KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Digor Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mongol Mooré Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Navajo Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Rarotongan Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\n?A KWLA kanngan Biblu nga be klɛli i lalafuɛ Ebre nun’n, i nun? E bumɛn i sɔ. Atrɛkpa’n, a nin a wunmɛn i sɔ Biblu’n i wie le bɔbɔ. Sanngɛ, lalafuɛ nun fluwa sifuɛ dan kun o lɛ’n, be flɛ i kɛ Eliasi Itɛli. Ɔ yili Biblu nɲɔn Ebre aniɛn’n nun. Sɛ a si junman sɔ m’ɔ dili’n i su ndɛ’n, á bú wɔ Biblu’n i like cinnjin kpa.\nBe wuli Eliasi Itɛli afuɛ 1553 nun klɔ kaan kun su. Be flɛ klɔ sɔ’n kɛ Gelizi. Klɔ sɔ’n wo andɛ Alemaɲin nin Polɔɲin nin Repibliki Cɛki be aɲialiɛ’n su. Klɔ nga be flɛ i kɛ Jena i Inivɛsite’n nun lɔ yɛ Eliasi Itɛli suannin Ebre nin Aram aniɛn’n niɔn. Kɛ ɔ ɲannin afuɛ 24, ɔ kleli suklu klɔ nga be flɛ i kɛ Laisiki’n i su lɔ. Yɛ ɔ kleli sran mun Ebre’n i kanlɛ. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ kplannin suklu kun klɔ nga be flɛ i kɛ Nunrɛnbɛgi’n i su lɔ. Suklu ba nga be kɔ lɔ’n, kɛ be di afuɛ nnan cɛ’n, be kwla kan Ebre nin Glɛki’n, nin Latɛn nin Alemaɲin’n. Blɛ sɔ nun’n, be kwlá yomɛn i sɔ liɛ’n suklu annzɛ inivɛsite uflɛ fi nun.\n“I BIBLU’N TI KLANMAN DAN”\nNdɛ ng’ɔ klɛ Biblu nga Itɛli yili i Ebre aniɛn’n nun’n i bui’n su afuɛ 1587 nun’n.\nAfuɛ 1587 nun’n, Eliasi Itɛli yili Biblu’n i bue nga be flɛ i kɛ Aɛnguɛ laa’n, Ebre aniɛn’n nun. Ndɛ ng’ɔ fa klɛli su’n yɛle Derekh ha-Kodesh. I bo yɛle kɛ “Atin B’ɔ Ti Ngunmin’n.” Ɔ fali ndɛ sɔ’n Ezai 35:8 nun. Wafa ng’ɔ klɛli ndɛ mma mun’n, ɔ yo ɲɛnmɛn dan. I sɔ’n ti, sran’m be se kɛ Biblu’n sɔ’n ti klanman dan. Sanngɛ, like nga ti yɛ Biblu sɔ’n yo ɲɛnmɛn dan’n yɛle kɛ, suklu ba nga be o Inivɛsite’n be kwla fa suan Ebre’n i kanlɛ kpa.\nBiblu nga Eliasi Itɛli yili i Ebre nun’n, ɔ yoli sran’m be ye dan. Afin laa’n, sɛ sran kun waan ɔ́ kánngan Biblu’n nun Ebre aniɛn’n nun’n, like nɲɔn kle i yalɛ. I klikli’n yɛle kɛ fluwa mma nga be fa klɛ ndɛ mun’n, sran sunman be siman be kanngan. I nɲɔn su’n, wafa nga be klɛli ndɛ mma mun’n ti’n, be wunman ndɛ’m be bo. I wie yɛle Ebre nun ndɛ mma נפשׁ (ne’phesh). I bo’n yɛle kɛ “nguan.” Ezekiɛl ndɛ tre 18 i mma 4 nun’n, kɛ bé klɛ́ ndɛ mma sɔ’n, be bo i bo nin fluwa mma ה (ha). Ɔ maan, be klɛ i kɛ הנפשׁ (han·ne’phesh). I bo’n yɛle kɛ “nguan’n.” Sɛ b’a yiyiman nun b’a kleman sran kun laa’n, ɔ kwla bu i kɛ Ebre nun ndɛ mma הנפשׁ (han·ne’phesh) nin ndɛ mma נפשׁ (ne’phesh) be timan kun mlɔnmlɔn.\nEliasi Itɛli liɛ’n, ɔ fali ajalɛ kun naan i suklu mma’m b’a wun Ebre nun ndɛ mma’m be wlɛ kpa. Yɛle kɛ, ɔ yoli maan ndɛ mma cinnjin kwlaa be fiteli tuun kpa trali fluwa mma nga be fa bo ndɛ mma sɔ’m be klɛlɛ bo, annzɛ be fa guɛ i bo’n. Ɔ maan, like suanfuɛ’m be wun Ebre nun ndɛ’m be bo. Yɛ be kwla suan Ebre’n i kanlɛ. Like kunngba’n yɛ be nga be yili Biblu nga be flɛ i kɛ Les Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau (avec notes et références) be yoli-ɔ. Yɛle kɛ, be tuli ndɛ wie’m be bo, ndɛ’m be ja ngua lɔ. Kpɛkun, be klɛ ndɛ cinnjin’n i tuun kpa. Foto ng’ɔ o yɛ’n, ɔ kle wafa nga Eliasi Itɛli klɛli ndɛ ng’ɔ o Ezekiɛl 18:4 nun’n i Ebre nun’n, ɔ nin wafa nga Biblu Les Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau nun be klɛli Biblu’n nun ndɛ mma sɔ’n i ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun’n.\nƆ YILI BIBLU’N I BUE NGA BE FLƐ I KƐ “AENGUƐ UFLƐ’N” EBRE NUN\nEliasi Itɛli yili Biblu’n i bue nga be flɛ i kɛ Aenguɛ uflɛ’n wie. Ɔ fiteli afuɛ 1599 nun Nunrɛnbɛgi lɔ. Yɛ be klɛli i nun ndɛ’n aniɛn 12 nun. Ɔ maan kɛ bé kán Biblu sɔ’n i ndɛ’n, be se kɛ Nunrɛnbɛgi lɔ fluwa mɔ be klɛli i aniɛn kpanngban nun’n. Eliasi Itɛli kunndɛli kɛ Ebre aniɛn’n tran aniɛn 12 sɔ’m be nun wie. Sanngɛ, ɔ seli kɛ sɛ ɔ bo i ɲin ase kunndɛ i sɔ fluwa’n, ɔ́ sáci i sika’n ngbɛn. Ɔ su ɲanman wie. * I sɔ’n ti’n, ɔ kacili Biblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n (Aenguɛ uflɛ’n), i Ebre nun. Ɔ boli i ɲin ase dili junman sɔ’n. W’a diman junman uflɛ fi kun. Ɔ maan, ɔ dili afuɛ kun naan w’a wie i di.\nBiblu’n i bue nga be flɛ i kɛ Aenguɛ uflɛ mɔ Eliasi Itɛli kacili i Ebre aniɛn’n nun’n, ɔ yoli sran’m be ye wie. Be flɛ fluwa sifuɛ kun m’ɔ ti Ebre aniɛn’n i kpa’n kɛ Franzi Delici. Afuɛ 1891 nun’n, ɔ seli kɛ junman mɔ Eliasi dili’n, ɔ kleli kɛ Klistfuɛ’m be nun’n, ɔ ti Ebre aniɛn’n i kpa. Lele nin andɛ’n, fluwa sɔ’n te yo sran’m be ye. Afin ndɛ ng’ɔ klɛli be’n, be ti su sɛsɛsɛ.\nBIBLU SƆ’N YOLI SRAN’M BE YE Ɔ CƐLI KPA\nB’a yoman Biblu mɔ Eliasi Itɛli yili be’n be atɛ kpa naan b’a se kɛ ɔ fa ɲɛnnin i wun. Sanngɛ, ɔ dili junman cinnjin kpa. Yɛ ɔ yoli sran’m be ye ɔ cɛli kpa. I wie yɛle Aenguɛ uflɛ m’ɔ kacili i Ebre nun’n. Bian kun mɔ be flɛ i kɛ Wiliamun Robɛrsɔnun’n, ɔ siesieli i nun ndɛ wie’m be ye kpa. Kpɛkun, ɔ fiteli afuɛ 1661 nun. Afuɛ 1798 nun’n, bian kun o lɛ be flɛ i kɛ Risali Kadiki. Ɔ siesieli i nun ndɛ wie’m be ye kpa wie ekun. Eliasi Itɛli niannin Glɛki’n su kpa yɛ ɔ kaci ndɛ mun Ebre nun-ɔn. I wie yɛle Glɛki nun ndɛ mma Kyʹri·os (e Min), nin The·osʹ (Ɲanmiɛn). Sɛ ndɛ’n fin Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Ebre nun’n i nun’n, annzɛ ɔ wun kɛ Zoova i ndɛ yɛ be su kan’n, ɔ klɛ Zoova i dunman’n (יהוה, JHVH) sie i lɛ. Be nga be kaci Aenguɛ uflɛ aniɛn’m be nun’n, be nun sunman be klɛman Ɲanmiɛn dunman’n. Sanngɛ Eliasi Itɛli liɛ’n, ɔ kleli kɛ ɔ fata kɛ Ɲanmiɛn dunman’n tran Biblu’n i bue nga be flɛ i kɛ Aenguɛ uflɛ’n i nun.\nBlɛ kwlaa nga á kánngan Biblu’n i bue nga be flɛ i kɛ Aenguɛ uflɛ’n nun’n, sɛ a wun Ɲanmiɛn i dunman Zoova Biblu’n i bue nga be flɛ i kɛ Aenguɛ uflɛ’n nun’n, maan ɔ wla kpɛn Eliasi Itɛli nin Biblu ng’ɔ yili be Ebre aniɛn nun’n be su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 Sran wie’m be dun mmua kacili Biblu’n i bue nga be flɛ i kɛ Aenguɛ uflɛ’n, i Ebre nun. Be flɛ be nun kun kɛ Simɔn Atumanɔsu. Ɔ fin klɔ nga be flɛ i kɛ Bizantinin su. Ɔ dili junman sɔ’n afuɛ kɔe 1360 nun. Be flɛ kun ekun kɛ Ɔsuvaldi Sekɛninfusu. Ɔ fin Alemaɲin. Yɛ ɔ dili i junman’n afuɛ kɔe 1565 nun. Sanngɛ, be fluwa sɔ’m b’a fiteman le, yɛ andɛ be wunman be osu.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Filemɔn 1\n1 'An 'bɔ Pɔl bɛ, Zozi Crizi -le 'nyranman 'padɩ man nɛn an ya -pʋ 'kuin. Mɛɛn 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ 'kʋ 'vale -kaa "bʋɩ Zozizan Timote -a.\nKʋa crɛn -tɛ 'i 'bɔ Filemɔn lɛ. I ya 'kʋe min 'kpa -a, ɛn i Bali -le 'nyranman "paa "le 'kʋe 'wɩ 'zʋ. Kʋi 'tɔ bo. 2 Ɛn e ya "nyian -kaa "blu Zozizan Apia -le vɛ -a, kʋa 'tɔ bo. Ɛn e ya "nyian Azip nɛn e cɩ -kuli -tʋwli zɩɛ -a man "le 'kʋe 'wɩ 'zʋ bɛ, -yee vɛ -a. Kʋa 'tɔ bo. Ɛn e ya "nyian Zozinɔn nɛn 'o cin ye 'i 'bɔ Filemɔn -le 'kuin bɛ, -wee vɛ -a. Kʋ 'o 'tɔ bo.\n3 -Kaa "tɩ Bali 'lee -kaa san Zozi Crizi 'o 'wee "yi 'lee 'wee -fʋdɩ -trɔɔ -nɔn 'cɛɛ.\nPɔl Bali trʋ 'ba Filemɔn lɛ\n4 Filemɔn, -te an ya Bali trʋ 'banan 'yiɛ bɛ, tʋ pɛɛnɔn man te an Bali muo -fɔa. 5 Kɔɔ 'yie yi -tɛradɩ Minsan Zozi da, 'lee 'yie Zozinɔn yɩdɩ "yi "bɛ, -a 'wɩ -sɛanla 'an da 'gʋ. 6 -Yee "wɛan -te an ya Bali trʋ 'banan bɛ, maan laabo -yrɔ 'nan, 'yie yi -tɛradɩ Zozi da bɛ 'yei "koe "tɔ 'i da 'padɩ -a Zozinɔn 'va. "Yi 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn o drɛ -cee vɛ -a -kaa drɛ Crizi -le vɛ -a -le "wɛan bɛ, 'i -kɔnnɛn "yɩ! 7 'An "bʋɩ Zozizan, 'yie min yɩdɩ "yi "nɛn yia drɛ ɛn Zozinɔn 'ci yra "tra "bɛ, e ci "nran -nɔn 'mɛn -dan, ɛn yaan "koe "tɔ 'an da.\nPɔl Filemɔn -le nɔan 'li 'e da -yrɛ\n8 Filemɔn, 'wɩ nɛn kɔ 'i drɛ bɛ, Crizi -a -si -nɔn 'mɛn -e 'an 'tɔ 'i man -sa -a, 'nan 'i drɛ. 9 'Pian min yɩdɩ "yi "le "wɛan bɛ, toba -ji nɛn an -ciala. 'An 'bɔ Pɔl bɛ, an drɛ ceje, ɛn 'bɛ nɛn 'gʋɛ Zozi Crizi -le 'nyranman 'padɩ man nɛn an ya -pʋ 'kuin 'gʋ. -Yee "wɛan 'i 'wɩ 'mɛn toba 'gʋɛ -a man! 10 Toba zɩɛ -nyrɛn 'yie nɔan Onezi -le 'wɩ 'a. -Pʋ 'kuin 'gʋ nɛn an Zozi 'le 'wɩ 'vɩ -yrɛ, ɛn e wɩɩ "man. E drɛ 'siɛn "le 'an 'pɔn -ji nɛn -le 'wɩ 'zʋ. 11 'Wɩ 'kpa, maan -tɔa 'nan, 'e tɛdɛ bɛ Onezi 'wɩ 'wlidɩ drɛ 'yiɛ. 'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, e drɛ min nɛn e -kɔlaman e "paa 'kʋ 'va 'kpa bɛ -a.\n12 E drɛ 'siɛn "le 'nan 'an 'man mɛn -tʋ -le 'wɩ 'zʋ. An "ta -a lia 'e da 'yiɛ. 13 'Bɛ nɛn an ya -pʋ 'kuin Zozi Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ man 'gʋɛ, an ya "vale 'e 'fʋ 'an "srɔn 'gʋ, te e "paa 'an 'va "le yiɛ cɩ -a drɛnan. 14 'Pian an 'ka "vale 'nan 'an 'wɩ zɩɛ -a dra, te yiɛ "cɛɛ -si -nɔn 'mɛn dɩ. An ya "vale 'nan, -te i "ta 'wɩ "yi "dra 'mɛn bɛ, 'e 'si 'i 'bɔ 'a, 'pian te 'e drɛ 'nan 'an 'tɔ 'i man -sa -a dɩ.\n15 -A -mie dra bɛ, Onezi -tɛ -ji 'i 'lɔ tʋ "wɛnnɛn 'a 'nan, -e 'lʋ nɛn e "ta -a wo bɛ, 'e 'fʋ 'i 'va 'li "fo "le vɛ -a. 16 Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, 'bɛ nɛn 'gʋɛ Onezi 'ka "nyian 'i 'lɔ "le nɔan "tun "le 'wɩ 'zʋ dɩ. 'Pian -a "yi "mlian min lɔ nɔan da, kɔɔ e drɛ 'siɛn 'i "bʋɩ Zozizan nɛn yia ye "yi "bɛ -a. Onezi -nan wɩ a 'an man 'kpa tɩglɩ, 'pian maan -wɛɛman 'nan 'yie vɛ 'e 'ciɩla "da! Kɔɔ 'i 'lɔ min nɛn ɛn e drɛ "nyian 'i "bʋɩ Zozizan 'tʋ -a.\n17 An ya 'i "bʋɩ Zozizan 'tʋ -a, mɛin trʋ "baa 'nan Onezi "ta "lo "bɛ, 'i 'kun 'i 'pɛ "fli "a, "le zɩ yia dra paan 'mɛn bɛ -yee 'wɩ 'zʋ! 18 'Wɩ oo 'wɩ nɛn yaa drɛ 'yiɛ bɛ, 'yian 'pɛn -a! Ɛn te 'yie fiɛn nɛn "da oo, 'yian 'pɛn -a! 19 'Wɩ nɛn an "ta 'bɛ ve 'yiɛ 'gʋɛ, mɛɛn 'bɛ crɛn -tɛa 'an 'fli -a. Maan ve 'yiɛ 'nan, maan 'lɛji bɔala 'yiɛ. 'Pian -a -cin 'e 'kɔn "yie 'ji 'nan, 'mɛn fiɛn a 'i da "nyian, kɔɔ 'mɛn "wɛan nɛn i 'belidɩ 'yɩ.\n20 'An "bʋɩ Zozizan, mɛin trʋ "baa 'nan, 'wɩ "yi "nɛn maan laabʋ 'i 'lɔ bɛ 'i drɛ Minsan 'tɔ 'ji. Kʋ ya Zozinɔn 'a, -yee "wɛan 'i yra 'si, 'i 'ci "nrandɩ -nɔn 'mɛn 'wɩ zɩɛ -a drɛdɩ -a. 21 An 'fluba 'gʋɛ -a crɛn -tɛ 'yiɛ, kɔɔ an yi -tɛala 'i da 'nan, 'wɩ nɛn maan laabo 'i 'lɔ bɛ yia dra. 'Wɩ 'kpa, maan -tɔa 'nan, i -taa -a drɛlɛ e -ciala "da.\n22 'Wɩ nɛn 'bɛ cɩ 'an 'bɔ 'le vɛ -a bɛ, -nyrɛn 'gʋ. Maan laabo 'i 'lɔ 'nan 'i 'kɔn "bʋ "tʋ man drɛ 'an nyinnan -a, kɔɔ -a -cin a 'an 'ji 'nan, 'cee Bali trʋ 'badɩ -le "wɛan bɛ, Bali "we "man -e 'o 'si 'an man, te an "ta "lo 'ka 'va nun.\n23 Epafra "e 'nan, 'yei 'tɔ bo. Zozi Crizi -le 'nyranman 'padɩ -le "wɛan kʋɛ cɩ -a -pʋ 'kuin 'gʋ. 24 Mark 'lee Ariza 'lee Dema 'lee Luk nɛn, o "paa 'an 'va Bali -le 'nyranman 'panan bɛ, o 'nan, 'wei 'tɔ bo.\n25 Minsan Zozi Crizi -le "yi 'e 'kɔn 'ka pɛɛnɔn 'va!


