn.\nSRAN NG’Ɔ FƐ I WUN MANNIN ƝANMIƐN’N\n14. ?Kɛ be se kɛ be fa be wun man Zoova naan be yo be batɛmun’n, i bo’n yɛle benin?\n14 ?Kɛ be se kɛ be fa be wun man Zoova naan be yo be batɛmun’n, i bo’n yɛle benin? Gbanflɛn nin talua wie’m be wunmɛn i wlɛ kpa. Be se kɛ be fali be wun mannin Ɲanmiɛn naan sanngɛ, be nin a juman kɛ be yo be batɛmun. I sɔ’n timan su. Afin sran ng’ɔ fɛ i wun man Ɲanmiɛn’n, ɔ ta Ɲanmiɛn i nda kɛ ɔ́ sú i tititi. I sin’n, ɔ yi nda sɔ m’ɔ tali’n i nglo. Yɛle kɛ be yo i batɛmun. I sɔ’n ti, kɛ be se kɛ be fa be wun man Ɲanmiɛn’n, ɔ fata kɛ a wun i bo kpa naan b’a yo ɔ batɛmun.\n15. ?Ngue yɛ sran ng’ɔ fɛ i wun man Zoova’n, ɔ yo ɔ?\n15 Sran ng’ɔ fɛ i wun man Zoova’n, ɔ tɛ i nda kɛ ɔ́ yó i sran. Naan Zoova i ninnge liɛ’m be yolɛ’n yó i cinnjin trá like kwlaa. (An kanngan Matie 16:24 nun.) Nda sɔ mɔ sran’n tali’n, ɔ timan aɔwi ndɛ. (Matie 5:33) ?Wafa sɛ yɛ a kwla kle kɛ a fali ɔ wun mannin Zoova naan a ti i liɛ ɔ?—Rɔmfuɛ Mun 14:8.\n16, 17. (a) An fa sunnzun ase kun kle kɛ sran ng’ɔ fɛ i wun man Zoova’n, ɔ fata kɛ ɔ klɛn i wun mlɔnmlɔn. (b) ?Kɛ sran kun fɛ i wun man Ɲanmiɛn’n, sɛ é kwlá sé’n, ndɛ benin yɛ ɔ kan ɔn?\n16 Maan e fa sunnzun ase kun e nian. Ɔ janvuɛ kun waan w’a cɛ ɔ loto. Ɔ fa loto’n i fluwa’n wla ɔ sa nun. Kpɛkun, ɔ se wɔ kɛ: “Min yɛ ń císan nun ɔn. I lakle’m bé trán n sa nun.” ?Á bú i kɛ ɔ janvuɛ’n fali loto cɛli ɔ sakpa? ?Wafa sɛ yɛ á bú ɔ janvuɛ’n niɔn?\n17 Kɛ sran kun fɛ i wun man Ɲanmiɛn’n, sɛ é kwlá sé’n, ɔ se i kɛ: “N wo ɔ sa nun. N ti ɔ liɛ.” Zoova kunndɛ kɛ sran ng’ɔ tɛ i nda’n, ɔ yiɛ i nuan. ?Sɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ já sran ng’ɔ suman Ɲanmiɛn’n, i sɔ’n ti sɛ? ?Sɛ i junman’n ti’n, ɔ boman jasin fɛ’n, annzɛ ɔ kɔman aɲia’m be bo titi’n, é sé sɛ? Sran sɔ’n yiaman nda ng’ɔ tali’n i nuan. Ɔ ti kɛ sran mɔ i waan w’a cɛ i janvuɛ’n i loto’n sa. Kɛ e fa e wun man Zoova’n, e ti i liɛ siɛn’n. Ɔ maan, like nga Zoova klo kɛ e yo’n, yɛ é yó i titi ɔ. Kannzɛ y’a kunndɛman kɛ é yó like sɔ’n, saan é yó. Maan e nian Zezi i ajalɛ’n su. Ɔ seli kɛ: “N fin nyanmiɛn su lɔ bali, m’an ba-man m bɔbɔ n klun sa yolɛ, sanngɛ sran ng’ɔ sunmannin min’n, i klun sa yɛ n yo-ɔ.”—Zan 6:38.\n18, 19. (a) ?Ndɛ benin yɛ Rozu nin Klistɔfu be kannin m’ɔ kle kɛ batɛmun yolɛ’n ti like kpa dan ɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ a bu batɛmun yolɛ’n niɔn?\n18 Nanwlɛ, batɛmun yolɛ’n ti like cinnjin. Sran ng’ɔ fɛ i wun man Zoova mɔ be yo i batɛmun’n, i cenjele nun ɔn. Kɛ be se kɛ be fa be wun man Ɲanmiɛn’n, gbanflɛn nin talua wie mɔ be klo Zoova’n, be wunnin i wlɛ. Ɔ maan b’a sisiman be bo lele naan b’a yo be batɛmun. Yɛ ajalɛ nga be fali’n, ɔ yoman be nsisɔ. I wie yɛle talua kan kun liɛ’n. Be flɛ i kɛ Rozu. Ɔ seli kɛ: “N klo Zoova. I sulɛ kunngba cɛ yɛ ɔ man min aklunjuɛ ɔ. Ninnge nga n yoli be’n be nun’n, min batɛmun yolɛ’n yɛ ɔ yoli min fɛ dan ɔn.”\n19 Like suanlɛ nga i bo bolɛ’n nun’n, e kannin Klistɔfu i ndɛ. ?Kɛ ɔ ɲannin afuɛ 12 mɔ be yoli i batɛmun’n, wafa sɛ yɛ ɔ yoli i ɔ? I waan ɔ yoli i fɛ dan. Kɛ ɔ ɲannin afuɛ 17, ɔ yoli titi atin bofuɛ. Kpɛkun kɛ ɔ ɲannin afuɛ 18, be sieli i asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ. Kɛ é sé yɛ’n, ɔ di junman Betɛli lɔ. Ɔ se kɛ: “Kɛ n seli kɛ be yo min batɛmun’n, ajalɛ kpa yɛ n fali ɔ. Kɛ n di junman man Zoova nin i Anuannzɛ’n, ɔ yo min fɛ dan.” ?Gbanflɛn annzɛ talua kan, sɛ a kunndɛ kɛ be yo ɔ batɛmun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ a yo ɔ? Like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá tɛ́ kosan sɔ’n su.\nKlistfuɛ ng’ɔ kunndɛ sa ng’ɔ ti kpa’n nin tɛ’n be ngbaciɛ lele m’ɔ si i’n, ɔ fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. Ɔ maan, ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n mantan kpa titi.


