ЩайтIабигун лъалареб, гIадамалгун лъалареб дандчIвай » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЩайтIабигун лъалареб, гIадамалгун лъалареб дандчIвай\nЦебесеб нухалъ инсуца бицун букIана цеве хъачагълъудаги вукIун вагIзачилъун лъугьарав цо кинавалиго ТIохотIаса ХIаваласул хIакъалъулъ. Хадуб гьелдасаги тамашаяб лъугьа-бахъиналъул бицана инсуца.\n- Хадусеб нухалда ХIавалавгун дун ватIалъана тIохотIисезул лъарахъ ва росулъехун валагьун ана. Эхевераялъ кьаналазул ва тIомуразул гIорал журалеб бакIалде щваравго, лъикIаланго рукIкIун букIана сверухълъи, - йилан бицине байбихьана инсуца доб лъугьа-бахъиналъул хадусеб.\n– Чу букIана дида гъоркь лъикIаб, цо таричIого шагьранух гIадин бахана гIор ва щибго хIал хисичIого свакачIого бахунеб букIана эхеде раялъ ЧIурмутIалъул рахъалде. Кьубурда абураб бакIалде ниж рахаралго ва битIараб нухдасан унаго дир гIинда чIвана гIадамазул гьаркьал ва некIсияб бакъаналда ахIулеб гIадаб кочIол сас. Нусго галул манзилалъ добегIан гIадин рагIулеб букIана гьеб дида. Дие рекIее гIуна гьеб аваданаб къукъа ва бугеб рухIалъ битIараб нухдасан биччана чу. Чу боржунеб букIана накIкIал къотIун боржунеб аэроплан гIадин. МоцIроца гвангъизабураб хаслихълъиялъул сордо, ганчIаздасан бекерулеб чол тIукъбузул гьаракь, лъарал чили ва кисаналиго рагIулеб кечI – гIажаибаб тIабигIияб симфония букIана гIинда чIвалеб.\nКьубурда абураб бакI тарабго, дуда лъазе ккола доб бакI, цо кIудиял гьечIел свералаби руго дора, 50-I00 метралдасан такрарлъулел. Гьеле гьел свералабаздасан дир чуги гIагарлъулеб букIана дол кечI ахIулел рукIарал гIадамазде аскIобе. Щибаб свериялда нахъасан цIидасан чIвалеб букIана кочIол сас. Биччан чугун дица ахирисеб свери босарабго гIадамазул гьаркьалги доб кочIол сасги, букIинего букIинчIеб гIадин, тIагIана. Сардил сихIкъотIи ва дир, хIохьел гIоларого свералаби рахъулеб бугеб чол хIалуцун босулеб хIухьлал гьаракь букIана гIинда багъулеб. Чуги чIезабун дун гъоркье рештIана. Кисанха букIине рес букIараб гьадаб кечI-бакъанилан пикруги гьабун, гIенеккун чIана. Циндаго цо-кIиго минуталъ цебе дица тараб бакIалдаса рагIана добго кочIол гьаракь. Гьелъ дир кара биххизабуна ва квешго хIинкъана дун. Гьениб чIедераб нухги, сверун рорхатал кьурабиги гурони гьечIо. Кинго рес букIинчIо гьеб бакIалда нухда тIадехун яги гъоркьехун гIадамал рукIине. Ратани гьел рукIине кколаан битIун нухда. Нухда рукIаралани дида рихьичIого рукIинеги рес букIинчIо, нух чIедераб букIиналъ ва тIокIаб батIияб нух гьениб гьечIолъиялъ.\nКочIол гьаракьги гIадамазул гаргарги тIадеялдаса тIаде цIикIкIунеб букIана. Цо кинабали бицун бажарулареб хIинкъиялъ дугъдан ккуна дун. Гьале дол щайтIабазулги жундузулги дунял, гIадамаз рукIунин бицарабго дун тIад велъулеб букIараб. Дун хантIан чоде вахана ва ва биччана гьеб бугеб гьечIеб рухIалъ. Жеги 50 метраялъул манзилалъги дида рагIулеб букIана кIочIол сас ва щалали лъаларел гIадамазул гаргар. Гьаб дунялалдаса батIалъараб бакIалда, гIалхулал мугIрузда сардилъ кечI-бакъан киса букIине бегьулебали дида бичIчIизабизе бажарулев чиги ватичIо.\nЦIакъ дагьал чагIазда гурони дица бицинеги бицинчIо гьеб лъугьа-бахъиналъул. Дунго гIабдалилан ккелилан. Бицарал чагIазги цо кIудияб гIинго тIамичIо, щайтIабазулилан бицен бугел бакIал ругин гьеб мухъалдайиланги абун тана. Цо-кIиго къоялъги вукIана дун гьеб лъугьа-бахъиналъе магIна балагьулев, щибго дун хадув гIунтIулеб жоги батичIого, хIукму ккана кIочон тезе.\nКIочана. Ва дирго ТIохьотIа росдал школалъул директорасул хIалтIуде жувана. ТIаде щвана хасел. КIанцIана цIорой. Дир чIей букIана дирго гьобол ГIабдулагьил хъизамалда. ГIабдулагь вукIана цIакъ гIодове виччарав, яхIалъул хIуби гIадав чи. Жиндирго васасде гIадаб бербалагьи дидеххунги букIана. Киналго тIохотIиселги дир гьудулзабилъун лъугьана. Цо хасалил гIодоркъояз хIукму ккана дирго росулъе Салде сапар бухьине. ХIалтIул къо лъугIигун, гьоболасулгун къо-мех лъикIги гьабун, вахъана нухда.\nДекабралъул къо. Бакъанида вахъана ТIохьотIаса ва маркIачIул бер рукIкIунаго кьанадисезул гIорги бахун щвана Кьубурдаян абулеб бакIалде, дол хаслихъе дие щайтIабаз концерт кьурал свералабахъе гIагарлъана. ТIоцебе ракIалдецин щвечIо доб лъугьа-бахъинги, доб кочIол сас дидаго чIвараб бакIалде щвезегIан. Гьеб ракIалде щварабго рекIелъе цо кинабалиго рахIатхвей лъугьана. Валагьана дицаго тезе кколеб нухалъухъ… ГIажаиблъи… Гьадаб щайтIабаца дие концерт кьураб бакIалда цо киналалиго цIаял руго рекIун. Дир черхалда сири бана. Нух бакьулъги чIун ургъана, киса хасалил сардилъ, цониги росуцин аскIоса гIебеде гьечIеб бакIалда рукIине рес бугел гьал цIаялищ, фонаралищ, канлъийищ, щибали бичIчIуларел гвангъарал жал. ЛъикI валагьани, гьел рагъарулел ругиланги кколеб буго. ХIасил калам, цо бакIалда чIун гьечIо гьел. Гьел тIагIинегIан гьанив нухда чIун вукIиналъулги магIна гьечIо. ТIадвуссун ТIохьотIеги кин инев? Нухда цIаял ратанилан тIадги вуссун росуго тIад белъанхъиялдаса, хунго лъикI. ХIасилул калам, хIукму гьабуна букIа-бахъайилан битIун щайтIабазул цIаязде тIаде ине. РакIги букIана къватIибе кIанцIиледухъ кьабулеб. Гьел гIагарлъанагIан хIинкъиги букIана цIикIкIунеб. Гьале кIикъоялда анцIго, лъеберго, анцIго метраялъул манзилалда рагъаричIого руго цIаял. ГIагарлъана квер битIун гIунтIулеб бакIалде, цояб тIагIана, цояб рекIун буго. ТIадги гъоркьги кьураби, парсал, гьоркьосан чIедерабго нух, тIокIаб батIияб нухги гьечIо. Гьедин щвана аскIове. БецIлъукь дир беразда цере нухлул рагIалда кIусарав кIиго чиясул сипат пархана. Дидагоцин щиб гьабулеб бугебали бичIчIичIого дица гьаракь гьабуна:\n- Я ле валлагь!!!, - илан цояс жаваб кьуна ва кIиялго тIаде рахъана. Дун цо бакIалда чIун хутIана ва черхалда цIидасан сири бана хIинкъиялъ. Гьеб бакIалда цояс цIалеб букIараб хъалиманги гIодобе рехун дир квер босана. Гьеб мехалъ рекIеде вачIарав дида бичIчIана кинал цIаял дир берда цере паркъелел рукIаралали ва цояб щай сварабали.\n- Мун Салдаса ИсмагIил гурищ? Нижер лъебелазул директор… Дуе ккараб щиб? – илан гьикъана бецIлъукьан цояс. - Гьеб мехалъ дида лъана СанигIортIаса цевего лъалев вукIарав чи. Киралиго ТIомурда хIалтIилел рукIарал гьал кIиялго рукIун руго рокъоре рачIинел. ХIухьбахъиялъе нухлул рагIалда гIодорги чIун хъалиман бухIулел. Хаслихъе щайтIаби ратарал бакIалда дандчIвазе бегьилищ дидаги дол? Цойги нухалъ ракIалдецин ккелароан нухлул рагIалда хъалиман бухIулел чагIазукьа хIинкъизе ккелилан ва гьел щайтIаби рукIине бегьилилан. Цо дагьаб хваш-башги гьабун ниж ратIалъана. Гьезда хаслихъе дида гьанир ратаразул бицине дун цо дагьав къана, тIубанго щайтIабийищ гьел гIадамалищали божиги букIинчIо. Долго кучIдул ахIизе жураниян, ракIги лъикI букIинчIо. Ахиралдаги божана гьел гIамал рукIиналдаги, гьелдасаги кутакалда вохана ва вилълъана дирго росулъе валагьун.\nГьале нужее кIиябго лъугьа-бахъин. ТIоцебеселъе гIилла ва баян дида батичIо, щал гьел рукIаралали хутIана балъголъилъун. КIиабилебги гьелдаго релълъараб бугониги, нухда хIухьбахъизе чIарал гIадамал ратана, - янги абун эмен велъана жиндирго лъугьа-бахъиназда тIад.\n» Нилъер умумуца, кьураби гIанлъун, МагIаруллъиялъе рагьараб гордо\n» РачIа ликбезал рагьизе\n» «ЦIияб нухдасан / Сагаси гьуникад» казият. Лаваша мухъ


вакансия психолог в Астане, работа психологом вакансии, детский психолог вакансии, вакансии психолог педагог, в Астане. Многонадо.net\nВакансия психолог в Астане. Работа психологом вакансии. Детский психолог вакансии, вакансии психолог педагог, в Астане.


Проверка авто NISSАN Х-ТRАIL. Госномер Р331ОУ58. VIN Z8NTAAT32ES070469.\nОтчет по VIN номеру: Z8NTAAT32ES070469\nНомер двигателя: 530705W\nНомер ПТС: 78ОХ658098\nДата и время происшествия: 21.08.2019 15:10\nНомер договора ОСАГО: 0082161354\nVIN НОМЕР: Z8NTAAT32ES070469


Поддержка - Нижегородское научно-производственное объединение имени М. В. Фрунзе - электросчетчики, счетчики электроэнергии, радиоизмерительные приборы, АСКУЭ, GPS ГЛОНАСС навигатор, навигационные системы, цифровая телевизионная приставка, ультразвуковой дефектоскоп, генераторы сигналов\n603951, Нижний Новгород, проспект Гагарина, 174\nТел.: +7 (831) 469 29 33\nОтдел сервисного обслуживания и пусконаладочных работ систем (АИИС КУЭ) и комплексов\nТел.: +7 (831) 466-66-81


Советияб лъайкьеялде тIадруссине кколин абураб пикру загьир гьабуна | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nСоветияб лъайкьеялде тIадруссине кколин абураб пикру загьир гьабуна\nРоссиялъул цIалдохъабазул улбузул комитетазул цолъиялъ Советияб лъайкьеялде тIадруссине кколин абураб пикру загьир гьабуна.\nГьез улкаялъул президентасде хитIаб гьабуна советияб заманалда букIараб школалда цIали гIуцIиялъул къагIида тIадбуссинабеянги гьарун. Гьединабго хитIабалъул кагътал ритIун руго РФялъул лъайкьеялъул ва гIелмуялъул министралъухъе, Рособрнадзоралъул нухмалъиялъухъе ва РФялъул президентасда цеве вугев Лъималазул ихтиярал цIуниялъул вакиласухъе.\nГьабсагIаталда Россиялъул школазда бугеб хIалалъ рахIатхвезабун буго цIалдохъабазул умумузул. РакIчIун абизе кIола, гьоркьоса къотIуларел школалъул реформабаз ва лъайкьеялъул рахъалъ законалда гьарулел хиса-басияз нилъер улкаялъул лъайкьей кьучIдасанго биххизабулеб буго. Жакъасеб школалда бажарулеб гьечIо цIалдохъабазе авалиябниги лъай кьун. Гьелъие нугIлъи гьабула санайил тIобитIулеб ЕГЭялъул хIасилаз. ТIадегIанал цIалул идарабазул преподавателаз абулеб буго, студентазда щибниги малъизе бажарулеб гьечIин: гьезул пикрияб рахъги, бичIчIиги, бицине бажариги цIакъ мукъсанал ругин. Гьелъие гIиллалъун гIицIго ЕГЭ гуро кколеб. Аслияб гIилла буго лъикIаб даражаялъул лъай кьезе рес гьечIолъи, методикиял къагIидаби хIалтIизарунгутIи.\nРагIа-ракьанде щун киналго рахъалги хIисабалде росичIого, школалда гьарурал хиса-басияз лъайкьей махIрумлъизабуна дунялалдаго машгьурлъун букIараб, жиндир пайда букIинги тасдикъ гьабураб ва гIасрабазул хIалбихьиялъул кьучIалда гIуцIун букIараб советияб школалъул классикияб методикаялдаса. Гьелда рекъон хIадурун рукIарал ва, лъималазул ригьалъул хаслъабиги кьочIое росун, гIемерсонилаб хIалбихьиялъул кьучIалда гIуцIун рукIарал программаби кьучIдасанго хисизаруна ва хIажат гьечIел баяназдалъун лъималазда ричIчIизе захIматаб хIалалде ккезаруна. БичIчIулеб мацIалда хъварал цIалул тIахьазул бакIалда школалде рачIана захIматаб, бакIаб мацIалда хъварал тIахьал. Басралъун ругин багьанаги чIван, школалдаса тIагIинаруна лъайкьей гIуцIиялъул методикиял къагIидаби. Гьелдаса нахъе байбихьана цIалдохъабазул лъай хашлъизе. Гьеб ишалъе квербакъулеб буго жеги лъугIуларел, ахир лъаларел, лъималазул психикаялъе заралиял цIигьариязги ва реформабазги.


Папаверина гидрохлорид - Знаешь как\nPAPAVERINUM HYDROCHLORICUM . ПАПАВЕРИНА ГИДРОХЛОРИД . Гидрохлорид 6,7-диметокси-1 — (3,4-диметоксибензил) —


TERROR EN EL CINE. : MAGGIE (2014), ARNOLD SCHWARZENEGGER SE SUMA AL CINE DE TERROR.\nMAGGIE (2014), ARNOLD SCHWARZENEGGER SE SUMA AL CINE DE TERROR.\nPublicado por Oz en 16:11\nEtiquetas: ABIGAIL BRESLIN, ADELANTO, ARNOLD SCHWARZENEGGER, CINE, GUIÓN, HENRY HOBSON, JOELY RICHARDSON, LAURA CAYOUETTE, MAGGIE, PELÍCULA, TERROR, ZOMBIES


"Русский язык 6 класс Универсальный мультимедийный тренажер (CDpc) ФГОС": рецензии и отзывы на книгу | ISBN 4605377039859, 460-5377039859, 4605377048448, 4605377074775, 4605377085368 | Лабиринт\nРецензии и отзывы на книгу "Русский язык. 6 класс. Универсальный мультимедийный тренажер (CDpc). ФГОС"\nЗамечательное подспорье школьнику!\nБогородицкая Светлана Геннадьевна 0


42. Глава о нежелательности переносить тело умершего из одного места в другое – 1 – Сунан Абу Давуд – Сунна Пророка\nСунна ПророкаСунан Абу ДавудКнига похорон42. Глава о нежелательности переносить тело умершего из одного места в другое