Biblu’n nun ndɛ: Be su finfin Etiɛni i yɛbuɛ - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nSRAN nga ɔ koto wa yɛ’n, be flɛ i Etiɛni. Ɔ ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ kpa kun. Sanngɛ amun nian like nga be su yo i siɛn’n! Sran ngalɛ’m be su fa yɛbuɛ dandan wie’m be finfin i. ?Ngue ti yɛ be kpɔ Etiɛni dan sɔ lele mɔ be yo i sa kain sɔ’n niɔn? Amun e nian sa ti mɔ be yo i sɔ’n.\nƝanmiɛn maan Etiɛni yoli abonuan sa mun. I sɔ’n timan sran wie’m be klun su, ɔ maan nanwlɛ ndɛ nga Etiɛni kan kle sran mun’n, be nin i be sili su akplowa. Sanngɛ Ɲanmiɛn mannin Etiɛni i ngwlɛlɛ yɛ ɔ yiyili nun weiin kɛ i kpɔfuɛ’m be kle gblɛ like. I sɔ’n kunnin be ya dan kpa. I sɔ’n ti’n, be trɛli i yɛ be seli nvlefuɛ mun kɛ be wa tɔn i suɛn.\nƝanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’n usɛli i kɛ: ‘?Sa sɔ’n yoli sɔ sakpa?’ Biblu’n nun ndɛ’n yɛ Etiɛni fa tɛli i kosan’n su klanman ɔn. I atabo’n su’n, ɔ kannin wafa nga sran tɛ’m be fa kpɔli Zoova i nuan ijɔfuɛ mun m’ɔ finman andɛ’n, i ndɛ. Kpɛkun, ɔ ukali su kɛ: ‘Amun ti kɛ sran sɔ mun sa. Amun kunnin Zezi m’ɔ ti Ɲanmiɛn i sufuɛ’n, yɛ amun a faman Ɲanmiɛn i mmla’n su.’\nI sɔ’n yoli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun, ɔ nin mmla klefuɛ mun, ɔ nin Sadisefuɛ mun be ya dan kpa! Be trili. Sanngɛ Etiɛni mɛnnin i ti’n su yɛ ɔ seli kɛ: ‘An nian! N wun ɲanmiɛn su lɔ kɛ ɔ ti tikewa, yɛ Zezi jin Ɲanmiɛn i fama su.’ I sɔ’n ti’n, be tanninnin be su’n, be kpannin kekle kpa, yɛ be kwlaa be tɔli Etiɛni su ɔ. Be trɛli i yɛ be cuɛnnin ɔli klɔ’n i sin lɔ ɔ.\nKlɔ’n i sin lɔ’n, be yili be tralɛ’n mannin gbanflɛn kun kɛ ɔ tra nun. Be flɛ i Sɔlu. ?An wun i? Kpɛkun yɛ be wie’m be wa finfinnin Etiɛni i yɛbuɛ ɔ. Etiɛni kotoli, kɛ nga amun fa wun i wa’n sa, ɔ srɛ Ɲanmiɛn se kɛ: ‘Zoova, sa nga be yo min yɛ’n, nán fa sie ɔ klun.’ Ɔ si kɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun, ɔ nin mmla klefuɛ mun, ɔ nin Sadisefuɛ mun yɛ be wlawlali sran sɔ mun ɔn. I sin’n, yɛ Etiɛni wuli ɔ.\n?Sɛ sran kun yo amun sa tɛ’n, amún yó i wie, annzɛ amún sé Ɲanmiɛn kɛ ɔ yo i wie? Etiɛni nin Zezi b’a yomɛn i sɔ. Be nga bɔbɔ mɔ be yoli be sa tɛ’n, be liɛ’n be yoli be aklunye. Maan e mian e ɲin e fa be ajalɛ’n su.\nSa Nga Be Yoli’n 6:8-15; 7:1-59; 8:1.\n?Wan yɛle Etiɛni, yɛ ngue yɛ Ɲanmiɛn ukɛli m’ɔ yoli ɔ?\n?Ngue ndɛ yɛ Etiɛni kannin m’ɔ kunnin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun, ɔ nin mmla klefuɛ mun, ɔ nin Sadisefuɛ mun be ya dan’n niɔn?\n?Kɛ sran’m be cuɛnnin Etiɛni be ɔli klɔ’n i sin lɔ’n, ngue yɛ be yoli i ɔ?\n?Desɛn’n su lɛ’n, wan yɛle gbanflɛn nga ɔ jin siɛn lɔ mɔ tralɛ’m be guɛ i wun lɛ’n?\n?Ka naan Etiɛni w’a wu’n, ɔ srɛli Zoova seli sɛ?\n?Sɛ e waan é fá Etiɛni i ajalɛ’n su’n, sɛ sran kun yo e tɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?\nKanngan Sa Nga Be Yoli’n 6:8-15 nun.\n?Suɛn tɔnlɛ ayeliɛ benin yɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga ɔ ti tɛ’n be su kpɛnngbɛn’m be waan bé fá jrán Zoova i Lalofuɛ’m be jasin fɛ’n bolɛ’n niɔn? (Yol. 6:9, 11, 13)\nKanngan Sa Nga Be Yoli’n 7:1-60; 8:1 nun.\n?Ngue yɛ ɔ ukali Etiɛni m’ɔ boli jasin fɛ’n jɔlɛ difuɛ dandan’m be ɲrun ɔn? ?Yɛ afɔtuɛ benin yɛ i sɔ ajalɛ’n kwla man e ɔ? (Yol. 7:58-60; 8:1; Rɔm. 15:4; 2 Tim. 3:14-17; 1 Piɛ. 3:15)\n?Be nga be tanndan e junman’n i ɲrun’n, wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e nin be e nanti ɔ? (Yol. 7:58-60; Mat. 5:44; Lik 23:33, 34)


Luk 20 YRENT - Yi -tʋ da Zozi a Bali -le 'wɩ "paanan - Bible Search\n1Yi -tʋ da Zozi a Bali -le 'wɩ "paanan minnun ji Bali -pan 'kuin. Ɛn e Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ 'sia -wlɛ. -A -nan nɛn Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee min cejenun -ta "va, 2ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: «-Kɔladɩ "cɛn "a nɛn i 'wɩnun zɩɛ -a dra? Ɛn -tɩɛ -si -nɔn 'yiɛ? 'I vɩ 'kʋɛ!»\n3Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'An 'bɔ "nyian an "ta 'wɩ 'tʋwli "cɛ laabo 'ka 'lɔ. 4-Tɩɛ Zan 'pa 'sia 'nan 'e 'ta min -batize drɛ? Minnun 'bɛ 'pa 'sia, -baa Bali 'bɛ 'pa 'sia? 'Ka vɩ 'mɛn!»\n5-A -nan nɛn waa vɩdɩ 'sia 'o cin yei 'nan: «-Te -kaa 'vɩ 'nan, Bali 'bɛ 'pa 'sia bɛ, yaa laabo -kaa 'lɔ 'nan: ‹-Mɛ "le "wɛan nɛn ka'a yi -tɛlɛa -a wei -da dɩ?› 6Ɛn -te -kaa 'vɩ 'nan, minnun 'bɛ 'pa 'sia bɛ, min pɛɛnɔn 'kɔlɛ wɛɛndɩ "siala -kaa 'va -e 'o -kaa -tɛɛ. Kɔɔ -a -cin a o pɛɛnɔn 'ji 'nan Zan a Bali 'lewei vɩzan -a.»\n7-A -nan nɛn waa 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «Min nɛn e Zan 'pa 'sia bɛ, kʋ'a tɔa dɩ.»\n8Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'An 'bɔ "nyian min nɛn e -si -nɔn 'mɛn, ɛn an 'wɩnun zɩɛ -a dra bɛ, ma'an -ci sia 'cɛɛ dɩ.»\n9Ɛn Zozi -kɔnnɛn 'gʋɛ -a -fɔdɩ 'sia minnun lɛ. E 'nan: «Min -tʋ 'bɛ 'yee rɛzɛn fei 'pa, ɛn yaa -nɔn minnun lɛ 'nan 'o 'nyranman 'pa "da, te o 'yee vɛ -nɔan. Yaa drɛ zɩɛ, ɛn e -kʋ 'lɛglɔn 'kɔɔbli 'tʋ da, e "mɔan -nan nun. 10Zɩ rɛzɛn nan tʋ 'bɔ bɛ, ɛn min zɩɛ 'e 'suzan -tʋ 'pa 'sia, 'nan 'e 'kʋ 'yee vɛ 'si. Fei 'panɔn -a 'suzan zɩɛ -a 'kun, waa -sɔn, ɛn o 'si "man. Wa'a fɛ -tʋ -nɔnlɛ -yrɛ "dɩ. 11"Bɛ -sru ɛn 'e 'suzan 'pee 'pa 'sia "nyian. Waa -sɔn, waa srɔn, ɛn waa 'li 'e da 'e 'lɔ 'a 'e "tun. 12"Bɛ -sru ɛn yaa yaagazan 'pa 'sia "nyian. Wɛɛ 'sɔn -trilii, nyɛn 'bɔ 'bɛ da, ɛn wɛɛ 'pin.\n13-A -nan nɛn fei san 'bɔ "e 'nan: ‹Maan dra 'kɔ? -A -cin -tɔ 'an 'ji. 'An 'pɩ nɛn e 'sɔ 'mɛn tɩglɩ bɛ, -a 'bɔ nɛn maan "paa -sia o va. Maan ye "le o yiɛ -taa 'nanlɛ 'bɛ man.›\n14'Pian zɩ fei 'panɔn 'nɛn zɩɛ -a 'yɩ 'tanan bɛ, ɛn waa 'vɩ 'o cin yei 'nan: ‹'Nɛn 'labɛ, -yɛɛ -taa "drɛlɛ 'e "tɩ -ziazan -a. -Yee "wɛan -kaa -tɛ, -e fei 'e 'fʋ -kaa 'lɔ.› 15Waa 'kun, ɛn o -kʋ -a rɛzɛn fei -sru "sa -a, ɛn waa -tɛ.\n'Wɩ zɩɛ -a -ji bɛ, -mɛ "wɩ nɛn fei san -taa -a drɛlɛ minnun nɛn o -yee fei dra bɛ -wlɛ? 16Maan ve 'cɛɛ 'nan, e -taa -e 'e 'yee fei 'panɔn zɩɛ o -tɛɛ, -e 'e 'yee rɛzɛn fei 'bɔ 'nɔn min peenun lɛ.»\n17Zozi o -nanjɛndɩ 'sia, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, -a -ci nɛn 'nɔn? Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n18Min nɛn e -tria -kɔlɛ zɩɛ -a da bɛ, e -wia. Ɛn -te -kɔlɛ zɩɛ e -tria min da bɛ, yaa pɔlɛ "bo.»\n19Zɩ 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee Bali -pannɔn 'tanɔn 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, ɛn waa -tɔ 'nan, 'wee "wɛan nɛn Zozi -kɔnnɛn zɩɛ -a -fɔ. -A -nan nɛn o ya "vale 'o Zozi "kuan -nan nun, 'pian o klan minnun lɔ.\n20Tʋ zɩɛ -a man nɛn 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee Bali -pannɔn 'tanɔn Zozi 'man -fɔɔdɩ 'sia. -Yee "wɛan o minnun 'pa 'sia "va, 'nan 'o 'fli drɛ min tɩglɩnun -a, -e 'o Zozi wei 'kun. O ya "vale 'o 'wɩ 'tʋ ye -e 'o -kɔla Zozi 'nɔndɩ -a -kɔnmandan lɛ. 21Minnun zɩɛ o 'wɩ laabʋ Zozi 'lɔ. O 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, kʋa -tɔa 'nan, i 'wɩ "paaman 'wɩ tɩglɩ 'a. Ɛn kʋa -tɔa "nyian 'nan, yi'a min bo "va "dɩ. Ɛn "nyian bɛ, 'wɩ nɛn Bali "e 'nan blamin 'e drɛ bɛ, -a tɩglɩ 'bɔ nɛn yia "paaman minnun ji. 22-Yee "wɛan kʋ "ta 'wɩ 'gʋɛ -a laabo 'i 'lɔ. -Nyrɛn 'nan: -Si a 'e 'nɔndɩ -cɛɛ, -e -kaa 'sukɔlɛ -pan wʋ Rɔm 'nɔn 'le mingɔnnɛn Seza lɛ, -baa te -ka'a drɛ "fo "dɩ?»\n23'Pian Zozi -wee -dawli -kɔnnɛn 'yɩ. Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: 24«'Ka 'ta 'lein 'wlɛ 'tʋ -a 'mɛn -e 'an yɩ! -Tɩ -wulo -fodo nɛn 'gʋ? Ɛn -tɩ 'tɔ 'crɛn nɛn 'gʋ?» O 'nan -yrɛ 'nan: «Rɔm 'nɔn 'le mingɔnnɛn Seza nɛn.»\n25Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Fɛ nɛn Seza -le vɛ -a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn Seza lɛ! Ɛn fɛ nɛn Bali -le vɛ -a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn Bali lɛ!»\n26Wa'a -kɔlalɛ Zozi wei 'kundɩ -a minnun yiɛ man "fo "dɩ. Ɛn 'wɩ 'bɔ nɛn Zozi -a 'vɩ bɛ e o 'kan, -yee "wɛan wa'a "nyian 'wɩ 'tʋ vɩlɛ "fo "dɩ.\n27"Bɛ -sru ɛn Saduze 'nɔn -mie pli Zozi man. Saduze 'nɔn "o "ve 'nan, -te min -ka bɛ, ya'a 'wuanla -kanɔn 'va dɩ. Zɩ o pli "man "bɛ, ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: 28«Bali -le 'wɩ "paazan, 'wɩ nɛn Moizi -a crɛn -tɛ 'kʋɛ bɛ, -nyrɛn 'gʋ: ‹-Te min lɩ 'pa, ɛn -a san zɩɛ e -ka, te wa'a tian 'nɛn 'yalɛ 'o 'vale 'e nan 'bɔ 'a dɩɛ, -yee -cale zɩɛ -a "bʋɩ 'e 'pa, -e 'e "bʋɩ klu bɔla!› 29Min -tʋ -le 'nɛn -klɔnmɔn a 'sɔravli. -A tɛdɛ lɩ 'pa, ɛn e -ka, te wa'a 'nɛn 'yalɛ 'e nan 'bɔ 'a dɩ. 30-A "flizan "e -cale -tʋwli zɩɛ -a 'pa, ɛn e drɛ "nyian zɩ. 31Ɛn -a yaagazan "e -cale -tʋwli zɩɛ -a 'pa, ɛn e drɛ "nyian zɩ. 'Wɩ 'tʋwli zɩɛ e 'bɔ o 'sɔravlinɔn man. Wa'a 'nɛn 'yalɛ dɩ, ɛn o pɛɛnɔn kaa. 32"Bɛ -sru ɛn lɩ 'bɔ "e "ka 'wʋ "nyian. 33Tʋ nɛn minnun wuanla -kanɔn 'va bɛ, lɩ zɩɛ e -kɔan -tɩ nan -a? 'I vɩ 'kʋɛ! Kɔɔ o 'sɔravli 'bɔ -a 'pa lɩ -a.»\n34Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Minnun nɛn 'trɛ 'gʋɛ -a da bɛ, -wɛɛ lɩ 'lee -kɔnnɛn "paa. 35'Pian minnun nɛn Bali o 'yɩ tɩglɩ 'trɛ pee davɛ -a, ɛn e o wluan -kanɔn 'va bɛ, wa'a lɩ 'lee -kɔnnɛn 'paa dɩ. 36Ɛn wa'a 'kɔlaman "nyian -kadɩ -a dɩ. O -kɔan "le Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -wee 'wɩ 'zʋ. Bali o wluan -kanɔn 'va, ɛn o drɛ -yee 'nɛnnun -a. 37'Ka Saduze 'nɔn, -a -cin a 'ka 'ji 'nan, min 'ka 'wuanla -kanɔn 'va dɩ. Ka ya 'ka 'fli see "paanan, kɔɔ 'wɩ nɛn Moizi -a 'vɩ 'li bɛ, yaa -ci -kɔɔnman 'nan, minnun nɛn o kaa bɛ, o wuanla -kanɔn 'va. 'Wɩ nɛn Moizi -a -nan 'yɩ te 'tɛ nrɛn a yiba "kpizrɛnnɛn 'va bɛ, -nyrɛn 'gʋ. Yaa crɛn -tɛ 'nan: ‹Minsan "e 'nan, 'e ya Abraam -le Bali -a, ɛn 'e ya Izak -le Bali -a, ɛn 'e ya Zago 'le Bali -a.› 38Tʋ nɛn Bali 'wɩ zɩɛ -a ve bɛ, te -kaa tranun zɩɛ o kaa -a -nan 'mɔn. 'Pian Bali "le 'va bɛ, o yiɛ a "man tian, kɔɔ Bali a minnun nɛn o yiɛ cɩ "man "bɛ -wee Bali -a, e 'ka minnun nɛn o kaa bɛ -wee Bali -a dɩ.»\n39-A -nan nɛn 'fluba 'ci vɩnɔn -mienun -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, yia -ci 'vɩ tɩglɩ.» 40Ɛn wa'a "nyian 'wɩ 'pee laabʋlɛ Zozi 'lɔ dɩ.\n41"Bɛ -sru ɛn Zozi -a laabʋ minnun lɔ 'nan: «E drɛ 'kɔ ɛn minnun "o 'nan, min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi a David kluda min -a? 42Kɔɔ David 'bɔ -a 'vɩ "dre 'fluba 'ji 'nan:\n43-e 'an 'cɛn 'i 'nanmannɔn 'klɩdɩ man.›\n44-Te David 'bɔ Crizi laabo 'e 'san bɛ, e drɛ 'kɔ ɛn 'bɛ -kɔan David kluda min -a?»\n45Zɩ minnun pɛɛnɔn a Zozi wei mannan bɛ, ɛn e 'wɩ pladɩ 'sia 'e -srunɔn lɛ. E 'nan -wlɛ 'nan: 46«Te 'ka 'wɩ drɛ "le 'fluba 'ci vɩnɔn 'le 'wɩ 'zʋ dɩ! O -tɔɔdɩ ye "yi -tralɛ -gblɔnun nɛn fɛnyian bɛ -a -ji. Ɛn waa ye "yi "le 'nan min 'e o 'tɔ bʋ -guada. -Te e ya "fɛdi da -a oo, ɛn -te e ya cin yɩ 'kuin -a oo, -nyran "nan 'kpagba nɛn waa 'sidɩ ye "yi. 47O fɛnun "sia -calenun lɔ -dawli -a. "Bɛ -sru -e 'o Bali trʋ 'ba -plɔun 'nan -e minnun 'o o "sia min tɩglɩ 'a. 'Wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ -le "wɛan Bali -wee tin "paa 'plɛblɛ 'kpa.»


Zan 17 | Ɛntɛnɛti su Biblu | Mɛn Uflɛ Biblu’n (2022)\nKpɛ kasiɛn nga Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ’m be srɛli Ɲanmiɛn likawlɛ’n (1-26)\nSran ng’ɔ si Ɲanmiɛn’n ɔ́ ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n (3)\nKlisifuɛ’m be timan mɛn’n nunfuɛ (14-16)\n“Ɔ ndɛ’n ti nanwlɛ” (17)\n“N yoli maan be sili ɔ dunman’n” (26)\n17 Kɛ Zezi wieli ndɛ sɔ’m be kan’n, ɔ mɛnnin i ɲin su niannin ɲanmiɛn su lɔ. Ɔ seli kɛ: “Min Si, blɛ’n w’a ju. Yo maan ɔ wa’n ɲan ɲrun naan ɔ wa’n kusu yo naan a ɲan ɲrun. 2 Afin a mɛnnin i kwlalɛ sran kwlaa su naan be kwlaa nga a fali be mɛnnin i’n, ɔ man be nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. 3 Kɛ ɔ ko yo naan b’a ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n, ɔ ti cinnjin kɛ be si wɔ mɔ ɔ kunngba cɛ yɛ a ti Ɲanmiɛn’n, ɔ nin sran nga a sunmɛnnin i’n mɔ yɛle Zezi Klisi’n. 4 N yoli maan a ɲannin ɲrun asiɛ’n su wa, yɛ junman nga a mannin min kɛ n di’n, n wieli i di. 5 Min Si, kwlaa naan mɛn’n w’a bo i bo’n, ɲrun nga n le i ɔ wun lɔ’n, yo maan n ɲan ɲrun kunngba sɔ’n ɔ wun lɔ ekun. 6 “N yoli maan sran nga a fali be mɛn’n nun mannin min’n, be sili ɔ dunman’n. Be ti ɔ liɛ, yɛ a fali be mannin min, kpɛkun be fali ɔ ndɛ’n su. 7 Siɛn’n, be si kɛ ninnge kwlaa nga a fa be mannin min’n be fin wɔ. 8 Afin ndɛ nga a kan kleli min’n, kɛ n kan kleli be’n be sɔli nun, yɛ be si kɛ n ti ɔ janunfuɛ sakpa. Ɔ maan be lafili su kɛ a sunmannin min. 9 Be ti yɛ n su srɛ-ɔ. Nán mɛn’n nunfuɛ’m be ti yɛ n srɛ-ɔ. Sanngɛ be nga a fa be mannin min’n be ti-ɔ, afin be ti ɔ liɛ. 10 Ninnge nga be ti min liɛ’n, be kwlaa be ti ɔ liɛ, yɛ ninnge nga be ti ɔ liɛ’n be ti min liɛ. Kpɛkun n ɲannin ɲrun be afiɛn. 11 “N su tranman mɛn’n nun kun, sanngɛ be liɛ’n, be te o mɛn’n nun, yɛ min liɛ’n n su kɔ ɔ wun lɔ. Min Si, wɔ mɔ a ti sanwun’n, nian be nga a fali be mannin min’n be su, ɔ bɔbɔ ɔ dunman’n ti. I liɛ’n, be bo yó kun kɛ e bo ti kun’n sa. 12 I nun mɔ min nin be nga a fali be mannin min’n e o’n, n niannin be su ɔ dunman nun. Kpɛkun n sasali be maan be nun kun sa w’a mlinman, saan sran ng’ɔ fata kɛ be nunnun i naan ɔ ndɛ’n kpɛn su’n i kunngba cɛ. 13 Sanngɛ siɛn’n, n su kɔ ɔ wun lɔ. N kan ndɛ sɔ mun mɛn’n nun naan be klun jɔ dan kpa kɛ min klun fa jɔ’n sa. 14 N kannin ɔ ndɛ’n n kleli be. Sanngɛ mɛn’n nunfuɛ’m be kpɔli be, afin be timan mɛn’n nunfuɛ kɛ n kusu n timan mɛn’n nunfuɛ’n sa. 15 “N srɛman wɔ kɛ a yi be mɛn’n nun, sanngɛ ń srɛ́ wɔ kɛ klunwifuɛ’n ti’n, a nian be su. 16 Be timan mɛn’n nunfuɛ kɛ n kusu n timan mɛn’n nunfuɛ’n sa. 17 Fa nanwlɛ’n yo be sanwun.* Ɔ ndɛ’n ti nanwlɛ. 18 Kɛ nga a fa sunmannin min mɛn’n nun’n sa’n, n kusu n sunmannin be mɛn’n nun wie. 19 Kpɛkun be ti’n, n yoli sanwun titi naan nanwlɛ’n ti’n, be kusu b’a kwla yo sanwun wie. 20 “Nán be ngunmin be liɛ ti yɛ n srɛ-ɔ. Sanngɛ be nga bé wá tí ndɛ nga bé kán’n, mɔ i ti’n bé wá láfi min su’n, be liɛ wie ti yɛ n srɛ-ɔ. 21 I liɛ’n, be kwlaa be bo yó kun kɛ wɔ min Si, a nin min e bo ti kun mɔ n kusu min nin wɔ e bo ti kun’n sa’n, naan be nin e e bo yo kun. I liɛ’n, mɛn’n nunfuɛ’m bé láfi su kɛ wɔ yɛ a sunmannin min-ɔn. 22 N fali aɲrunɲan nga a mannin min’n n mannin be naan be bo yo kun kɛ e bo ti kun’n sa. 23 Min nin be e bo ti kun, kpɛkun a nin min e bo ti kun naan be yo sran wunmuan kun mlɔnmlɔn. I liɛ’n, mɛn’n nunfuɛ’m bé sí kɛ a sunmannin min naan a kloli be kɛ nga a fa kloli min’n sa. 24 Min Si, n kunndɛ kɛ lika nga n wo’n, be nga a fali be mannin min’n be tran lɛ wie naan be wun aɲrunɲan nga a mannin min’n. Afin ka naan mɛn’n w’a bo i bo’n,* a kloli min. 25 Siɛ sɛsɛfuɛ, nanwlɛ, mɛn’n nunfuɛ’m b’a siman wɔ, sanngɛ n liɛ’n n si wɔ, kpɛkun be nga a fali be mannin min’n be sili kɛ wɔ yɛ a sunmannin min-ɔn. 26 N yoli maan be sili ɔ dunman’n, yɛ ń yó maan bé sí i titi. I liɛ’n, bé nían klolɛ nga a fa kloli min’n su bé yí klolɛ’n i nglo naan min nin be e bo yo kun.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “sie be ngunmin.”