?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e “tran minndɛ” ɔ? | Like suanlɛ liɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel Cambodgien Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Lao Lifu Lingala Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Otètèla Pidgin (Cameroon) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sena Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tzeltal Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\n“An si-man cɛn nga amun Min’n ɔ́ bá nun-ɔn.”—MATIE 24:42.\nJUE: 136, 129\n?WAFA SƐ YƐ AMÚN TƐ́ SÚ Ɔ?\n?Kannzɛ Satan kle e yalɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a “tran minndɛ” ɔ?\n?Ngue yɛ é yó naan y’a buman akunndan nga sran’m be bu’n i wie naan y’a kwla tran minndɛ ɔ?\n?Kannzɛ fɔ’n wo e nun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a tran minndɛ ɔ?\n1. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e sie blɛ nin sa’m be nzɔliɛ ɔ? An fa sa kun be yiyi nun. (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nCƐN kun’n, aniaan’m be su yo aɲia dan kun. Aɲia’n i siesiefuɛ’n fuli cenje’n su, ɔ yoli sran’m be kwlakwla be like nin be mo nin balɛ. I sin’n, yɛ bé bó miziki ɔ. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nzrafuɛ’m be si kɛ ɔ ka kan’n, bé bó aɲia’n i bo naan ɔ fata kɛ be ko tran ase. Naan be tie miziki fɛfɛ mɔ be su bo’n. Naan be sie be su ndɛ nga bé wá yíyí be nun’n, be bo. Sanngɛ, be nun wie’m be siemɛn i nzɔliɛ kɛ aɲia’n i siesiefuɛ’n w’a fiti aɲia’n su. Annzɛ kusu’n, be siemɛn i nzɔliɛ kɛ be su bo miziki naan ɔ ka kan’n, bé bó aɲia’n i bo. Ɔ maan, be te wlanwlan lika’n nun. Annzɛ be nin be janvuɛ’m be te koko yalɛ. Sa sɔ’n kle e like cinnjin kpa kun. Yɛle kɛ sɛ y’a nianman e wun kpa’n, e su wunman blɛ nin sa wie’m be wlɛ. Ɔ ka kan’n, sa dan kpa kun wá jú. Yɛ ɔ fata kɛ e buabua e wun e sie. ?Sa sɔ’n yɛle benin?\n2. ?Ngue ti yɛ Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be “tran minndɛ” ɔ?\n2 Kɛ Zezi kán “mɛn’n i awieliɛ’n” i ndɛ’n, ɔ kleli like ng’ɔ fata kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be yo’n. Ɔ seli be kɛ: “An fa sie amun klun kpa, an tran minndɛ, afin an si-man cɛn nga sa sɔ’m bé yó’n.” I sin’n, ɔ seli be kpɛ sunman kɛ: ‘An tran minndɛ.’ (Matie 24:3; An kanngan Mark 13:32-37 nun.) Zezi Klist i jasin fɛ’n mɔ Matie klɛli’n, ɔ kle wie kɛ Zezi kannin ndɛ sɔ’n kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun. Ɔ seli be kɛ: ‘An tran minndɛ, yɛlɛ kɛ an si-man cɛn nga amun Min’n ɔ́ bá nun-ɔn.’ Wie liɛ’n, ɔ seli be kɛ: “An buabua amun wun sie, afin m bɔ n kacili Sran’n ḿ bá dɔ nga an bu-man min akunndan’n su.” Wie liɛ ekun’n, ɔ seli be kɛ: ‘An tran minndɛ, afin an si-man cɛn’n nin dɔ’n.’—Matie 24:42-44; 25:13.\n3. ?Ngue ti yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be ɲin kpaman afɔtuɛ nga Zezi mannin’n su ɔ?\n3 Zoova i Lalofuɛ’m be ɲin kpaman afɔtuɛ sɔ mɔ Zezi mannin’n su. Be si kɛ mɛn’n i “awieliɛ” w’a ju naan ɔ ka kan’n, “nyrɛnnɛn” dan’n bó i bo. (Daniɛl 12:4; Matie 24:21) Zezi seli kɛ bé wá kán Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ asiɛ wunmuan’n su. I sɔ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yo ɔ. Blɛ kunngba sɔ’n nun’n, e wun kɛ sran’m be kun alɛ, tukpacɛ’n w’a sɔn, asiɛ’n keje, yɛ awe’n kpɛn asiɛ’n i lika sunman be nun. Ɲanmiɛn i sulɛ wafa’n w’a sɔn. Yɛ sran kunlɛ’n, nin sran’m be wiengu’m be like yaya yolɛ’n w’a yo dan w’a tra su. (Matie 24:7, 11, 12, 14; Lik 21:11) E su minndɛ kɛ Zezi bla naan ɔ wa yo i Si Ɲanmiɛn’n i klun sa’n.—Mark 13:26, 27.\nCƐN’N W’A MANTAN KOKO KPA\n4. (a) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ siɛn’n, Zezi si cɛn nin dɔ nga Armagedɔn alɛ’n bó i bo’n niɔn? (b) ?Kannzɛ e siman cɛn nin dɔ nga ɲrɛnnɛn dan’n bó i bo’n, sanngɛ ngue yɛ e lafi su kpa ɔ?\n4 Kɛ e kɔ aɲia dan kun bo’n, e si dɔ nga bé bó i bo nglɛmun nun’n, annzɛ nnɔsua nun’n. Sanngɛ, e kwlá siman cɛn nin dɔ nga i nun yɛ ɲrɛnnɛn dan’n bó i bo’n. I nun mɔ Zezi o asiɛ’n su wa’n, ɔ seli kɛ: “Cɛn sɔ’n nin i dɔ’n, sran fi si-mɛn i, saan min Si kunngba cɛ yɛ ɔ si i-ɔ. M bɔ n ti i Wa’n bɔbɔ n si-mɛn i, yɛ nyanmiɛn su lɔ anz’m be kusu be si-mɛn i.” (Matie 24:36) Kɛ Ɲanmiɛn i anzi’m bé wá kún Armagedɔn alɛ’n, Zezi yɛ ɔ́ dún be ɲrun mmua ɔ. Ɔ maan, e kwla se kɛ siɛn’n, ɔ si cɛn nin dɔ nga bé bó alɛ sɔ’n i kunlɛ bo’n. (Sa Nglo Yilɛ 19:11-16) Sanngɛ e liɛ’n, e kwlá siman cɛn nin dɔ nga sa sɔ’n jú’n. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e tran minndɛ i. Cɛn nin dɔ nga ɲrɛnnɛn dan’n bó i bo’n, Zoova si i weiin. Yɛ kɛ aliɛ’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n, nn cɛn sɔ’n mántan koko kpa. Yɛ “ɔ su sɛn-mɛn i wun.” (An kanngan Abakik 2:1-3 nun.) ?Ngue ti yɛ e lafi su kpa sɔ ɔ?\n5. An fa sa kun be kle kɛ sa nga Zoova kan be ndɛ’n, be ju blɛ ng’ɔ ti su’n i su titi.