Дагъистаналъул мелиорация: жакъа ва метер\n2020 соналъул 24 сентябралда ДРялъул Халкъияб Собраниялъул данделъиялда кIалъалаго, ДРялъул хIукуматалъул председателасул заместитель ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовас абуна: «Дагъистаналъул экономикаялда аслияб бутIа ккола агропромышленнияб комплексалъ (АПК) – гьелъул цебетIеялда бараб буго росабалъ гIумру гьабулел гIемерисел дагъистаниязул», - ан.\nГьаб макъалаялда бокьун буго «Мелиорация – Дагъистаналъул АПК цебетIезабиялъул стратегияб рахъ» абураб темаялда гьабураб ГIабдулмуслим ГIабдулмуслимовасул кIалъаялдаса аслиял бутIабазул баянал кьезе.\nРеспубликаялда росдал магIишат цебетIеялъе руго захIматал тIабигIиял шартIал: бекьулеб ракьул 75 процент буго ракъдаллъиялда, 16 процент – цIадал къанагIатаб ва лъалъазе кколеб ракьул ва гIицIго ичIго процент – дагьа-макъабниги тIабигIияб регьел щолеб ракь. Гьебго заманалда, Дагъистан буго лъел рахъалъ бечедаб бакI. Гьединлъидал республикаялъул росдал магIишат цебетIезабиялъе цIакъ санагIатаб иш ккола мелиорация. ГьабсагIаталда республикаялда ракьал лъалъазе санайил хIалтIизабула цо миллиардгун микьго миллионалдаса цIикIкIун кубометр лъел.\nРоссиялъул лъалъалел ракьазул гIаммаб хIисаб гьабидал, Дагъистаналъ ккола 8,5 процент, СКФОялда ругезул – 40,2 процент. Мелиорациялъул кумекалдалъун хIалтIизабула республикаялъул росдал магIишаталъул ракьул 395,6 азарго гектар, гьезда гьоркьоса 65 процент ккола бекьулеб ракь (Россиялда – гIицIго микьго процент). Республикаялъул росдал магIишаталъул ракьул гIицIго 12 процентлъун ккола лъалъалеб ракь, амма гьенир хIадурула хурухъанлъиялъул нигIматазул 70 проценталдасаги цIикIкIун (гIарцул хIисаб гьабун, гьеб ккола 45 миллиардгIанасеб гъурущ).\nРакьал лъалъазе къваригIунел каналал Дагъистаналда рана араб гIасруялъул 50-60-абилел соназда. Рана гьел, инженериял роценалги хIисабалде росичIого. Гьезул гIемерисел гьабсагIаталда бакI-бакIаздаса риххун ун руго, гьединлъидал, проекталда бихьизабуралде данде ккун, 50-60 проценталъ дагьлъун буго гьезул пайда. Каналазда рукIине кколел гидротехникиял алаталги, нормативазде данде ккун, лъабго нухалъ дагьал руго. Гьелъие гIилла - араб гIасруялъул 90-абилел соназдаса байбихьун, лъалъалел ракьазе биччалеб букIараб гIарцул къадар гIезегIанго мукъсанлъи.\nХIинкъараб хIалалде ккун буго Гъизляралъул мучIдузулги ЧIегIер ракьазулги (1519 азарго га) экологияб ахIвал-хIал. Гьениб хасало хьихьула кIигогун бащдаб миллион бет1ер гIиял. Рехсарал ракьазул 90 процент чIунтун руго ва гьабсагIаталда 70 азаргоялдаса цIикIкIун гектар сверулеб буго салул авлахъалде. ХIажат буго гьеб масъалаялдеги кIвар кьезе ва ракьаздаса гIакъилго пайда босизе.\nМасъалаби тIуразаризе ресал\n2014 соналда къабул гьаруна «2014-2020 соназда Россиялъул росдал магIишаталъул ракьазул мелиорациялъул цебетIей» ва «2012-2020 соназда Россиялъул Федерациялъул лъелгун магIишатияб комплекс цебетIезаби» абурал федералиял программаби. Гьел хIалтIизариялъул хIасилалда дагьабго лъикIлъана бицен гьабулел ракьазда бугеб ахIвал- хIалги.\nРехсарал программабазул кьучIалда ва «АПКялъул нигIматазул экспорт» абураб федералияб проекталда рекъон чIезаруна мелиоративияб комплексалъе пачалихъияб кумек гьабулел тадбирал. Гьел ккола:\n- магIишатазда гьоркьосел каналал цIигьари;\n- ихдал цIадал цIикIкIиналъул хIасилалда щварал гIораз каналазул рахъал риххизарунгутIиялъе ва росдал магIишаталъул ракьалгун росаби лъелъ гъанкъунгутIиялде данде тадбирал гIуцIи;\n- субсидиялги кьун, росдал магIишаталъул кооперативазегун предприятиязе кумек гьаби: магIишатазда жанисел каналал раялъухъ, къачIаялъухъ, цIи гьариялъухъ ва техникиял алатаздалъун хьезариялъухъ 70 процент; чIунталиде ккарал ракьазда агролесомелиоративиял, фитомелиоративиял, ай ракь цIилъулел тадбирал гIуцIаралъухъ - 90 процент; рехун тарал ракьал цIидасан хIалтIизаризе байбихьиялъул мурадалда лъалъазе санагIатал бакIал цIуладасагун чIахI-къулалдаса, ганчIаздаса ва цогидал жалаздаса эркенги гьарун, гьенибе сали-ракь баччун, гьеб бухъун-бегун, хурзал гьариялде харж гьабураб гIарцул – 90 проценталъ; мучIдузда артезиан бухъиялъухъ араб гIарцул - 70 проценталъ.\nАхирал соназда регионалда гIураб хIалтIи гьабуна мелиоративияб комплекс нормативазде рекъонккезабиялъул мурадалда. Пачалихъияб кумекалдалъун, ахираб щуго соналда жаниб росдал магIишаталъул нухмалъулез рана ва къачIана магIишатазда жанисел каналал – гьезул лъеца лъалъала 69,33 азарго гектар ракьул; 35,33 азаргоялдаса цIикIкIун гектаралда цIи гьаруна ва рана пиринчI бекьулел чекал.\nСалул авлахъалде сверунгутIиялъул мурадалда 10,25 азарго гектаралда гIуцIана фитомелиоративиял тадбирал 8653 гектаралда гьабуна культуриябгун техникияб хIалтIи. Гъоркьиса мучIдузда бухъана анлъго артезианалъул гъуйги.\nГьединал хIасилазе квербакъана аслияб къагIидаялда пачалихъияб кумекалъ. Ахираб 30 соналда жаниб тIоцебесеб нухалда гъоркьиса республикаялъул бюджеталдаса мелиорациялъе кьун букIана 500 млн гъурущ. Гьеб гIарцухъ гьарурал тадбиразул хIасилалда рекъон, кIиго- лъабго соналдаса гьел ракьаз кьезе буго лъикIаб бачIинги. Пачалихъияб кумек щвана 178 магIишаталъе - гьел ккола пиринчI бекьизе цIиял ракьал хIалтIизарурал Гъизляр ва Тарумовка районазул ракьал.\nГъоркьиса 21 азарго гектаралдаса бакIарана 95,2 азарго тонна пиринчIалъул. Масала, 1987 соналда бакIарун букIана 89 азарго тонна. ТIоцебесеб нухалда къват1ибе битIана пиринчIалъул 1,2 азарго тонна.\nИнвестициял ва гьезул хIасил\n2019 соналда мелиорациялде кьуна инвестициязул гIарцул кIиго миллиардгун микьго млн гъурущ: цогун бащдаб млрд гъурущ - ДРялъул Росдал магIишаталъулгун кванил нигIматазул министерствоялъ (282 млн гъурущ федералияб ва 500 млн гъурущ республикаялъул бюджетаздасаги ва росдал магIишаталъул нигIматал хIадуриялде - 771 млн гъурущ) ва «ДРялъул Мелиорациялъулгун лъел магIишатазул министерство» абураб ФГБУялъул рахъалдаса - цо миллиардгун лъабнусго млн гъурущ.\nИсана мелиоративияб комплексалъе ДРялъул Росдал магIишаталъулгун кванил нигIматазул министерствоялдаса кьезе буго 550 млн гъурущ. Гьезухъ республикаялъул росдал магIишаталъул нигIматал хIадурулел предприятиязе бецIизе буго мелиоративиял хIалтIабазухъ гьез харж гьабураб гIарац: 5860 гектаралда рана ва цIигьаруна каналал, росдал магIишаталъе цIунана 3000 гектар, 4000 гектаралда гьаруна фитомелиоративиял тадбирал, 700 гектаралда хIалтIизаруна сурсатал цIунулел технологиял.\nГидромелиоративияб хIалтIи цIи гьабулеб буго «ДРялъул Минмелиоводхоз» абураб ФГБУялъги. ХIалтIизарулел руго гьелъул мурадалда федералиял программабиги. КъачIан бахъунеб буго Сардапкенталъул лъим бикьулеб пункт. Гьелдалъун Сулейман-Стальск районалъул Карчагъ авлахъалде чвахизе буго лъим. Гьелдалъун рес щвезе буго ток тIокIлъизабизеги лъалъалеб ракьул 2500 гектар хIалтIизабизеги. Байбихьун буго ахал гIезариялъул проект гIумруялде бахъинабизеги. Жакъа къоялде 120 гектаралда чIун руго пихъил гъутIби.\nГидрометеорологиялъул хъулухъалъул Дагъистаналъул централъул баяназда рекъон, ахираб 40 соналда жаниб 30 проценталъ дагьлъана Северияб Кавказалъул мугIрузда бугеб цIер; ахираб 5-10 соналда жаниб 0,3-0,5 градусалъ багIарана Дагъистаналда гьава-бакъ ва 15-30 проценталъ дагьлана ралел цIадазул къадарги.\nСоветияб заманалда хIалтIизабулаан цIадхIалаб заманалда ва ихдал гIазу-цIер биараб мехалда лъим данде гьабиялъул къагIида (ирригация). Гьелъ лъалъалаан ракьалги. Советияб улка биххаралдаса нахъе ирригациялъул объектазе техникияб хъулухъ гьабичIо ва гьел рехунго тана.\nГьабсагIаталда республикаялда буго 33 ирригациялъулаб хIор: 23 – магIишатазда гьоркьосеб ва 10 – пуланаб магIишаталъул балансалда бугеб. Гьезул цо-цоял ран руго дагьалъ цере, гьанжезаманалъул технологиязул кьучIалда. 33 хIориниб данде бакIаризе бегьула 94 млн лъел кубометр ва гьелъ лъалъазе рес щола 10 азаргоялдаса цIикIкIун гектар. Гьоркьоса къотIичIого ракьал лъалъазе гьеб лъим гIоларо. Гьединлъидал Югалъулаб Дагъистаналда 2012 соналдаса нахъе балеб буго Шурдере абураб ва 50 млн кубометра унеб лъел хIор. Гьеб цIезабизе буго Самур гIурул лъиналъ. Гьелъ рес кьезе буго тIолабго лъагIелалъ 25 азаргоялдаса цIикIкIун гектар лъалъазе. Шурдере хIоралда сверухъ щунусгогIанасеб гектаралда гьанжеялдего чIун буго цIолбол гъабуги.\nПрочитано 95 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 12 октября 2020 11:55\nДругие материалы в этой категории: « Алмахъ: цебе ва гьанже\tГьитIинаб наялъул кIудияб хIалтIи »\n14:56, 23 ноября 2020, 72\n14:55, 23 ноября 2020, 65\n14:54, 23 ноября 2020, 62\n14:54, 23 ноября 2020, 66\n10:53, 23 ноября 2020, 121\n10:48, 23 ноября 2020, 110\n10:36, 23 ноября 2020, 132\n10:20, 23 ноября 2020, 116\n09:54, 23 ноября 2020, 130


«brave» — перевод с английского на русский на ichebnik.ru\nНашли ошибкуСловариПеревестиbraveТема: Характер http://ichebnik.ru/i_cimages/images/smelyjij.jpgанглийский:brave - смелыйЭто слово встречается в следующих уроках:1000 английских слов: Character1000 английских слов: Game 8Английский язык для начинающих: Character. Описание характера. Часть 2Суздальский пр. 109195267Санкт-Петербург+7 911 915-85-63info@ichebnik.ruhttp://ichebnik.ru/logo300.png


HYPERSURFACE INTEGRAL перевод с английского на русский, translation English to Russian. Англо-Русский научно-технический словарь\nАнгло-русский перевод HYPERSURFACE INTEGRAL\nматем.\tинтеграл по гиперповерхности\nЕще значения слова и перевод HYPERSURFACE INTEGRAL с английского на русский язык в англо-русских словарях.\nПеревод HYPERSURFACE INTEGRAL с русского на английский язык в русско-английских словарях.\nMore meanings of this word and English-Russian, Russian-English translations for HYPERSURFACE INTEGRAL in dictionaries.\nHYPERSURFACE INTEGRAL — мат. интеграл по гиперповерхности\n← HYPERSURFACE HYPERSURFACE OF EQUIDETECTABILITY→


Ккуллал райондалий дур ацIния мукьра шяравалу. Вай шяраваллурду почталийх дучIаймунил щаллу дуллай зий бур мукьва почта.\nВаччавсса почталул щаллу байссар: Ваччиял, СумбатIуллал,1-мур ва 2-мур ЦIувкIуллал, ЦIущардал, ЧIяйннал, Хъюйннал шяраваллал жяматру. Вихьливсса почталул: Вихьуллал, Ссухъиящиял, ЦIуйшиял, Хъювхъиял ва Къяннал жяматру.\nУттигъанну на хьунаавкьура Вихьуллал почталул хъунаманащал – МахIмудиев Мяммащаллащал. Почталул зузалтрал кьинигу барча дурну, тавакъю бувссия, цалла даврия ва шикку зузисса зузалтрая чан-кьансса буси куну:\n— На Вихьуллал шяравусса почталул хъунаману зий ура 2001-ку шиная шинай. Ттул дур техникум бувккусса дянивсса кIулшиву. Жу щаллу дайссар ххюра шяраваллил аьркинлугъру. Жул хъунмур давуну хъанай дур: чагъар гьан баву, ласаву, арцул перевод даву, посылка гьан даву, кказит-журналлу биян баву ва цаймигу почталул кумаграйхчIинсса ишру щаллу баву.\nМукунма жул почталийх ласайссар личIи-личIисса арцуйнусса пособиярттугу. Ший, шяраваллаву, яхъанахъисса инсантурал, кказит-журналлу буккин бюхъайнал, чикъавчуну къабитай. Жул почталул хъунмур кIануну хъанахъиссар Лаващавсса почтамт. Гихар жун харжи булайссагу, даврин кьамул баврил, букьан баврил, отпускалийн гьан баврил ишругу щаллу байссагу.\nВихьуллал почталийн дагьайсса давуртту дуллай бур цала даву хъинну ххуйну кIулсса, чIярусса шиннардий почтальонталну зузисса инсантал. КIицI дан ччива миннал цIарду: МахIаммадова Гугьарша, МахIмудиева Щипа (Вихьул), МахIаммадова Разинат (Ссухъиящи), Дайтиева Зарема (ЦIуйши), ХIажикьурбанова Рукьижат (Къян), Алхасов Аьбдуссалан (Хъювхъи).\nХIайп учинсса иш ци бия учирча, шяраву хьусса бивкIурдайн бувну, пайда хъанай бакъая Вихьуллал почталул зузалтрал сурат рищун.\nАмма ттун бахтти хьуна, Лаващиял почтамтрая Вихьлив почта лавсун увкIсса Разакьов МахIаммадлул сурат рищун. Почталул даврий шофер-инкассаторну ва зий ур 2013-ку шиная шийнай. Ва цувагу лайкь хьуну ур Почталул чулухасса ХIурматрал грамоталун.\nЖувагу барча банну вай жулла даврил уртакьталну хъанахъисса, жунма чара бакъа аьркинсса почталул зузалт. ЦIуллу баннав зу!\nСалихIатлул культуралул дуниял\nСледующая публикация «Ххуйсса касмукар шавур агьаммур мурад»\nПредыдущая публикация «Илчи» кказит чичаврил жямрал хъиривсса ца-кIива пикригу


Гъизилюрт мухъалъул вукIарав нухмалъулев чIвана\n31 октябралъул радал Гъизилюрталда гIагарлъухъ чIвана «Эркенлъи» магIишаталъул нухмалъулев МухIамад ХIажиев. Цеве гьев вукIана Гъизилюрт мухъалъул нухмалъулевлъунги.\nКьвагьулеб алат лъун букIун буго ХIажиевасул машинаялда гъоркь. Лъазаби гьабулеб гIадин, кьвагьулеб алаталъул муляж моцIалъ цебеги батун букIун буго гьебго машинаялда гъоркь.\nГьединал такъсирал вагьабиязде рехулеб гIадат букIуна низам цIунулезул. Хасго бакъан рекъезе рес буго жибго гьеб росуги вагьабиял гIемераб росулъун рикIкIунеб букIиналъ. Амма гьел чагIаздагун ХIажиевасда гьоркьоб бугеб бухьен чIезабизе кIолеб гьечIо.\nГъизилюрт мухъалъул нухмалъиялда гьев вугеб заманалда районалъул полициялъулгун Комсомольское росдал гIадамазул дандеккунгутIи камулароан. Амма хъулухъалдаса ун хадуб гьесда гьеб бецIиялъулги магIна гьечIо. Живго МухIамад ХIажиевги гIодовиччараб хасияталъул ва гIадамазул адаб толарев чи вукIана. ГIицIго ракьазда хурхараб разилъи гьечIолъи букIанин жидер гIадамазул ахираб заманалда МухIамад ХIажиевасдасаян бицана «ЭР-ялъе» Комсомольскоеялдаса Гъази МахIмудовас.\nГъази МахIмудов: «Гьев чIвалалде цебе, рузман къоялъ, 80 гIан чи ун вукIана ришватчилъиялда данде къеркьолеб жамгIияб комитеталде гIарза хъвазе - минаби разеги, цогидаб мурадалъеги ракьал кьеян, гьез хъван бугоан магIишаталъул техника бичун бугин, жидер ракьал карьералъе ричун ругилан. Руччабиги, гIолохъабиги рукIун руго. Гьес гьезие инкар гьабун букIун буго ракьал кьезе. Гьеб мехалда цо АхIмадин абурав чияс абун буго карьералъе бичизе бугеб ракь жидее минабазе щайин букIунареб абун. Гьедин «Эркенлъиялдаса» бутIа щвезе кколел нижер гIадамал руго чIезе бакIги гьечIого цо минаялъув чанго чи».\nДагъистаналъул тIоцевесев президент МухIу ГIалиевасул гIагарав чи хIисабалдаги «Эркенлъи» абун цебетIураб магIишат гIуцIарав чи хIисабалдаги лъалаан гьев гIемерисезда. Жинда сверухъ ахIи-хIур бокьунгутIиялъ ун ватизе бегьула исана лъагIалил байбихьуда гьев Гъизилюрт мухъалъул нухмалъиялдасаги. Дагъистаналъул вакиллъун Москваялда вукIарав ХIажи МахIачев хIадурулев вукIана гьениве. Амма къокъидаго республикаялъул нухмалъиялде Рамазан ГIабдулатиповги вачIун, гьенир хиса-басиял ккана. МухIамад Шабанов гьениве ккелалдего, щибгIаги тIадкIалъайги гьабичIого, бигьаго хъулухъ тана МухIамад ХIажиевас. Гьедин гьев вуссана жинцаго гIуцIараб «Эркенлъиялде». Гъизилюрт мухъалъе нухмалъи гьабулебгIан заманаялъ гьес гьенив жиндирго гIагарав чи тун вукIана.


