Sa Nglo Yilɛ 11 | Online Bible | New World Translation\nSa Nglo Yilɛ 11:1-19\nLalofuɛ nɲɔn mun (1-13)\nBé wlá bajɛ tralɛ yɛ bé fá cɛn ba 1.260 bé kán min nuan ndɛ (3)\nBe kunnin be, kpɛkun b’a sieman be (7-10)\nKɛ cɛn ba nsan nin sin wieli’n, be ɲannin nguan ekun (11, 12)\nƝrɛnnɛn nɲɔn su’n w’a sin, i nsan su’n su ba (14)\nAwɛ’n i nso su’n (15-19)\nE Min’n nin i Klisi’n be Famiɛn diwlɛ’n (15)\nƝanmiɛn wá núnnún be nga be saci asiɛ’n (18)\n11 I sin’n, ɔ fali ndɛma kun m’ɔ ti kɛ kpɔnman* sa’n mannin min. Yɛ ɔ seli kɛ: “Jaso naan sunnzun Ɲanmiɛn i sua’n nin tɛ yiwlɛ’n, yɛ ka be nga be su Ɲanmiɛn i sua’n nun’n.* 2 Sanngɛ Ɲanmiɛn i sua’n i awlo klun’n i liɛ’n, yaci i lɛ, nán sunnzun. Afin be fa mannin be nga be timan Zuifu’n. Kpɛkun bé tíatía Ɲanmiɛn i klɔ’n su anglo ablanan-nin-nɲɔn (42). 3 Ń má yó maan min lalofuɛ nɲɔn’m bé wá wlá bajɛ tralɛ, yɛ bé fá cɛn ba akpi kun ya nɲɔn ablesiɛn (1.260) bé kán min nuan ndɛ.” 4 Olivie waka nɲɔn mun nin kannin siewlɛ nɲɔn’m be ti min lalofuɛ sɔ’m be nzɔliɛ, yɛ be jinjin asiɛ’n i Min’n i ɲrun lɛ. 5 Be nga be waan bé yó be tɛ’n, sin fin be nuan nun ɔ yra be kpɔfuɛ sɔ mun. Sran nga i waan ɔ́ yó be tɛ’n, ɔ fata kɛ be kun i kɛ ngalɛ’n sa. 6 Blɛ nga bé kán Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n, be kwla tannin ɲanmiɛn su lɔ’n naan nzue w’a tɔman. Asa ekun’n, be kwla yo maan nzue kaci mmoja. Yɛ blɛ kwlaa nga be klo’n, be kwla fa ɲrɛnnɛn wafawafa kwlaa be yi i asiɛ’n su. 7 Kɛ be wieli be ndɛ’n i kan’n, nnɛn wlɛfuɛ m’ɔ fin kunman dan mɔ be simɛn i bo’n nun’n, ɔ fiteli. Kpɛkun ɔ nin be kunnin alɛ, ɔ kwlali be, yɛ ɔ kunnin be. 8 Be fuɛn’m bé ká klɔ dan’n i akpɔ dan’n su. Klɔ dan sɔ’n i ɲanndra dunman’n yɛle Sodɔmun nin Ezipti. Lɛ yɛ be kunnin be Min’n waka’n su-ɔ. 9 Yɛ sran wafawafa kwlaa nin mɛnmɛn kwlaa nunfuɛ mun, ɔ nin be nga be kan aniɛn wafawafa’n nin nvlenvle kwlaa nunfuɛ’m bé nían be fuɛn’n cɛn ba nsan nin sin. Yɛ be kplinman su kɛ sran’m be sie be. 10 I sɔ’n ti’n, be nga be tran asiɛ’n su’n be klun wá jɔ́, yɛ bé wá dí cɛn, kpɛkun bé wá cɛ́ be wiengu like. Afin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ nɲɔn sɔ’m be kleli be nga be tran asiɛ’n su’n be yalɛ. 11 Kɛ cɛn ba nsan nin sin’n wieli’n, Ɲanmiɛn yoli maan be ɲannin nguan ekun. Kpɛkun be jaso jrannin be ja’m be su. Ɔ maan srɛ dan kpa kunnin be nga be wunnin be’n. 12 Kpɛkun be tili nɛn kun. Ɔ tɛli kekle kpa ɲanmiɛn su lɔ. Ɔ seli kɛ: “An fu wa.” Kpɛkun be fuli ɲanmiɛn ble’n nun be ɔli ɲanmiɛn su lɔ. Kɛ bé fú kɔ́’n, be kpɔfuɛ’m be wunnin be.* 13 Dɔ kunngba sɔ’n su’n, asiɛ’n kejeli dan kpa. Asiɛ’n mɔ be bubuli nun akpasua blu’n, i akpasua kun sacili. Asiɛ’n i kejelɛ’n ti’n, sran akpi nso (7.000) be wuli. Kpɛkun srɛ kunnin be nga b’a wuman’n, ɔ maan be manmannin Ɲanmiɛn m’ɔ o nglo lɔ’n. 14 Ɲrɛnnɛn nɲɔn su’n w’a sin. Ɲrɛnnɛn nsan su’n su ba ndɛndɛ kpa. 15 Anzi nso su’n boli i awɛ’n. Kpɛkun nɛn wie’m be tɛli kekle kpa ɲanmiɛn su lɔ. Be seli kɛ: “Mɛn’n nun famiɛn diwlɛ’m b’a yo e Min’n nin i Klisi’n be Famiɛn diwlɛ. Yɛ Ɲanmiɛn dí famiɛn tititi.” 16 Kpɛkun kpɛnngbɛn ablaɔn-nin-nnan (24) nga be titi famiɛn bia’m be su Ɲanmiɛn i ɲrun’n, be utuli be ɲin ase be suli Ɲanmiɛn. 17 Be seli kɛ: “Ɲanmiɛn Zoova, wɔ mɔ a kwla sa’n kwlaa yo’n, mɔ a o lɛ’n, mɔ kɛ ɔ fɛ i laa lele’n a o lɛ’n, é lá wɔ ase. Afin a fali ɔ tinmin dan’n, kpɛkun a boli famiɛn dilɛ bo. 18 Sanngɛ nvlenvle’m be nunfuɛ’m be fali ya, yɛ ɔ ya liɛ’n kusu jasoli. Blɛ nga á dí be nga b’a wu’n be jɔlɛ’n w’a ju. Ɔ nuan ijɔfuɛ mun nin ɔ sran mun, ɔ nin be nga be sro wɔ’n, sɛ be le ɲrun-o, sɛ be leman ɲrun-o, blɛ nga á yó be mo’n w’a ju. Yɛ blɛ nga á núnnún be nga be saci asiɛ’n w’a ju.” 19 Kpɛkun Ɲanmiɛn i sua m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i anuan’m be tikeli. Ɔ maan n wunnin aenguɛ’n i alaka m’ɔ o Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n. Kpɛkun ɲanmiɛn’n kpali sin, nɛn wie’m be tɛli, ɲanmiɛn’n kplali, asiɛ’n kejeli, yɛ nzraama nga kɛ nzue tɔ́’n be gua’n, be guali.\n^ Be kwla se ekun kɛ “like sunnzunlɛ kpɔnman.”\n^ Sua ba ngunmin kun m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n i ndɛ yɛ be kan-ɔn.\n^ Be kwla se ekun kɛ “be ɲin ta be.”\nSa Nglo Yilɛ 11


Marki 12 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nJunman difuɛ mɔ be ti sran kunfuɛ’n be wun ɲanndra (1-12)\nƝanmiɛn nin Sezaa (13-17)\nSran cɛnlɛ’n i su ndɛ usalɛ (18-27)\nMmla dandan nɲɔn mun (28-34)\n?Klisi’n ti Davidi i wa? (35-37a)\nAmun nian amun wun su mmla klɛfuɛ’m be lika (37b-40)\nAngbeti bla m’ɔ ti yalɛfuɛ’n i jɛtɛ mma kanngan nɲɔn mun (41-44)\n12 Ɔ kannin ndɛ kpanngban ɲanndra nun kleli be. Ɔ seli be kɛ: “Bian kun dili viɲin fie kun. Ɔ sisili i wun, yɛ ɔ kpɛli viɲin nzue yiwlɛ kun fie’n nun. Asa ekun’n, ɔ kplannin nun sua nglonglo kpa* kun. Kpɛkun ɔ yacili i junman difuɛ wie’m be sa nun. I sin’n, ɔ ɔli nvle uflɛ nun. 2 Kɛ viɲin tilɛ blɛ’n juli’n, ɔ sunmɛnnin i sufuɛ kun junman difuɛ’m be sin naan ɔ ko fa viɲin’n wie blɛ i. 3 Sanngɛ be trɛli i, be boli i. Kpɛkun be kɛnnin i bo naan w’a fɛ i sa ngbɛn w’a ɔ. 4 Ɔ sunmɛnnin i sufuɛ kun ekun be sin. Be boli i fɛ, kpɛkun be yoli i finfin. 5 Ɔ sunmannin kun ekun. I liɛ’n, be kunnin i. Ɔ sunmɛnnin i sufuɛ kpanngban wie mun ekun. Be boli wie mun, yɛ be kunnin wie mun. 6 Ɔ le i awlɛn su ba yasua kun. Kasiɛn su’n, ɔ sunmɛnnin i be sin. Ɔ seli i wun kɛ, ‘Min wa’n i liɛ’n, be ɲin yí i.’ 7 Sanngɛ junman difuɛ sɔ’m be seli be wiengu kɛ: ‘Aja difuɛ’n yɛ. An bla maan e kun i, i liɛ’n aja’n yó e liɛ.’ 8 Ɔ maan be trɛli i, be kunnin i. Kpɛkun be to i yili i viɲin fie’n i sin lɔ. 9 ?Ngue yɛ viɲin fie’n i fuɛ’n wá yó-ɔ? Ɔ́ bá wá kún junman difuɛ sɔ mun. Kpɛkun ɔ́ fá fie’n wlá sran uflɛ sa nun. 10 ?Ɲanmiɛn i ndɛ nga be klɛli i kɛ: ‘Yɔbuɛ nga sua kplanfuɛ’m be yili i blo’n, w’a kaci sua’n i cɔnjɔ su yɔbuɛ cinnjin kpafuɛ’n,’ amun nin-a kɛnngɛnmɛn i le? 11 ?Yɛ amun nin-a kɛnngɛnmɛn i le kɛ ‘I sɔ’n fin Zoova yɛ ɔ ti abonuan sa e ɲrun’?” 12 Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be waan bé trɛ́ i. Afin be wunnin i wlɛ kɛ be ndɛ yɛ ɔ kɛnnin i ɲanndra nun lɛ-ɔ. Sanngɛ sran kpanngban nga be o lɛ’n be ti’n, srɛ kunnin be. Ɔ maan be yacili i lɛ be ɔli. 13 I sin’n, be sunmannin Farizifuɛ’m be nun wie mun nin be mɔ be o Erɔdu sin’n be kɛ be to i lɔ, naan be jran ndɛ ng’ɔ́ kán’n su be trɛ i. 14 Kɛ be toli i lɔ’n, be seli i kɛ: “Like klefuɛ, e si kɛ a ti nanwlɛfuɛ. Kpɛkun a kunndɛman dunman sran ɲrun, afin a nianman sran ɲrun naan w’a yo sa. Asa ekun’n, a kle Ɲanmiɛn i atin’n nanwlɛ su. ?Kɛ a niɛn i sa’n, ɔ ti su kɛ sran kun tuɛ i ti lapo man Sezaa annzɛ ɔ timan su? 15 ?Ɔ fata kɛ e tua, annzɛ ɔ fataman kɛ e tua?” Sanngɛ ɔ wunnin be gblɛ’n i bo. I sɔ’n ti’n, ɔ seli be kɛ: “?Ngue ti yɛ amun sa min nian-ɔn? Amun fa denie kun man min maan n nian.” 16 Be fa kun blɛli i. Yɛ ɔ seli be kɛ: “?Wan ɲrun yɛ ɔ o yɛ? ?Yɛ wan dunman yɛ ɔ klɛ yɛ?” Be tɛli i su kɛ: “Sezaa-ɔ.” 17 Yɛ Zezi seli kɛ: “An fa ninnge nga be ti Sezaa liɛ’n be man Sezaa. Sanngɛ an fa ninnge nga be ti Ɲanmiɛn liɛ’n be man Ɲanmiɛn.” Ndɛ ng’ɔ kannin’n boli be nuan dan. 18 I sin’n, Sadisefuɛ mɔ be lafiman su kɛ sɛ sran wu’n ɔ kwla cɛn’n, be bali be wa usɛli i kɛ: 19 “Like klefuɛ, Moizi klɛli i kɛ sɛ sran kun i niaan bian wu naan i yi’n ka lɛ’n, sɛ w’a wuman ba’n, ɔ fata kɛ i niaan bian jɛ i yi’n naan ɔ wu ba mɛn i niaan bian’n. 20 Yasua nso be ti niaan. Klikli’n jali bla, sanngɛ w’a wuman ba naan w’a wu. 21 Be nɲɔn su’n jali bla kunngba’n, sanngɛ w’a wuman ba naan w’a wu. Sa kunngba’n juli be nsan su’n, i su wie. 22 Be sran nso’m b’a wuman ba naan be kwlaa b’a wie wu. Kasiɛn su’n, bla’n kusu wa wuli. 23 ?Ɔ maan kɛ bé wá cɛ́n sran mun’n, bla’n yó be nun onin i yi? Afin ɔ yoli be nso’m be yi.” 24 Zezi seli be kɛ: “?Nán sa nga ti yɛ amun fɔn’n, yɛ ɔ o lɛ-ɔ? Afin amun siman Ɲanmiɛn Ndɛ’n, yɛ kusu amun siman Ɲanmiɛn i tinmin’n. 25 Afin kɛ sran’m bé wá cɛ́n nguan’n, yasua’m be su jaman bla, yɛ be su faman bla mun manman kɛ be ja be. Sanngɛ bé yó kɛ anzi mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n sa. 26 ?Be nga be wuli’n be cɛnlɛ’n i su ndɛ ng’ɔ o Moizi i fluwa’n nun’n, amun nin-a kɛnngɛnmɛn i le? Susrɛ mɔ sin o nun’n i su ndɛ’n nun’n, Ɲanmiɛn seli Moizi kɛ: ‘N ti Abraamun i Ɲanmiɛn, nin Izaaki i Ɲanmiɛn, nin Zakɔbu i Ɲanmiɛn.’ 27 Ɔ timan be nga be wuli’n be Ɲanmiɛn, sanngɛ ɔ ti be nga be o nguan nun’n be Ɲanmiɛn. Ɔ maan amun a fɔn dan kpa.” 28 Mmla klɛfuɛ’m* be nun kun m’ɔ o lɛ wie’n, ɔ tili be ndɛ’n. Kɛ m’ɔ wunnin kɛ ɔ tɛli be su klanman’n ti’n, ɔ usɛli i kɛ: “?Mmla onin yɛ ɔ ti be kwlaa be nun klikli’n* niɔn?” 29 Zezi tɛli i su kɛ: “I klikli’n yɛ: ‘Izraɛlifuɛ mun, amun tie. Zoova ti e Ɲanmiɛn. Yɛ Zoova ti kunngba cɛ. 30 Fa ɔ awlɛn’n kwlaa, ɔ nin ɔ nguan’n kwlaa,* ɔ nin ɔ akunndan’n kwlaa, ɔ nin ɔ wunmiɛn’n kwlaa klo Zoova m’ɔ ti ɔ Ɲanmiɛn’n.’ 31 I nɲɔn su’n yɛ: ‘Klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa.’ Mmla uflɛ nunman lɛ mɔ i dan tra mmla nga mun-ɔn.” 32 Mmla klɛfuɛ’n* seli i kɛ: “Like klefuɛ, ndɛ nga a kannin’n ti su, ɔ ti nanwlɛ. ‘Ɔ ti kunngba cɛ, kpɛkun uflɛ nunmɛn i sin.’ 33 Kɛ sran kun fɛ i awlɛn’n kwlaa, ɔ nin i akunndan’n kwlaa, ɔ nin i wunmiɛn’n kwlaa klo Ɲanmiɛn’n, m’ɔ klo i wiengu kɛ i bɔbɔ fa klo i wun’n sa’n, i sɔ’n ti kpa tra tɛ nga be yrɛ i nnɛn’n kɔlikɔli’n, ɔ nin tɛ uflɛ mun lele.” 34 Zezi wunnin kɛ bian’n tɛli su ngwlɛlɛ su. I sɔ’n ti’n, ɔ seli i kɛ: “A nunman Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n i wun mmua.” Kɛ ɔ yoli sɔ’n, sran fi w’a kwlá usɛmɛn i sa kun. 35 Sanngɛ kɛ Zezi klé sran’m be like Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n, ɔ usali kɛ: “?Ɔ yo sɛ ti yɛ mmla klɛfuɛ’m* be waan Klisi’n ti Davidi i wa-ɔ? 36 Ɲanmiɛn wawɛ’n maan Davidi bɔbɔ seli kɛ, ‘Zoova seli min Min’n kɛ: “Tran ase min sa fama su lele maan n fa ɔ kpɔfuɛ mun n sie ɔ ja bo.”’ 37 Davidi bɔbɔ flɛli i kɛ i Min. ?Ɔ maan, ɔ yo sɛ yɛ ɔ kwla yo Davidi i wa ekun-ɔn?” Ndɛ ng’ɔ kan’n ɔ yo sran kpanngban nga be o lɛ’n be fɛ. 38 Yɛ kɛ ɔ́ klé like’n, ɔ seli kɛ: “Amun nian amun wun mmla klɛfuɛ’m* be lika. Be wla tralɛ tɛnndɛn be wlanwlan. Be klo i sɔ’n kpa. Kpɛkun be klo kɛ be yo be like nzra nun.* 39 Asa ekun’n, be klo Ɲanmiɛn sulɛ sua’m be nun bia nga be o be kwlaa be ɲrun’n* be su tranlɛ. Kpɛkun kɛ bé dí cɛn’n, be klo tranwlɛ kpakpa’m be nun tranlɛ. 40 Be di angbeti bla’m be lufle, be de be sa nun ninnge mun. Kpɛkun kɛ mɔ be kunndɛ kɛ sran’m be nian be’n ti’n, kɛ bé srɛ́ Ɲanmiɛn’n, be ijɔ kpanngban. Bé wá tú sran sɔ’m be fɔ kekle kpa.” 41 Ɔ ko trannin sika guawlɛ’m be ɲrun ndɛnman su lɛ. Ɔ nian sika nga sran’m be su fa gua be nun’n. Sikafuɛ sunman be gua be nun sika kpanngban. 42 Angbeti bla kun kusu bali, ɔ ti yalɛfuɛ. Ɔ fali jɛtɛ mma kanngan nɲɔn* guali nun. 43 Ɔ maan ɔ flɛli i sɔnnzɔnfuɛ mun. Yɛ ɔ seli be kɛ: “Nanwlɛ, ń kán klé amun kɛ angbeti bla yalɛfuɛ nga i liɛ’n ng’ɔ mannin’n, ɔ tra be kwlaa nga be fali sika guɛli i sika guawlɛ’m be nun’n, be liɛ’n. 44 Afin sika nga be miɛnmɛn i wun’n, yɛ be kwlaa be fa mannin-ɔn. Sanngɛ bla’n i liɛ’n, kannzɛ ɔ ti yalɛfuɛ’n, like kwlaa ng’ɔ wo i sa nun’n, m’ɔ́ fá níɛn i bɔbɔ i wun lika’n, yɛ ɔ fa mannin-ɔn.”\n^ Be jran lɔ be nian fie’n su naan awiefuɛ nin nnɛn’m b’a wluman nun.\n^ Be kwla se ekun kɛ “cinnjin kpafuɛ’n niɔn.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “gua’m be bo.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “kpafuɛ’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “lɛpta 2.” Junman nga be fa miniti kɔe 10 be di’n i nuan sika-ɔ.