\n5 Sa nga Zoova kan be ndɛ’n, be ju blɛ ng’ɔ ti su’n i su titi. I wie yɛle cɛn ng’ɔ fali Izraɛlifuɛ mun Ezipti lɔ fiteli’n. Afuɛ 1513, Nizan i le 14, ka naan y’a ju Zezi blɛ su’n, yɛ sa sɔ’n juli ɔ. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Moizi kannin cɛn sɔ’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ afuɛ ya nnan afuɛ ablasan’n wieli’n, cɛn kasiɛn’n su sɛsɛ’n, Anannganman i sran’m be tuli Ezipti lɔ.’ (Ezipt Lɔ Tulɛ 12:40-42) Zoova tali Abraamun i nda. Ɔ seli Abraamun kɛ ɔ́ yrɛ́ i anunman’m be su. Afuɛ 1943, Nizan i le 14, ka naan y’a ju Zezi blɛ su’n, Zoova boli nda sɔ m’ɔ tali Abraamun’n i nuan yialɛ bo. Kɛ ɔ fɛ i lɛ’n, ɔ dili afuɛ 430 sɛsɛsɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be tuli Ezipti lɔ ɔ. (Galasifuɛ Mun 3:17, 18) Blɛ kun nun’n, Zoova seli Abraamun kɛ: “Se kɛ sɛ, wɔ anunman’m bé wá trán nvle wie nun. Bé yó akua, bé klé be yalɛ afuɛ kpakpa ya nnan.” (Bo Bolɛ 15:13; Sa Nga Be Yoli’n 7:6) Afuɛ 1913 nun ka naan y’a ju Zezi blɛ su’n, Ismaɛli yoli Izaaki i finfin. Kɛ ɔ fɛ i lɛ lele m’ɔ́ fá jú cɛn nga Izraɛlifuɛ’m be tuli Ezipti lɔ’n, ɔ dili afuɛ 400. (Bo Bolɛ 21:8-10; Galasifuɛ Mun 4:22-29) Nanwlɛ, Zoova kleli cɛn trele nga i sufuɛ’m bé ɲán be ti’n. Yɛ afuɛ kpanngban kpa sinnin naan i ndɛ’n w’a kpɛn su.\n6. ?Ngue ti yɛ e lafi su kpa kɛ Zoova dé i sufuɛ mun ɔn?\n6 Be nga be tuli Ezipti lɔ’n, be nun kun yɛle Zozie. Kɛ afuɛ kpanngban sinnin’n, ɔ seli i wiengu Izraɛlifuɛ mun kɛ: “Amun bɔbɔ amun si jrɛiin kɛ kasiɛ nga Anannganman b’ɔ ti amun Nyanmiɛn’n boli amun’n, i wie fi nun-man lɛ b’ɔ kali ngbɛn-ɔn. Be kwlaa be nuan yiali, wie fi a ka-man.” (Zozie 23:2, 14) Zoova seli kɛ ɲrɛnnɛn’n wá yó dan. Sanngɛ, ɔ́ dé i sufuɛ mun. Kpɛkun, ɔ́ mán be mɛn uflɛ. Yɛ bé ɲán anannganman nguan. E lafi su kpa kɛ Zoova yíɛ i ndɛ sɔ’n i nuan. I sɔ’n ti, sɛ e kunndɛ kɛ é trán mɛn uflɛ’n nun lɔ wie’n, maan e tran minndɛ.\nMAAN E TRAN MINNDƐ NAAN E FITE NUN\n7, 8. (a) ?Ngue yɛ laa Izraɛli lɔ gladi difuɛ’m be yo ɔ? (b) ?Ngue yɛ be su ndɛ’n kle e ɔ? (c) ?Kɛ gladi difuɛ’m be lafi’n, sa benin yɛ ɔ kwla ju ɔ? An fa sa kun be yiyi nun.\n7 Maan e kan laa Izraɛli lɔ gladi difuɛ’m be ndɛ. Laa Izraɛli lɔ’n, be sisi klɔ’m be wun talɛ dandan kpa mun. Kpɛkun, be sie gladi difuɛ wie mun talɛ’m be su naan be sasa klɔ’n. Kɛ be o talɛ sɔ’m be su’n, be kwla wun klɔ’n i nvɛnwun lika kwlaa. Gladi difuɛ sɔ’m be nun wie’m be o klɔ’n i anuan’m be nun. Be kwlaa sɔ’n, be sasa klɔ’n wia nun nin kɔnguɛ. Kpɛkun, sɛ be wun kɛ be kpɔfuɛ’m be su ba’n, be kan kle klɔfuɛ mun. (Ezai 62:6) Be wun i wlɛ kɛ ɔ fataman kɛ be lafi. Naan ɔ fata kɛ be nian klɔ’n su kpa. Sɛ b’a yoman sɔ’n, sran kpanngban be kwla wu.—Ezekiɛl 33:6.\n8 Ble flɛ Zuifu kun kɛ Zozɛfu. Ɔ kan sa nga be juli laa’n, be ndɛ. I waan afuɛ 70 nun Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, Rɔmun sonja’m be wluli Zerizalɛmun klɔ’n nun. Naan like nga ti yɛ be kwla wluli lɔ’n yɛle kɛ cɛn sɔ’n nun’n, gladi difuɛ’m be lafili. Kɛ Rɔmun sonja’m be wluli klɔ’n nun, be juli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Kpɛkun, be wɔli nun. I sin’n, be sacili Zerizalɛmun klɔ wunmuan’n. Kɛ ɲrɛnnɛn dan ng’ɔ tɔli Zuifu’m be su’n, i bo’n guali kɛ ngalɛ’n sa. Yɛ b’a wunmɛn i wunsu sɔ le.\n9. ?Ngue yɛ andɛ’n, sran kpanngban be wunmɛn i wlɛ ɔ?\n9 Andɛ’n, nvle kpanngban be siefuɛ’m be le sonja nin mannzin mun. Yɛ be fa sasa be nvle’n naan sa tɛ yofuɛ fi w’a wluman be nvle’n nun, annzɛ sa tɛ wie w’a fuman be nun. Siefuɛ sɔ’m be wunmɛn i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn w’a sie famiɛn kun ɲanmiɛn su lɔ, naan famiɛn sɔ’n yɛle Zezi Klist. Yɛ ɔ le kwlalɛ dan. Ɔ ka kan’n, Zezi nin asiɛ’n su famiɛn’m bé kún. (Ezai 9:5, 6; 56:10; Daniɛl 2:44) E kunndɛ kɛ cɛn sɔ’n, ɔ ju ndɛndɛ. Yɛ e kunndɛman kɛ ɔ fu e nun. I sɔ’n ti’n, e ɲin kpaman sa nga Biblu’n kan be ndɛ’n be su. Kpɛkun, e tu e klun e su Zoova.—Jue Mun 130:6.\nNÁN E ƝIN KPA ZOOVA I CƐN’N SU\n10, 11. (a) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? (b) ?Yɛ ngue ti ɔ? (c) ?Ngue yɛ ɔ kle weiin kɛ Satan saci sran’m be akunndan’n niɔn?\n10 Maan e bu sran ng’ɔ di gladi kɔnguɛ’n i akunndan e nian. Kɛ ɔ́ jú kɔnguɛ afiɛn’n, nn w’a fɛ. Ɔ maan, kɛ ɔ yo naan i ɲin tran su blɛ sɔ’n nun’n, ɔ timan pɔpɔ. Andɛ’n, ɔ fata kɛ e ɲin tran su. Afin e o mɛn’n i bue nuan. Yɛ kɛ aliɛ’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n, nn Zoova i cɛn’n mántan koko kpa. Kɛ ɔ yo naan e ɲin tran su’n, ɔ timan pɔpɔ. Sɛ y’a yoman sɔ kusu’n, i bo’n gúa tɛ mán e. I sɔ’n ti’n, like suanlɛ nga wá kán like nga be kwla kle e yalɛ’n naan e ɲin w’a tranman su’n be ndɛ.