Andreas Gursky, Sprüth Magers Berlin\nAndreas Gursky, Ocean II, 2010. Chromogenic Print 341,1 x 249,4 x 6,4 cm (framed)\nAndreas Gursky, Antarctic, 2010. Chromogenic Print, 249,4 x 347 x 6,4 cm (framed)


Авар мацІ — Википедия\n(«Avar maðh» гьумералдасан гьаниб битӀана)\nРоссия, Азарбижан, Гуржия\nдагьаб хІинкъи бугеб\nХьундасеб Кавказалъул мацІал\nкирилица (авар хъвай-хъвагІай)\nБалагье гьединго: Проект:Лингвистика\nАвар мацI ва гьелъул мацIалъул свералаби Нахгун-Дагъистаналъул мацIазда гьоркьоб 16–29\nАвар мацӀ ялъуни магӀарул мацӀ ([av.ˈar mat͡sʼː] яги [ma.ˈʕa.rul mat͡sʼː]) ккола Бакъбаккул Кавказалъул тІибитІун бугеб Нахгун-Дагъистаналъул хъизаналъул, Авар-гIанди-цез гIаркьелалъул Авар-гIанди къокъаялъул мацIлъун.\nАвар мацІ тІибитІун буго аслияб къагІидаялъ Дагъистаналда ва ЦІоралда, гьединго чачаналъ, бакъбаккул Хъизихъалда, ва Турциялда ругел магІарул мужагьирзабазда гьоркьоб. Дагъистаналъул официалияб мацІазул цояблъун ккола; Дагъистаналъул бакътІерхьуда Авар мацІ ккола Лингва франкалъун (БолмацI). Авар адабияталъул мацІалъул кьучІалда буго гьебго БолмацI — магӀарухъ гӀумру гьабун ругел гьитӀинал тухумазул ва тайпабазул жидедаго гьоркьоб, бо (аскар) бакӀарараб мехалъ бицунеб букІараб мацӀ, жибги магІарул мацIалъул шималияб наречиялде гъолъе кколеб. КІалъалезул къадар бахуна гІага-шагарго 800 азарго чиясде.\nФонетикияб гІуцІи авар мацІалъул буго гІатІидаб. Кавказалъул мацІазда гІадин, руго гІемерал рагьукъал гьаркьал, гьезда гьоркьор руго лабиалиялги. Рагьараб гьаракь буко 5. Гьел рикьуларо халатаздеги къокъаздеги, кирго абула рацІцІадго.\nМорфологияб гІуцІи буго аглютинантияб, жинда гьоркьоб формантаздалъун рагІи хисиги флексияги бугеб. Буго гІизагІанго гІатІидаб падежазул система (19 падеж). Гьезул 4 — гІадатаб падеж: аслияб, актив, хаслъул ва кьовул. 15 — бакІалъул падеж: чІовул, рачІул, ратІалъул. Синтаксисалъул системаялда жумлаялъул гІуцІи буго гІемерго эркенаб.\nЛексика гІемерисеб буго жиндирго, гьединго буго гІизагІан гIатIидаб цогидал мацIаздасан рачIарал рагIабазул гъат. Гьезул гIемерисел раIаби рачIарал руго гьоркьохъел гIасрабазда гІараб, тюрк, парс мацІаздасан, XVIII гIасруялдаса гІурус мацIалдаса. Цо-цо авар рагІабазул, ай хасал цІаразул, аслуялъул бачІин буго грек мацІалдаса.\nАвар мацIалъул свералаби рикьула хьундасеб ва бакъдасеб наречиязде. MацIалъул свералазда гьоркьоб буго фонетикияб, морфологияб ва лексикияб батIалъи. Хунздерил мацIалъул свериялда гIуцIараб буго авар адабияталъул мацI.\n1.3 Авар мацалъул свералаби\n3 Хъвай-хъвагIи ва битIунхъвай\n3.1 Авар алип\n4.1.1 Рагьукъал гьаркьал\n4.1.2 Рагьарал гьаркьал\n4.1.4 Аслиял фонетикаял хиса-басиял\n4.2.1 Къокъаб баян\n4.2.2 Предметияб цIар\n4.2.2.1 ГIадатал падежал ва предметиял цIарал падежазде свери\n4.2.2.2 БакӀалъул падежал\n4.2.4.1 Къадаралъул рикІкІен\n4.2.4.2 Иргадул рикІкІен\n4.2.4.3 РикІкІен падежазде свери\n4.2.5.1 ЦІарубакІ падежазде свери\n4.2.6.1 ГІаммаб баян\n4.2.6.2 Глаголалъул заманаби\n4.3 РагІи лъугьин\n4.5.1 Авар мацІалъул жиндирго лексика\n4.5.2 Цогидал мацІаздаса рачІарал рагІаби\n4.5.2.1 ГІараб мацІалдаса рачІарал рагІаби\n5 Авар мацӀ (ХӀамзатил Расул)\n6 Авар мацӀалъул алип\n7 Кицаби ва Абиял\nТIибитIун бугеб бакI ва кIaлъалезул къадар[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацІ тIибитIун буго, Дагъистаналда: магІарулазул Хунзахъ, Бакълъул, Гъуниб, Казбек, ЛъаратІа, Унсоколо, ЧІарада, Шамилил мухъазда, гьединго Болъихъ, ГІахьвахъ, ЦІумада ва ЦIунтIа мухъазда; Дагъистаналъул Бабаюрт (21%), Шурагьиб (27%), Гъизилюрт (83,9%), Лаваша (25%), Хасавюрт (33%), Гъизляр (46%), Тарумасул (35%), ЦІияблак (23%) ва Рутул (ГьочотIа росу) мухъаздаги, гьединго МахІачхъала (26%), Гъизилюрт (70,88%), Гъизляр (21%), Салануб (46%), Хасавюрт (30,66%), Шура (45,79%) шагьараздаги. Азарбижаналъул хьундасеб (шималияб) рахъалда (магIарул ЦIоралда), Чачаналъул Шарой мухъалда 54,49%, (Кванхи ва Бути росаби), Гуржиялъул хундасебгун бакъбаккул рахъалда ва Туркиялда гIумру гьабун ругел магІарулазда гьоркьоб.\nРоссиялда магIарул мацIалда кIалъалезул къадар бахуна — 715 297 чиясде (2010). Гьеб рикIкIеналда гъорлъе рачун руго гІандигун цез мацІазда кІалъалел цо чанго росабазул гІадамалги, жидеца кІиабилеб мацІлъун магІарул мацІ хІалтІизабулеб букІиналъ. Рахьдал мацI бицунеб гIадин авар мацI бицунезул къадар бахуна гIага-шагарго — 703 азар. чиясде (2010).\nгIурусалъ: Так как Аварцы составляли всегда самое сильное племя в горах, всегда занимали средину Дагестана, то и язык их сделался господствующим между обитателями описываемого края. Почти все горцы умеют говорить по-аварски и употребляют этот язык при изустных сношениях между собою..\n65 азаргогІан авар мацІалъ к1алъалев чи вуго Дагъистанги Азербайджанги тун къватІихун\nАваразул гІемераб къадар кІалъала кІиго мацІалда: жибго авар мацІалдаги гІурус мацІалдаги. Дагъистаналда ругезул гІурусалъ кІалъалезул къадар бахуна 63,3%, Азербайджаналда ругезул - 9,3%, ахиресезул 68% ккола къажар мацІалда кІалъалел.\nСоциолингвистикиял баянал[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nНуцалзабазул заманалдаги, имаматалдаги авар мацIалда цадахъ тIибитIун букIана ГІараб мацІ, гьеб хIалтІизабулаан канцеляриялъулги сиясаталъулги ишал тIуразе. ЖамгIияб мацIлъун букIана авар мацI (болмацI).\nЖакъа къоялдеги Авар мацI буго Дагъистаналъул бакътIерхьуда бугеб лингва франкалъун. МагIарул мухъазда авар мацIалда буго байбихьул школазда дарсал кьей, гьоркьохъеб школалда авар мацI ва адабияталъул дарсал руго. Гьединго авар мацI малъула Азербайджаналда ва Дагъистаналда ругел магIарула цIикIкIанисел ругел школабазда. Авар мацI лъазе гьабулел къокъаби руго Дагъистаналъул ВУЗаздаги.\nАвар мацIалда къватIире риччала художествияб ва жамгIиябгун политикияб адабият: "ХIакъикъат", "Цолъи", "Кьоял" ва 14 мухъалъул казиятал, журналы, буго гьединго радио- ва телепередачаби. ХIалтIула авар мацIалда музыкально-драматикияб театр ЦӀадаса ХӀамзатил цIаралда бугеб (1935 соналдаса).\nАвар мацалъул свералаби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацIалъул свералаби адабияталъул мацIалдаса гIемерго ратIалъарал руго..\nАвар мацIалъул свералаби рикьула шималияб ва къиблаяб наречиязде. ТIоцIебеселде гъолъе уна салатавиялъул, хунзахъ ва бакъбаккул рахъалъул свералаби. КIиабилелде гъорлъе уна гьидерил, анцухъазул, закаталалъул, къарахъдерил, гIандалазул, къехIдерил ва кIусур росдал мацIалъул сверел. Гьезда гьоркъохъеб бакъ ккола бакълъухъезул мацIалъул свери. МацIалъул свералабазда гьоркьоб буго фонетикалъулги, морфологиялъулги, лексикалъулги батIалъи.\nШималияб наречиялъул мацIалъул свералаби - бакъбаккул (Шургьиб, Хьаргаби ва Лаваши мухъалъул), салатавиялъул (Казбек, Бакълухъ ва цогидалги мухъал), хунздерил (Хунзахъ ва Унсоколо мухъал) - руго адабияталъул мацIалде бищун гIагарал (адабияталъул мацIалъе кьучIаб буго хунздерил диалект). Гьезул цодагьаб батIалъи буго: хунз. ва бакъбаккул свералабазда у, салатавиялъулазда о хIалтIизаби, п хIарпалъул бакIалда гь хIалтIизаби, цо-цо рагьарал гьаркьазда гьоркьоб рагьукъаб б тIагIин; хунздерил диалекталда жинсиял гIаламатал (рагIул ахиралда ругел) гьоркьор риччай. Гьал диалектазда бицунеб жо бичIчIула.\nКъиблаяб рахъалъул наречие бикьула 6 мацIалъул свериялде, гьезул адабияталъул мацIалдаса кIудияб батIалъиги буго.\nХъвай-хъвагIи ва битIунхъвай[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАслияб макъала: Авар хъвай-хъвагІай\nАвар мацӀалъул хъвай-хъвагӀай баккана XV гӀасаруялда. ТӀоцебесеб авар мацӀалъул алип букӀана гӀараб хӀарпалги кьучӀалъе росун гьабураб гӀажам алип. Гьеб хӀалтӀизе гьабулаан 1928 соналда щвезегӀан. 1928 соналдаса 1938 соналде щвезегӀан авар мацӀалъе хӀалтмизабулаан латин алип. 1938 соналъ гьеб алип бачана кирилицалде. Авар мацӀалъул хъвай-хъвагӀай гьанже буго кирилицалда.\nАвар алип[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nА а а [a] И и и [i] П п пэ [pe] ЦӀ цӀ цӀе [t͡sʼe]\nБ б бэ [be] Й й йи [ji] Р р эр [er] Ч ч че [t͡ʃe]\nВ в вэ [we]/[ve] К к ка [ka] С с эс [es] ЧӀ чӀ чӀе [t͡ʃʼe]\nГ г гэ [ɡ] Къ къ къа [q͡χʼːa] Т т тэ [te] Ш ш ша [ʃa]\nГъ гъ гъэ [ʁe] Кь кь кьэ [t͡ɬʼːe] ТӀ тӀ тӀэ [tʼe] Щ щ ща [ʃːa]\nГь гь гьэ [he] КӀ кӀ кӀа [kʼa] У у у [u] ъ къараб ишара [ʔ]\nГӀ гӀ гӀе [ʕe] Л л эл [eɫ] Ф ф эф [ef] ы (къараб и) —\nД д дэ [de] Лъ лъ элъ [eɬ] Х х ха [χa] ь (тамахаб ишара) —\nЕ е йе [je] (ЛӀ лӀ) [t͡ɬːe] Хъ хъ хъа [q͡χː] Э э э [e]\nЁ ё йо [jo] М м эн [en] Хь хь хьа [xa] Ю ю йю [ju]\nЖ ж жэ [ʒe] Н н эн [en] ХӀ хӀ хӀа [ħa] Я я йа [ja]\nЗ з зе [ze] О о о [o] Ц ц це [t͡se]\nАвар алипалда буго 46 хӀарп. Гьезул 36 хӀарп буго рагьукъаб, рагьаралъун рикӀкӀуна 10.\nЕ, ё, я, ю хӀарпаз рагӀул авалалдаги рагьарал гьаркьазда хадурги ккараб мехалъ бихьизабула кӀиго гьаракь (й хӀарпгун журарал рагьарал гьаркьал): егана [ˈje.ɡa.na], ёлка [ˈjol.ka], юкъарана [ju.ˈq͡χʼːa.ra.na], ячӀана [ˈja.t͡ʃʼa.na], Асият [aˈsi.jat].\n[e] гьаракьалъе э хӀарп хъвала рагӀул авалалдаги рагьараб хӀарпалда хадубги: эбел [ʔe.beӀ], беэдана [be.ʔedana]. Цогидаб бакӀалда [e] гьаракь бихьизабизе хъвала е хӀарп (гӀурус мацӀалда гӀадин е хӀарпалъ цебе бугеб гьаракь авар мацIалда тамах гьабуларо): эмен [ʔe.men].\nАвар мацӀалда рагӀабазулъ ё хъваларо, гьеб хӀарп хӀалтӀизабула гӀицӀго гӀурус мацӀалдаса рачӀарал рагӀабазулъ; магӀарул рагӀабазда ё хӀарпалъул бакӀалда хъвала йо: йорхана [ˈjor.χa.na].\nГьединго цохӀо гӀурус мацӀалдаса рачӀарал рагӀабазда гурони хъваларо ы хӀарпги, гӀурус мацӀалда гьелъ бихьизабулеб гьоркьохъеб кьералъул тӀасияб борхиялъул рагьараб гьаракь авар мацӀалда гьечӀо.\n[t͡ɬː] гьаракь бихьизабизе бахъараб буго лI хIарп, амма гьеб алипалда тасдикъ гьабун гьечIо, гьелъул бакIалда гIемерисеб хIатIизабула кIирекъараб лълъ, амма хIакъикъаталда кIирекъаб лълъ данде ккола къвакIараб [ɬː] бихьизабизе (гьеб гьаракь хъвай-хъвагIиялда бихьизабуларо).\nАвар мацӀалда гьечӀо [f] гьаракь, гьеб гьаракь бихьизабулеб ф хӀарп хъвала цогидал мацӀаздаса рачӀарал рагӀабазулъ, ва гӀемерисеб гьеб хӀарп цӀалула [p] гьаракь гӀадин.\nТамахаб ишара, жинца гӀурус мацӀалда цебе бугеб гьаракьалъул тамахлъи бихьизабулеб, хӀалтӀизабула гӀурус мацӀалдаса рачӀарал рагӀабазулъ.\nКъараб ишара хӀалтӀизабиялъул кӀиго хӀукму буго:\nъ хӀалтӀизабула жибго авар мацӀалъул рагьукъаб [ʔ] гьаракь бихьизабула: вабаъ [wa.ˈbaʔ], гьуърул [huʔ.ˈruӀ].\nъ хӀалтӀизабула рагьукъаб гьаракь хадуб бачӀунеб рагьараб гьаракьалдаса тӀезабизе: масъала [mas.ˈʔa.Ӏa], субъект [sub. jekt].\nКъвакӀараб (кӀилъараб) рагьукъаб гьаркь (ялъуни геминат) авар мацIалда буго 14, амма алипалда гьел рихьизарулел хасал хӀарпал 4 гурони гьечӀо - къ, кь, хъ, щ; хутӀарал гьларкьал рихьизарула кӀирекъарал хӀарпаз (а, кӀи-кӀи цадахъ хъварал хӀарпадалзъун). Жидеца хассал гьаркьал рихьизарулел рукӀаниги, гьел кӀирекъарал хӀарпал алипалда рихьизарун гьечӀо.\nАвар мацӀалъул кӀирекъарал хӀарпал\nКк [kː] Цц [t͡sː]\nКӀкӀ [kʼː] ЦӀцӀ [t͡sʼː]\nЛълъ [t͡ɬː], ([ɬː]) Чч [t͡ʃː]\nСс [sː] ЧӀчӀ [t͡ʃʼː]\nКъакIарал рагьукъал гьаркьал гIемерал рагIабазулъ руго, амма хъвалаго кIирекъарал хIарпаздалъун гьел киналго рихьизаруларо. КIирекъарал хIарпал хъвалел рагIабазул кьалбал (кк, кIкI ва чч ругел хутIизегIан) гIемер гьечIо.\nкIирекъараб лълъ хъвала хадусел рагIабазулъги гьезул цогидал формабазулъги: билълъине, релълъине, лълъар.\nкIирекъараб сс хъвала хадусел рагIабазулъги гьезул цогидал формабазулъги: ссан, буссине, бессиз, руссун.\nкIирекъараб хх хъвала хадусел рагIабазулъги гьезул цогидал формабазулъги: биххизе, махх, раххан, ххвел, ххине, ххезе, ххам, буххизе.\nкIирекъараб цц хъвала хадусел рагIабазулъги гьезул цогидал формабазулъги: беццизе, ицц, ццин.\nкIирекъараб цIцI хъвала хадусел рагIабазулъги гьезул цогидал формабазулъги: бацIцIине, бецIцIизе, буцIцIине, цIцIе.\nкIирекъараб чIчI хъвала хадусел рагIабазулъги гьезул цогидал формабазулъги: бечIчIизе, чIчIвад, речIчIизе, ричIчI, бичIчIизе.\nкIирекъарал кк, кIкI ва чч хъвала рагIабазулъ рагIулебщинаб бакIалда.\nАвар мацIалда бугеб 21 лабиалияб (кIутIби цебе цутIизарун бахъулеб) рагьукъаб хIарпалъе цохIо [w] гьаракьалъе буго хасаб гьаракь - в; хутIарал лабиалиял гьаркьал рихьизарула в хIарпалъул кумакалдалъун (рагьукъаб + в) ; гьел хIарпал рихьизарун гьечIо алипалда.\nГв [ɡʷ] КIв [kʷʼ] ЦIв [t͡sʷʼ]\nГъв [ʁʷ] КIкIв [kʷʼː] Чв [t͡ʃʷ]\nДв [dʷ] Лъв [t͡ɬʷː] ЧIв [t͡ʃʷʼ]\nЗв [zʷ] Св [sʷː] ЧIчIв [t͡ʃʷʼ]\nКв [kʷ] Хв [χʷ] Щв [ʃʷː]\nКкв [kʷː] Ххв [χʷː]\nКъв [q͡χʷʼː] Хъв [q͡χʷː]\nКьв [t͡ɬʷʼː] Хьв [xʷ]\nАвар алипалъул киналго хIарпал\nМацӀ. бакьулъ рахъалъулал\nМацӀ. нахъисеб бутӀаялъулал\nМацӀ. хьобохъ рахъ\nРагьукъал гьаркьал[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nцабзазулала: [d], [t], [tʼ], [s], [sː], [z], [t͡s], [t͡sː], [t͡sʼ], [t͡sʼː]\nдабзазулал: [ʃ], [ʃː], [ʒ], [t͡ʃ], [t͡ʃː], [t͡ʃʼ], [t͡ʃʼː], [r]\nмацӀалъул нахъисеб бутӀаялдасан рахъулел: [k], [k], [k], [k], [ɡ]\nтамахаб хвенехалдалъун рахъулел: [ʁ], [q͡χʼː], [χ], [χː], [q͡χː]\nгьаракь бахъулаго лугби цуцалъ гъункун рахъулел: [b], [p], [d], [t], [tʼ], [ɡ], [k], [kː], [kʼ], [kʼː], [ʔ]\nаффрикатал: [t͡s], [t͡sː], [t͡sʼ], [t͡sʼː], [t͡ʃ],[t͡ʃː], [t͡ʃʼ], [t͡ʃʼː], [t͡ɬː], [t͡ɬʼː], [q͡χː], [q͡χʼː]\nГъугъал лугби гъункун рахъулел кІутІбузулалги дабзазул бакьулъ бакІалъулалги рагьукъал руго аспиратиял, ай жал абулаго акустикияб гьаракь лъугьунел (хІухьелалде тІадецуй). Амма авар мацІалда аспиратия лезгин мацІазде данде ккун, буго загІипаб.\nАвар мацІалда буго гьединго рагьукъал гьаркьазул лабиализацияги. Гьеб бихьизабула (рагьукъаб + в). Лабиализатия букІиналъу хІужжалъун буго авар мацІалда рагІул байбихьуда киданиги кІиго рагьукъаб гьаракь данде чІвангутІи ва гІемерисел рагІабазул байбихьуда (рагьукъ. + в) хъвай, лабиализатия данде чІваларо рагІул ахиралда. КІутІбузур рагьарал гьаркьазда цебе лабиализатия тІагІуна: гъветІ - гъутІби (гІ. ф.).\nРагьарал гьаркьал[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nУдарение[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацІалда ударение буго загІипаб эспираторияб; ударение ударение гІемерисеб букІуна рагІул тІоцебесеб яги кІиабилеб къотІелалда, рагІабазул къотІелазул къадаралда бараб букІунаро; глаголалъул гьечІолъиялъул формалда ударение букІине бегьула лъабабилеб яги ункъабилеб рагІул къотІелалда тІад. ГІемерисел рагІабазулъ ударение букІуна хьвадулеб, ай ккезе бегьула рагІул бокьараб къотІелалде: гомог — гонги'л. Ударениялъул хьвадиялдалъун хисула лексикияб магІна. Ударениялх хисизабизе бегьула грамматикияб магІнаги: ру'гънал (гІ. форма) — ругъна'л (ругъун рагІул хаслъул пад.).\nАслиял фонетикаял хиса-басиял[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nРагьарал хиси (аблаут) — форма яги рагІи лъугьунаго, рагІи хисулаго: а/и: бугъа — бугъица бугъа — бугъица (актив пад.); а/у: хъала — хъулби (гІем. ф.), а/о: гIаштIи — гIоштIоца (акт. пад); и/е: тиризе —терезе (гІахьалаб заман); и/о: кьили — кьолоца (акт. пад.); и/у: налъи —налъуца (акт. пад); е/а: бече — бачица (акт. пад.); e/у, кету — кутул (гІем. ф.); e/о: пер — пороца (акт. пад.); е/и: хleтle — хIатIица (акт. пад.); у/о: нус — носоца (акт. пад.); у/е: тункизе — тенкезе (гІахьалаб заман); о/и: чохтIо — чахтIица (акт. пад.); о/а: гьоло — гьалица (акт. пад.);\nРагьарал тІагІин (рагІи хисулаго, форма ва рагІи лъугьунаго): бурутI — буртIица (акт. пад); гомог — гонгица (акт. пад.); гlepeтl — гIертIица (акт.пад.);\nассимиляция м > н — мацІалъул цересел ва нахъисел рагьукъазда цебе (лъугьуна рагІи ва форма лъугьунагоги, рагІи хисулелъубги): гъамас — гъансил (хас. пад.); гамачI — ганчIил (хас. пад.); тамахьу — танхьил, чIимих ‘камешек' - мн. чIинхал; Цо-цо мехалъ гьел гьаркьал хисичІого хутІула: ханжар — хонжроца (акт. пад.);\nдиссимиляция н > м — р хІарпалда хадуб: гъаран — гъармил (хас. пад.); чаран — чармил (хас. пад.);\nметатеза "хъуй бугеб (кІутІбузулал) + сонорияб > сонорияб + хъуй бугеб": габур — гарбал (гІем. ф.); хабар — харбил (хас. пад.); тIамур — тIармил (хас. пад.); цIибил — цIолбол (хас. пад.);\nн, м, д, т — рагьукъал тІагІин (рагІи хисулаго, форма ва рагІи лъугьунаго): рехъен — рехъаби (гІем. ф.); бусен — бусадул (хас. пад.); хIалтIухъан — хIалтIухъаби (гІем. ф.); лъим — лъел (хас. пад.), лъадаца (акт. пад.); гlaтlид (нареч.) — гIатIилъи (предм. цІар); къебед — къебелъи ; щулат (нареч.) — щулалъи (пред. цІар);\nАхиралда бугеб рагьараб кьибилалда бугеб рагьаралда релъин: къили — къолоца (акт. пад.); кечI — кочIоца (акт. пад.); цер — цараца (акт. пад.);\nАслуялда тІаде рагІул къотІел яги ггьаракь бачІин (рагІи хисулаго): рахь — рахь-да-ца (акт. пад.); моцI — моцI-ро-ца (акт. пад.); бер — бер-зу-ца (акт. пад.); оц — оц-о-ца (акт. пад.); АхIмад — АхIмад-и-ца (акт. пад.) ва гь. ц.;\nГІемерисел рагьукъазе лабиализация лъугьин: свак, ххвел, гванд, квер, хъвазе, кквезе ва ц.\nЛабиализация тІагІин — рагІул форма ва рагІи лъугьунаго: кlветl — кIутIби (гІем. ф.); гъветI — гъутIби (гІем. ф.), гъотIоца (акт. пад.);\nАвар мацІалъул жиндирго лексикалда киданиги букІунаро кІиго рагьукъаб рагІул байбихьуда, лъабго яги гьелдаса цІикІкІун рагьукъал рагІул ахиралдаги (къанагІатал гьоркьоса рахъиял - нСр тайпаялъул комплексал:тIонтIро, жинжра, къункъра. РагІуда жаниб лъабго рагьукъаб букІуна кІиго морфема цураб бакІалда яги редукция лъугьараб бакІалда: данд-базе, ханжар -хунжрул (гІем. ф.).