Bible Verses On The Topic: Revenge / Vengeance -> Bad Character\nBad Character: [Revenge / Vengeance]\nSe swran yô amun te'n, nanh an yôé wié, se bé kpe amun nzôwa'n, nanh an yi man bé, anh yra bé nguan, afin ke Nyanmien flee amun'n, o sé ke oh yrah amun nguan. Bé klee Nyanmien Nde'n nun ke:\n1 Thessaloniquefue 5:15\nAnh nian amun wun kpa, se swran yô amun te'n, nanh an yô i wié, sannge man kpa nga an fa yô amun wiéngu'n nin swran'n kwlaa'n o katyi amun nzuen.\n2 Corinthefue 13:11\nAniaan mun, min nde'n i atabô'n ye: Nyanmien man amun klun dyo. Anh katyi anh yô swran kpa, anh fa min nde'n su, man amun bô yô kun, anh di anuanse. Ye Nyanmien b'o klô swran'n b'o man é di aladyé'n, o nin amunh tranh.\n2 Thessaloniquefue 1:8\nOh bah sin b'o dyué'n nun nan oh tuh bé nga bé si'a Nyanmien'n nin bé nga bé fe'e i dyasin fe'n su'n bé fo.\nAfin é si swran ng'o sé ke: «Min ye n tu klunngbo nion, min ye nh tuah bé kaleo,» ye o ken ékun ke: «É Min'n i dyasu ye béh feh i swran mun koo.»\nKe an dyaô bo amunh kôkôh yale klé Nyanmien'n, se swran wié wun nde ô amun klun'n, anh yatyi tyee, nan amun Si b'o ô nyanmien su lo'n wa yatyi sa nga an yôlii'n wa tye amun.\n Anh yô liké kwlaa nga an yôo amun nin swran su ka'an nde'n. N swran kpa mun, nanh amun sé ke amun bobo amunh tuh amun klunngbo'n, sannge anh yatyi man Nyanmien, afin bé klee ke: «É Min'n sé ke: Min ye n tu klunngbo nion, min ye nh tuah bé kaleo.»\nafin Nyanmien man bé nian o su ye man a yô kpaa. Sannge se a yô sa te'n, mon o klun titi o. Afin Nyanmien a sié'a bé le ngben, o siéé bé le ke bé tu i klunngbo, ye bé tu swran ng'o yô sa te'n i fo.\n Ye Pierre wunngéé i wun le, o use i ke: ?Nannan, se n niaan kun yô n te'n, kpe nnye ye n yatyi tye io? ?Lélé kpe nsô? Jésus séé i ke: Nanh kpe nsôo, sannge lélé kpe ablésô fa nsô.\n An tii i ke bé séé ke: «Se swran bô o nyinma'n, bô i lie'n sié i ôsu, se swran tu o dyé'n, tu i lie'n sié i ôsu.» Sannge n lie'n, nh kanh klé amun ke, se swran yô o te'n, nanh yô i wié, se swran kpatyi o fuka fama'n su'n, katyi be'n kusu men.\n Sannge nh kanh klé amun bo an tié min nde'n ke, bé nga bé nin amun kun'n, anh klô bé, bé nga bé kpo amun'n, anh yô bé kpa. Bé nga bé wua amun amuen'n, anh yra amun nuan man bé, ye bé nga bé yô amun tete'n, anh sre Nyanmien ke o yô kpa man bé.\n Anh wla klunwi'n, nin awlen fufu'n, nin ya fale'n, nin ndengan'n, nin swran wun satyile'n, nin swran kpole'n bé kwlaa bé asé. Anh yô amun wun yé, anh si amun wun aunnvue, sa nga amun wiéngu yô amun'n, anh yatyi tyee, ke Nyanmien kusu yatyi sa nga an yôlii'n tyee amun Christ ti'n sa.\n1 Pierre 2:21-23\n I so yôle ti ye Nyanmien flee amuon, afin amun ti, Christ bobo wuun nyrennen. O yôli so ke an nian su nan an nanti i adyale lie'n su. Wa yô'a sa te lé, ba ti'a gble nde fi i nuan nun lé. Bé kpe i nzôwa, wa yi'a ma'an bé, bé klé i nyrennen, wa fua'a bé ti, sannge o fe i nde lie'n wlaa Nyanmien b'o di nde nanwle'n i sa nun.\n Se swran yô amun te'n, nanh an yô i wié. Sa kwlaa nga amun yô'n, anh yô man swran'n kwlaa bé wun ke an ti kpa. Anh yô liké kwlaa nga an yôo amun nin swran su ka'an nde'n. N swran kpa mun, nanh amun sé ke amun bobo amunh tuh amun klunngbo'n, sannge anh yatyi man Nyanmien, afin bé klee ke: «É Min'n sé ke: Min ye n tu klunngbo nion, min ye nh tuah bé kaleo.» O man, «Se awé kun o kpofue'n, men i liké, Se nzué wé kuin'n, men i nzué, Afin se a yô so'n, O ti ke senmlen ye a fa gue i ti su sa.» (*f40*) Nanh man bé nga bé yô amun te'n bé kwla amun, sannge anh yô bé kpa lélé an kwla bé.\n Se swran wié sanman o, nan i waan oh déh o trale'n, fo o kôndrô'n nannan su men. Se swran wié mian o ke a sunmen lika kilo kun'n, sunmen dyu kilo nnyon. Swran ng'o sre o liké'n fa men, ye swran ng'o klô ke o fe liké o sa nun'n, nanh katyi o sin sii. An tii i ke bé séé ke: «Klô o wiéngu,» ye kpo o kpofue. Sannge n lie'n, nh kanh klé amun ke, anh klô amun kpofue mun, ye [bé nga bé wua amun amuen'n, anh yra bé nguan. Bé nga bé kpo amun'n, anh yô bé kpa,] ye [bé nga bé yô amun tete] bo bé klé amun yale'n, anh sre Nyanmien ke o nian bé su. I so'n nun amun wa yô amun Si b'o ô nyanmien su lo'n i mma mun, afin o bô wia'n man bé bo bé ti te'n nin bé bo bé ti kpa'n, ye o to nzué'n man nanwlefue nin bé bo bé ti'a nanwlefue'n.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee 2 Piɛri 1\n1 'An 'bɔ Simɔn Piɛri bɛ, an ya Zozi Crizi 'suzan 'a, ɛn an ya -yee 'pasiazan -a. Mɛɛn 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ, minnun pɛɛnɔn nɛn Bali -a drɛ ɛn o yi -tɛra Zozi da "le 'kʋe 'wɩ 'zʋ bɛ, -wlɛ. Zozi Crizi nɛn -cee Bali -a, ɛn e ya -kaa 'sizan 'wɩ 'ji -a bɛ, ya'a min bo "va "dɩ, -yee "wɛan 'wɩ zɩɛ e drɛ -kaa pɛɛnɔn 'le vɛ -a.\n2 Maan laabo Bali 'lɔ 'nan 'e 'yee "yi 'lee 'yee -fʋdɩ -trɔɔ -nɔn 'cɛɛ 'e 'ciɩla "da. Zɩ 'cee Bali -tɔdɩ "paa "da 'lee -kaa san Zozi 'tɔdɩ "paa "da "bɛ, -a da nɛn "yi 'lee -fʋdɩ -trɔɔ zɩɛ o dra 'cee vɛ -a.\n'Ka 'cee 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'sia -e 'cee 'ta wʋ -pɛ 'e 'sɔ Bali lɛ\n3 Fɛ pɛɛnɔn nɛn yaa -maan 'lɔɔ -e -cee 'ta wʋ -pɛ 'e 'sɔ Bali lɛ bɛ, Zozi -a -nɔn -cɛɛ, kɔɔ Bali -le 'plɛblɛ a -yrɔ. -Yee -dan nɛn yaa -ci kɔɔn -cɛɛ 'wɩ -dandan drɛdɩ -a bɛ, -a 'bɔ 'a nɛn e -kaa laabʋ. 4 Ɛn -a 'bɔ 'a nɛn e "yi "nɛn e "mlian fɛ pɛɛnɔn da bɛ, -a -nɔn -cɛɛ "le zɩ yaa 'vɩ 'e 'cɛn bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Yaa drɛ zɩɛ 'nan -e Bali -le 'belidɩ 'e drɛ 'cee vɛ -a, -e 'ka 'sʋ min ci 'sɔ wɩnun nɛn o min -nan -nyan bɛ -wlɔ. Min ci 'sɔ wɩnun zɩɛ -wɛɛ 'trɛ 'gʋɛ -a da 'si "fo.\n5 'Wɩnun zɩɛ -yee "wɛan bɛ, 'ka 'cee 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'sia, -e 'ka 'cee yi -tɛradɩ Zozi da -kɔɔn 'ka drɛ wɩnun "yi "a. 'Ka drɛ wɩnun "yi zɩɛ cɛɛ kɔɔn bɛ, "bɛ -sru -e 'ka 'wɩ 'tɔ wɩ drɛ. 6 Ɛn ka 'wɩ 'tɔ wɩ drɛ bɛ, "bɛ -sru -e 'ka 'fli 'pla. Ɛn 'ka 'fli 'pla bɛ, "bɛ -sru -e 'ka -pɔan 'e 'sɔ. Ɛn 'ka -pɔan 'sɔ bɛ, "bɛ -sru -e 'ka Bali ci 'sɔ wɩ drɛ. 7 Ɛn ka Bali ci 'sɔ wɩ drɛ bɛ, "bɛ -sru -e 'ka "bʋɩ Zozinɔn yɩ "yi. Ɛn 'ka "bʋɩ Zozinɔn 'yɩ "yi "bɛ, "bɛ -sru -e 'ka min pɛɛnɔn yɩ "yi.\n8 -Te ka 'wɩnun pɛɛnɔn zɩɛ -a dra, te e -ko 'padɩ -a "da "bɛ, yaa -kɔɔnman 'nan -kaa san Zozi Crizi -tɔdɩ bɛ, e 'ka 'wɩ "tun "a dɩ. 'Pian ka dra 'wɩ "yi "kaga "drɛnɔn 'a. 9 'Pian min nɛn 'wɩnun pɛɛnɔn zɩɛ, ya'a -kɔɔnman dɩɛ, -a san a "le 'nan min nɛn ya'a fɛnan -nanjɛan -kɔɔbli dɩɛ, -yee 'wɩ 'zʋ, e drɛ yiɛ 'wizan -a. Ɛn -a ci a 'e 'sandɩ 'nan Bali 'yee 'wɩ 'wlidɩ fui.\n10 'An beenun, te 'ka 'kɔn "le min zɩɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ! Bali 'ka laabʋ, ɛn e 'ka 'si "va. 'Ka 'cee 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'sia, -e 'ka 'tɔ "da 'plɛblɛ 'kpa! Kɔɔ -te kaa drɛla "da "bɛ, 'ka 'pɛ 'ka 'saanman 'wɩ 'wlidɩ 'va 'li "fo "dɩ. 11 Tɔɔn Bali -taa -si 'lɛ 'sʋlɛ 'cɛɛ -gbaun -e 'ka -wla mingɔnnɛn trɛ nɛn -a 'leda "ka "dɩɛ -a da. Mingɔnnɛn trɛ zɩɛ, -kaa san Zozi Crizi nɛn -kaa 'sizan 'wɩ 'ji -a bɛ, -yee vɛ nɛn.\n'Wɩ pɛɛnɔn nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, 'ka 'sia 'wɩ tɩglɩ 'a!\n12 'Cee -wladɩ mingɔnnɛn 'trɛda -le "wɛan bɛ, an 'wɩ pɛɛnɔn zɩɛ -a -cin -tɔa 'ka 'ji tʋ pɛɛnɔn man. Maan -tɔa 'nan kaa -tɔa 'va, ɛn 'wɩ tɩglɩ nɛn kaa 'man bɛ, ka ya 'ka 'tɔdɩ "da 'plɛblɛ. 13 'Pian -a -cin a 'an 'ji 'nan 'bɛ nɛn an ya tian 'trɛda 'gʋɛ, 'an 'wɩ pɛɛnɔn zɩɛ -a -cin -tɔa 'ka 'ji, te 'ka 'man a 'e wʋʋdɩ. 14 Maan -tɔa 'nan 'an 'lɛ 'bɔ 'e pu, -e 'an 'ka. -Kaa san Zozi Crizi 'wɩ zɩɛ -a -nan kɔɔn 'mɛn. 15 -Yee "wɛan zɩ kɔ 'an drɛ bɛ, maan dra -te an -ka bɛ, te 'wɩnun zɩɛ -a -cin yra 'ka 'ji tʋ pɛɛnɔn man.\n16 Kʋa 'vɩ 'cɛɛ 'nan -kaa san Zozi Crizi -ta pee wo -e 'e 'yee 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'ci -kɔɔn. Fiɛn "cɛ kʋa 'pa 'cɛɛ dɩ, ɛn kʋ'a "nrɔnlɛ 'kʋ 'ji ɛn kʋa 'vɩ dɩ. 'Pian kʋ -yee -dan ci 'yɩ 'kʋ yiɛ 'a, 17 tʋ nɛn te 'tɔ -dan nɛn e "mlian fɛ pɛɛnɔn da bɛ -kaa "tɩ Bali -a -nɔn -yrɛ "bɛ -a man. Bali 'bɔ nɛn -yee -dan "mlian fɛ pɛɛnɔn da bɛ, e 'wɩ tin 'ba Zozi lɛ. Yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: «I ya 'an 'pɩ nɛn e 'sɔ 'mɛn tɩglɩ bɛ -a, 'i 'bɔ nɛn mɛin 'si "va.» 18 Wei zɩɛ e 'si laji, ɛn kʋa 'man 'kʋ 'bɔ 'a, te kʋ ya Zozi "srɔn Bali -le pɔn da.\n19 Zɩ kʋ wei zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn kʋ yi -tɛra 'wɩ nɛn Bali 'lewei vɩnɔn -a 'vɩ 'e 'cɛn bɛ -a da 'kpa tɩglɩ. 'Ka drɛ "yi 'wɩ nɛn waa 'vɩ bɛ -a va. Kɔɔ 'wɩ zɩɛ e ya "le 'tɛ 'san nɛn e cɩ 'binan klun va bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. E "bia zɩɛ -trilii, -e tʋ nɛn yidɛ 'san bɔala bɛ e 'bɔ. Tʋ zɩɛ -a man nɛn tʋ 'cɛn mlɛn crɛn bɔala. Zozi nɛn, -yɛɛ 'wɩ pɛɛnɔn 'ci "sia -cɛɛ 'wein.\n20 'Wɩ 'gʋɛ te -a -cin 'e 'san 'ka 'ji "fo "dɩ. 'Wɩ nɛn Bali 'lewei vɩnɔn -a 'vɩ 'li 'e 'cɛn, ɛn waa crɛn -tɛ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, blamin -le 'wɩ 'tɔdɩ -a "cɛɛ waa -ci ve dɩ. 21 Kɔɔ 'wɩ 'bɔ nɛn Bali 'lewei vɩnɔn -a 'vɩ bɛ, blamin -le 'wɩ 'tɔdɩ "cɛɛ 'pa o -wulo -ji dɩ. 'Pian Bali lei 'saun 'bɛ 'ta 'tɔ o man, ɛn 'wɩ nɛn e 'si Bali 'le bɛ, waa 'vɩ.


‘Ɲanmiɛn i ndɛ ng’ɔ kan’n, ɔ maan sran’m be kaci’—Ebre Mun 4:12 | Like suanlɛ liɛ’n\n“Nyanmiɛn i ndɛ nga ɔ ko kan’n, wuun w’a kan ɔ kaci-mɛn i, ɔ maan sran’m be kaci.”—EBRE MUN 4:12.\n?Ngue yɛ é yó naan Biblu’n nun kannganlɛ’n w’a yo e bɔbɔ e ye-ɔ?\n?Kɛ é bó jasin fɛ’n, wafa sɛ yɛ e kwla fa Biblu’n e kle like-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla fa Biblu’n e kle like cenje’n su lɔ-ɔ?\n1. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti, sran’m be kaci-ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nE MƆ e ti Zoova i sufuɛ’n, e si kɛ i “ndɛ nga ɔ ko kan’n, wuun w’a kan ɔ kaci-mɛn i, ɔ maan sran’m be kaci.” (Ebre Mun 4:12) Afin laa’n, e nun wie mun e ti awiefuɛ, annzɛ e nɔn drɔgi, annzɛ e ti bla nin bian kunndɛfuɛ. Wie’m be liɛ’n, be ti sikafuɛ. Sanngɛ, be klun jɔman. (Akunndanfuɛ’n 2:3-11) Sran wie mɔ laa be wla bo be wun cɛn kwlakwla’n, siɛn’n, be wla gua ase. Afin Biblu mɔ be kanngannin nun’n ti’n, be si like nga ti yɛ be o asiɛ’n su’n. Be flɛ Sasafuɛ Tranwlɛ’n i nun ndɛ akpasua kun kɛ “Ɲanmiɛn ndɛ’n maan sran’m be kaci.” Ndɛ akpasua sɔ’n kan sran wie mɔ be kacili be nzuɛn’n be ndɛ. Kannzɛ y’a kaci Klistfuɛ’n, ɔ fata kɛ e kanngan Biblu’n nun titi naan e nin Ɲanmiɛn e afiɛn w’a mantan kpa.\n2. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Klistfuɛ Klikli’m be blɛ su’n, Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti, sran’m be kacili be nzuɛn’n niɔn?\n2 Klistfuɛ klikli mɔ be lafi su kɛ bé kɔ́ ɲanmiɛn su’n, be kacili be nzuɛn’n. Ɔ maan, kɛ e wun kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti, andɛ sran kpanngban be kaci be nzuɛn’n, i sɔ’n boman e nuan. (An kanngan 1 Korɛntfuɛ Mun 6:9-11 nun.) Kɛ Pɔlu wieli be nga Ɲanmiɛn su sieman be’n be ndɛ kan’n, ɔ seli i niaan Klistfuɛ mun kɛ: ‘Kɛ laa amun nun sran wie’m be ti sɔ-ɔ.’ Ɲanmiɛn Ndɛ’n nin Ɲanmiɛn wawɛ’n ti’n, sran sɔ’m be kacili be nzuɛn’n. Sanngɛ, be nun wie’m be sali be sin be yoli sa tɛ’n ekun. Ɔ maan, be nin Ɲanmiɛn be afiɛn sacili. Biblu’n kle kɛ be tuli sran sɔ’m be nun kun asɔnun’n nun. Sanngɛ, kɛ ɔ kacili i nzuɛn’n, ɔ sɛli i sin asɔnun’n nun ekun. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:1-5; 2 Korɛntfuɛ Mun 2:5-8) Kɛ e wun kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti, e niaan’m be kwla kacili be nzuɛn’n, i sɔ wla e fanngan dan.\n3. ?Ngue yɛ é wá fá e ɲin síe su like suanlɛ nga nun-ɔn?\n3 Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti’n, sran’m be kaci. I sɔ’n ti, e kunndɛ kɛ é fá dí junman kpa. (2 Timote 2:15) ?Sanngɛ, ngue yɛ é yó naan Biblu’n nun kannganlɛ’n w’a yo e bɔbɔ e ye-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa bo jasin fɛ’n niɔn? ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa kle like cennje’n su lɔ-ɔ? Like suanlɛ nga nun’n, é wá tɛ́ kosan sɔ’m be su. I liɛ’n, é wún kɛ e bɔbɔ e kpa yolɛ ti yɛ e Si Ɲanmiɛn kle e like-ɔ. Kpɛkun, é lɛ́ i ase.—Ezai 48:17.\nLIKE NGA É YÓ NAAN W’A YO E BƆBƆ E YE’N\n4. (a) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e nzuɛn’n w’a yo kpa-ɔ? (b) ?Blɛ benin nun yɛ a kanngan Biblu’n nun-ɔn?\n4 ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e nzuɛn’n w’a yo kpa-ɔ? Ɔ fata kɛ e mian e ɲin e kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun cɛn kwlakwla. (Zozie 1:8) E ɲanman e ti. Sanngɛ, nán maan like wie ti’n, e yaci Biblu’n nun kannganlɛ. (An kanngan Efɛzfuɛ Mun 5:15, 16 nun.) Sran wie’m be jaso ngwlɛmun ndɛ kpa’n, annzɛ be fa blɛ kan wia nun, annzɛ nnɔsua nun be kanngan Biblu’n nun. Ɔ maan, be kwla kan ndɛ nga jue tofuɛ kun kannin’n wie. Ɔ seli Ɲanmiɛn kɛ: “N klo ɔ mmla’n dan. Cɛn ba’n kwlaa i yɛ m bu i akunndan sa mlɔnmlɔnmlɔn-ɔn.”—Jue Mun 119:97.\nNán maan like wie ti’n, e yaci Biblu’n nun kannganlɛ.\n5, 6. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e bu ndɛ nga e kanngan’n i su akunndan-ɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sɔ-ɔ? (c) ?Kɛ a kanngannin Biblu’n nun mɔ a buli su akunndan’n, wafa sɛ yɛ ɔ yoli wɔ ye-ɔ?\n5 Sɛ e kanngan Biblu’n nun’n, ɔ ti kpa. Sanngɛ, ɔ fata kɛ e bu su akunndan wie. (Jue Mun 1:1-3) I liɛ’n, é wún wafa nga e kwla nanti su sa’n kwlaa nun’n. Sɛ e kanngan Biblu’n nun trelele, annzɛ e kanngan nun ajulisu mannzi wie su o, maan e nanti i nun ndɛ’n su.\n6 ?Kɛ be se kɛ maan e bu ndɛ nga e kanngan’n i su akunndan’n, i bo yɛle benin? Yɛle kɛ, maan e jran kan naan e usa e wun kosan wie mun. E kwla usa e wun kɛ: ?‘Zoova i su like benin yɛ ndɛ nga kle min-ɔn? ?Ngue yɛ n yoli m’ɔ kle kɛ n nanti ndɛ nga su-ɔ? ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ n yaci i yolɛ-ɔ?’ Kɛ é bú ndɛ nga e kanngan’n i su akunndan’n, maan e srɛ Ɲanmiɛn. I liɛ’n, é ɲán wunmiɛn é nánti i mmla’n su. Kpɛkun, é wún kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti, sran’m be kaci sakpa.—2 Korɛntfuɛ Mun 10:4, 5.\nKƐ É BÓ JASIN FƐ’N\n7. ?Kɛ é bó jasin fɛ’n, wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n e di junman-ɔn?\n7 Kɛ é bó jasin fɛ’n, annzɛ kɛ é klé sran’m be like’n, ɔ fata kɛ e kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun. Aniaan kun seli kɛ: “?Sɛ e nin Zoova yɛ e su bo jasin fɛ’n awloawlo’m be nun’n, e ngunmin é íjɔ trilili, annzɛ é mán Zoova i atin naan ɔ ijɔ?” Kɛ e kanngan Biblu’n nun e kle sran mun’n, ɔ ti kɛ y’a man Zoova bɔbɔ i atin naan ɔ ijɔ sa. Ndɛ nga e kɛnngɛn i Biblu’n nun’n, ɔ wluwlu sran’m be wun kpa tra ndɛ kwlaa nga e kan’n. (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13) I sɔ’n ti, kɛ é bó jasin fɛ’n, maan e kanngan Biblu’n nun e kle sran mun.\nKɛ e kanngan Biblu’n nun e kle sran mun’n, ɔ ti kɛ y’a man Zoova bɔbɔ i atin naan ɔ ijɔ sa.\n8. ?Kɛ e kanngan Biblu’n nun e kle sran mun’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e yiyi nun e kle be-ɔ?