Zoova i ndɛ ng’ɔ kan be’n, be kpɛn su sɛsɛsɛ (Zeremi 51)\nƝANMIƐN NDƐ’N NUN NINNGE KPAKPA WIE MUN | ZEREMI 51-52\nZoova i ndɛ ng’ɔ kan be’n, be kpɛn su sɛsɛsɛ\nSa nga bé wá jú’n, kɛ Zoova kán be ndɛ’n, ɔ yiyi nun weinwein.\nTa tofuɛ kun m’ɔ sasa Pɛrsi famiɛn’n.\n“An kpita amun cua’m be nuan”\nMedifuɛ nin Pɛrsifuɛ’m be si ta mma’m be to kpa. Be alɛ kunlɛ ninnge’m be nun cinnjin kpafuɛ’n niɔn. Kɛ ɔ ko yo naan sɛ be cua’m be wɔ sran’n b’a wlu b’a ɔ mmua ti’n, be kpita be nuan naan be yo piembie kpa.\n“Babilɔnin alɛ kunfuɛ kpakpa’m b’a kun-man alɛ’n kun”\nBe klɛli Babilɔnin lɔ laa ndɛ wie mun like kun mɔ be fali ufa be yoli’n i su. Be klɛli i kɛ: “Sirisi i sonja’m b’a kunman alɛ naan b’a wlu Babilɔnin klɔ’n nun.” (La Chronique de Nabonide) I sɔ’n kle kɛ klɔfuɛ’m be nin be a kunman alɛ. Ɔ maan ndɛ sɔ’n nin ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Zeremi kannin’n be ti kun.\n“Babilɔnin káci yɛbuɛ kwle [yɛ] be su kplɛn-mɛn i kun”\nKɛ ɔ fɛ i afuɛ 539 ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju’n Babilɔnin klɔ’n i aɲrunɲan’n boli ase kanlɛ bo-ɔ. Famiɛn Alɛzandri kunndɛli kɛ ɔ́ fá Babilɔnin klɔ’n yó i klɔ dan. Sanngɛ ɔ kpɛli co wuli. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su, nn Zuifu akpasua kun te o Babilɔnin lɔ. I sɔ ti yɛ akoto Piɛli ɔli lɔ’n niɔn. Sanngɛ afuɛ 400 nun’n, nn klɔ’n w’a bubu mlɔnmlɔn yɛ be kɛmɛn i wlaman klɔ’m be nun kun.\n?Kɛ mɔ Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n kpɛn su ti’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ n yo-ɔ?\n?Ɲanmiɛn nuan ndɛ sɔ’n, i su like benin yɛ n kwla fa kle sran mun-ɔn?


Ebre Mun 9 | Online Bible | New World Translation\nEbre Mun 9:1-28\nƝanmiɛn i lika m’ɔ ti i liɛ klonglo asiɛ’n su wa’n i nun junman dilɛ (1-10)\nKlisi fɛli i mmoja’n ɔli ɲanmiɛn su (11-28)\nAenguɛ uflɛ’n i nun jranfuɛ (15)\n9 I nun nga sran’m be te di aenguɛ laa’n su’n, be nian mmla wie’m be su yɛ be di Ɲanmiɛn junman’n niɔn. Kpɛkun tannin sua nga be su Ɲanmiɛn nun’n wo asiɛ’n su wa. 2 Afin kɛ sran’m be yoli tannin sua’n i sua ba klikli’n, be fali kannin siewlɛ nin tabli nin kpanwun nga be siesie be Ɲanmiɛn ɲrun’n, be fa sieli nun. Kpɛkun be flɛli sua ba sɔ’n kɛ Sua ba m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n. 3 Sanngɛ tannin nɲɔn su’n i sin lɔ sua ba liɛ’n, be flɛli i kɛ Sua ba ngunmin kun m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n. 4 Sua ba sɔ’n nun yɛ ansan yrawlɛ mɔ be fa sika ɔkwlɛ be yoli’n, ɔ nin aenguɛ’n i alaka mɔ be kloli sika ɔkwlɛ be guɛli i wun’n be wo-ɔ. Be fali sika ɔkwlɛ sɛ mɔ manin o nun’n, ɔ nin Aarɔn i waka m’ɔ fɛfɛli’n, ɔ nin yɔbuɛ paplaapla nga aenguɛ’n i nun ndɛ’n klɛklɛ su’n, be sieli be alaka sɔ’n nun. 5 Seribɛn mɔ be le ɲrun kpa’n be o alaka’n su, yɛ be ndɛwa’n kata alaka’n i tre’n* su. Sanngɛ nɛ́n i kanlɛ nin i nun yiyilɛ i cɛn yɛle andɛ. 6 I sin’n, kɛ be wie ninnge sɔ’m be siesie’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be wlu tannin sua’n i sua ba klikli’n nun titi be ko di Ɲanmiɛn junman’n. 7 Sanngɛ afuɛ nuan kwlaa nun’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n wlu sua ba nɲɔn su’n nun kpɛ kunngba. Ɔ fa mmoja yɛ ɔ wlu lɔ-ɔ. Ɔ fa yi i bɔbɔ i ti tɛ, yɛ ɔ fa yi nvlefuɛ’m be sa tɛ nga nán be ɲinfu yɛ be yoli’n, be ti tɛ wie. 8 Ɔ maan Ɲanmiɛn wawɛ’n kle weiin kɛ i nun mɔ tannin sua klikli’n te o lɛ’n, b’a faman atin nga be fa kɔ Sua ba m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n nun lɔ’n b’a kleman sran fi. 9 Tannin sua sɔ’n ti ng’ɔ o lɛ andɛ’n i nzɔliɛ. Yɛ i sɔ’n ti’n, sran’m be kwla fa like be man Ɲanmiɛn, kpɛkun be kwla yi tɛ be mɛn i. Sanngɛ ninnge kwlaa sɔ’m be kwlá yoman naan sran ng’ɔ di Ɲanmiɛn junman’n i akunndan’n w’a yaci i fɔ bulɛ. 10 Afin ninnge sɔ’m be ti aliɛ dilɛ nin nzan nɔnlɛ nin be wun sanwun yolɛ liɛ ngunmin. Asa ekun’n, be wunnɛn’n su ninnge’m be yolɛ’n i su mmla’n wo lɛ wie. Ɔ fata kɛ sran’m be fa su lele fa ju cɛn nga bé síesíe ninnge’m be sɛsɛsɛ’n. 11 Sanngɛ Klisi bali ɔ wa yoli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan naan e ɲan ninnge kpakpa nga e le be dɔ nga su’n. Yɛ ɔ wluli tannin sua kun nun. Tannin sua sɔ’n ti dan, ɔ ti kpa tra tannin sua onga mun. Nán sran yɛ ɔ kplannin-ɔn, yɛ ɔ nunman asiɛ’n su wa. 12 Ɔ wluli Sua ba ngunmin kun m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n nun. Sanngɛ kɛ ɔ́ wlú lɔ’n, nán boli nin nannin gbanflɛn mmoja yɛ ɔ fa wluli lɔ-ɔ. I bɔbɔ i mmoja’n yɛ ɔ fa wluli lɔ-ɔ. Ɔ yoli sɔ kpɛ kunngba cɛ. Ɔ maan ɔ deli* e mlɔnmlɔn. 13 Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be fa boli nin nannin tola mmoja be kpɛntɛnkpɛntɛn gua be nga be o fiɛn nun’n be wun, yɛ be fa nannin talua mɔ be yrɛ i’n i nzuɛn’n be fa guagua be wun wie naan be yo sanwun. 14 Sɛ ɔ ti sɔ’n, Klisi kwla fɛ i mmoja liɛ’n kusu yo sran’m be sanwun tra su. Afin ɔ niannin atin nga Ɲanmiɛn wawɛ’n m’ɔ o lɛ titi’n ɔ kleli i’n su, yɛ ɔ fɛli i wun mannin Ɲanmiɛn kɛ tɛ mɔ fɔ nunman nun’n sa. I mmoja’n ti’n, e akunndan’n ti sanwun, kpɛkun e yoman sa ngbɛnngbɛn mun. Ɔ maan e kwla su Ɲanmiɛn m’ɔ lafiman’n. 15 I sɔ’n ti yɛ ɔ ti aenguɛ uflɛ’n i nun jranfuɛ’n niɔn. Ɔ yoli sɔ naan be nga be flɛli be’n be kwla ɲan like kpa m’ɔ su wieman le mɔ be tali be nda kɛ bé fá mán be’n. I wie’n ti yɛ i kwlaa sɔ’n kwla yoli ye-ɔ, yɛ ɔ kpɔli be ti. I sɔ’n ti’n, be kwla ɲan be ti sa tɛ nga i nun mɔ be te di aenguɛ laa’n su’n be yoli’n, i sa nun-ɔn. 16 Kɛ be tra aenguɛ’n, ɔ fata kɛ sran ng’ɔ jrannin aenguɛ sɔ’n nun’n, ɔ wu. 17 Afin ka naan b’a di aenguɛ su’n, ɔ fata kɛ sran annzɛ nnɛn wu. Sɛ sran ng’ɔ jrannin aenguɛ sɔ nun’n ɔ te o nguan nun’n, be diman su. 18 I sɔ’n ti yɛ be dun mmua guali mmoja ase ka naan b’a di aenguɛ laa’n su’n niɔn. 19 Afin kɛ Moizi boli Mmla’n i nun ndɛ’m be kwlaa be su kleli nvlefuɛ’m be kwlaa wieli’n, ɔ fali nannin gbanflɛn nin boli’m be mmoja sanngannin nzue nun. Kpɛkun ɔ fali bua ndrɛ ɔkwlɛ bioun nin izɔpu ɔ fa boli nun, kpɛkun ɔ fa kpɛntɛnkpɛntɛnnin fluwa’n nin nvlefuɛ’m be kwlaa be su. 20 Yɛ ɔ seli kɛ: “Aenguɛ nga Ɲanmiɛn nin amun trali’n mɔ i waan amun di su’n, i mmoja’n yɛ.” 21 Ɔ fali mmoja’n wie kpɛntɛnkpɛntɛnnin tannin sua’n nin kpongbo nga be fa di Ɲanmiɛn junman’n be kwlaa be su. 22 Nanwlɛ, kɛ nga Mmla’n fa kan’n sa’n, mmoja yɛ be fa yo ninnge sunman sanwun-ɔn. Yɛ sɛ b’a guaman mmoja ase’n, be kwlá yaciman sran kun i wun sa’n be cɛmɛn i. 23 I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ be fa nnɛn nga be fa yili tɛ’n be mmoja’n be yo ninnge nga be fa ɲanmiɛn su lɔ ninnge mun’n, be sanwun. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan ninnge nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n b’a yo sanwun’n, ɔ fata kɛ be fa like wie mɔ i kpa tra tɛ nga be fa nnɛn be yi’n. 24 Afin Sua ba ngunmin kun m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo mɔ Klisi wluli nun’n, ɔ timan sran sa nuan like m’ɔ fa sua ba kpakpafuɛ’n niɔn. Sanngɛ ɲanmiɛn su lɔ yɛ ɔ ɔli-ɔ. Ɔ maan siɛn’n, ɔ jran Ɲanmiɛn ɲrun man e. 25 W’a yoman sɔ naan ɔ́ fɛ́ i wun mán kpɛ sunman kɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n fa yo’n sa. Afin afuɛ nuan kwlaa’n, ɔ fa mmoja m’ɔ timɛn i liɛ’n ɔ wlu Sua ba m’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo’n nun. 26 Sɛ ɔ ti kɛ ɔ yoli sɔ’n, nn kɛ ɔ fɛ i mɛn’n i bo bolɛ nun lele’n,* ɔ fɛli kpɛ sunman. Sanngɛ ɔ fɛli i wun kleli kpɛ kunngba cɛ. Ɔ yoli sɔ mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun,* naan tɛ m’ɔ fɛ i wun yili’n ti’n, sa tɛ’n wie mlɔnmlɔnmlɔn. 27 Klɔ sran’m be liɛ’n, be wu kpɛ kunngba cɛ. Sanngɛ i sin’n, bé dí be jɔlɛ. 28 I kunngba’n yɛle Klisi’n i liɛ’n. Ɔ fɛli i wun mannin kpɛ kunngba cɛ naan ɔ́ fá sran kpanngban be wun sa’n. Kɛ ɔ́ wá yí i wun nglo ekun’n, nán kɛ sa tɛ’n i nunnunlɛ ti-ɔ. Sanngɛ ɔ́ bá naan be nga be kunndɛ kpa kɛ ɔ de be’n, be wun i.\n^ Glɛki nun ndɛ nga be se kɛ ‘tre’n’ i bo wie yɛle tɛ nga sran kun yi man Ɲanmiɛn naan ɔ yaci i wun sa’n cɛ i’n.\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “ɔ kpɔli e ti.”\nEbre Mun 9


Wafa nga Zezi jrannin kekle’n, e yo wie | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 4:1-11 MARKI 1:12, 13 LIKI 4:1-13\nSATAN SALI ZEZI NIANNIN\nKɛ Zan Batɛmun yofuɛ’n yoli Zezi i batɛmun’n, i sin’n, Ɲanmiɛn i wawɛ’n fali Zezi ɔli Zide aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ. Ɔ fata kɛ Zezi bu ninnge kpanngban be su akunndan. Afin kɛ be yoli i batɛmun’n, “ɲanmiɛn su lɔ tikeli.” (Matie 3:16) I sɔ’n ti’n, Zezi i wla kpɛnnin ninnge ng’ɔ suannin be’n, ɔ nin ng’ɔ yoli be ɲanmiɛn su lɔ’n be su. I lɛ’n nun’n, ninnge ng’ɔ fata kɛ ɔ bu be su akunndan’n be sɔnnin.\nZezi trannin aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ cɛn ba 40 kɔnguɛ nin wia nun. W’a diman like blɛ sɔ’n nun. Kɛ awe kunnin i kpa’n, Suɛn tɔnfuɛ Satan bɛli i wun lɛ kɛ ɔ́ sɛ́ i nían. Ɔ seli Zezi kɛ: “Sɛ a ti Ɲanmiɛn wa’n, se yɔbuɛ nga’m be kɛ be kaci kpanwun.” (Matie 4:3) Zezi si kɛ sɛ ɔ fɛ i tinmin’n fa yo i bɔbɔ i klun sa’n, ɔ timan kpa. I sɔ’n ti’n, ɔ kpaloli ndɛ sɔ’n.\nSanngɛ Satan w’a kaman ngalɛ’n su. Ɔ sali Zezi ekun niannin. Ɔ seli Zezi kɛ ɔ fin Ɲanmiɛn i sua’n i ti su lɔ tu kpɛn naan anzi’m bé sɔ́ i nun. Sanngɛ Zezi w’a kplinman su kɛ ɔ́ yó sa sɔ’n naan ɔ́ fá klé kɛ ɔ le tinmin. Ɔ fali Ɲanmiɛn Ndɛ’n kleli kɛ, ɔ timan kpa kɛ be sa Ɲanmiɛn be nian kɛ ngalɛ’n sa.\nI sin’n, Satan sali Zezi niannin ekun. I kpɛ nsan su’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Ɔ fali “mɛn wunmuan’n nun famiɛn diwlɛ’m be kwlaa ɔ nin be aɲrunɲan’n” kleli Zezi. Yɛ ɔ seli i kɛ: “Sɛ a koto min bo naan a yo like kunngba cɛ fa su min’n, ń fá ninnge kwlaa nga mun ń mán wɔ.” Sanngɛ Zezi w’a kplinman su. Ɔ seli i kɛ: “Satan, jaso lɛ!” (Matie 4:8-10) Zezi w’a manman Satan i atin kɛ ɔ lɛkɛ i. Afin ɔ si kɛ Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ fata kɛ be koto i bo be su i-ɔ. Nanwlɛ, Zezi kunndɛli kɛ ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn mantan kpa titi.\nWafa nga Satan sali Zezi niannin’n ɔ nin wafa nga Zezi jrannin kekle’n, be yo maan e wun sa sunman wlɛ. Kpɛkun be kle e like kpanngban wie. I wie yɛle kɛ Satan sali Zezi niannin sakpa. I sɔ’n kle kɛ Satan ti sran jrɛiin naan nán fɔ ng’ɔ o sran kun nun sa ngbɛn’n niɔn. Nanwlɛ, Satan o lɛ sakpa. Ɔ ti aolia nun sran, ɔ maan be kwlá wunmɛn i. Asa ekun’n, ndɛ sɔ’n kle e kɛ mɛn wunmuan’n nun famiɛn diwlɛ’m be ti Satan i liɛ. I yɛ ɔ sie be-ɔ. Sɛ be timɛn i liɛ sakpa’n, nn ɔ kwlá seman kɛ ɔ́ fá be mán Zezi naan ɔ́ fá lɛ́kɛ i. ?Nɛ́n i-ɔ?\nAsa kusu’n, Suɛn tɔnfuɛ’n seli kɛ sɛ Zezi koto i bo mɛnmɛn i kpɛ kunngba cɛ bɔbɔ’n, ɔ́ fá mɛn wunmuan’n nun famiɛn diwlɛ mun, ɔ́ mɛ́n i. Satan kwla sa e sɔ wie nian. Ɔ kwla laka e kɛ e yo like wie naan e ɲan e wun, annzɛ e ɲan ɲrun, annzɛ kusu e dunman’n fu. I sɔ’n ti’n, maan e fa Zezi i ajalɛ’n su naan e nin Ɲanmiɛn e afiɛn mantan titi. Sɛ e yo sɔ’n ɔ ti ngwlɛlɛ ayeliɛ. ?Nɛ́n i-ɔ? Sanngɛ nán maan e wla fi su kɛ Satan yacili Zezi i diin naan ɔ́ mínndɛ “blɛ kpa uflɛ” naan ɔ́ sɛ́ i ekun nían. (Liki 4:13) Satan kwla yo e sɔ wie. I sɔ’n ti’n, maan e sasa e wun blɛ kwlaa nun.\n?Ngue yɛ ɔ fata kɛ Zezi bu be akunndan aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Suɛn tɔnfuɛ’n sali Zezi niannin-ɔn?\n?Ngue yɛ wafa nga Satan sali Zezi niannin’n, ɔ nin wafa nga Zezi jrannin kekle’n be kle e-ɔ?