\nМорфонология[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацІалда буго анкьго рагІул къотІелалъул тайпа, гьезул кІиго ккола рагьараб, хутІараб щуго — къараб. Рагьараб рагІул къотІел ккола ахиралда рагьараб хІарп бугеб; гьеб гІуцІун букІуна цо рагьаралдаса (Р): а (ине глаголалъул тІалабияб наклонение), у; рагьукъабги рагьаралдасаги (КъР): къо, кьо. Къараб р.-къотІи гуцІун букІуна: рагьараб ва рагьукъаб (РКъ) — ах, их, иц; рагьукъаб, рагьараб ва кІиго рагьукъаб (КъРКъКъ) — гІемерисеб ахиралда бугеб рагьукъазул цояблъун букІуна сонорияб м, н, л, р яги й — къверкъ, пинкь; рагьукъаб, рагьукъаб, рагьараб, рагьукъаб (КъКъРКъ) — стаж, стол. ТІоцебесеб ункъго тайпа буго бищун тІиритІарал.\nцожубараб аслу C(в)V: къо, чу, цIа, ца, цIцIва, чи, кьо, ци ва ц.;\nцожубараб аслу C(в)VC: махх, лагъ, нугI, ригь, рукъ, хур, лълъим, бис, бер, кIул, чIетI, чан, кIветI, гел, тIегь, рос, гохI ва ц.;\nцожубараб аслу C(в)VRC: тIинчI, хIинчI, гIанкI, гIоркь, къарз, гвенд, гарцI ва ц.;\nкІижубараб аслуC(в)VCV: гIари, гьобо, гъеду, кету, лъади, дару, рагIи ва ц.;\nкІижубараб аслу C(в)VRC(в)V: тIанса, гIанса, квартIа, гъванща, гвангва, ханжу, торгIо, гордо ва ц. Гьединго интервокалиял комплексал, тІоцебесеб хъуй бугеб рагьукъаб бугеб: дагIба, кIуштIа, гIаштIи, гIузру, мусру, сихIру (гьаб конструкциялда руго аслияб къагІидаялда цогидал мацІаздасан рачІарал рагІарал рагІаби);\nкІижубараб аслу C(в)VCVC: гамачI, чапар, гьудул, гIалим, лъимер, гудур, рехъен, рукIел ва ц.;\nкІижубараб аслу C(в)VRCVC: хвалчен, ханжар, гьалмагъ, салмаг, сандукI, саргъас, баргъич ва ц. Гьединго интервокалиял комплексал, тІоцебесеб хъуй бугеб рагьукъаб бугеб (цогидал мацІаздасан рачІарал рагІаби): хашхаш, гIужрукъ, гужгат, сухъмахъ, сухIмат ва ц.;\nЦогияздаса лъугьунарел глаголалъул аслуял рихьзарун руго V (ине), CV (кке-зе), CVC (лъу-гьи-не; гьанирго рачІуна бабихьуда жинсиял гІаламатал ругел глаголалги: в-ачI-ине), CVRC (гьурщ-изе) аслуяз.\nКъокъаб баян[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацI ккола аглютинантияб мацI, жинда гъорлъ дагьабго формантаздалъун рагIи хисиги аналитизмги (хадурслогалги кумакалъул глаголалги) бугеб. Авар мацIалъул рагIаби рикьула кIиде — жалго жидедаго чIараздеги кумекалъулаздеги.\nЖалго жидедаго чIаразде гъолъе уна:\nПредметияб цIаралъул буго 3 жинс (чиясул, чІужуялъул, гьоркьохъеб), цолъул ва гIемерлъул форма, 3 свери. Прилагательнаязулги буго 3 жинс, цоялъул ва гIемерлъул форма, падежазде свери. Прилагательноялдаго релъараб букIунеб бегьула наречие, гьеб прилагательноялдаса батIа гьабула предложениялда жаниб гьабулеб ишалдалъун. ЦIарубакIазулги руго: жинс, цоялъул ва гIемерлъул форма, падежазде свери. Глаголалъул буго 4 заман, глаголияб цIар, переходность ва неперходность, руго жинсиял ва жинсиял гурел глаголал, гIадатал ва журарал.\nКумакалъул рагIабазде гъорлъе уна:\nКумекалъул рагIабазул грамматикияб форма букIаниги, лексикияб магIна букIунаро; гьел жумлаялъул членаллъун кколаро. Гьезул иш буго рагIабазул гьоркьолъи, бухьен, гьезда гьоркьоб бугеб сипат-хIал баян гьабун бихьизаби.\nПредметияб цIар[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nПредметияб цIар ккола жиндир грамматикияб формаги бугеб, предметалъул магIнаги бичIчIизабулеб каламалъул бутIа. Авар меIмалда, магIнаялде балагьун, предметиял цIарал щив? щий? щиб? щал? абурал суалазе жаваблъун рачIуна; предметияб цIаралъе прилагательноялдалъун сипат гьабизе бегьула.\nПредметияб цIаралъул руго хадусел грамматикиял гIаламатал:\nПадежазде свери: вац — вацас — вацас ва гь. ц.\nГIадатал падежал ва предметиял цIарал падежазде свери[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацIалда кинабниги буго 19 падеж, гьел рикьула гIадатаздеги (4 падеж) бакIалъулаздеги (15 падеж). ГIадатал падежал:\nАслияб падеж (номинатив) щив? щий? щиб? щал? Предложениялда жаниб хIалтIизабула подлежащеелъун,\nбукIине бегьула битIараб дополнениелъунги\nНай тIогьоде уна (най — подлеж.);\nдица кагъат хъвана (кагъат — бит. доп.);\nАвар мацI (Авар — опр.)\nАктив падеж (эргатив) лъица? сунца? ХIалтIизабула жинца иш гьабулеб предметияб\nцIар бихьизабизе. Предложениялда жаниб букIине\nбегьула подлежащеелъун, хъвалсараб\nдополнениелъун яги хIаллъун\nЯсалъ къалмица сурат бахъана (ясалъ — подлеж., къалмица — хъвалс. доп.);\nвасас хIалица борхана гамачI (хIалица — хIал)\nХаслъул падеж (генетив) лъил? сундул? ХIалтIизабула цояб предметияб цIар цогиялъе кколеб\nбукIин бихьизабизе, цоялъ цояб баян гьабулеблъи\nбихьизабизе, гьезда гьоркьоб бугеб хурхен бихьизабизе. Предложениялда жаниб букIуна хъвалсараб\nдополнениелъун яги определениелъун\nЭбелалъ гIеретI лъел цIуна (лъел — хъвалс. доп.);\nмеседил кверал (меседил — определение)\nКьовул падеж (датив) лъие? сундуе? ХIалтIизабула цо предметияб цIаралъ гьабулеб иш\nцогиялдехун буссараб букIин бихьизабизе.\nПредложениялда жаниб хIалтIизабизе бегьула\nподлежащеелъунги хъвалсараб дополнениелъунги\nМухIамадие хабар рекIее гIана (МухIамадие — подлеж.);\nинсуца васасе тIехь босана (васасе — хъвалс. доп.)\nАктив падежалъул ахиралде балагьун, авар мацIалда лъабго свери буго. Актив падежалда I-б свериялъул ахиралда букIуна "с", II-б свериялъул — "лъ", III-б свериялъул — "ца".\nТIоцебесеб свериялда рекъон рачIуна гIемерисел чиясул жинсалъул гIаммал цIарал  , мисалалъе: вас, чи:\nАслияб (номинатив) щив? вас чи\nАктив (эргатив) лъица? вас-ас чи-яс\nХаслъул (генетив) лъил? вас-асул чи-ясул\nКьовул (датив) лъие? вас-асе чи-ясе\nтIоцебесеб свериялда рекъон падежазде сверула яисул жинсалъул хасал цIарал, ахиралда жинсиял гIаламатал ругел, гьединго -ов, -ев бугел фамилиялги.\nрагьараб хIарпалдалъун лоугIулел рагIабазулъ, падежазде сверулаго, хIалтIизабула а хIарпалъул бакIалда хIалтIизабула я \nКIиабиле свериялда рекъон рачIуна чIужуялъул жинсалъул гIаммал цIарал ва гъоркъохъеб жинсалъул лъикIаланго гIаммал ва хасал предметиял цIарал  , масала: эбел, хIули, Кизлюрт\nАслияб (номинатив) щий? щиб? эбел хIули Кизилюрт\nАктив (эргатив) лъица? сунца? эбел-алъ хIули-ялъ Кизилюрт-алъ\nХаслъул (генетив) лъил? сундл? эбел-алъул хIули-ялъул Кизилюрт-алъул\nКьовул (датив) лъие? сундуе? эбел-алъе хIули-ялъе Кизилюрт-алъе\nаслияб падеж -ия, -ие абурал ахираздалъун лъугIулел батIиял мацIаздаса рачIарал предметиял цIарал падежазде сверулаго, ахирияб -я ва -е гьаракь гьоркьоса тIагIуна. Гьенир гьркьоса рахъула цо-цо батIиял мацIалдаса рачIарал рагIаби, масала: школа, фабрика, аптека, газета.\nкIиабилеб свериялда рекъон падежазде сверула чIужуялъул жинсалъул хасал цIараздаса ахиралда жинсияб гIаламатал ругел цо-цо цIаралги, -ова, -ева бугел фамилиябиги. \nЛъабабилеб свериялда рекъон сверула: а) чиясул жинсалъулги, чмужуялъул жинсалъулги хасал цIарал: ГIали, ПатIимат; б) гьоркьохъеб жинсалъул гIизагIанго предметиял цIарал: гIащтIи, рахь:\nАслияб (номинатив) щив? щий? щиб? ГIали ПатIимат гIащтIи рахь\nАктив (эргатив) лъица? сунца? ГIали-ца ПатIимат-ица гIощтI-оца рахь-даца\nХаслъул (генетив) лъил? сундул? ГIали-л ПатIимат-ил гIощтI-ол рахь-дал\nКьовул (датив) лъие? сундуе? ГIали-е ПатIимат-е гIощтI-ое рахь-дае\nлъабабилеб свериялда рекъон рачIунел гьоркьохъеб жинсалъул рагIаби кIиабилеб свериялда рекъонги рукIине бегьула, гьеб гъалатI кколаро: гIощтIщца — гIащтIиялъ.\nлъабабилеб свериялда рекъон падежазде сверулел цо-о рагIабазул актив падежалде -д бачIуна.\nавар мацIалде гъорлъе рачIарал ахиралда ь бугел рагIабазул падежазде сверулаго ь тIагIуна. \nБакӀалъул падежал[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nБакӀалъул падежал авар мацӀалда руго 15, гьел рикьула щу-щуккун лъабго къокъаялде:\nчӀовул падежал (локативал)\nрачӀул падежал (аллативал)\nратӀалъул падежал (аблативал)\nГьел падежаз бихьизабула бакӀалде предметияб цӀаралъул гьоркьолъи. БакӀалъул бадежазул цохӀо жинда падеж букӀине бегьула жумлаялда жаниб подлежащеелъун, хутӀаралщинал хӀалтӀизарула бетӀерал гурел членаллъун.\nЧӀовул падежал (локативал) ккола цо хӀалалда сасиналъул, чӀеялъул магӀна бичӀизабулел, киб? абураб суалалъе жаваблъун кколел падежал.\nӀӀ свери (чӀ. ж.)\nӀӀ свери (гь. ж)\nӀӀӀ свери (ч. ж.)\nӀӀӀ свери (чӀ. ж.)\nӀӀӀ свери (гь. ж.)\nӀӀӀ свери (гь.ж.)\nЖинда падеж лъида? сунда? вас-ас-да яс-ал-да рукъ-ал-да Муса-да Ума-да чо-да чо-ло-да\nЖиндихъ падеж лъихъ?, сундухъ? вас-ас-ухъ яс-алъ-ухъ рукъ-алъ-ухъ Муса-хъ Ума-хъ чо-хъ чо-ло-хъ\nЖиндилъ падеж лъилъ? сундулъ? вас-ас-улъ яс-алъ-улъ рукъ-алъ-улъ Муса-лъ Ума-лъ чо-лъ чо-ло-лъ\nЖиндикь падеж лъикь? сундукь? вас-ас-укь яс-алъ-укь рукъ-алъ-укь Муса-кь Ума-кь чо-кь чо-ло-кь\nЖаниб падеж киб? — — рокъ-об — — — чо-ло-ниб\nРачӀул падежал (аллативал) ккола цо бакӀалде балагьун бачӀин, багъари бичӀчӀизабулел, кибе? абураб суалаже жаваблъун кколел падежал.\nЖинде падеж лъиде? сунде? вас-ас-де яс-ал-де рукъ-ал-де Муса-де Ума-де чо-де чо-ло-де\nЖиндихъе падеж лъихъе?, сундухъе? вас-ас-ухъе яс-алъ-ухъе рукъ-алъ-ухъе Муса-хъе Ума-хъе чо-хъе чо-ло-хъе\nЖиндилъе падеж лъилъе? сундулъе? вас-ас-улъе яс-алъ-улъе рукъ-алъ-улъе Муса-лъе Ума-лъе чо-лъе чо-ло-лъ\nЖиндикье падеж лъикье? сундукье? вас-ас-укье яс-алъ-укье рукъ-алъ-укье Муса-кье Ума-кь чо-кье чо-ло-кь\nЖанибе падеж кибе? — — рокъ-обе — — — чо-ло-нибе\nРатӀалъул падежал (аблативал) ккола цо бакӀалдаса рикӀкӀалъи, батIалъи бичӀчӀизабулеб, киса(н)? абураб суалалъе жаваблъун кколел падежал.\nЖиндаса(н) падеж лъидаса(н)?сундаса(н)? вас-ас-даса(н) яс-ал-даса(н) рукъ-ал-даса(н) Муса-даса(н) Ума-даса(н) чо-даса(н) чо-ло-даса(н)\nЖиндихъа(н) падеж лъихъа(н)?, сундухъа(н)? вас-ас-ухъа(н) яс-алъ-ухъа(н) рукъ-алъ-ухъа(н) Муса-хъа(н) Ума-хъа(н) чо-хъа(н) чо-ло-хъа(н)\nЖиндилъа (н) падеж лъилъа(н)? сундулъа(н)? вас-ас-улъа(н) яс-алъ-улъа(н) рукъ-алъ-улъа(н) Муса-лъа(н) Ума-лъа(н) чо-лъа(н) чо-ло-лъа(н)\nЖиндикьа(н) падеж лъикьа(н)? сундукьа(н)? вас-ас-укьа(н) яс-алъ-укьа(н) рукъ-алъ-укьа(н) Муса-кьа(н) Ума-кьа(н) чо-кьа(н) чо-ло-кьа(н)\nЖаниса (н) падеж киса(н)? — — рокъ-оса(н) — — — чо-ло-ниса(н)\nжаниб, жанибе, жаниса(н) падежазда хӀалтӀизарула гьоркьохъеб жинсалъул гьодорлъиялъул, чӀобоголъиялъу магӀна бугел рагӀаби.\nратӀалъул падежал хӀалтӀизарулеб кӀиго батӀияб къагӀида буго: вас хуриса вачӀана — гьаниб бичӀчӀула хуривги вукӀун вачӀин;"вас хурисан вачӀана" — гьаниб — вачӀунаго, хуривеги щун вачӀин.\nАвар мацӀалъул бакмалъул бичӀчӀизабула цо-цо мацӀазда (хасго ингилис мацӀалдаги гӀурус мацӀалдаги) ругел гӀемерал предлогаз кьолеб магӀна. Амме авар мацӀалда бакӀалъул падежаздаго цадахъ, гьез бичӀчӀизабулеб магӀна бицине хӀалтӀизарула жеги хадурегӀелалги, хасго батӀиял мацмаздаса рачӀарал рагӀабигун цадахъ, масала: столалъукь, столалъухъ — гьезул бакӀалда: столалда гъоркь, столалда аскӀоб. \nПредметияб цIаралъул гIемерлъул форма падежазде сверулаго, актив падежалъе -аз, -забаз, - уз, -дуз, -баз ва гь. ц. ахирал рачIуна.\nАслияб падеж щал? рукъзал васал\nАктив падеж лъица? сунца? рукъ-забаз вас-аз\nХаслъул падеж лъил? сундул? рукъ-забаз-ул вас-аз-ул\nКьовул падеж лъие? сундуе? рукъ-забазе-е вас-аз-е\nЧIовул Жинда падеж лъида? сунда? вас-аз-да рукъ-забаз-да\nЖиндихъ падеж лъихъ?, сундухъ? вас-аз-ухъ рукъ-забаз-ухъ\nЖиндилъ падеж лъилъ? сундулъ? вас-аз-улъ рукъ-забаз-улъ\nЖиндикь падеж лъикь? сундукь? вас-аз-укь рукь-забаз-укь\nЖаниб падеж киб? рукъ-захъ\nРачIул Жинде падеж лъиде? сунде? вас-аз-де рукъ-забаз-де\nЖиндихъе падеж лъихъе?, сундухъе? вас-азухъе рукъ-забаз-ухъе\nЖиндилъе падеж лъилъе? сундулъе? вас-азулъе рукъ-забаз-улъе\nЖиндикье падеж лъикье? сундукье? вас-азукье рукъ-забаз-укье\nЖинабе падеж кибе? рукъ-заба-кь\nРатIалъул Жиндаса(н) падеж лъидаса(н)?сундаса(н)? вас-аз-даса(н) рукъ-забаз-даса(н)\nЖиндихъа(н) падеж лъихъа(н)?, сундухъа(н)? вас-аз-ухъа(н) рукъ-заба-хъа(н)\nЖиндилъа(н) падеж лъилъа(н)? сундулъа(н)? вас-аз-улъа(н) рукъ-заба-лъа(н)\nЖиндикьа(н) падеж лъикьа(н)? сундукьа(н)? вас-аз-укьа(н) рукъ-заба-кьа(н)\nЖаниса(н) падеж киса(н)? рукъ-за-хъан\nПрилагательное[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацIалъул предметалъул сипат-сурат жинца бихьизабулеб ва кинаб?, кинай?, кинаб?, кинал? абураб суалазе жаваблъун бачIунеб калаиалъул бутIа ккола прилагательное: тирияв вас, берцинай яс, хехаб чу, лъикIал гIадамал, дираб, меседилаб.\nЖумлаялда жаниб прилагательное гIемерисеб определениелъун ккола. Жинца баян кьолеб рагIиялде балагьун, прилагательное жинсалде ва гIемерлъул формаялде хисула: хирияв эмен, хирияй эбел, хирияб ТIалъи, хириял тIахьал.\nАвар мацIалъул прилагательноял рукIуна гIадаталги (берцинаб, кIудияб),жураралги (кантIогьилаб, чIегIерккараб), тIубаралги (багIараб) къокъалги (багIар). Прилагательное каламалда жаниб магIнаялъул рахъалъги формаялъул рахъалъанги предметияб цIаралда бухьараб буго; гьеб жинсалъулъги цолъул ва гIемерлъул формаялъулъги предметияб цIаргун рекъола. Жинсалде балагьун: тамашаяв вас, тамашаяй яс, тамашаяб тIехь. ГIемерлъул формаялде балагьун: тамашаял васал, тамашаял тIахьал.\nЦо тайпа прилагательноязул руго жинсияб ва цолъулгун гIемерлъул формалъул гIаламат ахиралъулъги кьибилалъулъги такрарлъулел: ворхатав вас, йорхатай яс, борхатаб гъветI, рорхатал мугIрул.\nЖиндир гIаламат бихьизабулеб предметияб цIаргун цадахъ бугеб мехалда прилагательное падежазде хисуларо, аслияб падежалда хутIула: лебалав чи, лебалав чияс, лебалав чиясул, лебалав чиясе. Жиндир гIаламат бихьизабулеб предметияб цIаргун цадахъ гуреб, жибго батIаго бугони.\nщив? щий? щиб? щал? кутак-ав кутак-ай кутак-аб кутак-ал\nлъица? сунца? кутак-ас кутак-алъ кутак-аз\nлъил? сундул? кутак-асул кутак-алъул кутак-азул\nлъие? сундуе? кутак-асе кутак-алъе кутак-азе\nчI. ж.ва гь. ж.\nЖинда падеж лъида? сунда? кутак-асда кутак-алда кутак-азда\nЖиндихъ падеж лъихъ?, сундухъ? кутак-асухъ кутак-алъухъ кутак-азухъ\nЖиндилъ падеж лъилъ? сундулъ? кутак-асулъ кутак-алъулъ кутак-азулъ\nЖиндикь падеж лъикь? сундукь? кутак-асукь кутак-алъукь кутак-азукь\nЖаниб падеж киб? — — —\nЖинде падеж лъиде? сунде? кутак-асде кутак-алде кутак-аз-де\nЖиндихъе падеж лъихъе?, сундухъе? кутак-асухъе кутак-алъухъе кутак-аз-ухъе\nЖиндилъе падеж лъилъе? сундулъе? кутак-асулъе кутак-алъулъе кутак-аз-улъе\nЖиндикье падеж лъикье? сундукье? кутак-асукье кутак-алъукье кутак-аз-укье\nЖинабе падеж кибе? — — —\nЖиндаса(н) падеж лъидаса(н)?сундаса(н)? кутак-асдаса(н) кутак-алдаса(н) кутак-аздаса(н)\nЖиндихъа(н) падеж лъихъа(н)?, сундухъа(н)? кутак-асухъа(н) кутак-алъухъа(н) кутак-азухъа(н)\nЖиндилъа(н) падеж лъилъа(н)? сундулъа(н)? кутак-асулъа(н) кутак-алъулъа(н) кутак-азулъа(н)\nЖиндикьа(н) падеж лъикьа(н)? сундукьа(н)? кутак-асукьа(н) кутак-алъукьа(н) кутак-азукьа(н)\nЖаниса(н) падеж киса(н)? — — —\nРикIкIен[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nРикІкІеназ бихьизабула предметазул къадар ва рикІкІунаго гьезул ирга. Авар мацІалда рикІкІенал рикІкІенал руго къадаралъулги (цо, кІиго, лъабго, анцІго, нусго) иргадулалги (цоабилеб/тІоцебесеб, кІиабилеб, лъабабаилеб, анцІабилеб, нусабилеб).\nПредметияб цІаралда цадахъ бугеб мехалда къадаралъул рикІкІен жинсалдеги формаялдеги хисуларо, гьелда хадуб бач1унеб предметияб цІарги кидаго цолъул формаялда хІалт1изабула: кІиго вас, лъабго яс, анцІго гъветІ.\nИргадул рикІкІенал прилагательноял гІадин жинсгун формаялде хисула: кІиабилев вас, лъабабилей яс, анцІила цоабилеб класс, къоабилел санал. Предметияб цІаргун цадахъ ругел мехалда иргадул рикІкІеналги падежазде сверуларо: микьабилеб класс, микьабилеб классалъ ва гь. ц.\nПредметияб цІаргун ругеб мехалъ, рикІкІенал баяналлъун рукІуна. Предметияб цІар цадахъ гьечІони, жумлаялда жаниб рикІкІеналккола батІи-батІиял членаллъун.\nАвар мацІалъул рикІкІенал рукІуна гІадал, журарал ва гІуцІарал (составалъулал).\nГIуцІарал рикІкІенал ккола кІиго ва цІикІкІун гІадатал ва журарал рикІкІеназдаса жал лъугьарал: анцІила цо, къоло лъабго, лъебералда ункъго ва ц. Гьел лъугьунаго ахирисеб рикІкІен бугеб хІалалда босула, гьелда церехун кколел рикІкІеназде тІаде -ло, -ла, -да ахирал журала: къоло лъабго, анцІила цо, лъебералда ункъго. Миллион ва миллиард,гІуцІарал рикІкІенал лъугьунаго, гьезде тІаде жубала -ги ахир: кІиго миллионги лъабнусазарго, ункъг, миллиардги нусазарго.\nКъадаралъул рикІкІен[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nКъадаралъул рикІкІеналъ бихьизабула рикІкІунеб жоялъул къадар ва гьеб чан абураб суалалъе жаваблъун бачІуна. Предметазул къадар гьелъ батІи-батІияб магІнаялда. Авар мау мацІалда къадаралъул рикІкІен анлъго тайпаялде.\n1 Къадар бихьзарулел цо, кІиго, лъабго, ункъго, щуго, анцІго, нусго чан? Баян гьабула гІаммаб къадар\n4 ТIолголъи бичIчIизабуларел рикІкІеналъул аслу + жинсалде балагьун: -гояв, -гояй, -гояб, -гоял цояв, кIигояв, лъабгояв, ункъгояв, щугояв, анцIгояв, нусгояв Гьел рикIкIеназ баян гьабула гIемерал предметазда гьоркьоса цо чанго батIаго босун рикIкIуна букІин.\n5 Къадаралъул щаклъи бич1ч1изабулел гьеркьоб дефисги лъун рикІкІеналги журан цо-киг1о, лъабго-ункъго, щуго-анлъго Гьез баян гьабула рик1унеб предметазул къадар щакаб букІин.