\n8 Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, sran kpanngban b’a wunman Biblu’n nun ndɛ’m be wlɛ. Kɛ ɔ ti sɔ wie andɛ-ɔ. I sɔ’n ti, sɛ e kanngan Biblu’n nun e kle sran mun’n, maan e yiyi nun e kle be. (Rɔmfuɛ Mun 10:2) Nán e ka lɛ e bu i kɛ be wun ndɛ nga e kanngan nun’n, i wlɛ. I sɔ’n ti, maan e fa be ɲin e sie i ndɛ mma cinnjin’m be su. Kpɛkun, maan e yiyi nun e kle be. I liɛ’n, bé wún ndɛ’n i wlɛ. Kpɛkun, ɔ́ wlúwlú be wun.—An kanngan Lik 24:32 nun.\n9. ?Ngue yɛ é yó naan sran’m be ɲin w’a tran Biblu’n nun ndɛ mma nga é kánngan nun’n su-ɔ?\n9 Ndɛ nga e dun mmua e kan naan y’a kanngan Biblu’n nun’n, ɔ ti cinnjin. Afin, ɔ kwla yo maan sran’n fɛ i ɲin sie i Biblu’n i nun ndɛ’n su. I wie yɛle kɛ, e kwla se kɛ: “Maan e nian ndɛ nga Ɲanmiɛn m’ɔ yili e’n kan’n.” Sɛ sran’n kɔman asɔnun’n, e kwla se i kɛ: “Maan e nian ndɛ nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n kan’n.” Sɛ e wun kɛ Ɲanmiɛn sulɛ ndɛ’n timan sran kun i cinnjin’n, e kwla se i kɛ: “Nian ndɛ kun mɔ be kɛnnin i lalafuɛ nun’n.” Ɔ le sran kun nin i finwlɛ, ɔ nin i like m’ɔ lafi su-ɔ. Sɛ e wun i wlɛ sɔ’n, é kán ndɛ ng’ɔ kwla yo sran’m be fɛ’n.—1 Korɛntfuɛ Mun 9:22, 23.\n10. (a) ?Kɛ aniaan kun bó jasin fɛ’n, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ? (b) ?Kɛ a kanngannin Biblu’n nun kleli sran mun’n, sa benin yɛ ɔ juli-ɔ?\n10 Kɛ aniaan’m bé bó jasin fɛ’n mɔ be kanngan Biblu’n nun be kle sran mun’n, be wun kɛ i bo gua klanman kpa. Maan e kan sa kun m’ɔ juli’n i ndɛ. Aniaan kun fa e fluwa mun man bian oke kun titi. Cɛn kun’n, kɛ ɔ fali Sasafuɛ Tranwlɛ’n fa mannin bian’n, ɔ kanngannin 2 Korɛntfuɛ Mun 1:3, 4 nun kleli i. Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n se kɛ Ɲanmiɛn “ti e Si, ɔ si aunnvuɛ, ɔ ti Nyanmiɛn kun b’ɔ jran e sin sa’n kwlaa nun. Sa kwlaa b’ɔ tɔ e su’n, i yɛ ɔ fɔnvɔ ye-ɔ.” Ndɛ sɔ’n yoli bian oke’n i fɛ dan. Ɔ maan, ɔ seli aniaan’n kɛ ɔ kɛnngɛn i ekun maan ɔ ti. Afin ɔ nin i yi’n be kunndɛ kpa kɛ sran fɔnvɔ be. Biblu’n nun ndɛ mma sɔ mɔ aniaan’n kanngannin nun’n ti’n, bian oke’n kunndɛli kɛ be kle i Biblu’n nun like. Nanwlɛ, kɛ é bó jasin fɛ’n mɔ e kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, i bo gua kpa dan.—Sa Nga Be Yoli’n 19:20.\nKƐ É KLÉ LIKE CENJE’N SU LƆ’N\n11. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ aniaan nga be kle like aɲia’m be bo lɔ’n, be yo-ɔ?\n11 E klo kɛ é trán e aɲia kanngan o, i dandan o, be kwlaa be bo. Afin Zoova yɛ ɔ se kɛ e yia naan e su i-ɔ. Asa ekun’n, like nga be kle e aɲia’m be bo lɔ’n, ɔ yo e ye dan. I sɔ’n ti’n, kɛ aniaan nga be fu cenje’n su lɔ be yiyi ndɛ’m be nun’n, ɔ fata kɛ be nian nun be di be junman’n i kpa. (Zak 3:1) Ɔ fata kɛ ndɛ nga be kan’n, ɔ taka Ɲanmiɛn Ndɛ’n su. ?Sɛ e kle like aɲia’m be bo lɔ wie’n, ngue yɛ é yó naan Biblu nun ndɛ’n w’a wluwlu sran’m be wun-ɔn?\n12. ?Wafa sɛ yɛ aniaan kun kwla kle kɛ ɔ jran Ɲanmiɛn Ndɛ’n su kle like-ɔ?\n12 Kɛ é yíyí ndɛ’m be nun cenje’n su lɔ’n, like ng’ɔ fata kɛ ɔ yo e cinnjin dan’n, yɛle Ɲanmiɛn Ndɛ’n. (Zan 7:16) I sɔ’n ti, nán maan e fa sran’m be ɲin e sie i sunnzun ase nin sa nga be juli’n, be su ngboko. Sanngɛ, Biblu’n nun kannganlɛ ngbɛn’n, ɔ timan Biblu’n nun like klelɛ. Sɛ e kanngan Biblu’n nun ndɛ mma kpanngban nun’n, sran’m be su kwlá fa sieman be klun. I sɔ’n ti, maan e fa Biblu’n nun ndɛ mma wie mun. Kɛ e kanngan be nun’n, maan e tu be bo. Yɛ maan e fa sunnzun ase e fa yiyi be nun. Kpɛkun, maan e kle wafa nga e kwla nanti su’n. (Neemi 8:8) Wie liɛ’n, anuannzɛ’n siesie ndɛ’n i fluwa su. Wafa nga e kwla fa Biblu’n nun ndɛ mma nga be o fluwa sɔ’n su e di junman’n, maan e bu i akunndan kpa. Sa nga ti yɛ be klɛli Biblu’n nun ndɛ mma sɔ mun’n, maan e wun i wlɛ. Kpɛkun, maan e fa ndɛ mma sɔ’m be nun wie mun e kle like. (Afɔtuɛ wie’m be o fluwa nga be flɛ i kɛ Tirez profit de l’École du ministère théocratique i like suanlɛ 21 lele 23 be nun.) Kannzɛ e yo i kwlaa sɔ’n, sanngɛ, maan e srɛ Zoova. I liɛ’n, ɔ́ úka e naan y’a kwla yiyi i nuan ndɛ’n nun kpa.—An kanngan Ɛsdras 7:10 nin Nyanndra Mun 3:13, 14 be nun.\n13. (a) ?Kɛ be kanngannin Biblu’n nun ndɛ mma kun aɲia’n i bo lɔ mɔ aniaan bla kun tili’n, wafa sɛ i bo guali-ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun ndɛ mma kun mɔ a tili i aɲia’n i bo lɔ’n, ɔ yoli wɔ ye wie-ɔ?\n13 Aniaan bla kun fin Ɔstrali. I bakan nun’n, sa kekle sunman be juli i su. Ɔ ti Zoova i sufuɛ. Sanngɛ, ɔ lafiman su kpa kɛ i ndɛ lo Zoova. Cɛn kun’n, Biblu’n nun ndɛ mma kun mɔ be kanngannin nun aɲia’n i bo lɔ’n, ɔ yoli i fɛ kpa. Ɔ buli ndɛ sɔ’n i su akunndan. Kpɛkun, ɔ niannin fluwa nga Anuannzɛ’n yili be’n be nun naan ɔ́ wún Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n i wlɛ kpa. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, ɔ wunnin Biblu’n nun ndɛ mma uflɛ wie mun naan w’a kanngan be nun. I agualiɛ su’n, ɔ wunnin kɛ i ndɛ lo Zoova kpa. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) ?Sa kɛ ngalɛ’n sa’n i wie w’a ju wɔ su le?—Neemi 8:12.\n14. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle Zoova kɛ e klo i nuan ndɛ’n niɔn?\n14 Kɛ Zoova yoli maan be klɛli i nuan ndɛ’n be mannin e’n, ɔ yo e fɛ dan. ?Nɛ́n i-ɔ? Zoova seli kɛ ɔ́ yó maan i ndɛ’n, ɔ́ trán lɛ tititi. Kpɛkun, ɔ yoli sɔ sakpa. (1 Piɛr 1:24, 25) I sɔ’n ti, maan e kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun titi, yɛ e nanti like nga e suan’n su. Kpɛkun, maan e fa kle sran’m be like. I liɛ’n, é klé Ɲanmiɛn Zoova kɛ e klo i nuan ndɛ’n, naan e si ye.\n^ ndɛ kpɔlɛ 13 An nian kuku nga be flɛ i kɛ “ Like ng’ɔ yoli min ye’n” nun.\nMAAN E FA ƝANMIƐN NDƐ’N DI JUNMAN KPA\nLike nga é yó naan w’a yo e bɔbɔ e ye’n:\nMaan e kanngan nun titi.\nMaan e bu su akunndan.\nMaan e nanti like nga e suan’n su.\nKɛ é bó jasin fɛ’n:\nMaan e kanngan nun e kle sran mun.\nMaan e yiyi ndɛ mma’n i nun ndɛ cinnjin’m be nun.\nNdɛ nga é kán ka naan y’a kanngan Biblu’n nun’n, maan e si i kan naan sran’n fɛ i ɲin sie ndɛ’n su.\nKɛ é klé like cenje’n su lɔ’n:\nƆ fata kɛ ndɛ nga é kán’n, ɔ taka Ɲanmiɛn Ndɛ’n su.\nNán maan e fa sran’m be ɲin e sie i sunnzun ase nin sa nga be juli’n, be su ngboko.\nMaan e tu ndɛ mma’n i bo, e fa sunnzun ase e fa yiyi nun, yɛ maan e kle wafa nga e kwla nanti su’n.\n“Like Ng’ɔ Yoli Min Ye’n”\nBe flɛ bla kun kɛ Viktoria. Ɔ si ndɛ nanwlɛ’n w’a cɛ kpa. Sanngɛ, ɔ bu i titi kɛ i ndɛ loman Ɲanmiɛn. Cɛn kun yɛ ɔ wunnin kɛ i ndɛ lo Ɲanmiɛn-ɔn. ?Ngue yɛ ɔ tikeli i ɲin-ɔn?\nƆ seli kɛ: “Kɛ be yoli min batɛmun m’ɔ dili afuɛ kɔe 15, sa kun juli. Cɛn kun mɔ aniaan kun íjɔ nzra nun asɔnun lɔ’n, ɔ kanngannin Zak 1:23, 24 nun. Ndɛ mma sɔ’m be kle kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti kɛ niannun sa, naan kɛ e nian nun’n, e kwla si wafa nga Zoova bu e’n. N seli min klun lɔ kɛ atrɛkpa’n, min wun akunndan nga n bu’n, nɛ́n i wie yɛ Zoova bu-ɔ. Sanngɛ, m’an kaman lɛ m’an kaciman akunndan nga n bu’n. Nanwlɛ, n buli i titi kɛ min ndɛ loman Zoova.\nKɛ ɔ dili le nɲɔn kun’n, n kanngannin Ezai 1:18 nun. Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n yoli min ye. Ndɛ mma sɔ nun’n, Zoova se kɛ: ‘Amun bla maan e ti e wun aniɛn. Sɛ amun sa tɛ mɔ amun yo’n be ti kɛ like ɔkwlɛ youun wie sa bɔbɔ’n, bé fɛ́n fitafita kɛ jese fɔkɔ sa. Sɛ be ti kɛ like ble tikitiki wie sa bɔbɔ’n bé yó ufue fuai kɛ bua ndrɛ sa.’ Ɔ ti kɛ min yɛ Zoova su kan ndɛ klé min sa, naan ɔ su se min kɛ: ‘Vici, bla maan e ti e wun aniɛn. N si wɔ, n si sa nga a yo’n, n si wɔ klun akunndan’n. Yɛ n klo wɔ sa.’\nCɛn sɔ nun kɔnguɛ’n, m’an kwlá lafiman. N buli i kɛ Zoova kwlá kloman min. Sanngɛ, n wa buli e ti kpɔlɛ tɛ’n mɔ Zezi fɛli i wun yili’n i su akunndan. N kali lɛ n wunnin i wlɛ kɛ Zoova si min aunnvuɛ naan w’a trɛ i awlɛn min wun lele. Ɔ yoli ninnge kpanngban m’ɔ kle kɛ ɔ klo min-ɔn. Akunndan nga n buli’n, ɔ timan su. Ɔ ti kɛ n su se Zoova kɛ: ‘A kwlá kloman min. Ɔ wa’n i tɛ’n m’ɔ fɛli i wun yili’n, ɔ timan min liɛ wie.’ Ɔ ti kɛ n buman e ti kpɔlɛ tɛ’n i like fi sa. Nanwlɛ, e ti kpɔlɛ tɛ’n i su akunndan mɔ n buli’n ti’n, siɛn’n, n wun i wlɛ kɛ Zoova klo min sakpa.”


Luk 21 YRENT - Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, - Bible Search\n-Cale seezan -le fɛ -nɔndɩ 'wɩ\n1Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, "yɛɛ yiɛ 'tɔ 'e "srɔn Bali -pan 'kɔn 'bɔ 'ji bɛ, te e fɛnɔn ye. O ya "lala nɛn kɔ 'o -nɔn Bali lɛ bɛ -a -sɛnnan -gbogbo -tʋ -ji. 2Ɛn Zozi -cale seezan -tʋ 'yɩ, te e ya -bablu 'wlɛ 'tʋdʋ "fli "fɔnan -ji. 3-A -nan nɛn e 'nan 'e -srunɔn lɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -cale seezan 'labɛ, e fɛ -nɔn Bali lɛ e mlin minnun pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ o da. 4Kɔɔ o pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ, "lala a -wlɔ "kaga. 'Pian lɩ 'labɛ, "lala pɛɛnɔn nɛn -yrɔ -yee fɛ -blɩ "man "vɛ -a bɛ, -a 'bɔ nɛn yaa -nɔn Bali lɛ.»\nZozi Bali -pan 'kɔn 'wi wɩ 'vɩ\n(Mt 24.1-2; Mk 13.1-2)\n5Tʋ zɩɛ -a wlu bɛ, te min -mienun a -a vɩnan 'nan: «"Ii, Bali -pan 'kɔn bɛ, waa -tɔ -kɔlɛ fɛnyian -a! 'Ka 'yiɛ 'tɔ fɛnun fɛnyian nɛn minnun -a -nɔn Bali lɛ bɛ -a 'bɔ 'a nɛn waa 'man drɛ.» Ɛn Zozi "e 'nan 'wlɛ 'nan: 6«Tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ bɛ, fɛnun nɛn ka o ye 'labɛ, minnun -a -wiiman 'e pɛɛnɔn. -A -kɔlɛ pɛɛnɔn fuimlan "man, -a -tʋ 'ka 'fo 'e bɔɛzan da dɩ.»\n'Wɩ yɩdɩ -dandan bɔa minnun man 'vaa -e 'trɛda -nyan tʋ 'e bɔ\n(Mt 24.3-14; Mk 13.3-13)\n7Minnun -a laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, tʋ "cɛn "man nɛn, 'wɩnun zɩɛ o dra? Ɛn -mɛ "man nɛn, waa -kɔnnɛn "ye 'nan 'wɩnun zɩɛ o "ta dra?»\n8Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Te min -tʋ 'e 'ka see "paa -e 'ka 'si -si tɩglɩ da dɩ! Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, min "kaga -taa "talɛ 'an 'tɔ da. Waa ve 'nan, 'wɛɛ cɩ Crizi -a. Ɛn waa ve "nyian 'nan, 'trɛda -nyan tʋ 'bɔ! Te 'ka -sɔɔnla minnun zɩɛ o -sru "dɩ! 9Ka -kuli -tan wɩnun maan, ɛn 'lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn wuanla 'o cin man, kaa -nan wɩ maan. Te 'o 'ka 'cɛn nyɛn -a dɩ! Kɔɔ 'wɩnun zɩɛ -wɛɛ dra 'e flin, 'pian 'trɛda -nyan tʋ "cɛɛ dɩ.»\n10Ɛn Zozi "e 'nan "nyian -wlɛ 'nan: «'Lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn wuanla 'lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn man, ɛn mingɔnnɛn trɛ -tʋ wuanla mingɔnnɛn trɛ -tʋ man. 11Ɛn "nyian bɛ, 'trɛ 'nyɔɔnman fɛ "kaga "nan. Dra -dandan -taa, ɛn -cɛ -wlidɩ -kɔan fɛ "kaga "nan. Ɛn "nyian bɛ, nyɛn 'cɛn wɩ -dandan 'lee 'wɩ 'nɔan -kɔɔn "vɛ -dandan dra laji.\n12Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'vaa -e 'wɩnun zɩɛ 'o drɛ bɛ, minnun 'ka "kuan, o 'tɛ "paa 'ka da. Ka drɛ 'mɛn vɛ -a -le "wɛan bɛ, minnun -ko 'cee tin 'palɛ 'wee cin yɩ 'kuin, ɛn o 'ka -fɔa "pʋ 'kuin. Ɛn "nyian bɛ, o -ko 'ka 'a mingɔnnɛnnun 'lee -kɔnmandannun 'lɛ. 13Tʋ zɩɛ -a man bɛ, ka dra 'mɛn 'wɩnan yɩnɔn 'a o 'lɛ. 14'Wɩ nɛn kɔ 'ka vɩ -e 'cee tin 'e drɛ 'nɔnnɔn bɛ, te -a nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ! 15Kɔɔ 'an 'bɔ 'bɛ 'wɩ 'tɔdɩ -nɔan 'cɛɛ, ɛn "nyian bɛ 'wɩ nɛn kɔ 'ka vɩ bɛ, maan -cin -tɔa 'ka 'ji. -Yee "wɛan 'ka 'nanmannɔn 'ka 'kɔlaman -e 'o -zi -fɔ dɩ.\n16'Ka "tɩ 'lee 'ka "bʋ 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'ka "bʋɩnun 'lee 'ka "blunun 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'ka drɩnun 'lee 'ka beenun 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. O pɛɛnɔn "sia 'ka -sru -e 'o 'ka -nɔn minnun lɛ. 'Wɩ zɩɛ -a -ji bɛ, 'ka "kaga 'wulo -ko -ji. 17Ka drɛ 'mɛn vɛ -a -le "wɛan bɛ, min pɛɛnɔn -taa 'nanlɛ 'ka man, wa'a 'taa 'ka yɩlɛ "yi "dɩ. 18Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'ka 'wulo "jɛ "pou -tʋwli 'ka 'saan "va "dɩ. 19'Pian 'ka -pɔan 'e 'sɔ -e 'ka 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a yɩ.»\nZozi Zeruzalɛm srɛ tʋ 'wɩ 'vɩ\n(Mt 24.15-21; Mk 13.14-19)\n20Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ "nyian 'nan: «Tʋ nɛn ka Zeruzalɛm 'yɩ te -a 'nanmannɔn 'le 'sounjanun -a si -fɔ bɛ, 'ka -tɔ 'nan, -a -nan srɛ tʋ 'bɔ 'kogo. 21Tʋ zɩɛ -a man bɛ, minnun nɛn Zude 'lɛglɔn 'ji bɛ, 'o flan 'bli, 'o 'kʋ pɔnnun yei! Ɛn minnun nɛn Zeruzalɛm bɛ 'o 'si 'nan! Ɛn minnun nɛn fei -paan "da "bɛ, te 'o li 'o da Zeruzalɛm dɩ! 22Tʋ nɛn Bali minnun -le tin "baa bɛ, -a pou siadɩ nɛn. Ɛn 'wɩnun nɛn 'o 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, -a 'lɛ sɔɔ tʋ nɛn. 23Lɩmɔnnun nɛn o -pɔn -kɔan 'o man tʋ zɩɛ -a man bɛ, 'lee lɩmɔnnun nɛn 'nɛn 'nyɔn -mlian -wlɔ tʋ zɩɛ -a man bɛ, -wee yra yɩdɩ "mlianla "da. Kɔɔ minnun pɛɛnɔn -taa 'o yra yɩlɛ -wlidɩ 'lɛglɔn zɩɛ -a -ji. Bali -le nyran -blɩ tʋ nɛn o va. 24O min -mienun -tɛɛman srɛn 'a. O -ko o -mienun drɛlɛ nɔannun -a 'lɛglɔn peenun -ji. Minnun nɛn wa'a Bali tɔa dɩɛ, o Zeruzalɛm srɛman "fo. 'Pian -wee tʋ 'bɔ 'leda a.»\nBlamin -pɩ -ta pee wo "nyian 'trɛ da\n(Mt 24.29-35; Mk 13.24-31)\n25Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ "nyian 'nan: «Fɛ -nɔan -kɔɔn "vɛ -kɔan yidɛ yra, ɛn e -kɔan mlɛn yra, ɛn e -kɔan mlɛn crɛnnun yra. 'Wɩ zɩɛ e "klan -dan -sɛan 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji minnun ji. Ɛn "nyian bɛ, jemie 'blʋ 'fɔdɩ 'lee -a -klundɩ 'plɛblɛ o "cɛan nyɛn -a. 26Minnun -kaa "klan -dan 'lɔ, te o ya 'wɩ nɛn e "ta -daa "drɛlɛ 'trɛda bɛ -a man -pɛnnan. Kɔɔ laji fɛnun 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'nyɔɔnman. 27Tʋ zɩɛ -a man nɛn, minnun pɛɛnɔn Blamin -pɩ ye 'sinan laji "lolu -koei "da. -Kɔladɩ 'plɛblɛ 'lee 'tɔ -dan -kɔan -yrɔ. 28-Te 'wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ "ta 'e pou "siala bɛ, 'ka -pɔan 'kun, -e 'ka 'wulo wluan lou, kɔɔ te 'ka 'sidɩ 'wɩ 'ji a -plinan 'kogo.»\n29"Bɛ -sru ɛn Zozi -a vɩdɩ 'sia -kɔnnɛn "ji 'nan: «Yiba "tʋ nɛn waa laabo fijie bɛ, 'ka drɛ 'cee 'wɩ -kɔɔn "manvɛ -a 'lee yiba -mienun "nyian! 30-Te -a 'la nrindɩ 'sia "da "bɛ, kaa -tɔa 'nan 'munmun tʋ a -tanan bɔdɩ -a -kogo. 31-A -tʋwli "nɛn "nyian Bali -le mingɔnnɛn trɛ -tadɩ -le vɛ -a. -Te ka 'wɩnun zɩɛ -a 'yɩ drɛnan bɛ, 'ka -tɔ 'nan Bali -le mingɔnnɛn trɛ -tadɩ 'bɔ 'kogo.\n32Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, 'ka -naagʋnɔn 'gʋɛ, ka'a 'cɛan -kaadɩ man 'vaa -e 'wɩnun zɩɛ 'o drɛ dɩ. 33Labli 'lee 'trɛ 'nyan tʋ a, 'pian 'an wei -fo -nan 'li 'trilii.\n34'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Te 'ka 'fli -nɔn -wɛn lɛ 'e 'ciɩla "da "dɩ! Ɛn te 'ka 'fli -nɔn 'trɛda ci "nrɔndɩ lɛ 'e 'ciɩla "da "dɩ! "Tɔgɔ tin 'ba yi 'e bɔ 'ka man kligli. 35Kɔɔ yi nɛn Bali 'trɛdanɔn pɛɛnɔn 'le 'wɩ tin "baa bɛ, e dra kligli. E dra "le zɩ "se -sɛanla pɔnun da kligli bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 36-Yee "wɛan te 'ka 'ci 'e 'san 'ka 'fli man dɩ! 'Ka Bali trʋ 'ba tʋ pɛɛnɔn man, -e 'ka "koe 'e 'kɔn 'ka da! 'Ka drɛ zɩ, -e 'wɩ pɛɛnɔn nɛn e -taa "bɔlɛ 'ka man bɛ 'ka 'sʋ -yrɔ, -e 'ka 'kɔla -plidɩ -a Blamin -pɩ man.»\n37Yi -tʋdʋ pɛɛnɔn man bɛ, Zozi 'ko Bali -le 'wɩ "paalɛ minnun ji Bali -pan 'kuin, 'pian -pei -man bɛ, -e 'e 'kʋ Olivie pɔn da. 38Tʋ "le 'cɛndɩ man bodrun puunɔn bɛ, te minnun pɛɛnɔn a -kʋnan Zozi 'va Bali -pan 'kuin 'nan -e 'o wei man.