?Wan mun yɛ be su Ɲanmiɛn nanwlɛ su-ɔ?\n1. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan Ɲanmiɛn i klun w’a jɔ e wun-ɔn?\nSƐ e kunndɛ kɛ e nin Ɲanmiɛn e afiɛn’n sɛ kpa’n, ɔ fata kɛ e wla Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n i ase, naan e wɔ i kpafuɛ’n i nun. I sɔ yɛ sran kpanngban kpa be yo i andɛ-ɔ.\n2. ?Ninfan yɛ be kwla wun Zoova i Lalofuɛ mun-ɔn, yɛ ngue junman yɛ be di-ɔ?\n2 Biblu’n se kɛ, Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be ti “sran kpanngban kpa” yɛ be fin ‘mɛnmɛn’n kwlaa nin nvlenvle’n kwlaa nun, yɛ sran wafawafa’n kwlaa o be nun, be ijɔ aniɛn wafawafa’n kwlaa.’ (Sa Nglo Yilɛ 7:9) Nvle 235 nun’n, Zoova i Lalofuɛ kpanngban kpa’m be su mian be ɲin bé úka sran wie mun naan be kusu be si Zoova i mmla mun naan be si kɛ ɔ klo sran.\nMaan e sie Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’m be nzɔliɛ\n3. ?Wan yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be su i-ɔ, yɛ ninnge benin mun yɛ be yoman-ɔn?\n3 Zoova i Lalofuɛ’m be si kɛ Zoova kunngba cɛ yɛ ɔ fata kɛ be su i-ɔ. Ɔ maan, be wla amuɛn sɔlɛ’n i ase, kpɛkun be kotoman asɔnun tɛtɛ’m be fafuɛ’m be bo. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:14) Be sɔman wunmiɛn mun, kpɛkun kɛ sran wu’n, be tranman bɔlɛ nun, yɛ be yoman saka’n i sin ninnge nga be yo m’ɔ suan Ɲanmiɛn i sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n i bo’n, ɔ nin gblɛ ninnge nga ‘mmusu’m be kle’ i bo. (1 Timote 4:1) Sanngɛ sɛ sran wu’n, be fɔnvɔ i fuɛ mun. Kpɛkun kasiɛ nga Zoova boli i kɛ ɔ́ cɛ́n sran nga be wuli’n, naan be tran asiɛ’n m’ɔ́ wá káci mɛn klanman’n i su’n, be yiyi nun kle be.—Zan 5:28, 29; Sa Nga Be Yoli’n 24:15.\n4. ?Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be bu bae dilɛ’n i sɛ?\n4 Zoova i Lalofuɛ’m be wla bae dilɛ’n i ase, afin be si kɛ ninnge sɔ’m be fin Satan. Be faman be wla guɛmɛn i bae ninnge’m be su, yɛ be fa sasaman be wun. Zoova su yɛ be fa be wla gua-ɔ.—Nyanndra Mun 18:10.\n5. ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be “ti-man mɛn nunfuɛ-ɔ?”\n5 Zezi seli kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be “ti-man mɛn nunfuɛ.” (Zan 17:16) Zezi bɔbɔ w’a fɛmɛn i wun w’a wlaman politiki yolɛ nun. (Zan 6:15) I su yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be nian-ɔn. Be kusu, be yoman politiki, be kpliman be nvle’n i ti, yɛ be kunndɛman kɛ bé síe sran mun. Sanngɛ, be su lapo, yɛ be ɲin yi klɔ nga be tran su’n, i su kpɛnngbɛn mun.—Zan 15:19; Rɔmfuɛ Mun 13:1, 7.\n6. ?Atɔnvlɛ falɛ’n nun’n nin be wun yralɛ nun’n, Ɲanmiɛn i mmla benin mun yɛ i sufuɛ’m be nanti su-ɔ?\n6 Kɛ mɔ Zoova i Lalofuɛ’m be nanti awa i mmla’n su ti’n, i ja su yɛ be ko ja-ɔ. (Tit 3:1) Kɛ mɔ be nanti ndɛ nga Ɲanmiɛn kan’n su ti’n, be jaman bla nda. (1 Timote 3:2) Kpɛkun kɛ mɔ be nanti Biblu’n nun mmla’m be su ti’n, be si kɛ be su yraman be wun ngbɛnngbɛn.\n7. ?Wafa sɛ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be kle kɛ be klo be wiengu-ɔ?\n7 Zoova i Lalofuɛ’m be klo be wiengu mun. Kannzɛ bɔbɔ be fin mɛnmɛn nin nvlenvle fanunfanun’m be nun’n, sanngɛ be Ɲanmiɛn klolɛ nin be sran klolɛ’n ti’n, be tran aniaan tranlɛ. Sɛ sa yalɛ annzɛ sa kekle’n wie tɔ be niaan kun su’n, be ukɛ i ndɛndɛ. Zoova i Lalofuɛ’m be mɛn dilɛ nun’n, be yi sran klolɛ’n i nglo.—Zan 13:35.\nZoova i Lalofuɛ’m be bo yo kun be tran aniaan tranlɛ mɛn wunmuan nun\n8. ?Sa tɛtɛ benin yɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be yoman-ɔn?\n8 Zoova i sufuɛ’m be mɛn dilɛ nun’n, be mian be ɲin be yo sa i nuan su. Yɛle kɛ be diman ndrunmun, be wuaman, be kpɛman gblɛ, yɛ be yoman sa sukusuku mun. Asa ekun’n, yasua’m be boman be yi mun. I nun mɔ be nin a yoman Zoova i Lalofuɛ’n, wie’m be yoli i sɔ ninnge mun. Sanngɛ kɛ mɔ Zoova ukali be’n ti’n, be wlali ayeliɛ tɛtɛ sɔ’m be ase. Ɔ ti kɛ Ɲanmiɛn w’a “wunnzin be” sa.—1 Korɛntfuɛ Mun 6:9-11.\nBe yo Ɲanmiɛn i klun sa\n9. ?Asɔnun nga sran ble’m be bɔbɔ be kpɛli be ba’n be su ndɛ benin yɛ fluwa kun kan-ɔn?\n9 Nanwlɛ, Ɲanmiɛn sulɛ wafawafa be nunfuɛ’m be di be nuan kɛ be yɛ be kle nanwlɛ’n niɔn. Be waan be abonuan sa nga be yo be’n, yɛ ɔ ti i su nzɔliɛ’n niɔn. Sunnzun ase kun yɛ: Kɛ fluwa kun kán asɔnun nga sran ble’m be bɔbɔ be kpɛli be ba’n be ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Baefuɛ’n annzɛ wunnzue yifuɛ’n i junman m’ɔ di’n, yɛ [ajusu Klistfuɛ nga b’a ba siɛn’n] be di ɔ [...]. Be tɔn be wun suɛn kɛ be kan be ɲrun lɔ sa’m be ndɛ naan be yo abonuan sa mun. Be Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kusu be wun aolia nun ninnge mun yɛ be tu sran’m be laliɛ nga be cɛn’n i bo. Kɛ bé yó sran ayre’n annzɛ kɛ ɔ ko yo naan sran’n w’a tɔman tukpacɛ’n, be fa nzue nga be yrali su’n (l’eau bénite), ngo, nzuɛn, buzi nin ansan mun.”\n10, 11. ?Ngue ti yɛ sɛ sran kun yo abonuan sa mun andɛ’n, i sɔ’n kleman kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ kpa-ɔ?\n10 Ɲanmiɛn sulɛ wafawafa sɔ’m be nunfuɛ’m be jran su kpa kɛ abonuan sa nga be yo’n, ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn jin be sin. Sanngɛ nán abonuan sa’m be yolɛ’n yɛ ɔ kle kɛ Zoova i klun jɔ asɔnun kun i wun-ɔn. Satan tin sran wie mun yɛ be yo ‘sa kekleekle mun’ ɔn. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:9) Ng’ɔ o su ekun’n, yɛle kɛ Biblu’n waan abonuan like yolɛ kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔlɛ sa’n, annzɛ aniɛn wie’m be kanlɛ’n sa’n, annzɛ sa wlɛ wunlɛ ng’ɔ fin Ɲanmiɛn i wawɛ’n, “bé wíe.”—1 Korɛntfuɛ Mun 13:8.\n11 Zezi seli kɛ: “Nán sran’m be kwlaa bɔ be flɛ min be Min’n be ngba yɛ Nyanmiɛn síe be sakpa-a, saan sran ng’ɔ yo min Si b’ɔ o nyanmiɛn su lɔ’n i klun sa’n, i yɛ ɔ́ síe be sakpa-a. Jɔlɛ dilɛ cɛn nun’n, sran kpanngban kpa bé wá úsa n kɛ: ‘?Nannan, Nannan, ɔ dunman nun y’a kan-man Nyanmiɛn ndɛ? ?Ɔ dunman nun y’a fuan-man asiɛ usu? ?Yɛ ɔ dunman nun y’a yo-man sa kekleekle mun?’ Yɛ ń sé be kɛ: ‘Amun bɔ an saci mmla’n, an fa jao min wun lɛ. N si-man amun mlɔnmlɔn.’ ”—Matie 7:21-23.\n12. ?Wan yɛ Ɲanmiɛn síe i sakpa-ɔ?\n12 ?Sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, wan yɛ Ɲanmiɛn síe i sakpa-ɔ? Sran ng’ɔ yo Zoova i klun sa’n niɔn.\nBe bo Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n\n13. ?Junman benin yɛ Ɲanmiɛn seli i sufuɛ’m be kɛ be di-ɔ, yɛ wan mun yɛ be di i sɔ junman’n niɔn?\n13 ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ i sufuɛ’m be yo i andɛ-ɔ? Zezi seli kɛ: “Bé wá kán Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ nga mɛn wunmuan’n nun naan sran’n kwlaa be ti Nyanmiɛn ndɛ’n.” (Matie 24:14). I sɔ junman’n yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be di i juejue su-ɔ.\n14. ?Ngue yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n, yɛ wan yɛ ɔ ti i su famiɛn’n niɔn?\n14 “Mɛn wunmuan nun’n,” Zoova i Lalofuɛ’m be kan Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ kle sran’m be kɛ i kunngba cɛ yɛ ɔ ti awa m’ɔ́ wá síe asiɛ wunmuan’n i sɛsɛ su-ɔ. Be kan kle sran mun ekun kɛ Zoova fali famiɛn dilɛ’n wlali Zezi Klist sa nun, naan ɔ kpali sran 144.000 asiɛ’n su kɛ be ukɛ-i.—Daniɛl 7:14, 18; Sa Nglo Yilɛ 14:1, 4.\n15. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n wá yó-ɔ?\n15 Zoova i Lalofuɛ’m be fa Biblu’n be kle sran’m be kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n, ɔ́ wá núnnún Satan i mɛn wunmuan’n. Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti tɛ’n, mɔ be like klelɛ’n manman bae’n, be wie fi su kaman lɛ. (Sa Nglo Yilɛ 18:8) Klɔ sran’m be awa mɔ be tanndan Ɲanmiɛn ɲrun’n, be kusu be su kaman lɛ wie.—Daniɛl 2:44.\n16. ?Wan mun yɛ Zezi Klist wá síe be-ɔ, yɛ ninfan yɛ bé trán-ɔn?\n16 Ndɛ nga Zoova i Lalofuɛ’m be kɛn i ekun’n, yɛle kɛ sran nga be yo Ɲanmiɛn i klun sa’n, Zezi Klist ɔ́ wá yó ninnge kpakpa mun mán be. Be yɛ Zezi síe be asiɛ’n su-ɔ. Biblu’n bo kasiɛ kɛ: “Sɛ nyrɛnnɛnfuɛ’n kpan flɛ i’n, ɔ́ dé i. Ɔ́ dé yalɛfuɛ b’ɔ lɛ-man wie’n. Sran b’ɔ kwla-man nun’n ɔ nin nyrɛnnɛnfuɛ’n bé yó i annvɔ. Ɔ́ dé be.”—Jue Mun 72:12, 13.\n17. ?Wan mun yɛ be bo Ɲanmiɛn Sielɛ’n jasin fɛ’n niɔn?\n17 Sran akpasua uflɛ fi boman Ɲanmiɛn Sielɛ’n jasin fɛ’n. Zoova i Lalofuɛ’m be ngunmin yɛ be di junman sɔ’n asiɛ wunmuan’n su-ɔ.


Ninnge nga e fa kle sran’m be Biblu’n nun like’n titi’n, maan e fa di junman kpa\nKɛ é úka sran kun naan ɔ kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’n, ɔ ti kɛ sua yɛ e su kplan sa. Sɛ e kunndɛ kɛ é kplán sua’n i kpa’n, ɔ fata kɛ e suan ninnge nga be fa di junman’n be nun junman dilɛ kpa. Ɔ maan fluwa nin video nga e fa kle sran’m be Biblu’n nun like titi’n, ɔ fata kɛ e si wafa nga e kwla fa be e di junman’n, i kpa. Sanngɛ Biblu’n m’ɔ ti e junman dilɛ ninnge’m be nun cinnjin kpafuɛ’n, yɛ ɔ fata kɛ e si wafa nga e kwla fa di junman’n, i kpa-ɔ. (2Ti 2:15) Kɛ é yó i kwlaa sɔ’n, maan e kunndɛ kpa kɛ sran’m be kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ. *\n?Wafa sɛ yɛ a kwla fa ninnge nga e fa kle sran’m be Biblu’n nun like titi’n, di junman kpa tra laa-ɔ? (1) Se amun jasin bolɛ akpasua’n i sunianfuɛ’n kɛ ɔ uka wɔ. (2) A nin jasin bofuɛ annzɛ atin bofuɛ ng’ɔ si jasin fɛ’n i bo kpa’n, be bo jasin fɛ’n. (3) Fa be di junman tititi, nán yaci i sɔ yolɛ. Kɛ á wá sí wafa nga a kwla fa fluwa nin video sɔ mun di junman kpa trá laa’n, á wá dí aklunjuɛ kpa ekun.\nFLUWA PƐPLƐƐPLƐ MUN\nFLUWA NƝA MUN\nSRAN’M BE YIALƐ FLUWA MUN\nFLUWA KPE KAN NG’Ɔ KAN ƐNTƐNƐTI ADRƐSI JW.ORG I NDƐ’N\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Ninnge nga e fa kle sran’m be Biblu’n nun like titi’n, mɔ b’a kanman be ndɛ wa’n, sran akpasua kun ti yɛ be yili be-ɔ. E kwla fa be di junman blɛ ng’ɔ nin fata’n nun.


Rɔmɛn 7 YRENT - 'An "bʋɩ Zozinɔn, ka -peinun -tɔa. Ɛn - Bible Search\nRɔmɛn 6 Rɔmɛn 8\n-Pei -le 'plɛblɛ 'ka "nyian Zozinɔn da dɩ\n1'An "bʋɩ Zozinɔn, ka -peinun -tɔa. Ɛn kaa -tɔa 'nan, -te min -ka bɛ, te -pei -le 'plɛblɛ 'ka "nyian "da "dɩ. 2An -kɔlaman maan -kɔɔnman lɩ 'padɩ 'lee -kɔnnɛn 'padɩ man. -Pei "e 'nan, lɩmɔn nɛn e -kɔnnɛn 'pa bɛ, -te -a -sran yiɛ a tian "man "bɛ, ya'a 'sia 'e 'sran zɩɛ -a wlu 'li "fo "dɩ. 'Pian -pei -a -si -nɔn -yrɛ 'nan, -te -a -sran -ka bɛ, e -kɔlaman -e 'e -kɔnnɛn pee 'pa. 3-Te -a -sran yiɛ a tian "man, ɛn e -kʋ -klɔnmɔn pee -va bɛ, te e 'wɩ 'wlidɩ drɛ -kɔnnɛn -wɛɛdɩ -a. 'Pian -pei -a -si -nɔn -yrɛ 'nan, -te -a -sran -ka bɛ, e -kɔlaman -kʋdɩ -a -klɔnmɔn pee -va, 'nan -e 'o cin 'pa. 'Wɩ zɩɛ e 'ka -kɔnnɛn -wɛɛdɩ -a "fo "dɩ.\n4'An "bʋɩ Zozinɔn, 'wɩ 'tʋwli zɩɛ an -kɔlaman maan -kɔɔnman 'ka man. Zozi Crizi -ka yiba "plan da, ɛn ka drɛ min -tʋwli "a 'ka 'vale waa. E ya "le 'cee -kadɩ -le 'wɩ 'zʋ -pei -va zia. 'Bɛ nɛn 'gʋɛ, ka drɛ 'siɛn min nɛn e wluan -kanɔn 'va bɛ -yee vɛ -a. E drɛ zɩ 'nan -e -kaa Zozinɔn bɛ, -kaa Bali 'su 'wɩ "yi "drɛdɩ -a.\n5'Li 'e tɛdɛ te -ka'a tian drɛlɛ Zozi 'le vɛ -a dɩɛ, te -kaa 'ta wʋla -kaa 'bɔ 'ci 'sɔ wɩnun -wlidɩ "da. Ɛn -pei 'bɔ 'le 'plɛblɛ 'bɛ 'ta -tɔa -kaa man -kaa 'bɔ 'ci 'sɔ 'wɩnun zɩɛ -a da ta wʋdɩ -a. -Yee "wɛan 'wɩnun nɛn -a 'le 'srannan "a -kadɩ -a bɛ, -kaa drɛ. 6'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, -pei -le 'plɛblɛ 'ka "nyian -kaa da dɩ. -Kaa ya "le min -kadɩ -le 'wɩ 'zʋ -pei -va zia. -Yee "wɛan -kaa ya Bali 'sunan -pɛ -trɛ -ji 'ta wʋladɩ -a 'wɩ nɛn Bali lei 'saun -a 've bɛ -a da. -Ka'a 'ta 'wʋla "nyian -pei -tɔ wɩnun da -e -kaa Bali 'su "le zɩ waa dra 'e tɛdɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ.\n-Pei 'bɛ -maan blamin -a -tɔa 'nan e ya 'wɩ 'wlidɩ "drɛzan -a\n7-Te maan 'vɩ 'nan, -pei 'le 'plɛblɛ 'bɛ 'ta -tɔa -kaa man ɛn -kaa 'wɩ 'wlidɩ "dra bɛ, -a -ci nɛn 'nan -pei a 'wɩ 'wlidɩ "a? -Cɛjɛ, e 'ka zɩ "fo "dɩ. 'Pian -kaa -tɔa 'nan, "te -pei "ka "dɩɛ, "te fɛ nɛn e cɩ 'wɩ 'wlidɩ "a bɛ blamin 'ka -a tɔa dɩ. Fɛ nɛn maan 'vɩ zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, blamin ci 'sɔ wɩnun a -wlidɩ, -kaa -tɔa zɩ, kɔɔ -pei -a 'vɩ 'nan: «Te blamin 'bli 'e bʋ fɛ nɛn e 'ka -yee vɛ -a dɩɛ -a man dɩ.» 8'Wɩ nɛn -pei -a 'vɩ zɩɛ, -a 'bɔ nɛn 'wɩ 'wlidɩ "a 'si, ɛn e 'plɛblɛ 'sia 'an da -a. -A -nan nɛn an 'wɩ 'wlidɩ 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn drɛdɩ 'sia. Fɛ nɛn maan 'vɩ zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, tʋ nɛn -pei "ka "dɩɛ, 'wɩ 'wlidɩ 'ka 'plɛblɛ 'silɛa 'an da dɩ. 9Kɔɔ 'e tɛdɛ bɛ, -pei -le 'plɛblɛ 'ka 'an da dɩ. Tʋ zɩɛ -a man bɛ te 'an 'man yra flɩɩ. 'Pian tʋ nɛn -pei 'plɛblɛ "siala 'an da bɛ, zɩ e 'bɔ bɛ, -a -nan nɛn 'wɩ 'wlidɩ 'plɛblɛ 'sia 'an da, 10ɛn an drɛ min -kadɩ -a Bali 'lɛ. 'Wɩ 'kpa nɛn, Bali 'yee -pei -tɔ wɩnun -nɔn min lɛ 'nan -e 'e 'belidɩ yɩ. 'Pian -pei zɩɛ yaan 'nɔn -ka lɛ. 11Fɛ nɛn maan 've zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, tʋ nɛn -pei 'plɛblɛ 'sia 'an da bɛ, -a -nan nɛn 'wɩ 'wlidɩ 'plɛblɛ 'sia 'an da "nyian. Yaan see paa, 'nan 'an -pei -tɔ wɩnun srɛ ɛn yaan -nɔn -ka lɛ. 12'Pian -pei 'bɔ "fo "bɛ e ya Bali -le vɛ -a. Ɛn -pei -tɔ wɩnun pɛɛnɔn bɛ, e ya 'saun Bali 'lɛ, e ya tɩglɩ, ɛn e ya 'kpa.\n13Fɛ nɛn e cɩ 'kpa bɛ, e -kɔlaman e min -nɔan "ka lɛ? -Cɛjɛ, -pei "cɛɛ min -nɔn -ka lɛ dɩ. 'Wɩ 'wlidɩ 'bɛ drɛ. -Pei nɛn e cɩ 'kpa bɛ, yaa 'si ɛn 'yaan see paa 'a, 'nan -e 'yaan 'nɔn -ka lɛ. 'Wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ 'bɛ -maan minnun pɛɛnɔn -yee -wlidɩ "ci 'yɩ.\n14-Kaa -tɔa 'nan, -pei -tɔ wɩnun 'si Bali va. 'Pian 'an 'bɔ 'gʋɛ, blamin nɛn 'maan, ɛn an ya 'wɩ 'wlidɩ 'lɔ "le -yee nɔan -le 'wɩ 'zʋ. 15'An drɛ wɩnun 'ka 'sia 'an 'bɔ 'va dɩ. Kɔɔ 'wɩ nɛn an cɩ "vale 'an dra bɛ, ma'an 'bɛ dra dɩ. 'Pian 'wɩ nɛn -a drɛdɩ 'wɩ "naan 'an man bɛ, -a 'bɔ nɛn maan dra. 16'Wɩ zɩɛ -yɛɛ -kɔɔnman 'nan, an Bali -le -pei -tɔ wɩnun "siala 'wɩ "yi "a. Kɔɔ an 'ka "vale 'an 'wɩ 'wlidɩ "nɛn maan dra zɩɛ -a dra dɩ. 17'Mɛn "cɛɛ 'wɩ 'wlidɩ 'bɔ zɩɛ -a dra 'an yiɛ man dɩ. 'Pian 'wɩ 'wlidɩ 'bɔ nɛn an drɛ -yrɔ "le nɔan -le 'wɩ 'zʋ bɛ -yɛɛ 'ta -tɔa 'an man, ɛn maan dra.\n18Maan -tɔa 'nan, 'an 'bɔ blamin 'gʋɛ, 'wɩ "yi "drɛdɩ 'ka 'an nyɛn va dɩ. Kɔɔ an ya "vale 'an 'wɩ "yi "dra, 'pian 'an 'pɛ 'ka 'sɔa -a drɛdɩ -a dɩ. 19'Wɩ "yi "nɛn -a -cin cɩ 'an 'ji "le 'an drɛ bɛ, ma'an 'bɛ 'dra dɩ, 'pian 'wɩ 'wlidɩ "nɛn an 'ka "vale 'an dra dɩɛ -a 'bɔ nɛn maan dra. 20Ɛn -te an 'wɩ zɩɛ -a dra bɛ, yaa -kɔɔnman 'nan, 'mɛn "cɛɛ dra 'an yiɛ man dɩ. 'Pian 'wɩ 'wlidɩ 'bɔ nɛn an drɛ -yrɔ "le nɔan -le 'wɩ 'zʋ bɛ -yɛɛ 'ta -tɔa 'an man, ɛn maan dra.\n21'Wɩnun 'bɔ nɛn maan dra zɩɛ, -yɛɛ -maan maan -tɔa 'nan, 'wɩ "yi "cin a 'an 'ji 'nan 'an drɛ, 'pian mɛɛn "tʋe -e 'an 'wɩ 'wlidɩ "drɛ. 22'Mɛn ci "nrɔndɩ va bɛ, an Bali -le -pei -tɔ wɩnun "siala 'wɩ tɩglɩ 'a "le 'an 'ta wʋla "da. 23'Pian 'an drɛ wɩnun -ko -si pee da zia. -Si pee zɩɛ e ya -si nɛn e 'ka "vale Bali -le -pei 'e 'kɔn dɩɛ -a. 'Ta wʋladɩ -si zɩɛ -a da bɛ, -yɛɛ 'an drɛ 'wɩ 'wlidɩ 'lɔ "le -yee nɔan -le 'wɩ 'zʋ. Ɛn an 'wɩ 'wlidɩ "dra.\n24'Wɩ -dan 'bɛ 'bɔ 'an man. -Tɩ nɛn maan ye -e 'yaan 'sʋ 'wɩ zɩɛ -yrɔ? Ɛn -tɩɛ 'an "sia -ka -lɔ? 25An -ciala Zozi Crizi -va -e 'an -kaa "tɩ Bali muo "fɔ, kɔɔ -yɛɛ 'wɩ zɩɛ -a drɛ.\nMaan 'le -sɛanla -a vɩdɩ -a 'nan, 'mɛn ci "nrɔndɩ va bɛ, an drɛ Bali -le -pei -lɔ "le -yee nɔan -le 'wɩ 'zʋ. 'Pian 'an drɛ wɩnun va bɛ, an ya 'wɩ 'wlidɩ 'lɔ "le -yee nɔan -le 'wɩ 'zʋ.