\n11 Satan laka sran mun. “Sran ng’ɔ sie mɛn nga’n,” yɛle Satan. Zezi kɛnnin i sɔ kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun kpɛ nsan, i sin naan sran’m b’a trɛ i b’a kun i. (Zan 12:31; 14:30; 16:11) Like nga Satan fa laka sran mun’n i kun yɛle Ɲanmiɛn sulɛ wafa mun. Ɲanmiɛn sulɛ wafa sɔ’m be ti’n, sran’m be buman sa nga Biblu’n kan be ndɛ’n be akunndan. Yɛ be siemɛn i nzɔliɛ kɛ mɛn’n i awieliɛ’n w’a mantan koko kpa. (Sofoni 1:14) Nanwlɛ, Satan “sacili [sran’m] be akunndan’n.” (2 Korɛntfuɛ Mun 4:3-6) Ɔ maan, kɛ e se sran mun kɛ Zezi ti famiɛn naan mɛn’n i awieliɛ’n w’a mantan koko’n, be nun sunman be sieman be su. Wie liɛ’n, be se kɛ ɔ timan be cinnjin.\n12. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e tran lɛ naan Satan laka e ɔ?\n12 Sa nga bé wá jú mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n, sran sunman be buman be ndɛ. Sanngɛ, ɔ fataman kɛ be ayeliɛ sɔ’n bubu e sa sin. E si like nga ti yɛ ɔ fata kɛ e tran minndɛ’n. Pɔlu seli i niaan Klistfuɛ mun kɛ: “Amun bɔbɔ an si kpa kɛ e Min’n i balɛ cɛn’n ɔ́ fú ye nun kɛ awiefuɛ b’ɔ ba kɔnguɛ’n sa.” (An kanngan 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:1-6 nun.) Zezi dun mmua seli kɛ: “An buabua amun wun sie, afin m bɔ n kacili Sran’n ḿ bá dɔ nga an bu-man min akunndan’n su’n.” (Lik 12:39, 40) Ɔ ka kan’n, Satan wá láka sran mun yɛ bé sé kɛ: “Y’a ɲan e ti, y’a di alaje.” Kɛ ɔ yo sɔ’n, Zoova i cɛn’n fú be nun, yɛ ɔ́ bó be nuan. ?Yɛ e li? Sɛ e kunndɛman kɛ Satan laka e naan Zoova i cɛn’n fu e nun’n, maan e “nian e wun su e tran minndɛ i.” I sɔ’n ti’n, maan e kanngan Biblu’n nun cɛn kwlakwla. Yɛ maan e bu ndɛ nga Zoova kan’n, be akunndan.\n13. (a) ?Akunndan benin yɛ sran’m be bu ɔ? (b) ?Ngue yɛ é yó naan y’a buman akunndan sɔ’n wie ɔ?\n13 Akunndan nga sran’m be bu’n. Andɛ’n, sran sunman be bu i kɛ Ɲanmiɛn silɛ’n timan like cinnjin. (Matie 5:3) Mɛn’n nun ninnge mun yɛ be klo be kunndɛlɛ ɔ. (1 Zan 2:16) Asa ekun’n, be ɲin su yiyilɛ ninnge’m b’a sɔn. Ɔ maan, sran’m be klo mɛn dilɛ nin be ɲin su yiyilɛ’n dan. (2 Timote 3:4) Be buman Ɲanmiɛn i akunndan. I sɔ’n ti, Pɔlu seli i niaan Klistfuɛ mun kɛ be ‘tinnge.’ Yɛle kɛ nán be bu like nga klɔ sran i konvi sɔ i’n i akunndan kɛ bé yó.—Rɔmfuɛ Mun 13:11-14.\n14. ?Afɔtuɛ benin yɛ ɔ o Lik 21:34, 35 nun ɔn?\n14 E kunndɛman kɛ é bú akunndan nga sran’m be bu’n wie. E kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn fɛ i wawɛ’n man e. Ɲanmiɛn wawɛ’n i fanngan nun’n, e wun sa nga be ju’n be wlɛ. (1 Korɛntfuɛ Mun 2:12)  (An nian “ndɛ wie mun ekun” nun.) Sanngɛ, ɔ fata kɛ e nian e wun su. Afin ninnge nga e buman be like bɔbɔ’n, be kwla tanndan e ɲrun. (An kanngan Lik 21:34, 35 nun.) Kɛ e lafi Ɲanmiɛn su mɔ e se sran mun kɛ e o mɛn’n i bue nuan’n, sran wie’m be sri e. (2 Piɛr 3:3-7) Sanngɛ, ɔ fataman kɛ i sɔ’n bubu e sa sin. Afin e wun i wlɛ weiin kɛ e o mɛn’n i bue nuan. I sɔ’n ti’n, maan e nin e niaan mun e yia e su Ɲanmiɛn titi. Sɛ e yo sɔ’n, Ɲanmiɛn fɛ́ i wawɛ’n mán e.\nMaan e yo like kwlaa nga e kwla yo’n naan e “tran minndɛ.” (An nian ndɛ kpɔlɛ 11-16 be nun.)\n15. (a) ?Ngue yɛ Piɛli nin Zaki nin Zan b’a kwlá yoman ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla yo sɔ wie ɔ?\n15 Fɔ m’ɔ o e nun’n kle e yalɛ. Zezi si kɛ e ti klɔ sran naan e kwlá yoman sa’n ngba. Le kun nga bé wá trɛ́ i bé kún i’n, i kɔnguɛ’n nun’n, maan e wla kpɛn sa ng’ɔ juli’n su. Fɔ nunman Zezi nun. Sanngɛ, ɔ wunnin i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ ɔ srɛ i Si Ɲanmiɛn naan w’a kwla trɛ i awlɛn. Kɛ ɔ́ kɔ́ srɛlɛ’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ Piɛli nin Zaki nin Zan kɛ nán be lafi. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ sɔ’m be wunmɛn i wlɛ kɛ ɔ ti cinnjin kɛ be ɲin tran su. Kɛ mɔ b’a fɛ’n ti’n, be lafili. Zezi bɔbɔ fɛli wie. Sanngɛ, w’a lafiman yɛ ɔ srɛli i Si Ɲanmiɛn. I sɔ wie yɛ ɔ fata kɛ Piɛli nin Zaki nin Zan be yo ɔ.—Mark 14:32-41.\n16. ?Lik ndɛ tre 21 i mma 36 nun’n, ngue yɛ Zezi waan e yo naan y’a kwla “tran minndɛ” ɔ?