Be fali Zezi mannin Zuifu mun naan be kun i | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 27:31, 32 MARKI 15:20, 21 LIKI 23:24-31 ZAN 19:6-17\nPILATI WAAN Ɔ́ YÁCI ZEZI NUN\nBE BULI ZEZI I FƆ YƐ BE KO KUNNIN I\nSran’m be yoli Zezi i finfin, kpɛkun be boli i tɛ kpa. Pilati kusu yoli like kwlaa ng’ɔ kwla yo naan be yaci Zezi nun’n. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun nin be minniɛn’m b’a kaciman be akunndan’n. Be waan saan be kun Zezi. I kpa bɔbɔ’n, be kpan seli i kɛ: “Bobo i waka’n su! Bobo i waka’n su!” Pilati seli be kɛ: “Amun bɔbɔ amun fɛ i naan amun ko kun i. Afin n wunman sa tɛ kaan sa i wun.”—Zan 19:6.\nZuifu’m be seli Pilati kɛ Zezi jasoli famiɛn’n i wun. Be seli i sɔ naan Pilati jran su se kɛ Zezi nin kunlɛ fata. Sanngɛ w’a yoman ye. I sin’n, be seli Pilati kɛ Zezi sacili Ɲanmiɛn wun. Suɛn nga laa be tɔnnin Zezi Jɔlɛ difuɛ dandan’m be ɲrun’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Be kannin ndɛ sɔ’n ekun naan Pilati jran su se kɛ be kun Zezi. Be seli Pilati kɛ: “E le e mmla. Yɛ e mmla’n kle kɛ ɔ fata kɛ ɔ wu, afin ɔ seli kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn wa.” (Zan 19:7) Sanngɛ Pilati nin-a timan ndɛ ngalɛ’n le.\nKɛ Pilati tili i sɔ’n, ɔ sɛli i sin i sua’n nun lɔ. Ɔ ko buli like ng’ɔ ko yo naan w’a yaci Zezi nun’n i akunndan. Afin be kleli Zezi i ɲrɛnnɛn kpa. Asa kusu’n, Pilati bɔbɔ i yi’n cɛnnin Zezi i su laliɛ kun. (Matie 27:19) Sanngɛ ndɛ nga Zuifu be kɛnnin i lɛ’n, blɛ yɛ Pilati w’a ti-ɔ. Be seli kɛ bisuafuɛ sɔ’n waan ɔ ti “Ɲanmiɛn wa.” Kusu Pilati si kɛ Zezi fin Galile. ?Ɔ maan Pilati yó sɛ naan w’a kpɛ ndɛ sɔ’n nun? (Liki 23:5-7) Ɔ usali Zezi kɛ: “?Nin yɛ a fin-ɔn?” (Zan 19:9) Atrɛkpa’n, Pilati usɛli i wun sɛ Zezi dun mmua trannin lika wie ka naan w’a ba asiɛ’n su wa-o, annzɛ sɛ ɔ ti ɲanmiɛn su lɔ sran-o.\nZezi w’a se Pilati le kɛ ɔ ti famiɛn naan i Famiɛn diwlɛ’n nunman mɛn nga nun wa. Ɔ maan kɛ Pilati usali Zezi i sa’n, Zezi w’a tɛmɛn i su. Afin w’a kunndɛman kɛ ɔ́ yíyí ndɛ sɔ’n nun ekun. Kɛ mɔ w’a tɛman Pilati su’n ti’n, i sɔ’n yoli Pilati i ya dan. Afin i bɔbɔ m’ɔ ti sran dan’n, ɔ usa Zezi i sa, kpɛkun ɔ tɛmɛn i su. I sɔ’n ti’n, ɔ ijɔli ya su seli Zezi kɛ: “?A tɛman min su? ?A siman kɛ sɛ n klo’n n kwla yaci ɔ nun, annzɛ kusu n kwla man atin kɛ be kun wɔ?”—Zan 19:10.\nZezi tɛli i su kɛ: “Sɛ Ɲanmiɛn w’a manman wɔ atin’n, a kwlá yoman min like fi. I sɔ’n ti’n, sran ng’ɔ fali min wlali wɔ sa nun’n, i sa ng’ɔ yoli’n i tɛ tra ɔ liɛ’n.” (Zan 19:11) Kɔlɛ nán sran kunngba cɛ ndɛ yɛ Zezi su kan-ɔn. Sanngɛ ɔ su kan Kaifu nin i minniɛn mun, ɔ nin Zida Iskariɔti be ndɛ. Sa nga be yoli’n i tɛ’n tra Pilati liɛ’n lele.\nBlɛ sɔ nun’n, Zezi i ayeliɛ’n ɔ nin ndɛ ng’ɔ kannin’n be boli Pilati i nuan. Asa kusu’n, ɔ buli i kɛ Zezi fin ɲanmiɛn su. Ɔ maan srɛ kunnin i dan. I sɔ’n ti’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ yáci i nun. Sanngɛ Zuifu’m be kannin ndɛ uflɛ fa wlali Pilati i srɛ. Be seli i kɛ: “Sɛ a yaci bian nga nun’n, a timan Sezaa i janvuɛ. Sran kwlaa ng’ɔ yo i wun famiɛn’n nn w’a jaso Sezaa wun.”—Zan 19:12.\nKɛ Pilati tili ndɛ sɔ’n, ɔ fa Zezi ɔli gua su lɔ. Ɔ trannin ase jɔlɛ diwlɛ lɛ. Kpɛkun ɔ seli sran nga be o lɛ’n be kɛ: “An nian! Amun famiɛn’n yɛ!” Sanngɛ be kpannin kekle kpa be seli kɛ: “Kun i! Kun i! Bobo i waka’n su!” Pilati usali be kɛ: “?N kun amun famiɛn’n?” Zuifu’m be kloman Rɔmun famiɛn’n nin i janunfuɛ’m be sa. Afin be kle be yalɛ. Sanngɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’m be seli i kɛ: “E leman famiɛn uflɛ fi saan Sezaa.”—Zan 19:14, 15.\nKɛ mɔ Zuifu’m b’a yaciman kpankpanlɛ’n ti’n, srɛ kunnin Pilati. I sɔ’n ti’n, ɔ seli be kɛ be fa Zezi naan be ko kun i kɛ be fa klo’n sa. Sonja’m be yili tralɛ ɔkwlɛ ng’ɔ wla Zezi wun’n naan b’a fɛ i tralɛ laa’n b’a wlɛ i wun. Kɛ bé fá Zezi kɔ́ lika nga bé kó kún i lɔ’n, Zezi bɔbɔ suali waka nga i su yɛ bé wá kún i’n.\nSanngɛ afɛ’n ti’n, w’a kwlá suaman waka’n w’a juman mmua. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn bian kun su sin lɛ kɔ lika. Be flɛ i Simɔn, yɛ ɔ fin Sirɛnin. Klɔ sɔ’n wo sran ble mɛn’n i nglo lɔ lika’n nun. Be miɛnnin i kɛ ɔ sua waka nga bé bóbó Zezi su’n lele ɔ fa ju lika nga be su ko kun i’n nun lɔ. Kɛ bé kɔ́’n, sran wie’m be finfin be wue’n nun, kpɛkun be sun. Ya cɛn m’ɔ ti Nizan i le blu-nin nnan (14) su’n, i nun yɛ sa sɔ’m be juli-ɔ. Kɛ ɔ fɛ i Wue cɛn nglɛmun nun lele m’ɔ fa juli Ya cɛn sɔ’n nun’n, Zezi w’a loman wunmiɛn. Sanngɛ ɲrɛnnɛn yɛ be kleli i sa trilili-ɔ.\nBla wie’m be suli Zezi su. Kɛ bé kɔ́’n, nn bé fínfín be wue’n nun. Zezi seli bla sɔ’m be kɛ: “Zerizalɛmun bla mun, nán amun sun min. Sanngɛ amun sun amun bɔbɔ nin amun mma mun. Afin cɛn wie wá jú’n, sran’m bé sé kɛ: ‘Bla nga be klun ti kpan’n, ɔ nin bla nga b’a wuman ba’n, yɛ bla nga b’a manman ba ɲɔnflɛn’n, be liɛ su ti ye!’ Yɛ bé sé oka’m be kɛ: ‘Amun tɔ e su!’ Kpɛkun bé sé kpɔlɛ’m be kɛ: ‘Amun kata e su!’ ?Sɛ be yo ninnge sɔ mun blɛ mɔ waka’n te yo mɔnnɛn’n, yɛ kɛ ɔ́ wá wú kee’n nin?”—Liki 23:28-31.\nZuifu’m be nvle’n i ndɛ yɛ Zezi su kan-ɔn. Nvle sɔ’n ti kɛ waka m’ɔ su wu kee’n sa. Sanngɛ nzue nin-a wieman nun kpa. Ɔ ti sɔ, afin Zezi te o lɛ. Kpɛkun Zuifu wie’m be lafi i su. Sanngɛ kɛ Zezi wá wú, mɔ kusu i sɔnnzɔnfuɛ’m be nin Zuifu’m be su suman Ɲanmiɛn likawlɛ kun’n, Izraɛli nvle’n wá káci kɛ waka kee sa. Blɛ wie wá jú’n, Ɲanmiɛn wá tú nvle sɔ’n i nunfuɛ’m be fɔ. Rɔmun sonja mun yɛ Ɲanmiɛn fá be dí junman sɔ’n niɔn. Nanwlɛ, blɛ sɔ’n nun’n, Zuifu’m bé wá sún dan!\n?Suɛn uflɛ benin yɛ Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛn’m be tɔnnin Zezi-ɔ?\n?Ngue ti yɛ srɛ kunnin Pilati dan-ɔn?\n?Ngue yɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’m be yoli naan Pilati w’a man atin kɛ be kun Zezi-ɔ?\nZezi seli kɛ ‘waka m’ɔ te yo mɔnnɛn’n ɔ́ wá wú kee.’ ?Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin?


Maan e nin aniaan mun e tra janvuɛ kpa ka naan mɛn’n i awieliɛ cɛn’n w’a ju — ƐNTƐNƐTI SU FLUWA SIEWLƐ Watchtower\nw19 Novamblu b. 2-7\nMaan e nin aniaan mun e tra janvuɛ kpa ka naan mɛn’n i awieliɛ cɛn’n w’a ju\nMAAN E NIAN ZEREMIN I AJALƐ’N SU\nMAAN E KAN E KLUN NDƐ E KLE E JANVUƐ MUN\nMAAN E NIN E JANVUƐ MUN E YO NINNGE WIE MUN LIKAWLƐ\nMAAN E FA E ƝIN E SIE I E JANVUƐ’M BE NZUƐN KPA’N SU YƐ E YACI SA CƐ\nMAAN E KLO E JANVUƐ’M BE TANKAAN KPA\n“Janvuɛ kpa’n ɔ nunnun wunfle.”—NYA. 17:17.\nJUE 101 Maan e bo yo kun e di junman\n“Ɲrɛnnɛn dan’n” nun’n, e sa wá mían e janvuɛ’m be wun. (An nian ndɛ kpɔlɛ 2 nun.)*\n1-2. ?Kɛ nga 1 Piɛli 4:7, 8 fa kan’n sa’n, ngue yɛ ɔ kwla uka e naan blɛ kekle nun’n y’a jran kekle-ɔ?\nE SI kɛ kɛ mɛn’n i awieliɛ cɛn’n mántan koko kpa’n, sa kekle sunman bé wá tɔ́ e su. (2 Tim. 3:1) Sa kekle sɔ’n wie juli sran ble mɛn’n i wia atɔliɛ lɔ nvle kun nun. Nvle sɔ’n nun’n kɛ be yoli vote m’ɔ wieli’n, lika’n wa sanngannin kpa. Ɔ maan kɛ ɔ́ fá dí anglo nsiɛn bɔbɔ’n, e niaan wie’m be kwlá fiteman be kɔman lika fi. Afin lika nga be tran lɛ’n, lɛ yɛ be kun alɛ’n niɔn. ?Blɛ sɔ nun’n, ngue yɛ ɔ ukali be naan b’a kwla jran kekle-ɔ? Be nun sunman be ko trannin aniaan nga be tran kan be kunman alɛ lɛ’n, be wun. Aniaan bian kun m’ɔ wunnin sa sɔ’n nun’n, ɔ seli kɛ: “Blɛ sɔ nun’n, kɛ mɔ n le janvuɛ’n, ɔ yoli min fɛ dan. Afin e kwla wlali e wiengu fanngan.”\n2 Kɛ “ɲrɛnnɛn dan’n” wá bó i bo’n, sɛ e le janvuɛ’n ɔ́ yó e fɛ. (Ngl. 7:14) I sɔ’n ti’n, ɔ ti cinnjin kɛ dɔ nga su’n e tra janvuɛ kpa. (An kanngan 1 Piɛli 4:7, 8 nun.) I lɛ nun’n Zeremin i su ndɛ’n man e afɔtuɛ. Afin ka naan b’a nunnun Zerizalɛmun klɔ’n, i janvuɛ ng’ɔ trali be’n be ukɛli i naan w’a fite nun.* ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Zeremin i ajalɛ’n su-ɔ?\n3. (1) ?Ngue ti yɛ Zeremin kwla se kɛ ɔ fɛmɛn i wun mantanman sran fi-ɔ? (2) ?Ngue ndɛ yɛ Zeremin kan kleli i fluwa klɛfuɛ Bariki-ɔ? (3) ?Wafa sɛ yɛ i sɔ’n i bo guali-ɔ?\n3 Zeremin trannin sran tɛtɛ’m be afiɛn afuɛ lele 40 tra su. Sran sɔ’m be nun wie yɛle i mantanfuɛ mun nin i osufuɛ wie mun. (Zer. 11:21; 12:6) Blɛ sɔ’n nun’n, w’a seman kɛ ɔ fɛmɛn i wun mantanman sran fi. I kpa bɔbɔ’n, ɔ kɛnnin i klun ndɛ kleli i fluwa klɛfuɛ Bariki. Kɛ mɔ Bariki klɛli ndɛ sɔ mun’n ti’n, andɛ’n e kwla si wafa nga blɛ sɔ nun’n Zeremin i wun yoli i’n. (Zer. 8:21; 9:1; 20:14-18; 45:1) E si kɛ kɛ Baraki klɛ́ Zeremin i su ndɛ’n, be sran nɲɔn’n be kloli be wiengu kpɛkun be ɲin yili be wiengu wie kusu.—Zer. 20:1, 2; 26:7-11.\n4. (1) ?Ngue yɛ Zoova seli Zeremin kɛ ɔ yo-ɔ? (2) ?Wafa sɛ yɛ junman sɔ’n ti’n Zeremin nin Bariki be janvuɛ’n trali kpa-ɔ?\n4 Zeremin kannin sa ng’ɔ́ wá jú Zerizalɛmun klɔ’n su’n i ndɛ kleli Izraɛlifuɛ mun yakpa su afuɛ kpanngban kpa. (Zer. 25:3) Kɛ mɔ Zoova kunndɛ kɛ Izraɛlifuɛ’m be kaci be nzuɛn’n ti’n, ɔ seli Zeremin kɛ ɔ klɛ i nuan ndɛ’n fluwa mɔ be ɲɔnɲɔnnin i’n kun su. (Zer. 36:1-4) Zeremin nin Bariki be dili junman sɔ mɔ Ɲanmiɛn mannin be’n likawlɛ anglo kaka kpa. Ɔ maan blɛ sɔ nun’n yalɛ nga be kokoli’n ti’n, e si kɛ be sran nɲɔn’n be lafili Ɲanmiɛn su tankaan kpa ekun.\n5. ?Wafa sɛ yɛ Bariki kleli kɛ ɔ ti Zeremin i janvuɛ sakpa-ɔ?\n5 Kɛ Zeremin nin Bariki be wieli fluwa’n i klɛ m’ɔ fata kɛ be ko kɛn i nun ndɛ’n be kle Izraɛlifuɛ mun’n, Bariki yɛ Zeremin sunmɛnnin i-ɔ. (Zer. 36:5, 6) Yakpa su Bariki dili junman kekle sɔ’n klanman. E si kɛ kɛ Bariki ɔli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ ko kanngannin fluwa’n nun’n, i sɔ’n yoli Zeremin i fɛ dan. (Zer. 36:8-10) Kɛ be kannin like nga Bariki yoli’n i ndɛ kleli famiɛn’n i awlo lɔ sran dandan mun’n, be sunmannin sran kɛ ɔ ko se Bariki kɛ ɔ wa kanngan fluwa’n nun kle be wie. (Zer. 36:14, 15) Kɛ famiɛn’n i awlo lɔ sran dandan’m be tili ndɛ sɔ’n, be fali ajalɛ kɛ bé kó kán ndɛ nga Zeremin kannin’n klé Famiɛn Zozakimun. Sanngɛ kwlaa naan b’a wɔ’n, be mannin Bariki i afɔtuɛ kun. Be seli i kɛ: “Kɔ naan a nin [Zeremin] amun ko fia. Nán sran fi wun amun.” (Zer. 36:16-19) Nanwlɛ, be afɔtuɛ sɔ’n yoli kpa dan.\n6. ?Kɛ sran’m be tanndannin Zeremin nin Bariki be ɲrun’n, ngue yɛ be yoli-ɔ?\n6 Kɛ be kanngannin fluwa nga Zeremin klɛli’n nun kleli Famiɛn Zozakimun’n, ɔ fali ya dan kpa. Ɔ maan, ɔ wɔli fluwa’n nun kpɛkun ɔ seli kɛ be ko tra Zeremin nin Bariki be wla be bisua. Sanngɛ i sɔ’n w’a kunman Zeremin i srɛ. Ɔ fali fluwa uflɛ mannin Bariki. Kpɛkun Zeremin kannin Zoova i nuan ndɛ’n kleli Bariki ekun naan ɔ klɛ. Ɔ maan Bariki “klɛli ndɛ ng’ɔ o fluwa klikli bɔ Zozakim yrɛli i’n nun’n” ekun.—Zer. 36:26-28, 32.\n7. ?Kɛ Zeremin nin Bariki be dili junman likawlɛ’n wafa sɛ yɛ i bo guali-ɔ?\n7 Kɛ sa kekle tɔ sran nɲɔn be su mɔ be bo yo kun be jrɛn i ɲrun kekle’n, be afiɛn’n mantan kpa tra laa’n. Ɔ maan e kwla se kɛ, kɛ Zeremin nin Bariki bé klɛ́ fluwa nga Famiɛn Zozakimun wɔli nun’n i uflɛ’n, be afiɛn’n wa mantannin kpa ekun. Afin blɛ sɔ nun’n, be sili be wiengu kpa. ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Ɲanmiɛn sufuɛ nɲɔn sɔ’m be ajalɛ’n su-ɔ?\n8. (1) ?Ngue ti yɛ sran wie’m be kunndɛman kɛ bé fá be wun bé mántan sran-ɔn? (2) ?Sanngɛ ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e mian e ɲin e tra janvuɛ-ɔ?