Zozie, Gabaɔnfuɛ mun, ‘wia jrannin’ | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nLIKE SUANLƐ 31\nZozie nin Gabaɔnfuɛ mun\nSa ng’ɔ juli Zeriko klɔ’n su’n, ɔ truli Kanaan mɛn’n nun. I sɔ’n ti’n, Kanaan famiɛn mun be bo yoli kun kɛ be nin Izraɛlifuɛ mun bé kó kún. Gabaɔnfuɛ mun b’a faman be wun b’a wlaman be nun wie. Be wlali tralɛ titiwa, kpɛkun be ko wunnin Zozie wun. Be seli i kɛ: ‘E fin mmua kpa. E tili Zoova i su ndɛ. Yɛ e si like ng’ɔ fa yoli Eziptifuɛ mun nin Moabufuɛ mun’n. Sɛ amun nin e b’a kunman alɛ’n, é káci amun kanga.’\nZozie fali ndɛ nga be kannin’n su. Ɔ seli be kɛ ɔ nin be su kunman alɛ. Kɛ ɔ dili cɛn nsan’n, Zozie wa wunnin i wlɛ kɛ be finman lika mmua, naan be ti Kanaanfuɛ. Zozie usali Gabaɔnfuɛ mun kɛ: ‘?Ngue ti yɛ amun lakali e-ɔ?’ Be tɛli i su kɛ: ‘Srɛ kunnin e. E si kɛ Zoova o amun sin. An yaci, nán amun kun e.’ Zozie dili ndɛ ng’ɔ kannin’n su, w’a kunman be.\nKɛ ɔ yoli sɔ’n w’a cɛman, cɛn kun’n Kanaan famiɛn nnun be waan be nin Gabaɔnfuɛ mun bé wá kún. Zozie nin i sonja mun be nantili kɔnguɛ wunmuan kun be ɔli be delɛ. Kɛ aliɛ cɛnnin cɛ’n, be boli alɛ’n i kunlɛ bo. Kanaanfuɛ mun be bo sanndili. Zoova maan laglasi dandan nga wie liɛ’n kɛ nzue tɔ́’n be gua’n, be guali be su. Zozie seli Zoova kɛ ɔ yo naan wia’n jran. Kusu nn wia’n nin-a jranman le. ?Ngue ti yɛ Zozie kwla se Zoova kɛ ɔ yo i sɔ like’n niɔn? Ɔ lafi Zoova su ti-ɔ. Cɛn sɔ nun’n, wia’n w’a tɔman, lele Izraɛlifuɛ mun be kwlali Kanaan famiɛn mun nin be alɛ kunfuɛ mun.\n“Sɛ amun se kɛ ‘Ɛɛn’ maan ɔ ka su. Sɛ amun se kɛ ‘Cɛcɛ’ kusu’n maan ɔ ka su. Afin ndɛ kwlaa nga be kan gua su’n, ɔ fin klunwifuɛ’n.”—Matie 5:37.\nKosan: ?Ngue yɛ Gabaɔnfuɛ mun be yoli naan b’a ka nguan nun-ɔn? ?Wafa sɛ yɛ Zoova ukali Izraɛlifuɛ mun-ɔn?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 20\nZozi Crizi -mlɛngan -fɔ -pʋ 'kuin lɛ -kpi tʋ (1.000)\n1 "Bɛ -sru ɛn an Bali -le 'pasiazan 'yɩ te e ya 'sinan laji. -Klu nɛn -a 'leda "ka "dɩɛ, -a -lagle 'wlɛ a -yrɔ, ɛn -bulalɛ baa a -yrɔ "nyian. 2 E -mlɛngan bɛ -a 'kun, ɛn yaa yrɩ 'nan 'e 'fɔla baa da lɛ -kpi tʋ. -Mlɛn nɛn e blamin see paa 'li bɛ, -a 'bɔ nɛn. Waa laabo Bali 'nanmanzan, ɛn waa laabo "nyian Satan. 3 Yaa tuʋ -klu nɛn -a 'leda "ka "dɩɛ -a ji. Yaa -fɔ -ji "da, ɛn yaa -kɔnnɛn 'pla. Yaa drɛ zɩɛ 'nan -e -mlɛngan 'e vɩlɛ 'e 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji minnun see "paa "nyian dɩ. E -fo -nan zɩɛ -trilii -e lɛ -kpi tʋ (1.000) 'e 'ciɩ. -Te lɛ -kpi tʋ ciɩ bɛ, -e 'o "flu tʋ "wɛnnɛn 'wlu.\n4 "Bɛ -sru ɛn an mingɔnnɛn pɛinnun 'yɩ. Minnun nɛn 'o -nyrandɩ pɛinnun zɩɛ -a da bɛ, Bali 'plɛblɛ 'nɔn -wlɛ 'nan 'o minnun -le tin 'ba. Minnun nɛn o -tɔ 'wɩnun nɛn Zozi 'a -ci 'si -wlɛ "bɛ -a da, ɛn o -tɔ Bali -le 'wɩ -sru "bɛ o 'bɔ nɛn. Minnun zɩɛ -wɛɛ 'ka 'o "po -sɔɔnlɛa -wi zɩɛ -a wlu -e 'o bɔ dɩ, ɛn -wɛɛ 'ka 'o "po -sɔɔnlɛa -wi zɩɛ -a min yiba 'wlu -e 'o bɔ dɩ. Ɛn "nyian -wɛɛ 'ka -wi 'bɔ 'tɔ 'crɛn plɔ 'palɛa 'o nyrɛnbɔn da dɩ, ɛn wa'a 'palɛa "nyian 'o 'pɛ -da dɩ. -Wɛɛ wluan -kanɔn 'va, ɛn -wɛɛ mingɔnnɛn blɩ 'o 'vale Crizi a lɛ -kpi tʋ 'bɔ 'wlu. 5 'Pian min -kadɩ -mienun bɛ wa'a 'wunlɛa -kanɔn 'va dɩ. O -fʋ zɩɛ -trilii ɛn lɛ -kpi tʋ bɛ e -nyan.\nZɩ wluandɩ -kanɔn 'va tɛdɛ drɛ zɩɛ. 6 Minnun nɛn wluandɩ -kanɔn 'va tɛdɛ zɩɛ e drɛ 'wee vɛ -a bɛ, Bali -le -fɛa a o man. -Wɛɛ cɩ Bali -le minnun -a. Wa'a 'ka "flizan 'wo dɩ. -Wɛɛ -kɔan Bali 'lee Crizi -pannɔn 'a, ɛn -wɛɛ mingɔnnɛn ble 'o 'vale Crizi -a lɛ -kpi -tʋwli 'bɔ 'wlu.\n7 Lɛ -kpi tʋ zɩɛ -te e -nyan bɛ, o "sia Satan man, 8 -e 'e 'kʋ 'trɛda fɛ pɛɛnɔn 'nan. E -ko 'trɛda 'lɛglɔnnun see "paalɛ 'nan 'o 'tɛ 'e cin da -e 'o 'kʋ -kuli man. 'Lɛglɔnnun zɩɛ o o laabo Go, ɛn o o laabo "nyian Mago. -A -ji minnun a "kaga "le jemie man nyrɛn -le 'wɩ 'zʋ. 9 O fuila "man 'trɛda 'nan -e 'o 'kʋ minnun nɛn o cɩ Bali -le vɛ -a bɛ o fla si -fɔ. 'Fla zɩɛ Bali -a ye "yi. -A -nan nɛn 'tɛ -dan 'si laji ɛn e minnun nɛn Satan o cin 'yɩ bɛ o -nan -nyan "fo. 10 "Bɛ -sru ɛn Bali 'nanmanzan nɛn e minnun see paa bɛ, waa tuʋ 'tɛ -dan nɛn -a ta a "le 'yi 'le 'wɩ 'zʋ bɛ -a va. 'Tɛ zɩɛ e ya -wlidɩ ɛn -kɔlɛ nɛn e 'lɛ "sia bɛ e ya "va. 'Tɛ zɩɛ -a va nɛn -wi 'lee min nɛn e 'wlu -sɛan te yaa ve 'nan e ya Bali 'lewei vɩnan bɛ o o tuʋ. Fɛ zɩɛ -a -nan nɛn o -fo 'o yra yɩnan bodrun funnin 'lɛ 'fu 'lɛ man.\nBali yi -tʋ 'pla 'nan -e 'e 'trɛdanɔn pɛɛnɔn 'le 'wɩ tin 'ba\n11 "Bɛ -sru ɛn an mingɔnnɛn pɛin 'fuvu -dan 'yɩ, te Bali a 'e -nyrandɩ "da. Ɛn Bali 'bɔ 'lɛ bɛ an 'trɛ 'lee labli 'yɩ te o -ko 'sandɩ -a. Wa'a "nyian o yɩlɛ 'li "fo "dɩ. 12 'Nun tɔɔn ɛn minnun nɛn o -kaa bɛ an o yɩdɩ 'sia. -E 'e 'sia 'nɛn "wɛnnɛn man, -e 'e bɔ min ceje da bɛ, an o pɛɛnɔn 'yɩ 'o 'tɔdɩ lou Bali -le mingɔnnɛn pɛin 'bɔ 'lɛ. Ɛn 'flubanun nɛn o drɛ wɩnun a 'e 'crɛn -tɛdɩ -ji bɛ, Bali -a 'lɛ sʋʋ. "Bɛ -sru ɛn Bali 'fluba pee 'lɛ 'sʋ, min 'beli 'fluba bɛ -nyrɛn. Minnun zɩɛ o drɛ wɩnun nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ 'fluba 'ji bɛ, -a da nɛn Bali tin -tɛ o da. 13 Minnun nɛn o kaa jemie -va bɛ, jemie o bɔɔla bei. Minnun nɛn o kaa, ɛn o ya -ka 'lɔ bɛ, -ka o bɔɔla 'ji. Ɛn minnun nɛn o kaa, o ya -yremo fla bɛ, -yremo fla o bɔɔla 'ji. 'Wɩnun nɛn o pɛɛnɔn 'tʋdʋ -a drɛ bɛ, -a da nɛn Bali tin -tɛ o da. 14 "Bɛ -sru ɛn Bali fɛ 'bɔ nɛn waa laabo -ka bɛ 'lee fɛ nɛn waa laabo -yremo fla bɛ o tuʋ 'tɛ -dan nɛn -a ta a "le 'yi 'le 'wɩ 'zʋ bɛ -a va. 'Tɛ zɩɛ -a va nɛn min -ka "flizan wo. 15 Min oo min nɛn -a 'tɔ 'ka yɩlɛ 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le min 'beli 'fluba zɩɛ -a -ji dɩɛ, 'tɛ zɩɛ -a va nɛn waa tuʋ.