\n6 Чанц1уллъи бич1ч1изабулел рикІкІеналъул аслу + ахир -цІул цоц1ул (цин), к1иц1ул, лъабц1ул, ункъц1ул, щуц1ул, анц1ул, нусц1ул чанцІул?\nИргадул рикІкІен[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nИргадул рик1к1еналъ бихьизабула рик1к1унеб жаялъул ирга бихьизабула ва чанабилеб? абураб суалалъе жаваблъунгт бач1уна. Иргадул рик1к1ен лъугьуна къадаралъул рик1к1еналъул -го ахирги нахъе рехун, аслуялде т1аде жинсалдеги формаялдеги балагьун -абилев, -абилей, -абилеб, -абилел ахиралги журан: к1иго - к1иабилев (к1иабилей, к1иабилеб, к1иабилел), анц1го - анц1абилеб, нусго - нусабилеб ва гь. ц.\nПредметияб ц1аргун бугеб мехалда иргадул рикІкІен цолъул, гІемерлъул формаялъулъ ва жинсалъулъ предметияб цІаргун рекъола, амма прилагательноял гІадинго падежазде хисуларо: кІиабилев вас, лъабабилей яс, ункъабилеб гьумер, анцІабилел къоял. Предметияб цІарги гьечІого хІалтІизабун бугони, иргадул рикІкІенги, прилагательное гІадин, падежазде сверула.\nРикІкІен падежазде свери[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nцо-ясул цо-ялъул цо-язул\nцо-ясе цо-ялъе цо-язе\nлъабго-ясул лъабго-ялъул лъабго-язул\nлъабго-ясе лъабго-ялъе лъабго-язе\nЧI. ж ва гь. ж.\nлъида? сунда? лъабго-ясда лъабго-ялда кутак-азда\nлъихъ?, сундухъ? лъабго-ясухъ лъабго-ялъухъ кутак-азухъ\nлъилъ? сундулъ? лъабго-ясулъ лъабго-ялъулъ кутак-азулъ\nлъикь? сундукь? лъабго-ясукь лъабго-ялъукь кутак-азукь\nкиб? — — —\nлъиде? сунде? лъабго-ясде лъабго-ялде кутак-аз-де\nлъихъе?, сундухъе? лъабго-ясухъе лъабго-ялъухъе кутак-аз-ухъе\nлъилъе? сундулъе? лъабго-ясулъе лъабго-ялъулъе кутак-аз-улъе\nлъикье? сундукье? лъабго-яасукье лъабго-лъукье кутак-аз-укье\nкибе? — — —\nлъидаса(н)?сундаса(н)? лъабго-ясдаса(н) кутак-алдаса(н) кутак-аздаса(н)\nлъихъа(н)?, сундухъа(н)? лъабго-ясухъа(н) кутак-алъухъа(н) кутак-азухъа(н)\nлъилъа(н)? сундулъа(н)? лъабго-ясулъа(н) кутак-алъулъа(н) кутак-азулъа(н)\nлъикьа(н)? сундукьа(н)? лъабго-ясукьа(н) кутак-алъукьа(н) кутак-азукьа(н)\nкиса(н)? — — —\nКъадаралъулаб рикІкІеналъул тІелалда гъорлъа тІололъи бичІчІизабулел падежазде сверула (бакІалъул падежалги гьадинанго руго):\nлъабасго лъабалъго лъабазго\nлъабасулго |лъабалъулго лъабазулго\nлъабасего лъабалъего лъабазего\nИргадулаб рикІкІен падежазде сверула прилагательноял гІадин предметияб цІаргун гьечІеб мехалъ:\nлъабабилев лъабабилей лъабабилеб лъабабилел\nлъабабилесул лъабабилелъул лъабабилезул\nлъабабилесе лъабабилелъе лъабабилезе\nлъида? сунда? лъабабилесда лъабабилелда лъабабилезда\nлъихъ?, сундухъ? лъабабилесухъ лъабабилелъухъ лъабабилесухъ\nлъилъ? сундулъ? лъабабилесулъ лъабабилелъулъ лъабабилезулъ\nлъикь? сундукь? лъабабилесукь лъабабилелъукь лъабабилезукь\nлъиде? сунде? лъабабилесде лъабабилелде лъабабилезде\nлъихъе?, сундухъе? лъабабилесухъе лъабабилелъухъе лъабабилезухъе\nлъилъе? сундулъе? лъабабилесулъе лъабабилелъулъе лъабабилезулъе\nлъикье? сундукье? лъабабилесукье лъабабилелъукье лъабабилезукье\nлъидаса(н)?сундаса(н)? лъабабилесдаса(н) лъабабилелдаса(н) лъабабилездаса(н)\nлъихъа(н)?, сундухъа(н)? лъабабилесухъа(н) лъабабилелъухъан лъабабилезухъа(н)\nлъилъа(н)? сундулъа(н)? лъабабилесулъа(н) лъабабилелъулъа(н) лъабабилезулъа(н)\nлъикьа(н)? сундукьа(н)? лъабабилесукьа(н) лъабабилелъукьа(н) лъабабилезукьа(н)\nЦІарубакІ[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацІалъул цІарубакІ хІалтІизабула предметияб цІаралъул, прилагательноялъул, рикІкІеналъул бакІалда. ЦІарубакІ магІнаялъул рахъалъан предметияб цІаралдаса, прилагательноялдаса, рикІкІеналдаса гьелъул магІна дагьабги цІикІкІун гІаммаб букІиналдалъун батІалъула. МагІнаялде балагьун, цІарубакІал рикьула:\nГьумералъул цІарубакІал: 1-себ гьумер — дун, ниж, нилъ; 2-леб гьум. — мун, нуж; 3-леб гьум. — дов, дой, доб, дол; жив, жий, жиб, жал. 1-себ гьумералъул цІарубакІазул гІемерлъул формаялъе авар мацІалда буго кІиго батІияб рагІи: ниж ва нилъ. Ниж хІалтІизабула жиндехун кІалъай гьабулев чи гьечІолъи, гьев гьоркьове малъичІолъи бичІчІизабизе. Нилъ цІарубакІ хІалтІизабула жиндехун кІалъалев чиги гъорлъ вукІин бичІчІизабизе.\nСуалиял цІарубакІал: щий? щий? щаб? щий? щал? кинав? кинай? кинаб? кинал? чан?\nЦІарубакІ жумлаялда жаниб гІемерисеб мехалъ подлежащеелъун букІуна. Гьединго гьеб хІалтІизабун букІуна батІияб членлъун, гьеб хІалтІизабун бугеб магІнаялъухъ ва формаялъухъ балагьун: битІараб тІадежубайлъун (дополнение), сказуемоелъун, определениелъун, хъвалсараб тІадежубайлъун.\nЦІарубакІ падежазде свери[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nдун мун дов дой доб ниж (нилъ) нуж дол\nдица дуца дос долъ нижеца (нилъеца) нужеца доз\nдир дур досул долъул нижер (нилъер) нужер дозул\nдие дуе досие долъие нижее (нилъее) нужее дозие\nдида дуда досда долда нижеда (нилъеда) нужеда дозда\nдихъ духъ досухъ долъухъ нижехъ (нилъехъ) нужехъ дозухъ\nдилъ дулъ досулъ долъулъ нижелъ (нилъелъ) нужелъ дозулъ\nдикь дукь досукь долъукь нижекь (нилъелъ) нужекь дозукь\nдиде дуде досде долде нижеде (нилъеде) нужеде дозде\nдихъе духъе досухъе долъухъе нижехъе (нилъехъе) нужехъе дозухъе\nдилъе дулъе досулъе долъулъе нижелъе (нилъелъе) нужелъе дозулъе\nдикье дукье досукье долъукье нижекье (нилъекье) нужекье дозукье\nдидаса(н) дудаса(н) досдаса(н) долдаса(н) нижедаса(н) (нилъедаса(н)) нужедаса(н) доздаса(н)\nдихъа(н) духъа(н) досухъа(н) долъухъа(н) нижехъа(н) (нилъехъа(н)) нужехъа(н) дозухъа(н)\nдилъа(н) дулъа(н) досулъа(н) долъулъан(н) нижелъа(н) (нижелъа(н)) нужелъа(н) дозулъа(н)\nдикьа(н) дукьа(н) досукьа(н) долъукьа(н) нижекьа(н) (нилъекьа(н)) нужекьа(н) дозукьа(н)\nав ай аб гьав гьай гьаб дов дой доб гъов гъой гъол ал гьал дол гъол\nас алъ гьас гьалъ дос долъ гъос гъолъ аз гьаз доз гъоз\nасул colspan="2" style="text-align:center;" алъул гьасул гьалъул досул долъул гъосул colspan="2" style="text-align:center;" гъолъул азул гьазул дозул гъозул\nасие colspan="2" style="text-align:center;" алъие гьасие colspan="2" style="text-align:center;" гьалъие досие долъие гъосие |гъолъие азие гьазие дозие гъозие\nасда алда гьасда гьалда досда долда гъосда гъолда азда гьазда дозда гъозда\nасухъ алъухъ гьасухъ гьалъухъ досухъ долъухъ гъосухъ гъолъухъ азухъ гьазухъ дозухъ гъозухъ\nасулъ алъулъ гьасулъ гьалъулъ досулъ долъулъ гъосулъ гъолъулъ асулъ гьазулъ дозулъ гъозулъ\nасукь алъукь гьасукь гьалъукь досукь долъукь гъосукь гъолъукь асукь гьазукь дозукь гъозукь\nасде алде гьасде гьалде досде долде гъосде гъолде азде гьазде дозде гъозде\nасухъе алъухъ гьасухъе гьалъухъ досухъе долъухъе гъосухъе гъолъухъе азухъе гьазухъе дозухъе гъозухъе\nасулъе алъулъе гьасулъе гьалъулъе досулъе долъулъе гъосулъе гъолъулъе азулъе гьазулъе дозулъе гъозулъе\nасукье алъукье гьасукье гьалъукье досукье долъукье гъосукье гъолъукье азукье гьазукье дозукье гъозукье\nасдаса(н) алдаса(н) гьасдаса(н) гьалдаса(н) досдаса(н) долдаса(н) гъосдаса(н) гъолдаса(н) аздаса(н) гьаздаса(н) доздаса(н) гъоздаса(н)\nасухъа(н) алъухъа(н) гьасухъа(н) гьалъухъа(н) досухъа(н) долъухъа(н) гъосухъа(н) гъолъухъа(н) азухъа(н) гьазухъа(н) дозухъа(н) гъозухъа(н)\nасулъа(н) алъулъа(н) гьасулъа(н) гьалъулъа(н) досулъа(н) долъулъан(н) гъосулъа(н) гъолъулъан(н) азулъа(н) гьазулъа(н) дозулъа(н) гъозулъа(н)\nасукьа(н) алъукьа(н) гьасукьа(н) гьалъукьа(н) досукьа(н) долъукьа(н) гъосукьа(н) гъолъукьа(н) азукьа(н) гьазукьа(н) дозукьа(н) гъозукьа(н)\nлъица сунца лъица\nлъил сундул лъил\nлъие сундуе лъие\nлъида сунда лъида\nлъихъ сундкхъ лъихъ\nлъилъ сундулъ сундулъ\nлъикь сундукь сундукь\nлъиде сунде лъиде\nлъихъе сундухъе лъихъе\nлъилъе сундулъу лъилъе\nлъикье сундукье лъикье\nлъидаса(н) сундаса(н) нижедаса(н) (нилъедаса(н))\nлъихъа(н) сундухъа(н) нижехъа(н) (нилъехъа(н))\nлъилъа(н) сундулъа(н) нижелъа(н) (нижелъа(н))\nлъикьа(н) сундукьа(н) нижекьа(н) (нилъекьа(н))\nщибас щибалъ кинасго киналъго щибаз киназго\nщибасул щибалъул кинасулго киналъулго щибазул киназулго\nщибасе щибалъе кинасего киналъего щибазе киназего\nщибасда щибалда кинасдаго киналдаго щибазда киназдаго\nщибасухъ щибалъухъ кинасухъго киналъухъго щибазухъ киназухъго\nщибасулъ щибалъулъ кинасулъго киналъулъго щибазулъ киназулъго\nщибасукь щибалъукь кинасукьго киналъукьго щибазукь киназукьго\nщибасде щибалде кинасдего киналдего щибазде киназдего\nщибасухъе щибалъухъе кинасухъего киналъухъего щибазухъе киназухъего\nщибасулъе щибалъулъе кинасулъего киналъулъего щибазулъе киназулъего\nщибасукье щибалъукье кинасукьего киналъукьего щибазукье киназукьего\nщибасдаса(н) щибалдаса(н) кинасдаса(н)го киналдаса(н)го щибаздаса(н) киназдаса(н)го\nщибасухъа(н) щибалъухъа(н) кинасухъа(н)го киналъухъа(н)го щибазухъа(н) киназухъа(н)го\nщибасулъа(н) щибалъулъа(н) кинасулъа(н)го киналъулъа(н)го щибазулъа(н) киназулъа(н)го\nщибасукьа(н) щибалъукьа(н) кинасукьа(н)го киналъукьа(н)го щибазукьа(н) киназукьа(н)го\nБаянлъи гьечІел цІарубакІал\nщивалиго щиялиго щибалиго Баянлъи гьечІел цІарубакІал\nгІемерлъул формаялде падежазде цолъул\nформаялда релъун сверула.\nлъидасаялиго (лъидасаналиго) сундасаялиго (сундасаналиго)\nлъихъаялиго (лъихъаналиго) сундухъаялиго (сундухъаналиго)\nлъилъаялиго (лъилъаналиго) сундулъаялиго (сундулъаналиго)\nлъикьаялиго (лъикьаналиго) сундукьаялиго (сундукьаналиго)\nщивниги щийниги щивниги Абсолютиял цІарубакІал\nлъидасаги (лъидасаниги) сундасаги (сундасаниги)\nлъихъаги (лъихъаниги) сундухъаги (сундухъаниги)\nлъилъаги (лъилъаниги) сундулъаги (сундулъаниги)\nлъикьаги (лъикьаниги) сундукьаги (сундукьаниги)\nГлагол[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nГІаммаб баян[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацІалда глагол ккола предметалъ щиб гьабулеб, предметалъе щиб лъугьунеб ва предмет щиб хІалалда бугебали бицунеб каламалъул бутІа ккола; предметалъе щиб лъугьунеб? предметалъ щиб гьабулеб? предмет щиб хІалалда бугеб? абурал суалазул цоялъе жаваблъунги бачІуна. Предложениялда жаниб глагол букІуна сказуемоелъун; сказуемоелъун жинсияб глагол ккун бугони, гьеб кидаго подлежащеегун, яги дополнениегун жинсалъулъ формаялъулъ ккун букІуна.\nАвар мацІалда буго глаголяб цІар — заманалъул магІна гьечІого жинца иш бичІчІизабулеб, глаголалъулги предметияб цІаралъулги хасиятал жиндилъ ругел рагІаби; глаголияб цІарул ахиралда рукІуна: -и (бос-и, цІал-и, рагІ-и); -ин (букІ-ин, белъ-ин, кьерх-ин); -ей (тІ-ей, лъ-ей, кьеркь-ей); -ай (хъв-ай, хъвагІ-ай, бакъхІ-ай); -ой (кьол-ой, сор-ой, соб-ой); -уй (п-уй, ц-уй, т-уй).\nГлаголияб цІаралъул глаголалда релъарал рахъал:\nГлаголияб цІаралъги глаголалъго гІадин, предметалъ цо иш гьаби, ялъуни жибго тш бичІчІизабула, амма глаголалъун гІадин, гьелъул грамматикиял формаби тІура-гъуран рукІунаро, ай заман, форма, жинс, наклонениял гІадал гІаламатал гьелъулъ, жибго батІаго босараб мехалъ, рукІунаро.\nГлаголияб цІар предложениялда жаниб сказуемоелъун ккараб мехалъ, глаголалъулго гІадин инги (переходность) унгутІиги (непереходность) букІине багьула: МухІамадица хабар цІехей — унеб; МухІамад цІехолди —унгутІи).\nЖумлаялда жаниб сказуемоелъун ккараб мехалъ, глаголияб цІаралъго гІадин, жинда нахъбилъараб рагІи цо хасаб падежаияб формаялда букІин тІалаб гьабула.\nГлаголалго гІадин, глаголиял цІаралги жинсиялги жинсиял гурелги рукІуна. Жинсияб гІаламат бугеб глаголияб цІар жумлаялда жаниб сказуемоелъун ккун бугони, иналъухъги унгутІиялъухъги балагьун, глагол гІадин, гьеб я подлежащеегун, я битІараб тІадежубайлъун рекъола.\nГлаголияб цІаралъулги буголъиялъул ва гьечІолъиялъул форма букІуна: хъвай — хъвангутІи, букІин — букІунгутІи, кІалъай — кІалъангутІи.\nГлаголалъул гІадин, глаголияб цІаралъулги букІине бегьула гьабизабул форма: букІин — букІинаби, бицин — бицинаби, пуй — пузаби.\nБатІи-батІиял заманазул глаголазул гІадин, глаголияб цІаралъулги, хасал суффиксал тІаде журан, такрарлъи бичІчІизабулел формаби лъугьине бегьула: -ар- (бекьи — бекь-ар-и); -ард- (бицин — биц-ард-и); -дар- (хъвай — хъва-дар-и); -д- (кьвагьи — кьвагь-д-ей); -олд- (цІехей — цІех-олд-и).\nГлаголалъул цогидал формабаздаго гІадин, глаголияб цІаралда цебе лъезе бегьуларо гьелъие сипат-сурат гьабулеб определение. Глаголияб цІарги предметияб цІарги цоцадаса батІа гьаризе кумек гьабула гьеб аслияб гьеб гІаламаталъ гІаламаталъ.\nГлаголияб цІаралъул предметияб цІаралда релълъараб рахъ:\nПредметияб цІарго гІадин, глаголияб цІарги падежазде сверула (глаголиял цІарал сверула II-леб свериялда рекъон:\nквиналда кванида (кванда)\nквиналде кваниде (кванде)\nквиналдаса(н) квеналдаса(н) (квандаса(н))\nГлаголияб цІарги, предметияб цІарго гІадин, жумлаялъулъ батІи-батІиял членаллъун ккун букІине бегьула.\nГлаголияб цІарги, предметияб цІарго гІадин, щиб? абураб суалалъе жаваблъун бачІуна.\nМагІнаялде балагьун ва жумлаялда жаниб цогидал рагІабазулгун гьезул бухьеналде балагьун, авар мацІалъул глагол бикьула: ин бугелдеги унгутІи бугелдеги (ай переходный ва непереходный. Ин бугеб глагол ккола жумлаялда жаниб жиндиее аскІоблъелги (подлежащее) битІараб тІадежубайги бугеб: гьес кагъат хъвана (хъвана глаголаъ цІарубакІалъ кагъаталда тІад цо иш (хъвай) гьабун букІин бихьизабула), УнгутІи бугеб ккола аскІоблъел гурони жидее битІараб тІадежубай къварегІунарел: гьев вачІана (гьев абаруб рагІиялъ гьабураб иш (вачІин) цоги батІияб жоялда гьабичІого, жиндего буссараб букІин бихьизабула). Авар мацІалда кидаго ин бугел глаголазе хасал суффиксал руго -инаб, -изаб: бачІана — бачІ-инаб-уна, бекерана — бекер-изаб-уна. Ин бугел глаголал, глаголияб кьибилалде хасал суффиксал жураялдалдалъун, унгутІи бугезде сверула. Гьел суффиксал:\n-ар-: бекьана — бекь-ар-ана;\n-ард-: бицана — биц-ард-ана;\n-дар-: хъвана — хъва-дар-ана;\n-д-: кьвагьана — кьвагь-д-ана;\n-олд-: цІехана — цІех-олд-ана;\nУнгутІияб букІин бичІчІизабиялде тІаде, гьел суффиксаз глаголияб магІнаялъул халат бахъин, такрарлъи магІнаги бичІизабула.\nАвар мацІалъул глаголал рукІуна глаголалъул кьибилалда жинсияб гІаламат бугелги ва глаголалъул кьибилалда жинсияб гІаламат гьечІелги. Жинсияб ккола глаголияб кьибилалъул авалалда букІа, гьоркьоб букІа жинсияб, я гІемерлъул гІаламаталлъун ругел гьаркьал ругезда: в-ачІана, я-чІана, б-ачІана, р-ачІана. Жинсияб глагол, жинда бухьараб предметияб цІаралъул аслияб падежалда бугебгун жинсалъулх ва формаялъулъ рекъон ккола. Гьединго авар мацІалда глаголазул буго буголъиялъул (хъвала, хъван, хъвай, хъвана ва ц.) ва гьечІолъиялъул (хъваларо, хъвачІого, хъвангутІи, хъвачІо ва ц.) формаби.\nГлаголалъул заманаби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацІалъул глаголазул системаялда буго 4 заман: араб (хъвана), гьанже (хъвалеб буго), бачІунеб (хъвазе буго) ва гІахьалаб (хъвала) заман.\nАраб заманалъул глаголаз глаголияб иш, гьелъул бицен гьабизегІан цебеккун заманалда лъугьун букІин бичІчІизабула. Араб заманалъул глаголалъе глаголияб цІарул кьибилалде тІаде -ана, -уна, -она ахирал рачІуна:\n-ана ахир тІаде жубала -ин, -и, -ай ахирал ругел глаголияб цІарул кьибилазде: хъвай — хъвана, цІали — цІалана, бачІин — бачІана;\nБаян: глаголияб цІарул кьибилалъул ахираб гьаракь м, б бугел цо тайпа араб заманалъул глаголал глаголияб цІарул кьибилалде тІаде -уна жубан лъугьуна.\n-уна ахир тІаде жубала -ей ахир бугел глаголияб цІарул кьибилалде: кьей — кьуна, лъей — лъуна;\nБаян: гьеб къагІидаялдаса рахъун рачІуна тей — тана, хьей — хьана гІадал глаголал.\nНаречие[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nНаречиялъ авар мацІалда глаголалъ бихьизабулеб иш лъугьараб куц, заман, бакІ ва гьеб лъугьиналъе гІилла-мурад баян гьабула. Жумлаялда жаниб наречие букІуна хІаллъун, ва гьеб примыкание бухьеналдалъун сказуемоялда бухьцн букІуна: жакъа дун цудунго вахъана - гьаниб цудунго абураб наречиялъ бихьизабун буго иш лъугьараб заман ва вахъана абураб сказуемоегун бухьараб буго. Наречие жаваблъун бачІуна кин? кибе? киб? кисан? щай? щиб гІиллаялъе гІоло? щиб мурадалда? ва гь. ц. Авар мацІалда наречие бикьула кІиго тІелалде: асляздеги лъугьараздеги.\nАслиял ккола жал цоги каламалъул бутІаяздаса жал лъугьинчІел: сах, лъикІ, хъахІ, берцин ва гь. ц. Гьездаса лъугьуна цогидал каламалъул бутІаби:\nприлагательноял: сахаб, лъикІаб, хъахІаб, берцинаб;\nпредметиял цІарал: сахлъи, лъикІлъи, хъахІлъи, берцинлъи;\nглаголал: сахълъизе, лъикІлъизе, хъахІлъизе, берцинлъизе;\nпричастиял: сахлъараб — сахлъун; лъикІлъараб — лъикІлъун, хъахІлъараб — хъахІлъун, берцинлъараб — берцинлъун;\nАвар мацІалъул наречиял рикьула хадусел разрядазде:\nКинлъи бичІчІизабулел наречиял (кин? щиб куцалда?): циндаго, гьартІан, гьединго, лъикІ, квеш\nЗаманалъул наречиял (кида? кидалъагІан?): сон, жакъа, нолъ, риидал, метер, сезе, лезе, гьанже, кидаго, рогьинегІан\nБакІалъул наречиял (киб? кибе? кисан?): квараниса, квегІиса, рикІкІад, тІасан, добасан\nКъадаралъул наречиял (кигІан? кигІаналъ?): гІемер, дагь, миркалъ\nГІилла-мурадалъул наречиял (щай? щибизе?): щайго, чІалгІаде, махсараде\nЦо-цо наречиял, парилпгптельное гІадин, жинсалде балагьун, цолъуляги гІемерлъул формалде балагьун, хисула, амма наречиязулъ -р бачІуна, прилагательноялда гІадин -л бачІунаро: хадув, хадуй, хадуб, хадур.