\n16 ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a kwla “tran minndɛ” Zoova i cɛn’n niɔn? Ɔ fata kɛ e klo sa ng’ɔ ti kpa’n. Sanngɛ, nɛ́n i ngba ɔ. Kɛ ɔ ka kan bé trá Zezi bé kún i’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be srɛ Ɲanmiɛn naan ɔ jran be sin. (An kanngan Lik 21:36 nun.) Maan e kusu e srɛ Zoova titi. Sɛ e yo sɔ’n, é kwlá trán mínndɛ.—1 Piɛr 4:7.\nMAAN E TRAN MINNDƐ\n17. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan y’a kwla tran minndɛ Zoova i cɛn’n niɔn?\n17 Zezi seli kɛ: ‘Ḿ bá dɔ nga an buman min akunndan’n su.’ (Matie 24:44) I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e tran minndɛ cɛn kwlakwla. Sran’m be waan mɛn dilɛ’n yo fɛ dan. Nán e fa su. Like ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a kwla tran y’a minndɛ’n, Zoova nin Zezi be kle e. Yɛ ɔ o Biblu’n nun. I sɔ’n ti’n, sa nga Biblu’n kan be ndɛ’n, maan e fa e ɲin sie be su naan e wun wafa nga be su kpɛn su’n. Asa ekun’n, maan e fa e wun mantan Zoova kpa. Yɛ maan e tu e klun e yo i klun sa’n. I liɛ’n, é klé kɛ y’a buabua e wun y’a sie. Ɔ maan, Zoova i cɛn’n su fuman e nun. (Sa Nglo Yilɛ 22:20) Yɛ é fíte nun.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 14) An nian fluwa nga be flɛ i kɛ Le Royaume de Dieu en Action ! i ndɛ tre 21 nun.\nMaan e tran minndɛ: Sa nga bé wá jú mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n, nán e ɲin kpa be su. Sɛ e fa e ɲin sie be su kpa’n, é wún i wlɛ weiin kɛ e o mɛn’n i bue nuan. Sɛ e waan é fite nun’n, ɔ fata kɛ e fa e wun mantan Zoova naan e su i titi.\nAkunndan nga sran’m be bu’n: Akunndan nga Satan nin mmusu’m be bu’n i wie yɛ sran’m be bu ɔ. Be ayeliɛ’n, ɔ yi i nglo. Yɛle kɛ be bu be ngunmin be wun akunndan. Yɛ be kloman Ɲanmiɛn.


Like nga ti yɛ junman mɔ e nin Ɲanmiɛn e di’n, ɔ man e aklunjuɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Anglais Aukan Bassa (Cameroun) Bichlamar Boulou Cakchiquel Cambodgien Chitonga Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Dangme Efik Espagnol Ewé Fon Français Ga Gallois Garifuna Groenlandais Haoussa Hmong (White) Iban Icibemba Igbo Isoko Italien Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lao Lifu Lingala Lunda Luvale Maltais Mam Mambwe-Lungu Mazateco (Huautla) Mende Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ngabere Ngangela Nyaneka Nyanja Nzema Otètèla Pidgin (Cameroon) Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sepedi Sesotho (Lesotho) Silozi Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tahitien Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Twi Umbundu Urhobo Uruund Venda Wallis Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zoulou\n“E bɔ e nin Nyanmiɛn e di junman kun’n, é srɛ́ amun, nán maan ye nga Nyanmiɛn yoli amun’n ɔ yo ngbɛn.” —2 KORƐNTFUƐ MUN 6:1.\nJUE: 75, 74\n?NGUE TI YƐ E KWLA SE KƐ JASIN FƐ’N MƆ E BO’N . . .\nɔ man e aklunjuɛ ɔ?\nɔ yo maan e nin Ɲanmiɛn nin e niaan Klistfuɛ mun e afiɛn’n mantan ɔn?\nɔ sasa e ɔ?\n1. ?Kannzɛ Zoova kwla sa’n kwlaa yo’n, sanngɛ ngue yɛ ɔ nin sran’m be yo ɔ?\nZOOVA yɛ ɔ yili ninnge’n kwlakwla ɔ. Like fi nunmɛn i sin, yɛ i ngwlɛlɛ’n ti dan. Kɛ Zɔbu wunnin i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, ɔ seli Zoova kɛ: “M’an wun kɛ a kwla like kwlaa yo. Like fi nun-man lɛ bɔ i yolɛ ti kekle ɔ sa nun-ɔn.” (Zɔb 42:2) Zoova kwla sa’n kwlaa yo. Yɛ ɔ mianman sran wun. Sanngɛ, ɔ nin sran’m be di junman naan be wun i wlɛ kɛ ɔ klo be.\n2. ?Junman cinnjin benin yɛ Zoova nin Zezi be dili ɔ?\n2 Ɲanmiɛn Zoova yili i Wa Zezi, i sin naan w’a yi ninnge’n kwlaa. Ɔ nin Zezi yɛ be yili ninnge mun ɔn. (Zan 1:1-3, 18) Kɛ Pɔlu kán Zezi ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “I yɛ Nyanmiɛn maan ɔ yili ninnge’n bɔ be o nyanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su wa be kwlaa-a. Like nga be wun be’n nin nga be wun-man be’n, be nga be o bia su o, be nga be sie sran mun o, mmusu mun o, kpɛnngbɛn mun o. I yɛ Nyanmiɛn maan ɔ yili ninnge’n kwlaa, i bɔbɔ ti yɛ ɔ maan ɔ yili be-ɔ.” (Kolɔsfuɛ Mun 1:15-17) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn mannin Zezi i junman cinnjin kun. Kpɛkun, ɔ kannin junman sɔ’n mɔ Zezi dili’n i ndɛ. I lɛ’n nun’n, Ɲanmiɛn buli Zezi i sran dan.\n3. (a) ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn seli Adam kɛ ɔ yo ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ mannin Adam i junman sɔ’n niɔn?