Ɲanmiɛn Zoova si i sufuɛ’m be aunnvuɛ kpa | Mantan\n1, 2. (a) ?Kɛ bla ta kun ti i wa’n i kpanlɛ’n, ngue yɛ ɔ yo ɔ? (b) ?Wan yɛ ɔ si aunnvuɛ dan tra bla ta ɔ?\nBA NƆNMAN kun su kpan kɔnguɛ afiɛn. Yɛ kpli i nin’n kpitili ɔ. Kɛ ɔ fin cɛn m’ɔ wuli ba’n, ɔ lafi ɔ, ɔ yoman ye. Kɛ ba’n sún’n, sɛ ɲɔnflɛn yɛ i waan ɔ́ nɔ́n o, annzɛ sɛ julɛ yɛ ɔ kunndɛ kɛ be ju i annzɛ like uflɛ yɛ ɔ kunndɛ o, bla ta’n wun i kwlaa sɔ’n i wlɛ. Maan ba’n sun sɛ sun sɛ’n, saan bla’n yó maan ɔ́ múɛn i nuan. Ɔ kwlá tranman lɛ niɛnmɛn i wa’n sa ngbɛn.\n2 Wafa nga niɛn kun si i ku sɛ nun ba’n i aunnvuɛ’n, klɔ sran’m be si kɛ ɔ leman wunsu. Sanngɛ e Ɲanmiɛn Zoova i sran aunnvuɛ silɛ liɛ’n tra ngalɛ kpe nun. Sɛ e fa e ɲin e sie i Zoova i nzuɛn sɔ’n su’n, i sɔ’n úka e naan y’a fa e wun y’a mɛntɛn i kpa. ?Yɛ ngue yɛ be flɛ i sran aunnvuɛ silɛ’n niɔn? ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn kle kɛ ɔ si aunnvuɛ ɔ? É wá kókó kosan sɔ’m be su yalɛ.\nLike nga be flɛ i sran aunnvuɛ silɛ’n\n3. ?Ebre nun’n, ndɛ mma nga be fa kan aunnvuɛ silɛ’n i ndɛ’n, i bo’n yɛle benin?\n3 Biblu’n nun’n, sran aunnvuɛ silɛ’n nin sran i wun sa yaci cɛlɛ’n, be kɔ likawlɛ tititi. Ebre nin Glɛki nun’n, ndɛ mma nga be fa kan aunnvuɛ silɛ’n i ndɛ’n, be diman be yalɛ. Ebre nun’n, ndɛ mma sɔ’n kun yɛle rakam. I bo’n yɛle “aunnvuɛ silɛ.” Fluwa kun yiyi nun kɛ, “kɛ e wun sran nga be leman wie’n annzɛ e awlɛn su sran nga be o afɛ nun’n, wafa nga be yo e annvɔ’n” yɛ be se kɛ rakam Ebre nun’n niɔn. Ndɛ mma sɔ’n mɔ Zoova fa kɛn i sran aunnvuɛ silɛ’n i ndɛ’n, be fa kan “aunnvuɛ nga niɛn kun fa si i ku sɛ nun ba’n” i ndɛ wie. *—Ezipt Lɔ Tulɛ 33:19; Zeremi 33:26.\n“?Bla ta kun wla fi i wa’n su?”\n4, 5. ?Ngue ti yɛ wafa nga bla ta kun fa si i wa’n i aunnvuɛ ju lɛ’n, i su yɛ Biblu’n nian kle e Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n niɔn?\n4 Wafa nga bla ta kun fa si i wa’n i aunnvuɛ ju lɛ’n, i su yɛ Biblu’n nian kle e Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n niɔn. Ezai 49:15 se kɛ: “?Bla ta kun wla fi i wa’n su? ?Ɔ si-mɛn i bɔbɔ i klun ba’n i aunnvuɛ? Kannzɛ i wla fi i wa’n su bɔbɔ’n, sanngɛ min liɛ’n, min wla su fi-man amun su le.” Sunnzun ase sɔ’n kle kɛ Zoova si i nvle’n i aunnvuɛ dan. ?Wafa sɛ yɛ ɔ yo sɔ ɔ?\n5 ?Sɛ be se e kɛ bla ta kun i wla fili i wa’n su naan w’a mɛnmɛn i ɲɔnflɛn’n, é kwlá fá su? Ɔ ti kekle. Afin ba ng’ɔ te yo nɔnman’n ɔ kwlɛmɛn i wun keje. I ti yɛ ɔ fata kɛ i nin’n niɛn i lika dɔ kwlaa su’n niɔn. Sanngɛ blɛ “kekle” nga nun’n, niɛn wie’m be “kloman sran.” (2 Timote 3:1, 3) Zoova se kɛ: “Sanngɛ min liɛ’n, min wla su fi-man amun su le.” Zoova su yaciman i sufuɛ’m be aunnvuɛ silɛ le. Wafa nga bla ta kun fa si i wa’n i aunnvuɛ ju lɛ’n, ɔ timan like fi Zoova i sran aunnvuɛ silɛ liɛ’n, i ɲrun. I sɔ’n ti yɛ fluwa sifuɛ kun seli kɛ: ‘Biblu’n i bue nga be klɛli i Ebre nun i nun’n, Ezai 49:15 yɛ ɔ yiyi Zoova i sran klolɛ dan’n, i nun kpa ɔ.’\n6. ?Wafa sɛ yɛ sran kpanngban bu sran aunnvuɛ silɛ’n niɔn? ?Yɛ ndɛ benin yɛ Zoova kan fa gua e awlɛn su nzue ɔ?\n6 ?Sɛ e si sran aunnvuɛ’n, i sɔ’n kle kɛ e ti sran m’ɔ kwlá trɛmɛn i awlɛn ti ɔ? Kɛ sran kpanngban bu i sɔ ɔ. Zezi i blɛ su’n, Rɔmu lɔ ngwlɛlɛ sifuɛ kun mɔ be flɛ i Seneka kannin sɔ wie. Ɔ seli kɛ: “Be nga be ti flɔlɔ’n, be yɛ be si sran aunnvuɛ ɔ.” Seneka ti like klefuɛ. Like ng’ɔ kle’n yɛle kɛ ɔ fataman kɛ like wie sa yo sran fɛ, annzɛ ɔ yo sran ya. I waan sɛ ɲrɛnnɛn’n tɔ sran wie su’n, ngwlɛlɛfuɛ’n kwla yo i ye. Sanngɛ nán maan sran sɔ’n yo i annvɔ kaan sa, naan sɛ ɔ si sran aunnvuɛ’n, nn ɔ timan yasua sran. Like klelɛ kɛ ngalɛ sa’n wla sran’m be fanngan kɛ be bu be bɔbɔ be wun akunndan, naan nán be si sran aunnvuɛ. Zoova timan sɔ kaan sa. I Ndɛ’n se kɛ ‘sran yo i annvɔ, yɛ ɔ si i aunnvuɛ.’ I sɔ’n gua e awlɛn su nzue. (Zak 5:11) E ɲrun lɔ’n, é wá wún kɛ sran aunnvuɛ silɛ’n ɔ ti nzuɛn cinnjin kpa kun, naan sɛ e si sran aunnvuɛ’n, nán kɛ e kwlá traman e awlɛn ti ɔ. Zoova yi nzuɛn sɔ’n i nglo kɛ siɛ kpa kun fa yo’n sa. Maan e fa e ɲin e sie i wafa nga ɔ yo i sɔ’n su.\nZoova sili nvle kun i aunnvuɛ\n7, 8. ?Afɛ benin yɛ Izraɛlifuɛ’m be wunnin i Ezipti lɔ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Zoova sili be aunnvuɛ ɔ?\n7 Wafa nga Zoova nin Izraɛli nvle’n be nantili’n, ɔ kle kɛ ɔ si sran aunnvuɛ sakpasakpa. I nun mɔ Izraɛlifuɛ kɔe akpinngbin be o Ezipti lɔ’n, Eziptifuɛ’m be kleli be ɲrɛnnɛn dan. “Junman’n i kekle m’ɔ yoli’n ti’n, Izraɛlfuɛ’m b’a wunman be wun fɛ, afin be si fa, be kpɛ bliki.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 1:11, 14) Kɛ Izraɛlifuɛ’m bé wún be ɲrun’n, be kpan flɛli Zoova. ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn m’ɔ si aunnvuɛ dan’n tɛli be su ɔ?\n8 Zoova tran ɔ tranman. Ɔ seli kɛ: “N wunnin min sran nga be o Ezipti lɔ’n be ɲrɛnnɛn nga be fa kle be’n. Kɛ be kle be nyrɛnnɛn’n, kpanlɛ nga be kpannin’n, n tili. N si afɛ ng’ɔ o be su’n.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 3:7) Kɛ Zoova wunnin be su afɛ’n, ɔ nin kpanlɛ mɔ be kpan flɛli i’n, ɔ kwlá tranman lɛ ɔ nianman be sa ngbɛn. Kɛ nga e fa wunnin i fluwa nga i ndɛ tre 24 nun sa’n, ɲrɛnnɛn ng’ɔ tɔ sran’m be su’n, ɔ yo Ɲanmiɛn Zoova i ya wie lele kpe nun. Zoova si aunnvuɛ dan. Sanngɛ kɛ sran yo i annvɔ’n, ɔ tranman lɛ sa ngbɛn. Ɔ yo like kun fa ti i wun ɲanman nun. Ezai 63:9 se kɛ: “I klolɛ’n nin i aunnvuɛ silɛ’n ti’n, i bɔbɔ ɔ kpɔli be ti.” Zoova “yili atrɛ” naan w’a de Izraɛlifuɛ mun Eziptifuɛ’m be sa nun. (Mmla’n 4:34) I sin’n, ɔ yili atrɛ mannin be aliɛ lele. Kpɛkun asiɛ ng’ɔ fa mannin be’n, ɔ ti fie diwlɛ lika klanman kpa.\n9, 10. (a) ?Ngue ti yɛ kɛ Izraɛlifuɛ’m be kpan flɛli Zoova’n, ɔ deli be ɔ? (b) ?Zɛfte blɛ su’n, sa benin nun yɛ Zoova deli Izraɛlifuɛ mun ɔn? ?Ngue yɛ ɔ suli Zoova bo m’ɔ deli be ɔ?\n9 Zoova i aunnvuɛ ng’ɔ sili Izraɛlifuɛ mun’n w’a kaman ngalɛ’n su. Kɛ be juli lika nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá mán be’n nun lɔ’n, be fali sa tɛ yolɛ’n cicili be ti. Yɛ be wunnin i su afɛ’n kusuman. Sanngɛ kɛ be buli akunndan mɔ be kpan flɛli Zoova’n, i liɛ ng’ɔ si i’n, yɛle be delɛ. ?Ngue ti ɔ? “Ɔ klo i nvle nunfuɛ mun [annzɛ ɔ si be aunnvuɛ]” ti ɔ.—2 Be Nyoliɛ 36:15; Jɔlɛ Difuɛ Mun 2:11-16.\n10 Amun e nian sa ng’ɔ juli Zɛfte blɛ su’n. Kɛ Izraɛlifuɛ’m be tɔli amuɛn sɔlɛ nun’n, Zoova yacili be lɛ, ɔ maan Amɔnfuɛ’m be yoli be tɛtɛ lele afuɛ 18. Kpɛkun Izraɛlifuɛ’m be wa kacili be sa. Biblu’n yiyi nun kɛ: “Be guali nvle uflɛ’m be amuɛn ng’ɔ o be sa nun’n be blo, kpɛkuun be suli [Zoova]. Kɛ [Zoova] wunnin i sɔ’n, ɔ yaci be nyrɛnnɛn nun-ɔn, ɔ yo-man ye.” * (Jɔlɛ Difuɛ Mun 10:6-16) Kɛ Zoova i nvle’n nunfuɛ’m be kacili be nzuɛn’n, w’a yaciman be ɲrɛnnɛn nun kun. Ɲanmiɛn m’ɔ si aunnvuɛ dan’n, ɔ tinnin Zɛfte naan ɔ́ dé Izraɛlifuɛ mun be kpɔfuɛ’m be sa nun.—Jɔlɛ Difuɛ Mun 11:30-33.\n11. ?Sran aunnvuɛ silɛ’n i su like benin yɛ Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantilɛ’n, ɔ kle e ɔ?\n11 ?Sran aunnvuɛ silɛ’n i su like benin yɛ Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantilɛ’n, ɔ kle e ɔ? Like klikli ng’ɔ kle e’n yɛle kɛ, kɛ sran yo e annvɔ’n, nán maan e tran lɛ niɛn i sa ngbɛn. Maan e wla kpɛn bla ta kun m’ɔ si i wa’n i aunnvuɛ’n i su. Kɛ ɔ ti ba’n i kpanlɛ’n, ɔ yo maan ba’n muɛn i nuan. Zoova kusu, kɛ i nvle’n nunfuɛ’m be sun flɛ i’n, ɔ bumɛn i su nun waka. Aunnvuɛ m’ɔ si be ti’n, ɔ yo maan afɛ’n jao be su. Like nɲɔn su’n yɛle kɛ, nán kɛ Zoova leman wunmiɛn ti yɛ ɔ si aunnvuɛ ɔ. Afin ɔ fa ajalɛ kekle mun naan w’a yo i nvle’n nunfuɛ’m be ye. Kɛ sran’m be bo yo kun be su Zoova’n, ɔ si be aunnvuɛ. ?Sanngɛ ɔ si sran sɔ’m be tinuntinun be aunnvuɛ wie?\nZoova si sran’m be tinuntinun be aunnvuɛ\n12. ?Wafa sɛ yɛ Zoova kleli kɛ ɔ si sran’m be aunnvuɛ ɔ?\n12 Mmla nga Ɲanmiɛn fa mannin Izraɛli nvle’n, ɔ kle kɛ ɔ si sran’m be tinuntinun be aunnvuɛ. Amun e kan yalɛfuɛ’m be ndɛ e nian. Zoova si kɛ sa wie ti’n, yalɛ kwla di Izraɛlifuɛ kun. I sɔ’n ti yɛ Zoova seli Izraɛlifuɛ’m be kɛ: ‘Sɛ be usa amun afɛ’n, amun fa man be. Amún fá mán be kusu ɔ, maan ɔ yo amun klun su klanman. Sɛ amun yo i sɔ’n, [Zoova] amun Nyanmiɛn’n ɔ́ yó maan like kwlaa nga amun yo’n, ɔ́ yó ye amun sa nun.’ (Mmla’n 15:7, 10) Zoova seli be ekun kɛ, kɛ bé kpɛ́ like kɛ ble sa’n, nán maan be kpɛ i ngba’n. Sɛ bé ísa kusu naan be wla fili wie’n, ɔ fataman kɛ be sa be sin ko isɛ i ekun. Afin ɔ ti be nga be leman wie’n be liɛ. (Saun Yolɛ 23:22; Rit 2:2-7) Kɛ Izraɛli nvle’n nanti mmla sɔ’m be su’n, yalɛfuɛ’m be srɛman be nuan nun aliɛ. ?I sɔ’n kleman kɛ Zoova si sran aunnvuɛ dan?\n13, 14. (a) ?Wafa sɛ yɛ Davidi kleli kɛ e tinuntinun e ndɛ lo Zoova ɔ? (b) ?Kɛ be se kɛ Zoova mantan be nga “be akunndan’n w’a sanngan’n,” sa benin yɛ ɔ kwla uka e naan y’a wun i wlɛ ɔ?\n13 Andɛ nin andɛ, e kwlaa e ndɛ lo Ɲanmiɛn m’ɔ ti sran klofuɛ’n. Afɛ kwlaa ng’ɔ o e tinuntinun e su’n, ɔ wun i wlɛ weiin. Davidi m’ɔ ti jue tofuɛ’n seli kɛ: “[Zoova] i nyin wo i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be su, i su o yalɛ nga be koko kle i’n su. [Zoova] mantan be nga be akunndan’n w’a sanngan’n. Yɛ ɔ de be nga be wla’n w’a bo’n.” (Jue Mun 34:16, 19) Fluwa kun m’ɔ yiyi Biblu’n nun’n se kɛ: “Be nga be akunndan’n w’a sanngan’n ɔ nin be nga be wla’n w’a bo’n, fɔnlɛ mɔ be fɔnnin ti’n, be buman be wun sran kun. Be lafiman be wun su kun.” I sɔ sran liɛ’m be bu i kɛ be nin Zoova be afiɛn’n ti nun dan, naan be timan like fi ti’n, Zoova kwlá nianman be lika. Sanngɛ ɔ timan su kaan sa. Davidi i ndɛ’n gua e awlɛn su nzue dan. Afin ɔ se e kɛ Zoova su kacimɛn i sin siman be nga be “buman be wun sran kun’n.” E Ɲanmiɛn si kɛ i sɔ blɛ liɛ’n nun yɛ e mian aunnvuɛ silɛ’n i wun kekle ɔ, naan ɔ fata kɛ e nin i e afiɛn’n mantan ɔn.\n14 Sa kun juli Amlɛnkɛn’m be lɔ. Bla kun i wa’n m’ɔ le afuɛ nɲɔn’n, ɔ wa tɔli tukpaciɛ dan kpa. Ɔ lo wunmiɛn ɔn, ɔ yoman ye. Kɛ dɔɔtrɔ’m be niɛnnin i’n, be seli bla’n kɛ bé lá ba’n lɔ lele nglɛmun ?Yɛ ninfan yɛ bla’n kali kɔnguɛ sɔ nun ɔn? Kɛ be lali ba’n lɛ’n, lɛ yɛ ɔ trannin bia kun su lele aliɛ’n fa cɛnnin i ɔ. I wa kan’n kwlaman nun, ɔ maan i wun lɛ yɛ ɔ fata kɛ ɔ tran ɔn. ?Like nga e Si m’ɔ o nglo lɔ’n, m’ɔ ti sran klofuɛ’n kwla yo’n, ɔ traman ngalɛ’n? Be kɛnmɛn i lele, afin ɔ yili e kɛ i bɔbɔ sa. (Bo Bolɛ 1:26) Jue Mun 34:19 se e kɛ, kɛ e akunndan’n sanngan’n annzɛ e wla’n bo’n, Zoova fɛ i wun mantan e koko. Ɔ si e aunnvuɛ, yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ úka e, kɛ siɛ kpa kun fa yo’n sa.\n15. ?Ngue yɛ Zoova yo fa uka e ɔ?\n15 ?Ngue yɛ Zoova yo fa uka e e tinuntinun ɔn? Nán cɛn ngba yɛ ɔ́ wíe e su afɛ’n niɔn. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan w’a uka be nga be sun flɛ i’n ti’n, ɔ fali ajalɛ kpanngban wie mun. Biblu’n m’ɔ ti i Ndɛ’n, ɔ man e afɔtuɛ nga be kwla yo e ye dan’n. Asɔnun nun’n, ɔ mannin asɔnun kpɛnngbɛn mun naan be si i sufuɛ’m be aunnvuɛ, kɛ i bɔbɔ fa yo’n sa. (Zak 5:14, 15) Asa ekun ɔ fɛ “i wawɛ’n man be nga be srɛ i’n.” Afin kɛ ‘be srɛ i, ɔ ti.’ (Jue Mun 65:3; Lik 11:13) Dɔ nga su’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n kwla uka e naan y’a ‘kwla like kwlaa yo’ lele naan Ɲanmiɛn sielɛ’n w’a yi e su afɛ’n mlɔnmlɔnmlɔn. (2 Korɛntfuɛ Mun 4:7) Aunnvuɛ mɔ Zoova si e dan’n ti yɛ ɔ fali ajalɛ sɔ mun ɔn. ?I sɔ’n ti’n ɔ fataman kɛ e lɛ i ase?\n16. ?Like kpa bɔbɔ ng’ɔ kle kɛ Zoova si sran aunnvuɛ dan’n yɛle benin? ?Yɛ wan ti yɛ ɔ fali ajalɛ sɔ’n niɔn?\n16 Like kpa bɔbɔ ng’ɔ kle kɛ Zoova si sran aunnvuɛ dan’n yɛle i awlɛn su ba’n m’ɔ fa kpɔli e ti’n. Nanwlɛ, Zoova klo e dan. Ɔ yili e ti tɛ naan cɛn wie lele e fite nun. Nán e wla fi su kɛ e kwlaa e tinuntinun ti yɛ ɔ yili tɛ sɔ’n niɔn. Zakari m’ɔ ti Zan batɛmu yofuɛ’n i si’n, ɔ seli kɛ: “Aunnvuɛ dan bɔ e Nyanmiɛn’n si ye’n” ti yɛ ɔ fali ajalɛ sɔ’n niɔn.—Lik 1:78.\nZoova yaci sran wie’m be aunnvuɛ silɛ\n17-19. (a) ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n le awɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli mɔ Zoova w’a siman be aunnvuɛ kun ɔn?\n17 Nán e bu i kɛ Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n leman awɛ. Biblu’n kle e weiin kɛ, kɛ sran wie’m be kaci be sin be si Zoova’n, i kusu yaci be aunnvuɛ silɛ. (Ebre Mun 10:28) Sɛ e waan é sí sa nga ti yɛ ɔ yo sɔ’n, maan e wla kpɛn Izraɛli nvle’n su.\n18 Kɛ Izraɛlifuɛ’m be kpɔfuɛ’m bé klé be ɲrɛnnɛn’n, Zoova deli be kpɛ sunman. Sanngɛ Zoova wa yacili be aunnvuɛ silɛ. ?Ngue ti ɔ? Izraɛlifuɛ’m be sɔli amuɛn lele be fa wluli Zoova i sua’n nun. (Ezekiɛl 5:11; 8:17, 18) Asa ekun “Izraɛlfuɛ’m be yoli Nyanmiɛn i sran ng’ɔ sunmannin be’n be finfin, b’a bu-mɛn i nuan ndɛ’n like fi, yɛ be toli i nuan ijɔfuɛ sɔ’m be mma. I ti naan [Zoova] w’a fa ya be wun. B’a fin-man nun b’a fite-man.” (2 Be Nyoliɛ 36:16) Izraɛlifuɛ’m be yoli tɛ dan ngboko. Be fɔkɔli Zoova i awlɛn’n dan. Ɔ maan ɔ wunman like kun m’ɔ kwla jran su naan w’a si be aunnvuɛ ɔ. ?Yɛ i bo’n guali sɛ?\n19 Zoova yacili i nvle’n nunfuɛ’m be aunnvuɛ silɛ. Ɔ seli weiin kɛ: “N su yaci-man sran fi lɛ. N su si-man wie aunnvuɛ mlɔnmlɔn, ń núnnún be kwlaa’n kpan.” (Zeremi 13:14) Sakpasakpa, be bubuli Zerizalɛmu klɔ’n nin Ɲanmiɛn sua’n. Yɛ be trali Izraɛlifuɛ mun ɔli lomuɛn Babilɔni lɔ. Kɛ sran’m be yo ɲin kekle Ɲanmiɛn su lele m’ɔ yaci be aunnvuɛ silɛ’n, i bo’n gua tɛ kpa man be. ?Amun wunmɛn i sɔ?—Ngwlɛ Yilɛ 2:21.\n20, 21. (a) ?Kɛ Zoova yaci mɛn tɛ nga i aunnvuɛ silɛ’n cɛ’n, ngue yɛ ɔ́ yó ɔ? (b) ?Ngue yɛ é wá wún i ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ’n nun ɔn?\n20 ?Yɛ andɛ li? Zoova w’a kaciman. Aunnvuɛ m’ɔ si sran ti’n, ɔ sunmɛnnin i Lalofuɛ mun kɛ be bo ‘Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ’n’ mɛn wunmuan’n nun. (Matie 24:14) Kɛ sran’m be fa Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n su’n, Zoova uka be lele be wun i wlɛ kpa. (Sa Nga Be Yoli’n 16:14) Sanngɛ e su diman junman sɔ’n sa trilili. Zoova su siman mɛn tɛ kain nga mɔ ɲrɛnnɛn w’a yi i piɛ’n, i aunnvuɛ lele. Kɛ ɔ yaci mɛn i aunnvuɛ silɛ’n cɛ’n, ɔ́ núnnún i sekeseke. I cɛn sɔ nun’n, i bɔbɔ i “dunman fɛ’n” ɔ nin i sufuɛ’m be ti yɛ ɔ́ sí aunnvuɛ ɔ. (Ezekiɛl 36:20-23) Zoova wá núnnún klunwifuɛ mun. Kpɛkun ɔ́ táka mɛn uflɛ kun. Be nga be yo sa kpa’n be yɛ bé trán nun ɔn. Kɛ Zoova nian sa tɛ yofuɛ mun’n, ɔ se kɛ: “Min kusu n su wunman be aunnvuɛ, n su yoman be blɛblɛ. Be sa nga be yoli’n, ń yó naan bé fɛ́ i nuan afɛ’n.”—Ezekiɛl 9:10.\n21 Zoova sili sran’m be aunnvuɛ lele w’a fa ju andɛ. Be nga ɔ su wa nunnun be bɔbɔ’n, ɔ te si be aunnvuɛ. Be nga be yaci sa tɛ yolɛ’n, Zoova kwla yaci be wun sa’n cɛ be. Ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ nun’n, é wá wún Biblu’n nun sunnzun ase wie mun mɔ be kle kɛ Zoova yaci sran wun sa cɛ i weiin’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Maan e sie i nzɔliɛ kɛ Jue Mun 103:13 nun’n, rakam ti ndɛ mma kun mɔ Ebre nun’n be fa kan aunnvuɛ mɔ siɛ kun si i wa’n, i ndɛ ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Kɛ be se kɛ ‘ɔ yaci be nyrɛnnɛn nun-ɔn, ɔ yo-man ye’n,’ i bo’n yɛle kɛ “ɔ trɛ i awlɛn ɔn, ɔ yoman ye kun.” Biblu’n kun se kɛ: “Kɛ ɔ wun Izraɛlifuɛ’m be su afɛ’n, ɔ kwlá trɛmɛn i awlɛn kun.” Kun ekun se kɛ: “Ɔ kwlá yaciman Izraɛlifuɛ’m be lɛ naan be wun be ɲrun ekun.”\nZeremi 31:20 ?Wafa sɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be wun yoli Zoova ɔ? ?Yɛ i sɔ’n ti’n, wafa sɛ yɛ Zoova i wun yo amun ɔn?\nZoɛl 2:12-14, 17-19 ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ Zoova i nvle’n nunfuɛ’m be yo naan w’a si be aunnvuɛ ɔ? ?Ngue yɛ i sɔ’n kle e ɔ?\nZonasiZonas 4:1-11 ?Wafa sɛ yɛ Zoova kleli Zonasi kɛ sran aunnvuɛ silɛ’n ti like cinnjin ɔn?\nEbre Mun 10:26-31 ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e se e wun kɛ, i kwlaa yoli o, Zoova sí e aunnvuɛ ɔ?


?Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti e awlɛn su like? | Like suanlɛ liɛ\n“Nyanmiɛn [...] i ndɛ bɔ e kan kleli amun’n, an tili. [...] An wunnin i kɛ ɔ ti Nyanmiɛn ndɛ sakpa.”—1 TƐSALONIKFUƐ MUN 2:13.\nJUE: 114, 113\n?Afɔtuɛ benin yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e naan y’a tra e awlɛn-ɔn?\n?Ngue yɛ ɔ kle kɛ blɛ kasiɛn nga nun’n, Zoova i kakaklolo’n wanndi ndɛndɛ kpa-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e nin Zoova i anuannzɛ’n e nanti klanman-ɔn?\n1-3. (a) ?Ngue ti yɛ atrɛkpa’n, ndɛ tɔli Evodi nin Sɛntisi be afiɛn-ɔn? (b) ?Ngue yɛ é yó naan i sɔ ndɛ w’a tɔman e nin e niaan mun e afiɛn-ɔn? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i lɛ’n.)\nBIBLU’N ti e awlɛn su like kpa. Afin e si kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn i fluwa. Afɔtuɛ kpanngban o nun. Kɛ e nanti be su’n, sa sunman to fuan e. Sɛ e yo sa ng’ɔ timan su’n, be fa tu e fɔ. ?Kɛ be fa tu e fɔ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Maan e kan Klistfuɛ klikli’m be blɛ su bla nɲɔn be ndɛ e nian. Be flɛ kun kɛ Evodi. Yɛ kun suan Sɛntisi. Bla nɲɔn sɔ mɔ Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin wie’n, Biblu’n waan ndɛ tɔli be afiɛn. Like nga ti yɛ ndɛ tɔli be afiɛn’n, ɔ yiyiman nun. Sanngɛ, maan e bu sa kun i akunndan.\n2 Atrɛkpa’n, Evodi yiali aniaan wie mun i awlo lɔ naan be wla asa. Kpɛkun, w’a flɛman Sɛntisi wie. Kɛ aniaan wie’m bé kán aliɛ fɛfɛ nga be dili i cɛn sɔ nun’n i ndɛ’n, Sɛntisi tili. Yɛ ɔ yoli i ya dan. Atrɛkpa’n, ɔ seli i klun lɔ kɛ: ‘Kɛ Evodi flɛ aniaan mun, m’ɔ flɛman min wie’n, n wunmɛn i wlɛ. ?Nán min yɛ n ti i janvuɛ kpa’n niɔn?’ Sɛntisi buli i kɛ Evodi klomɛn i sa naan i sɔ’n ti yɛ w’a flɛmɛn i wie-ɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ yoli Evodi sɔ wie. Yɛle kɛ, ɔ flɛli aniaan kunngba sɔ mun i awlo lɔ wie. Kpɛkun, w’a flɛman Evodi. Atrɛkpa’n, be ayeliɛ sɔ’n ti’n, ndɛnngan tɔli asɔnun’n nun. Biblu’n kle kɛ Pɔlu tuli aniaan bla nɲɔn sɔ’m be fɔ naan be nuan sɛ. E kwla lafi su kɛ be nantili afɔtuɛ sɔ’n su, naan be suli Zoova aklunjuɛ su titi.—Filipfuɛ Mun 4:2, 3.\n3 Andɛ’n, ndɛ tɔ e nin e niaan mun e afiɛn cɛn kunngun. Sɛ i sɔ sa ju naan e nanti afɔtuɛ nga Biblu’n man e’n su’n, é kwlá síesíe e afiɛn. Yɛ i kpa bɔbɔ’n, e kwla yo naan ndɛ w’a tɔman e afiɛn. Sɛ Biblu’n ti e awlɛn su like sakpa’n, é nánti i nun afɔtuɛ’m be su.—Jue Mun 27:11.\nBIBLU’N KLE E KƐ MAAN E TRA E AWLƐN\n4, 5. ?Afɔtuɛ benin yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e naan y’a tra e awlɛn-ɔn?\n4 Kɛ ɔ yo naan e tra e awlɛn’n, ɔ timan pɔpɔ. Wienun-ɔn, e finwlɛ’n annzɛ e wunnɛn kplo’n, annzɛ e ninnge yolɛ wafa wie ti’n, b’a kan e ndɛ yaya annzɛ b’a bu e lufle. I lɛ nun’n, e kwla fa ya. I li sɛ e niaan Klistfuɛ kun yɛ ɔ yo e sɔ’n, yɛ ɔ yo e ya dan’n niɔn. ?Sɛ i sɔ sa ju’n, afɔtuɛ benin yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e-ɔ?\n5 Kɛ sran fa ya’n, Zoova si sa ng’ɔ kwla ju’n. Kɛ e fa ya’n, e kwla kan ndɛ annzɛ e yo sa wie m’ɔ́ yó e nzisɔ ɔ. I sɔ’n ti, Zoova man e afɔtuɛ kun. Ɔ se kɛ: “Nán fa ya ndɛndɛ.” Sɛ e nanti afɔtuɛ sɔ’n su’n, sa sunman be su juman. (An kanngan Akunndanfuɛ’n 7:9, ɔ nin Nyanndra Mun 16:32 be nun.) Biblu’n se kɛ sɛ be yo e sa’n, maan e yaci e cɛ. Zezi seli kɛ sɛ be yo e sa naan y’a yaciman y’a cɛman’n, Zoova su yaciman e liɛ’n cɛman e. (Matie 6:14, 15) I sɔ’n ti’n, maan e tra e awlɛn. Yɛ maan e yaci sa nga e wiengu’m be yo e’n, e cɛ be.\n6. ?Sɛ e traman e awlɛn’n, sa benin yɛ ɔ kwla ju-ɔ?\n6 Sɛ e traman e awlɛn’n, e kwla fa ya ndɛndɛ. Yɛ e kwla kpɔ sran bɔbɔ. Annzɛ kusu’n, e kwla fa e awlɛn fufu’n e sa e niaan Klistfuɛ mun. Wie liɛ’n, e kleman kɛ y’a fa ya annzɛ e kpɔ sran’n. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, e niaan wie’m be kwla sie i nzɔliɛ. Kpɛkun, be faman be wun mantanman e. (Nyanndra Mun 26:24-26) Sɛ i sɔ sa ju’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m bé fá Biblu’n bé tú e fɔ naan e yaci ya falɛ nin sran kpɔlɛ’n, naan sa nga e wiengu’m be yo e’n, e yaci e cɛ be. (Saun Yolɛ 19:17, 18; Rɔmfuɛ Mun 3:11-18) ?Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be fa Biblu’n tu e fɔ’n, é nánti su?\n7, 8. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova nin i sufuɛ’m be o nun-ɔn? (b) ?Afɔtuɛ benin wie mun yɛ Biblu’n man e-ɔ? (c) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nanti afɔtuɛ sɔ’m be su ɔ?\n7 Zoova nin i sufuɛ nga be o asiɛ’n su wa’n be o nun. Yɛ ɔ kle be like. ?Wafa sɛ yɛ ɔ yo sɔ-ɔ? Yɛle kɛ, ɔ sieli Klist ‘Asɔnun’n i su kpɛn.’ Kpɛkun, Klist kusu fali “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” naan ɔ kle Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be like. (Efɛzfuɛ Mun 5:23; Matie 24:45-47) Sran kpa nanwlɛfuɛ’n nian Klistfuɛ klikli’m be ɲrun dinfuɛ’m be ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, ɔ nanti ndɛ nga Biblu’n kan’n i su kpa. Afin ɔ wun i wlɛ kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn ndɛ. (An kanngan 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13 nun.) ?Afɔtuɛ benin wie mun yɛ be o Biblu’n nun mɔ sɛ e fa be su’n, e liɛ yó ye ɔ?\n8 Biblu’n wla e fanngan kɛ nán e yaci yialɛ’n. (Ebre Mun 10:24, 25) Yɛ ɔ wla e fanngan kɛ maan e akunndan’n yo kun, yɛ maan e lafi like nga Biblu’n kle’n su. (1 Korɛntfuɛ Mun 1:10) Asa ekun’n, ɔ se kɛ maan e ‘dun mmua fa e wun man Ɲanmiɛn maan ɔ sie e.’ (Matie 6:33) Biblu’n wla e fanngan kɛ maan e bo jasin fɛ’n awloawlo’m be nun, nin nzra nun nin lika kwlaa nga e kwla to sran lɛ’n. (Matie 28:19, 20; Sa Nga Be Yoli’n 5:42; 17:17; 20:20) Asa ekun’n, ɔ kle like ng’ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo naan fiɛn w’a tranman asɔnun’n nun’n. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:1-5, 13; 1 Timote 5:19-21) Yɛ ɔ wla e fanngan kɛ maan e wla sa ng’ɔ saci sran’n i kwlaa nin akunndan tɛtɛ’n kwlaa be ase naan e nin Zoova e afiɛn’n w’a saciman.—2 Korɛntfuɛ Mun 7:1.\n9. ?Wan yɛ Zezi fɛli i kɛ ɔ kle sran’m be like naan be wun Ɲanmiɛn ndɛ’n i wlɛ-ɔ?\n9 Sran wie’m be se kɛ ɔ timan cinnjin kɛ sran uflɛ yɛ ɔ kle be Biblu’n nun like-ɔ. Sanngɛ, kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1919 nun’n, Zezi sieli “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” naan ɔ kle Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be like, naan be nanti su. Sɛ e nanti like nga Biblu’n kle e’n su’n, e su faman fiɛn’n wluman asɔnun’n nun. E bo’n yó kun, yɛ é dí alaje. I sɔ’n ti’n, maan e tinuntinun e usa e wun kosan yɛ’n: ‘?E nin Zezi é nánti klanman titi? ?Yɛle kɛ, like nga sran kpa nanwlɛfuɛ’n kle e’n, ń nánti su?’\nZOOVA I KAKAKLOLO’N WANNDI NDƐNDƐ KPA\n10. ?Ngue yɛ Ezekiɛli wunnin i aolia nun m’ɔ kle kɛ Zoova i sufuɛ nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n, be yoman ninnge mun sukusuku-ɔ?\n10 Kɛ e kanngan Biblu’n nun’n, e wun kɛ Zoova i sufuɛ nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yoman ninnge mun sukusuku. I wie yɛle kɛ aolia nun’n, Ezekiɛli wunnin Zoova. Ɔ ti like kun m’ɔ ti kɛ kakaklolo sa’n i su. Like sɔ’n kɔ ndɛndɛ kpa. Lika kwlaa nga Zoova kunndɛ kɛ ɔ sin lɛ’n, yɛ ɔ sin-ɔn. (Ezekiɛl 1:4-28) Like sɔ mɔ Ezekiɛli wunnin i’n, ɔ ti wafa nga Ɲanmiɛn i sufuɛ nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yo ninnge mun’n i nzɔliɛ. Like nga Ɲanmiɛn se kɛ be yo’n, be sisiman be bo. Be yo i ndɛndɛ. Be ayeliɛ sɔ’n, i su yɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ nga be o asiɛ’n su wa’n be nian-ɔn. Maan e bu ninnge sunman mɔ afuɛ blu ng’ɔ sinnin lɛ nun’n, anuannzɛ’n kacili be yolɛ wafa’n i akunndan e nian. Zoova bɔbɔ i fanngan nun yɛ be kwla kacili ninnge’m be yolɛ wafa sɔ mun-ɔn. Ɔ ka kan’n, Zezi nin i anzi nanwlɛfuɛ’m bé wá núnnún mɛn tɛ nga. Ɔ maan, sran fi su saciman Zoova dunman kun, yɛ sran fi su seman kɛ Zoova siman sran’m be sie kun.\nSua kplanfuɛ kpanngban mɔ be tu be klun be di be junman’n, é lá be ase lele. (An nian ndɛ kpɔlɛ 11 nun.)\n11, 12. ?Ngue yɛ Zoova fanngan nun’n, anuannzɛ’n kwla yoli be blɛ nga nun-ɔn?\n11 Maan e kan ninnge nga anuannzɛ’n yoli be blɛ nga nun’n, be ndɛ kan. Sua kplanlɛ’n. E niaan ya kpanngban kpa, i bla o, i yasua o, be o Etazinin lɔ. Be tu be klun be kplan e anuannzɛ’n i bo bia’n su lɔ sua mun. Asiɛ wunmuan’n su’n, e niaan akpiakpi kpanngban be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ Sua mun, ɔ nin Betɛli mun. Anuannzɛ’n i bo bia’n su lɔ’n, sua kplanfuɛ’m be biolo kun o lɔ. Aniaan nga be di junman lɔ’n, be yɛ be nian sua kplanlɛ junman’n su-ɔ. É lá be kwlaa nga be kplan e sua sɔ mun’n, be ase lele. Asa ekun’n, kan kwlaa nga be o’n, Zoova i sufuɛ’m be yo like kwlaa nga be kwla yo naan sua sɔ’m b’a yo yɛiin titi’n. Kɛ Zoova wun kɛ i sufuɛ’m be ti wun ase kanfuɛ naan be nin i nanti klanman’n, ɔ yra be su.—Lik 21:1-4.\n12 Like klelɛ’n. Zoova klo i sufuɛ’m be like klelɛ. (Ezai 2:2, 3) Suklu fanunfanun nga anuannzɛ’n kpɛ be ba’n, be kle sɔ weiin. I wie yɛle atin bofuɛ’m be suklu’n, nin Ɲanmiɛn sielɛ’n i jasin bofuɛ’m be suklu’n, ɔ nin ngaliɛ difuɛ’m be suklu’n, Betɛlifuɛ’m be suklu’n, nin akpasua sunianfuɛ mun nin be yi’m be suklu’n, ɔ nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be suklu’n, nin asɔnun kpɛnngbɛn mun nin asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m be suklu’n, ɔ nin Betɛli komite’n i nunfuɛ mun nin be yi’m be suklu’n. E ɛntɛnɛti adrɛsi jw.org su’n, e kwla wun Biblu’n nin fluwa nga anuannzɛ’n yi be’n, aniɛn kpanngban kpa nun. Ɛntɛnɛti adrɛsi kunngba sɔ’n su’n, ndɛ akpasua wie’m be ti ba kanngan’m be liɛ. Yɛ wie’m be ti awlobo’m be liɛ. Ndɛ cinnjin uflɛ wie’m be o su lɔ wie bɔbɔ. ?E fa ndɛ nga be o jw.org su’n, e bo jasin fɛ’n i kpa annzɛ e fa su Ɲanmiɛn awlo lɔ?\nMAAN E NIN ZOOVA NIN I ANUANNZƐ’N E NANTI KLANMAN TITI\n13. ?Kɛ mɔ e o Zoova i anuannzɛ’n nun wie ti’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n13 Kɛ e si kɛ e o Zoova i anuannzɛ’n nun wie naan e si like ng’ɔ kunndɛ kɛ e yo’n, e cenjele nun-ɔn. Sanngɛ, ɔ fata kɛ e ɲin yi Zoova naan e yo sa ng’ɔ ti kpa’n. Sran sunman be klo sa tɛtɛ’m be yolɛ. Sanngɛ e liɛ’n, ɔ fata kɛ e “kpɔ sa tɛ’n” kɛ nga Zoova fa kpɔ i’n sa. (Jue Mun 97:10) Be nga be flɛ “sa kpa’n kɛ sa tɛ’n, bɔ be flɛ sa tɛ’n kusu kɛ sa kpa’n,” ɔ fataman kɛ e nian be liɛ’n su. (Ezai 5:20) E kunndɛ kɛ Zoova klun jɔ e wun. I sɔ’n ti, e mian e ɲin naan y’a yoman sa tɛ fi. (1 Korɛntfuɛ Mun 6:9-11) Like nga Zoova kɛn i ndɛ Biblu’n nun kɛ e yo’n, e bɔbɔ e kpa yolɛ ti-ɔ. E klo Zoova yɛ e kunndɛ kɛ e nin i é nánti klanman titi. I sɔ’n ti, maan ɔ yo awlo lɔ o, annzɛ asɔnun nun o, annzɛ e junman’n su lɔ o, annzɛ suklu lɔ o, annzɛ lika uflɛ o, e kunndɛ kɛ é nánti i mmla’m be su. (Nyanndra Mun 15:3) Wafa nga e kwla kle kɛ e kunndɛ kɛ e nin Ɲanmiɛn é nánti klanman titi’n, é wá kɛ́n i ndɛ.\n14. ?Wafa sɛ yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla kle kɛ be nin Zoova be nanti klanman-ɔn?\n14 E mma’m be like klelɛ’n. Wafa ng’ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be kle be mma’m be like’n, Zoova kɛn i ndɛ Biblu’n nun. Akunndan nga be mɔ be timan Klistfuɛ’m be bu’n, ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be nian be wun kpa naan b’a buman wie. (Efɛzfuɛ Mun 2:2) Siɛ wie’m be kwla se kɛ: ‘E klɔ wa’n, bla mun yɛ be kle ba’m be like-ɔ.’ Sanngɛ, Biblu’n se weiin kɛ maan siɛ’m be ta be mma’m be kpa Zoova liɛ’n su. (Efɛzfuɛ Mun 6:4) Samiɛli mɔ Biblu’n kɛn i ndɛ’n, i bakan nun’n, ɔ nin Zoova be afiɛn’n mantannin kpa. Siɛ nin niɛn nga be su Zoova kpa’n, be kunndɛ kɛ be mma’m be yo sɔ wie.—1 Samiɛl 3:19.\n15. ?Kɛ é fá ajalɛ cinnjin kun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e nin Zoova e nanti klanman-ɔn?\n15 Ajalɛ nga e fa be’n. E kunndɛ kɛ e nin Zoova é nánti klanman. I sɔ’n ti, ajalɛ cinnjin kwlaa nga é fá’n, e kunndɛ kɛ ɔ yo i liɛ’n su. I lɛ nun’n, Zoova bɔbɔ nin i anuannzɛ’n be uka e kpa. Maan e fa sa kun e nian. Andɛ’n, yasua wie’m be nin be yi’m be kɔ nvle uflɛ nun. Sɛ be o lɔ naan be wu ba’n, be fa ba’n be blɛ be osufuɛ mun. I liɛ’n, bé ɲán be ti bé kúnndɛ be sika. Sɛ Klistfuɛ kun fɛ́ i sɔ ajalɛ’n, annzɛ ɔ su yoman sɔ wie’n, ɔ ti kɛ i bɔbɔ sa. Sanngɛ, sɛ Klistfuɛ kun nin i yi’n be waan bé fɛ́ i sɔ ajalɛ’n, ɔ fata kɛ be usa be wun kosan nga: ‘?Wafa sɛ yɛ Zoova bu ajalɛ mɔ e su fa’n niɔn?’ (An kanngan Rɔmfuɛ Mun 14:12 nun.) Ajalɛ cinnjin kwlaa nga é fá’n, maan ɔ yo awlo lɔ o, annzɛ e junman’n su lɔ o, ɔ fata kɛ e dun mmua e bu ndɛ nga Biblu’n kan’n i akunndan naan y’a fɛ i sɔ ajalɛ’n. Maan e kunndɛ kɛ Zoova bo e ɲrun atin. Afin, e kwlá tuman e tiaun ajalɛ.—Zeremi 10:23.\n16. (a) ?Kɛ bla kun wuli ba’n, ajalɛ benin yɛ i waan ɔ́ fá-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ kwla fali ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n niɔn?\n16 Yasua kun nin i yi’n be ɔli nvle uflɛ nun. Kpɛkun, be wuli ba yasua kun. Be kunndɛli kɛ bé fá ba’n kó mán be nannan mun be klɔ lɔ. I blɛ sɔ nun’n, nn Zoova i Lalofuɛ’m be su kle bla’n i Biblu’n nun like. Bla’n wunnin i wlɛ kɛ, ɔ fata kɛ i bɔbɔ tɛ i wa’n naan ɔ si Zoova wie. (Jue Mun 127:3; Nyanndra Mun 22:6) Bla’n srɛli Zoova. Ɔ seli i kɛ ɔ suɛn i bo naan ɔ fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. (Jue Mun 62:8, 9) Ɔ kannin ajalɛ ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ fá’n i ndɛ kleli aniaan bla ng’ɔ kle i Biblu’n nun like’n, ɔ nin aniaan wie mun ekun. I janvuɛ nin i osufuɛ wie’m be jrɛnnin i wun kɛ ɔ fa ba’n ko mɛn i nannan mun. Sanngɛ, w’a yoman sɔ. Yasua’n wunnin wafa nga aniaan’m be niɛnnin i yi’n, ɔ nin be wa’n be lika’n. Yɛ ɔ yoli i fɛ dan. I sɔ’n ti’n, ɔ wa boli Biblu’n nun like suanlɛ bo wie. Siɛn’n, ɔ nin i yi’n nin i wa’n be kɔ aɲia’m be bo. Kɛ bla sɔ’n wunnin kɛ Zoova tɛli i srɛlɛ’n su’n, ɔ yoli i fɛ dan.\n17. ?Kɛ é klé sran kun i Biblu’n nun like’n, ngue yɛ anuannzɛ’n se kɛ e yo-ɔ?\n17 Like nga be se e kɛ e yo’n. Kɛ anuannzɛ’n se kɛ e yo like kun’n, ɔ fata kɛ e yo like sɔ’n. I liɛ’n, é klé kɛ e nin Ɲanmiɛn e nanti klanman. Wienun-ɔn, e fa fluwa ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ? e kle sran kun i Biblu’n nun like. ?Kɛ e wie like kun kle’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Anuannzɛ’n seli kɛ e fa mininti kan e kle sran’n, wafa nga Zoova i anuannzɛ’n nun be yo ninnge mun’n naan ɔ si anuannzɛ’n i kpa. I lɛ nun’n, e kwla bo video nga be flɛ i kɛ ?Ngue yɛ be yo i Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n nun lɔ ɔ? e kle i. Annzɛ kusu e kwla kanngan fluwa ?Wan mun yɛ be yo Zoova i klun sa’n andɛ ɔ? nun e kle i. Kɛ e fa fluwa Biblu’n kle e ko wie sran’n i like kle mlɔnmlɔn’n, ɔ fata kɛ e ukɛ i naan ɔ “lafi [Ɲanmiɛn] su kpa.” Sɛ b’a yo i batɛmun’n, ɔ fata kɛ e fa fluwa ‘Maan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n’ e kle i like. (Kolɔsfuɛ Mun 2:7) ?I kwlaa sɔ’n mɔ Zoova i anuannzɛ’n se kɛ e yo’n, e nian su e yo?\n18, 19. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e la Zoova i ase titi-ɔ?\n18 Sa sunman ti’n, ɔ fata kɛ e la Zoova i ase tititi. Sa sɔ’m be nun kun yɛle kɛ “i yɛ ɔ man e nguan-an, i ti yɛ e o lɛ bɔ e kwla kan e wun-ɔn.” (Sa Nga Be Yoli’n 17:27, 28) Asa ekun’n, e le Biblu’n. Laa Klistfuɛ nga be o Tɛsaloniki lɔ’n be fali Ɲanmiɛn ndɛ’n yoli be awlɛn su like. E kusu’n, ɔ ti e awlɛn su like wie.—1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13.\n19 Ndɛ nga Biblu’n kan mɔ e nanti su’n ti’n, e fa e wun mantan Zoova. Yɛ i kusu fɛ i wun mantan e. (Zak 4:8) E Si Ɲanmiɛn flɛli e kɛ e trɛn i anuannzɛ’n nun wie. I sɔ’n yo e fɛ dan. I sɔ’n ti, e kan ndɛ nga jue tofuɛ kun kannin’n wie. Ɔ seli kɛ: “An manman Anannganman, afin ɔ ti kpa, afin i klun-ufue’n wo lɛ tititi.” (Jue Mun 136:1) Jue Mun 136 sɔ nun’n, jue tofuɛ’n seli kpɛ sunman kɛ Zoova i “klun-ufue’n wo lɛ tititi.” Jue tofuɛ sɔ’n buaman ato. Sɛ e nin Zoova nin anuannzɛ’n e nanti klanman titi’n, Zoova yrá e su dan. Yɛle kɛ, ɔ́ mán e anannganman nguan, yɛ ɔ nin e nánti klanman wie titi.