\nПадежазде наречие свериялъе мисалал:\nСоюзал[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацІалда рухьенал, ай союзал, хІалтІизарула рагІаби яги жумлаял рухьинаризе; союзал рикьула чанго тайпаялде:\n-ги кІиго рагІи, ялъуни кІиго жумла цоцазда бухьинабизе кІиябго рагІулъ, я жумлаялъулъ гьеб такрарлъула,\nва рагІуда рекІун хъвала\nДунги гьевги цадахъ ун рукІана. жеги союзалда\nрагІуда хадуб гІемернисеб мехалда\nва кІиябго рагІулъ, я жумлаялъулъ такрарлъуларо,\nцохІо нухалъ рехсон букІуна кІиябго жиндица бухьун бугеб рагІулъ; хъвала батІаго.\nМуслимица ва Мирзаца кечІ ахІана.\nжеги Ручка, тІамач, жеги къаламги хІажалъула\nя кІиго рагІи, я кІиго жумла цоцазда данде кквезе яги гьоркьоса бахъизе кІиябго цоцазда данде лъолеб рагІуда цебе лъун такрар гьабула ва батІа тІун букІуна Мун я гьанив чІа, я нижгун вилъа.\nялъуни Дуца гьеб иш тІубай, ялъуни дида тІаде босуге.\nДанде ккунгутІиялъул союзал\nамма кІиго рагІи, я жумла данде ккунгутІи бихьизабизе Дида дов вихьана, амма лъачІо\nгІадин цо рагІи цогиялда релъараб букІин бихьизабизе жубараб нахъбиллъараб жумлаялъулъ релълъенлъиялъулаб магІна кьола Мун гІадин дун регІун гьечІо\nкиниги Чед бортараб таргьа кинигин вуго ав жакъа\nгьелдалъун Сарир биххана, гьелдалъун гьелъул тарихги лъугІана.\nгьебзаманалда Дица университет лъугІизабила, гьебмехалда лъугьина хІалтІизе\n-гун Цо рагІи цогиялда цадахъ бихьизабизе рагІабазул ахиралда хъвала (рекІун) Нилъгун цадахъ\nЧастицаби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nЧастицабаз жумлаялда жаниб цо-цо рагIабазде тIаде жураялдалъун гьел рагIабазе батIи-батIияб магIна кьола. Жибго батIаго босун цониги частица каламалда жаниб хIалтIизабуларо, гьелъул жиндирго магIнаги букIунаро. ГIемерисел частицабаз рагIабазул магIна батIи-батIияб рахъалдаса кутаклъизе, мухIканлъизе гьабула. Це-цо мехалда гьел хIалтIизарун рукIине бегьула суффиксазул бакIалдаги. Авар мацIалда гIемер руго цастицабазул кумакалдалъун лъугьарал наречиял, рикIкIенал, ва гь. ц.: щай - щайго, кида - кидаго, щуго - щуцIул, нусго - нусцIул. Частицабазул кумакалдалъун лъугьуна цIиял рагIабиги: масала, глаголалъул суалияб наклонениялъул форма: босула - босулищ, кьола -кьолищ. Цо-цо частицабаз кIалъалесул рекIел асар загьир гьабула; гьелда рекъон рагIул интонация хисизабизе ккола, логикияб ударение гьеб рагIуде тIаде кколедухъ. \nАвар мацIалъул частицаби рикьула:\nнаречиялъул магIна кьолел частицаби: -гIан, -го, -са, -хун, -лъул, -духъ, -лъун, -ги\nдандекквеялъул магIна кьолел частицаби: -гIан, -гIанаб, -гIадинаб (гIадаб), гIадин, кинигин\nкъадар бихьизабулел частицаби: -гIан, -го\nбатIа гьабиялъул частицаби: -цин, -ни, -ин, -йин\nбаян гьечIолъи бичIчIизабулел частицаби: -алиго, -ялиго\nцадахълъи бихьизабулел частицаби: -гун (-гин)\nсуалиял частицаби: -ищ, -йищ, -дай\nцитатиял частицаби: -ан, -ян, -илан, -йилан\nГьел тIадехун рехсаразде гьорле унарел цастицаби:\nХадурегIел[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацIалда хадурегIелаллъун ккола аскIоб, цебе, тIад, гIагарда (гIагарлъухъ), гъоркь, гъорлъ, гьоркьоб, жаниб, нахъа гIадал рагIаби.\nГьел рагIабазул гIемерисел наречияллъунги хIалтIизарун рукIуна; наречияздаги хадурегIелаздаги гьоркьоб букIуна магIнаялъулаб батIалъи. Наречиялъун ругеб мехал гьел рагIабаз бичIчIизабула бакIалъулаб магIна, киб? кибе? кисан? абурал суалазе жаваблъунги рачIуна, цогидал наречиялго гIадин гьел рагIаби жумлаялда жаниб сказуемоялда рухьарал рукIуна.\nХадурегIелаллъун ругеб мехалъ гьел рагIабаз жидецаго чIвнкъотIараб магIна кьоларо, гьезие суал лъезе бегьуларо. Гьел хIалтIизарула предметиял цIаралгун, цIарубакIалгун, къанагIат прилагательноялгун, причастиялгун, рикIкIенгун хIалтIизарула, гьезда цадахъ цо магIна кьола ва цохIого суалалъе жаваблъунги рачIуна. Междометиял бихьизабула цебехун бугеб рагIи цо хасаб падежалда букIин.\nГIемерисеб междометиязулъ падежияб хиси ккола: ганчIида гъоркь (жиндикь падеж: ганчIикь), ганчIида гъоркьа (жиндикьа(н) падеж: ганчIикьа), ганчIида гьоркье (жиндикье падеж: ганчIикье), столалда тIад, столалда тIаде, столалда тIаса.\nЖинсияб гIаламат гъорлъ ругел хадурегIелал лъабабго жинсалдеги ва гIемерлъул формаялдеги хисула: аскIов, аскIой, аскIоб, аскIор. \nМеждометие[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацIалда междометияз бихьизабула кIалъалев чиясул батIи-батIиял хIалал ва рекел асарал загьир гьаризе. ЦохIо междометиялъ, каламалъул бакIалде ва гьелъул мурадалде балагьун, батIи-батIиял асарал ричIчIизаризе бегьула. Масала: огь абураб рагIи рохел, пашманлъи, тамашалъи, хIинкъи, рекIекълъи бичIчIизабизе хIалтIизабун букIине бегьула.\nМеждометиязде гъорлъ руго ле, огь, я, ия, ияхI, вай, гьа, огьо-гьой, вала-лай, ваба-бай, гьай залин, унго, вахI, гьуя, гьая.\nЖуралрал междометиял гьоркьоб хIучч цIан хъвала (гьа-гьа, ваба-бай). Цоцада хадуб чанго междометие хъван бугони, гьезда гьоркьоб запятая лъола. Междометиязда цадахъ частица хIалтIизабун бугони, гьеб междометиягун рекIун хъвала (унхале, огьха).\nРагІи лъугьин[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацІалда буго раги лъугьунеб къагІидаялде гъорлъе уна морфологияб, рагьарал хиси, синтаксисгун-морфологияб, калькирование.\nМорфологияб къагІидаялда рагІи лъугьуна суффиксазул кумекалдалъун ва гІесерисеб рагІул аслуги хисула. Аслиял суффиксазде гьоркьоре уна: -гьан (гьобо — гьаби-гьан), -хъан (хъвадари — хъвадару-хъан, хІалтІи — хІалтІу-хъан), -ко (вац — ваца-ко), -кІо (яс — яси-кІо), -ро (борлъи — борлъа-ро), -чи (гьоко — гьоко-чи), -ч (кІодо — кІодо-ч), -л (хвей — хве-л), -лъи (тІад — тІа-лъи), -къ (квачІ — квачІикъ), -к (тІехІ — тІохІо-к).\nРагьарал гьаркьал хиси: рикIкIин — рикIкIен, квин — квен.\nСинтаксисгун-морфологияб къагІидаялдалда лъугьуна жубураб рагІи, ай кІиго рагІи тІатІалде жубан. Гьединал журарал рагІабазул авар мацІалда буго 30-гІанасеб тайпа. Мисалал: оцхІутІ (оц + хІутІ), бакъдебус (бакъ + бусс), кІигъеж (кІи + гъеж).\nКалькирование ккола батІиял мацІазул рагІаби авар мацІалде рагІиккун буссинаби: маххул нух (гІур. 'железная дорога'), цеберагIи (гІур. 'предисловие').\nАвар мацІалъул жиндирго лексика[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nАвар мацIалъул гIизагIанго бечедаб лексика буго. Киназего гIахьалаб лексикалъул, ай жал адабияталъул мацIалъул кколел, жал щулаго ва халатаб заманалъда ругеб, жидедеса цIиял рагIаби лъугьинеги рес бугел рагIабазде гьоркьоре уна инсанасул черхалъул, лугбузул цIарал (квер, бер, кIал, мегIер, гIин ва гь. ц.), хъизамалъул ва гIагарлъиялъул цIарал (вац, яц, эбел, эмен, вас, яс, вацгIал, яцгIал, чIужу, рос ва гь ц.), хIалтIул цо-цо алатазул цIарал (пуруц, рукь, хъухъадиро, квартIа, гъецI ва ц.), тIорщалил ва пихъазул цIарал (ролъ, цIоросоролъ, пурчIина, гIеч, гени, курак, цIибил, цIулакьо ва ц.), рукъалъул ва цо-цо гмалхул хIайваназул цIарал (гIака, оц, цIцIе, чу, хIама, куй, кету, гьой, гIанкI, цер, бацI ва ц.), хIинчI-гъедуялъул ва хIутI-хъумуралъул цIарал (гъеду, цIум, микки, цIунцIра, тIутI, оцхIутI ва ц.), кванил тIагIамазул цIарал (чед, хинкI, лъим, гIатI, рахь, нису, нах, гьан, гьоцIо ва ц.), мина-къаялъул, рукъалъул цIарал (рукъ, гордо, нуцIа, тIох, хIуби, чIалу, рахи, къед, бокь ва ц). Гьединго авар мацIалъул жиндирго рагIабилъун ккола цIарубакIал (дун, ниж, нилъ, мун, дов, ав, щив ва ц), рикIкIенал (цо, кIиго, лъабго, ункъго, щуго, анлъго, анкьго, микьго, ичIго, анцIго, къого, лъеберго, нусго, азарго ва ц.). Киназего гIахьалал рагIаби авар мацIалда руго цо хасаб пиша-махщелалда хурхаралги.\nЦогидал мацІаздаса рачІарал рагІаби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nГІараб мацІалдаса рачІарал рагІаби[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nГІараб мацІалъул рагІаби рачІине байбихьана авар мацІалде Ислам тІибитІиялда цадахъ, ай IX гІасруялдаса байбихьун. ГІараб мацІалдаса рачІарал рагІаби рикьизе бегьула хисичІого хутІараздеги, ай гІараб мацІалда ругеб хІалалъ жал авар мацІалдаги хІалтІизарулел, ва хисараздеги (жал авар мацІалъул фонекиял хаслъалабазда рекъон хисарал, амма рагІул аслуги ва магІнаги цІунун).\nГІараб мацІадаса рачІарал рагІаби рикьула хадусел лексикиябгун тематикиял тІелазде:\nдиналда хурхарал рагІаби: Аллагь, малаик, иман, гІалмат, мунагь, иблис, тавбу, сабаб, дугІа, Къуръан ва ц. Гьединго гьабго тІелалъул рагІаби, жал фонетикаялда рекъон хисарал: мажгит (гІар. масджид), жен (гІар. джинн) ва ц.\nабстракциялъул магІна бугел рагІаби: хІал, даража, хІал, хасият, нур, къуват, къадру, къисмат, кьудрат, хIакъикъат, рахIат, ишара, аслу ‘основа, сущность', масала ‘например', къагIида ‘прием, способ', гъалатI ‘ошибка', хатIа, тасдикъ, калима (авар мацІалъул жиндирго: рáгІи) мурад, гIумру, заман, сагIат, арбагI (къо), талат (къо), хамиз (къо);\nв) моралиялгун этикиял рагІаби: адаб, гІамал, хІурман, намус, ихтияр,\nБищун цIикIкIараб къадар къватIиса рачIарал рагIабазул ккола гIурус мацIалдаса рачIарал, гьел руго: ретIел-хьиталда хурхарал (туфлаби, костюм, свитер, галстук ва ц.), рукъалъул кайи-къоноялда хурхарал (радио, телевизор, стакан, чайникI, диван, шкаф ва ц.), росдал магIишаталда хурхарал (трактор, колхоз, ферма ва ц.), гIелмуялда ва техникаялда хурхарал (школа, учитель, география, космос ва ц.), медициналда хурхарал (медицина, больница, операция ва ц.), адабияталда, искусствоялда хурхарал рагIаби (автор, герой, театр, пьеса ва ц.), рагъулаб хъулухъалда хурхарал (генерал, танк, автомат, гвардия ва ц.), спорталда хурхарал (спорт, рекорд ва ц.), ишалъулал документазул цIарал (документал, паспорт, справка, акт ва ц.), промышленносталда ва гьелъ къватIибе биччалеб къайиялда хурхарал цIарал (завод, станок, цех ва ц.), хъулухъалъул ишазда хурхарал (директор, судья, адвокат ва ц.), школалда ва культура-лъай босиялда хурхарал (класс, мел, ручка, доска, клуб ва ц.), гIадамал тIад рекIун хьвадулел жалазул цIарал (автобус, машина, самолёт ва ц.), хмалел алатазул цIарал (шахматал, бильярдал, шашкаби ва ц.), кванил тIагIамазда ва пихъазда хурхарал цIарал (компот, борщ, апельсин, помидор ва ц.), общественнияб гIумруялда хурхарал (феодализм, общество, конференция ва ц.).\nГьединго авар мацIалде гIемерал рагIаби рачIарал руго гIараб мацIалдаса (диналда, гIелмуялда хурхарал, хасият-сипат гьарулел, къо-моцIазда цIарал), парс мацIалдаса (хIукуматалъул ишазда хурхараб лексика,) ва тюрк мацIаздаса. \nАвар мацӀ (ХӀамзатил Расул)[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nВа пачалихъазул Ассамбилеялда\nАвар мацӀалъул алип[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nГъваридго сиясат лъаларел диниял хӀаракатчагӀи доб заманаялъ багIараз гуккана. Жалго бергьинегӀан исламалъул гьудулзабилъунги хӀан, кодобе кверщелги щведал, пачалихъги щулалъидал, шаргӀиял махӀкаматалги, мажгиталгун мадрасабиги къан, гӀараб алипалъул бакӀалда гӀурусги (кирилица) лъун, лъеберабилел соназ нусаза-азарккун гӀалимзабиги шайихзабиги тӀагӀинаруна. БагIаразе квербакъарал диниял хӀаракатачагӀиги ккана гьеб гьабил гажакье.\nАа Бб Вв Гг Гъгъ Гьгь ГӀгӀ Дд Ёё Жж\nЗз Ии Йй Кк ККкк Къкъ Кькь КӀкӀ Лл Лълъ Мм\nНн Оо Пп Рр Сс Тт ТӀтӀ Уу Хх ХХхх\nХъхъ Хьхь ХӀхӀ Цц ЦЦцц ЦӀцӀ ЦӀЦӀцӀцӀ Чч ЧӀчӀ ЧӀЧӀчӀчӀ\nЖидерго хасаб мацӀ бугел росабазул ва шагьаразул цӀалдохъабазе захӀмалъула авар мацӀалъе хасиятаб, гӀурус алипалда гьечӀеб 31 гьаракь (понема) битӀун бахъизе.\nГьел гьаракьаздасан байбихьулел цӀаразул предметал, яги гьезул суратал цере ран, малълъарухъабаз цӀалдохъабазда малълъула битӀун понемаби рахъизе, лапзал абизе. ЦӀаразул магӀнаги къосинчӀого, гьел абизеги лъараб мехалъ, рачӀуна гьел гьаркьазда «порма» ретӀиналде, ай хӀарпаздалъун рихьизариялде. ГӀурус алипалда буго 32 хӀарп. Авар мацӀалъул буго 72 понема. ЦӀакъго лъикӀ букӀуна щибаб понемаялъе цохӀо гӀаламаталдасан гӀуцӀараб гьаркьил халипа – хӀарп бугони. Амма гьанжесеб нилъер алип гӀуцӀараб буго кирилицаялъул кьучӀалда. Гьединлъидал щибаб понемаялъе цо гӀаламаталъул хӀарп бахъизе рес гьечӀолъиялъ тӀамун руго кӀи-кӀи гӀаламатаздасан 13 хасаб хӀарп гӀуцӀизе:гъ, гь, гӀ; къ, кь, кӀ; лъ, тӀ, хъ, хь, хӀ, цӀ, чӀ. Гьедин авар алипалда гӀун буго 44 хӀарп.\nКӀирекъарал хӀарпаздалъун рихьизарулелъул, геминатал /къан рахъулел/ алипалде росун гьечӀо. Гьале гьел: кк, кӀкӀ, лълъ, /лӀ/, сс, хх, цц, цӀцӀ, чч, чӀчӀ. Гьел гурелги, руго «в»-ялъул кумекалдалъун рихьизарулел лабиалиял /кӀутӀби цӀутӀизарун рахъулел/ понемаби: гв, гъв, гьв, гIв, дв, жв, зв, кв, къв, кьв, кӀв, лъв, св, тв, тӀв, хьв, хъв, хв, цӀв, чв, чӀв, кӀкӀв, лълъв, ччв, чӀчӀв, ккв, ссв, ххв.\nХӀисаб гьабеха малълъарухъанасда цере чӀарал захӀматал суалазул: алипалда ругелги гьечӀелги гьелгуниял хасал понемаби битӀун цӀализеги хъвазеги цӀалдохъаби ругьун гьаризе ккеялъул. Гьезда гьоркьор руго лъабгоги /ккв/, ункъоги /лълъ/, щугоги /чӀчӀв/ гӀаламатаздасан данде гьарурал хӀарпал. Гьел цӀализеги хъвазеги ругьун гьаризе бигьалъула алипалде босараб 13 хасаб хӀарп хехго ва ургъичӀого битӀун абизе лъазабун бугони. Гьеб буго шагьаразул ушкулазда бищунго захӀматаб суал. ЗахӀмалъаби дандчӀвала цо гӀурус хӀарпалъул кьучӀалда гӀуцӀараб авар мацӀалъул лъаб-лъаб хӀарп букӀиналдалъун /гъ, гь, гӀ; къ, кь, кӀ; хъ, хь, хӀ/. ЛъикӀго ракӀалдасан лъазегӀан, цӀалдохъаби къосаруна, гьел цӀалулелъул ва хъвалелъул. Гъ-ялъул бакӀалда /гь/ абула, /гь/-ялъул бакӀалда /гӀ/ цӀалула. Гьедин къосаруна цогидазулъги. Гьеб ичӀабго хӀарпалде кьезе ккола аслияб кӀвар.\nАвар мацӀалъул алфавит (1928—1937)\nМацӀ цӀуниялъе аслияб хӀалтӀи гӀисинаб гӀелалдаса байбихьизе кколеблъиги кьочӀое босун, бищун цебе борхана гьанже къанагӀалъун ругел магӀарул мацӀалда хъварал тӀахьал лъималазе цӀализе рокьиледухъ, берцинго къачӀан къватӀире риччазе ккеялъул суал. Гьедин хӀадуризе къваригӀун руго рагIибуссал, магӀарул мацӀалъул дарсазе рихьизарурал параграмаби, гьединго магӀарул росабазул, тӀабигӀаталъул, шагӀирзабазул, хъвадарухъабазул, гӀалимзабазул, имамзабазул, рагъул бахӀарзазул хӀакъалъулъ хъварал яги гьезул суратал рахъарал даптарал. ЛъикӀаб букӀинаан гьел даптаразда нахъа нилъер тарихалъул аслиял хӀужабазулги, машгьурал миллатцоязул гӀумруялъулги хӀакъалъулъ баянал кьезе, гьединго халкъиял кицаби, абиял, бицанкӀаби ва халкъиял кучӀдул хъвазе. Гьелъ кумек гьабизе бегьула лъималазда нилъерго тарихгун маданият лъазе, гьелде рокьи бижизабизе.\nМагӀарулазул гӀезегӀан чагӀи руго батӀи-батӀиял улкабазда. Совет Хӏукумат биххун хадуб гьезиеги нилъееги рес щвана бухьен кквезе, цоцазухъе гьоболлъухъ ине. Цо-цо мехалда умумузул гӀадат-гӀамалги мацӀги нилъер гӀадамаздаса камилго цӀунунги лъазабунги буго гьез. Гьаб заманалда интернеталъ цӀикӀкӀарал ресал кьолел ругелъул, кӀудияб кумек гьабула гьелъ дунялалъул бокьараб бакӀалда гӀумру гьабун ругел гӀадамазулгун бухьен гьабизе. Гьелъие санагӀалъи букӀине «вацлъиялъулазе» бокьун буго, бокьарав чияс лъазабизе букӀине цIияб щибаб гьаркьие цо хIарп бугеб магӀарул алип гӀуцӀизе. Гьелъ рес кьезе буго бигьаго, киназдаго бичӀчӀулеб хӀалалъ магӀарул мацӀалда хъвадаризе. Щайгурелъул Туркиялда, гӀарабиязул улкабазда ва цоги-цоги бакӀазда гӀумру гьабулел нилъер миллатцоязда гӀурус алип лъаларо.\nЦӀалдезеялдаса телевизоралъухъ балагьизе бокьулеб буго гьанже гӀадамазе, хасго гӀун бачӀунеб гӀелалъе. Бихьарабги рагӀарабги лъикӀ ракӀалдаги чӀолеб буго, бичӀчӀизеги бигьаяб буго. Рахьдал мацӀалда рахъарал передачаби, кинаби гӀемерлъанагӀан магӀарул мацӀ лъазабизе гъира цӀикӀкӀинеги бегьула. Гьелъие мисаллъун ккола дагьалъ цере Дагъистаналъул мацӀазде руссинарун къватӀире риччарал мултикал. ГӀисиналго гӀадин кӀудияб гъираялда ралагьула гьезухъ чӀахӀиялги, цере лъалел рукӀинчӀел чанги цӀиял рагӀабиги лъала гьезухъ балагьаразда. Гьединаб лъикӀаб ишалде тӀоцебе гали тӀамуразул нухдасан ине ва мултикал гурелги, цӀиял кинабиги передачабиги рахъизе ва рихьизаризе бокьун букӀин бицана гьеб къоялъ гьенире ракӀарун рукӀарал «Вацлъиялда» гъорлъе унел гӀолилаз.\nГӀуцӀаралдаса лъагӀел гурони инчӀониги, гӀисинал, амма ракӀчӀарал галабиги тӀамулаго цебе унеб буго «Вацлъи». Гьел хӀадур руго жидер кьеразулъе лъугьине бокьарал къабул гьаризе, рагӀудалъун, малъа-хъваяздалъун кумек гьабизе бокьаразухъ гӀенеккизе. \nКицаби ва Абиял[хисизабизе | вики-текст хисизабизе]\nМагӀарулазул кицаби ва абиял\n↑ Ethnologue report for language code: ava (ингл.). Lewis, M. Paul (ed.), 2015. Ethnologue: Languages of the World, Eighteenth edition.. Архивировано из первоисточника 30 Май 2012. Проверено 11 Май 2015.\n↑ Неверовский А. А. Краткий взгляд на Северный и Средний Дагестан до уничтожения влияния лезгинов на Закавказье. — СПб.: Шаблон:Тип. военно-учебных заведений, 1847.\n↑ "Аварский язык", Михаил Алексеев, Борис Атаев, Москва, 1997\n↑ 9,0 9,1 9,2 Авар мацI. М.-С. СагIидов\n↑ Авар мацI. М.-С. СагIидов\n↑ Авар мацӀ. М.-С. СагӀидов\n↑ Авар мацІ, § 31, 67 − 68 гьум. М.-С. СагІидов.\n↑ Авар мацІ. § 42. Переходный ва непереходный глаголал. 82 – 84 гьум.\n↑ Латингун мультикал къваригӀун руго, ПатӀимат МахӀмудова\nВикикъамусалда буго магІарул мацІалъул рагІабазул сияхІ категориялда «МагІарул мацІ»\nМагIарул мацIалъул корпус\nАвар-ГӀурус онлайн словарь avar.me\nШаблон:Россиялъул пачалихъиял мацІал\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Авар_мацІ&oldid=70625»\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 07:28, 25 Ноябрь 2019.