\n8 Atrɛkpa’n kɛ ɔ ko yo naan y’a kan e klun ndɛ’n y’a kle sran’n, ɔ ti kekle man e. Afin kɔlɛ laa’n, sran wie yoli e sa wie m’ɔ yoli e kɛnsrɛn-ɔn. (Nya. 18:19, 24) Asa ekun’n, e se e wun kɛ e ɲanman blɛ naan y’a fa e wun y’a mantan sran. Sɛ ɔ ti sɔ sakpa’n, nán e sa sin bubu e. Maan e mian e ɲin e fa e wun mantan aniaan mun. Afin sɛ e kunndɛ kɛ aniaan’m be suan e bo blɛ kekle nun’n, ɔ fata kɛ e nin be e tra janvuɛ dɔ nga su. Like nga e kwla yo naan y’a tra be janvuɛ’n, i kun yɛle kɛ e kan e klun ndɛ e kle be.—1 Piɛ. 1:22.\n9. (1) ?Wafa sɛ yɛ Zezi yili i nglo kɛ ɔ lafi i janvuɛ’m be su-ɔ? (2) ?Ngue ti yɛ sɛ e kan e klun ndɛ e kle e niaan mun’n e nin be afiɛn mántan kpa-ɔ? An fa sa kun yiyi nun.\n9 Zezi kɛnnin i klun ndɛ kleli i janvuɛ mun. I lɛ nun’n ɔ yili i nglo kɛ ɔ lafi be su. (Zan 15:15) Wafa nga e kwla nian Zezi i ajalɛ’n su’n, i wie yɛle kɛ e kan ninnge nga be man e aklunjuɛ’n, nin sa nga be o e su’n, nin like nga sran’m be yo e m’ɔ yoman e fɛ’n, be ndɛ e kle e janvuɛ mun. Kpɛkun sɛ sran kun su kan ndɛ kle e’n, maan e sie e su kpa i nuan bo. Sɛ e yo sɔ’n, atrɛkpa’n é síe i nzɔliɛ kɛ i akunndan’n, nin wafa nga i wun yo i’n, nin ninnge ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó be’n, be nin e liɛ’n ti kun. Aniaan bla kun m’ɔ suan Sɛndi’n, ɔ sieli i sɔ liɛ’n i nzɔliɛ. Ɔ le afuɛ 29. Aniaan bla’n ɔ nin aniaan bla kun m’ɔ suan Mari Luizi’n be trali janvuɛ. Aniaan bla Mari Luizi le afuɛ 67 yɛ ɔ ti Atin bofuɛ. Wue cɛn nglɛmun kwlakwla’n, be sran nɲɔn’n be bo jasin fɛ’n likawlɛ. Blɛ sɔ nun’n, be koko yalɛ kpa. Sɛndi seli kɛ: “Kɛ e nin min janvuɛ mun e koko ndɛ cinnjin wie’m be su yalɛ’n, i sɔ’n yo min fɛ. Afin ɔ yo maan n si be kpa kpɛkun n wun sa ng’ɔ o be su’n i wlɛ kpa wie.” Ndɛ sɔ’n kle kɛ sɛ e kan e klun ndɛ e kle e janvuɛ mun naan kɛ be kusu bé kán be ndɛ liɛ’n e sie e su’n, e afiɛn mántan kpa.—Nya. 27:9.\nJanvuɛ kpa’m be bo jasin fɛ’n likawlɛ. (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 nun.)\n10. ?Kɛ nga Nyanndra Mun 27:17 fa kan’n sa’n, kɛ e nin aniaan mun e yo ninnge wie mun likawlɛ’n wafa sɛ yɛ i bo gua-ɔ?\n10 Kɛ Zeremin nin Bariki be liɛ’n sa’n, sɛ e nin aniaan mun e yo ninnge wie mun likawlɛ naan e fa e ɲin e sie i be nzuɛn kpan’n su’n, e kwla si be kpa kpɛkun e afiɛn kwla mantan. (An kanngan Nyanndra Mun 27:17 nun.) Ninnge nga e nin aniaan mun e kwla yo be likawlɛ’n i kun yɛle jasin fɛ bolɛ’n. Kɛ e nin be e bo jasin fɛ mɔ e wun wafa nga be yiyi ninnge nga Zoova wá yó be mán e’n be nun kle sran mun’n, e klo be kpɛkun e fa e wun e mantan be kpa ekun.\n11-12. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ kɛ e nin aniaan mun e bo jasin fɛ’n likawlɛ’n e afiɛn mantan-ɔn? An fa sa nɲɔn yiyi nun.\n11 Like ng’ɔ kle kɛ sɛ e nin aniaan mun e bo jasin fɛ’n likawlɛ’n e afiɛn mántan’n, maan e fa sa nɲɔn e yiyi nun. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Adelinin. Ɔ le afuɛ 23. Cɛn kun’n, ɔ seli i janvuɛ’m be nun kun kɛ be ko bo jasin fɛ’n lika kun mɔ be boman jasin fɛ lɔ titi’n i nun. I janvuɛ sɔ’n suan Kandisi. Adelinin seli kɛ: “E kunndɛli kɛ é bó jasin fɛ’n i kpa trá laa’n.” ?Kɛ aniaan bla nɲɔn sɔ’m be dili junman likawlɛ’n, i su ye benin yɛ be ɲɛnnin i-ɔ? Adelinin seli ekun kɛ: “Kɛ e ko bo jasin fɛ’n lele mɔ e sa e sin’n, e koko wafa nga kɛ sran’m be sɔ jasin fɛ’n nun klanman’n e wun yo e’n, i su yalɛ. Asa ekun’n e kan wafa nga Zoova ukali e naan y’a kwla di junman sɔ’n i kpa’n, i ndɛ wie. E sran nɲɔn’n e klo ninnge sɔ’m be su yalɛ kokolɛ kpa. Kɛ e yo sɔ kusu’n, e si e wun kpa.”\n12 Aniaan bla Laila nin Marianin mɔ be tran Aflansi lɔ’n, be waan bé kó bó jasin fɛ’n klɔ nga be flɛ i kɛ Banji m’ɔ ti Santrafriki i klɔ dan’n, i su lɔ. Be nɲɔn’n be nin-a jaman bian’n. Be waan bé dí anglo kun lemɔcuɛ kun klɔ sɔ’n su lɔ. Laila waan: “Kɛ e ɔli’n blɛ sunman nun’n e timan e wun aniɛn. Sanngɛ kɛ mɔ e klo e wiengu kpɛkun e kannin e klun ndɛ kleli e wiengu ti’n, e afiɛn wa mantannin kpa. Kɛ n wun i kɛ Marianin i like yolɛ yoman ya, naan ɔ klo be nga e bo jasin fɛ’n e kle be’n, kpɛkun ɔ bo jasin fɛ’n juejue su’n, min ɲin wa yili i kpa trali laa’n.” Ɔ timan cinnjin kɛ e nin aniaan kun e wɔ nvle uflɛ nun kwlaa naan y’a fa e ɲin y’a sie i i nzuɛn kpa’n su. Blɛ kwlaa nga e nin aniaan mun é bó jasin fɛ’n likawlɛ’n e kwla fa e ɲin e sie i be nzuɛn kpa’n su. Sɛ e yo sɔ’n, é sí be kpa yɛ e nin be e afiɛn mántan kpa.\n13. ?Ɔ ju wie’n kɛ e nin e niaan mun e yo ninnge wie mun likawlɛ’n, ngue yɛ e sie i nzɔliɛ-ɔ?\n13 Ɔ ju wie’n kɛ e nin e niaan mun e yo ninnge wie mun likawlɛ’n, e sie be nzuɛn kpa’n i nzɔliɛ. Sanngɛ e sie ninnge nga be yo mɔ be timan su’n, be nzɔliɛ wie. ?Kannzɛ be yo ninnge wie mɔ be timan su’n, sanngɛ é yó sɛ naan e nin be e afiɛn w’a mantan kpa? Zeremin i su ndɛ’n kwla uka e i sɔ yolɛ’n nun. I sɔ’n ti’n, é wá kán like ng’ɔ ukɛli i naan w’a fɛ i ɲin w’a sie i sran’m be nzuɛn kpa’n su’n i ndɛ. Kpɛkun é kán like ng’ɔ ukɛli i naan w’a yaci be wun sa’n w’a cɛ be’n, i ndɛ wie.\n14. (1) ?Zoova i su ndɛ benin yɛ Zeremin sili i-ɔ? (2) ?Wafa sɛ yɛ i sɔ’n ukɛli i-ɔ?\n14 Zeremin yɛ ɔ klɛli fluwa nga i dunman’n o su’n niɔn. Kpɛkun i yɛ ɔ klɛli Famiɛn Mun fluwa klikli’n nin i nɲɔn su’n mun-ɔn. E si kɛ kɛ ɔ́ dí junman sɔ’n, ɔ wunnin wafa nga Zoova si sran’m be aunnvuɛ ju’n i wlɛ. I wie yɛle kɛ ɔ si kɛ kɛ Famiɛn Akabu i sa tɛ’m be yoli i nsisɔ m’ɔ kacili i sa’n, Zoova waan ɔ su nunnunmɛn i awlo’n i ɲin su. (1 Fam. 21:27-29) Asa ekun’n, Zeremin si kɛ Manase yoli sa tɛ trali Akabu. Sanngɛ kɛ Manase i sa tɛ’m be yoli i nsisɔ m’ɔ kacili i nzuɛn’n, Zoova yacili i wun sa kwlaa cɛli i. (2 Fam. 21:16, 17; 2 Nyo. 33:10-13) Ndɛ sɔ’m be ukali Zeremin naan w’a trɛ i awlɛn i janvuɛ’m be wun naan w’a si be aunnvuɛ kɛ Ɲanmiɛn liɛ’n sa.—Jue. 103:8, 9.\n15. ?Blɛ kun nun’n kɛ Bariki w’a fɛmɛn i ɲin w’a siemɛn i junman’n su kpa kun’n, wafa sɛ yɛ Zeremin trɛli i awlɛn kɛ Zoova sa-ɔ?\n15 Blɛ kun nun’n, Zeremin i fluwa klɛfuɛ Bariki w’a fɛmɛn i ɲin w’a siemɛn i i junman’n su kpa kun. ?Kɛ ɔ yoli sɔ’n, wafa sɛ yɛ Zeremin nin i be nantili-ɔ? Zeremin w’a kpliman w’a seman kɛ be timan janvuɛ kun. Sanngɛ ɔ ukɛli i. Yɛle kɛ ɔ kannin Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n kleli i. (Zer. 45:1-5) ?Ngue yɛ ndɛ sɔ’n kle e-ɔ?\nJanvuɛ kpa’m be yaci be wiengu wun sa cɛ. (An nian ndɛ kpɔlɛ 16 nun.)\n16. ?Kɛ nga Nyanndra Mun 17:9 fa kan’n sa’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e nin e niaan mun e afiɛn w’a mantan titi-ɔ?\n16 Fɔ o e kwlaa e nun. I sɔ’n ti’n, nán e se e niaan’m be kɛ be yo ninnge mun kɛ fɔ nunman be nun sa. Ɔ maan sɛ e nin aniaan kun e ti janvuɛ’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin e yo like kwlaa nga e kwla yo naan e afiɛn w’a mantan kpa titi’n. Sɛ e janvuɛ’n yo like wie m’ɔ timan su’n, maan e di i nanwlɛ e kle i. Kpɛkun e fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n e mɛn i afɔtuɛ. (Jue. 141:5) Sɛ ɔ yoli e sa wie’n, maan e yaci sa sɔ’n e cɛ i. Sɛ e yaci cɛli kusu’n, nán e bo su e di jɔlɛ kun. (An kanngan Nyanndra Mun 17:9 nun.) Mɛn’n i awieliɛ blɛ kekle nga nun’n, ɔ ti cinnjin kɛ e fa e ɲin e sie i e niaan’m be nzuɛn kpa’n su. Sɛ e yo sɔ’n, e nin be e afiɛn mántan kpa. I sɔ’n kusu ti cinnjin kpa andɛ. Afin ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, e janvuɛ sɔ mun yɛ bé wá súan e bo-ɔ.\n17. ?Wafa sɛ yɛ Zeremin kleli kɛ ɔ ti janvuɛ kun mɔ be kwla lafi i su blɛ kekle nun-ɔn?\n17 Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Zeremin kleli weiin kɛ ɔ ti janvuɛ kun mɔ be kwla lafi i su blɛ kekle nun-ɔn. Cɛn kun’n, Zeremin i kpɔfuɛ’m be waan bé kún i. I sɔ’n ti’n, be fɛ i yili i nzue gbo kun nun. Kɛ be yoli sɔ’n, Ebɛdi Melɛki ko deli i. Kɛ be kannin like nga Ebɛdi Melɛki yoli’n be kleli famiɛn’n i awlo lɔ sran dandan mun’n, be waan bé kún i. Kɛ Zeremin tili ndɛ sɔ’n, w’a semɛn i wun kɛ i janvuɛ’n kwla jran sa sɔ’n i ɲrun kekle naan ɔ timan cinnjin kɛ ɔ ukɛ i. Kannzɛ bɔbɔ ɔ o bisua lɔ blɛ sɔ’n nun’n, sanngɛ ɔ yoli maan be ko kannin Zoova i nuan ndɛ’n be kleli Ebɛdi Melɛki naan i sɔ’n wlɛ i fanngan.—Zer. 38:7-13; 39:15-18.\nJanvuɛ kpa’m be ti be wiengu wun ɲanman nun. (An nian ndɛ kpɔlɛ 18 nun.)\n18. ?Kɛ nga Nyanndra Mun 17:17 fa kan’n sa’n, sɛ sa o e janvuɛ wie su’n, ngue ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n18 Andɛ kusu’n, sa kekle sunman be tɔ e niaan wie’m be su. I wie yɛle asiɛ m’ɔ keje’n annzɛ alɛ’n. Kɛ i sɔ sa’m be ju’n, aniaan wie’m be sɔ aniaan nga sa tɔli be su’n be nun wie’m be nun be awlo lɔ. Wie’m be man be sa ti like be fa suan be bo. Sanngɛ like nga e kwlaa e kwla yo’n, yɛle kɛ e kwla srɛ Zoova kɛ ɔ uka e niaan sɔ mun. Wie liɛ’n, kɛ e ti i kɛ e niaan kun i sa sin w’a bubu i’n, e siman like trele nga é yó’n, annzɛ ndɛ trele nga é kán naan w’a wlɛ i fanngan’n. Kannzɛ ɔ ti sɔ bɔbɔ’n, sanngɛ ɔ le ninnge wie mɔ e kwla yo be-ɔ. I wie yɛle kɛ e kwla kɔ e niaan sɔ’n i wun kpɛkun sɛ ɔ su kɛn i klun ndɛ kle e’n, maan e sie e su kpa i nuan bo. Asa kusu’n, e kwla kanngan ndɛ mma kun m’ɔ wla e fanngan kpa’n i nun e kle i. (Eza. 50:4) Like ng’ɔ ti cinnjin kpa’n yɛle kɛ, kɛ e janvuɛ’m be sa mian’n e mian e ɲin e suan be bo.—An kanngan Nyanndra Mun 17:17 nun.\n19. ?Sɛ e nin aniaan mun e tra janvuɛ tankaan kpa andɛ’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n úka e e ɲrun lɔ-ɔ?\n19 Dɔ nga su’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin kpa naan e nin aniaan mun e afiɛn mantan kpa tra laa’n. Like nga ti yɛ i sɔ’n ti cinnjin’n, yɛle kɛ kɛ i blɛ’n wá jú’n, e kpɔfuɛ’m bé wá kúnndɛ kɛ bé sáci e afiɛn naan y’a lafiman e wiengu su kun. I sɔ yolɛ nun’n, bé wá búa e su ato wie mun. Sanngɛ sɛ e nin aniaan mun e ti janvuɛ naan e janvuɛ tralɛ sɔ’n ti tankaan kpa’n, like kwlaa nga e kpɔfuɛ sɔ’m bé wá yó’n, ɔ́ kpí ase. Yɛle kɛ be su kwlá yoman naan y’a yaci e niaan’m be klolɛ. Asa kusu’n, be su kwlá yoman naan e nin e niaan mun e janvuɛ’n saci. Afin janvuɛ nga e trali’n, ɔ timan le nɲɔn kun like.\n?WAFA SƐ YƐ NINNGE NGA’M BE KWLA YO NAAN E NIN ANIAAN MUN Y’A TRA JANVUƐ KPA-Ɔ?\nKɛ e kan e klun ndɛ e kle aniaan mun’n.\nKɛ e nin aniaan mun e bo jasin fɛ’n likawlɛ’n.\nKɛ e suan aniaan’m be bo blɛ kekle nun’n.\nKɛ mɛn’n i awieliɛ cɛn’n mántan koko’n, ɔ ti cinnjin kɛ e nin aniaan mun e afiɛn’n mantan kpa tra laa’n. Like suanlɛ nga nun’n, é wá kán sa ng’ɔ juli Zeremin su’n ɔ nin wafa nga e kwla niɛn i ajalɛ’n su’n be ndɛ. Kpɛkun é wá kán wafa nga janvuɛ nga e tra be andɛ’n, be kwla uka e blɛ kekle nun’n, i ndɛ wie.\nZeremi fluwa’n nun’n, nán wafa nga sa’m be suli be wun su be juli’n i su yɛ be niannin be klɛli ndɛ mun-ɔn.\nFOTO’M BE SU NDƐ’N: Foto’n kle sa ng’ɔ kwla ju “ɲrɛnnɛn dan’n” nun’n. Aniaan wie’m b’a yia aniaan kun i ninnge siewlɛ kun nun. Kɛ mɔ be ti janvuɛ’n ti’n, be wla be wiengu fanngan blɛ kekle sɔ’n nun. Kwlaa naan ɲrɛnnɛn dan’n w’a bo i bo’n, aniaan kunngba sɔ’m be yo like kwlaa nga be kwla yo naan be afiɛn w’a mantan kpa’n.