\n3 Zoova nin klɔ sran’m be di junman wie. Kɛ ɔ yili nnɛn mun’n, i bɔbɔ kwla tɔn be dunman kunngunngun. Sanngɛ, ɔ seli Adam kɛ ɔ tɔn be dunman. (Bo Bolɛ 2:19, 20) Ɲanmiɛn yoli sɔ naan Adam wun i wlɛ kɛ ɔ klo i naan ɔ kunndɛ kɛ ɔ nin i bé dí junman. Adam niannin nnɛn mun kunngunngun. Kpɛkun, wafa nga nnɛn kun fa ti’n, ɔ nin wafa ng’ɔ yo ninnge mun’n, i su yɛ ɔ nian ɔ tɔn i dunman ɔn. Adam kloli junman sɔ’n mɔ Ɲanmiɛn mɛnnin i’n. Sanngɛ, Ɲanmiɛn mannin Adam i junman kun ekun. Ɔ seli kɛ Adam di asiɛ’n i su junman naan asiɛ wunmuan’n kaci lika klanman. (Bo Bolɛ 1:27, 28) Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Adam nin Ɲanmiɛn be yacili junman dilɛ. Ajalɛ sɔ’n mɔ Adam fali’n, i bo’n guali tɛ mɛnnin i bɔbɔ nin i mma’m be kwlakwla.—Bo Bolɛ 3:17-19, 23.\n4. ?Junman benin yɛ Ɲanmiɛn nin sran wie’m be dili ɔ?\n4 Kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, Ɲanmiɛn nin sran wie mun ekun be dili junman. Sran sɔ’m be nun wie yɛle Nowe, nin Moizi, nin Zozie, nin Salomɔn, ɔ nin Mali. Ɲanmiɛn fanngan nun’n, Nowe boboli mmeli kun. Ɔ maan kɛ nzue dan’n tɔ́’n, Nowe nin i awlofuɛ’m be fiteli nun. Moizi liɛ’n, ɔ fali Izraɛlifuɛ mun Ezipti lɔ fiteli. Kpɛkun, Zozie fa be ɔli mɛn nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ fá mán be’n i nun lɔ. Salomɔn kplannin sua kun mannin Ɲanmiɛn Zerizalɛmun lɔ. Yɛ Mali liɛ’n, ɔ wuli Zezi. Ɲanmiɛn nin sran nanwlɛfuɛ sɔ mun, nin sran kpanngban kpa wie mun ekun be dili junman.\n5. (a) ?Junman benin yɛ Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e di ɔ? (b) ?Ɲanmiɛn bɔbɔ kwlá diman junman sɔ’n ti ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n5 Andɛ’n, Zoova kunndɛ kɛ i sran m’ɔ sieli i famiɛn’n, e tu e klun e suɛn i bo. I lɛ’n nun’n, e kwla yo ninnge kpanngban. Sanngɛ like nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e kwlakwla e yo’n, yɛle kɛ maan e kɛn i Sielɛ’n i ndɛ. Nán kɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ kwlá diman junman sɔ’n ti ɔ. I kpa bɔbɔ’n, Zezi seli kɛ Ɲanmiɛn kwla yo maan yɛbuɛ’m be kan Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ. (Lik 19:37-40) Sanngɛ, Ɲanmiɛn Zoova kunndɛ kɛ ɔ nin é dí “junman.” (1 Korɛntfuɛ Mun 3:9) Pɔlu seli kɛ: ‘E bɔ e nin Nyanmiɛn e di junman kun’n, é srɛ́ amun, nán maan ye nga Nyanmiɛn yoli amun’n ɔ yo ngbɛn.’ (2 Korɛntfuɛ Mun 6:1) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn bu e sran. I ti yɛ ɔ nin e di junaman ɔn. Yɛ junman sɔ’n i dilɛ’n, ɔ man e aklunjuɛ. ?Ngue ti yɛ ɔ man e aklunjuɛ ɔ?\nKƐ E NIN ƝANMIƐN E DI JUNMAN’N, E KLUN JƆ\n6. ?Kɛ Zezi nin i Si’n bé dí junman’n, ndɛ benin yɛ ɔ kannin m’ɔ kle kɛ i klun jɔ ɔ?\n6 Be nga be nin Ɲanmiɛn be di junman’n, be klun jɔ titi. I wie yɛle Ɲanmiɛn i Wa Zezi liɛ’n. Ɔ seli kɛ: ‘Anannganman i sa nuan ninnge ng’ɔ boli be’n, min yɛ n ti be klikli-ɔ. [...] N wo i wun lɛ n sa o junman’n su. Cɛn kwlaa n yo i klun sa maan i klun jɔ klanman, wuun ń kán ngowa i nyrun, ngowa’n yɛ n kɛn i sa mlɔnmlɔn-ɔn.’ (Nyanndra Mun 8:22, 30) Kɛ Zezi nin i Si’n bé dí junman’n, i klun jɔ. Afin, ɔ si kɛ i Si’n klo i. ?Yɛ e li, kɛ e nin Ɲanmiɛn e di junman’n, e klun jɔ wie?\nSran’m be ndɛ nanwlɛ’n i klelɛ’n i su aklunjuɛ nga e di’n, junman uflɛ fi tomɛn i. (An nian ndɛ kpɔlɛ 7 nun.)\n7. ?Ngue ti yɛ kɛ e bo jasin fɛ’n, e klun jɔ ɔ?\n7 Zezi seli kɛ, kɛ e cɛ sran like’n, annzɛ be cɛ e like’n, e klun jɔ. (Sa Nga Be Yoli’n 20:35) I wie yɛle ndɛ nanwlɛ’n i silɛ’n. Kɛ be kleli e like mɔ e sili ndɛ nanwlɛ’n, ɔ yoli e fɛ. Kpɛkun, kɛ e kusu e kle sran’m be Biblu’n nun like mɔ be si ndɛ nanwlɛ’n, ɔ yo e fɛ wie. Afin, e wun kɛ be kaci be nzuɛn’n. Be fa be wun mantan Ɲanmiɛn. Kpɛkun, be wla gua ase. Nanwlɛ, jasin fɛ bolɛ’n ti junman cinnjin kpa. Kɛ e di’n, e klun jɔ. Afin be nga be fa su’n, be kaci Ɲanmiɛn i janvuɛ mun. Kpɛkun, be kwla ɲan anannganman nguan.—2 Korɛntfuɛ Mun 5:20.\n8. ?Ndɛ benin yɛ sran wie’m be kannin m’ɔ kle kɛ, kɛ e nin Ɲanmiɛn e di junman’n, ɔ ti kpa dan ɔn?