симс 3 карьера дополнение KT - Mit Eurer Buchcommunity zum VIP-Leser werden\nSo 2. Sep 2018, 03:46\nMo 1. Okt 2018, 20:38\nDi 20. Nov 2018, 02:23


забить стрелку — с русского на все языки\n1 забить стрелку\nДополнение к русско-английским словарям > забить стрелку\n2 забить стрелку\n3 забить стрелку\njarg. einen Termin ausmachen\nУниверсальный русско-немецкий словарь > забить стрелку\n4 забить стрелку\nарго arranjar o encontro\nРусско-португальский словарь > забить стрелку\n5 забить стрелку\nsl. norunāt tikšanos\nРусско-латышский словарь > забить стрелку\n6 забить стрелку\nlyödä lukkoon määräaika\nРусско-финский словарь > забить стрелку


Girl Face Clip Art Tags Page 14 : Flowers Border Sheep Of Lions ~ Montessorisv\nPage 14Girl Face Clip Art Tags\nHome ⟩ Category ⟩ Page 14Girl Face Clip Art Tags\nBy Ame Heinrich. Clip Art. Published at Monday, May 06th, 2019 08:36:36 AM.\nclip art frogspolish clip artclip art christmas lightsnew years day clip artdaisy flower clip artcomputer user clip artgirl scout clip artcat eyes clip artpit bull clip artllama clip artsushi clip artfishing boat clip artsold signs clip artdisney clip artastronomy clip artnurse images clip artcrazy faces clip artdragon clip artq tip clip artvictorian clip artclip art of lemonsummon clip artvolleyball clip artboy scouts clip artclip art powjungle leaves clip artholidays clip artbus images clip artsilhouette faces clip artspelling bee clip artbudget clip artclip art sciencechristmas clip artsclip art human bodyjewish star clip art