Amun ye an ti ke kannin sa men'n nuon. Klo b'o ô ôka su'n, o fiaman. Kusu bé soman kannin siémen se bô, sannge bé fa sié liké su nglô, nan o kpadya bé kwlaa nga bé ô sua lo'n bé nyrun. I kunngba nion, anh yô ke kannin sa swran'm bé nyrun, man bé wun amun nyôlie kpa'n nan bé manman amun Si b'o ô nyanmien su lo'n.\n Nanh an bu swran fo man Nyanmien bu amun fo. Fo kunngba nga an fa bu swran'n, ye Nyanmien wa fa bu amuon, ye liké kwlaa nga an sé ke, se swran yôo o ti kpa'n, i kunngba so'n ye Nyanmien wa sé amun ke an yôo. ?O yô se ye a wun wla'n b'o ô o niaan i nyin su'n sannge a wu'an dyanvle'n b'o ô o bobo o nyinma su nion? ?O yô se ye a sé o niaan ke: Dyran man n yi o nyin su wla'n, sannge dyanvle ô o bobo o nyin su nion? Dunman klôfue, yi dyanvle'n b'o ô o nyin su'n ka, nan a wun asé a yi o niaan'n i nyin su wla'n.\n Swran fi fa'a tannin sin ufle bo bé nian kpu'e lé'n ta'a trale nvuen nun, afin se bé fa ta nun so'n, oh tyuentyuenh tannin nvuenfue'n oh titih, ye i titile'n oh yôh te tra laa'n. Bé fa'a du vin lofle kusu gua'a kplô kôtôkun nvuen nun, se bé fa gua nun so'n, ke oh kétéh'n, kôtôkun'n kpukéh, oh satyih, ye du vin'n guah. Sannge bé fa du vin lofle'n gue kplô kôtôkun b'o ti ufle'n nun ye i nnyon'n ka leo.\n Ke Pharisifue'm (*f4*) bé tili'n, bé sé ke: Bian nga nenh i bobo fanngan nun ye o fuan asie usu muon, Béelzébul (*f7*) mmusu'm bé wléngbi'n, i dunman nun ye o fuan béo. Ke Jésus wuun bé akunndan'n o sé bé ke: Se famien kun i swran b'o sié bé'n bé bu bé wun nun'n, i men so'n satyi, ye klo annze awlô kwlaa bo bé bu nun'n o su kwla tyeman. Se Satan (*f6*) fuen i bobo wun'n, wuun wa bu i bobo wun nun. ?Oh yôh se ye oh kwlah sié i swran muon? ?Se n fuan asie usu mun Béelzébul dunman nun'n, wuun wan dunman nun ye amun mma'm bé kusu bé fuan béo? I so'n ti, bé ye bé wa di amun nde nion. Sannge se Nyanmien Wawe'n i dunman nun ye n fuan asie usu mun'n, wuun Nyanmien siéle'n wa tô amun wa. ?Ye kusu, se swran kun du'an mmua tyi'a swran wunmienfue'n, oh yôh se ye oh kwlah wlu i awlô'n nun fen i bô ninngé muon? San oh tyih swran so'n, nan wa kwla fen i bô ninngé'n. Swran ng'o nin min nu'an nun'n o ti n kpofue, ye swran ng'o nin min tienmen i nuan'n o trutru nun.\n Lé kunngba so'n Jésus fin awlô lo fitéli, o wa tran fete'n nuan le. Swran kpanngban kpa bé yiee i wun le, i so'n ti, o fu traan alié kun nun, ye swran'n kwlaa bé gua nzué kpa'n nuan le. O kan nde kpanngban klé bé nyanndra nun, o sé bé ke: Awié guafue kun oli awié guale. Ke oh sanndih'n, wié too atin mma'n nun, anunman'm bé wa dili. Wié kusu too akpue su. O fifii ndende kpa afin asie nu'an le kpa. Sannge ke wia'n bôh'n, o wonsonnin, o wuli, ndin bo wa nyenmen i wlawle kpa'n ti. Wié kusu too nduin mma'n nun, ke nduin buali'n, o trelii. Wié'm bé kusu bé too asie kpa su, bé wloli, tré kun wloo ya, kun wloo ablésien, ye kun kusu wloo ablasan. Man swran ng'o si fa sié'n, o fa sié. I sonnzonfue'm bé wunngéé i wun le, bé usee i ke: ?Nzu ti ye a ken nyanndra nun klé béo? Jésus sé bé ke: Amun ye bé yi Nyanmien siéle'n i wun akunndan bo swran wu'en i wle'n, i nglô kléé amuon, sannge bé nga'm bé lie'n, ba sié'e so. Afin swran ng'o le liké'n, i ye béh menh i wiéo, ye oh nyanh wié kpanngban, sannge ng'o le'a liké'n, kaan ng'o ô i sa nun bobo'n béh déh. I so'n ti ye n ken nyanndra nun klé bé nion, afin ke bé wuin'n, bé wunmen i wle. Ke bé yô so'n nde nga Ésaïe kannin'n o kpen su, o sé ke: «Amun wa ti kpa, sannge an su wu'en i wle lé. Amun wa nien kpa, sannge an su wunmen mlonmlon. Afin swran so'm ba tri, Ba bu bé su nun waka, ba muanmuan bé nyin Nan bé nyinma a wunmen, bé su a timan, Ba wunmen i wle, Ye ba sa'a bé sin min wun nan man yô'a bé dyuédyué.» Sannge amun lie'n, amun lie su ti yé, afin an wun asé, ye an ti sa! Nanwle, Nyanmien nuan idyofue nin swran nanwlefue kpanngban kpa bé klô ke béh wunh liké nga an wun bé ye'n, sannge ba wu'an bé, bé klô be béh tih nde nga an ti bé ye'n, sannge ba timan. I so'n ti, amun lie'n, anh tié awié guafue'n i wun nyanndra'n i bô. Ke bo swran kun ti Nyanmien siéle'n nde'n, b'o wunmen i wle'n, kpekuun Klunwifue'n o wa yô man nde ng'o tili'n o mlin i klun. I sofue'n ye o ti ke atin mma'm b'o awié'n toli nun nion. Akpue'n bo awié'n toli su'n yele swran ng'o ti Nyanmien nde'n bo i klun dyo su o fa su kpekun nion. Sannge wa nyanman ndin wlawle, o ti swran bo i awlen'n soman, ke afe'n nin yale kléle'n to i su Nyanmien nde'n ti'n, kpekuun o fité. Ye nduin'n bo awié'n toli nun'n, yele swran ng'o ti Nyanmien nde'n, sannge men'n nun ninngé'n i ngôkôe'n nin anyanbéun'n i klôle'n o tra Nyanmien nde'n, o man o yô'a kpa. Asie kpa nga kusu bo awié'n toli su'n, yele swran ng'o ti Nyanmien nde'n b'o wun i wle'n. O ti ke awié b'o yô yé'n sa, tré kun wlo ya, kun wlo ablésien, ye kun ékun wlo ablasan.\n O bu nyanndra ufle ékun kléé bé, o sé ke: Nyanmien siéle'n o fa swran kun b'o fa awié guee i fié'n su. Ke swran'm béh lafih'n, i kpofue'n bali, o wa gua awié'n nun awié idyré mma nan wa o. Ke awié'n fifili b'oh wloh'n, bé wunnin ke awié idyré so'n wô nun. Awlô bô kpen so'n i dyunman difue'm bé wa usee i ke: ?Baba, a guaman awié kpa o fié'n su? ?Nin fan ye awié idyré nga fin b'o dyuu fié'n su waa? O sé bé ke: N kpofue'n ye o wa fa guaa nuon. Ye i dyunman difue so'm bé use i ke: ?A klô ke é kô tutu bé bô? O sé bé ke: Tyetye, mon o tran le, se amun waan amunh tutuh bé'n, amunh tuh awié'n wié bô. Anh yatyi bé nnyon'n bé le mon o fa dyu awié kpele ble'n, se awié kpele'n dyu'n, nh séh awié kpefue mun ke, bé dun mmua kpe awié idyré'n bé tyityi fienfien bé wo nun, nan bé fa awié'n gua n tanngannin'n nun.\n O bu nyanndra ufle ékun kléé bé, o sé ke: Nyanmien siéle'n o fa trô bo bé flee moutarde'n (*f9*) bo swran kun fa guee i fié'n su. O ti kaan tra ninngé mma bo bé lua bé'n bé kwlaa, sannge ke o kô nyin'n, o yô dan tra trô'n kwlaa, ye o yô waka, o man anunman'm bé wa yô bé sua i sama'm bé su.\n O bu nyanndra kun ékun kléé bé, o sé ke: Nyanmien siéle'n o fa kpaun ayré bo bla kun fa guaa kpaun nzuen gla kun nin sin nun, nan i wunmuan'n wa wla. Jésus ken i kwlaa so'n kléé swran kpanngban so mun nyanndra nun, wa ka'an nde fi a klé'a bé b'o ti'a nyanndra nuon,\nNyanmien siéle'n o fa liké kpa kun bo bé fa fiaa fié kun su. Swran kun wunniin nan wa fa fia ékun. I fe b'o yôé'n ti'n o kô yô i sa nun ninngé'n kwlaa ate o fa tô fié so'n.\n Nyanmien siéle'n o fa aata difue kun b'o kunnde nennglenman kpakpa'n ékun. Ke o wuun i kpakpafue'n kun'n, o kô yôô i sa nun ninngé'n kwlaa ate fa tôô nennglenman so'n.\n Nyanmien siéle'n o fa lala kun bo bé gue dyénvié nun, o fa dyué wafawafa'n kwlaa'n ékun. Ke lala'n yi'n, bé tyuen ko tyéndyé'n su lo, bé tran asé, bé kpa kpakpafue'n gue gbôgbô nun, ye bé gue tetefue'n blô. Ke men'n i awiélie'n o wa yô soo. Ange'm béh bah, bé wa yi swran klunwifue mun nanwlefue'm bé nun, ye béh guah bé sin dan kpa'n nun, lo ye béh sunh béh dih bé dyé nion.\n Jésus flee swran mun, o sé bé ke: Anh sié amun su tié. Nanh liké nga swran di'n ye o satyi io, sannge liké ng'o ô swran klun lo'n i ye o satyi io. Ye i sonnzonfue'm bé wunngéé i wun le, bé use i ke: ?A si ke nde'n bo a kannin'n o yôô Pharisifue'm bé ngasi? O sé bé ke: Waka kwlaa bo nanh min Si b'o ô nyanmien su lo'n ye o tali'n, béh tuh i bô. Anh yatyi bé le, bé ti anyansifue bo bé tra bé wiéngu anyansifue kponman, se anyansifue kun tre i wiéngu anyansifue kponman'n, bé nnyon'n béh toh kunman nun. Pierre man nde'n su, o séé i ke: Tu nyanndra so'n i bô klé é. Ye Jésus sé ke: ?Amun kusu an wu'an sa wle? ?An si'a ke liké kwlaa bo swran di'n o ko i klun lo, i sin o ko i atin nun kowle'n nun? Sannge nde ng'o fin swran nuan fité'n o fin i awlen'n nun, liké ng'o satyi swran'n ye. Afin akunndan te'n, swran kunle'n, bla nin bian bé yi annze bé wun i bô kunndele'n, bla nin bian kunndele'n, awié'n, bé wiéngu suen tonle'n, swran wun nde kanle'n, i kwlaa so'n wô swran i awlen'n nun. Nian ninngé ng'o satyi swran'n ye, sannge se béh dih liké nan ba wunnzi'an bé sa'n i so'n satyi'a swran.\n Anh nian amun wun kpa, nanh amun yô ba kanngan nga bé ô ye'n bé nun kun finfin, afin nh kanh klé amun ke, bé ange'm bo bé ô nyanmien su lo'n bé nyin ta min Si b'o ô nyanmien su lo'n i nyrun tyen kwlaa. [Afin m bo n katyii Swran'n m baa bé nga bé mlinnin'n bé ti déle.] ?Se swran kun le bua ya, nan bé nun kun mlin'n, an bu'e i ke o yatyi ablangwlan-nin-ngwlan'n ôka'n su le o kô kunnde bé nun kun ng'o mlinnin'n? Nanwle, ke o kô wuin'n, i klun dyo i ti tra bé nun ablangwlan-nin-ngwlan nga ba mlinman'n. I kunngba nion, amun Si b'o ô nyanmien su lo'n o klô'a ke ba kanngan nga'm bé nun kun mlin.\n I so'n ti, Nyanmien siéle'n o fa famien kun b'o klô ke oh siésiéh kale b'o ô i nin i dyunman difue'm bé afien'n. Ke o bôô i bô'n, bé fa bian kun bo i talent (*f11*) akpi-blu ô i su'n blelii. Ke o le'a liké fi b'o fa tua kale so'n, i min'n sé ke bé yô i bobo, nin i yi, nin i mma mun, ye i bô ninngé'n kwlaa bé ate, bé fa tua kale so'n. Dyunman difue so'n o la kôndô i min'n bô séé i ke: Yatyi, guo o ya asé, man n tutu kale so'n kwlaa bleble lélé man o wié. Dyunman difue'n yôô i min'n i annvo, o yatyii i nun, nan wa yatyi kale so'n wa tyee. Ke dyunman difue so'n fitéh'n, o nin i wiéngu kun bo bé di dyunman kunngba'n bo i denier (*f10*) ya ô i su'n, bé yiali. O tre mieen i komin, o sé i ke: Tua n kale'n. I wiéngu'n kôtô i bô, o séé i ke: Yatyi, guo o ya asé, man n tutu kale so'n. Sannge i lie su, wa kpli'an su, o kô wle i bisua, lélé san o wié kale so'n tua. Ke i wiéngu'm bé wuun sa so'n, o yô bé ya dan kpa, nan ba kô kan nde so'n kwlaa ba klé bé min'n. Bé min'n flelii, o sé i ke: Swran tefue, ke a kpatali min'n, n yatyili o kale lie'n kwlaa tyeli o. ?Ke n sii wo aunnvue'n, o kusu, o kwla si'a o wiéngu'n i aunnvue wié? I min'n fee i wun ya, o man bé klé i nyrennen lélé san o wiéé i kale so'n kwlaa tua. Se an yatyi'a amun wiéngu'm bé sa bo bé yô amun'n tye'a bé amun klun-ufué su'n, ke min Si b'o ô nyanmien su lo'n o wa yô amun soo.\n Nyanmien siéle'n fa awlô bô kpen kun bo lé kun o dyaô nglemun ke oh kôh kunnde dyunman difue, nan bé kô di dyunman i raisin (*f12*) fié'n su. Ke o nin dyunman difue'm bé nen see lé kun denier (*f10*) kun su'n, o fa bé oo i raisin fié'n su lo. O fité nglemun wia nun, o wuun swran wié mun ékun, bé gua gua'n su bé le'a dyunman. O sé bé ke: Amun kusu anh wo n raisin fié'n su lo wié, ye sika ng'o ti i nuan su'n, nh fah man amun. Ye bé olio. O fité wia dyran o nin nnosua wia nun ékun o faa wié mun ékun. O fité nnosua nun ékun, o wuun wié mun bo bé gua le bé le'a dyunman, nan wa usa bé ke: ?Nzu ti ye ke alie tyen lalaa'n an gua wa bo an di'a dyunman? Ye bé waan: Swran fi a fa'a é. Ye o sé bé ke: Amun kusu, anh wo raisin fié'n su lo. Ke alie dyoli'n, raisin fié ifue'n fle i dyunman difue'm bé sukpen'n, o sé i ke: Fle dyunman difue mun, tua bé kale, bô i bô kasienfue'm bé su fa ko kliklifue'm bé su. Bé nga bé faa bé nnosua nun'n bé bali, bé tuaa bé denier (*f10*) kunngun. I sin bé nga bé faa bé klikii'n bé bali, bé bu ke bé lie'n o wa tra bé nga'm bé lie'n, sannge bé kusu bé nyaan denier kunngun. Ke bé nyeen i so'n, bé idyoo awlô bô kpen'n, bé sé ke: Bé nga bé ba kasien bo bé dii do kun'n, ye é bo é dii tyen ba wunmuan kun'n bo wia'n bô é bo nvuflé tu yé'n, é kale'n se! O sé bé nun kun ke: Dyanvue, man dimon o luflé mlonmlon. ?É nuan a se'a lé kun denier kun su? Fo o sika'n, nan ko. Nh tuah kasienfue'n ke n fa tua wo'n sa. ?N le'a atin ke n fa liké ng'o ti n lie'n yô o yaa? Ye Jésus sé ke: Bé nga bé ka sien'n, bé wa dun mmua, ye bé nga bé dun mmua'n, bé kusu bé wa ka sien.\n Anh tié. Bian kun le ba yasua nnyon, lé kun o kô sé kpenngbenfue'n ke: N wa, nde ko n raisin (*f12*) fié'n su lo. O sé i ke: N koman. I sin o bu akunndan nan wa o. Ye o oli i sinma'n i wun lo, nan wa kan nde kunngba'n wa kléé, ye i waan: Baba, nh koh, sannge wa oman. ?Ba nnyon so'n, ônin ye o yôô i si klun sa nion? Ye bé waan: Klikli nion. Ye Jésus sé bé ke: Nanwle, guabô sika défue nin téklé mmla'm béh dunh mmua fa bé wun man Nyanmien ke o sié bé amun nyrun. Afin Jean wa kléé amun atin ng'o ti kpa'n, amuan lafi'e i su. Sannge guabô sika défue nin téklé mmla'm bé lafili i su, ye amun bo an wunnin sa so'n, amuan katyi'a amun nzuen'n ke amunh lafih i su.\n Anh tié nyanndra kun ékun. Awlô bô kpen kun ô le, o dii raisin (*f12*) fié, o si i wun. O kpee raisin'n i nzué tyuenwle, ye o kplaan akpa fléiin kun, i sin o kunnde swran o fa fié'n wlaa bé sa nun, nan wa o nvlé wié nun. Ke raisin'n i tile mantannin'n, o sunmeen i swran mun raisin fié sunianfue'm bé sin ke bé kô fe i lie blee. Raisin fié sunianfue'm bé tree i swran mun, bé bôô kun, ye bé kuun kun, nan ba finfin bé nsan su'n yebue. O sunmeen i swran wié mun ékun bo bé sonnin kpa tra klikli lie mun, raisin fié sunianfue'm bé fa sa kunngba nga bé fa yôô bé. Ke o yôô so'n, i awiélie su, o sunmeen i bobo i wa'n bé wun lo, o sé ke: N wa'n lie'n, bé wa bui swran. Sannge ke raisin fié sunianfue'm bé wunnin i wa'n, bé sé bé wiéngu ke: I adya difue'n ye, anh bla man é kuin, nan é fe i ninngé mun. Bé tre fa oo raisin fié'n sin lo, nan ba kuin. ?Se fié ifue'n ba'n, an bu i ke o yô swran so'm bé se? Bé waan: Oh kunh swran tete so mun nyrennennennen, oh fah fié'n wla swran ufle'm bé sa nun, bo i tile ble'n nun oh nyanh su liké. Jésus usa bé ke: ?Nde nga bé klelii ke: «Yebue nga sua kplanfue'm bé yii blô'n, I ye wa katyi yebue kpa b'o tra sua'n i tyondyo'n i asé'n, I so'n fin é Min Nyanmien ye ke é wuin'n, o bô é nuan'n.» an nian kennge'en lé? I so'n ti, nh kanh klé amun ke, bé wa dé Nyanmien famien dile'n amun sa nun, béh fah man nvlé ufle bo bé wa yô sa kpa men. [Swran kwlaa ng'o to yebue so'n su'n, oh titih nun tritri, ye swran nga yebue so'n to i su'n oh kpotoh.] Ke Nyanmien nyrun dyranfue dandan nin Pharisifue'm (*f4*) bé tii nyanndra so mun'n, bé wuun i wle ke bé nde ye Jésus ken i so nion.\n Jésus bu nyanndra kun ékun kléé bé, o sé ke: Nyanmien siéle'n o fa famien kun b'o fa atonvle men i wa. O sunmeen i swran mun ke bé kô fle bé b'o yiaa bé atonvle'n bô'n, sannge bé klô'a ke bé ba. O sunmeen i swran ufle mun ékun, o sé bé ke: Anh kô sé bé nga n yiaa bé'n ke man wié yô, man kun n nannin nin n nnen lô'n, i kwlaa wa bé, anh bla atonvle'n bô. Sannge ba bu'a flele so'n i akunndan, bé oo bé liké'm bé yôle, wié oo i fié su, ye wié kusu oo i aata dile. Ye wié'm bé tre i swran so mun, bé yôô bé tete, nan ba kun bé. Famien'n faa ya dan kpa, o sunmeen i sôndya mun ke bé kô kun swran kunfue so mun, nan bé wo bé klo'n nun. Ye o sé i swran'm bé ke: Man wié atonvle fale ninngé'n yô, alie'n wa bé, sannge bé bo n yiaa bé'n ba baman. I so'n ti, anh wo anngonda'm bé su, swran kwlaa nga an wun bé'n, anh fle bé man bé bla atonvle'n bô. Ye i swran so'm bé faa atin'm bé suo, swran kwlaa nga nga bé wun bé'n, swran te ô, swran kpa ô, bé fle bé, nan swran'm ba yi sua nga bé fa atonvle nun'n. Ke famien'n wlu lo b'oh nianh bé b'o yiaa bé atonvle'n bô'n, o wuun swran kun le, wa wla'a trale nga bé fa ko atonvle bô'n wié. O use i ke: ?Dyanvue, o yô se ye a wla'a trale nga bé fa ko atonvle bô'n bo a wluu waa? Bian so'n wa uké'e i nuan. Ye famien'n sé i minnien'm bé ke: Anh tyi i sa nin i dya'n, anh yii guasu lo aôsin nun, bo lo ye bé sun bé di bé dyé'n. Ye Jésus sé ke: Bé fle bé nun kpanngban, sannge bé nun kaan sa ye bé fa béo.\n Anh fa sunnzun blofue aloma'n bé nian. Ke oh nyrenh, bo i nnya'n treh'n, an si ke munngun'n wa mantan. I kunngba nion, amun kusu ke an wun ninngé so'm bé kwlaa'n, man amun si ke m bo n katyii Swran'n min nin wa a mantan, n dyin anuan'n sin. Nanwle, swran nga bé ô le'n, bé su wiéman nan sa so'm ba yô. Nyanmien'n nin asie'n béh sinh, sannge min nde'n i ble'n su si'an lé.\n ?Swran kpa nanwlefue b'o si ngwlele'n bo i min'n fe sié i swran'm bé su ke o man bé alie ble ng'o ti i nuan su'n i su'n, yele wan? Dyunman difue nga ke i min'n bah'n o di i dyunman so'n, i lie su ti yé! Nanwle, o wa fe i ninngé'n kwlaa wle i sa nun. Sannge se o ti dyunman difue b'o ti'a nanwlefue b'o bu akunndan ke i min'n i bale'n wa tye, nan o to i wiéngu dyunman difue'm bé su o bô bé, o nin nzanbôefue mun bé di bé non'n, dyunman difue so'n i min'n oh bah tyen nga i nyin nu'en i bale'n su kun'n, nin do ng'o si'a ke i su ye o ba'n. Oh kpekpeh i nun, oh feh wle dunman klôfue'm bé nun, kan bé sun bé di bé dyé lo'n.\n I ble so'n nun Nyanmien siéle'n oh yôh ke talua blu bo bé faa bé kannin mun ke béh kôh kpa yasua kun b'o su wa fa atonvle'n i atin'n sa. Bé nun nnun bé ti sinnglinfue, ye nnun bé ti ngwlelefue. Sinnglinfue'm bé faa bé kannin'n, sannge ba fe'e i nzué a tra'a nun. Sannge ngwlelefue'm bé faa bé kannin mun, ye bé gue i nzué'n wié liké wié nun traa nun. Ke yasua so'n tyeli b'o baman'n, lafile'n fa bé kwlaa, nan ba lafi. Ke lika'n buu nun'n, swran wié kpan séé ke: Anh nian, bian'n su ba, anh fité kô kpe i atin. Talua so'm bé kwlaa bé dyaôli, nan ba yô bé kannin'm bé kpa. Sinnglinfue'm bé sé ngwlelefue'm bé ke: Anh man é amun kannin nzué'n wié, é kannin lie'm bé su nuan. Ngwlelefue'm bé sé bé ke: É bu'e ke o dyu é nin amun, o man anh wo kan bé yô i ate lo'n, anh kô tô bé lie. Ke béh koh i tôle'n ye bian'n dyuu leo, bé nga bé buabuaa bé wun'n bé nin bian'n bé wluu kan bé fa atonvle'n lo'n, nan ba tô anuan'n nun. Ke o tye louun kan'n ye talua nga'm bé balio, bé sé ke: Ndya, Ndya tiké é anuan! Sannge o sé bé ke: Nanwle, n si'a amun. Ye Jésus sé bé ke: I so'n ti, anh tran minnde, afin an si'a tyen'n nin do'n.\n O wa yô ke bian kun bo ke o wa ko lika'n, o flee i swran mun, o fe i ninngé'n kwlaa wlaa bé sa nun'n sa. O maan kan talent (*f11*) nnun, o maan kun nnyon, ye o maan kun ékun kun, ke swran kun i wunmien'n fa ti dyu'n sa, ye o olio. Ke o yôô so'n, nga bé meen i talent nnun'n o fa kô dii aata, nan wa nyan su nnun. I kunngba'n nga bé meen i talent nnyon'n o nyaan nnyon uka su. Nga kusu bo bé meen i kun'n o kô kpe kunman, o fe i min'n i sika'n fiaa nun. Ke o tyee kpa'n, swran so'm bé min'n bali, o fle bé ke bé bla man bé bu sika b'o maan bé'n i akunndan. Nga b'o meen i talent nnun'n, o fa nnun ékun bali, o sé ke: Baba, a maan min talent nnun, nian, man nyan nnun ékun. I min'n sé i ke: O ti kpa. A ti swran kpa, a ti nanwlefue, liké kaan nga n fa mannin wo'n, a yôli i kpa, i so'n ti, n kusu nh foh o sié liké dan su. Bla man é ablé. Nga b'o meen i nnyon'n, i kusu bali, o sé ke: Baba, a maan min talent nnyon, nian, man nyan nnyon ékun. I min'n sé i ke: O ti kpa. A ti swran kpa, a ti nanwlefue, liké kaan nga n fa mannin wo'n a yôli i kpa, i so'n ti, nh foh o sié liké dan su. Bla man é si ablé. I sin nga b'o meen i kun'n bali, o sé ke: Baba, n si ke a ti swran bo i liké yôle yô ya, lika nga a gua'a awié le'n, a kpa awié le, ye a isa awié bo nanh wo ye a bôli'n. Sre kuun min o wun, nan man fa o talent'n man kô wle i asé, nian, o sika'n ye, dé. I min'n sé i ke: A ti swran te, a ti fuenfue, a sé ke, lika nga man gua'a awié le'n, n kpe awié le, ye n isa awié bo nanh min ye m bôli'n. ?B'o li a si so'n, se o ti ke a fa n sika'n kô maan sika siéfue mun'n, ke n sa n sin bali'n, bo nh kôh fa'n, wuun n nya'an su nvasue? I so'n ti, anh dé talent kun ng'o ô i sa nun'n, anh fa uka swran ng'o le talent blu'n i lie'n su. Afin swran ng'o le liké'n ye béh menh i wiéo, ye oh nyanh kpanngban, sannge swran ng'o le'a liké'n, kaan ng'o ô i sa nun'n, béh déh. Ye n swran b'o ô ye'n b'o le'a nyankô'n, anh fe i guasu lo aôsin'n nun, kan bé sun bé di bé dyé lo'n.