\n8 Kɛ e bo jasin fɛ’n mɔ sran’m be si Ɲanmiɛn’n, e si kɛ i sɔ’n yo Ɲanmiɛn fɛ. Kpɛkun, ɔ yra e su. I sɔ’n yo e fɛ kpa wie. (An kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 15:58 nun.) Be flɛ aniaan bian kun kɛ Marko, ɔ tran Itali. Ɔ seli kɛ: “N tu min klun n di Zoova i junman’n. Yɛ n si kɛ i wla kwlá fimɛn i sɔ’n mɔ n yo’n su. Ɔ maan min klun jɔ dan.” Be flɛ aniaan kun ekun kɛ Flanko. I kusu seli kɛ: ‘Zoova kle e cɛn kwlakwla kɛ ɔ klo e. Yɛle kɛ, e le i nuan ndɛ’n. Kpɛkun, i anuannzɛ’n kle e like. Junman kwlaa nga e di e mɛn i’n, wie liɛ’n, e bumɛn i like. Sanngɛ i liɛ’n, ɔ bu i junman cinnjin. Kɛ e nin Ɲanmiɛn e di junman’n, n wun i wlɛ kɛ ɔ timan ngbɛn. Ɔ maan, min klun jɔ.’\nE NIN ƝANMIƐN NIN E NIAAN KLISTFUƐ MUN E AFIƐN’N MANTAN\n9. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova nin Zezi be afiɛn’n mantan kpa ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ be afiɛn’n kwla mantan sɔ ɔ?\n9 Kɛ e nin e awlɛn su sran e di junman likawlɛ’n, e nin i e afiɛn’n mantan kpa. Kpɛkun, e si i nzuɛn’n. Asa ekun’n, e si like nga i ɲin’n wo i sin kpa’n. Yɛ e si like ng’ɔ yo naan w’a kwla ɲan like sɔ’n mɔ i ɲin wo i sin’n. I nun mɔ Zezi nin a baman asiɛ’n su wa’n, ɔ nin Zoova be dili junman afuɛ kpanngban kpa. Ɔ maan, be kloli be wiengu. Yɛ be afiɛn’n mantannin kpa. Sran fi kwlá saciman be afiɛn. Zezi kleli sɔ weiin. Ɔ seli kɛ: “Min nin n Si e ti kun.” (Zan 10:30) Nanwlɛ, Zezi nin Zoova be bo ti kun. Yɛ be di junman likawlɛ aklunjuɛ su.\n10. ?Ngue ti yɛ kɛ e bo jasin fɛ’n, e nin Ɲanmiɛn nin e niaan Klistfuɛ mun e afiɛn’n mantan kpa ɔ?\n10 Cɛn kun’n, Zezi srɛli Zoova kɛ ɔ niɛn i sɔnnzɔnfuɛ’m be su. ?Ngue ti yɛ ɔ srɛli sɔ ɔ? Ɔ seli kɛ: “Maan be yo sran wunmuan kɛ min nin wɔ e ti sran wunmuan’n sa.” (Zan 17:11) Kɛ e nanti Ɲanmiɛn mmla’n su’n, mɔ e bo jasin fɛ’n, e si Ɲanmiɛn kpa. E wun i wlɛ kɛ sran ng’ɔ fɛ i wla gua Ɲanmiɛn su’n, m’ɔ fɛ i atin’m be su’n i liɛ yo ye. Asa ekun’n, e fa e wun mantan Ɲanmiɛn. Kpɛkun, ɔ fɛ i wun mantan e wie. (An kanngan Zak 4:8 nun.) Kɛ e nin e niaan mun e di junman likawlɛ’n, e nin be e kaci sran wunmuan. Yɛle kɛ e akunndan’n yo kun, yɛ e ɲin o like kunngba’n i sin. Kɛ be klun jɔ’n, e klun jɔ wie. Kpɛkun, e fa afɛ ng’ɔ o be su’n, e yo e liɛ. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Ɔktavia, ɔ tran Angle mɛn’n nun lɔ. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ e nin Zoova e di junman’n, e nin min niaan Klistfuɛ mun e afiɛn’n mantan. Afin, e bu like kunngba’n i akunndan. Kpɛkun, e nanti ndɛ kunngba’n su.’ E kwla kan sɔ wie. Kɛ e wun wafa nga e niaan’m be mian be ɲin be yo Zoova klun sa’n, e nin be e afiɛn’n mantan kpa.\n11. ?Kɛ é wá trán mɛn uflɛ’n nun’n, ngue ti yɛ e nin Zoova nin e niaan Klistfuɛ mun e afiɛn’n wá mántan kpa ɔ?\n11 E klo Ɲanmiɛn nin e niaan Klistfuɛ mun. Sanngɛ, kɛ é wá trán mɛn uflɛ’n nun’n, é wá kló be kpa ekun. Afin blɛ sɔ’n nun’n, e nin be é wá dí junman dan kpa. Sran nga Ɲanmiɛn wá cɛ́n be’n, é klé be like naan be si Ɲanmiɛn. Asa ekun’n, é dí asiɛ’n i su junman naan ɔ kaci lika klanman kpa. Blɛblɛblɛ, fɔ’n su tranman e nun kun. E bo’n wá yó kun. Kpɛkun, Zezi Klist síe e kwlakwla. Yɛ Zoova m’ɔ “man ninnge nga nguan o be nun’n be kwlaa be like ng’ɔ ju be’n,” e nin i e afiɛn’n mántan kpa.—Jue Mun 145:16.\nJUNMAN MƆ E NIN ƝANMIƐN E DI’N, Ɔ SASA E\n12. ?Ngue ti yɛ jasin fɛ’n mɔ e bo’n, ɔ sasa e kpa ɔ?\n12 Satan yɛ ɔ sie mɛn’n nga ɔ. Yɛ fɔ’n wo e nun. Ɔ maan, akunndan nga sran’m be bu’n, ɔ cɛman naan y’a bu wie naan e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n w’a saci. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e nian e wun su cɛn kwlakwla. Wienun ɔn, e su wuɛ nzue ba kun m’ɔ sonji’n. Sɛ y’a nianman e wun su’n, ɔ́ fá e kɔ́ i buman’n nun lɔ. I wafa kunngba’n, e o Satan i mɛn’n nun. Ɔ fata kɛ e nian e wun su kpa titi naan y’a mlinman. I lɛ’n nun’n, jasin fɛ’n mɔ e bo’n, ɔ yo e wun sa ye kpa. Kɛ e bo jasin fɛ’n, e buman like ng’ɔ kwla saci e’n i akunndan. Sanngɛ, e akunndan’n tran like kwlaa ng’ɔ ti kpa’n su. (Filipfuɛ Mun 4:8) Kɛ e bo jasin fɛ’n, e wla kpɛn Ɲanmiɛn i mmla’n, ɔ nin ninnge ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó mán e’n be su. Kpɛkun, e lafi i su kpa. Asa ekun’n, e mian e ɲin e fa nzuɛn kpa naan Satan w’a ɲanman e.—An kanngan Efɛzfuɛ Mun 6:14-17 nun.\n13. ?Wafa sɛ yɛ aniaan bian kun bu jasin fɛ’n bolɛ’n niɔn?\n13 Kɛ e bo jasin fɛ’n i titi mɔ e suan Biblu’n nun like’n, mɔ e ti e wiengu’m be wun ɲanman nun’n, i bo’n gua kpa man e. Yɛle kɛ sa nga be o e su’n, e buman be akunndan ngboko. Be flɛ aniaan bian kun kɛ Zoɛli, ɔ tran Ɔstrali. Ɔ seli kɛ: “Kɛ m bo jasin fɛ’n, n wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn mmla’n be su nantilɛ’n, ɔ ti kpa dan. Afin n wun kɛ lika’n ti kekle naan afɛ’n wo sran’m be su. Jasin fɛ’n mɔ m bo’n ti’n, n yo wun ase kanfuɛ. N fa min wla’n guɛ i Zoova su, yɛ n lafi min niaan’m be su.”