Шторы для помещений с желтыми акцентами - Арт Интерьер\nПредыдущая запись Шторы в комнату с голубыми акцентами. Особенности и вариации. Следующая запись Шторы в благородные бордовые интерьеры


Скачать книгу Камасутра шаг за шагом (2009 / PDF) — книги\nСкачать: Камасутра шаг за шагом (2009 / PDF)\ndepositfiles.com | turbobit.net | unibytes.com | http://gigapeta.com/dl/6294313a2a06fa\nкниги. Добавил: NIKIG. Просмотров: 206\nСсылки на книгу Камасутра шаг за шагом (2009 / PDF):


Главарь абхазской банды "ДНР" тратит за границей награбленное. ФОТО • Портал АНТИКОР\nГлаварь абхазской банды "ДНР" тратит за границей награбленное. ФОТО\nВот еще одна фотка из его инстаграма:\n19 января, боевик тратит награбленное за границей, в мирном регионе, и радуется жизни.\n01 февраля 2016 г., 20:09 Просмотров: 10735


3-я книга Царств, глава 13, стих 11 (3Цар.13:11) на церковнославянском (русскими буквами), русском (Синодальном) языках в параллельном переводе. Ветхий Завет.\nАзбука веры » Библия » 3-я книга Царств » гл.13 » Стих 11\n3-я книга Царств, глава 13, стих 11


САМЫЕ ИНТЕРЕСНЫЕ КВЕСТЫ В КИЕВЕ! От 80 грн.! Скидка до 60% на посещение квест-комнат: "Парк Юрского периода", "Палата №6", "Карты деньги два ствола", "Спасти заложника", "Мстители", "Крыивка" или


Габсбурги – значение слова в словарях и энциклопедиях\nЧто такое Габсбурги? Значение слова «Габсбурги» в популярных словарях и энциклопедиях, примеры употребления термина в повседневной жизни.\nЗначение «Габсбурги» в словарях\nГабсбург – Исторический словарь


Продавец ларенцев :: Интернет-аукцион Мешок #Царская Россия #россия с 1682-1917гг\nЛоты продавца ларенцев (1137) 504 [ искать в его лотах ] [ искать везде ]\nЦарская Россия россия с 1682-1917гг\n2 КОПЕЙКИ 1758 г.---ЕЛИЗАВЕТА. - МЕДЬ - ОРИГИНАЛ.\nДЕНЬГА-1741 г.-НОРМАЛЬНЫЙ СОХРАН-МЕДЬ---ОРИГИНАЛ.\nДЕНЬГА-1743 г.-ОТЛИЧНЫЙ СОХРАН-МЕДЬ---ОРИГИНАЛ.\n1 КОПЕЙКА 1800г. - ПАВЕЛ 1-МЕДЬ---ОРИГИНАЛ\nУточните поиск: 1 копейка 2 копейки 3 копейки 5 копеек денга денежка Екатерина 2 Екатерина II ЕМ империя коллекционирование коллекция копейка Копия редкой монеты медная монета медные монеты медь медь-никель медь царской россии нечастая Николай 2 Николай II нумизматика Нумизматика Нумизматика Монеты оригинал Оригинал отличное состояние Павел 1 Павел I полкопейки пятак Редкая монета редкость Российская Империя Россия серебро состояние старые монеты царизм Царизм царская царская медь Царская медь Царская монета царская россия царские монеты царь Еще...\n1115052 - СССР 1973-1983 / набор конвертов / 50 штук - старт 1 рубль\n1115047 - СССР 1969-1979 / набор конвертов / 50 штук - старт 1 рубль\nКосмос США НАСА nasa Телескоп Хаббл Шаттл Дискавери sts-31 СТС-31 ТМ Тяжелый\nКоллекционное (117)• Монеты (117)Другие (117)\n1 копейка 2 копейки 3 копейки 5 копеек денга денежка Екатерина 2 Екатерина II ЕМ империя коллекционирование коллекция копейка Копия редкой монеты медная монета медные монеты медь медь-никель медь царской россии нечастая Николай 2 Николай II нумизматика Нумизматика Нумизматика Монеты оригинал Оригинал отличное состояние Павел 1 Павел I полкопейки пятак Редкая монета редкость Российская Империя Россия серебро состояние старые монеты царизм Царизм царская царская медь Царская медь Царская монета царская россия царские монеты царь


Английский язык 6 класс (рабочая тетрадь) Ваулина. 7 Grammar Practice Номер 8\nАнглийский язык 6 класс (рабочая тетрадь) Ваулина. 7 Grammar Practice. Номер №8\nмне скучно, оживленные улицы (города), тихое место, современный отель, проводить свободное время, получить представление, чувствовать себя несчастным, выглядеть озадаченным?\nработать на шахте, переехать в другой город, путешествовать поездом / машиной, представиться, беседовать о великолепных замках, в возрасте 10 лет, ехать в Голливуд, придумать героя, в прошлом, символ американской мечты.\nI am bored, busy streets (cities), quiet place, a modern hotel, to spend free time, to get an idea, to feel miserable, to look puzzled.\nto work in a mine, to move to another city, to travel by train / car, to introduce yourself, to talk about amazing castles, at the age of 10, to go to Hollywood, to invent (to create) a hero, in the past, a symbol of the American dream.


Артикул: Бар118 Издательство: Лев (Эгмонт Россия)\nж-л Барбоскины 6/2019 + Наклейки\nж-л Барбоскины 9/2019 92019 + НАКЛЕЙКИ!\nж-л Барбоскины 8/2019 + НАКЛЕЙКИ!\nж-л Барбоскины 11/2019 + НАКЛЕЙКИ


LADA Granta универсал 1.6 л 16-кл. (106 л.с.), 5АМТ / Luxe / 21947-A2-5YN / Белый "Белое облако" (240) – Цены и комплектации – Авто-Ревю: дилер LADA в г. Ростов-на-Дону


Скачать Толстой Лев - Хаджи-Мурат (Аудиокнига) — Аудиокниги\nАудиокниги. Добавил: tsy73. Просмотров: 381\nСсылки на Толстой Лев - Хаджи-Мурат (Аудиокнига):


ТОВАРИСТВО З ОБМЕЖЕНОЮ ВIДПОВIДАЛЬНIСТЮ "ЕСЕНТ ЛТД" в Украине - адреса, телефоны, услуги\nТОВАРИСТВО З ОБМЕЖЕНОЮ ВIДПОВIДАЛЬНIСТЮ "ЕСЕНТ ЛТД"\nАВТОНОМНА РЕСПУБЛIКА КРИМ,М. ЯЛТА, ВУЛ. ЛЕНIНГРАДСЬКА, Б.2, KB.56


Санта-Маргарида-де-Монбуй — Википеди\n41°34′32″ къ. ш. 1°36′33″ м. д.HGЯOL\nкат. Santa Margarida de Montbui\nJesús Miguel Juárez Tamayo[d]\n27,6 квадратан километр (2016)\n▼10 192 стаг (2021)\nСанта-Маргарида-де-Монбуй (кат. Santa Margarida de Montbui) — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 27,6 квадратан километр (2016). ХӀордан сизал локхалла 316 ± 1 метр. Дозанашца йу Игуалада, Виланова-дель-Ками, Орпи, Санта-Мария-де-Миральес, Сан-Марти-де-Тоус, Жорба муниципалитеташ.\n230 ↗315 ↗646 ↘630 ↘604 ↗702 ↘531\n↗600 ↗941 ↗961 ↗980 ↘878 ↘867 ↘790\n↗1082 ↗2012 ↗3699 ↗5229 ↗6777 ↗8174 ↗9018\n↗9336 ↘9071 ↗9076 ↗9236 ↗9298 ↗9485 ↗9715\n↗9825 ↘9778 ↗9834 ↘9811 ↗9812 ↘9689 ↗9690\n↘9641 ↗9648 ↘9611 ↗9748 ↗9874 ↗9980 ↗10 225\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Санта-Маргарида-де-Монбуй&oldid=5760285»