Drɛwɩ (Actes) 9 YRENT - Tʋ zɩɛ -a man te Saul -ko tian - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 8 Drɛwɩ (Actes) 10\nDrɛwɩ (Actes) 9\nFɛ nɛn e drɛ 'lɔɔ, ɛn Saul sɔɔnla Zozi -sru "bɛ\n1Tʋ zɩɛ -a man te Saul -ko tian 'tɛ 'padɩ -a Minsan -srunɔn da, te e -ko o -tɛɛdɩ -a. Ɛn Saul -kʋ Bali -pannɔn 'tazan va, 2'nan 'e 'fluba nɛn e -si -nɔan 'yrɛ -e 'e -wla Zuif 'nɔn 'le cin yɩ 'kɔn nɛn Damas bɛ -a -ji bɛ -a -nɔn 'yrɛ. Saul "ta -ko 'nan -e 'e 'sia lɩmɔn 'lee 'klɔnmɔn nɛn o 'ta wʋla Minsan -sru "bɛ, -e 'e o "kuun -e 'e 'ta waa Zeruzalɛm.\n3E Damas si 'sia e ya -kʋnan, e "ta bɔa 'fla 'bɔ "srɔn "kogo 'nun tɔɔn 'tɛ 'san -tʋ bii laji, ɛn e -sɛn "da. 4Saul -tria "tra, ɛn e wei -tʋ 'man, te 'bɛ ve -yrɛ 'nan: «Saul, Saul, -mɛ "le "wɛan i 'tɛ "paa 'an da?»\n5Ɛn Saul "e -yrɛ 'nan: «'An 'san, -tɩ nɛn 'yia?»\nƐn Minsan wɩɩ "man 'nan: «'An 'bɔ Zozi nɛn i 'tɛ "paa 'an da bɛ, maan nɛn. 6'I 'wluan lou, 'i 'kʋ 'fla. -Te i 'bɔla 'nan nun bɛ, 'wɩ nɛn kɔ 'i drɛ bɛ, waa ve 'yiɛ.»\n7Minnun nɛn o cɩ -kʋnan 'o 'vale Saul nun -a bɛ, 'wɩ ciɩla o da, wa'a -kɔlalɛ 'wɩdɩ -a dɩ, "o wei 'bɔ maan, 'pian wa'a min -tʋ ye dɩ. 8Saul wluan, -a yiɛ a 'e 'lɛ 'sʋdɩ, 'pian te ya'a fɛnan ye dɩ. Waa 'kun 'e 'pɛ -man, ɛn o -kʋ -a Damas. 9E yi drɛ yaaga te ya'a fɛnan ye dɩ, ya'a 'yi mlian dɩ, ɛn ya'a fɛ ble dɩ.\n10Te Zozi -sruzan -tʋ a Damas, waa laabo Anania, Minsan 'wɩ tin 'ba -yrɛ "le nyrinvla -zʋ. Yaa laabʋ Anania, ɛn Anania "e -yrɛ 'nan: «Minsan, maan nɛn 'gʋ.»\n11Ɛn Minsan "e -yrɛ 'nan: «'I 'wluan, 'i 'kʋ 'fla yei "si nɛn 'e 'sʋdɩ "ji tɩglɩ 'labɛ -a da, 'i 'kʋ Zudazi -le "kɔnnɛn. Min -tʋ nɛn waa laabo Saul bɛ e ya Bali trʋ 'banan 'nan nun. Saul zɩɛ, e "sia 'fla nɛn waa laabo Tars bɛ -a da. 12Te Saul 'bɔ "e min -tʋ nɛn waa laabo Anania bɛ -a ye "nyian "le nyrinvla zʋ e wla, ɛn 'e 'pɛ 'pla "da 'nan -e -a yiɛ 'e 'lɛ 'sʋ.»\n13Ɛn Anania "e 'nan: «Minsan, 'tɛ nɛn yaa 'pa 'i -srunɔn da Zeruzalɛm bɛ, maan 'man min "kaga "da. 14Ɛn Bali -pannɔn 'tanɔn 'si -nɔn -yrɛ 'nan, minnun pɛɛnɔn nɛn o Bali trʋ "baa 'i 'tɔ da bɛ, 'e o "kuun.»\n15-A -nan nɛn Minsan "e Anania lɛ 'nan: «'I 'kʋ! -Yɛɛ cɩ 'nan, 'an 'bɔ mɛɛn min 'labɛ -a 'si "va 'nan -e 'e 'mɛn 'nyranman 'pa, 'dʋ -e 'an 'tɔ 'e bɔla 'ji 'lɛglɔn nun 'lɛ, 'lee mingɔnnɛn nun 'lɛ 'lee Izraɛl 'nɔn 'lɛ. 16Zɩ e -taa 'e yra yɩlɛ -e 'an 'tɔ 'e fuila "man "bɛ, 'an 'bɔ 'bɛ -kɔɔnman -yrɛ.»\n17Tɔɔn ɛn Anania -kʋ. Zɩ e 'bɔla "kɔnnɛn "bɛ, 'e 'pɛ 'pla Saul da, ɛn e 'nan: «'An "bʋɩ Saul, te i ya -tanan -sia, Minsan Zozi nɛn 'e 'fli kɔɔn 'yiɛ bɛ, yaan 'pa 'sia 'nan -e 'i yiɛ 'e 'lɛ 'sʋ, 'nan -e 'i 'kɔn 'i fadɩ Bali lei 'saun 'a.» 18'Nun tɔɔn, fɛ -tʋ 'si Saul yiɛ da "le pɔnɛn fɛɛ 'zʋ, e -fɔla, ɛn -a yiɛ 'lɛ 'sʋ. Saul wluan lou, ɛn waa -batize drɛ. 19Zɩ e -nyan bɛ, e fɛnun blɩ, ɛn -a "koe "tɔ 'e da.\nSaul Bali -le 'wɩ 'vɩ Damas\nE yi "fli yaa drɛ Zozi -srunɔn nɛn Damas bɛ o va. 20Tɔɔn ɛn e Zozi 'le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ 'sia minnun lɛ Zuif 'nɔn 'le cin yɩ 'kuin 'nan Zozi bɛ, Bali -pɩ nɛn. 21Minnun pɛɛnɔn nɛn waa ye -a vɩnan bɛ 'wɩ o "kaan, te waa ve 'nan: «Min 'labɛ, -yɛɛ minnun nɛn o Bali trʋ "baa Zozi 'tɔ da Zeruzalɛm bɛ, o tɛɛ te e 'tɛ "paa o da 'gʋ, ɛn e -ta "nyian Zozinɔn "kuunlɛ 'gʋ, ɛn e -kʋ waa Bali -pannɔn 'tanɔn lɛ. E drɛ 'kɔ, ɛn -yɛɛ 'wɩ zɩɛ -a ve?» 22'Pian te Saul -ko Zozi 'le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ -a minnun lɛ 'kpa tɩglɩ. 'Wɩ nɛn Saul -a ve zɩɛ, Zuif 'nɔn nɛn Damas bɛ e o klɩ 'a, ɛn wa'a -kɔlalɛ -a -zi -fɔdɩ -a dɩ. Yaa -ci -kɔɔnman -wlɛ 'wein 'nan Zozi 'bɛ cɩ min 'sizan 'wɩ 'ji -a.\n23Zɩ -a -nan 'mɔn 'trilii bɛ, ɛn Zuif 'nɔn 'o cin wei -ci 'man 'nan 'o -tɛ. 24'Pian -wee 'wɩ nɛn waa 'pla "da "bɛ, Saul -a 'man. O Saul man -pɛnnan bodrun funnin -klɔn -yrɛ "nɛn 'nan -e 'o -tɛ. 25-Yee "wɛan -pei -tʋ man, Saul -srunɔn Saul 'si, ɛn waa sɔɔnla 'fla man -klɔn -sru saannɛn 'ji.\nSaul 'li 'e da Zeruzalɛm\n26Zɩ Saul 'bɔla Zeruzalɛm bɛ, ɛn e ya "vale 'e -fɔa Zozi -srunɔn 'va. 'Pian o pɛɛnɔn "klanman -yrɔ, kɔɔ wa'a yi 'tɛala "da 'nan Zozi -sruzan nɛn dɩ. 27-A -nan nɛn Barnaba -a 'kun, ɛn e -kʋ -a Zozi 'le 'pasianɔn 'va, ɛn zɩ Minsan 'e 'fli -kɔɔn Saul lɛ -sia bɛ, 'lee 'wɩ nɛn yaa 'vɩ -yrɛ "bɛ, Barnaba -a 'vɩ -wlɛ. Ɛn zɩ Saul Zozi 'le 'wɩ 'nɔnnɔn 'vɩ 'wein Damas bɛ, Barnaba -a 'vɩ "nyian -wlɛ. 28-A -nan nɛn Saul -fɔ o va, o ciɩ waa Zeruzalɛm fɛ pɛɛnɔn 'nan, te e 'wɩ 'nɔnnɔn ve minnun lɛ 'wein Minsan 'tɔ da. 29Saul 'wɩ 'vɩ Zuif 'nɔn nɛn o Grɛk wei -fɔa "bɛ -wlɛ, ɛn o -sa -fɔ waa. 'Pian minnun zɩɛ waa -wɛɛ "man 'nan 'o -tɛa. 30-A "bʋɩ Zozinɔn 'wɩ zɩɛ -a 'man, ɛn o -kʋ Saul -a Sezare 'fla, ɛn o -yrɛ 'nan 'e 'kʋ Tars.\nPiɛri min -srandɩ beli\n31-A -nan nɛn -leglizinun nɛn Zude 'lee Galile 'lee Samari 'lɛglɔn 'ji bɛ, o man flin, ɛn o -tɔ 'plɛblɛ. O 'yra -tɛa Minsan 'man, ɛn o 'ta wʋla -a -sru tɩglɩ. Bali lei 'saun 'pa o va, ɛn -leglizi -ji 'nɔn drɛ "kaga.\n32Piɛri a ciɩnan 'fla pɛɛnɔn zɩɛ -a da. Yi -tʋ da, ɛn e 'bɔla minnun nɛn Zozi 'le vɛ -a Lida 'fla bɛ o va. 33Ɛn e 'bɔ min -srandɩ "tra "tʋ nɛn waa laabo Ene bɛ -a man 'e nyinnandɩ -saa da. E yra "tra -a -nan lɛ 'sɔra nɛn 'gʋ. 34Ɛn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «Zozi Crizi 'i beli, 'i 'wluan lou 'i 'bɔ 'a -e 'i 'yie nyinnan "davɛ plin.» 'Nun tɔɔn ɛn e wluan lou. 35Lida 'nɔn pɛɛnɔn 'lee minnun pɛɛnɔn nɛn o -nyɛanla Sarɔn fɛnan pɛblɛ da bɛ, zɩ o min zɩɛ -a 'yɩ te e 'ta wo bɛ, ɛn 'o 'fli -nɔn Minsan lɛ.\nDɔrka -ka, ɛn Piɛri -a fʋʋ\n36Lɩmɔn -tʋ a Zozi 'va, e ya 'fla nɛn waa laabo Zope bɛ -a da. Lɩ zɩɛ -a 'tɔ nɛn Tabita, ɛn -te 'bɛ "cɛɛ dɩ Dɔrka. 'Tɔ zɩɛ -a -ci nɛn Grɛk wei -ji «srʋ». Lɩ zɩɛ, e "yi "dra min pɛɛnɔn lɛ, te e "paa 'yalɛ -tɛnɔn 'va. 37Tʋ nɛn te Piɛri a Lida bɛ -a man, lɩ zɩɛ e -tria -cɛ -a, e -ka. Zɩ o cɛɛn -a -srudɩ man bɛ, ɛn o -kʋ -a 'palɛa 'kɔn "bʋ "tʋ -ji 'kɔn 'ta lou. 38Lida 'fla a Zope 'fla "srɔn "kogo, ɛn Zozi -srunɔn -a 'man 'e 'cɛn, 'nan Piɛri a Lida. -A -nan nɛn o min "fli 'pa 'sia 'nan 'o 'kʋ -a trʋ 'ba, 'nan 'o vɩ -yrɛ 'nan 'e 'ta 'o 'va 'trɛlɛ.\n39Zɩ o 'bɔ Piɛri man bɛ, waa 'vɩ -yrɛ, 'nun tɔɔn ɛn 'o 'vale waa o -kʋ. Zɩ o 'bɔla 'nan nun bɛ, ɛn o -kʋ Piɛri -a 'kɔn "bʋ "ji lou. Lɩmɔnnun pɛɛnɔn nɛn o -sran -ka 'o da bɛ, o pli Piɛri man te o -wua, ɛn o Tabita -le -tralɛ 'lee -yee sɔnun nɛn yaa drɛ te o ya waa bɛ, -a kɔɔn -yrɛ.\n40Ɛn Piɛri min pɛɛnɔn 'sɛn bei, 'e "po sɔɔnla, ɛn e Bali trʋ 'ba. Tɔɔn 'e yra -tɔ min pa zɩɛ -a da, ɛn e -yrɛ 'nan: «Tabita, 'i 'wluan lou.» Ɛn 'e yiɛ 'lɛ 'sʋ. Zɩ e Piɛri 'yɩ bɛ, ɛn e -nyran lou. 41Piɛri 'e 'pɛ -nɔn -yrɛ, ɛn yaa wluan lou, ɛn e -calenun 'lee Zozinɔn -mienun laabʋ. -A -nan nɛn e lɩ zɩɛ -a kɔɔn -wlɛ 'e 'belidɩ. 42Zɩ Zope 'nɔn "kaga 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn o -mienun yi -tɛradɩ 'sia Minsan da. 43Piɛri -fʋ Zope 'fla tʋ "wɛnnɛn 'a. E -fʋ min -tʋ nɛn waa laabo Simɔn bɛ -a va. Simɔn zɩɛ e -jeliba 'kɔlɛ dra.