Be nɛn’n i kacikacilɛ | Kannganlɛ nin like klelɛ\nBe nɛn’n i kacikacilɛ\nNyanndra Mun 8:4, 7\nLIKE NG’Ɔ FATA KƐ A YO’N: Maan ɔ ndɛ’n yo weiin yɛ ɔ wluwlu sran’m be wun. I lɛ nun’n kɛ á kán ndɛ’n, a kwla man ɔ nɛn’n su annzɛ a kwla kɛn i ase. Annzɛ kusu a kwla ijɔ ndɛndɛ annzɛ a kwla ijɔ blɛblɛblɛ.\nKacikaci ɔ nɛn’n. Kɛ á yíyí ndɛ cinnjin’m be nun’n, man ɔ nɛn’n su naan ɔ wla ɔ ndɛ tiefuɛ’m be fanngan. Sɛ a su kanngan Biblu’n nun ndɛ mma wie m’ɔ kan jɔlɛ dilɛ ndɛ’n i nun’n, nian ajalɛ kunngba’n su. Sɛ a su bo ndɛ nga ɔ waan á kán’n i ɲrun atin’n, annzɛ sɛ a su kan ndɛ wie m’ɔ kun srɛ’n, annzɛ ɔ bo sran wla’n, kan ɔ nɛn’n i ase.\nNán man ɔ nɛn’n su tikatika naan ɔ yo kɛ a su ijɔ ɔ ndɛ tiefuɛ mun sa. Nán yo naan sran’m be ɲin tran ɔ bɔbɔ ɔ su.\nA kwla man ɔ nɛn’n su annzɛ a kwla kɛn i ase. Sɛ be yo i sɔ ɔ aniɛn’n nun’n ɔ yo ye’n, sɛ a su kan aklunjuɛ ndɛ wie, annzɛ a su se kɛ like wie ti kaan annzɛ ɔ ti dan’n, a kwla man ɔ nɛn’n su. Asa kusu’n, sɛ a su kan awlabɔɛ ndɛ’n, kan ɔ nɛn’n i ase.\nA kwla ijɔ ndɛndɛ annzɛ a kwla ijɔ blɛblɛblɛ. Sɛ ndɛ nga a su kan’n ti awunblibliɛ ndɛ’n, kɛn i ndɛndɛ. Sɛ a ju ndɛ cinnjin’m be su’n, nán kpli, kan ndɛ’n i blɛblɛblɛ.\nNán ka lɛ kaci ɔ nɛn’n kpɛ kunngba naan ɔ ndɛ tiefuɛ’m be kpiti kpli. Nán ijɔ ndɛndɛ dan. Sɛ a yo sɔ’n sran’m be su wunman ɔ ndɛ’n i wlɛ. Afin kɛ á íjɔ’n, ɔ ndɛ mma’m be ɲin fiteman weinwein.\nKannganlɛ nin like klelɛ—Be nɛn’n i kacikacilɛ


(src)="2"> Afuɛ 2015 , Zuɛn 1\n(src)="4"> NGA BE KAN BOLI NUN’N\n(trg)="3"> Ja Kristo jani ja yip ja Dyosi\n(src)="6"> Klist ti e si kɛ Ɲanmiɛn kwla sa kwlaa yo\n(trg)="4"> Ja Kristo syajtay ja ixuk winiki\n(src)="22"> ▪ Ɔ kloli sran mun\n(src)="23"> Like suanlɛ nɲɔn nga’m be kan abonuan sa nga Zezi yoli be’n be ndɛ .\n(src)="24"> Be kle e kɛ maan e yo aklunyefuɛ , yɛ e suan e wiengu’m be bo .\n(trg)="5"> Ja artikuloʼik it wa staʼa tiʼal ja milagroʼik skʼulan ja Jesús sok wa sjeʼa bʼa sjejel lekil kʼujolal sok skoltajel ja tuki .\n(src)="25"> Asa ekun’n , be fa e ɲin sie i Zezi i nzuɛn wie’m be su .\n(trg)="6"> Wa xcha sjeʼa jujuntik ja bʼa tsamal smodo yiʼoj ja Jesús .\n(src)="26"> Like suanlɛ sɔ’m be kle e ekun kɛ ɔ ka kan’n , Zezi wá yó sa dandan wie mun asiɛ wunmuan’n su .\n(src)="27"> Sa sɔ’m be kwla yo e ɲrun .\n(trg)="7"> Sok cha wa xya juljkʼujoltik ojxta kiltik ja milagroʼik jel chaʼanyabʼalil oj skʼuluk bʼa yibʼanal ja Luʼumi .\n(src)="29"> Sa sukusuku yolɛ’n w’a tru mɛn’n nun dan .\n(trg)="8"> La jtalnay jbʼajtik yuja jastik mi lek xkʼankʼuni\n(src)="31"> Like suanlɛ nga wá klé e like ng’ɔ fata kɛ e yo naan e konvi w’a sɔman sa tɛ’n .\n(trg)="9"> Ja bʼa luʼumkʼinal it mi tojuki bʼobʼta wokolni ajyel kʼuʼabʼal soka Jyoba sok ajyel toj .\n(src)="32"> Yɛle kɛ maan e fa e wun e mantan Zoova .\n(src)="33"> Yɛ maan e nanti i afɔtuɛ nga be o i nuan ndɛ’n nun’n be su .\n(src)="34"> Kpɛkun , maan e usa Klistfuɛ nga be ɲin w’a ti kpa’n , be ngwlɛlɛ afɛ naan be uka e .\n(trg)="10"> Ja bʼa artikulo it wa staʼa tiʼal oxe koltanel bʼa oj jtalnay jbʼajtik yuja jastik mi lek xkʼankʼuni : ajyel mojan soka Jyoba , ja rasonik bʼa Biblia soka skoltanel ja jmoj - aljeltik bʼa ayxa yiʼoje snajeli .\n(src)="35"> ▪ Maan e yo Ɲanmiɛn srɛlɛ mɔ Zezi kleli e’n i su sa : Akpasua 1\n(trg)="11"> Jastik wa sjeʼakitik ja orasyon bʼa jtatik Dyosi ( xetʼan 1 )\n(src)="36"> ▪ Maan e yo Ɲanmiɛn srɛlɛ mɔ Zezi kleli e’n i su sa : Akpasua 2\n(trg)="12"> Jastik wa sjeʼakitik ja orasyon bʼa jtatik Dyosi ( xetʼan 2 )\n(src)="37"> Kɛ Zezi klé i sɔnnzɔnfuɛ’m be Ɲanmiɛn srɛlɛ’n , w’a seman kɛ be kan ndɛ kunngba’n be flan nun blɛ kwlaa nun .\n(src)="38"> Sanngɛ , ɔ fa e ɲin sie i ninnge cinnjin wie m’ɔ fata kɛ e fa wla e srɛlɛ’n nun’n be su .\n(trg)="14"> Pe wa xbʼobʼ jnebʼtik jastik jel tʼilan ja bʼa orasyon jaw .\n(src)="39"> Like suanlɛ nga’m bé wá klé e wafa nga e kwla yo e Ɲanmiɛn srɛlɛ sɔ’n i su sa’n .\n(src)="40"> NDƐ WIE MUN EKUN\n(src)="41"> NDƐ NG’Ɔ O FLUWA’N SU’N :\n(trg)="15"> Ja artikuloʼik it wa staʼa tiʼal jastal yijel ja jsakʼaniltik sbʼaja jas wa xyala ja orasyon bʼa jtatik Dyosi .\n(src)="44"> BUE 3 - 7\n(src)="45"> Wafa nga siansifuɛ’m be yo e ye’n 3\n(src)="46"> Siansifuɛ’m be kwlá siman ninnge ngba 6\n(src)="2"> SIANSIFUƐ MUN TI’N E SU LAFIMAN BIBLU’N SU KUN ?\n(src)="6"> Fluwa kun se kɛ yɛle asiɛ’n nin i su ninnge mun , ɔ nin nglo lɔ ninnge’m be su like suanlɛ’n .\n(src)="7"> Siansifuɛ’m be nian ninnge sɔ’m be kpa .\n(src)="8"> Be kunndɛ kɛ bé wún be wlɛ .\n(src)="9"> Wie liɛ’n , be fa ninnge wie mun sanngan like uflɛ nun naan bé wún wafa nga i bo’n gúa’n .\n(src)="11"> Wie liɛ’n , be fa le mɔcuɛ kpanngban , annzɛ anglo kpanngban , annzɛ afuɛ kpanngban be di be junman’n .\n(src)="12"> Ɔ ju wie’n , be kle be wun yalɛ ngbɛn .\n(src)="13"> Ɔ maan , be sa sin bubu be .\n(src)="14"> Sanngɛ blɛ sunman’n , be junman’n i bo’n gua kpa .\n(src)="15"> Yɛ sran’m be ɲan su ye .\n(src)="17"> Abloki lɔ’n , be yili like kun mɔ be fa klo nzue’n .\n(src)="18"> Sɛ nzue’n ti fiɛn naan sran kun fa like sɔ’n nɔn’n , ɔ tɔman tukpacɛ .\n(src)="19"> Be flɛ nvle kun kɛ Aiti .\n(src)="20"> Kɛ afuɛ 2010 nun asiɛ’n kejeli lɔ mɔ be nzue’n kputuli’n , sran’m be fali like sɔ’n yoli be wun sa ye kpa .\n(src)="21"> Be yili mannzin wie mun , yɛ be fa be sendeli nglo lɔ mmuammua kpa .\n(src)="22"> Yɛ be kpɛ be wun lɔ .\n(src)="23"> Sanngɛ e wunman be .\n(src)="24"> Be yili mannzin sɔ mun naan sonja’m be fa di junman .\n(src)="25"> Sanngɛ kɛ é sé yɛ’n , sran sunman be fa di junman kpa .\n(src)="26"> Yɛle kɛ mannzin sɔ’m be ti’n , alapla nin mmeli nun cisanfuɛ mun , ɔ nin koniɛn difuɛ wie’m be mlinman .\n(src)="27"> É lá siansifuɛ nga be yili ninnge sɔ’m be ase .\n(src)="28"> Afin be ti’n , e kwla kɔ lika kwlaa nga e klo’n .\n(src)="30"> Dɔɔtrɔfuɛ’m be ti’n , e kwla yo e wun ayre kpa tra laa’n .\n(src)="31"> Kɛ sran wie’m bé kɔ́ lika’n , be fa alapla .\n(src)="32"> Nanwlɛ , siansifuɛ’m be yo e ye dan .\n(src)="33"> SIANSIFUƐ’M BE WUNMAN NINNGE NGBA BE WLƐ\n(src)="34"> Siansifuɛ’m be kunndɛ kɛ bé sí ninnge nga be o mɛn’n nun’n .\n(src)="35"> I sɔ’n ti’n , be nun wie’m be bo be ɲin ase be kunndɛ ninnge nga sran kwlá fɛmɛn i ɲinma ngbɛn wunman be’n .\n(src)="36"> Wie’m be suan ninnge kɛ wia’n nin anglo’n , ɔ nin nzraama mun sa’n be su like .\n(src)="37"> Be yo sɔ naan bé sí wafa nga ɲanmiɛn m’ɔ la nglo lɔ plaii’n , ɔ nin asiɛ’n be boli be bo’n .\n(src)="38"> Wie’m be yili mannzin be fa ɔli nglo lɔ mmuammua kpa .\n(src)="39"> Be bu i kɛ sɛ Ɲanmiɛn o lɛ sakpa’n , bé kwlá wún i cɛn kun .\n(src)="40"> Fluwa sifuɛ dandan wie’m be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ sakpa .\n(src)="41"> Be nun kun seli kɛ b’a wunman kɛ Ɲanmiɛn o lɛ .\n(src)="42"> Be nun kun ekun seli kɛ like fi kleman kɛ Ɲanmiɛn o lɛ naan i yɛ ɔ yili nglo nin asiɛ’n niɔn .\n(src)="43"> Fluwa sifuɛ sɔ’m be nun wie’m be waan Ɲanmiɛn nga Biblu’n kɛn i ndɛ kɛ ɔ yili ninnge mun’n , ɔ yo i ninnge mun kɛ atrɛ yifuɛ nga be laka sran mun’n sa .\n(src)="46"> Ninnge nga be o mɛn’n nun’n , fluwa sifuɛ dandan’m be si be su like kwlakwla ?\n(src)="47"> Cɛcɛ .\n(src)="48"> Siansifuɛ’m b’a di junman dan .\n(src)="49"> Sanngɛ , be nun kpanngban be di i nanwlɛ kɛ be wunman ninnge sunman be wlɛ .\n(src)="50"> Yɛ atrɛkpa’n , be su wunman be wlɛ le .\n(src)="51"> Be flɛ be nun kun kɛ Stivɛni .\n(src)="52"> Ɔ seli kɛ be su wunman ninnge’m be bo le .\n(src)="53"> Be flɛ bian kun ekun kɛ Martɛn .\n(src)="54"> Ɔ kle suklu Angle lɔ Inivɛsite dan kun nun .\n(src)="55"> Ɔ seli kɛ ninnge wie’m be o lɛ’n , sran’m be su wunman be wlɛ le .\n(src)="56"> Nanwlɛ , like kaan kpa nga be flɛ i kɛ selili’n , ɔ nin ninnge dandan kɛ nzraama mun sa’n , siansifuɛ’m be nin a siman be su ninnge ngba .\n(src)="57"> • Selili’n o sran nin nnɛn’m be nun .\n(src)="58"> Siansifuɛ’m be wunman wafa nga selili kun trɛ lele ɔ yo kpanngban’n i wlɛ kpa .\n(src)="59"> Wafa nga selili’m be di junman’n , be wunmɛn i wlɛ kpa wie .\n(src)="60"> • Wafa nga Ɲanmiɛn yili nglo lɔ nin asiɛ’n su ninnge mun’n , fluwa sifuɛ’m be wunman be wlɛ kpa .\n(src)="63"> • Fluwa sifuɛ wie’m be suan nglo lɔ ninnge’m be su like .\n(src)="64"> Be waan nán nglo lɔ ninnge ngba yɛ sran’m be kwla fa mannzin wun be ɔ .\n(src)="65"> Naan sɛ be fa nglo lɔ ninnge 100 , be nun 5 cɛ yɛ be kwla wun be ɔ .\n(src)="66"> Be onga’m be lu tritritri , be wunman be wlɛ .\n(src)="67"> Ninnge wie mun ekun be o lɛ mɔ siansifuɛ’m be wunman be wlɛ ɔ .\n(src)="68"> Siansifuɛ kun seli kɛ ninnge nga e siman be’n , be sɔnnin tra nga e si be’n leleele .\n(src)="69"> Naan ɔ fata kɛ siansifuɛ’m be suan ninnge sɔ’m be su like titi .\n(src)="70"> Ɔ fataman kɛ be ka like nga be si i’n i ngunmin su .\n(src)="72"> Yɛ be su lafiman Ɲanmiɛn su kun .\n(src)="73"> Sɛ a bu i sɔ wie’n , bu kosan yɛ’n i akunndan nian .\n(src)="74"> Yɛle kɛ : ‘ ?\n(src)="75"> Sɛ siansifuɛ dandan mun bɔbɔ b’a kwlá wunman ninnge wie’m be wlɛ’n , i ti yɛ é sé kɛ ninnge sɔ’m be nunman lɛ sakpa ɔ ? ’\n(src)="76"> Be nga be suan nglo lɔ ninnge’m be su like’n , fluwa kun kannin be ndɛ .\n(src)="77"> Ɔ seli kɛ : ‘ Be sɔli nglo lɔ ninnge’m be su like suanlɛ’n w’a di afuɛ 4.000 tra su .\n(src)="78"> Sanngɛ , wafa nga Babilɔnifuɛ mɔ be boli i sɔ yolɛ bo’n b’a wunman ninnge sunman be wlɛ’n , i kunngba’n yɛle andɛ’n . ’\n(src)="79"> Zoova i Lalofuɛ’m be mianman sran fi kɛ ɔ fa ndɛ kun su .\n(src)="80"> Be nanti Biblu’n i nun afɔtuɛ nga su .\n(src)="81"> I waan : “ Maan sran’m be kwlaa be wun kɛ an ti wɛtɛɛfuɛ . ”\n(src)="82"> ( Filipfuɛ Mun 4 : 5 ) I sɔ’n ti’n , e kunndɛ kɛ a fa ndɛ nga siansifuɛ’m be kan’n fa sunnzun Biblu’n nun liɛ’n .\n(src)="83"> Sɛ a yo sɔ’n , á wún wafa nga be kɔ likawlɛ’n .\n(src)="84"> [ Ja ngua lɛ ndɛ’n ]\n(src)="85"> Asɔnunfuɛ’m be seli kɛ ninnge kwlaa nga Ɲanmiɛn yili be’n be bo sin yia asiɛ’n , naan Ɲanmiɛn fali cɛn ba kunngunngun nsiɛn fa yili ninnge mun .\n(src)="87"> [ Kuku , bue 5 ]\n(src)="88"> Ndɛ nga Biblu’n kan’n ɔ nin siansifuɛ’m be ndɛ wie’m be kɔ likawlɛ\n(src)="89"> Nán siansifuɛ mun yɛ be klɛli Biblu’n niɔn .\n(src)="90"> Sanngɛ , ninnge nga siansifuɛ’m be suan be su like’n , Biblu’n kan be su ndɛ weinwein .