\n14. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn fɛ i wawɛ’n man e naan y’a kwla bo jasin fɛ’n niɔn?\n14 Kɛ e bo jasin fɛ’n, e wun kɛ Ɲanmiɛn fɛ i wawɛ’n man e. Ɔ maan, e lafi Ɲanmiɛn su kpa tra laa’n. Maan e fa sa kun e nian. Wienun ɔn, e sin sran’m be awlo’m be nun cɛn kwlakwla e man be kpanwun. Kɛ e yo sɔ’n, sran fi tuaman e kalɛ. Yɛ e seman sran fi kɛ ɔ yi kalɛ nga e bo’n, ɔ man e. Kpɛkun, e wun kɛ sran sunman be kloman e sa. Kɛ e man be kpanwun’n, be yo e finfin. Nanwlɛ, sɛ be yo sran kun i kɛ ngalɛ’n sa’n, ɔ cɛman naan w’a yaci junman sɔ’n i dilɛ. Afin i sa sin búbú i. I kunngba’n e tu e klun e bo jasin fɛ’n, yɛ e bo i su kalɛ. Asa kusu’n, sran wie’m be yo e finfin, annzɛ be ɲin ci e. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, e yaciman jasin fɛ’n i bolɛ. I sɔ’n kle weiin kɛ e nin Ɲanmiɛn yɛ e di junman’n niɔn. Naan ɔ fɛ i wawɛ’n man e.\nE KLE KƐ E KLO ƝANMIƐN NIN SRAN\n15. ?Ngue ti yɛ jasin fɛ’n mɔ e bo’n ti’n, like nga ti yɛ Ɲanmiɛn yili sran’n ɔ kwla yo ye ɔ?\n15 Jasin fɛ’n mɔ e bo’n ti’n, sran’m be fa be wun mantan Ɲanmiɛn. Ɔ maan, like nga ti yɛ Ɲanmiɛn yili sran’n, ɔ kwla yo ye. Kɛ Ɲanmiɛn yí sran’n, ɔ kunndɛli kɛ sran’n ɔ ɲan nguan tititi asiɛ’n su. Sanngɛ, Adam wa yoli sa tɛ. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, Ɲanmiɛn w’a kaciman. (Ezai 55:11) Ɔ fali ajalɛ ng’ɔ kwla fa naan cɛn wie lele’n, sran’m b’a yoman sa tɛ kun, naan b’a wuman kun’n. Yɛle kɛ, ɔ sunmannin Zezi asiɛ’n su wa naan Zezi fɛ i wun yi e ti tɛ. Sanngɛ, sran nga i ɲin yi Ɲanmiɛn’n, yɛ tɛ mɔ Zezi yili’n ɔ kwla yo i wun sa ye ɔ. I sɔ’n ti’n, Zezi kleli sran’m be like. Kpɛkun, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ be yo sɔ wie. Jasin fɛ’n mɔ e bo i andɛ’n ti’n, sran’m be nin Ɲanmiɛn be siesie be afiɛn. Ɔ maan, cɛn wie lele be su yoman sa tɛ kun, yɛ be su wuman kun. Junman sɔ’n yɛ e nin Ɲanmiɛn e di ɔ.\n16. ?Ngue yɛ e yo m’ɔ kle kɛ e nanti Ɲanmiɛn i mmla dan nɲɔn’n, be su ɔ?\n16 Kɛ e bo jasin fɛ’n, e kle kɛ e klo Ɲanmiɛn nin sran. Yɛle kɛ, sran’m be kwla ɲan anannganman nguan. Pɔlu seli kɛ Ɲanmiɛn “klo kɛ ɔ́ dé sran’m be kwlaa naan be wun sa ng’ɔ ti nanwlɛ’n i wlɛ kpa.” (1 Timote 2:4) Cɛn kun’n, Farizifuɛ kun seli Zezi kɛ ɔ kle i mmla’m be nun danfuɛ’n. Zezi tɛli i su kɛ: “Klo ɔ Min Nyanmiɛn’n kpa, fa ɔ wla’n kwlaa guɛ i su, maan wɔ akunndan’n kwlaa trɛn i su. I yɛ ɔ ti mmla klikli nin i nun dan nin-ɔn. Yɛ i nnyɔn su b’ɔ fɛ’n yɛ ɔ o yɛ: Klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa.” (Matie 22:37-39) Kɛ e bo jasin fɛ’n, e kle kɛ e nanti Ɲanmiɛn i mmla nɲɔn sɔ’n be su.—An kanngan Sa Nga Be Yoli’n 10:42 nun.\n17. ?Kɛ Ɲanmiɛn waan e bo jasin fɛ’n, wafa sɛ yɛ e bu i sɔ liɛ’n niɔn?\n17 Junman nga Zoova mannin e kɛ e di’n, i dilɛ’n man aklunjuɛ. Kɛ e di junman sɔ’n, e nin Ɲanmiɛn bɔbɔ nin e niaan Klistfuɛ mun e afiɛn’n mantan. Junman sɔ’n i dilɛ’n, ɔ sasa e. Kɛ e di’n, e kle kɛ e klo Ɲanmiɛn nin sran. Zoova i sufuɛ’m be sɔnnin kpa asiɛ wunmuan’n su. Yɛ ɔ le sran kun nin i su afɛ. Sanngɛ, i kpɛnngbɛn o, i gbanflɛn nin talua o, i yalɛfuɛ nin sikafuɛ o, i juejuefuɛ nin tukpacifuɛ o, e kwlakwla e bo jasin fɛ’n. Nanwlɛ, Ɲanmiɛn ti aklunyefuɛ dan! I sɔ yɛ aniaan bla kun wunnin i wlɛ ɔ. Be flɛ i kɛ Santali, yɛ ɔ tran Aflansi. Ɔ seli kɛ: “Ɲanmiɛn mɔ like fi nunmɛn i sin’n, m’ɔ yili ninnge’n kwlakwla’n, m’ɔ di ninnge ng’ɔ yo be’n be su aklunjuɛ’n, ɔ se min kɛ: ‘Kɔ! Kɔ kó kán min ndɛ. Kɛn i weinwein. N jin wɔ sin. Biblu’n mɔ min nuan ndɛ’n o nun’n, n fa mannin wɔ. A le ukafuɛ ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su. Blɛblɛblɛ, n kle wɔ like ng’ɔ ti su’n. N fa kle wɔ blɛ ng’ɔ ti su’n i su.’ Kɛ Ɲanmiɛn man e junman mɔ e nin Ɲanmiɛn bɔbɔ e di junman sɔ’n, e cenjele nun ɔn!”\nE nin Ɲanmiɛn yɛ e di junman’n niɔn. Jasin fɛ’n mɔ e bo’n ti’n, sran’m be fa be wun mantan Ɲanmiɛn. Yɛ be kwla ɲan anannganman nguan. Ɲanmiɛn bɔbɔ kwla di junman sɔ’n. Sanngɛ klolɛ m’ɔ klo e’n ti’n, ɔ se kɛ e di i junman’n. Jasin fɛ’n mɔ e bo’n, ɔ sasa e. Kpɛkun, e klun jɔ. Asa ekun’n, e nin Zoova bɔbɔ nin e niaan Klistfuɛ mun e afiɛn’n mantan.