?Alɛ nga sran’m be kun be andɛ’n—be ti like kpa?\nWafa nga Ɲanmiɛn bu alɛ kunlɛ’n andɛ’n\nAndɛ’n, sran’m be kle be wiengu ɲrɛnnɛn. Yɛ sran kpanngban be sun flɛ Ɲanmiɛn titi kɛ ɔ de be. Sanngɛ, be ɲanman defuɛ. ?Ɲanmiɛn timan be srɛlɛ’n ti ɔ? ?Be nga andɛ be nin be kpɔfuɛ’m be kun alɛ’n, Ɲanmiɛn jran be sin?\nKɛ Armagedɔn alɛ’n ko wie’n, sran’m be su kunman alɛ mlɔnmlɔn kun.\nƝanmiɛn wun afɛ ng’ɔ o mɛn’n nun’n. Yɛ ɔ́ wá fɛ́ i wun ajalɛ. I sɔ’n ti, kannzɛ e wun ɲrɛnnɛn’n, sanngɛ maan e gua e wla ase. (Jue Mun 72:13, 14) Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ be ‘mɔ be wun nyrɛnnɛn’n, bé ɲán be ti.’ ?Yɛ blɛ benin yɛ bé ɲán be ti ɔ? I waan: “Kɛ e Min Jésus wá yí i wun nglo’n, b’ɔ nin i anz’m bɔ be lɛ fanngan dan’n, bé fín nyanmiɛn su lɔ bé jrá’n, yɛ ɔ́ yó i sɔ-ɔ. [...] Ɔ́ tú be nga be si-man Nyanmiɛn’n nin be nga be fa-man e Min Jésus i jasin fɛ’n su’n be fɔ.” (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 1:7, 8) Blɛ sɔ’n mɔ Zezi wá kún alɛ ɔ́ yí i wun nglo’n, Biblu’n flɛ i kɛ “Anannganman Nyanmiɛn b’ɔ kwla like kwlaa yo’n i cɛn dan’n.” Ɔ flɛ alɛ sɔ’n i ekun kɛ Armagedɔn.—Sa Nglo Yilɛ 16:14, 16.\nAlɛ sɔ’n, nán klɔ sran mun yɛ bé kún ɔn. Sanngɛ, Ɲanmiɛn maan i Wa Zezi Klist nin anzi mɔ be le fanngan dan’n, be nin klunwifuɛ’m bé kún. Kpɛkun, bé kwlá klunwifuɛ mun. Ɔ maan, be su kleman sran fi i ɲrɛnnɛn kun.—Ezai 11:4; Sa Nglo Yilɛ 19:11-16.\nWafa nga Ɲanmiɛn buli alɛ kunlɛ laa’n, i kunngba’n yɛ ɔ te bu i andɛ ɔ. Yɛle kɛ, ɔ kun alɛ naan sran’m be yaci be wiengu’m be ɲrɛnnɛn klelɛ. Sanngɛ, sa’m be kle kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ kle sran ng’ɔ fata kɛ ɔ kun alɛ’n, ɔ nin blɛ ng’ɔ fata kɛ be kun alɛ’n niɔn. Ɲanmiɛn w’a fa ajalɛ kɛ klunwifuɛ mɔ be kle be wiengu’m be ɲrɛnnɛn’n, ɔ nin bé kún naan ɔ́ tú i klunngbɔ be su. I Wa Zezi Klist yɛ ɔ nin bé kún alɛ sɔ’n niɔn. I sɔ’n kle kɛ, alɛ nga sran’m be kun be andɛ’n, wie fi timan Ɲanmiɛn klun su.\nMaan e fa sa kun i sunnzun ase. Sran kun nin i niaan bé dí utre’n, be si nunman lɛ. Be tu ngondi’n lele, kpɛkun be jran kan. Be flɛ be si’n i telefɔnun nun. Kun se i kɛ i niaan’n, ɔ su kunndɛ i ndɛnngan. Kun’n kusu se i kɛ i niaan kun’n, ɔ su yo i tɛtɛ. Be tinuntinun be kunndɛ kɛ be si’n jran be sin. Sanngɛ, be si’n se be kɛ be yaci ngondi tulɛ naan sɛ ɔ ba’n, nn w’a siesie be afiɛn. Be minndɛ kan. Kpɛkun, b’a bo ngondi’n i tulɛ bo ekun. Kɛ be si’n bali’n, w’a jranman be nun wie fi sin. Sanngɛ, ɔ tuli be fɔ. Afin, be ɲin w’a yimɛn i.\nAndɛ’n, kɛ nvlenvle’m bé kún alɛ’n, be tinuntinun be srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ jran be sin. Sanngɛ, Ɲanmiɛn jranman be nun wie fi sin. Afin, Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Sɛ sran yo amun tɛ’n, nán an yo i wie.” Ɔ se ekun kɛ: “Nán amun se kɛ amun bɔbɔ amún tú amun klunngbɔ’n.” (Rɔmfuɛ Mun 12:17, 19) Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ sran’m be “tran diin” be minndɛ i naan i bɔbɔ ɔ tu klunngbɔ’n Armagedɔn alɛ’n nun. (Jue Mun 37:7) Kɛ sran’m be bɔbɔ be jaso be kun alɛ’n, Ɲanmiɛn klun jɔman be wun. Afin, kɛ be yo sɔ’n, Ɲanmiɛn wun kɛ b’a fa be wun b’a sunnzun i. Ɔ maan, Armagedɔn alɛ’n nun’n, Ɲanmiɛn wá fɛ́ i ya’n gúa nvlenvle’m be nunfuɛ’m be su. Yɛ bé wún kɛ, kɛ ɔ “fɛ i lele b’ɔ́ fá jú mɛn’n i awieliɛ lɔ’n, w’a yo maan alɛ kunlɛ’n w’a wie.” (Jue Mun 46:9; Ezai 34:2) Kɛ Armagedɔn alɛ’n ko wie’n, sran’m be su kunman alɛ mlɔnmlɔn kun.\nJunman nga Ɲanmiɛn Sielɛ’n wá dí’n, i kun yɛle kɛ ɔ́ wá yó maan alɛ kunlɛ’n wíe. Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ sɛ bé srɛ́ Ɲanmiɛn’n, be se kɛ: “Maan ɔ sielɛ blɛ’n ju, maan e bɔ e wo asiɛ’n su wa’n e yo ɔ klun sa kɛ be bɔ be o nyanmiɛn su lɔ’n be yo’n sa.” (Matie 6:10) Ɲanmiɛn Sielɛ’n ti’n, alɛ kunlɛ’n su tranman lɛ kun. Klunwifuɛ mɔ be kun alɛ’n, be su tranman lɛ kun wie. * (Jue Mun 37:9, 10, 14, 15) I sɔ’n ti’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i blɛ’n ju ndɛndɛ.—2 Piɛr 3:13.\n?Cɛn benin ko naan Ɲanmiɛn w’a yi sran’m be su afɛ’n? Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ e o mɛn’n ‘i bue nuan.’ (2 Timote 3:1-5) * Ɔ maan, ɔ ka kan’n, Zezi mɔ Ɲanmiɛn sieli i Famiɛn’n ɔ́ wá kún Armagedɔn alɛ’n naan sran’m be ɲan be ti.\nKɛ nga e fa wunnin i sa’n, “be nga be fa-man e Min Jésus i jasin fɛ’n su’n,” be yɛ Zezi núnnún be Armagedɔn alɛ’n nun ɔn. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 1:8) Sanngɛ, Ɲanmiɛn kunndɛman kɛ sran kun sa wu. Ɔ kunndɛman kɛ klunwifuɛ bɔbɔ’n, ɔ wu. (Ezekiɛl 33:11) Ɔ “klo-man kɛ sran kun sa mlin” Armagedɔn alɛ’n nun. I sɔ’n ti’n, ɔ sunmɛn i sufuɛ mun kɛ be bo e Min Zezi i jasin fɛ’n “mɛn wunmuan’n nun naan sran’n kwlaa be ti.” I sin naan mɛn i awieliɛ’n w’a ju. (2 Piɛr 3:8, 9; Matie 24:14; 1 Timote 2:3, 4) Jasin fɛ’n mɔ Zoova i Lalofuɛ’m be bo i asiɛ wunmuan’n su ti’n, sran’m be kwla si Ɲanmiɛn. Yɛ be kwla fa Zezi i jasin fɛ’n su. Ɔ maan, blɛ mɔ be su kunman alɛ mlɔnmlɔn kun’n, ɔ́ yó be ɲrun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 Like nga sran’m be sro i tɛ kpa mɔ yɛle wie’n, ɔ su tranman lɛ kun mlɔnmlɔn.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Sɛ a kunndɛ kɛ á sí nun ekun’n, nian fluwa ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ? i ndɛ tre 9 nun. Zoova i Lalofuɛ mun yɛ be yili ɔ.


Yo maan ɔ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n yo tankaan | Sulafilɛ Kpafuɛ’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Féroïen Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hongrois Hébreu Icibemba Igbo Iloko Indonésien Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Kwangali Kwanyama Langue des signes américaine Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes italienne Langue des signes mexicaine Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Lhukonzo Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Marathi Maya Mixe Mongol Mooré Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Nias Norvégien Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Roumain Russe Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Venda Vietnamien Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\n“Be nga be lafi Nyanmiɛn su’n, bɔ be tra be anwlɛn bɔ maan be nyan like nga i waan ɔ́ fá mán be’n, an nian be liɛ’n su yo.”—EBRE MUN 6:12.\n1, 2. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e lafi Ɲanmiɛn su andɛ ɔ? An fa sunnzun ase kun be yiyi nun.\nƝANMIƐN SULAFILƐ’N ti nzuɛn klanman kpa kun. Asa ekun’n ɔ ti cinnjin kpa kɛ e yi nzuɛn sɔ’n i nglo. Afin sɛ e lafiman Ɲanmiɛn su’n, ɔ nin i fata kɛ ndɛndɛ kpa e kunndɛ i wun ajalɛ. Sɛ kusu e lafi Ɲanmiɛn su’n, maan e nian e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n su ndɛndɛ kpa, naan e tɛ i kɛ be fa ta ba sa. ?Ngue ti ɔ?\n2 Maan ɔ yo e kɛ e su nanti aawlɛ flɛnnɛn dan kun nun sa. Nzue we kun e kpa. Ɔ maan sɛ e ɲan nzue kan’n, é síe i kpa. Yɛ é nɔ́n i kanngan lele é jú lika nga e su kɔ’n. I kunngba’n, sɛ é kwlá sé’n, Ɲanmiɛn ninnge’n be nun’n, sran’m be o aawlɛ flɛnnɛn’n nun andɛ. Ɲanmiɛn sulafilɛ mɔ e kwla fa sunnzun nzue’n, sɛ y’a nianman nun kpa y’a sɛsɛmɛn i’n, ɔ kwla fi e sa. Wafa kunngba nga sɛ e leman nzue’n, ɔ́ yó kekle mán e’n, sɛ e lafiman Ɲanmiɛn su’n, e nin Zoova e afiɛn’n kwlá sɛman.—Rɔm. 1:17.\n3. ?Ngue yɛ Zoova fali e ɲin sieli su naan e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo’n w’a wla ase kpa ɔ? ?Ninnge nɲɔn benin yɛ ɔ fata kɛ e wla kpɛn su ɔ?\n3 Zoova si kɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti e nnana kpa. Ɔ si kɛ andɛ ɔ timan pɔpɔ manman e kɛ e lafi i su e guɛ i ti nin i bo. I sɔ’n ti yɛ ɔ fali e ɲin sieli i sran wie’m be ajalɛ’n su naan e nian su e yo ɔ. Zoova maan akoto Pɔlu klɛli i kɛ: “Be nga be lafi Nyanmiɛn su’n, bɔ be tra be anwlɛn bɔ maan be nyan like nga i waan ɔ́ fá mán be’n, an nian be liɛ’n su yo.” (Ebr. 6:12) I sɔ’n ti Zoova i anuannzɛ’n wla e fanngan kɛ yasua nin bla nga be lafili Ɲanmiɛn su’n, mɔ be kannin be ndɛ fluwa nga nun’n, e wla e wun ase e nian be liɛ’n su e yo. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo i siɛn’n niɔn? Maan e wla kpɛn ninnge nɲɔn su: (1) ɔ fata kɛ e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo’n wla ase kpa. (2) like nga e wla o su kɛ é ɲɛ́n i’n, nán maan e ɲin kpa su le.\n4. ?Wafa sɛ yɛ Satan kle kɛ ɔ kloman mlɔnmlɔn kɛ e lafi Ɲanmiɛn su ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e sa sin bubu e ɔ?\n4 Maan e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo’n wla ase kpa titi. Satan kloman mlɔnmlɔn kɛ e lafi Ɲanmiɛn su. Mɛn’n i siefuɛ sɔ’n yoli maan Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti kekle man mɛn nunfuɛ mun. E wunmiɛn’n jumɛn i liɛ’n nun. ?Kɛ m’ɔ ti sɔ’n ti’n é sé kɛ e wla e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo ase’n ɔ ɔ yoman ye? Ɔ si’ɛ mlɔnmlɔn. Sran kwlaa nga ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ láfi Ɲanmiɛn su sakpasakpa’n, Zoova ti i janvuɛ dan kpa. Ɔ wla e fanngan kɛ, kɛ m’ɔ jin e sin ti’n, e kwla jran kekle Satan i ɲrun, naan ɔ́ wánndi e bɔbɔ. (Zak 4:7) Sɛ cɛn kwlaa’n, e fa blɛ e wla e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo ase kpa’n, é kwlá jrán kekle Satan i ɲrun. ?Wafa se yɛ e kwla yo i sɔ ɔ?\n5. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun yasua nin bla nga be kan be ndɛ’n, be kwla lafili Ɲanmiɛn su ɔ? Amun yiyi nun.\n5 Kɛ nga e fa wunnin i sa’n, yasua nin bla nga be lafili Ɲanmiɛn su’n, be nin i sɔ’n finman be nin klun. Be mɛn dilɛ’n kleli weiin kɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti like kun mɔ Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo ɔ. (Gal. 5:22, 23) Be srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ uka be, yɛ Zoova kusu tɛli be srɛlɛ’n su, ɔ maan be Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo’n wlali ase kpa. Maan e nian be liɛ’n su yo, nán e wla fi su le kɛ sran kwlaa nga ɔ srɛ Ɲanmiɛn mɔ i sin’n ɔ yo i nuan su sa’n, Zoova fɛ i wawɛ’n mɛn i. (Lik 11:13) Like cinnjin kpafuɛ nga e kwla yo’n yɛle ngalɛ’n.\n6. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun sran’m be su like suanlɛ’n kwla yo e ye ɔ?\n6 Sran nga be lafi Ɲanmiɛn su’n, be nun kaan sa be ndɛ yɛ e kɛnnin i fluwa nga nun ɔn. Be nun sunman kpa wie mun ekun be o lɛ. (An kanngan Ebre Mun 11:32 nun.) Be kwlaa ngalɛ’n, ɔ le sran kun nin i nzuɛn kpa kun m’ɔ yili i nglo mɔ e kwla fa e ɲin sie su e like suanlɛ’n nun ɔn. Sɛ e kanngan be su ndɛ’m be nun sa ngbɛn e guɛ i lɔ’n, naan e buman su akunndan’n, e bɔbɔ e Ɲanmiɛn sulafilɛ liɛ’n, i bo’n su kwlá wlaman ase kpa. Sɛ e wla kpɛn su titi kɛ yasua nin bla nga be kan be ndɛ Biblu’n nun’n, fɔ o be nun naan be ‘ti sran kɛ e sa’n,’ be ajalɛ’m bé yó like jrɛiin e ɲrun. (Zak 5:17) Kɛ kekle kɛ e liɛ’n sa’n tɔli be su’n, wafa nga be wun fa yoli be’n, aunnvuɛ su e kwla bu i akunndan e nian.\n7-9. (a) ?Sɛ ɔ ti kɛ Zoova i sufuɛ laa’m be ɲannin atin be suli Ɲanmiɛn e blɛ liɛ’n nun’n, nn wafa sɛ yɛ be wun yoli be ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e yo ninnge nga be man e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i wunmiɛn ɔn?\n7 E kusu ajalɛ nga e fa’n ɔ nin ninnge nga e yo be’n, be man e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i wunmiɛn kpa. I kwlaa yoli o, “sɛ sran kun se kɛ ɔ lafi Nyanmiɛn su bɔ be wun-mɛn i sɔ i nzuɛn’n nun’n, wuun i Nyanmiɛn sulafilɛ’n ti ngbɛn.” (Zak 2:26) Sɛ ɔ ti kɛ yasua nin bla nga e kannin be ndɛ lɛ’n, yɛ Zoova fali junman nga ɔ fa man e andɛ’n wlali be sa nun’n, amun nian wafa nga bé dí su aklunjuɛ ɔ!\n8 I wie yɛle Abraamu liɛ’n. Ɔ suli Zoova aawlɛ flɛnnɛn nun lɔ tɛ yiwlɛ lika mɔ be fa yɛbuɛ be kplannin’n i su. ?Sanngɛ sɛ ɔ ti kɛ be seli i kɛ ɔ nin i wiengu Ɲanmiɛn sufuɛ mun bé kwlá sú Zoova Ɲanmiɛn Sielɛ Sua klanman kun nun, ɔ nin aɲia dandan wie’m be bo naan bé yíyí nda nga Ɲanmiɛn tali be’n m’ɔ “wunnin be mmua lɔ’n,” be nun klé i’n, wafa sɛ yɛ i wun yó i ɔ? (An kanngan Ebre Mun 11:13 nun.) ?Yɛ Eli li? Ɔ dili Ɲanmiɛn i junman’n famiɛn bla Zezabɛli i blɛ su. Sanngɛ sɛ ɔ ti kɛ be seli i kɛ nán Baali i sufuɛ’m be nunnunlɛ’n yɛ ɔ ti i junman niɔn, naan ɔ nin i fata kɛ ɔ ko nian sran’m be osu naan ɔ bo fɔnvɔlɛ jasin kun kle be’n, nn wafa sɛ i wun yó i ɔ? Nanwlɛ, se ɔ ti kɛ Biblu’n nun yasua nin bla sɔ’m be wo lɛ andɛ sa’n, nn awunblibliɛ yɛ bé fá sú Zoova ɔ.\n9 I sɔ’n ti’n, maan e yo ninnge nga e kwla yo naan e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i bo w’a wla ase kpa titi’n. Sɛ e yo sɔ’n, é yó kɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ nga be kannin be ndɛ Ɲanmiɛn ndɛ’n nun sa. Kɛ nga e fa kɛnnin i fluwa’n i su fitilɛ nun’n sa’n, e nin be e afiɛn’n wá mántan kɛ sran kun nin janvuɛ sa. Kpɛkun e janvuɛ tralɛ sɔ’n ɔ́ wá dan kpa ekun e ɲrun lɔ.\n10. ?Aklunjuɛ benin yɛ é dí i mɛn klanman’n nun ɔn?\n10 Nán maan like nga e wla o su kɛ é ɲɛ́n i’n, ɔ fi e ɲin le. Yasua nin bla nga be suli Ɲanmiɛn sɔ’n, be fali be ɲin sieli i like nga be wla o su kɛ bé ɲɛ́n i’n su. Ɔ maan i sɔ’n wlali be fanngan kpa. ?Kɛ amun yo i sɔ wie ɔ? Kɛ “sran kpa mun [...] bé cɛ́n,” mɔ Ɲanmiɛn i sufuɛ sɔ’m bé wá sá be sin nguan nun’n, mɔ amún wá wún be’n, amun nian aklunjuɛ nga amún wá dí ɔ. (An kanngan Sa Nga Be Yoli’n 24:15 nun.) ?Kosan benin yɛ amun kunndɛ kɛ amún fá úsa be ɔ?\n11, 12. ?Mɛn uflɛ’n nun’n, kosan benin yɛ amún úsa (a) Abɛli (b) Nowe (c) Abraamu (d) Riti (e) Abigaili ɔ nin (f) Ɛstɛli ɔ?\n11 ?Sɛ amun nin Abɛli be yia’n, amun wun blíblí amun kɛ amún úsɛ i si nin i nin be su ndɛ? ?Annzɛ amún úsɛ i sɛ ɔ nin anzi nga be nian Ɲanmiɛn i ninnge’m be su’n mɔ be sie Edɛni fie’n i atin’n, be ijɔli o? ?Yɛ kɛ ɔ yoli sɔ’n, be tɛli i su? ?Yɛ Nowe li? Amún kwlá úsɛ i kɛ: “?A sroli sran jajraajra mun? ?I nun mɔ a o mmeli’n nun lɔ’n, wafa sɛ yɛ a niannin nnɛn kwlaa ngalɛ’n be lika ɔ?” Sɛ amun nin Abraamu be yia’n, amún kwlá úsɛ i kɛ: “A kwla wunnin Sɛmu? ?Wan yɛ ɔ kleli ɔ Zoova i su like ɔ? ?Iri klɔ’n su lɔ jasolɛ’n yoli kekle mannin wɔ?”\n12 I wafa kunngba’n, kosan nga amun kunndɛ kɛ amún fá úsa Ɲanmiɛn sufuɛ bla nga bé sá be sin nguan nun’n, amun bu be akunndan nian. Amún kwlá úsa Riti kɛ: “?Ngue yɛ ɔ suli ɔ bo mɔ a kacili Zoova i sufuɛ ɔ?” yɛ Abigaili liɛ’n, amún kwlá úsɛ i kɛ: “?Kɛ á kó sé Nabali kɛ a ukali Davidi’n, srɛ kunnin wɔ?” Asa ekun amun kwla usa Ɛstɛli kɛ: “?Kɛ a nin Mardose, amun wun ndɛ nga be kɛnnin i Biblu’n nun’n ɔ wieli’n, i sin’n, ngue yɛ amun yoli ɔ?”\n13. (a) ?Kosan benin yɛ be nga be sali be sin nguan nun’n, bé kwlá úsa amun ɔn? (b) ?Kɛ amun si kɛ amun nin laa Ɲanmiɛn sufuɛ nanwlɛfuɛ mun bé wá yía’n, amun wun yo amun sɛ?\n13 Nanwlɛ, Ɲanmiɛn sufuɛ yasua nin bla sɔ mun be kusu be le kosan wie mɔ bé fá úsa amun ɔn. Amun nian kɛ amun wun blibli amun kɛ amún kán mɛn’n i awieliɛ blɛ’n ɔ nin wafa nga Zoova yrali i nvle’n su blɛ kekle nun’n, be su ndɛ mun klé be ɔ! Ɔ́ wá yó be fɛ kpa kɛ be suan wafa nga Zoova yiali i nda kwlaa nga ɔ tali’n be nuan’n. Mɛn uflɛ’n nun’n, nán Ɲanmiɛn i sufuɛ nga be kan be ndɛ Biblu’n nun’n be akunndan ngbɛn sa yɛ é bú ɔ. E nin be é trán Mɛn klanman’n nun. I sɔ’n ti’n, like kwlaa nga amun kwla yo i dɔ nga su naan sran sɔ’m b’a yo kɛ sran jrɛiin sa amun ɲrun’n, nán amun yaci i yolɛ. Amun lafi Ɲanmiɛn su kɛ be sa titi. Maan amun nin be su Zoova kɛ amun janvuɛ kpa mun sa tititi!\nAmun lafi Ɲanmiɛn su kɛ be sa—Fluwa’n i atabo\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n Amun lafi Ɲanmiɛn su kɛ be sa